Spis treści

1. Dzień szósty

1. 69. Radykalna filozofia

2. 70. Współzawodnictwo iluzji

3. 71. Założenia

4. 72. Statystycznie niebezpieczna

5. 73. Luksus prostoty

6. 74. Co uczynił z nas wszystkich

7. 75. Rodzina

8. 76. Ustępstwa

Tytuł oryginału: Wind and Truth

Copyright © 2024 by Dragonsteel Entertainment, LLC
Copyright for the Polish translation © 2025 by Wydawnictwo MAG

Redakcja: Urszula Okrzeja
Korekta: Magdalena Górnicka, Bartosz Szpojda
Ilustracja na okładce: Tomasz Maroński
Opracowanie graficzne okładki: Piotr Chyliński
Ilustracje wewnętrzne: Greg Call, Anna Earley, Donato Giancola, lley Harris, Audrey Hotte, Kelley King, Hayley Lazo, Howard Lyon, Ben McSweeney, Miranda Meeks, Dan dos Santos, Isaac Stewart

ISBN 978-83-68240-70-2

Producent/wydawca: MAG Jacek Rodek
Pl. Konstytucji 5/10, 00-657 Warszawa
www.mag.com.pl handel@mag.com.pl

Dystrybucja
Dressler Dublin sp. z o.o.
ul. Poznańska 91, 05-850 Ożarów Mazowiecki
tel. (+ 48 22) 733 50 31/32
e-mail: dystrybucja@dressler.com.pl
www.dressler.com.pl

Wersję elektroniczną przygotowano w systemie Zecer

Dzień szósty

Kaladin • Jasnah • Szeth • Venli • Sylphrena • Shallan • Sigzil • Adolin • Dalinar

69

Radykalna filozofia

Tak oto w pełni poznaliście moje grzechy. W pełni poznaliście również moje objawienia, jeśli można tak je określić. Umieściłem tu każdą z moich wizji. Każde doświadczenie z przeszłości, które mnie ukształtowało.

Fragment epilogu Dawcy Przysięgi, autorstwa Dalinara Kholina

Po przybyciu Nale’a Szeth stał się kimś innym. Kiedy przygotowywali się do wyruszenia, Kaladin próbował skłonić Szetha do rozmowy, ale mężczyzna odpowiadał monosylabami i głosem pozbawionym wyrazu. Przez większość ranka lecieli, ale wylądowali, by przejść pieszo resztę drogi do klasztoru Tkaczy Światła – który oznaczał połowę ich wędrówki. Szeth wciąż uważał, że podejście pieszo będzie się mniej rzucało w oczy.

Dlatego Kaladin wlókł się po ziemi z ciężkim plecakiem na ramionach. W miarę jak kierowali się na północ, okolice robiły się coraz bardziej zapylone i brudniejsze, powietrze było mniej wilgotne, a nawet noce były nieprzyjemnie ciepłe.

Rośliny tutaj bardziej przypominały… chwasty. Wąska ubita droga, którą podążali, zmieniła się w znacznie szerszy trakt. Pylisty, mimo z deszczu poprzedniego dnia. Kaladin nie umiał sobie wyobrazić, jak wyglądałby pełen ludzi i wozów.

Z determinacją podszedł do Szetha – obaj podążali za Nale’em, który kroczył przodem, wysoki i władczy. Jakimś cudem zbierał na nogach mniej pyłu niż Kaladin i najwyraźniej nie potrzebował wody ani odpoczynku, bo nie robił przerw i spodziewał się, że będą w marszu pić wodę z manierek. Wyglądał jak jasnooki, za którym wlekli się dwaj żałośni żołnierze, dźwigający wszystkie jego rzeczy.

On próbuje wzbudzić twoją złość, powiedział sobie Kaladin. Pewnie chce cię zirytować tak bardzo, żebyś porzucił Szetha, zostawiając go na jego pastwę.

Kaladin nie dał się zdenerwować.

– Daleko jeszcze? – spytał.

– Niedaleko – odparł Szeth.

– Często odwiedzałeś ten klasztor?

– Kilka razy. Tkanie Światła nie było moim ulubionym połączeniem zdolności.

– Jak to było? Szkolić się z każdym z Ostrzy? To musiało być interesujące.

Szeth wzruszył ramionami, cały czas patrzył przy tym na Nale’a. Na burze. To było tak, jakby wszystkie ich postępy zmył deszcz arcyburzy. Kaladina to dręczyło, bo teraz – kiedy zobaczył, jak bardzo Szeth potrzebuje wsparcia, jak bardzo przypomina Tiena – jego pragnienie, by mu pomóc, jeszcze wzrosło. Może aż za bardzo. Niemożność pomocy była wręcz fizycznie bolesna.

– Szeth… – zaczął znowu. – Czy możemy porozmawiać o…

– My możemy porozmawiać – odezwał się z przodu Nale. – Proszę. Słyszałem, że proponowałeś mojemu uczniowi radykalną filozofię, Wiatrowy. Chciałbym ją usłyszeć.

Kaladin zazgrzytał zębami. Jak do tej pory Nale prawie się do niego nie odzywał. Żałował, że nie potrafił lepiej zorganizować swoich myśli, bo kiedy podszedł do Nale’a – mężczyzny, który dorównywał mu wzrostem, co nie zdarzało się często – czuł się żałośnie nieprzygotowany.

