Katarzyna Kalinowska, Małgorzata Stańczyk

Życie z przedszkolakiem. Rozwój, emocje i relacje dzieci w wieku 3–6 lat

Copyright © by Katarzyna Kalinowska, 2025

Copyright © by Małgorzata Stańczyk, 2025

Copyright for this edition © by Mamania, an imprint of Grupa Wydawnicza Relacja sp. z o.o., 2025

Redakcja: Kamila Wrzesińska

Korekta: Anna Banaszczyk-Susłowicz

Projekt okładki: Joanna Kosk-Florczak

Layout i skład: Sylwia Budzyńska

ISBN 978-83-68228-04-5

Wydawnictwo Mamania

Grupa Wydawnicza Relacja sp. z o.o.

ul. Marszałkowska 4 lok. 5

00-590 Warszawa

www.mamania.pl

Fragment

Wprowadzenie

Rozdział 1. Rozwój

Procesy rozwojowe mają charakter kumulatywny

Dlaczego ono chce wszystko robić po swojemu?

Dlaczego moje dziecko mnie nie słucha?

Dlaczego dzieci biją?

Dlaczego przedszkolaki uwielbiają opowiadać o kupce, dupce i siku?

Skąd tyle grymaszenia przy jedzeniu?

Dlaczego poranki muszą być takie trudne?

Jak zadbać o zdrowie i higienę?

Dlaczego moje dziecko chce wciąż jeszcze jedną bajkę?

Dlaczego przedszkolaki nie potrafią przegrywać?

Rozdział 2. Emocje

Na czym polega edukacja emocjonalna i wsparcie dzieci w regulacji emocji?

Dlaczego dzieci się złoszczą

Dlaczego przedszkolaki wciąż się czegoś boją?

Co stoi za dziecięcym wstydem?

Co robić z dziecięcym smutkiem?

Jak wspierać odporność psychiczną dzieci?

Po co zajmować się regulacją napięcia?

Gdy rodzicielskie emocje sięgają zenitu. Jak mniej zarażać się dziecięcymi emocjami?

Rozdział 3. Relacje

Rozstania z rodzicami

Dlaczego dzieci tak często szukają naszego towarzystwa?

Jak odbudować relację po trudnej sytuacji?

Konflikty między dziećmi. Dlaczego oni się kłócą?

„Mamo, dlaczego Staś nie chce się ze mną bawić?”

Zakończenie

Polecamy

Przypisy

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Wprowadzenie

Napisałyśmy tę książkę z myślą o rodzicach, opiekunach, dziadkach i babciach, nauczycielach i innych dorosłych, którzy mają kontakt z dziećmi w wieku przedszkolnym i chcą nauczyć się lepiej je rozumieć i wspierać. Mamy nadzieję dostarczyć wam wiedzy, narzędzi i inspiracji pomocnych w radzeniu sobie z często wyczerpującą i pełną niespodzianek codziennością z małym dzieckiem.

To, jak wiele dziś mamy wiedzy na temat rozwoju, wychowania i budowania relacji z dziećmi, z jednej strony jest szansą i pomocą w towarzyszeniu młodym ludziom, a z drugiej strony może stać się dużym obciążeniem. Łatwo o taką myśl, że wszystko, co dzieje się z dzieckiem, zależy od nas. Kiedy będziecie czytać tę książkę, miejcie na uwadze, że choć wpływ rodziców na dobrostan i zachowanie dziecka jest znaczący, to równocześnie jest on ograniczony. Na to, jak funkcjonuje dziecko, ma wpływ wiele czynników: procesy rozwojowe (i o tym dużo opowiemy w pierwszym rozdziale), temperament, sposób funkcjonowania układu nerwowego, środowisko, w którym funkcjonuje dziecko (kultura, przedszkole, inni dorośli) i zebrane w nim doświadczenia, zdrowie somatyczne i inne szczególne uwarunkowania indywidualne. Kiedy przychodzi wam do głowy, że skoro waszemu dziecku jest trudno, to oznacza, że coś zaniedbaliście, pamiętajcie o tej szerszej perspektywie, uwzględniającej wielość czynników. To pomaga nie utykać w poczuciu winy, frustracji i bezradności i umożliwia widzenie swojego dziecka z jego konkretnymi trudnościami. Pozwala też odnajdywać nasz realny wpływ na dziecięcy dobrostan. Jako mamy, psycholożki i osoby wspierające kadrę przedszkolną wiemy, że ten trud jest po prostu wpisany w rozwój i w życie. Zaakceptowanie go pomaga nam przekierować energię, którą inwestujemy w zaprzeczanie, zamartwianie się i szukanie winnych, w spotkanie się z dzieckiem w tym momencie drogi, w którym ono jest, takim, jakie jest.

