Spis treści

1. Karta redakcyjna

2. Rozdział I

3. Rozdział II

4. Przypisy

5. Wydawnictwo poleca

Punkty orientacyjne

1. Spis treści

2. Okładka

3. Strona tytułowa

4. Początek tekstu

Lista stron

1. 6

2. 7

3. 8

4. 9

5. 10

6. 11

7. 13

8. 14

9. 15

10. 16

11. 17

12. 18

13. 19

14. 20

15. 21

Tytuł oryginału Wuthering Heights

Copyright © for Polish translation Witold Sujkowski
Copyright © 2025, MG

Wszelkie prawa zastrzeżone. Reprodukowanie, kopiowanie w urządzeniach przetwarzania danych, odtwarzanie w jakiejkolwiek formie oraz wykorzystywanie w wystąpieniach publicznych – również częściowe – tylko za wyłącznym zezwoleniem właściciela praw.

ISBN 978-83-8241-336-6

Projekt okładki: Zuzanna Malinowska Studio

Korekta: Michał Gniazdowski

Skład: Jacek Antoniuk

Ilustracje: Percy Tarrant (na stronach: 35, 47, 65, 86, 127, 153, 174, 181, 208, 223, 236, 249, 282, 298, 307, 349).

Pozostałe ilustracj: A. Cooper

www.wydawnictwomg.pl
kontakt@wydawnictwomg.pl
handlowyMG@wydawnictwomg.pl

Konwersja do formatu ePub 3: eLitera s.c.

Rozdział I

.

1801

Wróciłem właśnie z wizyty u mego gospodarza, sąsiada-samotnika, z którym będę musiał utrzymywać stosunki. Okolica naprawdę piękna! W całej Anglii nie znalazłbym chyba drugiego tak odludnego miejsca. Prawdziwy raj dla mizantropów – w sam raz dla takich jak ja i pan Heathcliff. Cóż to za typ! Z pewnością nie odgadł, jaką poczułem do niego sympatię od chwili, gdy na mój widok czarne jego oczy zamigotały podejrzliwie, a palce stanowczym gestem wsunęły się głębiej za kamizelkę.

– Pan Heathcliff? – zapytałem.

Skinął głową.

– Jestem Lockwood, pański dzierżawca. Poczytywałem sobie za obowiązek złożyć panu moje uszanowanie zaraz po przyjeździe. Mam nadzieję, że nalegając tak usilnie na wynajęcie mi Drozdowego Gniazda, nie sprawiłem panu kłopotu. Dowiedziałem się wczoraj, że miał pan zamiar...

– Drozdowe Gniazdo jest moją własnością – przerwał mi szorstko. – Gdybym mógł tego uniknąć, nie pozwoliłbym, by mi ktokolwiek sprawiał kłopot. Wejdź pan!

To „Wejdź pan”, wymówione przez zaciśnięte zęby, brzmiało jak: „Idź do diabła!” Nie zdradzał chęci otworzenia bramy. To zachęciło mnie do przyjęcia zaproszenia. Zaciekawił mnie człowiek, który wydał mi się jeszcze większym odludkiem niż ja sam.

Dopiero gdy koń mój wparł się piersią w bramę, Heathcliff zdjął łańcuch i z niezadowoloną miną poprowadził mnie w stronę domu.

– Józefie! – zawołał w głąb podwórza. – Zabierzcie konia i przynieście wina!

„A więc to cała tutejsza służba – pomyślałem, słysząc to podwójne polecenie. – Nic dziwnego, że ścieżki zarosły trawą, a bydło objada zapuszczony żywopłot”.

Józef był to człowiek stary, może nawet bardzo stary, choć czerstwy i krzepki.

– Boże, ratuj nas – mruknął z wyraźną niechęcią, zabierając konia, i spojrzał na mnie tak kwaśno, że zdjęty litością pomyślałem, iż pomoc boska potrzebna mu jest raczej do strawienia obiadu, a pobożne westchnienie nie ma żadnego związku z mym nieoczekiwanym przybyciem.

Siedziba Heathcliffa zwie się Wichrowe Wzgórza. Bo też musi być tu dobry wygwizdów. O sile północnych wiatrów świadczy pochylenie karłowatych jodeł koło domu, jak również rzadkie kępy tarniny o gałęziach zwróconych w jedną stronę, jakby żebrzące o słońce. Przewidujący architekt wybudował na szczęście dwór mocny, o wąskich, głęboko osadzonych oknach, grubych murach i wystających kamiennych narożnikach.

