Okładka, projekt graficzny, fotoedycja, obróbka zdjęć, skład i łamanie wersji do druku:

Fahrenheit 451

Redakcja i korekta:

Elżbieta Steglińska

Mariola Niedbał

Karolina Kuć

Agata Łojek

Małgorzata Ablewska

Dyrektor wydawniczy:

Maciej Marchewicz

ISBN 978838079208

Copyright © by Jan Tatura

Copyright © for Fronda PL, Sp. z o.o., Warszawa 2025

Wydawca

FRONDA PL, Sp. z o. o.

ul. Łopuszańska 32

02-220 Warszawa

tel. 22 836 54 44, 877 37 35

faks 22 877 37 34

e-mail: kontakt@wydawnictwofronda.pl

www.wydawnictwofronda.pl

www.facebook.com/FrondaWydawnictwo

www.twitter.com/Wyd_Fronda

Zona Zero Sp. z o. o.

ul. Łopuszańska 32

02-220 Warszawa

Tel. 22 836 54 44, 22 877 37 35

Fax: 22 877 37 34

e-mail: wydawnictwo@zonazero.pl

Przygotowanie wersji elektronicznej

Epubeum

Źródła ilustracji

Płótno dowodem Zmartwychwstania 8  wikimedia commons/domena publiczna, 10 wikimedia commons/domena publiczna, 12 wikimedia commons/domena publiczna, 13 wikimedia commons/domena publiczna, 15 wikimedia commons/domena publiczna, 16 Sitomon/ wikimedia commons/domena publiczna, Reinhard Dietrich/ CC BY-SA 4.0/ wikimedia commons, 17 Sr. Blandina Paschalis Schlömer OSCO, photo taken by Br. Benno Maria Kehl OFM, uploaded by Rüdiger Sander/ GNU Licencji Wolnej Dokumentacji, w wersji 1.2 lub nowszej opublikowanej przez Free Software Foundation; dzięki uprzejmości prof. Jorge Manuel Rodríguez Almenara, Jules-joseph/ Creative Commons Attribution – Partage dans les Mêmes Conditions 4.0 International/wikimedia commons , 19 wikimedia commons/domena publiczna, Oleo / Creative Commons CC0 1.0 Universal Public Domain Dedication. 20 wikimedia commons/domena publiczna,  22 archiwum G. Fantiego, dzięki uprzejmości prof.  Jana S. Jaworskiego, 24 Hans Weingartz = Leonce49/CC BY-SA 2.0 de, 25 nikitabuida/Freepik, Xavierserratm, Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

26 x.com/ChurchTimes, www.clinsurggroup.us, 28 NASA/Wikimedia commons, www.researchgate.net 30-31 Fahrenheit 451, Piotr Karczewski,  32 Zeynel Cebeci godnie z warunkami Powszechnej Licencji Publicznej GNU opublikowanej przez Fundację Wolnego Oprogramowania,

Pancrat/ GNU Free Documentation License, אבינועם ד, / Attribution-Share Alike 3.0 Unported, Dr. Avishai Teicher Pikiwiki Israel/ Creative Commons Attribution 2.5 Generic license, Xemenendura zgodnie z warunkami GNU Licencji Wolnej Dokumentacji, 33 Gideon Pisanty (Gidip)/ Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0, Zeynel Cebeci/ Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe, איתן פרמן/ Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported license, Alvesgaspar/ GNU Free Documentation License, wikimedia commons/domena publiczna, Retama/ GNU Free Documentation License, Krzysztof Ziarnek, Kenraiz/ Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 International license.

Jak powstał Całun Turyński     Wszystkie zdjęcia z archiwum Prof. Jan S. Jaworskiego i prof. Fantiego, dzięki uprzejmości prof. Jana S. Jaworskiego

Tajemnica Chusty z Manoppello   48 Randfrost/Flickr, 50 Randfrost/Flickr, 52 Randfrost/Flickr, 53 John Hill - Own work/ CC BY-SA 3.0/wikimedia commons, 55 https://antlitz-christi.de,  56 Randfrost/Flickr, Barbara Barto/Flickr, 57 Ra Boe Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 2.5/ wikimedia commons, Fahrenheit 451,  Sr. Blandina Paschalis Schlömer OSCO, photo taken by Br. Benno Maria Kehl OFM, uploaded by Rüdiger Sander/ GNU Licencji Wolnej Dokumentacji, w wersji 1.2 lub nowszej opublikowanej przez Free Software Foundation;,  60 Paolo Villano/ Flickr, Mrk Morgan/Flickr, Edal Anton Lefterov/ Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported license, Br. Benno Maria Kehl OFM, uploaded by Rüdiger Sander/GNU Free Documentation License, 61 aldo Genchi/Flickr, wikimedia commons/domena publiczna, WGA wikimedia commons/domena publiczna, Jim Forest/Flickr, wikimedia commons/domena publiczna, Google Art. Project, 63 https://antlitz-christi.de,  64 Han Santing/Flickr, 67 deanicu 87/Flickr, LACMA/domena publiczna/wikimedia commons, wikimedia commons/domena publiczna,

Polaroid z XVI wieku 66 fotolia.com, 68 wikimedia commons/domena publiczna,  70 wikimedia commons/domena publiczna, Michel Rudoy/ Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 International. 71, 73, 74, 75, 77, 80, 81, 82, 85, 91 Fahrenheit 451, 87, 89 Świat Maryjnych Objawień, 93 wikimedia commons/domena publiczna,  Gengiskanhg/ GNU Free Documentation License/wikimedia commons 96 Bernard Blanc/Flickr,  Kurt Stüber / CC BY-SA 3.0 / wikimedia commons, wikimedia commons/domena publiczna,  95, 96, 99 Fotolia,

