Tytuł oryginału: Rangers Apprentice. The Emperor of Nihon-Ja

First published Random House Australia Pty Limited, Sydney, Australia

This edition published by arrangement with Random House Australia

Wydanie pierwsze, Wydawnictwo Jaguar s.j., Warszawa 2012

Skład i łamanie: EKART

Redakcja: Tadeusz Lewandowski

Korekta: Ewa Holewińska, Anna Pawłowicz

ISBN 978-83-7686-146-3

Copyright © John Flanagan 2010

All rights reserved.

Cover design & illustration © www.blacksheep-uk.com

All rights reserved.

Copyright for the Polish edition © 2012 by Wydawnictwo Jaguar

Książka dla czytelników w wieku 11 +

Adres do korespondencji:

Wydawnictwo Jaguar s.j.

ul. Kazimierzowska 52 lok. 104

02-546 Warszawa

www.wydawnictwo-jaguar.pl

Wydanie pierwsze w wersji e-book

Wydawnictwo Jaguar, Warszawa 2012

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o.o.

Spis treści

- Rozdział 1

- Rozdział 2

- Rozdział 3

- Rozdział 4

- Rozdział 5

- Rozdział 6

- Rozdział 7

- Rozdział 8

- Rozdział 9

- Rozdział 10

- Rozdział 11

- Rozdział 12

- Rozdział 13

- Rozdział 14

- Rozdział 15

- Rozdział 16

- Rozdział 17

- Rozdział 18

- Rozdział 19

- Rozdział 20

- Rozdział 21

- Rozdział 22

- Rozdział 23

- Rozdział 24

- Rozdział 25

- Rozdział 26

- Rozdział 27

- Rozdział 28

- Rozdział 29

- Rozdział 30

- Rozdział 31

- Rozdział 32

- Rozdział 33

- Rozdział 34

- Rozdział 35

- Rozdział 36

- Rozdział 37

- Rozdział 38

- Rozdział 39

- Rozdział 40

- Rozdział 41

- Rozdział 42

- Rozdział 43

- Rozdział 44

- Rozdział 45

- Rozdział 46

- Rozdział 47

- Rozdział 48

- Rozdział 49

- Rozdział 50

- Rozdział 51

- Rozdział 52

- Rozdział 53

- Rozdział 54

- Epilog

- Podziękowania

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Toscano

Avanti! – głośna komenda rozległa się na placu ćwiczebnym; trzy szeregi zbrojnych ruszyły naprzód. Za każdym krokiem podkute żelaznymi ćwiekami sandały uderzały o ziemię jednocześnie, miarowym rytmem, któremu towarzyszył szczęk broni i wyposażenia. Już po pierwszych stąpnięciach uniosła się chmura kurzu.

– Z daleka rzucają się w oczy – mruknął Halt.

Will zerknął na niego z ukosa. Uśmiechnął się.

– Może o to właśnie idzie.

Generał Sapristi, który zaaranżował dla nich ten pokaz toskańskiej musztry bojowej, skinął z uznaniem głową.

– Młody dżentelmen się nie myli – stwierdził.

Halt uniósł brew.

– Może i się nie myli, bez wątpienia jest młody. Tylko co z niego za dżentelmen?

Sapristi zmieszał się lekko. Nawet po dziesięciu dniach przebywania w ich towarzystwie wciąż jeszcze nie zdołał przywyknąć do nieustannej wymiany wesołych docinków, wypowiadanych bezustannie przez obydwu dziwnych Aralueńczyków. Nie zawsze potrafił się rozeznać, kiedy mówią poważnie, a kiedy tylko żartują. Niektóre słowa, gdyby padły między Toskanami, doprowadziłyby niechybnie do bójki i rozlewu krwi, bowiem przedstawiciele jego nacji słynęli z przerośniętej miłości własnej… A w każdym razie przerastającej ich poczucie humoru. Tymczasem młody zwiadowca najwyraźniej nie poczuł się nawet urażony.

– Aha, signor Halt – rzekł niepewnie generał. – To zapewne żart, tak?

– Żart? Nie – odparł Will. – Natomiast jemu się wydaje, że to śmieszne. Więc poniekąd tak, to żart.

Sapristi uznał, że prościej będzie, jeśli wróci do kwestii omawianej przez zwiadowców chwilę wcześniej.

– W każdym razie – oświadczył – stwierdziliśmy, że wznoszący się podczas przemarszu naszych żołnierzy kurz często wystarcza, by skłonić nieprzyjaciela do ucieczki. Niewielu ma odwagę stawić czoło naszym legionom w otwartej bitwie.

– Maszerują ładnie, to muszę przyznać – rzucił niedbałym tonem Halt.

Sapristi zerknął na niego; zdawał sobie sprawę, że jak dotąd pokaz nie uczynił na siwobrodym Aralueńczyku większego wrażenia. Uśmiechnął się w duchu. Nie wątpił, że za parę minut wszystko się zmieni.

– O, idzie Selethen – wtrącił Will; obaj pozostali spojrzeli w dół. Ujrzeli łatwo rozpoznawalną ze względu na wysoki wzrost postać arydzkiego wodza, który zmierzał ku trybunie, z której obserwowali plac manewrowy.

Selethen przebywał w Toscano jako przedstawiciel arydzkiego emrikira, by prowadzić rokowania dotyczące handlowego i wojskowego paktu zawieranego z toskańskim senatem. Toscano i Arydia wiodły ze sobą wojny od niepamiętnych czasów; ich kraje rozdzielały jedynie niezbyt rozległe wody Morza Spokojnego. Tymczasem każda z tych krain posiadała coś, czego potrzebowała druga. Pod piaskami Arydii kryły się pokłady czerwonego złota oraz żelaza, potrzebnych Toskanom do finansowania i wyposażenia ich licznej armii. Co również istotne, Toskanie znajdowali wciąż większe upodobanie w kafay, aromatycznej odmianie kawy będącej specjalnością Arydów.

Mieszkańcy pustyni cenili zaś toskańskie tkaniny – delikatny len i bawełnę, tak przydatne w pustynnym skwarze, oraz wyśmienitą oliwę z oliwek produkowaną w Toscano, znacznie przewyższającą jakością ich lokalne produkty. Ponadto istniała stała potrzeba uzupełniania stad owiec oraz kóz nowymi sztukami rozpłodowymi, jako że śmiertelność wśród zwierząt na pustyni była wysoka.

W przeszłości oba narody walczyły, by te dobra zdobyć. Teraz jednak po obu stronach doszli do głosu rozumniejsi przywódcy; postanowiono z wzajemną korzyścią zawrzeć sojusz dla wymiany handlowej i bezpieczeństwa. Na wodach Morza Spokojnego grasowały smukłe, zwrotne galery piratów, które atakowały statki kupieckie i zatapiały je, rabując wprzódy przewożone towary.

Niektórzy mieszkańcy obu krajów z nostalgią wspominali dawne czasy, kiedy po tutejszych wodach pływały wilcze okręty Skandian. Owszem, przybysze z dalekiej Północy łupili miejscowych bezlitośnie, lecz jednak nie na taką skalą, jak działo się to obecnie, a przy tym miejscowi rabusie znali mores dzięki skandyjskim rozbójnikom.

Jednak czasy się zmieniły. Skandianie zaczęli przestrzegać prawa. Ich oberjarl, Erak, zorientował się, że od łupieskich wypraw większe profity przynosi wynajmowanie okrętów innym krajom, pragnącym zapewnić bezpieczeństwo na swoich wodach przybrzeżnych. Doszło więc do tego, że wilcze okręty zaczęły pełnić rolę morskiej policji w wielu częściach świata. Ani Toscano, ani Arydia nie dysponowały liczącą się flotą, toteż w ramach zawartego właśnie porozumienia postanowiły zatrudnić skandyjską flotyllę, by patrolowała wody dzielące oba kraje.

Z tej to właśnie przyczyny Halt oraz Will spędzili minione dziesięć dni w Toscano. Długotrwałe animozje między oboma krajami oraz towarzysząca im w nieunikniony sposób podejrzliwość co do prawdziwych intencji drugiej strony skłoniły rządy obu krajów, by zwrócić się do kraju trzeciego jako rozjemcy i arbitra, który dopomoże w zawarciu korzystnego traktatu. Zarówno Arydzi, jak Toskanie darzyli zaufaniem Araluen. Co więcej, Aralueńczycy zadzierzgnęli więzy przyjaźni ze skandyjskim oberjarlem, toteż obie układające się strony liczyły, że ich pośrednictwo ułatwi porozumienie z dzikimi morskimi wilkami.

Naturalną koleją rzeczy Selethen zaproponował, by w skład aralueńskiej delegacji weszli Halt oraz Will.

A także Horace, jednak młody rycerz nie mógł przybyć, ponieważ obowiązki zatrzymały go gdzie indziej.

Sformułowania i warunki traktatu nie interesowały zwiadowców. Znaleźli się tu wyłącznie w charakterze eskorty głównej negocjatorki ze strony Araluenu, czyli Alyss Mainwaring, sympatii Willa, jego przyjaciółki jeszcze z czasów dzieciństwa i jednej z najwybitniejszych przedstawicielek młodego pokolenia aralueńskich służb dyplomatycznych.

Negocjacje trwały, odbywało się roztrząsanie detali zawieranej między Arydami i Toskanami umowy.

Selethen zajął miejsce obok Willa. Trzy kompanie toskańskich legionistów, z których każda liczyła po trzydziestu trzech żołnierzy, co wraz z dowódcą składało się na tradycyjną toskańską centurię, dokonały zwrotu w prawo i przeformowały się płynnym ruchem, tak że teraz ramię w ramię zamiast trzech, stało po jedenastu zbrojnych. Pomimo szerszej formacji zachowali geometryczną perfekcję, prostą niczym ostrze miecza – pomyślał Will. Już miał wypowiedzieć tę uwagę na głos, ale powstrzymał się. Kiepskie porównanie, jeśli wziąć pod uwagę zakrzywioną klingę noszoną u boku przez Selethena.

– Jak tam rozmowy? – zagaił Halt.

Selethen ściągnął usta.

– Jak zawsze, a więc powoli. Mój kanclerz domaga się zmniejszenia cła na kafay do trzech czwartych procenta. Wasi prawnicy – zwrócił się teraz do Sapristiego, włączając go w rozmowę – upierają się przy pięciu ósmych procenta. Nie mogłem już wytrzymać. Czasami odnoszę wrażenie, iż to wszystko wyłącznie dlatego, że lubią się spierać.

Sapristi skinął poważnie głową.

– Zawsze tak się dzieje. My, żołnierze, narażamy życie, tymczasem prawnicy wykłócają się o ułamki procentów. W dodatku uważają nas za istoty niższego rzędu.

– Jak radzi sobie Alyss? – spytał Will.

Selethen nie omieszkał wyrazić podziwu:

– Wasza lady Alyss to istna oaza spokoju pośród szalejącej burzy sporów. Przejawia doprawdy niezwykłą cierpliwość. Choć przecież trudno mi uwierzyć, by nie kusiło ją czasem, żeby trzepnąć mojego kanclerza w łeb plikiem papierzysk – spojrzał w dół, gdzie trzy toskańskie kompanie uformowały teraz znowu trzy szeregi.

– A destra! Di corsa doppia – marc’!

Rozkaz wydał centurion zajmujący pozycję pośrodku placu manewrowego. Wszyscy żołnierze natychmiast wykonali „w prawo zwrot”, uformowali na nowo trzy szeregi, po czym ruszyli naprzód w zdwojonym tempie. Tupot ich sandałów oraz szczęk wyposażenia rozległ się donośniej, a zarazem groźniej. Wzbiła się też obfitsza chmura kurzu.

– Generale Sapristi – spytał Selethen, spoglądając na zwarty szyk legionistów – to doprawdy spektakularny popis musztry. Tylko czy płynie z niej jakakolwiek korzyść?

– Ależ zapewniam cię, wakirze, że tak. Nasze sposoby walki polegają na dyscyplinie i szyku. Ludzie w każdej centurii walczą jak jeden mąż.