Zanim przestąpiłem próg, zatrzymałem się, podziwiając groteskowe płaskorzeźby na frontonie, gdzie spośród plątaniny poobtłukiwanych gryfów i bezwstydnych amorków wyłaniał się napis: „1500 – Hareton Earnshaw”. Chętnie byłbym usłyszał krótkie dzieje tego starego domu z ust jego ponurego właściciela – gdyby nie chłodna postawa gospodarza na progu drzwi wejściowych, zdająca się mówić najwyraźniej: „Albo właź, albo się wynoś!” Nie miałem zamiaru powiększać zniecierpliwienia mego przewodnika przez zagłębianie się w tajniki jego siedziby.

Weszliśmy do pokoju bawialnego, którego nie poprzedzała ani sień, ani korytarz. Zazwyczaj w tej okolicy bawialnia mieści w sobie również kuchnię, ale w Wichrowych Wzgórzach kuchnia znajdowała się widocznie w głębi domu, co poznałem po brzęku naczyń i zmieszanej wrzawie głosów. Nie zauważyłem też żadnych śladów pieczenia czy gotowania na olbrzymim piecu w głębi pokoju ani połysku miedzianych patelni i mosiężnych rondli na ścianach. Wielki dębowy kredens w drugim końcu odbijał jednak wspaniale ciepło i światło rzędami ogromnych cynowych półmisków, srebrnych dzbanów i kubków ustawionych wysoko aż pod sam strop, niczym niepodbudowany, ukazujący oczom całą swą wewnętrzną konstrukcję z wyjątkiem miejsca, gdzie zasłaniała go drewniana półka pełna placków owsianych, szynek tudzież udźców baranich i wołowych. Nad kominkiem wisiała brzydka stara broń myśliwska i para pistoletów, a na kominku stały dla ozdoby trzy jaskrawo pomalowane puszki. Posadzka była gładka, biała, kamienna; krzesła wysokie, prostej roboty, pomalowane na zielono. W głębi majaczyło w mroku jeszcze kilka innych, ciężkich, czarnych krzeseł. W niszy pod kredensem spoczywała olbrzymia brązowa wyżlica otoczona gromadą piszczących szczeniąt. Inne psy wałęsały się po kątach.

Komnata i sprzęty te nie budziłyby zdziwienia, gdyby należały do jakiegoś farmera z północy, jakich wielu można tu spotkać w promieniu kilku mil, rosłego chłopa o zaciętej twarzy, w spodniach zapiętych pod kolanami, w kamaszach, rozpartego w fotelu za stołem przy kuflu pieniącego się piwa. Ale pan Heathcliff był całkowitym przeciwieństwem swego domu i stylu życia. Z wyglądu przypominał Cygana, z miny, ubioru i obejścia – dżentelmena: to znaczy dżentelmena w tym stopniu, w jakim jest nim każdy wiejski dziedzic. Był może trochę zaniedbany, ale to nie szpeciło jego prostej, rosłej postaci i posępnej twarzy. Może ktoś zarzuciłby mu pewną, niczym nieuzasadnioną, dumę – ja jednak czułem instynktownie, że jest to tylko niechęć do okazywania przeżywanych uczuć. Taki człowiek kocha i nienawidzi w tajemnicy, a wzajemność w miłości czy nienawiści uważałby za impertynencję. Czuję, że ponosi mnie wyobraźnia; przypisuję mu nazbyt szczodrze własne uczucia. Pan Heathcliff może mieć zupełnie inne powody do unikania ludzi. Miejmy nadzieję, że moje usposobienie jest wyjątkowe. Moja droga matka mawiała, że nigdy nie będę miał miłego domu. No i ostatniego lata okazałem się istotnie zupełnie niegodny domowego szczęścia.

Poznałem mianowicie podczas pięknego miesiąca nad morzem czarowne stworzenie, istną boginkę w moich oczach. Wszystko było dobrze, dopóki nie zwracała na mnie uwagi. Nigdy nie wyznałem swej miłości słowami, ale jeżeli oczy mają wymowę, to każda gąska musiałaby odgadnąć, że byłem zakochany po uszy. Zrozumiała wreszcie i odpowiedziała mi najsłodszym spojrzeniem wzajemności. A ja – wstyd wyznać – zamknąłem się w sobie natychmiast jak ślimak i z każdym spojrzeniem stawałem się coraz bardziej chłodny i daleki. Biedactwo, zawstydzone i przerażone własną domniemaną pomyłką, skłoniło matkę do natychmiastowego wyjazdu. To szczególne usposobienie wyrobiło mi opinię człowieka bez serca – jak dalece niezasłużoną, ja sam tylko mogę to ocenić.

Usiedliśmy po obu stronach kominka. Usiłowałem wypełnić milczenie próbą pogłaskania suki, która porzuciwszy szczenięta, skradała się jak wilk w kierunku moich łydek, szczerząc białe, lśniące kły. Odpowiedziała na moją pieszczotę przeciągłym, gardłowym warknięciem.