Patronka Wenezueli     100 Gusbor/Flickr,  102 Creative Commons CC0 1.0 Universal Public Domain Dedication/wikimedia commons,  104 santuariobasilicacoromoto.com, 105 Creative Commons CC0 1.0 Universal Public Domain Dedication/wikimedia commons,  106-107 santuariobasilicacoromoto.com

Deszcz płatków róż    108 Dzięki uprzejmości Michała Jeżewskiego, 110 -115 www.divinemysteries.info, 115 Dzięki uprzejmości Michała Jeżewskiego

Brat Elia i jego portret Zbawiciela   116 Freepik, 117 Public Domain/wikimedia commons, 117-123 fraelia.com

Pod skórą   „Cuore Immacolato di Maria Rifugio delle Anime”, z wyjątkiem  126 EAST NEWS

Selfie ze świętym     132 dzięki uprzejmości ks. Andrzeja Sochala. Reszta zdjęc: dzięki uprzejmości ˝ Maronickiej Fundacji Misyjnej w imieniu Zakonu Libańskich Maronit.w, z podziękowanie dla Mgr. Mgr. Fabio Loutfiego, Kustosza Maronickiej Fundacji Misyjnej w Polsce.

Mięsień serca w agonii     142 Lawrence Lew/Flickr, 144 Krzysztof Zyla/flickr, therese sisilMilich/Flickr, Uliver Jules, Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported  146 Junior/ wikimedia commons/domena publiczna, 147 Liem Bui/Flickr, Carlo Raso/Flickr,  149 Richard Boudreau/Flickr, Abxbay / Creative Commons CC0 1.0 Universal Public Domain Dedication, Hen Mengoza/Flickr, 150 Lawrence Lew/Flickr, 151 wikimedia commons/domena publiczna,  Hen Mengoza/Flickr, 53 ks. Zbigniew Sobolewski, wikimedia commons/domena publiczna, 154 https://ilovecharism.wordpress.com, 155 agustinosrecoletos.com, Michael O’Neill/ /miraclehunter.com, crisismagazine.com, miracolieucaristici.org,  156 miracolieucaristici.org,  x.com/thattradgal, wikimedia commons/domena publiczna, najumary.or.kr, miracolieucaristici.org, Pinterest/carmendu, 157 Slices of light/Flickr, Mark Sachs and Judith/Flickr, Lawrence Lew/Flickr

Cuda eucharystycznew Polsce   158 Gość Niedzielny, 160 Artur Nowacki/Flickr, radiomaryja.pl/ Widzieliśmy Serce w Hostii z Sokółki , 162 Artur Nowacki/Flickr, 163 Agencja Forum, 165 Agencja Forum, 166 Pudelek (Marcin Szala)/ Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0./wikimedia commons, 167 Agencja Forum, 168 Zygmunt Put / GNU Licencji Wolnej Dokumentacji, wikimedia commons,  169 Zygmunt Put / GNU Licencji Wolnej Dokumentacji, wikimedia commons,  171 Macpach1234/Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe./wikimedia commons, 172 Polona, 173 Muzeum Narodowego w Poznaniu, wikimedia commons/domena publiczna, 174 P. Skórnicki, Radomil/ GNU Licencji Wolnej Dokumentacji, 176 CDC Public Health Image Library, Archiwum Fahrenheit 451

Wirujące słońce   178 domena publiczna/Fahrenheit 451, 180 NASA/JPL/ Domena publiczna/wikimedia commons, 180-185 Świat Maryjnych Objawień,  186 Dzieckonmp/Wordpress, Dancing Sun Miracle Divine Mercy Hills, Philippines/YT, Miracle of Sun at Medjugorje - www.queridosfilhos.com.br, Dancing Sun India/YT.

Niebo w płomieniach 188 Jim Scully/Flickr, 190 NASA/ Domena publiczna/wikimedia commons, Markus Branse/flickr, wikimedia commons/domena publiczna,  192 Fotolia/fahrenheit, 193 Fotolia.com,  194 Polona/domena publiczna, wikimedia commons/domena publiczna

195 wikimedia commons/domena publiczna, 196 Tillmann Vogt/Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 International/wikimedia commons, Eva Braun/wikimedia commons/domena publiczna, Bundesarchiv/wikimedia commons/domena publiczna

Pasja w atomowym grzybie   198 @ollegn/freepik, 190 NASA/wikimedia commons/domena publiczna,  http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB184/ Public Domain/ wikimedia commons, Gérard JOYON - Own work/ CC BY-SA 4.0/wikimedia commons 192 FRED - Own work/CC BY-SA 3.0/wikimedia commons, Archives New Zealand/Creative Commons Attribution-Share Alike 2.0 Generic /wikimedia commons, Gérard JOYON - Own work/ CC BY-SA 4.0/wikimedia commons, 192-193 Science Source Images

Objawienia w Zeitoun    206 206 Portokyo/ Freepik, 208-215 Świat Maryjnych Objawień

Niezwykłe prawdopodobieństwo    216 Wallpaper/Pinterest, 218 BLAGO Fund, Inc./ CC BY 4.0/Wikimedia commons, @Sketchepedia/Freepik, Klaus Graf - Own work/CC BY-SA 3.0/ Wikimedia commons, Public domain/ Wikimedia commons, Fahrenheit 451,  220 @inkdrop/Freepik, @davidpictures12/ Freepik, Freepik, 221 @lifeonwhite/Freepik,  222 Public domain/ Wikimedia commons, Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0/ Wikimedia commons, Simon de l’Ouest - Praca własna/ CC BY-SA 4.0/ Wikimedia commons, U.S. Air Force photo by 2nd Lt. Stephani Schafer/ Public domain/ Wikimedia commons, Ra Boe/ Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 2.5. Wikimedia commons, Reinhard Dietrich - Own work/ CC BY-SA 4.0/ Wikimedia commons, Jules-joseph/CC BY-SA 4.0/ Wikimedia commons, 225 ESO/Y Beletsky, Robert Jay GaBany/CC BY-SA 3.0/ Wikimedia commons,

