I. Ja i moja rodzina

Rodzina Richthofenów wcześniej nie brała aktywnego udziału w wojnach. Richthofenowie od zawsze mieszkali na wsi. Mało który z nich nie miał majątku ziemskiego. Jeśli ktokolwiek nie mieszkał we wsi, to z reguły był w służbie cywilnej. Mój dziadek i wszyscy jego przodkowie mieli nieruchomości w pobliżu Breslau i Strigau[1]  . Kuzyn mojego dziadka jako pierwszy z rodu Richthofenów został generałem. Moja mama należała do rodziny Schichfuss i Neudorf. Ich charakter przypominał usposobienie Richthofenów. W tych rodach było kilka rodzin wojskowych, reszta to właściciele ziemscy. Brat mojego pradziadka Schikfuss zginął w 1806 roku.

Schikfussowie z reguły zostawali najwyżej kapitanami rezerwy. W rodzinie Schickfuss i Falkenhausen (nazwisko rodowe mojej babci) głównym hobby były jazda konna i strzelanie. Brat mojej matki, Alexander Schikfuss, lubił strzelać, polował w Afryce, na Cejlonie, w Norwegii i na Węgrzech[2]  . Mój ojciec był praktycznie pierwszym członkiem naszej gałęzi rodzinnej, który wpadł na pomysł, aby zostać zawodowym wojskowym. Wstąpił do korpusu kadetów, a później do 12. pułku ułanów. Był bardzo sumiennym - w miarę możliwości - żołnierzem. Ale miał problemy ze słuchem i musiał zrezygnować ze służby. Spowodowała to choroba nabyta po przemoczeniu w lodowatej wodzie podczas ratowania tonącego żołnierza. Mimo to nalegał na kontynuację służby, jakby nic się nie stało. W obecnej generacji Richthofenów jest dużo więcej wojskowych. Podczas wojny oczywiście każdy zdrowy Richthofen był w służbie wojskowej. Na początku wojny straciłem w sumie sześciu kuzynów, którzy służyli w kawalerii. Zostałem nazwany na cześć mojego dziadka Manfreda, który był w czasie pokoju adiutantem Jego Wysokości i dowódcą korpus straży Jego Królewskiej Mości. W czasie wojny dowodził korpusem kawalerii. Kiedy się urodziłem - 2 maja 1892 roku - mój ojciec służył w 1. pułku kirasjerów w Breslau. Rodzina wtedy mieszkała w Kleinburgu. Do 9 roku życia otrzymywałem prywatną edukację. Potem przez rok chodziłem do szkoły w Schweidnitz[3]   i zostałem kadetem w Walstatt. Gotowy do wojskowej kariery jako kadet, dołączyłem do 1. pułku ułanów. Moje przygody i doświadczenia można znaleźć w tej książce. Mój brat Lothar jest kolejnym pilotem z Richthofenów. Posiada Order Zasługi. Mój młodszy brat wciąż jest w korpusie kadetów i nie mogę się doczekać, kiedy stanie się wystarczająco dorosły, aby wstąpić do służby. Moja siostra jest jak wszystkie inne kobiety z naszej rodziny - opiekują się rannymi.