– Cóż, kiedy przychodzi do bitwy, każdy z moich ludzi walczy na własny rachunek – stwierdził Selethen. W jego głosie nietrudno było dosłyszeć sceptycyzm co do wartości bojowej takich skoordynowanych, niemal mechanicznych, manewrów. – Rzecz jasna, zadanie dowódcy polega na jak najkorzystniejszym rozmieszczeniu sił na polu bitwy. Jednak kiedy rozpocznie się już starcie, nie sposób sprawować nad nimi kontrolę. Walczą jak popadnie, byle ocalić własne głowy i unieszkodliwić jak najwięcej wrogów.

– I tutaj właśnie przydaje się musztra – odparł Sapristi. – Nasi ludzie uczą się bez namysłu odpowiadać na komendy. Dyscyplina staje się ich drugą naturą. Uczymy ograniczonej liczby podstawowych manewrów, po czym ćwiczymy je nieustannie. Aby wyszkolić doskonałego wojownika, potrzeba wielu lat. Tymczasem nieustanna musztra sprawia, że wystarczy niespełna roku, by ukształtować legion gotowy do walki.

– Lecz chyba w tak krótkim czasie nie można nauczyć się szermierki? – spytał Will.

Sapristi pokręcił głową.

– Nie muszą jej opanowywać. Spoglądaj i ucz się, zwiadowco Willu.

– Alt! – rozległ się rozkaz; trzy kompanie znieruchomiały.

– Chmura pyłu i trzy rzędy posągów – rzekł półgłosem Will.

Po przeciwległej stronie placu manewrowego rozległ się odgłos trąbki, zza wznoszących się tam budynków wyłonili się wojownicy. Szybko sformowali linię natarcia, lecz nie w tak zwartym i doskonałym szyku, jak centuria legionistów. Ich uzbrojenie stanowiły ćwiczebne drewniane miecze o długich ostrzach oraz okrągłe tarcze. Jak zauważył Will, mniej więcej jedna czwarta oprócz mieczy posiadała też krótkie łuki.

Na rzucony rozkaz „nieprzyjaciel” ruszył do ataku. Linia napastników przybrała falisty kształt, niektórzy zmierzali bowiem wolniej, inni szybciej.

– Tre righe! – zawołał dowódca centurii. Halt spojrzał pytająco na Sapristiego.

– Utworzyć trzy szeregi – przetłumaczył generał. – Podczas działań polowych nie używamy komend we wspólnej mowie. Po co sygnalizować wrogowi nasze zamiary?

– Rzeczywiście, po co – zgodził się Halt.

Płynnie, bez zbędnego pośpiechu trzy kompanie zajęły pozycję, tworząc prostokąt o bokach trzydziestu trzech na trzech żołnierzy. Poszczególne szeregi dzieliła odległość półtora metra.

Siły nieprzyjacielskie zatrzymały się w odległości sześćdziesięciu metrów od szyku legionistów. Żołnierze wykrzykiwali dziko i potrząsali groźnie bronią.

Na dany rozkaz łucznicy wroga wystąpili przed szereg z orężem gotowym do strzału. Obserwatorzy dosłyszeli odgłos towarzyszący napinaniu pięćdziesięciu łuków. Jednocześnie centurion wykrzyczał następny rozkaz:

– Tartaruga! Pronto!

Dziewięćdziesiąt dziewięć wypukłych puklerzy, tak wielkich, że mogły osłonić całą postać ludzką, przesunęło się do przodu z głośnym zgrzytem.

– Tartaruga znaczy żółw – wyjaśnił Sapristi. – Pronto znaczy gotów.

Nieprzyjacielski dowódca wydał rozkaz, strzały świsnęły bezładnie w powietrzu. Kiedy pierwsza z nich wzbiła się w górę, toskański centurion zakrzyknął:

– Azione!

– Wykonać – przetłumaczył Sapristi.

Żołnierze zareagowali natychmiast. Ci w pierwszym rzędzie przykucnęli, tak że schowali się za tarczami całkowicie. Rząd drugi i trzeci postąpił krok do przodu.

Żołnierze w drugim szeregu unieśli tarcze nad głowy; dolne krawędzie pawęży zachodziły na tarcze legionistów z pierwszego szeregu; trzeci szereg uczynił podobnie. Cała centuria skryła się teraz za murem i dachem utworzonym z tarcz.

W następnej sekundzie chmara strzał opadła na nie z głośnym, lecz nieszkodliwym stukotem.

– Jak skorupa żółwia, rzeczywiście – Will nie mógł wyjść z podziwu. – Kim są napastnicy?

– To przybysze z krajów ościennych i prowincji, które zechciały przyłączyć się do naszego imperium – odparł gładko Sapristi.

Halt spoglądał na niego przez chwilę.

– Powiadasz, generale, że zechciały się przyłączyć? -powtórzył. – Czy też oszczędzono im trudu, podejmując tę decyzję za nie?

– Być może dopomogliśmy nieco w obraniu przez nie właściwej drogi – przyznał toskański dowódca. – Tak czy inaczej, to waleczni i doświadczeni wojownicy, wielce przydatni w rozpoznaniu i jako wojska posiłkowe. A przy okazji także sposobni do ćwiczeń i pokazów takich jak ten. Uważajcie teraz.

Nacierający żołnierze zatrzymali się w miejscu, z którego padła łucznicza salwa. Tymczasem na pole wybiegła liczna gromada pachołków, co najmniej setka; każdy dźwigał sporządzoną z cienkich desek tarczę o kształcie zbliżonym do ludzkiej sylwetki. Will przyglądał się z zaciekawieniem, jak pomocnicy ustawili je w pionowej pozycji, trzydzieści metrów od szeregu legionistów.

– Dla celów tego ćwiczenia – wyjaśnił Sapristi – przyjmujemy, że tę właśnie pozycję osiągnęły wojska nieprzyjacielskie. Podczas trwającej właśnie części pokazu nie możemy użyć prawdziwych żołnierzy. Koszt byłby zbyt wielki, a potrzebujemy naszych sojuszników.

Pachołkowie, z których niejeden spoglądał nerwowo w stronę nieruchomych rzędów centurii, opuścili biegiem pole, gdy tylko rozstawili tarcze.

Will wychylił się, żeby lepiej widzieć.

– Co teraz, generale?

Sapristi pozwolił sobie na drobny uśmieszek.

– Poczekaj, a ujrzysz – zapowiedział.

Nihon-Ja, kilka miesięcy wcześniej

Horace, krzywiąc się z lekka, odsunął delikatnie na bok papierowy panel drewnianej ramy. Nauczył się już ostrożnie postępować z tutejszymi kruchymi konstrukcjami, ale podczas pierwszego tygodnia pobytu w Nihon-Ja kilkakrotnie zrujnował wejście do swojego pokoju. Przywykł przecież do potężnych, ciężkich wrót, które wymagały niemało siły, żeby je poruszyć. Jego nadzwyczaj uprzejmi gospodarze za każdym razem rozpływali się w przeprosinach, zapewniając, że to z pewnością wina nieudolnego rzemieślnika. Horace wiedział jednak doskonale, że nie zawinił nikt inny, jak tylko on sam, za sprawą własnej niezręczności. Czasami w tym kraju czuł się niczym ślepy niedźwiedź w sklepie z porcelaną.

Cesarz Shigeru podniósł wzrok na wysokiego Aralueńczyka; jego uwadze nie uszła troska, z jaką cudzoziemski gość postępował wobec drzwi jego komnaty. Uśmiechnął się, szczerze rozbawiony.

– Ależ, Ors-san – rzekł – to prawdziwa wielkoduszność z twej strony, że masz wzgląd na nasze nędzne drzwi.

Horace potrząsnął głową.

– Wielce łaskawe słowa ze strony waszej wysokości.

Skłonił się. George – dawny znajomy Horace'a jeszcze z czasów sierocińca na Zamku Redmont, a obecnie jego doradca protokolarny podczas tej wyprawy, objaśnił mu już wcześniej, że wśród Nihończyków pokłon nie oznacza poczucia niższości. Mieszkańcy tego kraju wymieniali ukłony przy każdej sposobności, okazując sobie w ten sposób wzajemny szacunek. Zazwyczaj odpowiedzią na ukłon winien być taki sam ukłon; jednak George dodał, że w kontaktach z cesarzem uprzejmość wymaga, aby kłaniać się znacznie niżej niż on. Horace'owi wcale to nie przeszkadzało. Shigeru okazał się zajmującym i łaskawym gospodarzem, ze wszech miar godnym szacunku. Pod wieloma względami przypominał Horace'owi króla Duncana, którego młody rycerz darzył szczególną estymą.

Cesarz był skromnego wzrostu, znacznie niższy od Horace'a. Niełatwo przyszłoby stwierdzić, ile może mieć lat. Wszyscy Nihończycy sprawiali wrażenie młodszych niż w rzeczywistości. Włosy Shigeru przyprószyła siwizna, toteż Horace domyślał się, że władca dobiegł już zapewne pięćdziesiątki. Jednak mimo drobnej budowy, cechowała go niezwykła sprawność i zdumiewająca siła.

Przemawiał zaskakująco głębokim głosem, a kiedy był w dobrym humorze, co zdarzało się często, śmiał się głośno i serdecznie.

Shigeru skinął nieznacznie głową na znak, że młodzieniec nie musi już pozostawać w wiernopoddańczej pozycji. Horace wyprostował się, a wówczas cesarz pokłonił się jemu. Lubił muskularnego młodego rycerza i cieszył się z jego towarzystwa.

Podczas sesji ćwiczebnych, odbytych z najwybitniejszymi nihońskimi wojownikami, Shigeru zaobserwował, że Horace posiada niezwykłe umiejętności, władając nader skutecznie przywiezioną ze swego kraju bronią – mieczem, dłuższym i cięższym od zakrzywionych katana Nihończyków oraz okrągłą tarczą. Jednak młodzieniec nie okazywał pychy, a co więcej, wychwalał umiejętności nihońskich szermierzy oraz starał się je dogłębnie poznać.

Do tego zresztą sprowadzał się cel wizyty Horace'a. Jako mistrz miecza na Zamku Araluen i zapewne przyszły mistrz sztuk walki oraz dowódca Szkoły Rycerskiej, Horace powinien zaznajomić się z jak najszerszym wachlarzem technik wojennych. Dlatego właśnie król Duncan wysłał go do tak egzotycznego, jak by się zdawało, kraju. Nie bez znaczenia pozostawał też fakt, że Horace najwyraźniej nudził się w stolicy. Król Duncan rozumiał, że mając za sobą tak burzliwe przeżycia, jak rozprawa z Odszczepieńcami u boku Halta oraz Willa, młodzieniec nienajlepiej znosił codzienną rutynę dworskiego życia na Zamku Araluen. Ku ubolewaniu córki Duncana, Cassandry, która coraz bardziej ceniła sobie towarzystwo Horace'a, uznał, że daleka wyprawa rozerwie młodzieńca, natomiast zdobyta podczas niej wiedza przyda się i jemu samemu, i całemu królestwu.

– Spójrz tutaj, Ors-san – odezwał się Shigeru i skinął na gościa.

Horace uśmiechnął się. Ani jeden z Nihończyków nie był w stanie opanować wymowy jego imienia. Przywykł już, że zamiast tego zwą go „Ors-san”. Również Shigeru po paru nieudanych próbach ograniczył się do uproszczonej wersji.

Cesarz wyciągnął w stronę Horace'a dłonie ułożone w czarę. Spoczywał w nich piękny, żółty kwiat o nieskazitelnym kształcie.

– Widzisz? – rzekł Shigeru. – Oto zbliża się już jesień. Ten kwiat powinien zwiędnąć i umrzeć całe tygodnie temu. Lecz dziś znalazłem go pośród kamieni mojego ogrodu. Przyznasz, że to fakt niezwykły i daje do myślenia?