– Proszę – powiedział Nale, wciąż krocząc z rękami założonymi za plecami. – Opowiedz mi o swoich ideach, śmiertelniku.

Kaladin rozejrzał się, by sprawdzić, czy Syl wróciła już ze zwiadu, ale nie było jej.

– Myślę, że to całe wasze „przestrzegaj prawa” jest absurdalne.

– Jesteś anarchistą? – spytał Nale idealnie spokojnym głosem. – Chcesz obalić prawo i społeczeństwo i obrócić je w pył?

– Nie. Ale nie uważam też, że należy oddawać im cześć. Każdą zasadę należy od czasu do czasu złamać.

– Ach tak? Jak o tym decydujemy? Oraz, co ważniejsze, kto o tym decyduje?

– To zależy.

– Od czego? Czy każdy morderca nie może powiedzieć „W moim przypadku tę zasadę należało złamać?”. Każdy pragnął kiedyś złamać prawo, ale jeśli jest właściwe, by jedna osoba go przestrzegała, to podobnie jest właściwe, by wszyscy go przestrzegali. Sam wielki moralista Nohadon zwrócił uwagę na potrzebę takich zasad w społeczeństwie. Chciałbyś mu zaprzeczyć?

– Nie spieram się z nim. Nie chcę się nawet spierać z tobą. Po prostu uważam, że Szeth powinien myśleć nieco bardziej samodzielnie.

– Ja sądzę, że on myśli samodzielnie. Po prostu wybrał odpowiedzi, które tobie się nie podobają. Dlaczego ci wszyscy zwolennicy „samodzielnego myślenia” przyjmują jedynie odpowiedzi, których sami pragną? Każdy, który się z nimi zgadza, jest wolnomyślicielem. A każdy, który nie? Ależ musiał zostać oślepiony przez opresyjne normy społeczne albo jest marionetką, która tańczy, jak każą jej ci, którzy nad nim panują, ku ich niegodziwej radości.

Beznamiętny sposób, w jaki mówił, monotonnie, poza od czasu do czasu zaakcentowaniem pojedynczego słowa, wytrącał Kaladina z równowagi.

– Posłuchaj, czy moglibyśmy porozmawiać o Szecie?

– Rozmawiamy o Szecie. A ty unikasz odpowiedzi na pytania. Uważasz, że ludzie powinni przestrzegać prawa?

– Zasadniczo tak. Ale prawo nie jest doskonałe, zostało stworzone przez grupę ludzi takich jak my.

– Ale to wszystko, co mamy. Prawo to nasze najlepsze wytyczne, jak zachowywać się moralnie w społeczeństwie.

– Aha, ale nie w taki sposób przedstawiasz to Szethowi, prawda? – Kaladin obejrzał się na drugiego mężczyznę, który podążał za nimi. Milczał, ale widać było, że słucha bardzo uważnie. – Nie jako „wytyczne, jak zachowywać się moralnie”, tylko jako ideał, któremu należy się całkowicie oddać. To jedna z jego przysiąg!

– Przysięga dotyczy znalezienia kompasu moralnego. On wybrał osobę. Uważam jego wybór za wątpliwy, ale ta decyzja została przyjęta i uszanowana.

– Nadal wydaje mi się, że tak naprawdę oddajecie cześć prawu.

– A czemu mielibyśmy tego nie robić? Nic nie zbliża śmiertelników tak bardzo do boskości, jak tworzenie kodeksów, by stać się lepszymi.

– Ja… nie wierzę w to. Dla mnie prawo było gorsze, a nie tylko pełne wad. Pozwoliło, by koszmarny człowiek porwał mojego brata i wysłał go na wojnę, na śmierć. I choć to, w jaki sposób uczyniono ze mnie niewolnika, najprawdopodobniej było niezgodne z alethyjskim prawem, to to, co Sadeas zrobił z moimi przyjaciółmi, tworząc z nas drużyny mostowych i posyłając nas na śmierć na Strzaskanych Równinach, było całkowicie zgodne z prawem i absolutnie naganne. Prawo może być, i często bywa, bardzo niedoskonałe.

Nale pokręcił głową.

– A co je zastępuje?

– Może ludzka przyzwoitość?

– Która znajduje zastosowanie nieregularnie. Prawo nie naprawi całego zła, ale próbuje… i może cierpiałeś, ale bez prawa cierpiałbyś bardziej. Bo ludziom nie można zaufać, że będą przyzwoici, Burzą Błogosławiony. Powinieneś być tego świadomy bardziej niż inni. Jak się nauczyłem, nawet mój własny punkt widzenia bywa niedoskonały. Prawo jednak tworzono przez tysiąclecia, przekazywano z pokolenia na pokolenie, dopracowywano i udoskonalano.

– Poza tymi prawami, które powstały pod wpływem kaprysu jakiegoś głupiego władcy. Czyli większości z nich.

– Dlaczego zakładasz, że jesteś mądrzejszy od tego, który stworzył prawo? Z tego, co mówi mi spren, nie znasz odpowiedzi… nie proponujesz lepszej drogi. Jedynie niszczysz tę, która została zaproponowana.

– Ale…

– Powtórzę, czego od niego oczekujesz? Poza tym, że ma „myśleć samodzielnie”? Czy masz coś, co zastąpi jego ideał?

– Uważam, że w ogóle nie powinien go mieć!