II. Moje życie jako kadeta (1903-1909 Walstatt, 1909-1911 Lichterfelde)

Jako jedenastoletni chłopiec wstąpiłem do korpusu kadetów. Chciał tego ojciec, moje życzenia nie zostały wzięte pod uwagę. Trudno mi było podporządkować się ścisłej dyscyplinie i porządkowi. Nieszczególnie przejmowałem się instrukcjami, które otrzymywałem, i nigdy nie wyróżniałem się gorliwością w uczeniu się nowych rzeczy. Moim zdaniem było bezcelowe robić więcej niż to konieczne, więc pracowałem jak najmniej, a nauczyciele niezbyt się o mnie troszczyli. Ale bardzo lubiłem sport, zwłaszcza gimnastykę, piłką nożną itp. Zrobiłem prawie wszystkie ćwiczenia na drążku i wkrótce otrzymałem nagrodę od komendanta. Bezrozumnie kochałem wszystkie ryzykowne sztuczki. Raz wraz z moim przyjacielem Frankenbergiem, używając piorunochronu, wspięliśmy się na słynną iglicę Wahlstatt i zamocowaliśmy tam chusteczkę. Pamiętam, jak trudno było sobie poradzić z rynnami. Dziesięć lat później, kiedy odwiedziłem mojego młodszego brata w Walstatt, widziałem, że moja chusteczka tam była... mój przyjaciel Frankenberg, o ile wiem, stał się pierwszą ofiarą wojny. Podobał mi się instytut Lichterfelde[4]  ... Nie czułem się tam izolowany od świata i żyłem mniej więcej jak normalny człowiek. Pamiętam też konkurencje sportowe, w których moim rywalem był książę Frederick Karl[5]  ... Otrzymał on wiele pierwszych nagród, wygrywając ze mną w bieganiu i tak dalej, ponieważ nie trenowałem tak pilnie jak on.

III. Wstąpienie do armii (Wielkanoc, 1911 r.)

Oczywiście z niecierpliwością oczekiwałem wstąpienia do wojska. Zaraz po egzaminach wysłano mnie do 1. pułku ułanów („Cesarz Aleksander III”)[6]  . Sam wybrałem ten pułk. Znajdował się na moim ukochanym Śląsku, gdzie mieszkali przyjaciele i krewni. O akademii wojskowej[7]  mogę powiedzieć bardzo mało. Pobyt tam bardzo przypominał mi korpus kadetów i moje wspomnienia są niezbyt przyjemne. W akademii wojskowej przydarzył mi się zabawny incydent. Jeden z naszych instruktorów kupił wspaniałą klacz. Jedyną wadą był jej wiek. Miała mieć piętnaście lat i zwała się Biffy. Miała dość mocne nogi, galopowała wspaniale. Często na niej jeździłem. Rok później, kiedy już byłem w pułku, kapitan von T., który bardzo kochał sport, powiedział mi, że kupił

zabawną, małą, grubą klacz, która pięknie jeździ. Chcieliśmy zobaczyć konia z dziwnym imieniem Biffy. Prawie zapomniałem o starej klaczy mojego instruktora z Akademii Wojskowej. Kiedy zwierzę przybyło, byłem zaskoczony, gdy się dowiedziałem, że stary Biffy był osiem lat w stajni u kapitana. Ciągle zmieniała właścicieli i znacznie wzrosła jej cena. Mój instruktor w akademii kupił ją za 75 funtów szterlingów jako piętnastolatkę, a von T. za 175 funtów jako ośmiolatkę. Nigdy więcej nie wygrała nic na wyścigach, ponownie zmieniła właściciela i padła na samym początku wojny.

IV. Oficer (jesień, 1912 r.)

Wreszcie dostałem oficerskie pagony. Było to wspaniałe uczucie, kiedy ludzie zaczęli nazywać mnie porucznikiem. Ojciec kupił mi klacz o imieniu Santosa. Była cudowna. Na paradzie stała na swoim miejscu jak baranek. Kiedy wykryłem jej talent do skakania oraz zacząłem ją trenować, była w stanie brać niemożliwe wysokości. Skoczyłem z nią półtora metra. W tym wspierał mnie mój przyjaciel von Wedel, który wygrał dużo nagród ze swoim koniem Fandango. Trenowaliśmy nasze konie na przyszłe zawody wyścigów konnych i skoków. Fandango zachowywał się pięknie, a Santos też była dobra. miałem nadzieję osiągnąć z nią wielki sukces. W dniu, kiedy miała być transportowana, chciałem jeszcze raz pokonać przeszkody na naszym torze treningowym. Poślizgnęliśmy się. Santosa zraniła się w nogę, a ja złamałem obojczyk. Innym razem miałem szczęście dosiadać pięknego konia Feliksa we Wrocławiu. Koń był dobry i po przejechaniu pierwszej połowy trasy liczyłem na sukces. Zbliżając się do ostatniej przeszkody, z daleka