Gwiazda betlejemska   226 @13nuta/Fotolia/Fahrenheit 451, 228 Web Gallery of Art, wikimedia commons/domena publiczna, 230 wikimedia commons/domena publiczna, Fahrenheit 451, 231 Wisconsin Magazine, NASA/CXC/U.Texas/ wikimedia commons/domena publiczna, NASA/W. Liller/ wikimedia commons/domena publiczna,  232 wikimedia commons/domena publiczna, 233 Fahrenheit 451, 234 wikimedia commons/domena publiczna, LACMA wikimedia commons/domena publiczna, Olaf Tausch/ Creative Commons Attribution 3.0 Unported license/Wikimedia commons, 235 Fahrenheit 451, wikimedia commons/domena publiczna, United States Library of Congress’s Geography & Map Division/wikimedia commons

Zaćmienie Księżyca w czasie Śmierci i Zmartwychwstania Jezusa 236  Участник:Russianname/ CC-BY-SA-2.5./Fahrenheit 451,  237 Zoltan/unsplash 238 US Sun/Fahrenheit 451  239 http://apelosdenossasenhora.blogspot.com,

Trzęsienie ziemi w nauce 242 @kjpargeter/Freepik, 244 Yuvalr/Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported license/wikimedia commons, epicarchaeology.org, 246 @peerawat45230 /Freepik, www.deadseaquake.info, 247 epicarchaeology.org, 248 Wilson44691/ Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0/wikimedia commons, 249 www.deadseaquake.info Niewiasta obleczona w Słońce    250 250 wikimedia commons/domena publiczna, 252 Prado/domena publiczna/wikimedia commons, 254 dsdoconnor.com/Fahrenheit 451, 255 Fahrenheit 451, 257 domena publiczna/wikimedia commons,  258 Fahrenheit 451, 259 domena publiczna/wikimedia commons,  @julienprotz/Freepik Niewiasta obleczona w Słońce 250 wikimedia commons/domena publiczna, 252 Prado/domena publiczna/wikimedia commons, 254 dsdoconnor.com/Fahrenheit 451, 255 Fahrenheit 451, 257 domena publiczna/wikimedia commons, 258 Fahrenheit 451, 259 domena publiczna/wikimedia commons, @julienprotz/Freepik

Meteor, który unicestwił Sodomę    260 @studioworkstock/Freepik, 262 Luwr/domena publiczna/wikimedia commons, Phil Silvia, licencja Creative Commons Attribution-NoDerivs 2.0 Generic/ wikimedia commons, Allen West and Jennifer Rice under CC BY-ND, 264 Phil Silvia, licencja Creative Commons Attribution-NoDerivs 4.0 Generic, 265 Aerial Photographic Archive for Archaeology in the Middle East/Flickr,  267 Fotolia/Fahrenheit 451, Allen West, licencja Creative Commons Attribution-NoDerivs 4.0 Generic, 268 James St. John,  CC BY 2.0/Wikimedia commons, domena publiczna/wikimedia commons, Malcolm LeCompte, licencja Creative Commons Attribution-NoDerivs 4.0 Generic

Poszukiwacze zaginionej Arki     270 @ahmudz/Freepik, 272 Public Domain/wikimedia commons, Phillip Medhurst/CC BY-SA 3.0/wikimedia commons, 274 Fotolia.com/Fahrenheit 451, 275 Fotolia.com/Fahrenheit 451, 276, Public Domain/ Google Art Project, Osama Shukir Muhammed Amin FRCP(Glasg)/CC BY-SA 4.0/wikimedia commons, Public Domain/wikimedia commons, 277 Public Domain/wikimedia commons, Mirko Rizzotto/CC BY-SA 4.0/wikimedia commons, Public Domain/wikimedia commons, 278  breizhatao//Freepik, 279 Mauricio Antón/© 2008 Public Library of Science/Creative Commons Attribution 2.5 Generic license. 280 Melkov - Own work/CC0/ wikimedia commons, 281 Vincent Lou/ CC BY 2.0/ wikimedia commons, Masahiro Kaji/ Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 International, 3.0 Unported, 2.5 Generic, 2.0 Generic and 1.0 Generic license/ wikimedia commons, 283 Dzięki uprzejmości  ks.Romana Piwowarczyka,  284 NASA/JSC/Public Domain,  285 Dzięki uprzejmości  ks.Romana Piwowarczyka,  Bibliothèque nationale de France/Public Domain/wikimedia commons,  286 Dzięki uprzejmości kanału YT Ku Bogu, CIA/Procher Taylor/Public Domain/wikimedia commons,  287 Dzięki uprzejmości ks. Romana Piwowarczyka,  288 NASA, Public Domain/wikimedia commons, Robert C. Michelson/CC BY-SA 3.0/wikimedia commons, Zorka Sojka/CC BY-SA 4.0/ wikimedia commons, 289-295 Dzięki uprzejmości kanału YT Ku Bogu, Dzięki uprzejmości ks. Romana Piwowarczyka, Fahrenheit 451

Zamiast wstępu

□Cuda i objawienia prywatne nie są „do zbawienia koniecznie potrzebne” i nie mamy obowiązku ich przyjmować. „Nie należą one (…) do depozytu wiary. Ich rolą nie jest «ulepszanie» czy «uzupełnianie» ostatecznego Objawienia Chrystusa, lecz pomoc w pełniejszym przeżywaniu go w jakiejś epoce historycznej” (KKK).

Cuda i niewytłumaczalne wydarzenia nie zastąpią Ewangelii. Ale mogą pomóc zrozumieć nam jej prawdy.

