Są thrillery, które od pierwszej strony urządzają czytelnikowi literacki sprint: trup, pościg, kolejny trup, zwrot akcji i jeszcze jeden zwrot, żeby nie zrobiło się zbyt spokojnie. Są też takie historie, które działają inaczej. Najpierw wpuszczają pod skórę niewielki niepokój. Potem dokładają pytanie, na które trudno znaleźć dobrą odpowiedź. A kiedy orientujesz się, że coś tu bardzo mocno nie gra, jesteś już kilkadziesiąt stron dalej i raczej nie zamierzasz odkładać czytnika. „Mora” Ewy Przydrygi zdecydowanie należy do tej drugiej kategorii. Przeczytaj dziś wywiad z autorką i sprawdź, czy ten thriller będzie w sam raz dla Ciebie! 

Najnowsza powieść autorki ukazała się 23 września 2026 roku nakładem Wydawnictwa Filia, w serii Mroczna Strona. To thriller psychologiczny z mocno zarysowanym nadmorskim klimatem, historią rozgrywaną na dwóch planach czasowych i zagadką, której korzenie sięgają dwadzieścia lat wstecz. W centrum opowieści znajduje się Lola, kobieta zmuszona wrócić do wydarzeń, o których najchętniej całkowicie by zapomniała.

 

Ale „Mora” nie jest wyłącznie książką o rozwiązaniu zagadki kryminalnej. Ewa Przydryga zagląda głębiej: interesuje ją odpowiedzialność, manipulacja, poczucie winy i mechanizmy, dzięki którym człowiek potrafi usprawiedliwić własne zachowanie. I właśnie tutaj zaczyna się robić naprawdę ciekawie.

 

 

"Mora" Ewy Przydrygi - o czym jest najnowsza książka autorki?

Okładka - Mora - Ewa Przydryga

(ebook)

39.74 zł 52.99 zł (-25%)

(40,80 zł najniższa cena z 30 dni)

Początek historii zabiera nas do 2005 roku. Ośmioletnia Lola ukrywa się na tylnym siedzeniu samochodu i obserwuje swojego starszego brata oraz jego dziewczynę. Noc nad morzem miała zapewne wyglądać zupełnie inaczej, ale pojawienie się tajemniczej terenówki rozpoczyna ciąg wydarzeń, których konsekwencje będą ciągnęły się przez następne dwie dekady. Przydryga nie zamierza długo rozstawiać figur na planszy - pierwsze strony natychmiast wprowadzają czytelnika w poczucie zagrożenia, a perspektywa dziecka tylko je wzmacnia. To jednak dopiero początek. 21 lat później Lola jest już dorosłą kobietą, lecz wydarzenia z dzieciństwa wcale nie należą wyłącznie do przeszłości. Na nagraniu z monitoringu przy Mewiej Łasze rozpoznaje ciało Emi, dawnej dziewczyny swojego brata. Była jedyną, poza Lolą, osobą, która przeżyła wydarzenia sprzed dwudziestu lat. Przypadek? Lola zaczyna szukać odpowiedzi. Szybko odkrywa, że dwie tragedie może łączyć coś znacznie większego niż seria nieszczęśliwych zbiegów okoliczności. Trop prowadzi do eksperymentu psychologicznego przeprowadzonego przed laty w grupie przyjaciół jej brata. Jego założenie było niepokojąco proste: sprawdzić, jak łatwo człowiek może dopuścić się zła, jeśli uda mu się przenieść odpowiedzialność za własne działania na kogoś innego.

Ewa Przydryga wykorzystuje motyw traumatycznego wydarzenia z przeszłości, ale nie traktuje go wyłącznie jako zapalnika fabuły. Tamta noc stopniowo zaczyna obrastać w nowe znaczenia. Czy Lola rzeczywiście pamięta wszystko tak, jak wydarzyło się naprawdę? Co wiedzieli pozostali uczestnicy? Kto podejmował decyzje, a kto jedynie wykonywał polecenia? I w którym momencie kończy się niewinna gra, a zaczyna odpowiedzialność za cudzą krzywdę?

