Książka dofinansowana przez: Urząd Gminy Łącko, Towarzystwo Miłośników Ziemi Łąckiej, Jadwigę i Ryszarda Jastrzębskich z Łącka oraz Społeczno-Kulturalne Towarzystwo „Sądeczanin”

Redakcja: Iwona Dudzińska

Zdjęcie na okładce: Wodospad w Obidzy, fot. Bolesław Faron

Projekt okładki i edycja komputerowa: Mateusz Nizianty

Wybór wierszy: Autor

© Copyright by Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków 2015

© Copyright by Bronek z Obidzy, Obidza 2015

ISBN 978-83-63590-61-1

Opracowanie typograficzne i konwersja do formatów cyfrowych: Mateusz Nizianty

Wydawnictwo Edukacyjne

Kraków, ul. Wielkotyrnowska 35

www.we.pl | handel@we.pl | 12 638 00 50

Zollverein

W górach też pewnie niektóre świerki, tak jak te tutaj,

umrą niedługo, poczekać jeszcze, czy już dziś świeczkę

zapalić drzewom, tak jak ludziom?

Tutejsza dal ma swoje kształty, smukłe kominy

stroi w świece, wiatraki kręcą myśli w głowach,

po hutach wygaszone znicze.

Myśl to nie czas, nie równa ziemi, inna się tylko

trafia we śnie, prawdziwa toczy kamieniami

poza horyzont, poza wieczność.

Wracam do czasu, stoję na nim, (tutaj jak nigdzie

zrobił swoje) położył myśli na kamieniach,

zapisał na nich całą przestrzeń.

Sinab Murani skończył latem, Ludwika Polak

w czasie wojny, Janka Pavlovic razem z bratem

Wystarczy już, bo coś ucieka.

Lepiej zapalę wszystkim drzewom, postawię świeczkę

sinej dali, przyklęknę, by nie deptać czasu,

a może się pomodlić nad nim?

Okulickiego 51

Ostatni rozdział nie był o walce, nie był relacją

z pól bitewnych, czytałem w nim o jednej matce,

jak przepraszała świat za siebie.

Za to, że nosi suknie białe, pod farbą skrywa

siwe włosy, do warg ma przyszywany uśmiech,

wszczepione w oczy po dwa złote.

Za to, że nie czuć w niej żałoby, gdy wieczorami

się rozbiera i zapomina o czymś ważnym

wpatrzona w szpital Rydygiera.

Nie wiem, co było dla niej ważne, nie przeczytałem

od początku, nie wiem też, za co przepraszała,

przecież ten świat się tu nie kończy.

Niepokorny

Gdy mi powiedzą: zostań, pójdę, kiedy poradzą: idź, zostanę,

kiedy zaś każą żyć, to umrę, a kiedy umrzeć, wtedy wstanę.

Choćby i mnie się już nie chciało, to będę szedł, by iść bez końca

przez całe życie wieczność całą,

aż mnie nie nazwą: odchodzącym.

A kiedy nazwą, to przystanę, lekko podniosę się na palcach,

by jak wciśnięty w nie różaniec okręcić wpół i teraz wracać.

Jeszcze mnie nazwą: wracający, umierający, znowu żywy

niczym koronkę, którą w końcu

gdzieś tam daleko łączy krzyżyk.

Gdy dalej każą skończyć, zacznę i nie dam wplątać w ich różaniec,

kiedy mnie wreszcie z oczu stracą,

gdzie będę chciał, tam pozostanę.

Świeżo malowane

Kiedyś przyszli i posadzili we mnie drzewa.

Szanuj zieleń, już do końca pozostanie gdzieś w pamięci.

Szanowałem, choć nie miałem jej za bardzo czym podlewać,

więc te drzewa usychały, aby w końcu umrzeć we mnie.

Byłem słaby, chorowałem i płakałem.

Powrócili, aby niebo namalować w mojej głowie.

Co mi z niego.

Skoro dalej, jak z zielenią już na zawsze pozostanie,

że to niebo będzie dla mnie

tylko świeżo malowane.