Piszący te słowa był świadkiem gwałtownego nawrócenia osoby, która na ogromnym ekranie zobaczyła maksymalnie powiększone zdjęcie cudu z Sokółki, gdzie doskonale było widoczne, że tkanka serca Jezusa i biała hostia przenikają się płynnie, bez ostro wyznaczonej granicy.

Jeszcze klika lat temu gazety bulwarowe triumfalnie głosiły, że „Całun Turyński to średniowieczna fałszywka”. Okazało się to zupełną nieprawdą, a Całun ciągle odkrywa nauce swoje nowe oblicze, a nam - oblicze Boga.

Tilma z Guadalupe również wymyka się łatwym osądom; wciąż odnajdywane są nowe kody zapisane na fałdach płaszcza Maryi z Guadalupe. Do konstelacji gwiezdnych na nim widniejących, dopisać wypada teraz mapę wulkanów Meksyku, a nawet zapis muzyki sfer niebiskich.

Anatole France napisał kiedyś, że „Przypadek jest być może pseudonimem Pana Boga, kiedy nie chce się On podpisać”. Ale co powiedzieć o przypadku, którego prawdopodobieństwo wynosi 1.05×10−4? To jak wstrzelić się idealnie i za pierwszym razem w wyznaczone losowo 3 sekundy, wybrane z całego roku kalendarzowego.

Naukowcy potwierdzili trzęsienie ziemi z epicentrum w Jerozolimie w dniu Ukrzyżowania i wstrząsy wtórne z dnia Zmartwychwstania, a także potwierdzili odnotowaną w Ewangelii ciemność i Księżyc w kolorze krwi.

„Mała znajomość nauki oddala od Boga, ale głęboka znajomość nauki przybliża do Niego” – to z kolei słowa Ludwika Pasteura. Warto wiedzieć więcej, żeby być bliżej Boga.

Redakcja

Spis treści

Zamiast wstępu

Świadek Zmartwychwstania.
Całun Turyński

Kula plazmowa,trzęsienie ziemi czy piorun kulisty?
Jak powstał Całun Turyński

Odbicie twarzy Zmartwychwstałego.
Tajemnica Chusty z Manoppello

Objawienie Matki Bożej w Tepeyac w Meksyku.
Polaroid z XVI wieku

Miniaturowy cud Guadalupe.
Virgen de Coromoto – Patronka Wenezueli

Kto wymalował tysiące świętych obrazków?
Deszcz Płatków Róż

Co przedstawia fotografia pustej, białej ściany?
Brat Elia i jego portret Zbawiciela

Natuzza Evolo – włoska mistyczka i tajemnicze rysunki na jej ciele.
Pod skórą

Szarbel – Święty, który ukazał swoje oblicze dopiero po śmierci.
Selfie ze świętym

Cuda eucharystyczne na świecie.
Mięsień serca w agonii

Niezwykłe znaki obecności Boga.
Cuda eucharystyczne w Polsce

Cuda nie tylko z Fatimy.
Wirujące słońce

Ostrzeżenie z Fatimy.
Niebo w płomieniach

Ostrzeżenie przed nuklearnym armagedonem?
Pasja w Atomowym grzybie

Maryja ukazuje się setkom tysięcy muzułmanów.
Objawienia w Zeitoun

Proroctwa Biblijne Spełnione w Jezusie Chrystusie.
Niezwykłe Prawdopodobieństwo

Koniunkcja planet, kometa, supernowa, a może wszystko naraz?
Gwiazda betlejemska

księżyc w kolorze krwi.
Zaćmienie Księżyca w czasie Śmierci i Zmartwychwstania Jezusa

Wiedza naukowa potwierdza biblijne relacje.
Trzęsienie ziemi w nauce

Apokalipsa św. Jana zapisana w gwiazdach.
Niewiasta Obleczona w Słońce

Eksplozja 500 razy potężniejsza niż w Hiroszimie.
Meteor który unicestwił Sodomę

Wielki reset.
Poszukiwacze zaginionej Arki

Wybrane źródła tekstów

Świadek Zmartwychwstania
Całun Turyński

Całun Turyński, uważany za jeden z najświętszych artefaktów chrześcijaństwa, od wieków intryguje zarówno wiernych, jak i naukowców. Jego historia jest pełna tajemnic, cudów i trudnych do wyjaśnienia zdarzeń.

Odkrycie Secondo Pii: Negatyw Jezusa

□Przełomowe odkrycie związane z Całunem miało miejsce w 1898 roku, kiedy włoski fotograf Secondo Pia jako pierwszy sfotografował płótno. Po wywołaniu kliszy okazało się, że wizerunek widoczny na Całunie jest negatywem fotograficznym. Detale twarzy, ran i ciała Jezusa stały się niezwykle wyraźne. Odkrycie to zszokowało opinię publiczną i rozpoczęło nowoczesną historię badań nad Całunem.

Jednym z najważniejszych dowodów na starożytne pochodzenie Całunu jest Manuskrypt Praya, przechowywany w Budapeszcie.

Splot jodełkowy, rzadko stosowany w średniowiecznej Europie, był znany w Palestynie w I wieku naszej ery.

XVI-wieczny obraz Giulio Clovio Zdjęcie z krzyża, pokazujący sposób nakrywania Ciała Jezusa płótnem grobowym.

Manuskrypt Praya i splot jodełkowy

Jednym z najważniejszych dowodów na starożytne pochodzenie Całunu jest Manuskrypt Praya, przechowywany w Budapeszcie. Datowany na XII wiek, zawiera ilustrację przedstawiającą pogrzeb Jezusa z użyciem płótna o charakterystycznym splocie jodełkowym „trzy na jeden”. Ten typ splotu, rzadko stosowany w średniowiecznej Europie, był znany w Palestynie w I wieku naszej ery. Obecność tego wzoru w Manuskrypcie jest dowodem, że Całun mógł istnieć już w czasach wcześniejszych niż średniowiecze.

