Karolina Pietrusińska

Wybrane markery nowotworowe

© Karolina Pietrusińska, 2023

Termin „markety nowotworowe” odnosi się do różnicowania i klasyfikacji nowotworów na podstawie cech molekularnych i genetycznych, zamiast tradycyjnej klasyfikacji opartej na typie tkanki, z której nowotwór się wywodzi. Stanowi to zaawansowany kierunek w onkologii, który pozwala lekarzom i naukowcom lepiej zrozumieć nowotwory na poziomie molekularnym oraz dostosować leczenie do specyficznych cech każdego pacjenta.

ISBN 978-83-8351-588-5

Książka powstała w inteligentnym systemie wydawniczym Ridero

Spis treści

1. Wybrane markery nowotworowe

2. Wybrane markery nowotworowe

3. CEA (antygen rakowo-zarodkowy)

4. CA 125

1. Rodzaje nowotworów związane z CA 125

5. CA 19—9:

1. Rodzaje nowotworów związane z CA 19—9

6. PSA (antygen specyficzny dla gruczołu krokowego)

1. Zastosowanie PSA w diagnostyce i monitorowaniu

7. AFP (alfa-fetoproteina)

1. Rodzaje nowotworów związane z AFP

8. HER2 (receptor ludzkiego czynnika wzrostu 2):

1. Rodzaje nowotworów związane z HER2

9. CA 15—3

1. Rodzaje nowotworów związane z CA 15—3

10. NSE (enzym neuronospecyficzny)

1. Rodzaje nowotworów związane z NSE

11. CA 27—29

12. Ki-67:

Wybrane markery nowotworowe

Markery nowotworowe to substancje lub cząsteczki obecne w organizmie w wyniku obecności nowotworu. Pomagają one w diagnozowaniu, monitorowaniu i ocenie postępu leczenia nowotworów.

CEA (antygen rakowo-zarodkowy)

Rodzaje nowotworów: rak jelita grubego, rak płuca, rak trzustki.

Antygen rakowo-zarodkowy (CEA, ang. carcinoembryonic antigen) to marker nowotworowy, który występuje naturalnie w organizmie, ale jego poziomy mogą znacząco wzrastać w przypadku pewnych rodzajów nowotworów.

CEA jest białkiem zaangażowanym w adhezję komórek, czyli zdolność komórek do przylegania do siebie. W normalnych warunkach jest obecne w niewielkich ilościach w tkankach płodowych, a także w niskich stężeniach u dorosłych. Jednak jego poziomy mogą wzrastać w przypadku niektórych typów nowotworów oraz chorób zapalnych.

Antygen rakowo-zarodkowy (CEA, carcinoembryonic antigen) to glikoproteina, która ma swoje źródło w tkankach zarodkowych, ale występuje również w pewnych ilościach u zdrowych osób dorosłych. Główną funkcją CEA jest uczestnictwo w adhezji komórek, czyli zdolności komórek do przylegania do siebie.

Podczas rozwoju zarodkowego, CEA pełni rolę w adhezji komórek, pomagając im w prawidłowym rozmieszczeniu i organizacji w budujących się tkankach i narządach.

W pewnych rodzajach nowotworów, zwłaszcza tych związanych z nabłonkiem (komórkami powierzchniowymi) i tkankami gruczołowymi, komórki rakowe mogą produkować i uwalniać większe ilości CEA niż zdrowe komórki. Z tego powodu poziomy CEA w surowicy krwi mogą wzrastać w obecności niektórych rodzajów nowotworów, takich jak rak jelita grubego, rak płuca czy rak trzustki.

CEA jest często stosowany w monitorowaniu pacjentów po leczeniu raka, zwłaszcza raka jelita grubego, ponieważ wzrost poziomu CEA po zakończeniu terapii może sugerować możliwość nawrotu choroby.

Warto zaznaczyć, że CEA nie jest specyficznym markerem tylko dla nowotworów i może być podwyższony w innych stanach, takich jak choroby zapalne jelit, choroby wątroby czy palenie papierosów.

Pomiar poziomu CEA w surowicy krwi jest stosowany jako narzędzie diagnostyczne, ale zawsze wymaga analizy przez lekarza, który uwzględni całą kliniczną historię pacjenta, inne badania diagnostyczne i obraz kliniczny.