To ważne pytania, ponieważ „Mora” Ewy Przydrygi mocno opiera się na konsekwencjach decyzji podejmowanych przez ludzi znajdujących się pod presją. Autorkę interesuje nie tylko to, co się wydarzyło, ale przede wszystkim dlaczego. Dzięki temu tajemnica nie funkcjonuje w próżni. Za każdym kolejnym elementem układanki stoją emocje, relacje, lęk albo potrzeba akceptacji.

 

Eksperyment psychologiczny, który wymknął się spod kontroli

Właściwa siła „Mory” ujawnia się wtedy, gdy kryminalna zagadka zaczyna łączyć się z pytaniem o naturę odpowiedzialności. Eksperyment sprzed lat miał sprawdzić, czy człowiekowi łatwiej przychodzi wyrządzanie krzywdy, jeśli może uznać, że prawdziwa odpowiedzialność spoczywa na kimś innym. Brzmi niewygodnie? I dobrze, bo właśnie na tym polega cały haczyk.

Najbardziej interesujące thrillery psychologiczne rzadko potrzebują potwora wyskakującego zza drzwi. Znacznie bardziej niepokojące okazuje się odkrycie, że bohaterowie są zwyczajnymi ludźmi, którzy przesuwają własne granice krok po kroku. Najpierw zgadzają się na coś niewielkiego. Potem na coś większego. W końcu znajdują się w miejscu, do którego jeszcze niedawno przysięgaliby, że nigdy nie dotrą. W „Morze” Ewa Przydryga wykorzystuje ten mechanizm jako jeden z fundamentów całej intrygi. Eksperyment nie pozostaje zamkniętym epizodem z młodości bohaterów. Jego konsekwencje rozlewają się na kolejne lata i kolejne osoby, a próba odkrycia prawdy sama staje się niebezpieczna. Oficjalny opis książki zdradza przy tym jeszcze jeden istotny element: w trakcie poszukiwań Lola sama zaczyna stawać się obiektem podobnej gry.

 

Jak łatwo przerzucić odpowiedzialność na kogoś innego?

To pytanie nadaje „Morze” dodatkowy wymiar. Bo co właściwie oznacza zdanie: „zrobiłem to, bo ktoś mi kazał”? Czy polecenie zmniejsza odpowiedzialność? Czy grupa może przesunąć moralną granicę jednostki? Jak wiele można sobie wytłumaczyć, jeśli wystarczająco mocno wierzy się, że działa się w słusznej sprawie?

Przydryga od dawna interesuje się podobnymi obszarami ludzkiej psychiki. W jednym z wcześniejszych wywiadów mówiła, że w thrillerach psychologicznych najbardziej pociąga ją możliwość zaglądania w złożoność człowieka, jego tajemnice i to, czego nie pokazuje innym. Podkreślała również, że zło w jej powieściach nie musi przyjmować postaci jednoznacznie „złego człowieka”. Może rozwijać się w zwyczajnych relacjach i pozornie bezpiecznym otoczeniu.

„Mora” bardzo dobrze wpisuje się w tę perspektywę. Tutaj moralność nie przypomina włącznika światła z pozycjami „dobry” i „zły”. Bardziej przypomina pokrętło, które ktoś powoli przesuwa. I właśnie obserwowanie tego ruchu może być dla czytelnika ciekawsze niż sama odpowiedź na pytanie, kto stoi za zbrodnią.

Zło w „Morze” nie pojawia się znikąd

Pierwsze recenzje książki zwracają uwagę właśnie na ten element. Czytelnicy podkreślają temat manipulacji, wpływu innych osób na podejmowane decyzje oraz stopniowego przekraczania własnych granic. W jednej z opinii „Mora” została opisana jako historia pokazująca mechanizm spirali zła: jeden błąd wymaga kolejnego, żeby ukryć poprzedni, a konsekwencje zaczynają układać się w coraz dłuższy łańcuch.