Zgodnie z tradycją żydowską ciało zmarłego musiało być pochowane w ciągu jednego dnia, przed zachodem słońca. Pogrzeb obejmował owinięcie ciała w lniane płótno, które miało chronić je przed zanieczyszczeniem. Całun pełnił funkcję okrycia całego ciała, co było zgodne z opisami Ewangelii. Obecność krwi na płótnie wskazuje, że Jezus został pochowany w pośpiechu, bez pełnego oczyszczenia, co potwierdza przekazy o ukrzyżowaniu w przeddzień szabatu.

Relikwia z Edessy i jej związek z Całunem

Relikwia z Edessy, znana jako Mandylion, była jednym z najbardziej czczonych wizerunków Chrystusa w starożytnym chrześcijaństwie. Według tradycji był to wizerunek twarzy Jezusa odbity na tkaninie. W X wieku Mandylion został przeniesiony do Konstantynopola, gdzie uznano go za cudowną relikwię. Niektórzy badacze, tacy jak Ian Wilson, sugerują, że Mandylion i Całun Turyński to ten sam obiekt, przechowywany w złożonej formie, ukazujący jedynie twarz Chrystusa.

Król Abgar otrzymał wizerunek z Edessy, który przywrócił mu zdrowie. Po prawej: Przekazanie Bizantyjczykom przez mieszkańców Edessy św. Mandylionu (obrazu z Edessy), w 944 r.

Droga Całunu z Jerozolimy do Turynu

Po Zmartwychwstaniu Jezusa Całun był prawdopodobnie przechowywany przez pierwszych chrześcijan w Jerozolimie. W VII wieku mógł trafić do Edessy, a następnie do Konstantynopola, gdzie był częścią cesarskich relikwii. Po zdobyciu Konstantynopola przez krzyżowców w 1204 roku Całun zaginął, by pojawić się ponownie w Lirey we Francji w XIV wieku. W 1578 roku został przewieziony do Turynu, gdzie jest przechowywany do dziś.

Całun wielokrotnie ocierał się o zniszczenie. W 1532 roku w Chambéry wybuchł pożar, który uszkodził część płótna. W XIX wieku przeprowadzono renowację, podczas której zakonnice naprawiły spalone fragmenty. Dzięki temu Całun przetrwał do naszych czasów. Mimo tych trudnych wydarzeń obraz na płótnie pozostał nietknięty.

Drzeworyt anonimowego autora z roku 1608 zacķecający do obejrzenia prawdziwego wizerunku Jezusa.

Kult Całunu i publiczne wystawienia

Od wieków Całun był obiektem czci i pielgrzymek. Pierwsze publiczne wystawienia miały miejsce w Lirey, a później w Turynie. W XX wieku papieże wielokrotnie udzielali błogosławieństw podczas wystawień relikwii. Jan Paweł II nazwał Całun „zwierciadłem Ewangelii”, podkreślając jego znaczenie dla wiernych.

Co przedstawia Całun Turyński?

Całun Turyński to lniane płótno przedstawiające wizerunek mężczyzny o wzroście około 180 cm, co czyniło go wysokim jak na standardy I wieku. Mężczyzna był postawny i dobrze zbudowany, co sugeruje aktywność fizyczną, być może związaną z zawodem cieśli lub rękodzielnika. Wizerunek ukazuje liczne obrażenia ciała, które są zgodne z opisami męki Chrystusa zawartymi w Ewangeliach.

Obrażenia widoczne na Całunie

Twarz mężczyzny na Całunie jest zmasakrowana. Widoczne są ślady obrzęku, liczne rany oraz złamanie nosa. Cechy te wskazują na brutalne pobicie, zgodne z opisem bicia Jezusa przed ukrzyżowaniem. Krwawiące rany na czole i skroniach odpowiadają ranom zadanym przez koronę cierniową, która była bardziej czepcem niż klasycznym wieńcem.

Ślady biczowania. Na ciele widoczne są ślady około 120 uderzeń rzymskimi biczami flagrum, wyposażonymi w metalowe kulki i kości zwierząt. Ślady te obejmują plecy, ramiona, pośladki oraz tylne części nóg. Ich rozmieszczenie wskazuje, że mężczyzna był biczowany przez dwóch oprawców stojących po obu stronach.

Ślady po gwoździach. Na nadgarstkach i stopach widać rany wskazujące na przebicie gwoździami, co potwierdza praktykę rzymskiego ukrzyżowania. Rany na nadgarstkach odpowiadają punktowi Destota, który pozwalał na zawieszenie ciała bez rozerwania tkanek. Widoczny jest również przykurcz kciuków, typowy dla uszkodzenia nerwu pośrodkowego.

Rana w boku.Widoczna jest duża rana po włóczni na prawym boku mężczyzny. Analizy chemiczne wykazały obecność krwi oraz płynu surowiczego, co wskazuje, że rana została zadana po śmierci – zgodnie z ewangelicznym opisem przebicia boku Jezusa przez rzymskiego żołnierza.

Całun Turyński to lniane płótno przedstawiające wizerunek mężczyzny o wzroście około 180 cm, co czyniło go wysokim jak na standardy I wieku.

Związek z Sudarium z Oviedo

Sudarium z Oviedo to relikwia, która według tradycji przykrywała twarz Jezusa po śmierci. Badania przeprowadzone przez prof. Almenara z Hiszpanii wykazały, że ślady krwi i rozmieszczenie ran na Sudarium idealnie pokrywają się z twarzą widoczną na Całunie Turyńskim. Analizy chemiczne obu relikwii wskazują, że krew na obu tkaninach należy do tej samej grupy – AB, co dodatkowo potwierdza ich autentyczność.