Funkcja CEA jako markera nowotworowego polega przede wszystkim na jego wykorzystaniu jako wskaźnika obecności i monitorowania pewnych rodzajów nowotworów, ale interpretacja wyników zawsze musi być przeprowadzona w kontekście innych informacji klinicznych.

Wysokie poziomy CEA mogą być związane z różnymi rodzajami nowotworów, zwykle związanymi z nabłonkiem, takimi jak:

— Rak jelita grubego: CEA jest szczególnie użyteczny w monitorowaniu postępu terapii i wykrywaniu nawrotów.

— Rak płuca: W niektórych przypadkach rak płuca może powodować wzrost poziomu CEA.

— Rak trzustki: CEA może być podniesiony w niektórych przypadkach raka trzustki.

Badanie poziomu CEA jest stosowane jako część diagnostyki i monitorowania pacjentów z podejrzeniem lub historią raka jelita grubego oraz innych powiązanych nowotworów. Niemniej jednak, poziomy CEA nie są specyficzne tylko dla raka i mogą się zwiększyć również w innych warunkach, takich jak zapalenie jelita grubego czy choroby wątroby.

Badanie antygenu rakowo-zarodkowego (CEA) polega na pomiarze poziomu tego markeru w próbce krwi pacjenta. Jest to standardowy test diagnostyczny stosowany w monitorowaniu pewnych rodzajów nowotworów oraz w ocenie skuteczności terapii i wykrywaniu nawrotów.

Przygotowanie do badania może różnić się w zależności od zaleceń lekarza lub laboratorium. W niektórych przypadkach konieczne jest przestrzeganie określonych warunków, takich jak czas ostatniego posiłku przed pobraniem krwi.

Badanie CEA polega na pobraniu próbki krwi pacjenta. Zazwyczaj pobierana jest niewielka ilość krwi z żyły, najczęściej z przedramienia.

Pobrana krew zostaje poddana procesowi centrifugowania, aby oddzielić osocze od składników komórkowych. Osocze, czyli płynna część krwi, zawiera substancje chemiczne, w tym CEA, które można zanalizować.

Próbka osocza jest poddawana analizie w laboratorium. Techniki laboratoryjne pozwalają na pomiar poziomu CEA w krwi pacjenta. Wynik jest zazwyczaj wyrażany w określonych jednostkach, takich jak nanogramy na mililitr (ng/mL).

Otrzymany wynik poziomu CEA jest interpretowany przez lekarza w kontekście klinicznym pacjenta. Wartości referencyjne dla poziomu CEA mogą się różnić w zależności od laboratorium oraz od wieku i stanu zdrowia pacjenta.

Interpretacja wyników CEA zawsze musi być dokładnie analizowana przez lekarza. Wysokie poziomy CEA mogą sugerować obecność nowotworu, ale nie są specyficzne tylko dla raka. Inne stany, takie jak choroby zapalne, palenie papierosów czy choroby wątroby, mogą również wpłynąć na wyniki.

W przypadku pacjentów z rakiem lub w diagnostyce monitorującej, lekarz może prosić o regularne badania CEA, aby ocenić skuteczność terapii i wykrywać ewentualne nawroty.

Ważne jest, aby zawsze konsultować się z lekarzem w przypadku pytań dotyczących wyników badań. Lekarz jest w stanie najlepiej zinterpretować wyniki w kontekście całościowej sytuacji zdrowotnej pacjenta.

Warto zaznaczyć, że interpretacja wyników badań CEA zawsze wymaga oceny przez lekarza, który uwzględni całą kliniczną sytuację pacjenta oraz inne badania diagnostyczne. Badanie CEA nie jest samodzielnym testem do diagnozowania nowotworów, ale może dostarczyć cennych informacji w kontekście innych danych klinicznych.

CA 125

— Rodzaje nowotworów: rak jajnika, rak trzonu macicy.

CA 125 to marker nowotworowy, który odgrywa istotną rolę w diagnozowaniu i monitorowaniu pewnych rodzajów nowotworów, zwłaszcza tych związanych z narządami rozrodczymi. Oto więcej informacji na temat CA 125:

CA 125 to glikoproteina obecna na powierzchni komórek różnych tkanek, w tym nabłonka narządów rozrodczych. W organizmach zdrowych jest obecna w niewielkich ilościach, ale jej poziomy mogą znacznie wzrosnąć w przypadku niektórych nowotworów i stanów chorobowych.

