Vademecum dietetyki w praktyce tom 2 Małgorzata Słoma-Krześlak

Dostępność produktu

Produkt został zweryfikowany pod kątem ułatwień dostępu więcej przeczytasz w deklaracji dostępności.

Spis treści książki

DZIAŁ V. DIETETYKA W PRAKTYCE 1 17. Pacjent w gabinecie dietetyka Małgorzata Rusek 3 17.1. Zaaranżowanie gabinetu 4 17.2. Komunikacja z pacjentem 5 17.2.1. Jak mówić? 6 17.2.2. Umiejętność słuchania 6 17.2.3. Włączenie pacjenta w proces terapeutyczny jako aktywnego uczestnika 8 17.2.4. Uważność na pacjenta 9 17.3. Dbanie o siebie i stawianie granic 9 17.4. Przygotowanie do konsultacji 10 17.5. Pierwsza konsultacja - uwagi praktyczne 11 17.6. Kolejne konsultacje - uwagi praktyczne 13 17.7. Podsumowanie 13 18. Ogólne zasady żywienia dzieci. Od programowania metabolicznego po wyzwania przy stole - praktyczne ujęcie zasad żywienia w pierwszych latach życia Karolina Krupa-Kotara 19 18.1. Koncepcja 1000 pierwszych dni - programowanie zdrowia na całe życie 21 18.1.1. Programowanie metaboliczne (żywieniowe) - jak wczesne żywienie kształtuje przyszłość 21 18.1.2. Rola diety matki w okresie ciąży i laktacji 22 18.1.3. Kształtowanie mikrobioty jelitowej i jej wpływ na odporność i metabolizm 24 18.2. Okres 0-6 miesięcy - fundamenty prawidłowego rozwoju 28 18.2.1. Karmienie piersią - złoty standard żywienia niemowląt 28 18.2.2. Mleko modyfikowane - kiedy i jakie wybrać? 30 18.2.3. Niezbędna suplementacja: witaminy D i K 31 18.3. Okres 6-12 miesięcy - rozszerzanie diety - podróż po świecie smaków 33 18.3.1. Kiedy zacząć? Okno tolerancji i oznaki gotowości dziecka 34 18.3.2. Jak rozszerzać dietę? Metody tradycyjne i BLW (Bobas Lubi Wybór) 36 18.3.3. Wprowadzanie potencjalnych alergenów - aktualne stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci 37 18.3.4. Komponowanie jadłospisu - rola żelaza, warzyw i różnorodności 37 18.3.5. Produkty niezalecane w diecie niemowląt 38 18.4. Żywienie dziecka w wieku 1-3 lata - wyzwania i strategie 42 18.4.1. Zapotrzebowanie na energię i składniki odżywcze - przejście na ,,dorosły" stół 42 18.4.2. Kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych 43 18.4.3. Neofobia żywieniowa - jak postępować z ,,niejadkiem"? 43 18.5. Żywienie dziecka w wieku przedszkolnym (4-6 lat) - kształtowanie nawyków na całe życie 47 18.5.1. Charakterystyka rozwoju i potrzeby żywieniowe przedszkolaka 47 18.5.2. Praktyczne zasady komponowania diety 48 18.5.3. Najczęstsze błędy i wyzwania żywieniowe 49 18.6. Żywienie w wieku szkolnym i nastoletnim (7-18 lat) - energia do nauki i burza hormonów 50 18.6.1. Charakterystyka rozwoju i potrzeby żywieniowe 50 18.6.2. Praktyczne zasady żywienia ucznia i nastolatka 51 18.6.3. Typowe wyzwania: presja rówieśników, nieregularne posiłki i aktywność fizyczna 52 18.7. Aspekty szczególne w żywieniu dzieci 54 18.7.1. Diety wegetariańskie i wegańskie - zasady bezpiecznego stosowania 54 18.7.2. Rola prawidłowego nawodnienia 55 18.8. Praktyka dietetyka 56 18.8.1. Siatki centylowe - kluczowe narzędzie w praktyce dietetyka 57 18.9. Podsumowanie 58 19. Dieta kobiety ciężarnej i karmiącej piersią. Kluczowe zasady, wyzwania i strategie oparte na dowodach naukowych dla przyszłych dietetyków Karolina Krupa-Kotara 65 