To dobra wiadomość dla osób, które od thrillera oczekują czegoś więcej niż sprawnego kryminalnego sudoku. Książka Ewy Przydrygi nie rezygnuje z tajemnicy i napięcia, ale wykorzystuje je do opowiedzenia historii o winie, strachu, lojalności i podatności na manipulację.

 

Lola - bohaterka, która musi wrócić do własnej przeszłości

W centrum tego wszystkiego stoi Lola. I trudno byłoby wyobrazić sobie tę historię bez bohaterki obciążonej własnymi wspomnieniami. Jako dziecko zobaczyła coś, czego nie powinna zobaczyć. Jako dorosła kobieta zostaje zmuszona do ponownego spojrzenia na wydarzenia, które przez lata definiowały sporą część jej życia.

Dzięki temu poszukiwanie prawdy ma dla niej wymiar bardzo osobisty. Lola nie jest detektywką rozwiązującą cudzą sprawę przy kawie i tablicy pełnej czerwonych sznurków. Każde odkrycie może zmienić jej obraz bliskich ludzi, dzieciństwa i samej siebie. Im więcej wie, tym mniej bezpieczna staje się wersja przeszłości, którą przez lata nosiła w głowie.

To charakterystyczne dla twórczości Przydrygi. Autorka lubi bohaterów poobijanych przez wcześniejsze doświadczenia, a zagadka często staje się dla nich równocześnie podróżą w głąb siebie. Oficjalna biografia pisarki określa jej twórczość jako thrillery psychologiczne utrzymane w duchu domestic drama, czyli historie, w których napięcie wyrasta przede wszystkim z relacji między ludźmi i sekretów skrywanych pod powierzchnią codzienności.

 

Kim jest Ewa Przydryga?

Jeśli nazwisko autorki jest dla Was nowe, czas nadrobić zaległości. Ewa Przydryga urodziła się w Poznaniu, ukończyła filologię angielską, a zawodowo pracowała jako nauczycielka oraz tłumaczka języka angielskiego.  Jej literacki dorobek obejmuje między innymi takie powieści jak „Motyle i ćmy”, „Topieliska”, „Mursz”, „Pomornica”, „Źródlisko”, „Równonoc”, „Perseidy” czy „Zęza”. 

W jej twórczości regularnie wracają rodzinne tajemnice, trauma, skomplikowane relacje oraz pytania o to, co dzieje się z człowiekiem pod wpływem ekstremalnych emocji.

Autorka, która lubi zaglądać tam, gdzie robi się niewygodnie

Sama Przydryga mówiła o swojej potrzebie tworzenia historii naznaczonych mrokiem i poruszających ważne społecznie tematy. Thriller psychologiczny określała jako gatunek odpowiadający jej zainteresowaniu ludzką psychiką i tym, czego człowiek nie pokazuje innym. To pomaga zrozumieć, dlaczego w „Morze” kryminalna zagadka nie wystarcza sama w sobie. Znacznie ciekawsze stają się motywacje stojące za decyzjami bohaterów. Autorka nie pyta jedynie, kto przekroczył granicę. Pyta również, dlaczego ją przekroczył, kto pomógł mu zrobić pierwszy krok i ile kolejnych potrzeba, żeby nie było już łatwego odwrotu.

 

Przeczytaj wywiad z Ewą Przydrygą!

 

Mora stawia bohaterów przed pytaniem, jak daleko można się posunąć, kiedy odpowiedzialność za własne czyny pozornie spoczywa na kimś innym. Skąd wziął się pomysł, by właśnie wokół takiego eksperymentu psychologicznego zbudować fabułę?