Porównania Całunu Turyńskiego z Sudarium z Oviedo wykazały 124 zgodności krwawych plam, co jednoznacznie wskazuje, że oba obiekty przykrywały to samo ciało.

Sudarion z Oviedo wykazuje niemal idealną zgodność plam krwi Jezusa ze śladami na Całunie Turyńskim. Po lewej: Relikwiarz w katedrze w Oviedo (Hiszpania), w którym przechowywany jest sudarion.

Odtworzenie wizerunku 3D

Profesor Jorge Manuel Rodríguez Almenar z Hiszpanii dokonał trójwymiarowej rekonstrukcji postaci na podstawie obrazu z Całunu. Wykorzystując zaawansowane technologie komputerowe, odtworzył realistyczny wizerunek Jezusa Chrystusa, uwzględniając proporcje ciała, ułożenie ran i deformacje wynikające z cierpienia. Rekonstrukcja potwierdziła, że wizerunek jest zgodny z przedstawieniami Chrystusa w sztuce chrześcijańskiej.

Powiązanie z Chustą z Manoppello i czepkiem z Cahors

Całun Turyński doskonale współgra z innymi relikwiami, takimi jak Chusta z Manoppello, która ukazuje twarz Jezusa w stanie Zmartwychwstania. Obie relikwie mają identyczne proporcje twarzy i rozmieszczenie ran. Podobnie czepek z Cahors, uznawany za pamiątkę po pogrzebie Jezusa, wykazuje zgodność z układem ran na Całunie.

Komputerowe nałożenie Chusty z Manoppello i Całunu Turyńskiego wykazuje idealną zgodność.

Czepek z Cahors i Model 3D twarzy Jezusa autorstwa prof. Almenara.

Zadziwiająca zbieżność malowanymi obrazami Jezusa

Leonardo da Vinci. Salvator Mundi. Wizerunek Jezusa na obrazie Salvator Mundi wykazuje pewne podobieństwa do proporcji twarzy z Całunu. Choć brakuje dowodów na bezpośrednią inspirację Całunem, dzieło Leonarda mogło nawiązywać do tradycji ikonograficznej z czasów wczesnego chrześcijaństwa.

Obraz Jezusa Miłosiernego Kazimirowskiego. Wizerunek Jezusa Miłosiernego namalowany przez Eugeniusza Kazimirowskiego na podstawie wizji św. Faustyny Kowalskiej jest zadziwiająco zgodny z twarzą z Całunu. Ksiądz Michał Sopoćko, który pozował do obrazu, miał udostępnić swoje rysy twarzy, jednak szczegóły obrazu, takie jak układ oczu, nosa i ust, są niemal identyczne z wizerunkiem na Całunie.

O ile Salvator Mundi mógł być malowany na podstawie obserwacji Całunu przez Leonarda, to Kazimirowski już takiej możliwości nie miał, a poza tym wykorzystał konkretnego modela.

Zadziwiającą zgodność z Całunem Turyńskim wykazuje również obraz Salvator Mundi (obok)pędzla Leonarda da Vinci (poniżej). i wileński Chrystus Miłosierny pędzla Eugeniusza Kazimirowskiego, któremu pozował ks. Michał Sopoćko.

Całun Turyński jest niezwykle szczegółowym świadectwem cierpienia i śmierci Jezusa Chrystusa. Widoczny na nim wizerunek przedstawia wszystkie elementy zgodne z ewangelicznym opisem męki – od ran po ukrzyżowaniu, przez biczowanie, aż po przebicie boku. Jego zgodność z Sudarium z Oviedo, Chustą z Manoppello oraz obrazami religijnymi potwierdza, że był on kluczowym wzorcem w sztuce chrześcijańskiej. Dzięki badaniom naukowców, takich jak prof. Almenara, możliwe jest nie tylko potwierdzenie autentyczności relikwii, lecz także głębsze zrozumienie historii, jaką niesie. Całun pozostaje nie tylko przedmiotem wiary, lecz także niezwykłym dokumentem ludzkiego cierpienia i nadziei na Zmartwychwstanie.

Najnowsze odkrycia związane z Całunem Turyńskim: dowody naukowe i historyczne

Całun Turyński, uznawany za jedno z najważniejszych artefaktów chrześcijaństwa, od lat jest przedmiotem intensywnych badań naukowych. Poniżej przedstawiam najnowsze odkrycia i dowody, które rzucają nowe światło na tajemnicę tego niezwykłego obiektu.

Struktura i pochodzenie płótna

Płótno Całunu jest tkane w rzadko spotykanym wzorze jodełkowym (3:1 herringbone), typowym dla regionu Palestyny w I wieku naszej ery. Analizy prof. Mechthild Flury-Lemberg wykazały, że użyte technika tkania i materiał są zgodne z praktykami stosowanymi w starożytnej Jerozolimie, a nie w średniowiecznej Europie.

Zadziwia zgodnością również wileński Chrystus Miłosierny, ( obraz Eugeniusza Kazimirowskiego, któremu pozował ks. Michał Sopoćko.

Badacze znaleźli na ciele Człowieka z Całunu ślady biczowania i rany potwierdzające relacje Nowego Testamentu.

Najbardziej tajemniczy z wizerunków nieuczynionych ludzką ręką: Całun Turyński. Naukowcy wciąż nie potrafią odpowiedzieć na pytanie, w jaki sposób mógł powstać.

Dowody genetyczne i badania krwi

Badania krwi znalezionej na Całunie potwierdziły, że pochodzi ona od człowieka i należy do grupy AB – tej samej, co na Sudarium z Oviedo, które jest relikwią powiązaną z Jezusem Chrystusem.

Analiza profilu DNA wskazuje na pochodzenie z Bliskiego Wschodu, z dużą obecnością genetycznych markerów typowych dla ludności Palestyny i Druzyjczyków.