19.1. Fundamenty żywienia w okresie ciąży 66 19.1.1. Energia i makroskładniki - jedz DLA dwojga, nie ZA dwoje 66 19.1.2. Kluczowe witaminy i składniki mineralne 70 19.2. Rekomendacje suplementacyjne oparte na dowodach 70 19.2.1. Suplementacja folianów w okresie przedkoncepcyjnym, w ciąży i połogu - rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników 71 19.2.2. Zalecenia suplementacji według Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników 73 19.3. Bezpieczeństwo żywności 78 19.4. Żywienie w okresie laktacji 81 19.4.1. Zapotrzebowanie energetyczne i nawodnienie 81 19.4.2. Wpływ diety matki na skład mleka - fakty i mity 82 19.5. Praktyczne wyzwania w gabinecie dietetyka. Postępowanie w typowych dolegliwościach i dietach eliminacyjnych 87 19.5.1. Zarządzanie dolegliwościami ciążowymi 87 19.5.2. Diety eliminacyjne - kiedy i jak? 89 19.6. Praktyka dietetyka 90 19.7. Podsumowanie 90 20. Ogólne zasady żywienia seniorów Małgorzata Słoma-Krześlak, Michał Górski 99 20.1. Procesy inwolucyjne i ich implikacje żywieniowe 101 20.1.1. Zmiany w składzie ciała - fundament sarkopenii i otyłości sarkopenicznej 101 20.1.2. Starzenie się układu pokarmowego - wpływ na trawienie, wchłanianie i apetyt 102 20.2. Zapotrzebowanie na energię i składniki odżywcze 104 20.2.1. Zapotrzebowanie energetyczne 104 20.2.2. Białko 106 20.2.3. Mikroskładniki 107 20.2.4. Płyny 108 20.3. Interwencje żywieniowe w wybranych problemach klinicznych 109 20.3.1. Niedożywienie 109 20.3.2. Sarkopenia i zespół kruchości 113 20.3.3. Zaburzenia połykania (dysfagia) 116 20.4. Żywienie w chorobach przewlekłych typowych dla wieku podeszłego 118 20.4.1. Cukrzyca typu 2 118 20.4.2. Otyłość 119 20.4.3. Choroby układu sercowo-naczyniowego 119 20.4.4. Osteoporoza 120 20.4.5. Choroby neurodegeneracyjne i depresja 121 20.5. Praktyczne aspekty i bezpieczeństwo terapii żywieniowej 122 20.5.1. Interakcje leków z żywnością 122 20.5.2. Aktywność fizyczna jako integralny element terapii 124 20.6. Rekomendacje dla praktyki 124 20.7. Praktyka dietetyka 126 20.8. Podsumowanie 128 21. Żywienie sportowców. Od teorii do praktyki porad dietetycznych w sporcie Wiktoria Staśkiewicz-Bartecka 139 21.1. Znaczenie żywienia w procesie adaptacji treningowej 140 21.2. Zapotrzebowanie energetyczne 141 21.3. Makroskładniki 145 21.3.1. Dlaczego sportowiec potrzebuje węglowodanów? 145 21.3.2. Po co sportowcowi białko? 147 21.3.3. Dlaczego tłuszcze są ważne? 148 21.4. Mikroskładniki i nawodnienie 150 21.5. Suplementy o udowodnionym działaniu ergogenicznym 154 21.6. Strategie przed wysiłkiem, w jego trakcie i po wysiłku 155 21.6.1. Przed wysiłkiem 156 21.6.2. W trakcie wysiłku 158 21.6.3. Po wysiłku 158 21.7. Periodyzacja żywienia i treningu 159 21.7.1. Periodyzacja energii 160 21.7.2. Periodyzacja makroskładników 160 21.7.3. Manipulacje dostępnością węglowodanów 160 21.8. Podsumowanie 161 22. Praktyczne aspekty bilansowania jadłospisów Małgorzata Rusek 171 22.1. Najważniejsze praktyczne uwagi o układaniu jadłospisów 172 22.2. Wywiad żywieniowy pod kątem jadłospisu 173 22.2.1. Dodatkowe uwagi dla pacjenta 174 22.2.2. Niemarnowanie produktów 175 22.3. Umiejętności kulinarne dietetyka 176 22.4. Prosty ,,przepis" na zbilansowany jadłospis 