CA 125 to marker nowotworowy, który jest głównie związany z diagnostyką i monitorowaniem pewnych rodzajów nowotworów, zwłaszcza raka jajnika. Funkcja CA 125 polega na identyfikowaniu obecności białka CA 125 w organizmie pacjenta, które może być wskazówką dla lekarzy w wykrywaniu i monitorowaniu pewnych chorób.

Głównym obszarem zastosowania CA 125 jest wykrywanie i monitorowanie raka jajnika. Wielu pacjentek z rakiem jajnika ma podwyższone poziomy CA 125 we krwi. Dlatego test CA 125 może być stosowany jako pomocnicze narzędzie w diagnostyce i monitorowaniu tego rodzaju raka.

Chociaż CA 125 jest najbardziej znane w kontekście raka jajnika, może być również podwyższone w innych rodzajach nowotworów, takich jak nowotwory trzustki, piersi, płuc, a także w niektórych chorobach zapalnych, chorobach wątroby i inne stany.

Test CA 125 jest stosowany głównie w diagnostyce i monitorowaniu pacjentek z rakiem jajnika. Wcześniejsze wykrycie raka jajnika może pozwolić na szybsze podjęcie działań leczniczych. Ponadto, poziomy CA 125 mogą być monitorowane w trakcie leczenia, aby ocenić skuteczność terapii i monitorować ewentualne nawroty.

Warto zaznaczyć, że poziomy CA 125 nie są specyficzne tylko dla raka jajnika. Mogą być podwyższone w innych stanach chorobowych. Dlatego interpretacja wyników CA 125 zawsze wymaga analizy przez lekarza, który uwzględni całą sytuację kliniczną pacjenta.

Ostateczna diagnoza raka jajnika lub innych chorób wymaga zazwyczaj dodatkowych badań, takich jak badania obrazowe (tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny), biopsje i inne testy.

Wnioskiem jest to, że funkcją CA 125 jest pełnienie roli jako marker nowotworowy, zwłaszcza w kontekście raka jajnika. Badanie poziomu CA 125 może stanowić jedno z narzędzi pomocnych w diagnostyce, monitorowaniu i ocenie skuteczności leczenia pewnych chorób.

Rodzaje nowotworów związane z CA 125

CA 125 jest szczególnie znaczący w diagnostyce i monitorowaniu następujących rodzajów nowotworów:

— Rak jajnika: CA 125 jest często używany jako marker wczesnej diagnozy, monitorowania leczenia oraz oceny nawrotów raka jajnika.

— Rak trzonu macicy: W pewnych przypadkach rak trzonu macicy może również powodować podwyższone poziomy CA 125, choć nie jest to tak charakterystyczne jak w przypadku raka jajnika.

Badanie poziomu CA 125 jest wykorzystywane głównie w kontekście diagnostyki i monitorowania nowotworów jajnika. Jednak nie jest to specyficzny marker tylko dla raka, ponieważ jego poziomy mogą również być podwyższone w innych stanach, takich jak zapalenie narządów płciowych, endometrioza czy choroby zapalne jelit.

Badanie antygenu rakowego CA 125 polega na pomiarze poziomu tego markeru w próbce krwi pacjenta. Jest to często wykorzystywane badanie w diagnostyce i monitorowaniu raka jajnika oraz pewnych innych schorzeń.

Przygotowanie do badania może różnić się w zależności od zaleceń lekarza lub laboratorium. W niektórych przypadkach konieczne jest przestrzeganie określonych warunków, takich jak czas ostatniego posiłku przed pobraniem krwi.

Badanie CA 125 polega na pobraniu próbki krwi pacjenta. Zazwyczaj pobierana jest niewielka ilość krwi z żyły, najczęściej z przedramienia.

Pobrana krew zostaje poddana procesowi centrifugowania, aby oddzielić osocze od składników komórkowych. Osocze, czyli płynna część krwi, zawiera substancje chemiczne, w tym CA 125, które można zanalizować.

Próbka osocza jest poddawana analizie w laboratorium. Techniki laboratoryjne pozwalają na pomiar poziomu CA 125 w krwi pacjenta. Wynik jest zazwyczaj wyrażany w określonych jednostkach, takich jak jednostki międzynarodowe na mililitr (U/mL).