Strefa ciszy

Czasami coś się we mnie budzi, zaczyna grać,

uśmiechać, nucić, i właśnie takim jestem ludziom,

którzy nie wiedzą, że to chwile

Odwracam się i jestem wilkiem,

inne powraca, tamto milknie

Czym dalej w las, tym większe drzewa, wilgoć tu czuć

i pleśń z moczarów, pajęczynową siecią ziewa

mgła rozwieszona na konarach.

Na oczy sieć, w uszy kaganiec,

powoli milknie psie szczekanie.

Po każdym kroku więcej mroku, niebo już nie jest drogowskazem,

kalendarz nie przyśpiesza kroku,

a zegar nic tu nie pokaże.

Tubylczy gwar i wilcze echa pochłania cisza nasączona,

próchnem jak zew, oddechem bagien,

muzyką, której stale szukam.

Noc gorącego lata

Prosiłem ich tylko o wodę,

ja tylko zimnej wody chciałem!

Dostałem coś na lżejszą głowę,

na lepszą mowę, zasypianie.

Zakryłem oczy, uciekałem,

czując, jak jad się wgryza we mnie.

Przecież ja czystej wody chciałem!

A nie z narkozą na codzienność.

Na pasterce mu grali

a zaczęło się wszystko tak fajnie najpierw anioł

zaśpiewał kolędę taką prostą zwyczajną i tanią

o tym jak się nić żywota przędzie

potem przyszli z golutkim Jezuskiem położyli go

w żłobku na sianie gdy dołączył aniołek na drobne

zaczynało się robić zwyczajnie

miał wycięty otworek na sercu by zmieściła

się każda złotówka kiwał głową a pieniążki

brzęcząc miały uśpić małego Jezuska

ruszył dzwon odpalono organy zatańczyły ognie

na choinkach Bóg się rodzi a moce truchleją

wyszedł ksiądz i ogłosił nam święta

Fabryka dusz

Kiedyś gdy ci włosy wyrosną do ramion

rzucisz ten góralski kapelusz co nieraz

ktoś na twoją głowę wkładał dla ozdoby

nie pytając czy chcesz czy taki wybierasz

Wspomnij o człowieku z cmentarza na bródnie

plecakiem na wszystko trampkach bez sznurówek

wiatrowanym płaszczu zbyt lekkim na grudzień

własnym placem zabaw w miejscu na pochówek

Ustną harmonijką w przerwie na zagrychę

wypuszczał duszyczki powietrzem z grzebienia

fabrykę zabawek pomiędzy kielichem

budował na placu zabaw wśród kamieni

Bez grosza przy duszy z zaklętych rewirów

fabryką dla lalek wszystkim nie na siłę

powiesz że też nigdy chciałbyś nie umierać

z własnym placem zabaw w miejscu na mogiłę

Fabryka dusz I

Grał jakby jutro miało nie przyjść na stare Bródno, tyłem do niej

poświaty z centrum, ludnych przedmieść, wielkiego miasta zimny płomień.

A mury runą, runą, runą, wznosił wysoko swój oczami,

z gasnącą dniem śródmiejską łuną, pożarem miasta – wieczorami.

Pod pergolami na tablicach zerżnięte z Tory epitafia

szybko przyswajał, wypożyczał, hebrajski z jidysz – טראַפ (chybił trafił).

Mroczna kapela podwórkowa, plac zabaw w miejscu na mogiłę,

zwyczajna łuna księżycowa nad jego miastem, które ginie.

Ubrany w czarne kapelusze z ostatnim dryfem sal barowych

skulony cień króliczej duszy, pochłaniał dreszcz harmonijkowy.

Mówił, że gra co noc, by zgłuszyć stukot łańcucha kajdaniarzy,

od fabryk dusz przez własną duszę w bródnowskie getto – jego azyl.

Czantoria

Nie mów, że późno na Czantorię,

jesienny dzień i my jesienni,

śmiało zdążymy przed wieczorem

wrócić z narkozą na bezsenność.

Wysoko można dużo więcej,

może się uda wiatr z konarów

powplatać w włosy, zamknąć w ręce,

uwolnić znów przy zasypianiu.