– Zostaw pan psa w spokoju – warknął do wtóru gospodarz, uspokajając psa mocnym kopnięciem. – Nie jest przyzwyczajona do karesów. To nie jest pokojowa psina, żeby się z nią pieścić. – I postąpiwszy ku bocznym drzwiom, krzyknął ponownie:

– Józefie!

Józef zamamrotał coś niezrozumiale w głębi piwnicy, ale ponieważ się nie zjawiał, pan Heathcliff sam dał nurka pod podłogę, zostawiając mnie pod czujną strażą piekielnej suki i dwóch srogich, kosmatych owczarków, bacznie śledzących każde moje poruszenie. Nie pragnąc bynajmniej zapoznać się z ich kłami, siedziałem bez ruchu; pozwoliłem sobie tylko na drwiące miny, w oczywistym przekonaniu, że psy tych cichych obelg nie zrozumieją. Omyliłem się. Rozzłoszczona suka wskoczyła mi nagle z furią na kolana. Zrzuciłem ją i zastawiłem się stołem. Jak na dane hasło ze wszystkich kątów wypadło z pół tuzina czworonogich biesów różnej wielkości i wieku. Ostre kły chwytały mnie za obcasy i poły. Odpierając pogrzebaczem ataki większych napastników, głośno wzywałem pomocy.

Gospodarz i parobek z irytującym spokojem wchodzili po schodach. Nie poruszali się ani odrobinę prędzej niż zwykle, choć wokół kominka przewalało się kłębowisko warczących i szczekających psów. Na szczęście pośpieszyła z odsieczą mieszkanka kuchni. Zażywna niewiasta w podkasanej spódnicy, z zawiniętymi rękawami, czerwona od ognia, wpadła między nas z patelnią w ręku. Narzędzie to oraz wartki potok słów okazały się skuteczną bronią. Burza ucichła jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki. Pogromczyni stała koło kominka, z piersią falującą jak morze po sztormie. Na tę scenę wszedł pan domu.

– Co się tu dzieje, u diabła? – zapytał, patrząc na mnie złym wzrokiem, trudnym do zniesienia po tak niegościnnym przyjęciu.

– Pewnie, że u diabła! – burknąłem zirytowany. – Tabun opętanych świń nie byłby z pewnością gorszy od pańskich psów. Równie dobrze mógłby pan zostawić swego gościa w klatce dzikich tygrysów.

Heathcliff przesunął stół na dawne miejsce i postawił przede mną butelkę.

– Nie ruszą człowieka, który siedzi spokojnie i niczego nie dotyka – zauważył. – Psy powinny być czujne. Napije się pan wina?

– Nie, dziękuję.

– Chyba pana nie pokąsały?

– Nie uszłoby im to na sucho.

Twarz Heathcliffa wykrzywiła się w uśmiechu.

– Widzę, że jest pan zdenerwowany, panie Lockwood. Może trochę wina? Goście są taką rzadkością w tym domu, że, przyznam się otwarcie, ani ja, ani moje psy nie wiemy, jak ich podejmować. Pańskie zdrowie!

Skłoniłem się i wypiłem za jego zdrowie. Nie było sensu dąsać się o głupie kundle. Nie chciałem się też narażać na drwiny. Zresztą gospodarz, zapewne powodowany ostrożnością, by nie zrazić sobie dobrego dzierżawcy, stał się bardziej rozmowny. Przez grzeczność skierował rozmowę na temat, który, jak sądził, powinien mnie zainteresować, to jest na zalety i braki mojej obecnej siedziby. O sprawach tych mówił w sposób inteligentny. Tak mnie to zachęciło, że nim wróciłem do domu, postanowiłem złożyć wizytę następnego dnia. On sobie tego wyraźnie nie życzy. Mimo to pójdę. W porównaniu z nim czuję się zdumiewająco towarzyski.

Rozdział II

.

Wczorajsze popołudnie było zimne i mgliste. Zamierzałem właściwie posiedzieć przy ciepłym kominku, zamiast brnąć przez błota i wrzosowiska do Wichrowych Wzgórz. Toteż po obiedzie (nawiasem mówiąc, jadam obiad między dwunastą a pierwszą w południe; gospodyni, starsza jejmość przejęta wraz z inwentarzem domu, nie mogła czy też nie chciała zrozumieć mojej prośby, że wolałbym obiadować o piątej) udałem się na górę do swego pokoju z zamiarem pozostania w domu. Tam jednak poprzez chmurę pyłu dojrzałem służącą, która klęcząc przed kominkiem wśród szczotek i wiaderek z węglem, zasypywała ogień popiołem. Widząc to, uciekłem natychmiast z domu. Po czteromilowym marszu znalazłem się przed bramą Wichrowych Wzgórz właśnie w chwili, gdy zaczynał sypać puszysty śnieg.