Otrzymany wynik poziomu CA 125 jest interpretowany przez lekarza w kontekście klinicznym pacjenta. Wartości referencyjne dla poziomu CA 125 mogą się różnić w zależności od laboratorium oraz od stanu zdrowia pacjenta.

Interpretacja wyników CA 125 zawsze musi być dokładnie analizowana przez lekarza. Wysokie poziomy CA 125 mogą sugerować obecność pewnych rodzajów nowotworów lub innych stanów chorobowych, ale nie są specyficzne tylko dla raka jajnika.

W przypadku pacjentek z rakiem jajnika lub innych chorób, lekarz może prosić o regularne badania CA 125, aby ocenić skuteczność terapii, monitorować stan pacjenta i wykrywać ewentualne nawroty.

Ważne jest, aby zawsze konsultować się z lekarzem w przypadku pytań dotyczących wyników badań. Lekarz jest w stanie najlepiej zinterpretować wyniki w kontekście całościowej sytuacji zdrowotnej pacjenta.

Podobnie jak w przypadku innych markerów nowotworowych, interpretacja wyników CA 125 zawsze wymaga analizy przez lekarza, który uwzględni całą kliniczną historię pacjenta i inne badania. Badanie CA 125 jest często wykorzystywane jako element większego zestawu narzędzi diagnostycznych i nie stanowi pojedynczego testu decydującego o obecności nowotworu.

CA 19—9:

Rodzaje nowotworów: rak trzustki, rak żołądka.

CA 19—9 to inny rodzaj markeru nowotworowego, który jest szczególnie używany w diagnostyce i monitorowaniu nowotworów związanych z przewodem pokarmowym, zwłaszcza rakiem trzustki i żołądka.

CA 19—9 to antygen glikoproteinowy obecny na powierzchni komórek. Podobnie jak inne markery, normalnie występuje w niewielkich ilościach, ale jego poziomy mogą znacznie wzrosnąć w przypadku pewnych rodzajów nowotworów oraz stanów chorobowych.

CA 19—9 to marker nowotworowy, który jest szczególnie związany z diagnostyką i monitorowaniem pewnych rodzajów raka trzustki oraz raka jelita grubego. Funkcja CA 19—9 polega na identyfikowaniu obecności białka CA 19—9 w organizmie pacjenta, co może być pomocne w wykrywaniu i monitorowaniu pewnych chorób.

Głównym obszarem zastosowania CA 19—9 jest diagnostyka i monitorowanie raka trzustki. Wiele osób z rakiem trzustki ma podwyższone poziomy CA 19—9 we krwi. Test CA 19—9 może pomóc lekarzom w potwierdzeniu diagnozy, ocenie zaawansowania choroby oraz monitorowaniu skuteczności terapii.

CA 19—9 może również być stosowany w diagnostyce raka jelita grubego. Niemniej jednak nie wszystkie osoby z rakiem jelita grubego mają podwyższone poziomy CA 19—9, dlatego inne testy również są używane w tej dziedzinie.

Poziomy CA 19—9 mogą być podwyższone w innych rodzajach nowotworów, takich jak nowotwory żołądka i dróg żółciowych. Jednak test ten nie jest specyficzny tylko dla raka i może być podwyższony również w niektórych chorobach zapalnych i innych schorzeniach.

Badanie CA 19—9 jest stosowane przede wszystkim w diagnostyce i monitorowaniu pacjentów z rakiem trzustki oraz pewnych innych nowotworów. Regularne badania poziomu CA 19—9 mogą pomóc w ocenie skuteczności leczenia i wykrywaniu nawrotów choroby.

Jak w przypadku innych markerów nowotworowych, poziomy CA 19—9 nie są specyficzne tylko dla raka. Mogą być podwyższone w innych stanach chorobowych. Dlatego interpretacja wyników CA 19—9 wymaga analizy przez lekarza, który uwzględni całą sytuację kliniczną pacjenta.

W przypadku pacjentów, u których istnieje podejrzenie raka trzustki lub innych chorób, zwykle są również wykonywane badania obrazowe (tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny) oraz inne testy, aby postawić ostateczną diagnozę.

W skrócie, funkcją CA 19—9 jest pełnienie roli jako marker nowotworowy, szczególnie w kontekście raka trzustki i pewnych innych nowotworów. Badanie poziomu CA 19—9 może stanowić jedno z narzędzi pomocnych w diagnostyce, monitorowaniu i ocenie skuteczności leczenia pewnych chorób.