– W rzeczy samej – odpowiedział Horace. Zdał sobie sprawę, że w tym kraju nauczył się bardzo wiele, wcale nie tylko w kwestiach dotyczących wojska i broni. Shigeru, choć ciążyła na nim odpowiedzialność wiążąca się z rządzeniem zróżnicowaną społecznością często nader niepokornych poddanych, znajdował jednak czas, by skupić się na przejawach drobnego, codziennego piękna, które dostrzegał w naturze. Horace odnosił wrażenie, iż ta właśnie zdolność zapewniała cesarzowi wewnętrzny spokój i w niemałej mierze przyczyniała się do tego, jak zręcznie rozwiązywał piętrzące się problemy, nie poddając się emocjom.

Pokazawszy kwiat rosłemu rycerzowi, cesarz przyklęknął i umieścił go wraz z grudką ziemi na powrót między równo zagrabionymi czarnymi oraz białymi kamykami.

– Niech tu pozostanie – odezwał się. – To miejsce wyznaczył mu los.

W kamiennym ogrodzie umieszczono większe kamienie, po których cesarz i jego gość mogli przechadzać się, nie zakłócając symetrii małych kamyków. Przypominało to jakby staw, tylko że zamiast wody lśniły w nim kamyki. Horace wiedział, że każdego ranka cesarz układał je za pomocą grabek w nieco inny wzór. Ktoś inny pozostawiłby takie zadanie służbie, lecz Shigeru lubił zająć się ogrodem osobiście.

– Jeśli wszystko za mnie uczynią – wyjaśnił Horace'owi – czego ja sam zdołam się nauczyć?

Teraz cesarz wyprostował się znowu, ruchem pełnym wdzięku.

– Obawiam się, że twój pobyt wśród nas zbliża się ku końcowi.

Horace przytaknął:

– Tak, wasza wysokość. Muszę wrócić do Iwanai. Nasz statek ma tam się pojawić pod koniec tygodnia.

– Przykro nam będzie cię utracić – stwierdził Shigeru.

– Przykro mi wyjeżdżać – odpowiedział Horace.

Cesarz uśmiechnął się.

– Lecz nie sprawia ci przykrości myśl o powrocie do domu?

Horace nawet nie próbował powstrzymać uśmiechu.

– Nie. Powrót ucieszy mnie, bo wiele czasu spędziłem z dala od rodzinnego kraju.

Cesarz skinął na Horace'a, dając znak, by młody rycerz poszedł za nim. Opuścili ogród kamieni, znaleźli się w doskonale utrzymanym zagajniku. Prowadziła przezeń ścieżka, nie kamienne wyspy, szli więc obok siebie.

– Mam nadzieję, że uważasz te odwiedziny za owocne. Czy wiele się nauczyłeś, przebywając pośród nas? -spytał Shigeru.

– Bardzo wiele, wasza wysokość. Nie jestem pewien, czy tutejszy system przyjąłby się w Araluenie, jednak nie żałuję, że się z nim zapoznałem.

Wojownicy Nihon-Ja wywodzili się z wąskiej, elitarnej warstwy zwanej senshi. Przynależność do tej warstwy społecznej zyskiwało się wraz z urodzeniem, młodzi senshi od dziecięcych lat uczyli się władać mieczem, przy czym zazwyczaj zaniedbywano inne dziedziny nauki. W rezultacie z czasem senshi przekształcili się w agresywną, wojowniczą kastę, utwierdzając się w poczuciu własnej wyższości ponad innymi klasami nihońskiego społeczeństwa.

Shigeru także wywodził się z senshich, stanowił jednak chlubny wyjątek. Rzecz jasna, ćwiczył się we władaniu kataną od najmłodszych lat i choć nie zaliczał się do mistrzów, z pewnością był wytrawnym szermierzem. Uchodziło za rzecz naturalną, by cesarz, jako przywódca nie tylko całego narodu, lecz i swej klasy, posiadał takie umiejętności. Cechowały go jednak szersze zainteresowania – jak Horace mógł niejednokrotnie zaobserwować – oraz ciekawość świata i zdolność współodczuwania. Żywo przejmował go los warstw uważanych za pośledniejsze: rybaków, rolników i drwali, na których większość senshich spoglądała z góry.

– Wcale nie jestem pewien, czy system ten sprawdza się w naszym kraju – rzekł do Horace'a. – Ani też, czy się utrzyma i czy powinien się utrzymać.

Młody rycerz spojrzał na niego z ukosa. Wiedział, że Shigeru od dawna zmierza do poprawy doli klas zwanych niższymi, pragnie, by także ich przedstawiciele mieli swój głos w rządzeniu krajem. Zdawał sobie jednocześnie sprawę, że pomysły te spotykały się ze zdecydowanym oporem znacznej liczby senshich.

– Senshi nie zgodzą się na żadne zmiany – zauważył.

Cesarz westchnął.

– O, nie. Niełatwo mi przyjdzie uzyskać ich zgodę. Zazdrośnie strzegą przywilejów. Właśnie dlatego zwykłym ludziom nie wolno nosić broni, czy też uczyć się nią władać. Senshi są nieliczni, lecz nadrabiają umiejętnościami. Nie można się spodziewać, by niewyszkoleni rybacy, rolnicy, drwale stawili czoło tak niebezpiecznym przeciwnikom. Rzecz jasna, zdarzało się to w przeszłości, lecz kiedy pospólstwo podnosiło głowę, protestujących roznoszono na mieczach.

– Mogę to sobie wyobrazić – wtrącił Horace.

Shigeru wyprostował się nieco, uniósł głowę wyżej.

– Tak, lecz senshi muszą się zmienić. Muszą się dostosować. Nie wolno mi dopuścić, żeby nadal traktowali lud – mój lud – jak istoty niższego rzędu. Chłopi są tak samo potrzebni jak wojownicy. Gdyby nie ludzie trudniący się pracą własnych rąk, senshi nie mieliby co jeść, nie mieliby drewna na budowę swych domów, ani opału, by palić w nich ogień czy rozpalać piece, w których płatnerze wykuwają miecze. Muszą zrozumieć, że do wspólnego dobra przyczyniają się wszyscy, więc wszyscy zasługują, by traktować ich równo.

Horace zacisnął usta. Nie chciał odpowiadać, bowiem w jego mniemaniu Shigeru wyznaczył sobie zadanie, któ remu żaden władca nie zdołałby sprostać. Jeśli nie liczyć bezpośredniego otoczenia cesarza, większość senshich stanowczo sprzeciwiała się jakimkolwiek zmianom obecnie panującego ustroju, a w szczególności dopuszczeniu do głosu klas niższych.

Shigeru wyczuł jego powątpiewanie.

– Nie zgadzasz się ze mną? – spytał łagodnie.

Horace rozłożył bezradnie ramiona.

– Ja? Ja się zgadzam – powiedział. – Tyle że moje zdanie się tu nie liczy. Pytanie brzmi, czy zgadza się pan Arisaka?

Horace poznał Arisakę podczas pierwszego tygodnia swojego pobytu w Nihon-Ja. Arisaka był przywódcą klanu Shimonseki, jednej z najliczniejszych i najbardziej wojowniczych grup senshich. Ten potężny i wpływowy wojownik nie skrywał swego przekonania, iż senshi powinni pozostać klasą dominującą w Nihon-Ja. Był także mistrzem miecza, uważanym za jednego z najgroźniejszych szermierzy kraju. Do uszu Horace'a dotarły pogłoski, że Arisaka zabił w pojedynkach ponad dwudziestu przeciwników oraz wielu więcej podczas starć, do jakich dochodziło między rywalizującymi ze sobą klanami.

Shigeru uśmiechnął się blado na wzmiankę o aroganckim wielmoży.

– Arisaka-san musi się nauczyć postępować zgodnie z życzeniami swego cesarza. Złożył wszak przysięgę na wierność.

– Zatem z pewnością jej dotrzyma – stwierdził Horace, choć żywił w tej materii poważne wątpliwości. Shigeru jak zwykle prócz słów wypowiedzianych dosłyszał także to, co się za nimi kryło; nie uszła jego uwadze troska w głosie Horace'a.

– Zapominam o moich obowiązkach gospodarza – oznajmił. – Pozostało nam mało czasu, więc powinieneś spędzić go przyjemnie, a nie kłopotać się wewnętrznymi zagadnieniami polityki Nihon-Ja. Może razem wybierzemy się w drogę do Iwanai? Ja także wkrótce będę musiał udać się w drogę powrotną do Ito.

Miniony tydzień upłynął im w beztroskiej atmosferze letniej siedziby cesarza położonej u stóp gór. Oficjalną rezydencję i siedzibę rządu stanowiła potężna, obwarowana forteca w mieście Ito, oddalonym o siedem dni drogi na południe. Mile spędzili tu czas, ale, jak zauważył wcześniej Shigeru, jesień obejmowała już panowanie nad krajem, niosąc ze sobą chłody i porywiste wichry. Letnia rezydencja nie zapewniała odpowiedniej ochrony przed dojmującym zimnem.

– Będę zachwycony. – Horace szczerze ucieszył się na myśl, że spędzi w towarzystwie Shigeru jeszcze kilka dni. Czasem zastanawiało go, skąd brało się uwielbienie i respekt, jaki żywił wobec cesarza. Być może działo się tak dlatego, że Horace wychował się jako sierota; Shigeru ze swą nienarzucającą się siłą osobowości, spokojną mądrością i nieopuszczającym go dobrotliwym poczuciem humoru uosabiał jakby postać ojca, którego Horace nigdy nie znał. Pod niektórymi względami cesarz przypominał Horace'owi Halta, choć wyszukane maniery władcy pozostawały w jaskrawym kontraście z oschłym sposobem bycia zwiadowcy. Wskazał otaczające ich wypielęgnowane drzewa, których liście lśniły żółcią i brązem, zapowiadając jesień.

– Powiem George'owi, żeby rozpoczął przygotowania do podróży – rzekł. – Pozostawię waszą wysokość sam na sam z tymi pięknymi drzewami.

Shigeru także spoglądał na kompozycję tworzącą się z ciemnych pni i barwnych liści. Kochał spokój i samotność tego ogrodu, dającą wytchnienie od polityki oraz zgiełku stolicy.

– Ich uroda stanowić będzie nikłą pociechę wobec utraty twojego towarzystwa – odrzekł cesarz z lekkim pokłonem.

Horace skłonił się także i odparł z zakłopotanym uśmiechem:

– Wasza wysokość, braknie mi słów. Wstyd mi, że nie potrafię dobrać ich tak, żeby wyrazić, co czuję.

Toscano

Wybrzmiał kolejny rozkaz, niosąc się echem przez plac manewrowy; na oczach Willa dach z pawęży zniknął, legioniści opuścili je do zwykłej pozycji. Kolejny rozkaz i drugi oraz trzeci szereg cofnęły się o krok. Każdy z żołnierzy, oprócz krótkiego miecza przypasanego z prawej strony, wyposażony był w długi dziryt. W następnej chwili legioniści z trzeciego szeregu obrócili w dłoniach bojowe oszczepy, unieśli je ku górze, cofając prawe ramię, gotowi do rzutu; drzewce zakończone żelaznym grotem wznosiły się pod kątem około czterdziestu stopni.

– Azione!

Trzydzieści trzy ramiona wyprężyły się, szarpnęły do przodu; trzydzieści trzy prawe nogi postąpiły przed siebie i dziryty poszybowały w stronę drewnianych tarcz. Nim zdążyły w nie uderzyć, już drugi rząd powtórzył tę samą czynność, posyłając w powietrze następne trzydzieści trzy pociski.

Nikt nie mierzył w określony punkt, każdy z żołnierzy po prostu cisnął swą broń w stronę celu, przed siebie. Will zdał sobie sprawę, że podczas prawdziwej bitwy najkorzystniejszy dystans ustalać będzie dowódca centurii wydający rozkazy.

Pierwsza chmara oszczepów wzbiła się na maksymalną wysokość, po czym runęła w dół, gdy masa żelaznych grotów przeważyła siłę rzutu. Rozległ się łomot i trzask, kiedy dziryty uderzyły w cel. Owszem, połowa z nich chybiła, wbijając się w ziemię. Lecz pozostałe rozbiły w drzazgi tarcze z lekkiego drewna, przewracając je. Kilka sekund później nastąpiło drugie uderzenie, z podobnym rezultatem. Nie minęło kilka sekund, a ponad trzecia część ze stu tarcz uległa całkowitemu zniszczeniu.