Nie bój się mgieł z potoków Wisły,

jesień jest dla nich przebudzeniem,

pozwól im żyć, nie broń by przyszły

zakwitły z dolin jak złocienie.

Wlejmy ten widok w studnie źrenic

wraz z dopływami innych zmysłów,

narkotykowy splot tajemnic,

zamknijmy w sen, tak by nie prysnął.

Bywaj Czantorio nad Ustroniem,

żegnaj też wymyślona pani,

przyrzekam wam, że nie roztrwonię

co wziąłem z was na zasypianie.

Pokolenia

Choćby mi przyszło tylko wzrokiem wdrapywać się po stromych graniach,

ostatnią drogę skryć powieką – kłaniam się szczytom, zboczom – kłaniam,

za to, że mogłem kiedyś z bliska ujrzeć, jak w głaźnych rumowiskach

kamień wyrasta na kamieniu, podobnie ludzkim pokoleniom.

Mchem porośnięte, pierwsze w dole, śpią jak fundament pod kościołem,

a on – dla chwały, czy wygody – mówi o sobie – samorodny.

Jemu hosanna, jemu dzwony, te, co na spodzie przygniecione,

jak z kości proch pradawnych wojów, drobniutki druk, margines dziejów.

Gdybym miał, nawet tylko głosem, polecieć z wiatrem od Krywania,

zdejmę kapelusz z siwych włosów, wiatrowi nim się będę kłaniał,

nawet takiemu, który wszystko potrafi zmienić w karczowisko,

by w próchnie ze starych korzeni wyrosło nowe pokolenie.

Jeśli potrafię, chociaż gestem, wywołać echo na rozmowę,

już tylko za to, że tu jestem, pochylę bardzo nisko głowę.

Gdzie z kości proch, margines dziejów, szeptu echowych czarodziejów

z uchem przywartym do kamienia, posłucham znów o pokoleniach.

Gdzieś w listopadzie

Zabiorą matki parasole,

jak wcześniej chłopcy karabiny

i będą szły, jak siódma boleść

na ich mogiły.

Wyruszą z gór i tamte z dolin,

tak jakby wróg stał na granicy

i pójdą ciem zbudzone roje

w pożogę zniczy.

Przy Rakowickiej

Przy Rakowickiej rude liście jak ćmy szukają po podcieniach

światełka, które gdzieś tam błyśnie

i mech się wspina po kamieniach.

Tutaj, gdzie każda moc truchleje, na białą salę proszą cienie,

nim się dopalą czas uleje

z woskowych figur narodzenie.

Odmienna noc jak inne noce, nawet do rytmów kolędniczych,

inaczej świece, baletnice

tańczą w objęciach czarnych zniczy.

W tę noc do innych niepodobną, gdy ma urodzić się dziecina

krakowski smog zjadł całe niebo

a po kamieniach mech się wspina.

Fakty przed muzyką

Jedynie on wyrasta ponad drzewa.

Tu mieszka Bóg! Zerwały się z nich wrony,

odlecą gdzieś i może zaczną śpiewać,

piękniej od dzwonów.

Miedziany ton odbity od plebanii

okrąży wieś i skończy na kościele.

Gdzie mieszka Bóg, choć tu zameldowany,

tylko w niedzielę.

Dziesiątki chat i strzechy pozlepiane

skrawkami pap, eternitowym złomem.

To właśnie tu! Boćki rozklekotane

wrzeszczą za tonem.

Złocisty dach nad wioską z eternitu.

Bim – bam, bim – bom, w oddali śpiew gawronów.

Droga na Łódź, a fakty przed muzyką,

głośniej od dzwonów.

Aby czytać dalej...

Zapraszamy do księgarni!

Table of Contents

Zollverein

Okulickiego 51

Niepokorny

Świeżo malowane

Strefa ciszy

Noc gorącego lata

Na pasterce mu grali

Fabryka dusz

Fabryka dusz I

Czantoria

Pokolenia

Gdzieś w listopadzie

Przy Rakowickiej

Fakty przed muzyką