– Czyli chcesz zastąpić coś wspaniałego niczym. Prawdziwy cel każdego rewolucjonisty. Zburzyć, rozerwać, zniszczyć. Nie masz filozofii, którą cenisz, dlatego pragniesz zepsuć tę, którą mają inni, bo zazdrościsz im, że znają odpowiedzi. Cóż, ja mam odpowiedzi – stwierdził Nale. – Odpowiedzią jest zaufanie prawu, bo wtedy przynajmniej masz kompas moralny. Idee ludzi są słabe, podobnie jak ich serca. Dlatego wybieramy coś większego.

– Ale prawo to idee ludzi!

– Nie. I tu się mylisz. Te prawa są lepsze od zwykłych idei ludzi.

– Ale właśnie się zgodziłeś, że są przemyśleniami ludzi!

– Wcale nie. Powiedz mi, czy wiesz, skąd wzięły się prawa tej krainy?

Ten mężczyzna… w jego argumentacji było tak wiele luk, a on po prostu je ignorował. Nale powiedział, że jest niedoskonały, a później ogłosił, że zna odpowiedzi. Mimo to Szeth słuchał – jeśli Nale nie dostrzegał problemów, może Szethowi się to uda.

– Wiatrowy? – powtórzył Nale. – Skąd się wzięło prawo tej krainy? Wiesz?

– Może… to były spreny? – zgadywał Kaladin.

– Ha! Czyli rzeczywiście twoja argumentacja opiera się na niewiedzy. Pozwól, że ci wyjaśnię.

Kaladin czuł, że to pułapka, podobnie jak na polu bitwy wyczuwał zwód. Niestety nie był filozofem i nie umiał znaleźć sposobu, by uniknąć tego, co zaplanował Nale. Dlatego zachował milczenie.

Nale szerokim gestem uniósł ręce na boki, obejmując nimi brązowo-zielone trawy sięgające im do pół uda, wśród których wyrastały pędy ogromnych kwiatów wysokości człowieka – o sztywnych, przypominających skorupę pędach i żółtych płatkach otaczających brązowy środek podobny do oka.

– Ta ziemia była naszym pierwszym domem na tym świecie – mówił dalej Nale. – Kolebką ludzkości, w której powstały nasze pierwsze prawa. Nie stworzyły ich spreny ani ludzie, lecz sam Bóg i monarcha, którego wybrał, Jezrien, Król Heroldów i Herold Królów. Mój wróg, a później mój bliski przyjaciel. Boskie pochodzenie to podstawa prawa w Shinovarze, Kaladinie Burzą Błogosławiony. To próbujesz podkopać.

– Ale… chwileczkę. W takim razie dlaczego Shinowie oddają cześć sprenom?

– Sprenom? Masz na myśli dosłowne fragmenty boskości?

– Tak, Syl to powtarza, ale… to znaczy… – Zmarszczył czoło. – To naprawdę nie ma sensu. Jak wy, Heroldowie, w ogóle znaleźliście ten świat?

– Podążaliśmy za świętymi tonami Rosharu. Sięgnęliśmy poprzez moc Przenoszenia… Ishar był niegdyś mistrzem tej sztuki. Ja również miałem pewien talent. – Na jego twarzy na chwilę pojawiła się tęsknota. – Słyszałem je… pieśni nowego świata, świeżego i żywego. Zachęcający rytm…

– Dobrze. Ale czy spreny były w to zaangażowane? To miejsce czasem do mnie przemawia. Sama Wiatr.

– Zignoruj to. Echa boga, który dawno zginął i odszedł.

– Ale…

– Zboczyliśmy z tematu. Powiedz mi, obaliłbyś cały system rządów w Shinovarze?

– Co? Oczywiście, że nie.

– Jak zareagowałbyś, gdyby inny zakon Świetlistych przyszedł i zasugerował, że wasze przysięgi, że będziecie chronić, są głupie?

– Posłuchaj. – Kaladin uniósł ręce z narastającą frustracją. – To mu nie pomaga. To, co robisz, sprawia ból Szethowi. Nie argumentuję jak uczony, Nale. Ale to nie pomaga. Jest zepsute. On potrzebuje pomocy, współczucia, a ty go mu nie dajesz.

– On jest bardziej uszkodzony niż większość. – Nale zatrzymał się na drodze i spojrzał Kaladinowi w oczy. – Ty przyłożyłeś do tego rękę. Wiesz, kto go podniósł z ziemi tamtego dnia, kiedy zostawiłeś go, żeby umarł w burzy, Kaladinie Burzą Błogosławiony? Gdzie było wtedy twoje współczucie?

Kiedy tak stali i patrzyli sobie w oczy, przeleciał między nimi podmuch wiatru.

– On próbował wtedy zabić Dalinara – stwierdził Kaladin.

– Teraz więc ukrywasz się za prawem i rozkazami, które dostałeś? – Nale odwrócił się w stronę Szetha. – Jesteś gotów?

– Tak – odparł Szeth.

– Chwileczkę. Gotów na co? – spytał Kaladin.

– Klasztor Tkaczy Światła – wyjaśnił Nale. – Gdzie weźmie Ostrze do ręki i pokona Niosącego Honor.

