Projekt okładki, stron tytułowych i wnętrza Kalina Możdżyńska | worksbyKalina.com

Ilustracja na okładce Iconic Bestiary/Shutterstock

Wydawca Aleksandra Małek-Leśniewska

Produkcja Mariola Iwona Keppel

Skład wersji elektronicznej na zlecenie Wydawnictwa Naukowego PWN Michał Nakoneczny / 88em.eu

Recenzent

prof. dr hab. Joanna Madalińska-Michalak

Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo

Więcej na www.legalnakultura.pl

Polska Izba Książki

Copyright © by Wydawnictwo Naukowe PWN SA

Warszawa 2016

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2016 r., (wyd. I)

ISBN 978-83-01-18751-4

Wydawnictwo Naukowe PWN SA

02-460 Warszawa, ul. Gottlieba Daimlera 2

tel. 22 69 54 321, faks 22 69 54 288

infolinia 801 33 33 88

e-mail: pwn@pwn.com.pl

www.pwn.pl

Spis treści

Wprowadzenie (STEFAN M. KWIATKOWSKI)

1. Znajomość prawa pomaga, czyli prawne aspekty posyłania dziecka do szkoły (AGNIESZKA PAWLAK)

Organizacja i sposób zarządzania oświatą w Polsce

Czy w Polsce trzeba chodzić do szkoły i po co

Jak to działa

Ile kosztuje szkoła i kto za nią płaci

Kto jest kim w oświacie i co może

Która szkoła jest lepsza? Czy można to sprawdzić?

Prawo oświatowe w praktyce

Oświatowe know-how

Podręczny przegląd najważniejszych uregulowań (ważnych dla rodzica)

Czego rodzic może oczekiwać od szkoły

Czego i dlaczego szkoła powinna oczekiwać od rodziców

2. Charakterystyka rozwojowa dziecka rozpoczynającego naukę w szkole, czyli co mówi o dziecku u progu I klasy współczesna psychologia rozwojowa (AGNIESZKA OLECHOWSKA)

Twoje dziecko u progu szkoły

Co zadecyduje o powodzeniu Twojego dziecka w szkole

Jak dobrze zacząć – przygotowanie i adaptacja w klasie I wyzwaniem dla Twojego dziecka, Ciebie i szkoły

3. Publiczna szkoła podstawowa, czyli co nam gwarantuje państwo (ANNA BRZYWCA)

Polskie szkoły publiczne

Założenia prawne regulujące działanie szkół publicznych

Co gwarantuje państwo, co zapewnia polski system oświaty

Bezpłatne nauczanie w szkole podstawowej

Zasada powszechnej dostępności edukacji w publicznej szkole podstawowej

Kwalifikacje nauczycieli zatrudnionych w publicznej szkole podstawowej

Programy nauczania realizowane w publicznej szkole podstawowej

Zasady oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów i sprawdzianów w publicznej szkole podstawowej

Co jeszcze zapewnia publiczna szkoła podstawowa?