Ewa Przydryga: Centralną osią, wokół której obudowałam akcję, jest słynny eksperyment Milgrama na Uniwersytecie Yale z lat 60. Obnażył on przerażającą prawdę o nas samych: jak łatwo wpadamy w ślepe posłuszeństwo wobec autorytetu, nawet jeśli wymaga to zadawania bólu. Równie mroczne wnioski płynęły ze słynnego performansu Mariny Abramović Rytm 0. Artystka oddała swoje ciało do całkowitej dyspozycji widowni, kładąc na stole 72 przedmioty – od róży, miodu i pióra, po nożyczki, żyletki, bicz i naładowany pistolet. Efekt? Początkowa powściągliwość szybko ustąpiła miejsca bezwzględności. Gdy tłum pojął, że Marina nie stawia oporu, bariera szacunku pękła. Pokaleczyli jej brzuch i szyję, wbijali w ciało kolce róż. Jeden z mężczyzn naciął jej skórę i wypił ściekającą krew, inny włożył w jej dłoń pistolet, celując w jej własną głowę z palcem na spuście…

Z obu tych doświadczeń wyłania się przerażająco ponury obraz naszej natury, prawda? Zadałam sobie wtedy pytanie: co by się stało, gdyby mechanizm jednego z nich przenieść na rozgrzaną słońcem plażę w Babich Dołach? Dokładnie tak zaczęła się rodzić Mora.

 

Czy podczas pisania Mory była scena lub wątek, który szczególnie panią poruszył i okazał się trudniejszy do napisania, niż początkowo pani zakładała?

EP: Mora jest thrillerem psychologicznym zbudowanym na skrajnie trudnych decyzjach i konfliktach emocjonalnych, dlatego powrót do niektórych scen wymagał ode mnie sporych emocjonalnych wyrzeczeń. Jako autorka jestem oczami swoich bohaterów, ich emocjami, a w pewnym sensie wręcz ich duszą. Najtrudniejsza była dla mnie praca nad wątkiem bohaterki, która za wszelką cenę próbowała odciąć się od brudnego, moralnie zniszczonego środowiska, z którego się wywodziła. W reakcji na przeszłość wykształciła w sobie wręcz radykalną potrzebę praworządności i czystości, postrzegając świat w skrajnych, czarno-białych barwach. I właśnie ta szczytna z pozoru idea doprowadziła ją do tragicznego w skutkach wyboru. Stanęła przed dylematem, w którym jej własny, bezkompromisowy kodeks wartości kazał jej poświęcić osobę, którą kochała. Oddanie tego wewnętrznego rozdarcia było dla mnie ogromnym wyzwaniem. Nie tylko jako dla pisarki, ale po prostu jako dla człowieka.

 

Bohaterowie thrillerów często podejmują decyzje, których sami czytelnicy woleliby nigdy nie musieć podejmować. Czy zdarza się pani zastanawiać podczas pisania: „co ja zrobiłabym na miejscu tej postaci?”

EP: Mora jest wręcz obarczona tym pytaniem, bo jej osią, trzonem i kręgosłupem są właśnie skrajnie trudne wybory moralne. Dodatkowo moi bohaterowie nie podejmują ich w hermetycznym środowisku – działają pod presją grupy, w sytuacjach bez wyjścia albo pod czerwoną kreską, którą sami sobie nakreślili. Przykład bohaterki, o którym wspominałam przed chwilą, doskonale to ilustruje, ale podobnych dylematów w tej książce jest więcej.

Jedną z moich największych pisarskich rozterek była sytuacja młodej matki, która po skomplikowanej operacji kręgosłupa uzależniła się od opioidów, a konkretnie od oksykodonu. Gdy wydawało się, że jej życie wróciło na właściwy tor, spada na nią kolejny cios – tragiczna śmierć matki. Ból i żałoba spychają ją na samą krawędź. Zaczyna walczyć z pokusą, by sięgnąć po lek i uśpić swój ból. Po drugiej stronie tej szali jest jej mała córeczka – jedyna kotwica, która trzyma ją przy życiu i przypomina o odpowiedzialności. Musiałam spojrzeć na to z perspektywy osoby, która stoi na samym skraju przepaści. Zrozumieć ten zamglony tok myślenia i zadać sobie pytanie, jak zachowuje się człowiek, gdy granica między przetrwaniem a upadkiem staje się cienka jak włos. To są momenty, w których autor nie ma łatwych odpowiedzi.