– Ciekawe – rzekł cicho Halt. Will zerknął ku niemu. Twarz Halta jak zwykle pozbawiona była wyrazu, lecz Will znał go dobrze. Pokaz uczynił na jego mistrzu należyte wrażenie.

– Najczęściej pierwszy rzut ma decydujące znaczenie – wyjaśnił Sapristi. – Wojownicy, którzy nigdy nie mieli do czynienia z naszymi legionami, wpadają w panikę, widząc ogrom poniesionych strat.

– Nic dziwnego – zauważył Selethen, przyglądając się uważnie. Willowi nietrudno było sobie wyobrazić, że arydzki wódz oczyma duszy widzi, jaki skutek odniosłyby nadlatujące dziryty wobec szarży lekkiej konnicy w pełnym galopie.

– Jednak dzisiaj, dla celów poglądowych, przyjmiemy, iż nasz „nieprzyjaciel” ogarnięty bojowym zapałem, kontynuuje natarcie – ciągnął generał z niezmąconym spokojem. Podczas gdy wypowiadał te słowa, ciżba wojowników zbliżała się do miejsca zasłanego rozszczepionymi na drzazgi tarczami. Dobyli mieczy, po czym ruszyli biegiem na mur utworzony z tarcz.

Obserwatorzy wyraźnie dosłyszeli łoskot, jaki rozległ się, gdy natarcie sięgnęło celu. Pierwszy szereg obrońców zachwiał się nieco pod impetem atakujących, lecz wytrzymał. Will zauważył, że żołnierze drugiego szeregu podparli swych towarzyszy, popychali ich wręcz do przodu.

Miecze napastników zataczały kręgi w powietrzu, waliły ile wlezie w wielkie, prostokątne tarcze. Jednak uderzenia na ogół nie przynosiły żadnego rezultatu, a przy tym atakujący wchodzili sobie w drogę. Tymczasem krótkie ćwiczebne miecze z drewna, którymi władali legioniści, nie próżnowały, ich ostrza niczym wężowe języki wystrzeliwały przez wąskie szczeliny między pawężami, dały się słyszeć okrzyki gniewu i bólu po stronie atakujących. Choć podczas pokazu użyto tępych, drewnianych mieczy, przecież pchnięcia nawet nimi powodowały dotkliwy ból, a legioniści nie oszczędzali swoich przeciwników.

– Czy oni coś widzą? – zainteresował się Will. Żołnierze w pierwszym szeregu kryli się niemal całkowicie za barierą utworzoną przez tarcze.

– Widzą, ale kiepsko – wyjaśnił Sapristi. – W zasięgu ich wzroku pojawia się ramię, tors albo noga, a wówczas zadają pchnięcia. To wystarczy, bowiem przeciw nik ranny w którąś z kończyn jest równie nieskuteczny, jak człowiek, któremu zadano pchnięcie w pierś. Nasze wojska po prostu prą naprzód, jak pług, zadając pchnięcia oraz tnąc wszystko, co ujrzą po jednej lub drugiej stronie swoich pawęży.

– I to dlatego nie potrzebujecie wytrawnych szermierzy – zauważył Will.

Generał spojrzał na niego z uznaniem.

– Otóż to. Nie muszą uczyć się zaawansowanych technik ataku, obrony i kontrataku. Po prostu dźgają czubkami mieczy. Tego łatwo się nauczyć, a krótkie pchnięcie powoduje takie same spustoszenia, jak zamaszyste ciosy długiego miecza. Spójrzcie teraz, jak drugi szereg wkracza do bitwy.

Doskonale wyrównany pierwszy szereg kroczył z wolna naprzód, zmuszając przeciwnika do cofania się, popychając jednych napastników na drugich. Nagle żołnierze drugiego szeregu przypadli do swych towarzyszy na przedzie, znów masą oraz siłą mięśni wzmocnili formację. Pod wpływem zwiększonego impetu przeciwnik musiał cofnąć się dalej w nieładzie, odrzucony uderzeniem ogromnych pawęży, dźgany ostrzami krótkich mieczy. W następnej chwili, uzyskawszy nieco swobody, centuria zatrzymała się w miejscu. Rozległ się przeciągły odgłos gwizdka, na co żołnierze w drugim szeregu wykonali w tył zwrot; stali teraz plecami do swych towarzyszy z pierwszego szeregu. Kolejny gwizdek i legioniści w pierwszym rzędzie dokonali zwrotu w lewo, podczas gdy drugi szereg wykonał zwrot w prawo. W następnej chwili żołnierze zamienili się miejscami. Nie minęło kilka sekund, a niebiorący dotąd udziału w bezpośredniej wymianie ciosów żołnierze z drugiego rzędu zmienili zmęczonych towarzyszy, którzy przeszli teraz na tyły, tworząc szereg trzeci; dotychczasowy znalazł się w drugiej linii. Innymi słowy, napastnicy mieli obecnie do czynienia z całkiem nowym przeciwnikiem; dawny pierwszy szereg, obecnie trzeci, mógł teraz odetchnąć i nabrać sił.

– To fantastyczne – zachwycił się Will.

Sapristi przytaknął:

– Kwestia musztry, poza tym zaś koordynacji – stwierdził. – Naszym ludziom nie potrzeba szermierczego kunsztu, bowiem takowego nabywa się w wyniku długotrwałego szkolenia, potem i tak trzeba go doskonalić przez całe życie. Wystarczy, że opanują musztrę i nauczą się działać jak jeden organizm. W tych warunkach nawet średnio wyszkolony wojownik stanie się skuteczny. A nauka nie trwa długo.

– I właśnie dlatego utrzymujecie tak liczną armię – stwierdził Halt.

Sapristi zwrócił spojrzenie na starszego zwiadowcę.

– Właśnie dlatego – odparł.

W tamtych czasach większość krajów utrzymywała stosunkowo niewielkie liczebnie wojska, złożone z wytrawnych wojowników, stanowiące jądro sił zbrojnych, uciekając się w czasie wojny do pospolitego ruszenia powołanych pod broń mniej wyszkolonych zwykłych obywateli. Tymczasem rozrastające się wciąż toskańskie imperium potrzebowało stałej armii, gotowej na każde zawołanie.

Selethen w zamyśleniu gładził palcami podbródek. Jego lewa dłoń nieświadomie przesunęła się ku rękojeści szabli. Sapristi dostrzegł to kątem oka – nie bez satysfakcji. To dobrze, że pokaz wywarł odpowiednie wrażenie na arydzkim wodzu. Zdaniem Sapristiego, nie zaszkodzi, jeśli nowy sojusznik nabierze respektu dla potęgi toskańskich legionów.

– Podejdźmy bliżej, by przyjrzeć się wynikom starcia – zaproponował Sapristi.

Powstał z siedziska na drewnianej trybunie i zszedł po schodkach na dół, na pole manewrowe, gdzie oba oddziały rozdzieliły się, zakończywszy swój pokaz: legioniści nadal stali w zwartym szyku; atakujący tworzyli raczej bezładną watahę.

– Kazaliśmy unurzać ćwiczebne miecze w świeżej farbie, w ten sposób łatwiej ocenić rezultaty – wyjaśnił Sapristi. Zbliżyli się do grupy „nieprzyjacielskiej”. Teraz Halt oraz Will dostrzegli czerwone plamy na ramionach, nogach, torsach i szyjach. Te znaki były śladami trafień, kiedy drewniane miecze legionistów sięgnęły celu.

Dłuższy oręż atakujących znaczył białą farbą. Z bliska nietrudno przyszło Aralueńczykom stwierdzić, że tylko czasami długie miecze trafiały odsłonięte fragmenty ciała legionistów – natomiast białe zygzaki i plamy pokrywały obficie ich tarcze, a czasem także dały się dostrzec na mosiężnych hełmach.

– Wielce skuteczne – odezwał się do generała Selethen.

– Naprawdę, niezwykle skuteczne. – Jego rzutki umysł już starał się opracować sposoby na zwalczanie tego typu formacji ciężkiej piechoty.

Najwyraźniej Halt miał podobne przemyślenia:

– Rzecz jasna, tutaj mamy do czynienia z idealnymi warunkami dla ciężkozbrojnej piechoty – stwierdził, wskazując kolistym ruchem ramienia płaski, otwarty teren. – Gdyby pojawiły się przeszkody, nierówności albo gdyby legion znalazł się na przykład w lesie, nie byłby w stanie tak sprawnie manewrować.

Sapristi nie zamierzał oponować.

– To prawda – przyznał. – Rzecz w tym, że to my dokonujemy wyboru pola bitwy, pozwalamy, by nieprzyjaciel do nas przyszedł. Jeśli tego nie uczyni, po prostu zajmujemy jego ziemie. Prędzej lub później będzie musiał stanąć do walki.

Will oddalił się na kilka kroków, żeby przyjrzeć się dokładnie jednemu z dzirytów. Broń była prosta, by nie rzec – prostacka. Drzewce ociosano tylko z grubsza, zaledwie na tyle, żeby drzazgi nie wbijały się w dłoń miotającego. Grot pocisku również sporządzono na najprostszy z możliwych sposobów – ot, gruby pręt z miękkiego żelaza o długości około pięćdziesięciu centymetrów, przekuty na zakończeniu w płaskie ostrze z zadziorami. Trzpień grotu umieszczono w zagłębieniu drzewca i umocowano za pomocą mosiężnego drutu.

Sapristi, dostrzegłszy jego zainteresowanie, zbliżył się.

– Nie są piękne – stwierdził – ale działają. Można je sporządzić łatwo i szybko. Nie trzeba do tego kowali ani zbrojmistrzów, każdy żołnierz potrafi wykonać taki oręż własnoręcznie. W ciągu tygodnia mogą ich powstać tysiące. A na własne oczy przekonałeś się o ich skuteczności w bitwie. Wskazał rzędy podziurawionych, porozbijanych tarcz.

– Skrzywił się – zauważył Will z przyganą w głosie, przesunąwszy dłonią po zniekształconym żelaznym grocie.

– Wyprostuje się go z łatwością, po czym znów będzie zdatny do użytku – stwierdził generał. – Zresztą, w gruncie rzeczy, to jeszcze jedna zaleta. Wyobraź sobie, że któryś z nich wbija się w tarczę przeciwnika. Zadziory sprawiają, że ostrze ugrzęźnie i się nie wysunie, natomiast grot się zgina pod ciężarem drzewca, które wlecze się teraz po ziemi. Spróbuj walczyć, mając pawęż obciążony prawie dwumetrowym drągiem z drewna i żelaza. Zapewniam cię, że to niełatwe.

– Jak widzę, wszystko zostało przemyślane. Każdy drobiazg ma swoje znaczenie, nieprawdaż? – rzekł z nieukrywanym podziwem Will.

– Nie można inaczej, jeśli chce się stworzyć liczne a zarazem skuteczne w działaniu siły zbrojne – odpowiedział Sapristi. – Gdyby którykolwiek z tych legionistów stanął do walki z zawodowym żołnierzem, prawdopodobnie czekałaby go sromotna porażka. Jednak gdy przeciwstawić setkę szkolonych przez sześć miesięcy ludzi wytrawnym wojownikom, którzy ćwiczyli się w sztukach walki przez całe życie, bez wahania postawię na zwycięstwo zgranej formacji.

– Krótko mówiąc, powodzenie zależy od systemu, nie od jednostki? – rzekł Will.

– Otóż to – odparł Sapristi. – Jak dotąd, nikt jeszcze nie znalazł rozwiązania, które pozwoliłoby uporać się z naszymi legionami w otwartej bitwie.

– Jak byś się do nich zabrał? – spytał tego wieczoru Halt Selethena. Negocjacje zakończono, podpisano wszystkie umowy i ugody, podpisy poświadczyli świadkowie. Następnie odbyło się oficjalne przyjęcie dla uczczenia hi storycznego przymierza, nie zabrakło przemów ani komplementów. Potem Selethen odwiedził jeszcze Aralueńczyków w ich kwaterach. Miał to być ostatni ich wspólny wieczór, bowiem wakir wcześnie rano odpływał swym statkiem. Selethen przyniósł nieco kafay przywiezionej ze swego kraju; raczył się nią teraz w towarzystwie Willa oraz Halta. Zdaniem Willa nikt nie potrafił tak smakowicie parzyć kawy jak Arydzi.

