© Copyright by Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2013

Wszystkie prawa zastrzeżone.

Przedruk i reprodukcja w jakiejkolwiek postaci całości bądź części książki
bez pisemnej zgody wydawcy są zabronione.

Recenzent: dr n. chem. Edyta Janeba-Bartoszewicz

Redaktor ds. publikacji medycznych: Stella Nowośnicka-Pawlitko

Redaktor merytoryczny: Barbara Nowak-Pacholczak

Korekta: Zespół

Projekt okładki i stron tytułowych: Lidia Michalak-Mirońska

Zdjęcie na okładce: Agencja Fotograficzna Flash Press Media

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2013 r., (wyd. I)

Warszawa 2021

ISBN 978-83-200-6317-2

PZWL Wydawnictwo Lekarskie

02-460 Warszawa, ul. Gottlieba Daimlera 2

tel. 22 695 43 21

www.pzwl.pl

Księgarnia wysyłkowa:

tel. 42 680 44 88; infolinia: 801 33 33 88

e-mail: wysylkowa@pzwl.pl

Skład wersji elektronicznej na zlecenie PZWL Wydawnictwa Lekarskiego: mobisfera.pl

Spis treści

1. Przepisy BHP dotyczące gabinetu kosmetycznego

1.1. Bezpieczeństwo pracy w gabinecie kosmetycznym

1.2. Regulacje prawne dotyczące pracy w gabinecie kosmetycznym

1.3. Higiena i ergonomia pracy

1.4. Wyposażenie i organizacja miejsca pracy w gabinecie kosmetycznym

2. Pielęgnacja kończyny górnej

2.1. Defekty i zmiany chorobowe dotyczące kończyny górnej

2.2. Budowa paznokcia

2.3. Manikiur – rodzaje

2.3.1. Manikiur biologiczny

2.3.2. Manikiur tradycyjny

2.3.3. Manikiur francuski

2.3.4. Spa manikiur

2.3.5. Manikiur japoński

2.4. Narzędzia i akcesoria stosowane w zabiegach manikiuru

3. Zabiegi pielęgnacyjne na dłonie

3.1. Preparaty kosmetyczne stosowane w pielęgnacji i upiększaniu dłoni

3.2. Zabiegi kosmetyczne z zakresu zdobienia i stylizacji płytki paznokcia

4. Pielęgnacja kończyny dolnej

4.1. Defekty i zmiany chorobowe dotyczące kończyny dolnej

4.2. Budowa stopy

4.3. Działania higieniczno-profilaktyczne dotyczące pielęgnacji kończyny dolnej

4.4. Pedikiur kosmetyczny

4.5. Narzędzia i akcesoria stosowane w zabiegach pedikiuru kosmetycznego

5. Zabiegi higieniczno-profilaktyczne dotyczące kończyny dolnej

5.1. Zabiegi profilaktyczne kończyny dolnej

5.2. Higieniczny dobór obuwia i bielizny

5.3. Preparaty kosmetyczne stosowane w pielęgnacji stóp

6. Masaż kończyny dolnej

7. Masaż kończyny górnej

8. Depilacja ciała

8.1. Składniki aktywne stosowane w depilatorach

8.2. Zabiegi depilacji woskiem

8.2.1. Rodzaje zabiegów depilacji woskiem

8.2.2. Przeciwwskazania do zabiegów woskiem

8.2.3. Techniki wykonania zabiegu

8.3. Inne metody depilacji

8.3.1. Epilacja elektryczna

8.3.2. Epilacja elektrolityczna

8.3.3. Epilacja laserowa

8.4. Depilatory a uczulenia

Piśmiennictwo

Podziękowania

Publikację dedykuję wszystkim kosmetologom i kosmetyczkom, osobom, które poznałam w pracy zawodowej oraz tym, które uczyłam i uczę obecnie.

Składam serdeczne podziękowania mojej najbliższej rodzinie, a w szczególności Mamie, która jest dla mnie mentorem, osobie dzięki której pomocy mogę podejmować i realizować trudne wyzwania w życiu. Dziękuje Mężowi, który jest przy mnie, oraz Synom, których bezcenna miłość daje mi siłę i motywuje do działania. Wyrażam wdzięczność mojej przyjaciółce Agnieszce Pawłowskiej, która wspiera mnie i jest przy mnie w trudnych chwilach. Dziękuję także koleżankom Kornelii Król-Nowak i Alicji Palacz za wzajemną pomoc oraz wspaniałą współpracę zawodową.

Dziękuję Pani Dr Małgorzacie Wojciechowskiej za udostępnienie Pracowni Kosmetologii Wielkopolskiego Samorządowego Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego Nr 1 w Poznaniu do wykonania zdjęć.