zobaczyłem przed sobą coś niezwykłego. Wokół zebrała się ogromna rzesza widzów. Powiedziałem sam do siebie: „Zbierz całą swoją odwagę. Tu na pewno czekają cię kłopoty”. Byłem coraz bliżej przeszkody na pełnej prędkości. Ludzie wokół machali do mnie rękami i krzyczeli, abym nie skakał tak szybko, ale ja nic nie widziałem ani nie słyszałem. Mój koń podskoczył, a po drugiej stronie było strome zbocze do rzeki Weistritz. Przy skoku koń upadł razem ze mną do rzeki. Oczywiście przeleciałem nad głową Felixa. Kon wyszedł z rzeki z jednej, a ja z drugiej strony. Kiedy wróciłem, zważyłem się, a wszyscy byli zaskoczeni, że przytyłem trzy kilogramy, zamiast stracić dwa - jak zazwyczaj. Na szczęście nikt nie zauważył, że jestem przemoczony na wskroś. Miałem jeszcze jedną bardzo dobrą klacz pełnej krwi. Robiła wszystko: galopowała, przeskakiwała przeszkody, skakała, pełniła służbę wojskową. Nazywała się Blume, mieliśmy kilka prawdziwych sukcesów. Ostatnia nagrodę otrzymała w wyścigach konnych o nagrodę Kaisera w 1913 roku[8]  ... Byłem jedynym, który przebył całą trasę bez błędów. Uczyniwszy to, zdobyłem doświadczenie, którego nie miałem zamiaru powtarzać. Galopując po miejscu zarośniętym wrzosem, nagle przewróciłem się - koń wpadł w króliczą norę i upadłem, łamiąc obojczyk. Mimo to jechałem pozostałą część trasy bez błędów i uzyskałem dobry czas. Te wspomnienia są takie szczegółowe, aby potwierdzić moją opinię, że dobry kawalerzysta prawie zawsze jest też dobrym pilotem.

V. Początek wojny

Gazety były pełne fantastycznych historii o zbliżającej się wojnie. Jednak przez kilka miesięcy wszyscy przyzwyczaili się do rozmów o sprawach wojskowych. My często o tym rozmawialiśmy, że stało się to już zwyczajne. Już nikt nie wierzył, że będzie wojna. My, którzy byliśmy „Oczami wojska”, jak moi dowódcy, wierzyli, że będzie wojna. Dzień przedtem siedzieliśmy w klubie oficerskim 10 kilometrów od frontu. Jedliśmy ostrygi, piliśmy szampana i graliśmy w karty. Wszyscy byli szczęśliwi, nikt nie myślał o wojnie. Co prawda kilka dni przedtem lekko zdziwiła nas matka Wedla. Przyjechała z Pomorza, aby zobaczyć się z synem przed rozpoczęciem wojny. Widząc nas we wspaniałym nastroju i nie myślących o wojnie, uważała się za zobowiązaną moralnie zaprosić nas na skromne śniadanie. Byliśmy weseli i hałaśliwi, kiedy drzwi nagle się otworzyły. Pojawił się hrabia Cospot, administrator Ols. Spojrzał tak jak duch, a my powitaliśmy naszego starego przyjaciela głośnym "Hurra!". Wyjaśnił nam powód jego pojawienia się. Okazało się, że udał się do granicy, aby się upewnić się, czy plotki o zbliżającej się

wojnie mają podstawy. Widząc nasze pokojowe zgromadzenie, Cospot był zaskoczony. Dowiedzieliśmy się od niego, że patrolowane są wszystkie mosty na Śląsku, a wojsko umacnia pozycje. Próbowaliśmy przekonać go, że możliwość wojny jest absolutnie zerowa i kontynuowaliśmy naszą uroczystość. Następnego dnia dostaliśmy rozkaz udania się na front.

Table of Contents

1

2

3

4

5

6

7

8