Alyss siedziała przy kominku, spoglądając na nich z lekkim rozbawieniem. Ona także lubiła kawę, ale zarówno zwiadowcy, jak i chyba Arydzi traktowali picie tego napoju jak coś w rodzaju religijnego przeżycia. Zadowoliła się kubkiem świeżego, smakującego cytrusami sorbetu.

– Nic prostszego – odpowiedział Haltowi Selethen. – W żadnym razie nie wolno pozwolić, by to oni wybierali warunki starcia. Jak powiedział Sapristi, nigdy nie pokonano ich w otwartej bitwie. Trzeba więc działać w sposób płynny, elastyczny. Dopadać ich podczas przemarszów. Uderzać z flanki szybkimi wypadami, nim zdołają sformować szyk obronny. Albo po prostu użyć machin miotających. Zwarta formacja stanowi doskonały cel. Gdy zbombardujesz ten szyk kulami z katapulty albo ciężkimi bełtami z balisty, pojawią się wyłomy. Zaś kiedy formacja traci swoją spójność, przestaje być groźna.

Halt pokiwał głową.

– I mnie się tak zdaje – stwierdził. – Nigdy nie dopuszczać do bezpośredniej konfrontacji. A jeśli uda się niepostrzeżenie wprowadzić oddział łuczników na ich tyły, żółwiowy „pancerz” nie zda się na wiele. Warto też mieć na uwadze inną kwestię – ciągnął. – Otóż kiedy dokonują napaści na jakiś kraj, naturalną reakcją napadniętych jest oburzenie. Niewielu istnieje dowódców, którym starczy cierpliwości, żeby prowadzić wojnę podjazdową, nękać i osłabiać przeciwnika, bowiem to zawsze trwa długo. Mało który wojskowy zdoła przekonać swoich mocodawców, że to jest właśnie najlepszy sposób. Najczęściej pojawia się nacisk, by jak najprędzej rozprawić się z wrogiem, zepchnąć go do granicy.

– A dziś właśnie byliśmy świadkami, do czego prowadzą próby takiej rozprawy – zauważył Will. – Dziryty to nadzwyczaj skuteczna broń.

– Skuteczna, lecz o ograniczonym zasięgu – przypomniał Selethen. – Trzydzieści, najwyżej czterdzieści metrów.

– Za to z tej odległości wręcz mordercza – zgodził się z Willem Halt.

– Moim zdaniem – wtrąciła wesoło Alyss – najlepiej zacząć od rokowań. Raczej negocjować, niż uciekać się do użycia siły. Posłużyć się dyplomacją, nie bronią.

– Słowa godne gwiazdy naszej dyplomacji – uznał Halt, obdarzając ją jednocześnie jednym ze swych nader rzadkich uśmiechów. Lubił Alyss, zwłaszcza że Willa od dawna łączyło z nią coś więcej niż tylko przyjaźń. Dziewczyna tymczasem skłoniła głowę w geście udawanej skromności. – Cóż jednak, jeśli dyplomacja zawiedzie?

Alyss nie wahała się z odpowiedzią ani przez chwilę:

– Wówczas zawsze można spróbować przekupstwa – stwierdziła. – Nieco złota we właściwych rękach może więcej wskórać niż cały las mieczy – rzekła z błyskiem w oku.

Selethen zerknął na nią nie bez uznania.

– Aralueńskie niewiasty nie mają sobie równych, gdy idzie o sztukę negocjacji – oświadczył. – Lady Alyss w tym względzie dała pokaz najwyższej klasy.

– O ile sobie przypominam, gdy podobnymi umiejętnościami wykazała się księżniczka Evanlyn, także nie posiadałeś się z zachwytu – zauważył Halt.

– Muszę przyznać, że trafiłem wówczas na godną siebie przeciwniczkę – przyznał.

Gdy poprzednio spotkał się z Aralueńczykami, próbował przechytrzyć Evanlyn podczas targów o okup za Eraka, skandyjskiego oberjarla. Jednak to księżniczka wywiodła go w pole.

Na dźwięk imienia Evanlyn Alyss zmarszczyła lekko brwi. Nie należała do wielbicielek księżniczki. Szybko jednak zapanowała nad sobą, na jej twarzy znów zagościł uśmiech.

– Cóż, kobiety są dobrymi negocjatorkami – stwierdziła. – Wolimy pozostawić te uciążliwe zmagania, pot i walkę waszym…

Przerwało jej dyskretne pukanie do drzwi. Ponieważ przebywali na misji o charakterze dyplomatycznym, to ona przewodziła aralueńskiej delegacji.

– Proszę – zawołała, po czym dodała ciszej do pozostałych zgromadzonych: – Ciekawe, co mogło się stać? Trochę już późno na wizyty.

Drzwi otwarły się i Alyss ujrzała jednego ze swych służących. Mężczyzna rozejrzał się nerwowo. Zdał sobie sprawę, że przeszkadza w rozmowie prowadzonej przez swoją przełożoną, dwóch zwiadowców i najwyższego przedstawiciela delegacji arydzkiej.

– Błagam o wybaczenie, lady Alyss – odezwał się niepewnie.

Uspokoiła go ruchem dłoni.

– Ależ proszę, Edmundzie. Domyślam się, że chodzi o coś ważnego?

Sługa nerwowo przełknął ślinę.

– Tak by można rzec, pani. Przybyła królewna i księżniczka krwi, Cassandra. Pragnie widzieć się z wami wszystkimi.

Nihon-Ja

Wiatr wzmógł się, odkąd poprzedniego dnia opuścili letnią siedzibę cesarza. Hulał teraz po dolinie, szalał w porywistych podmuchach, ściśnięty pośród stoków, a oni jechali ostrożnie wąską ścieżką prowadzącą wzdłuż zbocza. Rosnące tu drzewa pochyliły się na bok i już w tej pozycji pozostały, ustąpiwszy nieustannie szalejącemu wichrowi. Horace postawił kołnierz owczego serdaka, tak by zasłaniał uszy. Od razu zrobiło mu się cieplej.

Zerknął ku górze. Niebo lśniło lodowym błękitem, lecz przemykały już nad nim ciężkie, stalowe chmury, zasnuwając krajobraz bezgłośnym cieniem. Nad południowym horyzontem wznosiła się ciemna, nieprzerwana linia chmur. Jak przypuszczał Horace, wędrowcy znajdą się w ich zasięgu wczesnym popołudniem. Należało się spodziewać rzęsistych opadów, toteż młody rycerz postanowił zaproponować cesarzowi, żeby tego dnia rozłożyli obozowisko wcześniej, zanim nękający ich wiatr nie chluśnie na domiar złego także strugami wody. Nie musieli przecież się spieszyć, port Iwanai znajdował się niedaleko, a nie uśmiechało mu się rozstawianie namiotów podczas ulewy. Lepiej, żeby tymczasowe schronienia stały już gotowe i żeby mogli się w nich schować przed nadchodzącym urwaniem chmury – póki jeszcze ich odzież pozostawała sucha.

Akurat droga, którą podążali, stała się w tym miejscu nieco szersza i wiodła płaskim terenem, toteż Horace skorzystał z okazji. Ponaglił wierzchowca, by zrównać się z cesarzem jadącym tuż przed nim. Okutany futrem Shigeru wyczuł obecność Horace'a obok siebie i spojrzał w jego stronę. Ruchem głowy wskazał pędzące górą obłoki, skrzywił się i wzruszył lekko ramionami.

Horace opuścił kołnierz, żeby się odezwać; poczuł na twarzy lodowate uderzenie wichru.

– Czy należy spodziewać się śniegu? – zawołał, usiłując przekrzyczeć dojmujący świst wiatru.

Shigeru znów spojrzał na niebo i potrząsnął głową.

– Nie sądzę, nie o tej porze roku. Może za tydzień albo dwa trochę przyprószy. Dopiero za miesiąc zaczną się prawdziwe śniegi. Wtedy jednak będziemy już daleko stąd. Poza obszarem górskim pogoda nie jest już tak surowa – spojrzał w stronę czerniącego się złowrogo pasa chmur na horyzoncie. – Kąpieli jednak nie unikniemy – dodał wesołym tonem.

Horace uśmiechnął się także. Mało co mogło zepsuć Shigeru humor. Zapewne niejeden władca narzekałby głośno na zimno i niewygody, tak jakby narzekania mogły w jakikolwiek sposób ulżyć doli wędrowców i jakby poddani byli w stanie jakimś sposobem wpłynąć na zmianę aury. Jednak nie Shigeru. Potrafił pogodzić się z sytuacją, wiedząc, że nie jest w stanie przeciwdziałać zjawiskom takim, jak kaprysy pogody. Czyż nie lepiej spokojnie znosić przeciwności losu, niż skargami na nie utrudniać życie sobie oraz innym? – zdawała się wyrażać jego postawa.

– Może warto wcześniej się zatrzymać i rozłożyć namioty – zaproponował Horace.

Shigeru miał już odpowiedzieć, kiedy uwagę rozmówców przykuł okrzyk wydany przez jednego z jeźdźców podążających na przedzie.

Oprócz kilku służących oraz, rzecz jasna, Horace'a i George'a, Shigeru towarzyszyła dość nieliczna świta. Podczas pobytu w letniej siedzibie obowiązki straży przybocznej cesarza pełniło zaledwie dwunastu wojowników senshi pod wodzą cesarskiego kuzyna noszącego imię Shukin. To również, jak zauważył Horace, świadczyło o charakterze władcy. Shigeru nie miał powodów, by obawiać się napaści. Prosty lud darzył go miłością, wiedząc, że cesarz dąży do polepszenia jego losu. Poprzednicy Shigeru musieli otaczać się licznymi oddziałami zbrojnych w obawie przed atakami niezadowolonych wieśniaków, Shigeru wystarczała tylko symboliczna eskorta.

Jeden z senshich jechał przodem dla rozeznania, trzej kolejni jakieś dziesięć metrów przed Horace'em i cesarzem. Reszta podążała w tyle. Na wąskim szlaku brakło miejsca, by władcy towarzyszyli także jeźdźcy po bokach, jak odbywało się to w zwykłych okolicznościach.

Jeździec, który poprzednio wydał okrzyk, uniósł teraz rękę, dając całemu orszakowi znak do zatrzymania się. Horace usłyszał stukot kopyt oraz ostrzegawczy okrzyk za swymi plecami. Obejrzał się, zjechał na bok, pozwalając Shukinowi i czterem towarzyszącym mu jeźdźcom przejechać obok. Także cesarz zszedł im z drogi.

– Co się dzieje? – spytał Shigeru Shukina, gdy dowódca eskorty przejechał obok niego truchtem. Ze względu na Horace'a oraz aby uniknąć konieczności tłumaczenia, przemawiał we wspólnej mowie, nie po nihońsku.

– Jeszcze nie wiem, kuzynie – odparł Shukin. – Kaeko– san coś zobaczył. Zaraz to sprawdzę; zaczekajcie tu na mnie.

Spojrzał przez ramię, by upewnić się, czy czterej zbrojni tworzący tylną straż zbliżyli się, po czym ruszył naprzód.

Odruchowym gestem Horace sięgnął dłonią do miecza, przesuwając go nieco, by łatwiej przyszło chwycić za rękojeść, jeśli zajdzie potrzeba. Ozdobiona herbem okrągła tarcza nadal wisiała na jego plecach. Na razie nie zamierzał po nią sięgać. W razie czego, starczy sekunda albo dwie, by znalazła się w bojowej pozycji.

Koń Shigeru przestąpił nerwowo z kopyta na kopyto, kiedy mijały go straże. Cesarz poklepał go po szyi i przemówił łagodnym głosem; wierzchowiec uspokoił się. Potem cesarz poprawił się w siodle, spojrzał w stronę Horace'a.