Książka składa się z trzech części, w których odpowiadamy na najczęściej zadawane przez rodziców pytania w obszarach: rozwoju, emocji i relacji. Dzielimy się pomysłami na to, jak można rozumieć to, co się dzieje z dzieckiem, i jakie strategie mogą być pomocne, by radzić sobie z codziennymi wyzwaniami. Jednocześnie mamy świadomość, że nie istnieją uniwersalne rozwiązania, które sprawdziłyby się w każdej rodzinie. Nie ma też jednego „modelowego przedszkolaka”. Dlatego warto traktować te pomysły jako punkt wyjścia do własnych poszukiwań i inspirację. Może okazać się, że będziecie potrzebowali poeksperymentować, dołożyć coś albo odjąć, dostosować do swoich możliwości i potrzeb waszej rodziny. Może się też zdarzyć, że zebrana przez nas wiedza o rozwoju, potrzebach i emocjach dzieci nie będzie niosła wam wystarczającej ulgi i jasności odnośnie do tego, z czym się mierzycie. W takich sytuacjach warto, byście szukali dodatkowego, zindywidualizowanego wsparcia w postaci konsultacji psychologicznej lub szczegółowej diagnozy rozwoju dziecka.

Zdarza się też, że chociaż rodzice wiedzą, w jaki sposób mogliby pomóc swojemu dziecku, to z różnych względów trudno im po to sięgnąć i wdrożyć w praktykę narzędzia, o których czytają. Czasem to, co nam działa w jednym miesiącu, przestaje działać w kolejnym. Pamiętajcie, by czytać tę książkę z łagodnością dla samych siebie. Z uznaniem dla ilości pracy i zaangażowania, jakie każdego dnia wkładacie w budowanie relacji z dzieckiem, wspieranie go w jego trudnościach, łącząc to równocześnie z pozostałymi obowiązkami i wyzwaniami, jakie niesie dorosłe życie. I ze świadomością, że wielkie zmiany w rozwoju zwykle nie dzieją się z dnia na dzień. Nauka nowych umiejętności i wdrażanie nowo poznanych strategii wymaga czasu. Ten proces bardziej będzie przypominał górki i dołki niż nieustanny, jednostajny wzrost. Pomocne w utrzymaniu motywacji do rozwoju, w doświadczaniu satysfakcji z rodzicielstwa i widzeniu współpracy po stronie dziecka może być dostrzeganie nawet najmniejszych oznak zmiany. Możecie je celebrować, świętować, zapisywać je sobie, opowiadać o nich innym dorosłym. Dostrzegając to, co działa, co nam się udaje, zwiększamy szansę na to, że będziemy sięgać po to częściej i z większą łatwością.

Mamy nadzieję, że perspektywa zawarta w tej książce doda wam lekkości i spokoju oraz pomoże wam wieść bardziej świadome i satysfakcjonujące życie z przedszkolakiem.

„Mamania. Pierwszy kontakt” to seria książek, które powinny znaleźć się na półce każdego rodzica. Do stworzenia tej eksperckiej serii zaproszono osoby, które w prosty i jasny sposób przekazują wiedzę na najróżniejsze tematy: od jedzenia po wychowanie. To książki zwięzłe, praktyczne, przedstawiające w wyczerpujący sposób najważniejsze zagadnienia.

Dlaczego dzieci się złoszczą? Jak je wspierać w radzeniu sobie z trudnymi emocjami? Małgorzata Stańczyk, ceniona psycholożka i autorka licznych publikacji dla rodziców, w swojej najnowszej książce uspokaja rodziców rozzłoszczonych dzieci i pomaga im radzić sobie z codziennymi wyzwaniami:

• jak dostrzec głęboką rolę złości?

• jak wspierać złoszczące się dziecko?

• czy można pomóc przed napadem złości?

• jak odbudować kontakt po trudnej sytuacji?

• nie dopuszczać do agresywnych zachowań?

