Alkohol obecny był w życiu człowieka od najdawniejszych czasów. Fermentowane napoje spożywano już od czasów starożytnych, głównie dlatego, że były pewniejsze niż nie do końca czysta woda. Później alkohol stał się elementem celebracji i jest nim do dziś - niestety, jego powiązanie z zabawą, dobrym humorem i odstresowaniem, sprawiło, że stał się niebezpiecznym zagłuszaczem rzeczywistości. Czy pijemy, bo lubimy alkohol? Czy jednak sięgamy po niego, bo przerastają nas emocje i nie potrafimy poradzić sobie z codziennością. Artykuł napisała dziś dla nas Katarzyna Walczewska, psychoterapeutka uzależnień i autorka książki Nowy początek. Uwolnij się od alkoholu i odzyskaj kontrolę nad swoim życiem. O czym rozmawia się w gabinecie terapeutycznym? Jak przestać pić nałogowo? Dlaczego samo odstawienie nie wystarcza?

Dlaczego sięgamy po alkohol?

Alkohol nie jest problemem. Problemem jest to, przed czym uciekamy. Zadajmy sobie więc pytanie: dlaczego większość osób uzależnionych nie pije dlatego, że lubi alkohol?

 

„Nie piję dla smaku”

To jedno z najczęściej powtarzających się zdań, które słyszę w gabinecie. I co ciekawe, nie wypowiada go jedna osoba ani też jedna grupa wiekowa. Często słyszę od pacjentów, że wręcz NIGDY wcześniej nie lubili smaku alkoholu. I mówią tak przedsiębiorcy, lekarze, kierowcy, nauczyciele, matki małych dzieci i emeryci.

Rzadko słyszę: „Uwielbiam smak wódki”, znacznie częściej: „Tylko wtedy, gdy piję drinka, przestaję myśleć”, „Na chwilę się odcinam”, „Tylko wtedy naprawdę odpuszczam”.

Co wtedy robię jako psychoterapeutka uzależnień? Ja właśnie wtedy wiem, że nie rozmawiam już o alkoholu, tylko o emocjach, o ucieczce, o samotności, o niezrozumieniu siebie i po prostu o bólu.

 

Alkohol na początku wydaje się szybkim rozwiązaniem

To zdanie może zaskakiwać, ale niestety jest to ułuda, swego rodzaju pułapka, w którą łatwo wpaść. Z mojego zawodowego punktu widzenia tak rozwija się mechanizm zakrzywionej rzeczywistości, gdy człowiekowi zaczyna się wydawać, że alkohol jest rozwiązaniem.

Pozornie pomaga on w wielu rzeczach – i chociaż takie zestawienie słów jest kontrowersyjne, to pacjenci sygnalizują, że w pierwszej fazie alkohol:

Pomaga zasnąć.

Zmniejsza napięcie.

Na chwilę wycisza lęk.

Pozwala zapomnieć o samotności.

Sprawia, że łatwiej rozmawiać z ludźmi.

Daje złudzenie ulgi.

Niestety, właśnie te pozorne korzyści powodują, że tak łatwo po niego sięgamy. Nie dlatego, że jest dobry, tylko dlatego, że przynajmniej przez chwilę działa.

 

Mózg zapamiętuje ulgę

Skoro dotykamy tematyki uzależnień i neurobiologii – dziś bardzo dużo wiemy o mechanizmie nagrody. Jeżeli po wypiciu alkoholu napięcie spada, mózg zapisuje prostą informację: „To działa. Powtórz”. Mechanizm nagrody natychmiast koduje spadek napięcia, a człowiek przestaje pić dla przyjemności.

Zaczyna pić po prostu po to, by nie czuć tego, co czuje bez alkoholu, czyli emocji. Tymczasem to właśnie przejście od poszukiwania przyjemności do unikania cierpienia jest jednym z kluczowych mechanizmów rozwoju uzależnienia, tak szeroko opisywanym we współczesnych modelach neurobiologicznych.

 

W gabinecie rzadko rozmawiam o alkoholu

Gdy w gabinecie pojawia się pacjent, jest przekonany, że przez kolejne miesiące będziemy rozmawiać o piciu. To przekonanie szybko obalam, bo najbardziej ciekawi mnie on sam. Jego życie, jego historia. I bardzo szybko się okazuje, że rozmawiamy o:

• dzieciństwie,

• poczuciu odrzucenia,

• przemocy,

• perfekcjonizmie,

• samotności,

• lęku,

• stracie,

• wstydzie.

Alkohol był tylko jednym ze sposobów radzenia sobie z tym wszystkim, co wymieniłam. Nie oznacza to oczywiście, że nie ponosi odpowiedzialności za szkody. Oznacza natomiast, że skuteczna terapia nie może się zatrzymać na samym odebraniu alkoholu! Wyobraźmy sobie, co się stanie, jeśli zabierzemy człowiekowi jedyny znany sposób regulowania emocji i nie nauczymy go nowych?