 

Gdyńska torpedownia, Mewia Łacha, morze i odizolowane przestrzenie tworzą bardzo charakterystyczną, niepokojącą scenerię. Co sprawiło, że właśnie nadmorski krajobraz stał się tłem dla tej historii? Jak ważne jest dla pani miejsce przy budowaniu napięcia?

EP: Dla mnie miejsce nigdy nie jest tylko bierną dekoracją – jest żywą tkanką fabuły, a bardzo często jednym z jej głównych bohaterów lub wręcz antagonistą. Gdy szukam pomysłu na nową historię, zawsze potrzebuję „haka”. Bywa nim spotkanie z konsultantem albo zagadnienie psychologiczne, ale często jest nim właśnie miejsce. Prywatnie jestem bardzo „zielonolubna” – odpoczywam w lesie, na łonie natury, w przestrzeniach surowych i niedostępnych, z dala od utartych, turystycznych szlaków. Dlatego nadmorskie plenery, które pojawiają się w Morze – gdyńska torpedownia, Mewia Łacha, odizolowane plaże Babich Dołów – tak mocno ze mną zarezonowały.

Są nie tylko plastyczne, ale i dwoiste. Z jednej strony czyste, wyżłobione przez zimne morze i spowite gęstą mgłą, a z drugiej – niebezpieczne i momentami odpychające. Budują napięcie samą swoją obecnością. Stawiają bohaterów w sytuacji wyobcowania, w której surowy krajobraz nie daje ukojenia, lecz potęguje ich wewnętrzny mrok i osamotnienie.

 

Mora jest określana jako mroczny, duszny thriller psychologiczny w klimacie skandynawskiego noir. Czy podczas pracy świadomie czerpała pani z tej estetyki, czy taki klimat pojawił się naturalnie wraz z rozwojem historii?

EP:  Nie czerpałam z tej estetyki świadomie. Do każdej historii podchodzę bardzo intuicyjnie i nigdy nie próbuję wpychać mojej opowieści w sztywne ramy czy konkretne gatunkowe szufladki.

Ten charakterystyczny, chłodny klimat narodził się naturalnie, właśnie za sprawą miejsca i bohaterów. Jak już wspominałam, surowa, nadmorska przestrzeń wnika w moje postacie. To właśnie ten duszny wajb sprawia, że czytelnicy odnajdują tu ducha nordic noir.

Ale klasyczne skandynawskie kryminały bywają mocno proceduralne – skupiają się na samym śledztwie i zbieraniu dowodów. W Morze jest inaczej. Tutaj na pierwszym planie zawsze stoją emocje, psychika i dylematy bohaterów, a sama zbrodnia jest dla nich dopełnieniem i katalizatorem.

 

W thrillerze autor musi nieustannie balansować między podsuwaniem czytelnikowi tropów a ukrywaniem przed nim najważniejszych informacji. Jak wygląda to u pani od strony warsztatowej? Planuje pani zwroty akcji z dużym wyprzedzeniem, czy ich część zaskakuje również panią podczas pisania?

EP: Kiedyś pod ty względem kierowałam się jasno wytyczoną metodą – planowałam dosłownie każdy rozdział na tablicy korkowej, używając fiszek z rozpisanymi punktami zwrotnymi. Pozwalało mi to sprawdzać, czy historia ma odpowiednie tempo i  swój puls. Z czasem jednak zauważyłam, że sztywne trzymanie się planu potrafi zdusić kreatywność. Dziś pozwalam sobie na znacznie większą swobodę. Oczywiście nie zrezygnowałam z warsztatu – łączę dojrzałą analizę struktury z biegiem wydarzeń. Czasem zwroty akcji zaskakują w trakcie pisania nawet mnie, gdy bohater decyduje się na krok, którego wcześniej dla niego nie przewidziałam.