Kaladin zmarszczył czoło i rozejrzał się po okolicy, którą wypełniały pylista ziemia i zbyt wysokie kwiaty. Musieli się cofnąć po tym, jak poprzedniego wieczoru odwiedzili drugi pusty klasztor. Teraz wydawało mu się, że znajdowali się gdzieś w środku zachodniej części Shinovaru. W pobliżu gór, które graniczyły z zachodnim oceanem. Z… jak Szeth go nazwał? „Wielkim oceanem”? Nie, to brzmiało śmiesznie. Ale to było coś podobnego.

Te zachodnie góry były niższe niż te na wschodzie Shinovaru, pozbawione śniegu, i miały więcej spłaszczonych wierzchołków niż ostrych szczytów. Upał sprawił, że Kaladin lepił się od potu, kiedy uniósł rękę do oczu i się rozejrzał.

– Nie widzę go – stwierdził.

– Jest przed nami, ukryty wśród krajobrazu – wyjaśnił Nale. – Sądziłeś, że klasztor Tkaczy Światła da się łatwo zauważyć?

Kaladin zarumienił się i spojrzał na Szetha ze świadomością, że jego argumenty zawiodły. Szeth skręcił z drogi i ruszył o wiele węższą ścieżką w bok. Nie patrzył Kaladinowi w oczy.

To było nieuczciwe, że przekonanie kogoś zależało nie od siły argumentów, lecz od siły argumentującego. Kaladina zawsze to złościło, ale ponownie, brakowało mu elokwencji, by wyjaśnić, dlaczego. Zatem tylko gotował się w środku, kiedy Szeth znów sięgnął po broń i – wbrew temu, czego rzeczywiście pragnął – ponownie ruszył zabijać.

* * *

Jasnah opuściła naradę na temat strategii obrony Thaylenah przepełniona dręczącym niepokojem, choć jego podstawowa przyczyna jej umykała. Przynajmniej jej ubiór spełnił swoją rolę. Mundur miał pewne elementy dostosowane do jej płci, dopasowaną górę i zapinany pod szyją płaszcz, długi zarówno z przodu, jak i z tyłu, przez co układał się trochę jak spódnica, ukrywając spodnie i ciężkie buty. Do tego rękawiczki i cały strój nie utrudniał jej walki.

Stała się wzorem dla wielu kobiet Świetlistych i musiała być świadoma tego – przez cały czas – że jest obserwowana. Oczywiście to zawsze była prawda – ale teraz przynajmniej niektórzy traktowali ją jako pozytywny przykład.

– Przygotowania – szepnął jej do ucha Kość Słoniowa. – One są dobre, Jasnah. Obrona jest. – Jak to często robił, siedział na jej kolczyku, specjalnie dla niego nosiła duże z morskich muszli.

Za nią inni generałowie i admirałowie opuścili salę narad, rozmawiając między sobą. Po całym dniu planowania obrony Thaylen nastroje były dobre. Skalni Strażnicy sądzili, że uda im się ukryć w zatoce kamienne kolce, które mogły rozerwać kadłuby i zatopić statki. Dodatkowo artifabrianki znalazły sposób na Istoty z Głębin – fabriale, które identyfikowały zbliżających się Stopionych. Ostrzegłyby ich wcześniej, gdyby wróg spróbował przypuścić atak z zaskoczenia przez kamień.

Brama Przysięgi została całkowicie zamknięta, a Tkacze Światła pełnili straż w Cieniomorzu, ukryci za pomocą swoich mocy. Wiatrowi patrolowali w powietrzu, a ogromne arbalety wycelowano w niebo, by zrzucały z niego Istoty z Niebios. Tego ranka przybyła specjalna przesyłka – kilka klejnotów cennego anty-Pustkowego Światła, które mogło na zawsze zakończyć życie Stopionego.

Thaylenah było przygotowane najlepiej, jak to możliwe – kupieckie miasto stało się jedną wielką fortecą. Ze względu na wysokie klify z jednej strony – i brak przyczółku, który umożliwiałby dotarcie na wzniesienia za nimi – zdobycie portu byłoby koszmarem.

O czym wrogowie wiedzieli.

A i tak przybywali.

Jasnah dotarła do otwartego okna, dzięki któremu mogła spojrzeć na miasto z najwyższego poziomu. Niegdyś mogłaby uznać to miejsce za odprężające, ze względu na ten niebieski, migoczący ocean i rześkie południowe powietrze. Tego dnia czuła się zniechęcona. Bo w głębi duszy wiedziała, że przegapili coś kluczowego.

– Jasnah? – szepnął Kość Słoniowa z jej prawego ucha. – Co jest?

– Sama chciałabym wiedzieć – szepnęła. – Kryje się tu tajemnica, której generałowie i admirałowie nie dostrzegają.

Spren rozważył jej wyjaśnienie, co było jedną z przyczyn, dlaczego tworzyli tak doskonałą parę. Jako atramentospren miał tendencję do skupiania się na teraźniejszości – sytuacji takiej, jaką była. Była to skłonność, nie coś absolutnego, ale odkrył, że ocena aktualnej sytuacji dawała największą szansę na rozwiązanie problemu.

Jasnah z kolei miała tendencję do skupiania się na wszystkim poza teraźniejszością. Zrozumienie przeszłości i jej wpływu na przyszłość było jej powołaniem jako Veristitalianki – jedynej grupy uczonych, które przyjęły ją jako młodą kobietę, podczas gdy wszystkie inne uważały jej herezję za powodującą zbyt wielkie konflikty. Przeszłość i przyszłość były poślubione, ale czasami, kiedy za bardzo skupiła się na nich, oddalała się od teraz.