Na tym nieosłoniętym wzgórzu ziemia była zamarznięta, ale czarna. Ostre zimno przejmowało do szpiku kości. Nie mogłem odczepić łańcucha, przeskoczyłem więc przez ogrodzenie i pośpieszyłem ku domowi drogą wykładaną kamiennymi płytami, po której bokach rosły nierówno krzaki agrestu. Ale choć pukałem i pukałem, aż mnie ręce bolały, drzwi pozostały zamknięte. Tylko psy ujadały.

„Hultaje! – wykrzykiwałem w myśli. – Niegościnne gbury! Zasługujecie na wieczną samotność i odcięcie od rodzaju ludzkiego. Ja przynajmniej w dzień nie zamykałbym swych drzwi na rygiel. Ale co mi tam – wejdę i tak!” Szarpnąłem z całych sił za klamkę. Z okrągłego okienka stodoły wyjrzała kwaśna gęba Józefa.

– Jest pani, ale ona nie otworzy, choćbyście się tłukli do ciemnej nocy.

– Może byście jej powiedzieli, Józefie, kto przyszedł?

– Jeszcze czego? Nie moja rzecz – mruknął stary, chowając głowę.

Śnieg sypał gęsto. Znów pochwyciłem za klamkę, gdy w głębi podwórza ukazał się młody człowiek, bez kurtki, z widłami na ramieniu, i kazał mi iść za sobą. Minąwszy pralnię i brukowany dziedziniec z szopą na węgiel, studnią i gołębnikiem, znaleźliśmy się w znanej mi już, dużej, ciepłej i wesołej izbie. Wielki ogień, podsycany węglem, drzewem i torfem, wypełniał ją rozkosznym blaskiem i ciepłem. Przy stole, nakrytym do obfitej kolacji, siedziała „pani”, osoba, której istnienia dotychczas nie podejrzewałem. Skłoniłem się ucieszony, pewny, że poprosi, bym usiadł. Siedziała na krześle wyprostowana, sztywna, przyglądając mi się w milczeniu.

– Okropna pogoda, proszę pani – odezwałem się. – Obawiam się, że drzwi ucierpiały od moich pięści. Ale to wina służby: namęczyłem się, zanim usłyszano.

Milczała. Przyglądałem się jej, ona również patrzyła na mnie, a raczej mierzyła chłodnym, bezceremonialnym spojrzeniem, co wprawiało mnie w nad wyraz przykre zakłopotanie.

– Siadaj pan! – burknął młody człowiek. – On zaraz przyjdzie.

Usiadłem. Odchrząknąwszy, zawołałem na groźną Juno, która na znak, że mnie poznaje, raczyła poruszyć końcem ogona.

– Piękne zwierzę – spróbowałem znów nawiązać rozmowę. – Czy pani zamierza rozdać szczenięta?

– Nie moje! – warknęła miła gospodyni. Nawet Heathcliff nie zdobyłby się na tak odpychający ton.

– Aha! Tam pewnie są ulubieńcy pani? – wskazałem na ciemne legowisko, pełne, jak mi się zdawało, kociaków.

– Dziwnych mi pan wybrał ulubieńców! – fuknęła pogardliwie.

Wpadłem. Był to bowiem stos nieżywych królików. Znów chrząknąłem, przysunąłem się bliżej ognia i powtórzyłem uwagę o fatalnej pogodzie.

– Nie trzeba było wychodzić z domu – odparła i wstała, by zdjąć znad kominka dwie malowane puszki.

Dotychczas siedziała w cieniu. Teraz dopiero ujrzałem w pełnym świetle jej postać i twarz. Była wysmukła, bardzo jeszcze młoda i dziewczęca. Nigdy dotąd nie widziałem tak zgrabnej sylwetki i tak uroczej twarzy. Miała drobne rysy, bardzo jasne, lniane, a raczej złote loki, spadające swobodnie na delikatną szyję, i oczy, którym, gdyby nie ich wyraz, trudno byłoby się oprzeć. Na szczęście dla mego czułego serca biła z nich jedynie pogarda i rozpacz, dziwnie nienaturalna w tak młodym wieku.

Chciałem jej pomóc zdjąć puszki, gdyż stały za wysoko, ale żachnęła się jak skąpiec, któremu ofiarowano niewczesną pomoc w liczeniu złota.

– Obejdę się bez pomocy – burknęła. – Sama dosięgnę!

– Przepraszam – usprawiedliwiłem się z pośpiechem.

Zawiązała fartuch na schludnej czarnej sukni i stojąc z łyżką herbaty nad imbrykiem, zapytała:

– Zaproszono pana na herbatę?

– Z przyjemnością się napiję – odparłem.

– Zaproszono pana? – powtórzyła.

– Nie – odparłem niemal z uśmiechem. – Zaproszenie należy do pani.