Wioleta Jankowiak

Chciałabym podziękować mojemu Mężowi za wyrozumiałość i cierpliwość w trakcie pisania książki.

Kamila Schaschner

Wstęp

Pielęgnowanie dłoni i stóp powinno być dla każdego z nas ważną czynnością życiową, ponieważ dzięki kończynom dolnym możemy chodzić, biegać, a poza tym są one czynnikiem statyki i dynamiki człowieka. Z kolei ręce pozwalają wykonywać różne prace domowe, zawodowe, możemy nimi spożywać posiłki, są nam więc bardzo potrzebne do codziennego funkcjonowania. Każdy z nas powinien być świadomy, że tak naprawdę w jego interesie jest dbanie o swoje kończyny. Poza tym przejawem kultury osobistej, a także świadectwem dbałości o siebie są przede wszystkim zadbane dłonie i nogi.

Ręce są codziennie narażone na niekorzystne czynniki zewnętrzne (detergenty, woda chlorowana) i dlatego powinno się je chronić (rękawice ochronne, kremy do pielęgnacji) przed szybkim starzeniem, wystąpieniem zaburzeń w krążeniu, kościach, a w konsekwencji do defektów lub zmian chorobowych.

Nogi, co oczywiste, również należy pielęgnować i utrzymywać ich odpowiednią higienę, a także nie obciążać zbyt mocno i zapewniać odpowiednią ilość wypoczynku, w przeciwnym wypadku może dojść do wielu schorzeń i zaburzeń.

Celem książki jest przedstawienie zabiegów pielęgnacyjnych dłoni i stóp. Publikacja jest skierowana do studentów kosmetologii i innych dziedzin pokrewnych, osób prowadzących własne gabinety kosmetyczne, wykładowców i wszystkich innych, którzy pragną mieć piękne, zadbane dłonie i stopy.

Książka składa się z ośmiu rozdziałów. Pierwszy przedstawia przepisy BHP dotyczące gabinetu kosmetycznego, czyli bezpieczeństwo pracy, regulacje prawne, higiena, ergonomia, wyposażenie i organizacja miejsca pracy w gabinecie kosmetycznym.

Drugi rozdział wprowadza Czytelników w zagadnienia dotyczące pielęgnacji dłoni. Scharakteryzowano defekty i zmiany chorobowe kończyny górnej, pokazano budowę paznokcia i rodzaje manikiuru (biologiczny, tradycyjny, francuski, japoński i spa manikiur). Ostatnie zagadnienie to narzędzia stosowane w zabiegach manikiuru.

Trzeci rozdział przedstawia zabiegi pielęgnacyjne rąk, w tym preparaty kosmetyczne stosowane w celu ochrony i upiększania dłoni, a także zdobienia i stylizację płytki paznokcia.

Czwarty rozdział omawia defekty i zmiany chorobowe kończyn dolnych, budowę stopy, zabiegi higieniczno-profilaktyczne na stopy, a także pedikiur kosmetyczny oraz narzędzia i akcesoria stosowane w tym zabiegu.

Z kolei piąty rozdział dotyczy zabiegów higieniczno-profilaktycznych kończyn dolnych, czyli ochrony, higienicznego doboru obuwia i bielizny, a także preparatów kosmetycznych stosowanych w pielęgnacji stóp.

Szósty rozdział przedstawia masaż kończyn dolnych, a siódmy – masaż kończyn górnych.

Ostatni, ósmy rozdział publikacji to zagadnienia związane z depilacją ciała. Opisane są składniki aktywne w depilatorach, preparaty kosmetyczne stosowane w celu usunięcia zbędnego owłosienia, a także zabiegi depilacji woskiem oraz przeciwwskazania do ich wykonania.

Do napisania książki wykorzystano fachową literaturę z zakresu kosmetologii. Niezbędne było również pozyskanie wiadomości z czasopism naukowych, takich jak: „Kosmetologia Estetyczna”, „Dermatologica”, „Dermatologia i Uroda” oraz „Kosmetyka i Kosmetologia”.

Autorki

1 Przepisy BHP dotyczące gabinetu kosmetycznego

1.1. Bezpieczeństwo pracy w gabinecie kosmetycznym

Bezpieczeństwo w każdym zawodzie i miejscu pracy jest bardzo ważne, ponieważ na wszystkich nieustannie działają bodźce z otoczenia. Organizm ludzki, który w toku adaptacji przystosował się do naturalnych warunków środowiska, nie jest dostatecznie chroniony przed szkodliwymi warunkami środowiska pracy. Reakcja organizmu na bodźce jest różna i zależy od ich charakteru oraz nasilenia. Bezpieczeństwo to przede wszystkim zapobieganie wszystkim zdarzeniom, które powodują straty w miejscu pracy [12].