– Jasnah, niepokoisz się, że to, co postrzegamy, nie jest prawdą – powiedział Kość Słoniowa. – Że inna rzeczywistość jest. – Tak. Nie jestem specjalistką od taktyki, ale zgadzam się z tym, co mówią generałowie, Świetliści i admirałowie. Miasto jest nie do zdobycia. Więc…

– Więc martwisz się, że się mylimy… – Spren zastanawiał się przez chwilę. – Może tym, kogo potrzebują, nie jest kolejny generał, Jasnah. Może tym razem potrzebują uczonej.

Od razu zrobiło jej się głupio. Jeśli miała udowodnić swoją wartość tej grupie, to nie dzięki swojej przenikliwości taktycznej. Na wojskowej strategii znała się lepiej od przeciętnego człowieka, ale zgromadzeni na sali zaliczali się do najlepszych na świecie. Musiałaby spędzić lata na nauce, nim mogłaby im dorównać.

Ale jeśli miała rację, to był problem logiczny, nie wojskowy. Jak Odium miałby zniszczyć niezniszczalne miasto?

Potrzebowała papieru i spokojnego miejsca, by pomyśleć.

Natychmiast.

70

Współzawodnictwo iluzji

Oba zawierają tyle szczegółów, ile udało mi się przypomnieć. Moje życie. Moje rządy. Mój smutek. Moja chwała.

Fragment epilogu Dawcy Przysięgi, autorstwa Dalinara Kholina

Szeth nie czuł szczególnej bliskości z Tkaczami Światła. Choć szkolił się w ich sztukach, bo takie były wymagania, nie mógł znieść, że robili sobie żarty z prawdy, zasadniczo oddawali cześć kłamstwom.

Idąc ostatnim odcinkiem ścieżki do klasztoru, zaczął się jednak zastanawiać. Wyobrażał sobie Tkaczy Światła jako dziwne istoty, które obracały prawdę w cokolwiek, czym chciały, żeby była. Ale może przeobrażanie prawdy w to, czym chciało się, żeby była, nie stanowiło jedynie cechy kłamców, lecz wszystkich istot ludzkich.

Ta węższa ścieżka odchodząca od głównej drogi prowadziła w dół łagodnego zbocza. Szedł nią razem z Ninem – albo Nale’em, jak sam o sobie mówił – a Kaladin i Sylphrena podążali za nimi. Szeth czuł się samotny. Jego spren przestał się do niego odzywać, z wyjątkiem wydawania poleceń. Krew Nocy całymi dniami rozmawiał z Ostrzami Honoru. Kaladin i Nale się kłócili. Czy obchodził ich Szeth, czy jedynie udowodnienie, że ten drugi się myli? Czy odważy się myśleć w taki sposób o świętej istocie w rodzaju Nina-syna-Boga?

Szeth obejrzał się przez ramię na dwóch mężczyzn. Mundur niebieski i czarny. Mężczyzna, który zostawił go na śmierć, i mężczyzna, który go ocalił. Mężczyzna, który twierdził, że Szeth go obchodzi, i ten, którego obchodziło jedynie prawo. Był trochę zły na nich obu, że ciągnęli go w przeciwne strony.

Może to również po prostu było życie. Bycie przeciąganym między dwiema częściowymi prawdami. Sivi tak bardzo starała się skłonić go, żeby to zaakceptował, a on zawsze się opierał. Bo jeśli w życiu chodziło o częściowe prawdy na równi z całkowitymi, to wszystkie inne aspekty jego istnienia stawały się skrajnie chaotyczne.

Bardzo tęsknił za słodkimi, czystymi prawdami ścieżki Nina. Nawet jeżeli wymagały od niego, by zabijał.

Szeth? Głos Krwi Nocy. Dobrze się czujesz?

– Mieczu-nimi? – szepnął Szeth, przesuwając wiązkę mieczy na plecach. Niósł połowę, a Kaladin drugą, przytroczoną do plecaka. Były ciężkie, lżejsze, niż powinny, ale ich waga nie była nieistotna. – Nie musisz się martwić.

Ja tylko… coś od ciebie poczułem.

– Poczułeś? Jak możesz poczuć to, co ja?

Nie wiem. Czuję się bliski tobie. Ty cierpisz.

– Zawsze cierpię.

To nie powinno… sobie pójść? Ludzkie cierpienia łagodnieją, prawda?

– Bardzo bym chciał, żeby tak było, mieczu-nimi. Ale wydaje mi się, że nie zasługuję na taki spokój.

Powiedziałeś, że już nie będziesz zabijał.

– Tego również bym chciał.

Szeth skręcił w prawo i zaczął schodzić po stopniach ukrytych wśród pagórkowatego brązowego krajobrazu. Schody, wybudowane z kłód i pali wbitych w ziemię, zużyte przez czas i stopy, prowadziły do wąskiego wąwozu w miejscu, gdzie stykały się dwa wzgórza, a między nimi płynął strumień.

Szeth? – spytał miecz. Jesteś złym człowiekiem?

– Dlaczego pytasz? – szepnął. – Wcześniej powiedziałeś, że jesteś pewien, że nie jestem.