Cisnęła łyżkę i puszkę z herbatą i wróciła na swoje krzesło ze zmarszczonym gniewnie czołem i dolną wargą wysuniętą jak u dziecka, które za chwilę się rozpłacze.

Tymczasem młody człowiek narzucił na siebie obszarpaną kurtkę i stojąc przed ogniem, spoglądał na mnie spod oka takim wzrokiem, jakbyśmy byli śmiertelnymi wrogami. Zacząłem się zastanawiać, kim on właściwie jest: służącym czy nie. Ubiór i mowa znamionowały prostaka niemogącego się równać z państwem Heathcliff, gęsta, kędzierzawa, ciemna czupryna nie znała grzebienia i mydła; kudłaty zarost zachodził na policzki; ręce były ciemne jak u zwykłego chłopa, ale w sposobie bycia wyczuwało się swobodę niemal wyniosłą. Nie okazywał także żadnej usłużności wobec pani domu. Nie wiedząc, z kim mam do czynienia, wolałem udawać, że nie widzę jego dziwnej zaczepności. Odetchnąłem z ulgą, gdy w kilka minut później wszedł Heathcliff.

– Widzi pan, że dotrzymałem przyrzeczenia i przyszedłem! – zawołałem z udaną wesołością. – Mam nadzieję, że udzielicie mi państwo schronienia pod swoim dachem na pół godziny, dopóki nie minie zawieja.

– Pół godziny? – odparł, strzepując z ubrania białe płatki. – Że też panu zachciało się wyjść na taką śnieżycę! Przecież może pan zabłądzić na bagnach. Tutejsi często mylą drogę o zmierzchu przy takiej pogodzie. A na zmianę się nie zanosi.

– Mógłby mnie odprowadzić któryś z pańskich ludzi. Przenocowałby u mnie w Drozdowym Gnieździe. Czy to możliwe?

– Nie.

– No, cóż! Wobec tego muszę zdać się na własny spryt.

– Hm!

– Będzie herbata czy nie? – zapytał młodzieniec w obszarpanym ubraniu, przenosząc wściekłe spojrzenie ze mnie na młodą panią.

– Czy jemu też dać? – zwróciła się do Heathcliffa.

– Pośpiesz się, słyszysz? – warknął gospodarz z taką złością, że aż podskoczyłem na krześle. Ton, jakim wypowiedziane były te słowa, zdradzał naturę z gruntu złą. Straciłem do niego całą sympatię. Gdy herbata była gotowa, kazał mi przysunąć się z krzesłem. Zasiedliśmy wszyscy dokoła stołu, nie wyłączając młodego prostaka. W ponurym milczeniu spożywaliśmy posiłek.

„Jeżeli to ja wywołałem ten nastrój – myślałem – powinienem starać się go rozproszyć. Przecież to niemożliwe, aby ci ludzie zawsze byli tacy nachmurzeni i milczący, choćby nawet mieli najgorsze usposobienia”.

– Dziwne – zacząłem w przerwie między dwiema filiżankami herbaty – jak przyzwyczajenie urabia nasze upodobania i poglądy. Niejeden powiedziałby, że życie na takim odludziu, jak tutaj, nie może być szczęśliwe. Mimo to wydaje mi się, że w otoczeniu rodziny, z tak miłą panią w roli opiekuńczego ducha pańskiego ogniska domowego i serca...

– Z moją miłą panią? – przerwał mi z wyrazem niemal diabelskiego szyderstwa na twarzy. – Gdzież ona, ta moja miła pani?

– Mam na myśli pańską żonę, panią Heathcliff.

– Ach tak, więc chcesz pan powiedzieć, że duch jej po śmierci pełni tutaj nadal rolę anioła stróża?

Zrozumiałem moją pomyłkę. Trzeba się było wytłumaczyć... Powinienem był przecież zauważyć zbyt wielką jak na małżeństwo różnicę wieku między tą parą. On miał około czterdziestki – wiek, w którym mężczyzna ma dość rozumu, by się nie łudzić, że młoda dziewczyna poślubi go z miłości. Takie złudzenia bywają raczej osłodą późniejszego wieku. Ona nie wygląda nawet na siedemnaście lat.

Rozjaśniło mi się w głowie. To pewnie ten cymbał obok mnie, który pije herbatę ze spodka i je chleb brudnymi łapami, jest jej mężem. Naturalnie – Heathcliff junior. Oto do czego prowadzi takie zagrzebanie się żywcem: wyszła za tego prostaka, zmarnowała się, bo nie wiedziała, że istnieją inni. Szkoda! Wielka szkoda! Muszę uważać, żeby nie pożałowała swego wyboru! Ta ostatnia uwaga mogłaby świadczyć o zarozumiałości. Ale to nieprawda. Młodzieniec wydał mi się wręcz odpychający, a wiedziałem z doświadczenia, że mogę podobać się kobietom.

