Juliusz Słowacki

WIERSZE TOM IV

Wydawnictwo Avia Artis

2020

ISBN: 978-83-66362-90-1

Ta książka elektroniczna została przygotowana dzięki StreetLib Write (http://write.streetlib.com).

spis treści

Sen z 30-go na 31-go stycznia 1847 r.

Na górze, która jako szmaragd była,

Stały kolumny — małom na nie zważał,

Aż je duch słońca światłem porozżarzał,

I każda cudnie w sobie zaświeciła.

Szedłem jak człowiek, który przypomina

Gdzie jest — i myśli, że w kraju Greczyna...

Potem był szlachcic, którego ścigało

Nieszczęście — niby mój krewny, któremu

Nowe domostwo, gdzie osiadł — zgorzało...

Potem gdzieś rada, sejmowi czarnemu

Podobna ..............

..................

Snycerz był zatrudniony Dyany lepieniem...

Snycerz był zatrudniony Dyany lepieniem.
Stała już czysta, cała, miesięcznym promieniem
Swiecąca z oczu; brakło już tylko na głowie
Położyć srebrną, jasną skrę — księżyca nowie.
Wtem do snycerni przyszedł człek, co wszędy biega
Tak, że doń zawsze błoto uliczne przylega.
Chodził, patrzał, trząsł sobą i błotem i swiatem;
Sam z gliny, więc posągów wnet się nazwał bratem,
Ojcem snycerza, który przed statuą ukutą
Stał cicho... oczy w ziemię spuściwszy i dłuto.
Już się mieli pożegnać, gdy snycerz, zajęty
Statuy skończeniem, marząc owe dyamenty
I półkręgi srebrzyste, miesięczne różowe,
Które będą wieńczyły posągowi głowę,
A nie widząc, skądby miał w szaleństwie zapału
Na stworzenie miesiąca dostać materyału,
Nagle, z wielką pokorą, wielkiego człowieka,
Ujrzał na ziemi błoto, odpadłe od ćwieka
I od podkówki gościa, na ziemi leżące,
(Zwykle po błotnych ludzi śladach półmiesiące).
Te snycerz wziął i z wielką położył pokorą
Tam, gdzie nad posągami zwykle gwiazdy gorą,
Albo przez lat tysiące; w kamień duszą wlany
Płomyk się geniuszu podnosi różany.
Zaledwo to uczynił, aż błotna istota
W gościu zaczęła krzyczeć o tę kradzież błota,
I pełna krwi na twarzy — w oczach błyskawicy.

Wrzeszczał ów gość: »Ja błoto przyniosłem z ulicy,
Jam przyniosł i wydeptał, i miesiącem zrobił,
A tyś skradł, abyś siebie u ludzi ozdobił
I zarobił majątek u polskich szlachciców
Tajemnicą, jaką mam, lepienia księżyców.
Więc nietylko, żeś plagiat popełnił haniebny,
Ale mnie w dom przyjmujesz, boć jestem potrzebny,
Bo twych posągów czoła byłyby bez wieńca,
Bez piękności«... — To słysząc snycerz, bez rumieńca
Na twarzy, wobec gościa, który się szamotał
Po snycerni, — ciął młotem w posąg i zdruzgotał.

Sonet

Już północ — cień ponury pół świata okrywa,

A jeszcze serce zmysłom spoczynku nie daje,

Myśl za minionem szczęściem gonić nie przestaje,

Westchnienie po westchnieniu z piersi się wyrywa.

A choć znużone ciało we śnie odpoczywa,

To myśl znów ulatuje w snów i marzeń kraje,

Goni za marą, której szczęściu nie dostaje,

A dusza przez sen nawet drugiej duszy wzywa.

Jest kwiat, co się otwiera pośród nocy cienia,

I spogląda na księżyc i miłe tchnie wonie,

Aż póki nie obaczy jutrzenki promienia.

Jest serce, co się kryjąc w zakrwawionem łonie,

W nocy tylko oddycha, w nocy we łzach tonie,

A w dzień pilnie ukrywa głębokie cierpienia.

Sowiński w okopach Woli

W starym kościołku na Woli
Został jenerał Sowiński,
Starzec o drewnianej nodze,
I wrogom się broni szpadą;
A wokoło leżą wodze
Batalionów i żołnierze,
I potrzaskane armaty
I gwery: wszystko stracone!