Odpowiedź zdaje się być oczywista: pozostawimy go z tym samym cierpieniem, na które zna już „ratunek”.

 

Największym paliwem uzależnienia jest wstyd

Przez lata pracy w gabinecie zauważyłam pewną prawidłowość. Im większy wstyd odczuwa pacjent, tym trudniej mu prosić o pomoc. I tu pojawia się paradoks, który polega na tym, że właśnie wstyd często popycha do kolejnego picia. Co wytwarza mechanizm uzależnienia działający mniej więcej tak: piję – wstydzę się – izoluję się – piję jeszcze bardziej – wstydzę się – i tak dalej.

Badania pokazują, że piętno związane z uzależnieniem jest jedną z najważniejszych barier w szukaniu pomocy! Prawie połowa badanych z zaburzeniami używania alkoholu wskazuje stygmatyzację jako istotny powód odwlekania leczenia.

 

Dlaczego samo odstawienie alkoholu nie wystarcza?

To pytanie słyszę bardzo często, zwłaszcza od współuzależnionych bliskich. Odpowiedź na nie jest prosta. Alkohol nie był przyczyną wszystkich problemów, które dotykają osoby uzależnionej. On był próbą ich rozwiązania.

I jeżeli ktoś przez kilkanaście lat regulował napięcie alkoholem, to po jego odstawieniu nadal pozostają lęk, bezsenność, trudności w relacjach, niska samoocena, nierozwiązane konflikty, samotność.

Dlatego terapia uzależnień nie polega wyłącznie na utrzymaniu abstynencji. To raczej wypadkowa całej pracy pacjenta nad zmianą swojego życia. A terapia polega na zbudowaniu życia, w którym alkohol przestaje być niezbędny, a z czasem potrzebny.

 

Prawdziwe pytanie brzmi inaczej

Większość ludzi pyta mnie: „Dlaczego on/ona pije?”. A ja coraz częściej zadaję inne pytanie: „Przed czym on/ona próbuje uciec?”. Ono absolutnie nie usprawiedliwia picia, jednak pozwala je zrozumieć z mojego zawodowego punktu widzenia. Wydaje się też logiczne, że bez zrozumienia trudno mówić o skutecznej pomocy.

 

Zakończenie

Kiedy pisałam książkę „Nowy początek. Uwolnij się od alkoholu i odzyskaj kontrolę nad swoim życiem”, zależało mi przede wszystkim na tym, by czytelnik przestał patrzeć na uzależnienie wyłącznie przez pryzmat alkoholu. Bo drink bardzo rzadko jest początkiem historii – powiedziałabym raczej, że najczęściej jest jej ostatnim rozdziałem.

Chciałam więc pokazać czytelnikowi, że początek zwykle wygląda zupełnie inaczej. Zaczyna się od niewypowiedzianego bólu, samotności, lęku albo przekonania, że z własnymi emocjami trzeba radzić sobie samemu. Ja wychodzę z założenia, że dopóki nie zaczniemy leczyć tego, co kryje się pod powierzchnią, będziemy walczyć z objawem, a nie z przyczyną.

Katarzyna Walczewska

www.odzyskaj-siebie.pl

@paniterapeutkak

 

O czym jest książka Nowy początek. Uwolnij się od alkoholu i odzyskaj kontrolę nad swoim życiem?

Okładka - Nowy początek. Uwolnij się od alkoholu i odzyskaj kontrolę nad swoim życiem - Katarzyna Walczewska

(ebook)

35.94 zł 59.90 zł (-40%)

(29,95 zł najniższa cena z 30 dni)

Jeśli szukasz książki o wychodzeniu z uzależnienia od alkoholu, "Nowy początek. Uwolnij się od alkoholu i odzyskaj kontrolę nad swoim życiem", będzie wartościowym wyborem. Katarzyna Walczewska w przystępny i pełen empatii sposób wyjaśnia mechanizmy uzależnienia, pokazuje, jak ograniczyć lub całkowicie odstawić alkohol oraz odzyskać wpływ na własne decyzje. Ten poradnik o alkoholizmie zawiera praktyczne wskazówki, ćwiczenia i strategie, które pomagają budować trwałą zmianę. To książka dla osób zmagających się z problemem picia, ich bliskich oraz wszystkich, którzy interesują się psychologią, rozwojem osobistym i świadomym budowaniem lepszego życia.