Środowisko pracy działa na człowieka pozytywnie, obojętnie, obciążająco, a nawet szkodliwie, co przekłada się na stan zdrowia pracownika, tym samym pośrednio na wydajność, jak i długość wieku produkcyjnego. Każdy z nas chce pracować w bezpiecznym miejscu, korzystać ze sprawnych urządzeń i narzędzi [58].

Bezpieczeństwo pracy jest związane z zagadnieniami: technicznymi, higieniczno-sanitarnymi, organizacyjnymi i prawnymi. Przestrzeganie przepisów ma na celu zapobieganie chorobom zawodowym i wypadkom oraz stworzenie (wszystkim) bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Państwowa Inspekcja Pracy jest instytucją, która czuwa nad przepisami BHP. Wymagania dotyczące ich przestrzegania zawiera dział X Kodeksu pracy „Bezpieczeństwo i Higiena Pracy”, a także wiele innych rozporządzeń. Służba BHP kontroluje warunki zatrudnienia, tworzy okresowe analizy stanu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz określa zadania związane z tą problematyką [2].

Skuteczne rozpoznawanie niebezpieczeństw w miejscu pracy wymaga oceny wszystkich możliwych źródeł zagrożeń. Identyfikacja powinna obejmować określenie wszelkich niebezpiecznych i szkodliwych czynników, ich właściwości i sposoby oddziaływania na człowieka, jak również czas lub częstotliwość ekspozycji pracownika na istniejące zagrożenia [2].

Do ogólnych niebezpieczeństw w gabinecie kosmetycznym zalicza się przede wszystkim potknięcia, które mogą doprowadzić do złamań lub innych urazów. Podłoga nie może być śliska i należy nosić odpowiednie obuwie medyczne. Mokre plamy muszą być na bieżąco wycierane, aby nie doszło do poślizgnięcia [2].

Podłoga w pomieszczeniu zabiegowym powinna być wyłożona materiałem izolującym, a stanowisko pracy musi znajdować się w bezpiecznej odległości od urządzeń uziemionych. Z kolei fotel zabiegowy nie powinien mieć części metalowych. Kolejną ważną wskazówką jest fakt, że obudowa aparatu powinna być uziemiona, a podczas jego obsługi nie powinno się dotykać obudowy, lecz kontaktów regulujących, wykonanych z masy izolującej. Nie wolno kłaść na obudowie aparatu żadnych wilgotnych przedmiotów, a klienta należy pouczyć, że nie wolno dotykać zarówno przewodów, jak i aparatury [4].

W gabinecie kosmetycznym zagrożeniem może być sama aparatura kosmetyczna, ponieważ może dojść do porażenia klienta lub kosmetologa prądem elektrycznym. Jego skutki zależą od wielu czynników:

– rodzaju prądu,

– napięcia i natężenia,

– czasu działania,

– drogi przepływu prądu przez organizm.

Przepływ prądu elektrycznego przez ciało ludzkie powoduje skurcze mięśni i w konsekwencji zatrzymanie oddechu. Najbardziej niebezpieczny jest skurcz przepony. Skurcze mogą uniemożliwić człowiekowi oderwanie ręki od przewodu elektrycznego i prowadzić do rozerwania ścięgna i złamań kości, a także zaburzeń rytmu i akcji serca [11].

W przypadku porażenia prądem elektrycznym należy:

– zachować odległość 20 m od przewodów wysokiego napięcia,

– ostrzec inne osoby, aby nie zbliżały się do porażonego [11].

Jeżeli występuje niskie napięcie i nie ma możliwości odłączenia źródła prądu, można podjąć próbę odciągnięcia osoby porażonej od źródła prądu (kabla) stosując poniższe zasady:

– stanąć na materiale izolacyjnym,

– odciągnąć poszkodowanego za pomocą materiału, który nie przewodzi prądu [11].

Osoba, która została porażona prądem elektrycznym, powinna być skierowana do lekarza w celu obserwacji [11].

W przypadku pracy kosmetologa istotna jest także ochrona skóry, która polega na zabezpieczeniu jej podczas wykonywania czynności mogących spowodować podrażnienia i na odpowiedniej pielęgnacji po zakończeniu zabiegów. Przed wnikaniem szkodliwych substancji skórę zabezpieczają:

– maści,

– kremy,

– żele,

– aerozole,

– talki,

– rękawice ochronne [9].

Rękawice należy nosić, gdy istnieje ryzyko zakażenia klienta lub kosmetologa; dotyczy to głównie zabiegów, w których może dojść do zetknięcia się z krwią klienta, np. na skórze z trądzikiem. Rękawice oraz maski ochronne na ustach są niezbędne przy manikiurze i pedikiurze, gdyż w czasie ich wykonywania może dojść do skaleczenia, a także zakażenia grzybami [9].