No tak, słuchałem. Co więcej, próbowałem sobie przypomnieć, co czasem jest trudne. Mówisz o brzemionach, które dźwigasz. Ludziach, których zabiłeś. Niewinnych, tak mówisz. A… zabijanie niewinnych jest złe. Prawda?

– Tak.

Ale kiedy uratowałeś Dalinara i Świetlistych, to było dobre, prawda?

– Mam taką nadzieję.

Zostałem stworzony i dano mi prosty cel. Niszczyć zło. Pomyślałem, że znajdę ludzi, którzy są źli, i zniszczę ich. Tego chce Nale, prawda? Podzielić ludzi na grupy. Źli. Nie źli.

– To za proste, nawet dla jego filozofii – szepnął Szeth, kiedy dotarł na dół schodów. – On wskazuje, że wszyscy są czasem dobrzy, a czasem źli. Nie da się nas podzielić na te dwie grupy, zatem potrzebujemy wskazówek.

Czy odróżnienie dobra od zła nie powinno być łatwe?

– Wszyscy udajemy, że tak jest. Ale gdyby tak było, nie byłoby między nami takiej niezgody. – Szeth wszedł do wąwozu, strumyk ciurkał po jego prawej stronie. – Niemal wszyscy zgadzamy się w podstawowych kwestiach. Zabicie niewinnego jest złe. Ale jeśli dzięki temu ocali się trzech niewinnych? A jeśli jest się narzędziem, postępującym zgodnie z tym, co uważało się za nadrzędne prawo? A jeśli podjęło się dobre działanie, które się nie powiodło, i zginęli niewinni?

Wydaje się, że to rzadkie przypadki.

– Gdyby tylko tak było, mieczu-nimi. Gdyby tylko.

Wąwóz otworzył się, ukazując klasztor. Był częściowo wykuty w skałach, a jego kamienną fasadę poplamiła kapiąca z góry woda. Szeth widział rozpadliny na Strzaskanych Równinach i to miejsce było zupełnie inne. Przede wszystkim otwarte w stronę nieba. I choć płynący środkiem strumień dodawał nieco żyzności – pozwalając wyrosnąć niedużym drzewom – wąwozu, w przeciwieństwie do rozpadlin, nie wypełniały tak liczne i zdeterminowane rośliny.

To był cichy, refleksyjny zakątek wietrznej krainy. Szeth przyglądał się i martwił. Nie tylko z powodu swoich wcześniejszych niepokojów, ale ze względu na Głos. Wiedział, że w końcu będzie musiał stawić mu czoło. Sądził, że zmniejszenie jego wpływu na ojczyznę, poprzez zabijanie Niosących Honor, było dobrym sposobem. Ale kiedy te bitwy się skończą, co wtedy?

Mógł walczyć z jednym z Niestworzonych? Dalinarowi się to nie udało. Musiał pokonać go siłą woli, stawiając opór pokusie Dreszczu – ale również, jak opisał w swojej książce, przyznając się do tego, co ich łączyło. Czy Szetha czekało coś podobnego?

Nie wiedział. Dlatego zamierzał zrobić to, co mógł – a to oznaczało oczyszczenie tej ziemi. Ruszył w stronę klasztoru, który otaczało – zamiast miasta czy nawet garnizonu – tylko kilka domów dla pomocników i służby. Sprawdził je i okazało się, że wszystkie były puste.

Wychodząc z jednego z nich, minął Kaladina i Nina.

– Szeth – powiedział Kaladin, próbując złapać go za ramię. – Musi istnieć inny sposób.

Szeth zatrzymał się i pozwolił, by Kaladin go chwycił – a wtedy mężczyzna poczuł się głupio, bo od razu go puścił.

– Nie pytam, czy jest inny sposób – stwierdził Szeth. – Robię to, co jest wymagane.

Zdjął torbę z mieczami i podał ją Kaladinowi, a później przywołał swoje Ostrze i wkroczył do klasztoru.

Kaladin podszedł do wejścia, by go obserwować, ale Nin złapał go za ramię.

– On musi wypełnić pielgrzymkę bez twojej pomocy, Wiatrowy – powiedział Herold. – Nie wtrącaj się.

Wnętrze klasztoru było ciemniejsze niż inne. Oświetlenie zapewniał jedynie świetlik w dachu wielkiej sali, wysokiej na trzy kondygnacje. Kolumna słonecznego blasku padała na grupę trzydziestu kobiet stojących w szeregach – a każda z nich miała tę samą twarz.

Szeth zatrzymał się z Ostrzem Odprysku w ręku. Czekał.

– Mech-syn-Kowala?! – zawołał. – Ja… nie będę z tobą walczył, jeśli nie muszę.

– W takim razie nie powinieneś tu wchodzić. – Głos Mchu odbijał się echem z głębi sali. – Myślałem, że już nigdy cię nie zobaczę, Szeth. Tęsknię za starymi czasami.

Szeth z wahaniem zrobił krok do przodu. Te rzędy ludzi nosiły takie same kolorowe suknie. Wyglądały jak…

Jak Herold, pomyślał. Shush-córka-Boga, Tkaczka Światła.

Tak. Poznał ją w rzeczywistości, a to był jej przybliżony obraz. To nie było trzydzieści kobiet, lecz trzydzieści iluzji patronki klasztoru.