Natalia Minge, doświadczona psycholożka pracująca z rodzicami i mama czwórki dzieci, pokazuje, jak podejść do wyzwań związanych z narodzinami drugiego dziecka:

• poinformowanie starszego dziecka o rodzeństwie,

• przetrwanie kolejnej ciąży i porodu,

• usypianie i karmienie dwojga dzieci,

• radzenie sobie z zazdrością,

• znalezienie czasu dla dzieci, partnera i siebie.

Znajdziesz tu także podpowiedzi, jak poradzić sobie z natłokiem płynących zewsząd dobrych rad i co robić, jeśli nie wszystko idzie zgodnie z planem.

Ten praktyczny poradnik pomaga wesprzeć dziecko w prawidłowym rozwoju mowy, zwracając uwagę na to, jak dobrze je do tego przygotować i jak postępować, kiedy dziecko już zacznie mówić:

• Jaki wpływ na rozwój mowy ma rozszerzanie diety?

• Co wspólnego z rozwojem mowy ma czyszczenie uszu dziecka i ssanie smoczka?

• Jak powinna wyglądać komunikacja z niemowlęciem i małym dzieckiem?

• Co robić ze skróconym wędzidełkiem języka i problemami ze ssaniem?

• Kiedy przyda się wsparcie specjalisty?

Małgorzata Jackowska, specjalistka żywienia człowieka i dietetyczka, popularyzatorka wiedzy o zdrowym żywieniu niemowląt i dzieci, autorka książki Spokojnie, to tylko rozszerzanie diety, opowiada o tym:

• dlaczego dzieci na różnych etapach życia mogą jeść mało, wybiórczo, specyficznie

• czym są neofobia i wybiórczość pokarmowa

• jakie strategie nie pomagają

• i co właściwie można zrobić, żeby pomóc dziecku cieszyć się posiłkami.

• Czy muszę karmić piersią?

• Jeśli chcę – to jak zacząć?

• Skąd się bierze mleko i jak wspomagać laktację?

• Po czym poznać, że wszystko idzie dobrze, a jakie sytuacje mogą niepokoić?

Na wszystkie pytania związane z karmieniem piersią odpowiadają Magdalena Michalska-Kacymirow i Marta Moeglich, promotorki karmienia piersią i doule, które wspierają w dobrym rozpoczęciu karmienia piersią i bezproblemowym przejściu przez mleczną drogę. Jako „Babki z Piersiami” prowadzą blog i profil na Instagramie, gdzie dzielą się swoją wiedzą i wspierają mamy w kłopotach i radościach.

Kiedy zapada decyzja o zakończeniu związku, trzeba na nowo poukładać relacje w rodzinie. Jak powiedzieć o tym dzieciom? Jak zorganizować opiekę, jak podzielić się odpowiedzialnością i dlaczego bywa to bardzo trudne?

Natalia Minge pokazuje, jak podejść do wyzwań związanych z rozstaniem rodziców:

• jak rozmawiać z dzieckiem o rozwodzie i separacji?

• jak rozwiązywać konflikty z drugim rodzicem?

• jak zaopiekować się emocjami swoimi i dziecka?

• gdzie szukać wsparcia i jak poradzić sobie w przypadku samotnego rodzicielstwa?

Twoje dziecko idzie do żłobka, a ty masz tysiące pytań i tyle samo obaw?

Marlena Chlabicz, doświadczona nauczycielka i edukatorka, rozwiewa wszystkie wątpliwości, uspokaja rodziców i podpowiada, jak można ułatwić dziecku żłobkowy start:

• Po czym poznać, czy moje dziecko jest gotowe na żłobek?

• Jak długo będzie trwała adaptacja?

• Jakie trudności mogą się pojawić i jak sobie z nimi poradzić?

• Jak pomóc samemu sobie?

Małgorzata Jackowska, autorka bestsellerowej książki Spokojnie, to tylko rozszerzanie diety, rozprawia się z mitami dotyczącymi tego, co można, a czego nie można jeść w ciąży, i odpowiada na pytania:

• Co jeść przed ciążą, aby zwiększyć szansę na jej prawidłowy rozwój?

• Jak odżywiać się w trakcie ciąży, aby optymalnie przyczynić się do dobrostanu dziecka?

• Czy konieczna jest suplementacja i jak zapewnić sobie prawidłowy poziom składników odżywczych?

• Jak dzięki odpowiedniej diecie zapewnić sobie wszystkie niezbędne składniki na czas laktacji?