Jenerał się poddać nie chce,
Ale się staruszek broni,
Oparłszy się na ołtarzu,
Na białym Bożym obrusie,
I tam łokieć położywszy,
Kędy zwykle mszały kładą,
Na lewej ołtarza stronie,
Gdzie ksiądz Ewangelią czyta.

I wpadają adjutanty,
Adjutanty Paszkiewicza,
I proszą go: »Jenerale
Poddaj się... nie giń tak marnie«
Na kolana przed nim padli,
Jak ojca własnego proszą:
»Oddaj szpadę Jenerale
Marszałek sam przyjdzie po nią...«

»Nie poddam się wam panowie —
Rzecze spokojnie staruszek —
Ani wam, ni marszałkowi
Szpady tej nie oddam w ręce,
Choćby sam Car przyszedł po nią,
To stary — nie oddam szpady,
Lecz się szpadą bronić będę,
Póki serce we mnie bije.

Choćby nie było na swiecie
Jednego już nawet Polaka,
To ja jeszcze zginąć muszę
Za miłą moją ojczyznę,
I za ojców moich duszę
Muszę zginąć... na okopach,
Broniąc się do smierci szpadą
Przeciwko wrogom ojczyzny,

Aby miasto pamiętało,
I mówiły polskie dziatki,
Które dziś w kołyskach leżą
I bomby grające słyszą,
Aby mówię, owe dziatki
Wyrosłszy wspomniały sobie,
Że w tym dniu poległ na wałach
Jenerał — z nogą drewnianą.

Kiedym chodził po ulicach
I smiała się często młodzież,
Żem szedł na drewnianej szczudle
I często stary utykał.
Niechże teraz mię obaczy,
Czy mi dobrze noga służy,
Czy prosto do Boga wiedzie,
I prędko tam zaprowadzi.

Adjutanty me, fircyki,
Że byli na zdrowych nogach,
To też usłużyli sobie
W potrzebie — temi nogami,

Tak że muszę na ołtarzu
Oprzeć się człowiek kulawy,
Więc smierci szukać nie mogę,
Ale jej tu dobrze czekam.

Nie klękajcie wy przedemną,
Bo nie jestem żaden święty,
Ale Polak jestem prawy,
Broniący mego żywota;
Nie jestem żaden męczennik,
Ale się do smierci bronię,
I kogo mogę zabiję,
I krew dam — a nie dam szpady...«

To rzekł jenerał Sowiński,
Starzec o drewnianej nodze,
I szpadą się jako fechmistrz
Opędzał przed bagnetami;
Aż go jeden żołnierz stary
Uderzył w piersi i przebił...
Opartego na ołtarzu
I na tej nodze drewnianej.

Stokrótki

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Sumnienie

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Śmierć, co trzynaście lat stała...

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Śni mi się jakaś wielka powieść...

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Tak mi Boże dopomóż

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Takiego ludów w sobie przerażenia...

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Ten sam duchowi płomienny szlak...

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Testament mój

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

To było w duchu, Ojcze! a tymczasem...

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Ty głos cierpiący podnieś...

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Ułamki

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Vivat Poznańczanie!

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Uspokojenie

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

W albumie Elizy Branickiej; późniejszej hr. Krasińskiej

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

W albumie Maryi Wodzińskiej

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

W dziecinne moje cudne lata...

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

W imionniku Pani B(aronowej) R(ichthoffenowej)

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

W ostatni dzień

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

W pamiętniku Zofii Bobrówny

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Wielcyśmy byli...

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Wieniec związano z rzeczy przeklętych...

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Wierzę

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Wiesz, Panie, iżem zbiegał swiat szeroki...

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Wschód słońca nad Salaminą

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Wspomnienie pani de St. Marcel z domu Chauveaux

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Wyjdzie stu robotników...

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Z dolin zasutych żwirem...

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Z listu do księgarza

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Z Nilu. Do ***

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Zachwycenie

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Podziękowania

Wydawnictwo Avia Artis dziękuje serdecznie wszystkim ludziom zaangażowanym w powstanie tej książki.

*****

Juliusz Słowacki

WIERSZE

TOM IV

Projekt okładki: Avia Artis

W projekcie okładki wykorzystano portret Juliusza Słowackiego.

Autor: Juliusz Zuber

Wszystkie prawa do tego wydania zastrzeżone.

©Wydawnictwo Avia Artis

2020