Trzymając się skraju sali, gdzie było ciemniej, Szeth skradał się, podchodząc bliżej. Każda z iluzji wyglądała identycznie. Wszystkie stały nieruchomo i patrzyły na niego.

– Pokaż się, Mech – powiedział Szeth.

– Zrobiłem to. – Głos mężczyzny dochodził z szeregów iluzorycznych kobiet.

Szeth obserwował twarze tych stojących najbliżej i one nie mówiły. Ale… uzdolniony Tkacz Światła potrafił zniekształcać i zaginać powietrze, by stworzyć dźwięk.

– Ukrywam się przed tobą, w tym świetle, jako jedna z wersji Shush.

– Nie możemy po prostu się pojedynkować?

– Pojedynkować? – powtórzył Mech ze śmiechem. – Myślisz, że miałbym jakiekolwiek szanse, Szeth?

Szeth wciąż szedł wokół kręgu światła.

– Wiesz, że nie kładziemy dużego nacisku na walkę – mówił dalej Mech.

To była prawda. Czasami Tkacza Światła wybierano przez współzawodnictwo iluzji – choć jeśli któryś był tak uparty jak poprzednik Mchu, walka na miecze stawała się koniecznością. Niosącego Honor Kowala Więzi również wybierano nietypowo, w głosowaniu.

– Czyli zamiast pojedynku jest gra?! – zawołał Szeth. – Jedna z twoich śmiesznych zgadywanek?

– Moja rola kończy się, kiedy wybierzesz jedną z moich postaci, by ją zabić – powiedział Mech. – Niemal wszystkie ze stojących przed tobą iluzji są niedoskonałe. Jedna jest mną, ukrytym pod twarzą, która za to jest doskonała. Dwadzieścia dziewięć ze stojących tutaj jest nieszkodliwych, jedna ze stojących tutaj jest śmiertelnie niebezpieczna. Nie możesz dotykać iluzji, a one nie odpowiedzą na twoje pytania. Aby zwyciężyć w tej próbie, musisz wybrać wersję mnie, przebić jej oko Ostrzem i zabić mnie. Następnie musisz uciec z mojego klasztoru z moim Ostrzem. Jeśli zaatakujesz niewłaściwą iluzję, przegrasz. Jeśli dotkniesz ich w jakikolwiek sposób, przegrasz. Jeśli zawiedziesz, twoja pielgrzymka się skończy i zostaniesz uznany za niegodnego wysokiej pozycji, do której dążysz. Jeśli uda ci się zdobyć moje Ostrze, będziesz godny. To twoja prawdziwa próba, Szeth-synu-Neturo. Odzywam się do ciebie po raz ostatni. Wybieraj ostrożnie.

Szeth westchnął i na razie odesłał Ostrze Odprysku. Ufał swoim umiejętnościom walki Ostrzem przeciwko każdemu poza Heroldem, ale umysłowi? On… mu nie ufał. Nie z tymi głosami w kątach.

I tak musiał dać z siebie wszystko. Bo tego od niego wymagano, a on robił to, czego od niego wymagano.

* * *

Venli szła przodem przez rozpadliny Strzaskanych Równin i prowadziła dwadzieścioro ze swoich rodaków – i kilka przepastnych bestii idących dalej za nimi – w stronę ukrytej pieśni, którą dopiero zaczynała słyszeć.

Weszli do rozpadlin od wschodu, sposobem, jakiego nie wykorzystywała nigdy wcześniej. W przeszłości, w dzieciństwie, zawsze dostawała się do rozpadlin, wskakując do nich z góry lub schodząc po ścianie – zazwyczaj podążała wtedy za Eshonai z jakąś dziecinną misją. Wspominała te dni z uśmiechem. Zanim zaczęła zazdrościć siostrze, zanim znalazła się w potrzasku, zmuszona zapamiętywać pieśni, podczas gdy jej siostra marnowała czas.

Dostroiła się do Pokoju. Nie tak powinna o tym myśleć, prawda?

Venli zatrzymała się na rozgałęzieniu, by spojrzeć na rodaków, którzy podążali za nią. W grupie było kilkoro z jej towarzyszy z Urithiru, którzy odeszli razem z nią – Dul, Mazish i Shumin. Była również większa grupa pierwotnych słuchaczy, a na końcu Leshwi i jej Istoty z Niebios. Rozpadliną płynął spokojny strumień, który przez większość czasu dawało się ominąć, idąc wzdłuż ściany. W miarę zbliżania się do burzy nurt najpewniej przyśpieszy, ale Venli miała nadzieję, ze nie zostaną zmuszeni do wyjścia z rozpadlin. Wieczna Burza nie zrzucała tyle deszczu, co zwykle arcyburze.

Obróciła się i przeszła przez stado życiosprenów, mijając kamień w kształcie gałęzi drzewa. Samotny patyk został odłamany przez wiatr i skończył tutaj – gdzie w swoim czasie pokryła go warstwa kremu. Takie kształty zwykle były puste w środku – gdyby na niego nadepnęła, zmiażdżyłaby go, bo pierwotne drewno zbutwiało, pozostawiając tylko tę skorupę.

Myśli w podobny sposób obracały się czasem w kamień. We wspomnieniach była „zmuszona”, by siedzieć i się uczyć – ale w jakim stopniu była to prawda? Ćwiczyła, bo uwielbiała pieśni, uwielbiała się uczyć i uwielbiała spędzać czas z matką. Jej niechęć wynikała z faktu, że nie czuła się doceniania, nie z samej pracy.