176 22.5. Jadłospis albo zbiór posiłków 178 22.6. Opracowywanie schematów żywieniowych 178 22.6.1. Porównanie schematów żywieniowych i jadłospisów 179 22.6.2. Przykładowe systemy porcji/wymienników 181 22.6.3. Konsultacja przed opracowaniem schematu żywieniowego 184 22.6.4. Konsultacje kontrolne przy metodzie schematów żywieniowych 184 22.7. Podsumowanie 185 23. Specjalne potrzeby żywieniowe pacjentów w trakcie procesu afirmacji płci. Opieka dietetyczna w modelu gender-affirming care Michał Czapla, Małgorzata Słoma-Krześlak 191 23.1. Podstawowe pojęcia i definicje 193 23.2. Feminizująca terapia hormonalna - wpływ na organizm i zalecenia żywieniowe 196 23.3. Maskulinizująca terapia hormonalna u mężczyzn transpłciowych - wpływ na organizm i zalecenia żywieniowe 200 23.4. Żywienie przed operacjami i po operacjach afirmujących płeć 205 23.4.1. Okres przedoperacyjny 206 23.4.2. Okres pooperacyjny 207 23.4.3. Specyficzne wyzwania dietetyczne niektórych operacji 208 23.5. Młodzież transpłciowa - szczególne aspekty żywieniowe 210 23.6. Podsumowanie 219 24. Edukacja żywieniowa Małgorzata Rusek 225 24.1. Cele edukacji żywieniowej 226 24.2. Zakres edukacji żywieniowej 227 24.3. Edukacja zdrowotna 228 24.4. Edukacja żywieniowa a inne metody pracy 229 24.5. Zmiana sposobu odżywiania się w ujęciu psychologicznym 231 24.5.1. Proces zmiany - najważniejsze informacje 231 24.5.2. Metoda małych kroków 233 24.5.3. Transteoretyczny model zmiany 236 24.6. Podsumowanie 240 25. Planowanie edukacji żywieniowej dla grup zorganizowanych oraz przygotowywanie projektów lokalnych i krajowych Małgorzata Słoma-Krześlak, Elżbieta Szczepańska 247 25.1. Myślenie systemowe w dietetyce - model społeczno-ekologiczny 248 25.2. Procedura DESIGN - sześciostopniowa mapa drogowa do skutecznych projektów 251 25.3. Od planu do realizacji - budowanie partnerstw i wpływanie na politykę 255 25.3.1. Budowanie partnerstw strategicznych 255 25.3.2. Rzecznictwo i wpływ na politykę 256 25.3.3. Praktyka dietetyka 258 25.4. Podsumowanie 259 DZIAŁ VI. SUPLEMENTACJA I INTERAKCJE 265 26. Suplementacja makro- i mikroskładników Rafał Sochacki, Jagoda Dudek 267 26.1. Suplementacja i interakcje Rafał Sochacki 269 26.1.1. Najważniejsze zasady suplementacji i jej personalizowanie 269 26.1.2. Interakcje leków z żywnością 294 26.1.3. Praktyka dietetyka 311 26.1.4. Podsumowanie 312 26.2. Kluczowe składniki suplementacyjne i ich mechanizmy Jagoda Dudek 319 26.2.1. Makro- i mikroskładniki w suplementacji 319 26.2.2. Kwasy tłuszczowe 322 26.2.3. Błonnik, prebiotyki i polisacharydy - poDZIAŁ i suplementacja 355 26.2.4. Antyoksydanty 370 26.2.5. Polifenole i inne związki roślinne - nowe prebiotyki 375 26.2.6. Inne związki 387 26.2.7. Probiotyki i postbiotyki 394 26.2.8. Aminokwasy i białka 401 26.2.9. Witaminy i minerały 421 26.2.10. Podsumowanie 429 27. Suplementacja w chorobach jelit Jagoda Dudek 451 27.1. Podstawy suplementacji i mechanizmy jej działania 452 27.1.1. Dysbioza, stany zapalne i zaburzenia pracy jelit - przyczyny powstawania i pierwsze objawy 452 27.1.2. Dysbioza, stany zapalne i zaburzenia pracy jelit - mechanizmy powstawania 481 27.1.3. Znaczenie postępowania dietetycznego 486 27.1.4. Rola mikrobioty jelitowej