– Cóż, zapewne wkrótce wszystkiego się dowiemy – rzucił niedbałym tonem, dając do zrozumienia, iż jego zdaniem z pewnością chodzi o fałszywy alarm, a strażnicy jak zawsze przesadzają w swej gorliwości. Spojrzał w stronę Shukina. Jego kuzyn zatrzymał właśnie wierzchowca, by zamienić kilka zdań z wojownikiem jadącym mu na spotkanie. Wywiązała się krótka rozmowa, po czym Shigeru i Horace ujrzeli, jak Kaeko wskazuje coś znajdującego się dalej w dolinie, tam gdzie szlak opadał zygzakiem po stromym zboczu na samo dno.

Shukin podjechał do cesarza.

– Zbliża się ku nam jakiś jeździec. To jeden z twoich dworzan, kuzynie. Bardzo się spieszy.

Shigeru zmarszczył brwi. Musiało zaiste zajść coś niezwykłego, skoro któryś z oficjeli postanowił przy takiej pogodzie wybrać się w drogę.

Do Horace'a zbliżył się George. Towarzyszył mu podczas tej wyprawy jako wykwalifikowany skryba oraz legista, jednak przede wszystkim dlatego, iż należał do nielicznych znawców nihońskich obyczajów. Nie była to pierwsza jego wyprawa do tego kraju. Z racji wiedzy, jaką posiadał na temat Nihon-Ja, wybrano go na doradcę protokolarnego Horace'a, miał przy tym czynić dalsze obserwacje oraz notatki, aby uzupełnić spisany przez siebie dwa lata wcześniej słownik języka nihońskiego.

George przejawiał niekiedy pewną sztywność, bywał też nieco zarozumiały, lecz w gruncie rzeczy miał dobry charakter, a jego rady bardzo się podczas tej wyprawy Horace'owi przydały. Młody rycerz cieszył się więc z jego obecności u swego boku.

– Dlaczego stanęliśmy? – zainteresował się George.

Horace ruchem ręki wskazał drogę przed nimi.

– Nadjeżdża ku nam jakiś jeździec. Przypuszczalnie posłaniec. Czekamy, aż się zbliży.

– Posłaniec? Kto to taki? Czy pan Shigeru spodziewa się wiadomości? Czy wiemy, o co chodzi? – George wygłosił już czwarte pytanie, zanim jeszcze Horace zdążył choćby spróbować odpowiedzieć na pierwsze.

Młody wojownik potrząsnął głową i uśmiechnął się do swego towarzysza lat dziecinnych.

– Po pierwsze: nie wiem. Co do drugiego pytania: nie wiem. A jeśli chodzi o pozostałe… Nie wiem – odpowiedział. Ujrzał, jak ramiona George'a rozluźniają się, kiedy młody legista pojął, że jego dociekliwość okazała się przedwczesna. – Przypuszczam, że dowiemy się tego wszystkiego, kiedy jeździec się tu zjawi.

– Oczywiście. Jakie to nierozsądne z mojej strony – przyznał George. Wyraźnie szczerze miał sobie za złe, iż tak łatwo utracił maskę zawodowego spokoju.

– Nie przejmuj się – poradził mu Horace i nie mogąc się powstrzymać, powtórzył jedno z ulubionych powiedzonek George'a: – Kto pyta, nie błądzi. Kto nie pyta, nigdy się nie dowie.

George zdobył się na blady uśmiech. Nie znosił, kiedy ktoś sobie z niego żartował. Uważał, że to uwłacza jego godności.

– Tak, tak. Bez wątpienia, sir Horace – rzekł, kładąc nacisk na oficjalny tytuł młodego rycerza i dając w ten sposób do zrozumienia, iż docinek był tyleż zbędny, co niestosowny.

Horace zaśmiał się w duchu. Nie bądź takim ważniakiem, George – pomyślał.

Tętent galopujących kopyt wciąż się zbliżał. Jeździec minął ostry zakręt drogi, od cesarskiej świty dzieliło go już tylko sto metrów. Na rozkaz Shukina czterej wojow nicy tworzący straż przednią rozstąpili się, by przepuścić nowo przybyłego.

Ten ściągnął wodze swego wierzchowca przy cesarzu i Shukinie, po czym pokłonił się, nie schodząc z siodła. To Horace'owi wydało się dziwne. Spędził już w otoczeniu Shigeru dość czasu, by zorientować się, że zgodnie z etykietą jeździec powinien zeskoczyć z siodła, a następnie przyklęknąć. A więc wiadomość musiała być naprawdę pilna.

Także George dostrzegł owo uchybienie.

– Stało się coś złego – rzekł półgłosem.

Tymczasem posłaniec szybko opowiadał o czymś Shi – geru. Przemawiał przyciszonym tonem, tak żeby nikt poza cesarzem i Shukinem go nie słyszał. Horace spostrzegł, że Shigeru i jego kuzyn jakby zesztywnieli, wyprostowali się w siodłach. Jakkolwiek brzmiała treść wiadomości, niewątpliwie stanowiła dla nich zaskoczenie. I to z pewnością niemiłe zaskoczenie. Shigeru przerwał posłańcowi, po czym skinął na Horace'a oraz George'a, żeby się zbliżyli.

Obaj ponaglili wierzchowce, by dołączyć do cesarza.

– Powtórz. Opowiedz jeszcze raz – polecił Shigeru – ale we wspólnej mowie, żeby Ors-san zrozumiał.

Horace skłonił się, dziękując Shigeru. Posłaniec odezwał się, teraz mówił już spokojnie i wyraźnie:

– Panie Shigeru, Ors-san i Georgesan, w Ito doszło do buntu. Buntu przeciwko cesarskiej władzy.

Nihon-Ja

Horace uniósł brwi ze zdziwienia. George najwyraźniej również nie pojmował, jak mogło dojść do czegoś podobnego. Pochylił się, by zadać pytanie:

– Czemu lud zwrócił się przeciwko swemu cesarzowi? – spytał. – Przecież wszyscy kochają pana Shigeru.

Nie było to czcze pochlebstwo ani przejaw obłudy. Zarówno Horace, jak i George niejednokrotnie przekonali się, jaką popularnością cieszy się Shigeru – kiedy razem z nim wędrowali na północ, opuściwszy stolicę Nihon-Ja. Jednak Shigeru potrząsnął tylko głową z bezbrzeżnym smutkiem, jakiego nie widzieli dotąd na jego pogodnym zazwyczaj obliczu.

– To nie lud – rzekł z goryczą w głosie – lecz senshi.

Pan Arisaka na czele swego klanu zbuntował się przeciwko mojej władzy. Zdobyli pałac w Ito, zabili wielu moich wiernych poddanych. Przyłączył się do nich klan Umaki.

A więc przeciwko cesarzowi powstały dwa najpotężniejsze rody w kraju. George i Horace spojrzeli po sobie, zaniepokojeni. George zwrócił się do Shigeru:

– Ależ wasza wysokość, przecież oba te klany przysięgły ci posłuszeństwo! Czy to możliwe, by złamały uroczyste ślubowanie? – George wiedział, że zgodnie z surowym kodeksem przyjętym przez stan rycerski w Nihon-Ja, złamanie wiernopoddańczej przysięgi wobec władcy było wręcz nie do pomyślenia.

Shigeru ściągnął usta i potrząsnął głową, przez chwilę emocje wzięły górę, głos odmówił mu posłuszeństwa. Shukin odparł zamiast swego władcy:

– Twierdzą, że to cesarz złamał dane słowo, bowiem nakłonił lud do buntu przeciw klasom wyższym. Twierdzą, że dopuścił się zdrady swego stanu, kasty senshich, toteż nie jest już godzien, by sprawować cesarską władzę.

– Wychodzi więc na to – Shigeru odzyskał głos – że ich przysięga na wierność stała się nieważna. To ja jestem wiarołomcą, nie oni.

– Ale przecież… – Horace zawahał się, starając się dobrać właściwe słowa. – Przecież wasza wysokość nie burzy ludu przeciwko senshim. Owszem, stara się ulżyć jego doli, doprowadzić, by senshi uznali, iż prosty lud także ma swoje prawa. To jednak zupełnie co innego. Czy możliwe, żeby Arisaka do tego stopnia naginał prawdę, przeinaczał fakty?

Shigeru popatrzył młodzieńcowi w oczy. Zapanował już nad sobą i przemawiał spokojnym głosem:

– Ors-san, ludzie uwierzą w półprawdy i przeinaczenia, jeśli będą się one zgadzać z tym, w co chcą uwierzyć. Zwłaszcza w przypadku, jeśli stanowić będą odzwierciedlenie ich skrywanych lęków. A senshi obawiają się, choć bezpodstawnie, że chcę odebrać im władzę sprawowaną nad ludem. Na tym właśnie lęku opiera się działanie Arisaki.

– Ale czy sam Arisaka też w to wierzy? – zdziwił się George.

– Arisace przyświeca inne przekonanie – odparł Shigeru. – Poprzedni cesarz zmarł bezpotomnie, Arisaka uważa, iż to on powinien zostać wybrany cesarzem zamiast mnie.

– Knuje od miesięcy – wtrącił Shukin tonem nie pozostawiającym wątpliwości, jak wielką wzgardą darzy zdrajcę Arisakę. – Siał niezgodę i lęk pośród senshich, rozpowszechniał kłamstwa o tym, że mój kuzyn zdradza swoją klasę oraz zamierza przekazać władzę prostemu ludowi. Jak widać, knowania wydają teraz owoce.

– I podobnie, jak w każdym dobrym kłamstwie, w tym również kryje się ziarenko prawdy – dodał Shigeru. – Rzeczywiście pragnę, żeby lud miał większy wpływ na sposób rządzenia krajem. Arisaka wykorzystał to i rozdmuchał obawy senshich ponad wszelką miarę.

Horace zwrócił się do przybysza, który przywiózł ponurą wiadomość. Rozpoznał w nim jednego z doradców, których widział w pałacu w Ito.

– A więc bunt wszczęły dwa klany – stwierdził. – Co jednak z pozostałymi? Co z klanem cesarskim?

– Wielu członków tego klanu już nie żyje. Próbowali opierać się Arisace, toteż zginęli z rąk jego ludzi, którzy dysponowali pięciokrotną, czy może nawet sześciokrotną przewagą. Ci, którzy przeżyli, rozproszyli się, przebywają w ukryciu.

– A pozostałe klany? – spytał George. – Meishi, Toko-radi, Kitotashi? Nie mają przecież powiązań z Arisaką.

– Żaden z nich nie jest w stanie samodzielnie stawić czoła Shimonseki. Wszystkie czekają, by się przekonać, jak postąpią inne. Jak dotąd, ich przedstawiciele zadowalają się stwierdzeniem, że jeśli słowa pana Arisaki są prawdziwe, to jego poczynania mogą się okazać usprawiedliwione.

George parsknął pogardliwie.

– „Jeżeli” oraz „mogą” – powtórzył. – Działanie na zwłokę, nic więcej. Ci ludzie po prostu czekają, co będzie dalej, i chcą w ten sposób usprawiedliwić własną bezczynność.

– Arisaka zdobył przewagę wynikającą z zaskoczenia i przejęcia inicjatywy – zauważył Horace. Jako żołnierz rozumiał doskonale, ile można zyskać stanowczym, zdeterminowanym działaniem, stawiając potencjalnych wrogów wobec faktów dokonanych. – Gdyby stawili opór od samego początku, Arisaka mógłby ponieść klęskę. Teraz jednak, skoro opanował pałac cesarski, niełatwo go będzie powstrzymać – spojrzał na Shigeru. – Pytanie brzmi: co wasza wysokość zamierza w tej sprawie uczynić?

Shigeru zamyślił się na krótką chwilę. Spojrzał na przybyłego:

– Gdzie teraz znajduje się Arisaka?

– Wyruszył ze stolicy na północ, wasza wysokość. Pragnie pojmać waszą wysokość jako więźnia.

Shukin i cesarz wymienili szybkie spojrzenia.

– O ile go wyprzedzasz, Reito-san? – zadał pytanie Shukin. Posłaniec rozłożył ramiona.