Rodzaje nowotworów związane z CA 19—9

CA 19—9 jest najczęściej stosowany w odniesieniu do dwóch rodzajów nowotworów przewodu pokarmowego:

— Rak trzustki: Poziomy CA 19—9 są często podwyższone u pacjentów z rakiem trzustki. Test ten może być stosowany do oceny rozległości choroby, monitorowania skuteczności terapii oraz wykrywania ewentualnych nawrotów.

— Rak żołądka: Podwyższone poziomy CA 19—9 mogą również wystąpić w przypadku niektórych nowotworów żołądka, chociaż nie jest to tak specyficzne jak w przypadku raka trzustki.

Badanie poziomu CA 19—9 jest używane głównie w kontekście diagnostyki i monitorowania nowotworów przewodu pokarmowego, szczególnie raka trzustki. Podobnie jak w przypadku innych markerów nowotworowych, podwyższone poziomy CA 19—9 nie są wyłącznie związane z obecnością nowotworu i mogą wystąpić w innych stanach, takich jak zapalenie trzustki czy choroby wątroby.

Badanie antygenu rakowego CA 19—9 polega na pomiarze poziomu tego markeru w próbce krwi pacjenta. Jest to powszechnie stosowane badanie w diagnostyce i monitorowaniu pewnych rodzajów nowotworów, zwłaszcza raka trzustki i raka jelita grubego.

Przygotowanie do badania może różnić się w zależności od zaleceń lekarza lub laboratorium. W niektórych przypadkach konieczne jest przestrzeganie określonych warunków, takich jak czas ostatniego posiłku przed pobraniem krwi.

Badanie CA 19—9 polega na pobraniu próbki krwi pacjenta. Zazwyczaj pobierana jest niewielka ilość krwi z żyły, najczęściej z przedramienia.

Pobrana krew zostaje poddana procesowi centrifugowania, aby oddzielić osocze od składników komórkowych. Osocze, czyli płynna część krwi, zawiera substancje chemiczne, w tym CA 19—9, które można zanalizować.

Próbka osocza jest poddawana analizie w laboratorium. Techniki laboratoryjne pozwalają na pomiar poziomu CA 19—9 w krwi pacjenta. Wynik jest zazwyczaj wyrażany w określonych jednostkach, takich jak jednostki międzynarodowe na mililitr (U/mL).

Otrzymany wynik poziomu CA 19—9 jest interpretowany przez lekarza w kontekście klinicznym pacjenta. Wartości referencyjne dla poziomu CA 19—9 mogą się różnić w zależności od laboratorium oraz od stanu zdrowia pacjenta.

Interpretacja wyników CA 19—9 zawsze musi być dokładnie analizowana przez lekarza. Wysokie poziomy CA 19—9 mogą sugerować obecność pewnych rodzajów nowotworów lub innych stanów chorobowych, ale nie są specyficzne tylko dla raka.

W przypadku pacjentów z rakiem trzustki lub innych chorób, lekarz może prosić o regularne badania CA 19—9, aby ocenić skuteczność terapii, monitorować stan pacjenta i wykrywać ewentualne nawroty.

Ważne jest, aby zawsze konsultować się z lekarzem w przypadku pytań dotyczących wyników badań. Lekarz jest w stanie najlepiej zinterpretować wyniki w kontekście całościowej sytuacji zdrowotnej pacjenta.

Interpretacja wyników CA 19—9 wymaga dokładnej analizy przez lekarza, który uwzględni całą sytuację kliniczną pacjenta, wyniki innych badań oraz obraz kliniczny. Badanie CA 19—9 jest często stosowane jako element całościowej oceny pacjenta, a nie jako pojedynczy test diagnostyczny.

PSA (antygen specyficzny dla gruczołu krokowego)

— Rodzaje nowotworów: rak prostaty.

Antygen specyficzny dla gruczołu krokowego (PSA, ang. prostate-specific antigen) to marker biologiczny, który jest szczególnie związany z gruczołem krokowym mężczyzn. PSA odgrywa ważną rolę w diagnostyce i monitorowaniu schorzeń tego gruczołu, zwłaszcza raka prostaty.

Koniec darmowego fragmentu książki.

Zachęcamy do zakupu pełnej wersji.