Odkrycie dwóch obrazów

W 2004 roku prof. Giulio Fanti i Roberto Maggiolo z Uniwersytetu w Padwie odkryli, że na odwrotnej stronie Całunu znajduje się drugi, słabszy obraz twarzy i dłoni, idealnie odpowiadający obrazowi z przodu. Odkrycie to znacząco utrudnia teorię, że Całun jest średniowiecznym fałszerstwem, ponieważ odtworzenie takiego obrazu byłoby niemal niemożliwe.

Nowoczesne techniki datowania

W 2022 roku dr Liberato De Caro zastosował metodę wide-angle X-ray scattering (WAXS), która wskazała, że Całun datuje się na okres około I wieku naszej ery, zgodnie z tradycją chrześcijańską.

Metoda ta, oparta na naturalnym starzeniu się włókien celulozowych, jest bardziej precyzyjna niż kontrowersyjne datowanie węglem-14 z 1988 roku, które zostało obalone przez liczne błędy proceduralne i zanieczyszczenia próbki.

Barrie M. Schwortz (z lewej) przekazuje w 2015 roku Giulio Fantiemu płytki szklane z taśmami przylepnymi, które podczas badań STURP w 1978 roku dociśnięto do powierzchni Całunu Turyńskiego. Na pierwszym planie próbka 1HB pochodząca z obszaru tylnego odbicia stopy przy śladzie krwi. To włókna z tej próbki były analizowane pod kątem pozostałości krwi i kreatyniny.

Ślady cierpienia

Obraz człowieka na Całunie wykazuje ślady brutalnego traktowania zgodne z opisem biblijnym męki Jezusa. Obejmuje to rany po biczowaniu rzymskimi flagrum, ślady po koronie cierniowej, przebite nadgarstki i stopy oraz ranę od włóczni w boku.

Badania wykazały obecność bilirubiny, co jest typowe dla ofiar ekstremalnych cierpień.

Obraz a Zmartwychwstanie

Obraz na Całunie nie jest wynikiem działania farb, barwników czy innych substancji malarskich. Wizerunek ogranicza się do zewnętrznej warstwy włókien i wykazuje właściwości negatywu fotograficznego. Najnowsze badania wskazują, że mógł powstać w wyniku krótkotrwałego impulsu elektromagnetycznego, co sugeruje nadprzyrodzony charakter wydarzenia, jakim było Zmartwychwstanie.

Włókna Całunu pod mikroskopem i antyczny warsztat tkacki.

Skąd wzięła się tkanina Całunu Turyńskiego i na czym polega jej unikatowość?

Tkanina Całunu Turyńskiego to ręcznie tkane płótno lniane o wymiarach 4,36 m na 1,1 m, wykonane splotem jodełkowym „trzy na jeden”. Ten rodzaj tkania, charakterystyczny dla regionu Bliskiego Wschodu w I wieku naszej ery, był rzadko stosowany w średniowiecznej Europie, co przemawia za starożytnym pochodzeniem płótna.

Analizy tekstylne przeprowadzone przez prof. Mechthild Flury-Lemberg wskazują na niezwykłą precyzję wykonania, typową dla tkanin wysokiej jakości, używanych w bogatych środowiskach Jerozolimy w tamtym okresie.

Co więcej, proporcje Całunu odpowiadają starożytnym miarom (8 na 2 łokcie), co wzmacnia tezę o jego autentyczności.

Profesor Max Fried pobrał próbki tkaniny Całunu na potrzeby badań pyłków roślin. Belgijski ekspert prof. Gilbert Raes przeprowadził szczegółową analizę próbki materiału pobranej z Całunu. W 1973 roku stwierdził obecność włókien lnu oraz śladowych ilości bawełny typu Gossypium herbaceum, charakterystycznej dla Bliskiego Wschodu.

Szczegółowe badania grupy STURP

The Shroud of Turin Research Project (STURP) był jednym z najbardziej kompleksowych badań Całunu Turyńskiego, przeprowadzonym w 1978 roku przez międzynarodowy zespół 40 naukowców o różnym światopoglądzie. W skład grupy wchodzili specjaliści z takich dziedzin, jak chemia, fizyka, biologia i fotografia. Przeprowadzono szereg testów, w tym analizę chemiczną, spektroskopię, mikroskopię elektronową oraz badania promieniowania rentgenowskiego.

Naukowcy przystąpili do badań z przekonaniem, że Całun jest średniowiecznym fałszerstwem, opartym na poglądach wynikających z wcześniejszych wątpliwych teorii. Wkrótce wyniki badań zmieniły jednak ich zdanie. Stwierdzono m.in.:

Obraz na Całunie jest zbyt precyzyjny i trójwymiarowy, aby mógł być dziełem artysty.

Brak pigmentów, barwników i substancji wiążących wskazuje, że wizerunek nie został namalowany.

Obecność krwi grupy AB, potwierdzona przez prof. Victora Tryona oraz innych hematologów, sugeruje autentyczność relikwii.

Ostateczny raport STURP stwierdził: „Obraz na Całunie Turyńskim przedstawia prawdziwe ciało ukrzyżowanego człowieka i nie jest dziełem artysty”.

Rozkład ran na ciele Mężczyzny z Całunu i rodzaje śladów krwi odnalezione przez badaczy.

Badania w laboratoriach FBI i kontrowersje

Analizy genetyczne przeprowadzone przez FBI w latach 90. ujawniły, że krew na Całunie pochodzi od człowieka i jest grupy AB, typowej dla ludności Bliskiego Wschodu. Jednocześnie spekulacje dotyczące wykorzystania DNA do klonowania Jezusa zostały obalone jako science fiction. Profesor Jennifer Smith z FBI wskazała, że DNA na Całunie jest zbyt zdegradowane, aby mogło być wykorzystane do tego celu.