– Nie wiem, panie. Pewnie o kilka dni. Nie zamierzał wyruszyć od razu. Natomiast niedaleko za mną podążają niedobitki cesarskiej armii. Mogą tu dotrzeć nawet za kilka godzin.

– Ilu ich jest? – spytał natychmiast Horace. Nie podjął co prawda jeszcze żadnej świadomej decyzji, ale odruchowo zaczął rozważać możliwość przeprowadzenia szybkiego kontrataku. Jednak następne słowa Reito pozbawiły go złudzeń.

– Czterdziestu, może pięćdziesięciu – oznajmił. – A Arisaka ma pod sobą co najmniej trzystu ludzi.

Horace skinął głową i przygryzł w zamyśleniu wargę. Osobista armia Shigeru nie liczyła wielu wojowników. Cesarz opierał swe rządy na powszechnym poparciu, nie na mieczach. I właśnie dlatego – uświadomił sobie

– Arisaka tak szybko odniósł sukces.

– Powinniśmy więc zatrzymać się w tym miejscu na kilka godzin – stwierdził Shigeru, podejmując tym samym decyzję. – Arisaka nie zjawi się jeszcze przez kilka dni. Za to wkrótce nadejdą moi żołnierze. Najlepiej się stanie, jeśli połączymy siły. A czekając na nich, możemy postanowić, co czynić dalej.

Na niewielkiej płaskiej łączce rozciągającej się wzdłuż traktu żołnierze eskorty rozstawili dwa spore namioty – jeden dla grupy dowódców, drugi dla pozostałych. Nie zamierzali spędzać tu całej nocy, potrzebowali więc tylko tymczasowego schronienia przed wiatrem i deszczem – w oczekiwaniu na przybycie niedobitków armii Shigeru.

Tymczasem dowódcy mieli rozważyć sytuację, a następnie zaplanować dalsze posunięcia.

Na wilgotnej ziemi wewnątrz namiotu dowódców ułożono matę splecioną z bambusa, na niej zaś ustawiono niski stolik oraz pięć stołków. Wokół zasiedli Shigeru, Shukin, Reito, Horace oraz George. Jeden ze służących przyniósł kilka imbryków pełnych zielonej herbaty oraz postawił przed nimi porcelanowe filiżanki bez uszek. Horace ucieszył się z poczęstunku – wolał co prawda kawę, ale w tych warunkach każdy gorący napój był mile widziany.

Płóciennymi ścianami namiotu szarpnął poryw wichru, zabębniły pierwsze kropelki deszczu.

– Na północ – oznajmił Shukin. – Musimy skierować się z powrotem na północ.

– To logiczne, skoro Arisaka i jego armia znajdują się na południu – przyznał Horace. – Tylko, czy północ posiada poza tym jakiekolwiek inne zalety z naszego punktu widzenia? Czy macie tam sojuszników – czy zamieszkują ten teren jakieś klany wojowników, które można by przeciwstawić Arisace?

Shigeru potrząsnął głową.

– Na północy nie ma senshi – zaprzeczył. – Tam mieszkają tylko Kikori, nikt więcej. A Kikori nie są wojownikami.

Jego rodacy przytaknęli, ale Horace chciał dowiedzieć się czegoś więcej:

– Kim w takim razie są Kikori?

– Drwalami – wyjaśnił mu George. – Tamtejsze góry porastają gęste, wysokie lasy; Kikori ścinają drzewa na sprzedaż. Mieszkają w wioskach.

– Skoro są drwalami, muszą być sprawni i silni – stwierdził Horace. – A przy tym posiadają siekiery, toteż z pewnością potrafią się nimi posługiwać. Czy nie można zwerbować ich jako żołnierzy? Czy zechcieliby walczyć za waszą wysokość?

Shigeru i Shukin najpierw spojrzeli na siebie, potem cesarz pokręcił przecząco głową.

– Owszem, stanęliby do walki. Są wierni, nadzwyczaj lojalni. Jednak nie wolno mi tego od nich wymagać. Nie szkolono ich do walki, toteż ludzie Arisaki szerzyliby wśród nich prawdziwe spustoszenie. Nie mogę żądać, by walczyli, skoro nie ma dla nich żadnej nadziei.

George pochylił się nieco, dotknął rękawa Horace'a, by zwrócić jego uwagę, po czym dodał ściszonym głosem:

– Jest też inny problem. Kikori stanęliby do walki, są odważni i szlachetni. Rzecz w tym, że ani na chwilę nie uwierzyliby, że w starciu z senshi mają jakiekolwiek szanse na zwycięstwo – a to dlatego, iż wierzą, że nie mają prawa z nimi walczyć.

– Jak to, nie mają prawa? Co masz na myśli? Oczywiście, że mają.

– Tak ukształtowano ich umysły. Od niezliczonych stuleci wpajano im, że zaliczają się do klas niższych. Shigeru-san próbuje odwrócić ten proces, lecz taka przemiana nie może nastąpić od razu. Trzeba niemało czasu. A więc zrozum, senshim wmawiano, iż warci są więcej od przedstawicieli innych klas, natomiast Kikori uważają senshich za istoty wyższego rzędu. Gdyby więc wyruszyli do walki przeciwko nim, uczyniliby to w przekonaniu, że skazani są na przegraną.

– Czyste szaleństwo – stwierdził Horace. Rozumiał jednak, że w słowach George'a kryje się głęboki sens.

– Horace, jesteś żołnierzem. Czy poprowadziłbyś do bitwy żołnierzy, którzy spodziewają się klęski? A nawet gorzej, żołnierzy, którzy są przekonani, iż nie mają prawa zwyciężyć?

– Nie, raczej nie. – Horace'a ogarnęło przygnębienie. Przez chwilę zdawało mu się, że widzi wyjście z sytuacji, jednak George miał rację.

– Są jeszcze Hasanu – rozmyślał na głos Shukin. – A pan Nimatsu to człowiek honoru. Nie złamałby przysięgi.

– Bez wątpienia, Hasanu to wojownicy – stwierdził Shigeru. – Jednak zamieszkują daleką północ, a dzieli nas od nich potężny łańcuch górski. Aby tam dotrzeć, potrzebowalibyśmy tygodni, może nawet miesięcy. W dodatku nie mam pojęcia, jak by nas przyjęli. To dziwni ludzie.

– O ile w ogóle są ludźmi – wtrącił Reito.

Shigeru spojrzał na niego z wyrzutem.

– Reito-san, nie dawaj wiary bzdurnym przesądom – zganił go. – Hasanu są… dziwni, tak chyba można powiedzieć. Jednak jestem przekonany, że należy ich zaliczyć do rodzaju ludzkiego.

– Kim są Hasanu? – spytał Horace szeptem swego towarzysza. – To jakiś kolejny klan wojowników?

Jednak George pokręcił głową, równie zaskoczony, jak Horace.

– Nigdy dotąd o nich nie słyszałem. Na pewno to nie nazwa klanu, jestem przekonany, że znam je wszystkie.

Nim jednak zdołali dowiedzieć się czegoś więcej, Shukin odezwał się stanowczym tonem:

– Może uda nam się zgromadzić siły zdolne do przeciwstawienia się Arisace, może nie, natomiast przede wszystkim musimy zadbać o bezpieczeństwo cesarza. A to znaczy, że powinniśmy jak najprędzej udać się z powrotem w góry, na północ. Nie będziemy wymagać od Kikorich, żeby walczyli, jednak zapewne zechcą nam dopomóc w ukryciu się przed Arisaką.

Shigeru przytaknął skinieniem głowy.

– Zapewne niezbyt to rycerskie postępowanie – stwierdził – ale bez wątpienia najrozsądniejsze. Jeśli zdołamy uniknąć Arisaki przez miesiąc czy dwa, potem nadejdzie zima, która zapewni nam bezpieczeństwo.

– Zawsze pozostaje nam twierdza Rankoshi – zauważył Reito. Cesarz i jego kuzyn spojrzeli na niego z ukosa.

– ;Rankoshi? – powtórzył Shukin. – Przecież to tylko legenda.

Reito potrząsnął głową.

– Wielu ludzi tak sądzi, lecz się mylą. Jestem pewien, że to miejsce istnieje. Kłopot tylko w tym, jak je znaleźć.

– Co to za forteca? – spytał Horace.

– Rankoshi to legendarna twierdza, o której mowa w wielu ludowych podaniach – wyjaśnił Shigeru. – Nic dziwnego, że Shukin wątpi w jej istnienie. Podobno jest gdzieś wysoko w górach, pośrodku ukrytej doliny. Setki lat temu w Nihon-Ja toczyła się zawzięta wojna domowa o następstwo tronu.

– To akurat brzmi całkiem prawdopodobnie – wtrącił ponurym tonem Shukin; cesarz zerknął na niego.

– No, właśnie – rzekł, po czym dokończył, zwracając się do obu Aralueńczyków: – Ten, kto ostatecznie w niej zwyciężył, posłużył się Rankoshi jako swą bazą. To po dobno forteca nie do zdobycia, o potężnych murach i głębokiej fosie.

– W waszej sytuacji akurat jak znalazł – zauważył Horace.

Shigeru skinął głową.

– Ale w tej chwili z pewnością jest zrujnowana – stwierdził. – O ile w ogóle istnieje.

– Jeżeli istnieje, wiem, kto pomoże nam ją znaleźć – odezwał się Reito. – Właśnie Kikori. Od niezliczonych pokoleń przeczesują góry w poszukiwaniu materiału do wyrębu, budując szlaki, którymi zwożą powalone pnie na niziny. Znają każdą piędź tej ziemi.

– Dlaczego więc nie zdradzili, gdzie się znajduje? – spytał wciąż sceptyczny Shukin.

Shigeru machnął ręką.

– A czy ktokolwiek ich pytał? – odpowiedział pytaniem. – Czy ktokolwiek uznał, że godni są, by odezwać się do nich choćby słowem? Ale nawet jeżeli, to przecież nieliczne mają powody, by darzyć sympatią klasę rządzącą naszym krajem. Nawet jeśli znają ów sekret, po cóż mieliby go zdradzać senshim? Nie chwycą za broń, by walczyć z wojownikami, lecz nie mają też powodu, by im w jakikolwiek sposób pomagać.

– To brzmi przekonująco – rzekł Horace. – A więc wystarczy teraz, żebyśmy udali się na północ, nawiązali kontakt z Kikori, a następnie schowali się w ukrytej fortecy?

Shigeru zaśmiał się cicho i przytaknął. Zdumiewające, ale po pierwszym wstrząsie, jakim była wiadomość o buncie oraz zdradzie Arisaki, niemal już odzyskał swój zwykły dobry humor.

– Zapewne, lecz nie wszystko od razu, mój drogi Ors-san – odezwał się. – Przede wszystkim musimy uciec przed Arisaką i zgadzam się, że w tym celu powinniśmy udać się na północ. Obawiam się jednak, że owo „my” nie obejmuje ciebie.

Horace otworzył usta, by odpowiedzieć, lecz poczuwszy dłoń George na swym ramieniu, umilkł.

– Jesteśmy tu z misją dyplomatyczną, Horace – przypomniał mu półgłosem prawnik. – Nie mamy prawa mieszać się w wewnętrzne sprawy Nihończyków.

Stwierdzenie to przywróciło Horace'a do rzeczywistości. W pierwszym odruchu, gdy usłyszał o buncie Arisaki, chciał dopomóc cesarzowi w pokonaniu zdradzieckiego wielmoży. Teraz jednak zdał sobie sprawę, iż rzeczywiście, nie ma prawa wtrącać się w konflikt. Milczał więc, zmieszany. Shigeru dostrzegł, co maluje się na jego twarzy, obdarzył więc młodego rycerza smutnym uśmiechem.

– Georgesan ma słuszność. To nie jest twoja wojna. W tym kraju jesteście gośćmi, obserwatorami, a więc tak samo, jak nie wolno mi nakłaniać Kikorich, by chwycili za broń, nie mam prawa narażać waszego życia. Powinniście wrócić do swojej ojczyzny.