Źródła informacji o publicznych szkołach podstawowych

Wybierz publiczną szkołę podstawową dla swojego dziecka

Wybór szkoły podstawowej – etapy działania

4. Niepubliczne szkoły podstawowe, czyli alternatywa dla szkół publicznych (WANDA PAKULNIEWICZ)

Szkoła niepubliczna jako miejsce realizacji obowiązku szkolnego

Rodzaje niepublicznych szkół podstawowych

Szkoły publiczne a niepubliczne – podobieństwa

Uprawnienia szkoły publicznej. Świadectwa państwowe

Warunki do spełnienia przez niepubliczną szkołę podstawową

Przestrzeganie statutu szkoły. Prawo wewnętrzne

Prawa dziecka i prawa ucznia

Program wychowawczy szkoły i program profilaktyki

Indywidualne nauczanie. Indywidualny tok i program nauki

Bezpieczne i higieniczne warunki nauki, wychowania i opieki

Zajęcia dodatkowe i pozalekcyjne

Szkoły publiczne a niepubliczne – istotne rozbieżności

Wpis do ewidencji i jego wykreślenie. Cofnięcie uprawnień szkoły publicznej

Wymagania wobec dyrektora

Zasady rekrutacji

Skreślanie z listy uczniów

Autonomia szkoły niepublicznej

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna

Zasady współpracy z rodzicami

Pomoc materialna. Dowożenie uczniów

Religia i etyka

Nadzór nad szkołą

Źródła informacji o szkole niepublicznej

Ogląd bazy lokalowej szkoły, wyposażenia i terenu przyszkolnego

Formalne dokumenty − statut, regulaminy, procedury

Strona internetowa szkoły. Materiały promocyjne

Publikacje w mediach. Opinie rodziców

Informacje o wynikach sprawdzianu zewnętrznego

Informacje z nadzoru pedagogicznego kuratora oświaty

Ewidencja szkół niepublicznych − zbiór informacji

Jak czytać statut szkoły niepublicznej – na co zwrócić uwagę?

Podmiot prowadzący szkołę i organy szkoły − źródło informacji o stylu zarządzania

Nazwa szkoły − informacja o specyfice szkoły czy element gry marketingowej?

Cele i zadania szkoły − zbiór zobowiązań szkoły wobec uczniów i rodziców

Organizacja pracy szkoły − może zachęcić lub zniechęcić

Rekrutacja do szkoły − przegląd najczęściej stosowanych zasad

Prawa i obowiązki nauczycieli − zbiór zobowiązań szkoły wobec uczniów i rodziców

Skreślenie ucznia z listy − zgodne ze statutem i kodeksem postępowania administracyjnego

Umowa i opłata za kształcenie − oferta szkoły a wysokość czesnego

Egzekwowanie zobowiązań szkoły wobec rodziców

Składanie skarg na pracę szkoły do urzędów i instytucji zewnętrznych

Odpowiedzialność szkoły za bezpieczeństwo uczniów

5. Edukacja domowa, czyli inna forma spełniania obowiązku szkolnego (WANDA PAKULNIEWICZ)

Warunki uzyskania zezwolenia

Roczne egzaminy klasyfikacyjne

Cofnięcie zezwolenia

Uprawnienia dziecka w edukacji domowej

Zalety i wady kształcenia poza szkołą

6. Dziecko ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi idzie do szkoły, czyli jak dobrze wybrać ogólnodostępną lub integracyjną szkołę podstawową dla dziecka w trudnościami w rozwoju (AGNIESZKA OLECHOWSKA)

Czy Twoje dziecko ma specjalne potrzeby edukacyjne i czy w związku z tym przysługują Wam jakieś „specjalne” prawa w otwartym systemie edukacji

Między jakimi typami szkół (szkołami) możesz wybierać

Co, gdzie, kiedy – kryteria oceny szkół „Barometr Szkoły” i „Kalendarz” Twoich działań

Zakończenie (STEFAN M. KWIATKOWSKI)

Załącznik 1. Kwestionariusz obserwacji dziecka. Propozycja dla rodziców

Załącznik 2. Barometr – publiczna szkoła podstawowa

Załącznik 3. Barometr – niepubliczna szkoła podstawowa

Załącznik 4. Barometr szkoły dla ucznia ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

Bibliografia

O Autorach

Wprowadzenie

Stefan M. Kwiatkowski

Celem edukacji wczesnoszkolnej jest wspomaganie dziecka w rozwoju intelektualnym, emocjonalnym, społecznym, etycznym, fizycznym i estetycznym. Ważne jest również takie wychowanie, aby dziecko w miarę swoich możliwości było przygotowane do życia w zgodzie z samym sobą, ludźmi i przyrodą. Należy zadbać o to, aby dziecko odróżniało dobro od zła, było świadome przynależności społecznej (do rodziny, grupy rówieśniczej i wspólnoty narodowej) oraz rozumiało konieczność dbania o przyrodę. Jednocześnie dąży się do ukształtowania systemu wiadomości i umiejętności potrzebnych dziecku do poznawania i rozumienia świata, radzenia sobie w codziennych sytuacjach oraz do kontynuowania nauki w klasach IV–VI szkoły podstawowej.

Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkół podstawowych

W systemie edukacji szkoła podstawowa jest fundamentem, na którym wspierają się kolejne typy szkół – gimnazja i szkoły ponadgimnazjalne, a także szkoły policealne i uczelnie wyższe.

W szkole podstawowej dziecko nie tylko zdobywa wiedzę (wiadomości), kształtuje umiejętności i rozwija kompetencje społeczne, ale także rozpoczyna przygodę edukacyjną trwającą całe życie. Pierwsze zetknięcie z instytucją edukacyjną ma istotny wpływ na postrzeganie własnych możliwości, na poczucie swojej indywidualności i podmiotowości. Po okresie przygotowania do nauki szkolnej (przedszkole) rozpoczyna się długi czas edukacji formalnej, pozaformalnej i nieformalnej.

Edukację formalną, czyli szkolną i akademicką, inauguruje właśnie szkoła podstawowa. To tu jest miejsce na budowanie zrębów myślenia o przyszłości, o kolejnych etapach edukacji formalnej. To czas, w którym można zafascynować się poznawaniem świata i ciągłym pogłębianiem kompetencji – w przyszłości również w formach specyficznych dla edukacji pozaformalnej (kursy, szkolenia, staże) i nieformalnej (uczenie się w procesie pracy i przez uczestnictwo życiu społecznym).

Sukces edukacyjny w szkole podstawowej podnosi samoocenę ucznia, sprzyja rozwojowi motywacji wewnętrznej, pozwala na wyznaczanie coraz bardziej ambitnych celów.

Nowoczesna szkoła podstawowa umożliwia pracę zespołową, wspólne rozwiązywanie problemów, uczy odpowiedzialności i samodzielności. Nie ogranicza się do zajęć w murach szkoły – proponuje swoim uczniom różnorodną aktywność w najbliższym otoczeniu. Jest miejscem otwartym na współpracę z rodzicami, inicjuje i organizuje niezbędne wsparcie dydaktyczne i wychowawcze.

Nie bez znaczenia są też takie czynniki, jak ogólny klimat szkoły, kompetencje i życzliwość nauczycieli oraz pracowników administracyjnych, zdolności przywódcze dyrektora oraz szeroko rozumiane bezpieczeństwo.

Różnorodność oferty edukacyjnej już na poziomie szkoły podstawowej stawia Rodziców w sytuacji wyboru i związanego z nim ryzyka. Racjonalny wybór wymaga z jednej strony wiedzy o własnym dziecku, o jego zainteresowaniach, predyspozycjach i potrzebach, z drugiej zaś informacji o możliwościach wyboru i ich konsekwencjach.

Chcielibyśmy pomóc Rodzicom w dokonaniu optymalnych wyborów, przedstawiając:

- uwarunkowania edukacji w szkole podstawowej;

- charakterystykę rozwojową dziecka rozpoczynającego naukę na tym poziomie edukacji;

- specyfikę publicznych i niepublicznych szkół podstawowych;

- edukację domową;

- edukację dzieci ze specjalnymi potrzebami.

Postawiliśmy przed sobą cele z pogranicza stymulacji i wspomagania.

Przez stymulację rozumiemy przekazanie Rodzicom impulsów skłaniających do refleksji, a następnie do działania na rzecz sukcesów edukacyjnych i życiowych swoich dzieci. Wspomaganie to – z naszego punktu widzenia – dostarczanie Rodzicom argumentów sprzyjających podejmowaniu owych działań. Wspomaganie kierujemy więc bezpośrednio do Rodziców, stymulację zaś łączymy z ich działaniami.

Oczywiście wspomaganie jako proces powinno odnosić się do rzeczywistych potrzeb Rodziców – z uwzględnieniem realiów życia społecznego. Staraliśmy się temu warunkowi sprostać, sięgając do wyników krajowych i międzynarodowych badań oraz do własnych doświadczeń. Jednocześnie troszczyliśmy się o przedstawienie złożonych problemów edukacyjnych w przystępnej formie, rezygnując ze zbędnych przypisów, wzbogacając treści rysunkami oraz wyróżniając najważniejsze stwierdzenia. Jak nam się udało zrealizować te zamierzenia? Czekamy na opinie naszych Czytelników – Rodziców.