W precyzyjnym podrzucaniu tropów i dawkowaniu wiedzy pomaga mi też dbałość o warstwę merytoryczną. Mam wspaniałych konsultantów – w tym zaprzyjaźnioną lekarkę medycyny sądowej (zresztą w Morze moja bohaterka również ma bliską relację z postacią z tego świata). Dzięki temu nie tylko sekcje zwłok czy szczegóły anatomiczne są autentyczne, ale moi bohaterowie dowiadują się o poszczególnych elementach śledztwa w sposób naturalny i wiarygodny.

 

Jak zmieniła się Ewa jako autorka thrillerów od pierwszej powieści do Mory? Czy jest coś, na co dziś pozwala sobie pani w pisaniu, czego wcześniej pani się obawiała?

EP: Doskonale pamiętam siebie sprzed dziesięciu lat: dziewczynę, która z dużą dozą nieśmiałości po prostu chciała wyciszyć szum  w głowie składający się z ciągłych myśli i obrazów. Nawiedzały mnie pomysły i historie, więc chciałam zamknąć je na kartkach papieru, zupełnie nie licząc na to, że zwiążę z pisaniem całą swoją przyszłość. Przez te lata mój styl przeszedł naturalną ewolucję.. Dziś znacznie chętniej ruszam też na terenowy research, doświadczam nowych miejsc i bardziej aktywnie otwieram się na spotkania z konsultantami. Jednak największą zmianą jest wolność, na którą sobie dzisiaj pozwalam. Kiedyś z lękiem myślałam o tym, co stanie się po premierze – jak książka zostanie przyjęta, jakie będzie zbierała opinie i jak się sprzeda. Dziś całkowicie odpuściłam ten ciężar. Cieszę się samym procesem: tworzeniem, poznawaniem ludzi i chłonięciem świata. Pozwalam sobie po prostu być w tym obecna i czerpać z pisania czystą radość.

 

Gdyby chciała pani zdradzić czytelnikom tylko jedną rzecz przed rozpoczęciem lektury pani książek, bez zbytniego zdradzania fabuły – co chciałaby pani, żeby wiedzieli?

EP: Jeśli mogłabym dać Wam jedną wskazówkę przed otwarciem książki, powiedziałabym po prostu: Bądźcie gotowi na to, żeby wejść pod skórę moim bohaterom. Będzie piekło, będzie bolało, będą podskórne igiełki.

 

Dla kogo "Mora" będzie dobrym wyborem?

„Mora” Ewy Przydrygi łączy kilka rzeczy, które fani thrillerów psychologicznych zwykle bardzo lubią: niewyjaśnioną tragedię z przeszłości, tajemnice rozciągnięte na dwie dekady, bohaterkę osobiście uwikłaną w śledztwo, nadmorską scenerię i psychologiczną grę, w której granica pomiędzy sprawcą, ofiarą i uczestnikiem zaczyna robić się coraz mniej oczywista.

Najciekawszy pozostaje jednak motyw odpowiedzialności. Bo potwór jest łatwy do osądzenia. Znacznie trudniej patrzeć na zwyczajnego człowieka, który zrobił coś złego, ponieważ ktoś popchnął go o jeden krok za daleko. A potem o następny.

Jeśli szukacie polskiego thrillera psychologicznego, który zamiast stawiać wyłącznie na tempo buduje napięcie za pomocą sekretów, pamięci, relacji i moralnie niewygodnych pytań, warto bliżej przyjrzeć się tej premierze. Zwłaszcza jeśli lubicie prozę Ewy Przydrygi albo thrillery w chłodnym, nadmorskim klimacie.

Tylko mała rada: kiedy już zaczniecie czytać, nie planujcie koniecznie skończyć „po jednym rozdziale”. Mora może mieć w tej sprawie własne zdanie.