– Ta pani jest moją synową – wyjaśnił gospodarz, potwierdzając moje przypuszczenia. I przy tych słowach rzucił jej spojrzenie pełne dziwnej nienawiści, chyba że wyraz jego twarzy był w zupełnej sprzeczności z jego uczuciami. Wobec tego zwróciłem się do młodego sąsiada:

– Ach, naturalnie, teraz rozumiem. To pan jesteś szczęśliwym małżonkiem tej dobrej wróżki.

Wpadłem jeszcze gorzej niż poprzednio. Młodzieniec poczerwieniał i zacisnął pięści, jakby chciał się na mnie rzucić. Ale opamiętał się w porę i za całą odpowiedź dostało mi się ordynarne, stłumione przekleństwo. Udałem, że nie słyszę.

– Pańskie domysły trafiają w próżnię – odezwał się gospodarz. – Żaden z nas nie ma szczęścia być małżonkiem pańskiej dobrej wróżki. Jej wybraniec nie żyje. Chciałem powiedzieć, że była moją synową, a więc musiała owdowieć.

– A ten młody człowiek...

– To z pewnością nie mój syn!

Heathcliff uśmiechnął się, jakby uznał takie przypuszczenie za zbyt śmiały żart. On ojcem tego niedźwiedzia!

– Nazywam się Hareton Earnshaw – warknął młodzieniec. – Radzę panu szanować moje nazwisko!

– Nie obraziłem pana – odrzekłem, wyśmiewając w duszy godną minę, z jaką mi się przedstawił.

Wpatrywał się we mnie tak wyzywająco, że odwróciłem głowę z obawy, żeby go nie trzepnąć po uszach albo nie roześmiać się na cały głos. Zacząłem czuć się wyraźnie nieswojo w tym miłym kółku rodzinnym. Ponury nastrój psuł zupełnie wrażenie ciepła i zaciszności. Powiedziałem sobie, że dobrze się namyślę, zanim po raz trzeci przestąpię te progi.

Posiłek dobiegał końca w głuchym milczeniu. Nikt już nie wyrzekł słowa. Wyjrzałem oknem, by zobaczyć, jak tam z pogodą. Widok, który ukazał się moim oczom, nie zachęcał do wyjścia: ściemniło się przedwcześnie, niebo i wzgórza nikły w groźnym kłębowisku wichru i gęstej śnieżycy.

– Bez przewodnika nie zajdę chyba do domu – wyrwało mi się mimo woli. – Drogi zasypane, a gdyby nawet nie były zasypane, to ciemno, choć oko wykol.

– Hareton, zapędź te dwanaście owiec pod dach, do stodoły. W owczarni śnieg je przez noc zasypie. I zastaw je deską – rozkazywał Heathcliff.

– Ale co ja mam robić? – pytałem z rosnącym rozdrażnieniem.

Nikt mi nie odpowiedział. Obejrzawszy się, zobaczyłem Józefa, który wszedł z wiaderkiem owsianki dla psów. Młoda pani, nachylona nad ogniem, zabawiała się zapalaniem zapałek, które spadły z kominka, gdy odstawiała puszkę z herbatą. Stary, postawiwszy swój ciężar, rozejrzał się krytycznie po pokoju i zagadnął ochrypłym głosem:

– Że też będzie tu stać i próżnować, kiedy tamci poszli do roboty. Szkoda gadać! I tak nic z lenia nie będzie! Diabli wezmą, jak matkę wzięli!

Wydało mi się przez chwilę, że stary nicpoń do mnie zwraca tę przemowę. Już, już miałem go kopnąć i wyrzucić za drzwi, gdy odpowiedź młodej kobiety ostudziła moje zapędy.

– Nikczemny stary obłudniku! – zawołała. – Nie boisz się, że ciebie porwą, skoro ich tak często wspominasz? Nie zaczynaj ze mną, bo sama poproszę, żeby się z tobą załatwili. Spójrz no, Józefie – przy tych słowach zdjęła z półki podłużną czarną księgę – ile się już nauczyłam Czarnej Magii. Niedługo potrafię zrobić porządek w tym domu. Czerwona krowa nie zdechła przypadkiem, a twój reumatyzm nie jest wcale dopustem bożym!

– Wiedźma, wiedźma! – sapał stary. – Niech Bóg nas uchroni od Złego.

– Ty sam jesteś wyrzutek i potępieniec! Precz, bo będzie źle! Ulepię was wszystkich z wosku i gliny[1], a kto pierwszy przekroczy nakreślone przeze mnie granice, tego... Nie powiem, co mu się stanie, ale zobaczycie! Precz! Patrzę na ciebie.