Hipotezy naukowe i odkrycia

Zabarwienie Całunu: Obraz sięga tylko zewnętrznej warstwy włókien na głębokość około 200 nanometrów. Taki efekt jest niemożliwy do uzyskania za pomocą znanych metod średniowiecznych.

Energia neutronowa: Hipoteza Giulio Fantiego sugeruje, że obraz powstał w wyniku krótkotrwałego impulsu energii neutronowej, co mogło zakłócić wyniki datowania węglem-14 z 1988 roku.

Testy spektroskopowe: Wykazano, że materiał użyty do radiodatowania mógł pochodzić z późniejszych napraw, co podważa wcześniejsze wyniki badawcze.

Rozwinięcie badań nad Całunem Turyńskim. Program badań i wyniki prof. Fabbianiego

Profesor Fabbiani, włoski fizyk i inżynier, opracował specjalne okulary do oglądania wizerunku na Całunie w świetle UV i podczerwieni. Jego badania wykazały, że obraz jest bardziej szczegółowy w określonych pasmach świetlnych, co potwierdziło niezwykłą precyzję i głębię wizerunku. Dzięki tej technologii zidentyfikowano dodatkowe detale, takie jak widoczne ślady ran na nadgarstkach i stopach, a także drobne linie wokół ust, które mogły być wynikiem skurczu mięśni podczas śmierci na krzyżu.

Całun widziany w 3D. Haplogrupy krwi odnalezione na Całunie Turyńskim

Badania prof. Gilberta Raesa

Belgijski ekspert ds tkanin, prof. Gilbert Raes przeprowadził szczegółową analizę próbki materiału pobranej z Całunu.

W 1973 roku stwierdził obecność włókien lnu oraz śladowych ilości bawełny typu Gossypium herbaceum, charakterystycznej dla Bliskiego Wschodu.

Raes wskazał, że taka kombinacja włókien była nieznana w średniowiecznej Europie, co jest dodatkowym dowodem na autentyczność Całunu jako tkaniny pochodzącej z I wieku.

Haplogrupy krwi ze śladow odnalezionych na Całunie Turyńskim

Badania prof. Alana D. Adlera

Profesor Alan D. Adler, hematolog i biofizyk z USA, przeprowadził badania chemiczne krwi znajdującej się na Całunie. Potwierdził obecność bilirubiny, co jest typowe dla osób poddanych ekstremalnym cierpieniom przed śmiercią.

Stwierdził także, że krew na Całunie należy do grupy AB, zgodnej z krwią na Sudarium z Oviedo i innych relikwiach związanych z Jezusem Chrystusem.

Wyniki jego badań są jednym z kluczowych argumentów przemawiających za autentycznością Całunu.

Odkrycie napisów przez prof. André Marion

Francuski naukowiec prof. André Marion z Narodowego Centrum Badań Naukowych we Francji odkrył na Całunie fragmenty greckich, łacińskich i hebrajskich liter, które są ledwo widoczne gołym okiem. Dzięki zaawansowanej technologii obrazowania Marion zidentyfikował napisy takie, jak „Jezus”, „Nazareńczyk” i „zwycięzca”. Odkrycie to wzmacnia tezę, że Całun był używany w obrzędach pogrzebowych Jezusa Chrystusa.

Wizerunek na Całunie zawiera ślad monety umieszczonej na prawym oku zmarłego.

Inne badania syndologów

Luigi Gonella, (Włochy), fizyk i główny doradca techniczny Watykanu, w badaniach nad Całunem odegrał kluczową rolę w organizacji programu badawczego STURP w 1978 roku. Jego praca była fundamentem dla rozwoju technologii obrazowania w badaniach nad Całunem.

John Jackson (USA). Fizyk John Jackson był liderem zespołu STURP i przeprowadził analizy fizyczne Całunu, które wykazały, że obraz ma charakter trójwymiarowy, co jest unikalne i niemożliwe do uzyskania za pomocą średniowiecznych technik malarskich.

Francuski naukowiec prof. André Marion z Narodowego Centrum Badań Naukowych we Francji odkrył na Całunie fragmenty greckich, łacińskich i hebrajskich napisów.

Odkrycie monety zwanej Leptonem

Wizerunek na Całunie zawiera ślad monety umieszczonej na prawym oku zmarłego. Jest to lepton, mała moneta używana w Judei w I wieku. Odkrycia dokonał Francis L. Filas, amerykański jezuita i badacz Całunu. Na monecie widoczny jest fragment inskrypcji „UCAI”, co odpowiada napisowi „TIBERIOU KAISAROS” (Cezar Tyberiusz), co precyzyjnie datuje ją na okres panowania Tyberiusza (14–37 r. n.e.).

Anemone coronaria, Cistus creticus Corse, Avinoam Danin.

Znaczenie pyłów roślin

Analiza pyłków przeprowadzona przez Maxa Freia oraz - niezależnie - Avinoama Danina ujawniła obecność pyłków roślin związanych z tradycjami pogrzebowymi w Jerozolimie:

Gundelia tournefortii – bliskowschodnia roślina kolczasta, prawdopodobnie używana do splatania korony cierniowej.

Cistus creticus – roślina aromatyczna, stosowana w starożytnych balsamach pogrzebowych.

Anemone coronaria – roślina często występująca w symbolice żydowskiej, związana z rytuałami przejścia.

Obecność tych pyłków potwierdza, że Całun przebywał w Palestynie i był używany w kontekście obrzędów pogrzebowych związanych z ukrzyżowaniem i ze śmiercią Jezusa.

Ziziphus spina Christi

Pistacia lentiscus.

Eucera cinnamomea

Gundelia tournefortii

Rhamnus lycioides

Glebionis

Matricaria recutita

Rhamnus lycioides

Zygophyllum dumosum

Rośliny, których pyłki zostały znalezione na Całunie Turyńskim.