w zdrowiu i chorobie 495 27.2. Nowoczesne trendy w suplementacji 527 27.2.1. Potrzeba podejścia holistycznego 527 27.2.2. Wpływ suplementacji na glikemię, masę ciała i zespół metaboliczny - dane kliniczne 530 27.2.3. Suplementacja w chorobach jelit - praktyka kliniczna i podejście interdyscyplinarne 541 27.3. Podsumowanie 559 DZIAŁ VII. ŻYWIENIE ZBIOROWE 577 28. Żywienie zbiorowe: żłobki, przedszkola, szkoły, sanatoria. Organizacja, normy i praktyka dietetyczna w placówkach żywienia zbiorowego Beata Całyniuk, Małgorzata Słoma-Krześlak 579 28.1. Ramy prawne i organizacyjne - fundament bezpiecznego żywienia 580 28.1.1. Nadzór sanitarny i system HACCP 580 28.1.2. Zamówienia publiczne na żywność 586 28.2. Naukowe podstawy żywienia - normy i rekomendacje 599 28.3. Planowanie jadłospisów - od teorii do talerza 601 28.3.1. Kompozycja i cykliczność jadłospisów 602 28.3.2. Diety specjalne w żywieniu zbiorowym 605 28.3.4. Wskazówki praktyczne 608 28.4. Żywienie w żłobkach (wiek do 3 lat) 610 28.5. Żywienie w przedszkolach (wiek 3-6 lat) 613 28.6. Żywienie w szkołach (wiek 7-18 lat) 618 28.7. Aktualizacja: nowe standardy żywienia i sprzedaży w jednostkach oświaty w świetle rozporządzenia z 2026 roku 624 28.7.1. Kontekst legislacyjny 624 28.7.2. Restrykcje asortymentowe i redefinicja limitów makroskładników w sklepikach szkolnych 625 28.7.3. Organizacja żywienia zbiorowego i implementacja norm NIZP PZH-PIB 627 28.7.4. Rewolucja roślinna - dieta planetarna w szkolnej praktyce 628 28.7.5. Rygor technologiczny i optymalizacja obróbki kulinarnej 628 28.7.5. Implikacje praktyczne dla profesjonalistów żywieniowych 629 28.8. Żywienie zbiorowe w sanatoriach. Dietetyka balneologiczna 630 28.9. Praktyka dietetyka 632 28.10. Podsumowanie 635 29. Żywienie zbiorowe w szpitalach Grzegorz Kostelecki 645 29.1. Formy i uwarunkowania organizacji żywienia w podmiotach leczniczych 646 29.1.1. Formy organizacji żywienia w szpitalach 646 29.2. Rola dietetyka w systemie żywienia szpitalnego 657 29.2.1. Status zawodu dietetyka 657 29.2.2. Standardy kompetencji dietetyka według Europejskiej Federacji Towarzystw Dietetycznych 658 29.2.3. Ograniczenia w pracy dietetyka szpitalnego 660 29.3. Opis przedmiotu zamówienia jako narzędzie standaryzacji żywienia szpitalnego w systemie cateringowym 664 29.3.1. Opis przedmiotu zamówienia - kluczowe narzędzie dietetyka 664 29.3.2. Stosowanie wyłącznie kryterium cenowego w praktyce żywienia szpitalnego 672 29.4. Systemy jakościowe gwarantujące bezpieczeństwo żywności w żywieniu szpitalnym 674 29.4.1. Bezpieczeństwo żywności w żywieniu szpitalnym 675 29.5. Nowy paradygmat żywienia szpitalnego w Polsce - stan na styczeń 2026 r. 691 29.5.1. Ramy prawne i harmonogram wdrożenia 691 29.5.2. Organizacja procesu żywienia - wymogi formalne 692 29.5.3. System zapewnienia jakości i kontrola 694 29.5.4. Systematyka i kodowanie diet szpitalnych 695 29.5.5. Charakterystyka diet dla osób dorosłych (seria D) 696 29.5.6. Żywienie kobiet w ciąży i laktacji (seria C) 699 29.5.7. Żywienie dzieci i młodzieży (seria P) 700 29.5.8. Modyfikacja konsystencji i standard IDDSI 702 29.5.9. Głos ekspertów - stanowisko Polskiego Towarzystwa Dietetyki 703 29.6. Podsumowanie 704 Skorowidz