Piękne oczy młodej czarownicy zabłysły złośliwą drwiną i Józef, naprawdę przerażony i drżący, wypadł z pokoju, modląc się głośno i wykrzykując: – Wiedźma!

Sądziłem, że młoda kobieta stroi sobie z niego niesamowite żarty. Ponieważ zostaliśmy sami, spróbowałem ją prosić o pomoc w mej biedzie.

– Pani – rzekłem poważnie – proszę mi darować moją natarczywość, ale mając taką twarz, musi pani mieć też dobre serce. Proszę objaśnić mnie, jak mam trafić do domu. Jestem w takim samym kłopocie, w jakim pani by się znalazła, gdyby ci kazano jechać do Londynu.

Pani Heathcliff zasiadła już na krześle przy świecy, z dużą czarną księgą otwartą na kolanach.

– Niech pan wraca tą samą drogą, którą pan przyszedł – odpowiedziała. – Rada krótka, ale na lepszą mnie nie stać.

– A jeśli pani się dowie, że mnie znaleziono zamarzniętego w bagnie lub w dziurze jakiejś pod śniegiem, czy sumienie nie szepnie pani, żeś trochę współwinna mojej śmierci?

– Cóż znowu? Nie mogę pana odprowadzić. Nie puściliby mnie nawet do bramy ogrodowej.

– Pani! Byłbym niepocieszony, gdyby pani miała dla mnie przestąpić bodaj próg domu w taką noc! Ja nie chcę, żeby mi pani pokazywała drogę, tylko żeby mi ją pani opisała albo też skłoniła pana Heathcliffa, by mi dał przewodnika.

– Ale kogo? Jest tylko on, Earnshaw, Zilla, Józef i ja. Kogo by pan wybrał?

– To tu nie ma parobków?

– Nie. To już wszyscy.

– W takim razie będę zmuszony zostać.

– Musi pan to załatwić z gospodarzem. To nie moja sprawa.

W tej chwili od drzwi kuchennych zabrzmiał ostry głos Heathcliffa:

– Będziesz pan miał nauczkę, żeby się nie włóczyć po wzgórzach w taki czas. Co się tyczy noclegu, to ja tu nie mam pokojów gościnnych. Chyba że się pan prześpi w jednym łóżku z Haretonem albo Józefem.

– Mogę się przespać na krześle w tym pokoju.

– O, nie! Obcy to zawsze obcy, biedny czy bogaty. Nie pozwolę gospodarować tutaj nikomu za moimi plecami – zapowiedział brutalnie.

Cierpliwość moja wyczerpała się wreszcie. Zakląłem pod nosem i wypadłem na podwórze, prosto na Haretona. Było tak ciemno, że nie widziałem, gdzie brama. Gdy krążyłem po omacku, usłyszałem jeszcze jedną próbkę ich wzajemnej uprzejmości względem siebie. Początkowo młody człowiek próbował się za mną wstawić:

– Odprowadzę go do furtki.

– Do diabła z odprowadzaniem! – wrzasnął jego pan czy nie pan. – A kto się zajmie końmi?

– Życie ludzkie więcej warte niż zaniedbanie koni przez jeden wieczór. Ktoś musi pójść – dał się słyszeć cichy głos pani Heathcliff, serdeczniejszy, niż mogłem się po niej spodziewać.

– Na twój rozkaz nie pójdę! – odpalił młodzieniec. – Jeżeli ci na nim zależy, lepiej siedź cicho!

– Mam nadzieję, że jego duch będzie cię straszył, a Drozdowe Gniazdo prędzej rozpadnie się w gruzy, niż Heathcliff znajdzie nowego dzierżawcę – odparła ostro młoda kobieta.

– Słuchajcie, słuchajcie, jak ich przeklina! – zamruczał Józef, ku któremu się skierowałem.

Siedział niedaleko, dojąc krowy przy świetle latarni. Zabrałem mu ją bez ceremonii i krzyknąwszy, że nazajutrz odeślę, pośpieszyłem ku najbliższej furtce.

Stary puścił się za mną w pogoń.

– Panie, panie, on ukradł latarnię! Łap go! Rozbój! Hej, pieski! Hej, Wilk! Łap go!

Dwa kudłate potwory dopadły mnie przy furtce, skoczyły mi do gardła, powaliły i zadeptały światło. Wspólny wybuch śmiechu Heathcliffa i Haretona dopełnił miary mojej wściekłości i upokorzenia. Na szczęście bestie nie okazywały chęci pożarcia mnie żywcem; przeciągały się tylko, ziewały i kręciły ogonami, ale nie pozwalały mi powstać z ziemi. Musiałem więc leżeć, dopóki ich złośliwym panom nie spodobało się uwolnić mnie z tej opresji. Bez kapelusza, drżący z gniewu, zażądałem od hultajów, żeby mnie natychmiast wypuścili, bo tego pożałują. Groziłem im nieokreśloną zemstą, miotałem się jak król Lear[2], język odmawiał mi posłuszeństwa.