– Co prawda, lepiej niech Ors-san oraz Georgesan wystrzegają się ludzi Arisaki – zauważył Shukin. – Shimonseki mogą okazać się mniej wrażliwi na takie kwestie, jak listy żelazne i zagwarantowana cudzoziemcom nietykalność.

Shigeru musiał przyznać, że jego kuzyn ma rację. Żołnierze Arisaki są żądni krwi, zadufani w sobie po zdobyciu stolicy. Gdyby Horace natknął się na nich, łatwo mógłby dać się sprowokować. Zresztą, wiedzą, że młody Aralueńczyk przyjaźnił się z cesarzem oraz że jest wojownikiem. Nie, stanowczo należy unikać takiego spotkania.

– Nieco na północ stąd prowadzi inna droga do Iwanai – stwierdził. – Jest znacznie mniej uczęszczana niż szlak główny. Właściwie to raczej górska przecinka. Jednak sądzę, iż powinieneś nią wyruszyć. Do chwili, nim nasze drogi się rozejdą, zechciej nam towarzyszyć.

Horace nie potrafił się pogodzić z własną bezsilnością. Wiedział, że i George, i cesarz mają rację, lecz mimo to czuł się tak, jakby opuścił przyjaciela w potrzebie.

– Nie podoba mi się to, wasza wysokość – odezwał się wreszcie.

– Ani mnie się nie podoba, drogi Ors-san. Ale uwierz mi, tak będzie lepiej.

Nihon-Ja

Minęła godzina, lecz żaden z uciekających ze stolicy żołnierzy cesarza się nie pojawił. Shukin powziął decyzję.

– Nie wolno nam czekać dłużej, kuzynie. Każda minuta opóźnienia oznacza, że ludzie Arisaki się zbliżają.

– Nie chcę porzucić moich żołnierzy. Bądź co bądź, przelewali krew w moim imieniu. Jak to będzie wyglądało, jeśli nawet na nich nie zaczekam? – odparł Shigeru.

– Sprawy przedstawiać się będą jeszcze gorzej, jeżeli zostaniesz pojmany przez Arisakę. Reito-san może udać się na ich spotkanie, a potem ich poprowadzić na umówione miejsce. Jednak teraz musisz znów wyruszyć w drogę.

– Reito twierdzi, że ludzie Arisaki wyruszyli kilka dni po nim – przypomniał cesarz, lecz Shukin nie był przekonany.

– Zapewne, on sam oraz jego armia, owszem. Jednak na miejscu buntownika wysłałbym lekkie i szybkie patrole, aby cię szukały. Mógł to uczynić od razu i ludzie ci mogą pojawić się w każdej chwili. Ponadto niedobitki z garnizonu Ito wędrują zapewne pieszo, w dodatku niosąc ze sobą rannych. Przemieszczają się więc znacznie wolniej niż konny zwiad.

Shigeru, choć niechętnie, zgodził się z argumentami Shukina. Żołnierze eskorty zaczęli rozbierać namioty i pakować je do juków. Reito oraz Shukin pochylili się nad mapą, po czym uzgodnili miejsce, do którego Reito ma zaprowadzić ocalałych z pogromu ludzi.

– Czekajcie tam na nas – polecił Shukin, pokazując wioskę zaznaczoną na mapie. – Nawiążemy z wami kontakt.

Zdawał sobie aż nadto dobrze sprawę z faktu, że Reito oraz pozostali ludzie Shigeru mogą zostać wyśledzeni i pojmani. Lepiej, by nie byli w stanie wyjawić Arisace, gdzie ukrywa się cesarz. Reito spojrzał Shukinowi w oczy, zrozumiał i skłonił się krótko.

– Za dziesięć dni czekamy na znak – stwierdził. Następnie pokłonił się Shigeru, wskoczył na konia i odjechał szlakiem wiodącym na południe.

Pozostali również dosiedli wierzchowców, lecz skierowali się ku północy, tą samą drogą, która sprowadziła ich tutaj, gdy wracali z letniej rezydencji cesarza. Po kilku kilometrach dotarli do odgałęzienia prowadzącego w doliny, na zachód.

Shukin, który jechał przodem, zatrzymał konia. Zaczekał, aż Horace się z nim zrówna. Wskazał drogę odchodzącą w bok.

– Teraz pojedziemy tędy. Ten trakt doprowadzi nas do szlaku prowadzącego do Iwanai i tam się rozstaniemy.

Horace niechętnie skinął głową.

– Przykro mi odjeżdżać – stwierdził. – Czuję się, jakbym uciekał z pola bitwy.

Shukin pochylił się i chwycił przedramię młodego wojownika.

– Trudno mi wyobrazić sobie kogoś, kogo bardziej chciałbym mieć teraz u swego boku niż ciebie, Ors-san. Jednak słusznie rzecze cesarz, to nie jest twoja wojna – powiedział.

– Wiem o tym – odparł Horace. – Nie budzi to jednak mojego zachwytu.

Shukin uśmiechnął się niewesoło.

– Spróbuj dostrzec jasne strony sytuacji. Na przykład, zwróć uwagę, że przestało padać.

Spiął konia ostrogami, by powrócić na swą pozycję w czele małego orszaku.

George jechał teraz obok Horace'a. Kręcił się w siodle, co jakiś czas stawał w strzemionach, by ulżyć obolałemu siedzeniu. George nie zaliczał się bynajmniej do wytrawnych jeźdźców, a Shukin już od kilku godzin nie zarządził przerwy w podróży. Nieszczęsny prawnik tłukł się więc w siodle, przekonany, że jego pośladki przybrały już czarną i siną barwę. Mięśnie ud bolały go nieznośnie, dostawał skurczów. Rozumiał, że jego przyjaciel przeżywa rozterki duchowe, jednak on sam cierpiał jak najzupełniej cieleśnie. Tak czy inaczej, obaj byli w nienajlepszych nastrojach, toteż młody legista postanowił zająć myśli Horace'a czymś innym.

– Daleko jeszcze? – spytał i stłumił uśmiech, bowiem zdał sobie sprawę, że marudzi jak dzieciak na przydługiej wycieczce.

Horace także nie powstrzymał uśmiechu.

– Nie na to się pisałeś, prawda? – stwierdził. – Oczekiwałeś zapewne, że pobyt w Nihon-Ja upłynie nam na kurtuazyjnych spotkaniach oraz wykwintnych bankietach w salach cesarskiego pałacu.

– Nie da się zaprzeczyć – odparł całkiem szczerze George. – Do głowy by mi nie przyszło, że czeka mnie wielogodzinne galopowanie pod górę i w dół, pod górę i w dół… Po ścieżkach, których unikałaby każda szanująca się koza. Gdybym… Uważaj! – wrzasnął nagle i pochylił się gwałtownym ruchem w siodle, by pchnąć Horace'a na bok.

Horace usłyszał przeszywający powietrze złowrogi świst, coś mignęło przed jego twarzą, mijając go o włos. Potem ujrzał, że George zachwiał się, z górnej części jego ramienia sterczała długa strzała. Potem prawnik zsunął się z siodła i gruchnął w błoto.

Napastnicy wyłonili się spośród drzew po obu stronach traktu. Pierwsza salwa oddana z łuków zrzuciła na ziemię nie tylko George'a, lecz także trzech zbrojnych z eskorty. Teraz do ataku z dobytymi mieczami ruszyło dziewięciu wojowników. Horace chwycił za rękojeść swego oręża, jednocześnie umieścił w pozycji bojowej okrągłą tarczę: błyskawicznym ruchem wsunął lewe ramię w skórzane pętle, dłoń odnalazła uchwyt – wszystko to odbyło się w ułamku sekundy, lata praktyki nie poszły na marne.

Horace'owi przemknęło przez myśl, iż zasadzkę nieźle urządzono. Nieprzyjaciel pozwolił przejść straży przedniej, ostrzelał ich mały oddziałek, potem ruszył natychmiast do ataku, wypadając zza drzew, by skorzystać z zamieszania.

Trzej napastnicy zwrócili się w stronę cesarza, który jechał pośrodku, kilka metrów przed George'em i Horace'em. Jeden pochwycił wodze cesarskiego wierzchowca, Shigeru dobył tymczasem miecza i ciął go z góry, lecz tamten ukrył się pod szyją konia, by uniknąć ciosu. Natychmiast dwaj pozostali rzucili się na cesarza, jak wilki na ściganą zwierzynę. Chwycili go za ramiona i ściągnęli z siodła, miecz wypadł z bezsilnej ręki władcy, wbijając się w ziemię. Żołnierze jego świty nie mogli nic wskórać, związani już walką z pozostałymi sześcioma napastnikami.

Horace podjął decyzję w jednej chwili. W normalnej sytuacji zaatakowałby konno. Nie dosiadał jednak Kickera i nie miał pojęcia, czy tutejszy wierzchowiec szkolony był do bitwy. Ponadto, cesarz leżał już na ziemi, istniała więc obawa, że by go stratował. Przerzucił więc nogę przez koński grzbiet, zeskoczył na ziemię i od razu puścił się pędem na pomoc Shigeru.

Jeden z senshich podniósł właśnie miecz, dzierżąc go oburącz, by ciąć bezbronnego władcę. Miecz Horace'a ważył więcej od katany stosowanej przez nihońskich wojowników. Był jednak zarazem dłuższy, czego nie uwzględnił atakujący Shigeru oprawca. Zdawało mu się, że zostało mu akurat dość czasu, żeby zabić cesarza, a potem stawić czoło nadbiegającemu rycerzowi. Spotkała go ostatnia w życiu niespodzianka, kiedy poziome cięcie Horace'a rozorało klatkę piersiową, odsłoniętą, gdy ręce uniosły się do zadania ciosu mieczem. Ostrze rozcięło bez trudu pokrytą laką zbroję. A potem napastnik nie czuł już nic.

Horace raczej domyślił się zagrożenia, niż ujrzał drugiego z mężczyzn, który właśnie zadawał potężny cios znad lewego ramienia. Odwrócił się błyskawicznie; jego tarcza jakby wiedziona własną wolą poruszyła się na spotkanie ostrej niczym brzytwa klingi, rozległ się metaliczny zgrzyt. Horace poczuł, że utwardzona stal katany wbiła się w jego tarczę, grzęznąc w niej na ułamek sekundy. Postąpił wówczas do przodu, zbliżając się ku napastnikowi i kopnął go mocno w kolano. Noga mężczyzny ugięła się pod nienaturalnym kątem, atakujący wydał ostry okrzyk bólu. Szybkie pchnięcie ucięło ten odgłos, martwy Nihończyk padł u stóp Horace'a.

Wiadomo, że w trakcie walki z wieloma przeciwnikami nie wolno pozostawać odwróconym w jednym kierunku ani o chwilę dłużej, niż to niezbędne. Horace odwrócił się więc natychmiast o sto osiemdziesiąt stopni z uniesioną tarczą i zdążył akurat na czas, by wychwycić pchnięcie zadane przez trzeciego z mężczyzn – tego, który pochwycił cesarskiego konia. Nim Horace zdążył odpowiedzieć, tamten ze zdławionym krzykiem wyrzucił ramiona w górę.

Opadł na kolana, na jego twarzy malowało się zdumienie i przerażenie. Za nim stał Shukin z zakrwawionym mieczem, gotowym do następnego ciosu. Jednak niedoszły zabójca nikomu już nie mógł zagrozić, upadł do przodu, twarzą w mokrą ziemię.

Horace szybko spojrzał dookoła. Przybyła straż tylna, która zajęła się pozostałymi dwoma napastnikami. Słyszał też łomot czyichś stóp miażdżących poszycie na stoku wzgórza, ktoś biegł w dół. Znaczyło to, że przynajmniej jeden z napastników uszedł żywy.

Shukin wytarł i schował miecz do pochwy. Pomógł wstać Shigeru.

– Nic ci nie jest, kuzynie? – spytał, zaniepokojony.

Shigeru machnął ręką.

– Cały jestem w błocie i nieco oszołomiony, lecz poza tym nietknięty – dzięki Ors-sanowi – stwierdził i pokłonił się z uśmiechem młodemu Aralueńczykowi.

Horace potrząsnął głową.