 

Przeczytaj fragment ebooka

"Nie wiem, z jakiego powodu sięgnąłeś/ sięgnęłaś po tę książkę. Może jesteś już zmęczony/ zmęczona powtarzającym się schematem: obietnicą, „że tym razem będzie inaczej”, „że to już ostatni raz”, „że już od jutra”, „że jutro już znajdziesz tę siłę”… A potem przychodzi to jutro, kolejny poranek, który zaczynasz ze wstydem. Może jesteś tą osobą, która, gdy trzeźwieje, widzi w oczach partnera lub dziecka więcej lęku, niż chciałaby widzieć. Może boisz się, że alkohol zaczął decydować o rzeczach, które kiedyś zależały tylko od Ciebie. Współpracownicy, sąsiedzi, rodzina, w zasadzie nikt już nie traktuje Cię poważnie. To smutne, bo również Ty przestałeś/ przestałaś tak się traktować. A może po prostu czujesz, że zasługujesz, by żyć z większą lekkością, spokojem i szacunkiem dla samego/ samej siebie. Bez względu na powód - naprawdę cieszę się, że tu jesteś! Bo ta książka nie jest o piciu. Jest o Tobie. O Twoich emocjach. O Twojej historii. O tym, co próbujesz ukryć, znieczulić, przyspieszyć albo wyciszyć.

O tym, czego być może nie nauczyły Cię dom rodzinny, szkoła ani otoczenie. O tym, jak odzyskać kontrolę nad swoim życiem bez walki ze sobą. Od ponad dekady pracuję z ludźmi w przeróżnych kryzysach. Z osobami w depresji, zmagającymi się z przemocą, uzależnieniami, lękiem, wstydem, samotnością. I kiedy pacjenci pytają mnie: „Dlaczego nie potrafię sobie poradzić?”, widzę zawsze jeden wspólny mianownik. Nie radzą sobie nie dlatego, że są słabi. Nie radzą sobie dlatego, że są zmęczeni. Zmęczeni udawaniem, że wszystko jest w porządku. Zmęczeni presją, żeby „ogarniać życie” jak wszyscy. Zmęczeni byciem silnymi za dwóch. Zmęczeni udawaniem, że napięcie da się zamieść pod dywan. Zmęczeni patrzeniem w lustro z poczuciem winy. Jeśli Ty też czujesz się zmęczony/ zmęczona - jesteś w dobrym miejscu. Kiedyś jedna z pacjentek powiedziała mi: Tak naprawdę nie chcę pić. Chcę tylko przestać czuć to wszystko, co czuję. Te dwa zdania stały się fundamentem książki, którą trzymasz w rękach. Moi pacjenci sięgają po alkohol, bo chociaż na chwilę chcą zdjąć obręcz z szyi i móc oddychać… I to jest właśnie ten paradoks. Alkohol w Polsce jest nie tylko używką. I mogę to powiedzieć z całym przekonaniem. Alkohol jest kulturą, rytuałem, sposobem odreagowywania, środkiem rozluźniającym, walutą społeczną, narzędziem do regulacji emocji. Dla wielu - jedynym dostępnym narzędziem.

Ale alkohol nie rozwiązuje problemów. On je przesuwa. Odracza. Zawsze na później. Czasem na jutro. A czasem na lata. Ale gdy wreszcie życie wystawia nam rachunek, widnieje na nim wiele strat: ciągłe napięcie, chaos w relacjach, wstyd, poczucie osamotnienia, konflikty, przemoc - zarówno ta widoczna, jak i ta cicha, w której ofiara boi się własnych uczuć. Napisałam dla Ciebie tę książkę, by Ci pokazać, że nie musisz już więcej ponosić takich kosztów. Nie będę moralizować. Nie będę Cię oceniać. Nie będę Ci mówić, że masz „bardziej się starać”, „przestać przesadzać” albo „po prostu nie pić”. Gdyby to było takie łatwe, ta książka nie byłaby potrzebna. Zamiast tego znajdziesz tutaj:

• zrozumienie - dlaczego pijesz tak, jak pijesz,

• mapę - jak działają Twój mózg, emocje i relacje,

• narzędzia - co możesz zrobić tu i teraz,

• realne rozwiązania - oparte na terapii, nauce, dialogu motywującym i pracy z oporem,

• czterotygodniowy plan - możesz zacząć nawet dzisiaj. Nie będziesz w tym więcej sam/ sama.

Przeprowadziłam przez ten proces setki osób: lekarzy, nauczycieli, studentów, przedsiębiorców, rodziców, ludzi sukcesu i ludzi po przejściach. Wszyscy mówili to samo: „Nigdy nikt nie powiedział mi, że mogę zacząć od zrozumienia siebie, a nie od karania się. Zawsze czułem się oceniany”. Ta książka pokaże Ci, jak przestać walczyć i zacząć odzyskiwać siebie. Z łagodnością, zrozumieniem, odwagą i ciekawością. Nie wiem, jaka jest Twoja historia. Ale wiem jedno: Nie jesteś tutaj po to, żeby być doskonałym/ doskonałą. Żeby znów musieć udawać kogoś, kim nie jesteś. Jesteś tutaj po to, żeby być wolnym/ wolną. Żeby poznać i zaakceptować siebie oraz zrozumieć, kim naprawdę jesteś. Zaczynamy."

/fragment