Byłem wściekły, a w dodatku nos krwawił mi obficie. Heathcliff wciąż się zaśmiewał, a ja mu wymyślałem. Nie wiem, jak by się ta scena skończyła, gdyby nie zjawiła się w porę osoba rozsądniejsza ode mnie, a litościwsza od mego gospodarza. Była to Zilla, owa zażywna gospodyni, która wybiegła wreszcie z kuchni zwabiona awanturą, myśląc, że padłem ofiarą napaści. Bała się jednak zaczepić swego pana, skierowała przeto cały potok swojej wymowy przeciwko młodszemu łotrowi.

– Panicz znowu coś nowego! Niedługo będziemy mordować ludzi na naszym progu! Ja w tym domu dłużej nie wytrzymam. Patrzajcie na tego biednego chłopca, ledwo dyszy! Spokojnie, spokojnie! Tak nie można! Proszę wejść, zaradzimy temu! No, no, już dobrze, proszę się uspokoić.

Tu chlusnęła mi nagle lodowatej wody za kołnierz i wepchnęła mnie do kuchni. Pan Heathcliff postępował za nami. Atak śmiechu przeszedł mu szybko, ustępując miejsca zwykłej posępności.

Byłem obolały i słaby, w głowie mi się kręciło. Chcąc nie chcąc, musiałem zostać na noc pod jego dachem. On zaś kazał Zilli dać mi kieliszek wódki, po której od razu poczułem się lepiej, i zniknął w głębi domu. Poczciwa kobieta, bardzo nade mną ubolewając, zaprowadziła mnie wreszcie na górę.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Przypisy

1 ulepię was wszystkich z wosku i gliny – według wierzeń wśród zachodnioindyjskich i południowoamerykańskich Kreolów i Murzynów czary voodoo: zniszczenie lalki ulepionej z wosku i gliny, przedstawiającej określoną osobę, miało powodować śmierć tej osoby. ↩

2 miotałem się jak król Lear – aluzja do sceny z tragedii Szekspira Król Lear (akt II, sc. 4), w której szalejący z gniewu Lear złorzeczy w nieskładnych słowach żywiołom za krzywdy doznane od córek. ↩

Klasyka brytyjskiej powieści z początku XIX wieku, w której obok losów bohaterek ukazują nam się niezwykle trafne obserwacje ówczesnej obyczajowości i fascynujące portrety psychologiczne, a to wszystko we wspaniałej scenerii parków i dworów spokojnej angielskiej wsi.

Po śmierci męża, który niestety nie zabezpieczył dostatecznie swojej rodziny, pani Dashwood i jej trzy córki muszą szukać nowego domu. Mimo że znacznie mniejszy i skromniejszy, szybko staje się on jednak miejscem, gdzie życie toczy się ciepło, a wokół zbiera się liczne grono przyjaciół. Dwie najstarsze córki pani Dashwood, emocjonalna i romantyczna Marianna oraz rozważna i poważna Eleonora, wśród licznego towarzystwa, w którym się obracają, spotykają kawalerów, na których zaczyna im więcej niż zwykle zależeć. Niestety w świecie, w którym przyszło im żyć - gdzie pozycja społeczna i pieniądze są głównymi graczami – przyjdzie im się boleśnie rozczarować i za swą naiwność i ufność wylać wiele łez...

Do przeczytania koniecznie!

.

Inspiracją do napisania tej powieści stało się zagadkowe znikniecie z kaplicy arcybiskupa wrocławskiego renesansowego dzieła Łukasza Cranacha Starszego Madonna pod jodłami zwanego Wrocławską Madonną. Przez dziesięciolecia wydawało się, że ten cenny obraz jest dla Polski bezpowrotnie stracony. Mamy późną jesień 1970 roku. Wrocławski historyk sztuki, Marek Wolski, dzięki chytrej intrydze uknutej przez Kościół, opuszcza Polskę i wkrótce wpada na ślad zaginionego obrazu. Ma przeciwko sobie enerdowskie służby specjalne Stasi, obce społeczeństwo, wrogo nastawione do Polaka oraz agentów polskich służb specjalnych działających poza prawem. Może liczyć jedynie na siebie, swój spryt, inteligencję i urok osobisty. Nawet Wiedeń, gdzie zawiodły go kolejne tropy, okazuje się miastem równie pięknym co niebezpiecznym. Jest i piękna kobieta, emigrantka z Polski, malarka mieszkająca w Wiedniu. To w jej pracowni przetną się drogi głównych bohaterów, a spotkanie to wywrze piętno na ich dalszym życiu i zmusi do zrewidowania swoich planów.