A siostra? Jej siostra robiła to, czego oczekiwał ich lud, nawet jeśli sama Venli tego nie dostrzegała. Pielęgnowanie tego nasienia niechęci było jak wzięcie patyka i pokrycie go kremem – jeśli nie będzie ostrożna, prawda zgnije w środku. I zostaną jej puste kłamstwa.

W zamian przywołała inne wspomnienia – pięknych wieczorów, kiedy śpiewała Eshonai to, czego się nauczyła, obie patrzyły na Strzaskane Równiny i śmiały się razem. W duchu dostroiła się do Pokoju, a później Podziwu. Znajdowała się we wspaniałym miejscu. Powinna nacieszyć się tą rozpadliną i jej pełnym życia środowiskiem.

Gęste, wilgotne powietrze kojarzyło się jej z zapachem herbaty, pełnym pary i woni ziół. Zbocza rozpadliny pokrywały pnącza, a łupkokora miała setki jaskrawych odcieni. Po prawej widziała żółtą, w kształcie wachlarza, wyrastającą ze ściany i przypominającą książkę, której kartki ktoś przerzucał.

U jej stóp kremliki śmigały wśród lasów, które im samym musiały wydawać się ogromne, ale dla Venli każdy był jak niewielka diorama. Taka jak dzieła Kunony, w których każdy kamyczek i malutka roślinka miały swoje starannie wybrane miejsce.

Kunonę… zabiły narodziny Wiecznej Burzy. Venli spojrzała na ciemne niebo, widoczne przez szczelinę na szczycie rozpadliny, wysoko na górze. Czerwone rozbłyski odbijały się od chmur. Kierując się w głąb, wchodzili do jej królestwa.

Nadal słyszała ten rytm dochodzący z pewnej odległości. Ten, za którym podążała. Im bardziej się zbliżali, tym wyraźniej Venli słyszała ton – nieco fałszywy, z chaotycznym rytmem. Po jej prawej na bulwiastym liściu siedział fioletowy kremlik. Wydawało się, że ją obserwuje, więc zanuciła w jego stronę szczęśliwy rytm.

Wkrótce Thude podszedł do niej, trzymając w ręku klejnot jako źródło światła. Jego stopa zmiażdżyła z cichym trzaskiem zbutwiały konar – prąd poniósł kawałki w stronę reszty grupy.

– Venli – odezwał się z Niepokojem. – Jesteś pewna, że idziemy we właściwą stronę? Tam jest Wieczna Burza.

– Najpewniej zatrzymała się w miejscu. On robił to już wcześniej, przenosił burzę tam, gdzie chciał, by się znajdowała, by przerazić ludzi i ich zdominować. – Venli się zawahała. – Tu trwa bitwa, Thude. Ludzie i pieśniarze walczą o Narak. Mówiłam ci, co wysłał mi Rlain? O umowie, którą ludzki król zawarł z Odium, i dziwnych warunkach, które pozwolą im zachować to, co zdobędą przez te dziesięć dni?

– Tak wiele przelanej krwi o jałowy obszar pełen połamanych skał – szepnął Thude z żałobą w głosie. – Ludzie spędzili wiele lat, mordując tam słuchaczy, a teraz inni znów się o niego zabijają.

Zanuciła ze Stratą i… uświadomiła sobie, jakie to smutne, że on stał się tak poważny. To była częściowo jej wina.

Głównie jej wina.

– Przepraszam, Thude – szepnęła. – Za wszystko.

– Ciągle myślę, że może ona jakimś sposobem przeżyła, Venli. Że pewnego dnia Eshonai znów wejdzie do naszego obozu. Kiedy ty wróciłaś… myślałem… myślałem, że to ona. Przez chwilę. Czy to głupota z mojej strony?

– Nadzieja nie jest głupia… – Skrzywiła się. – Tyle że, Thude… widziałam trupa Eshonai. Przepraszam. Powinnam była o tym wspomnieć. Ale wiesz, że Nuta była najpierw jej sprenem.

Spojrzał na nią i zanucił z Wdzięcznością. Chciał, żeby wyjaśniła.

– Po tym, jak moja siostra zginęła, zostałam wysłana z Demidem po jej Odpryski. Thude, Odium ona nie obchodziła. Była dla niego do wykorzystania i wyrzucenia. Myślę, że wtedy zaczęłam się zmieniać. Tamtego dnia, kiedy ją znaleźliśmy, a ja uświadomiłam sobie, że innych obchodziła tylko jej zbroja…

Nuta zanuciła w jej wnętrzu. Uspokajająco. I dodała coś interesującego.

– Thude, Nuta mówi, że Eshonai nie była jego, kiedy umarła. Wyrwała się – powiedziała Venli.

– Była w burzoformie. Czy to w ogóle możliwe?

– Mnie się udało, ale jedynie z pomocą Nuty. Nuta mówi… Eshonai też to zrobiła. Wyrzuciła go z umysłu i była sobą, kiedy umarła. Możemy z nim walczyć.

Za szeregiem słuchaczy widziała jeden z większych cieni poruszających się w rozpadlinach. Nalegały, by im towarzyszyć. Pięć przepastnych bestii, wśród nich ta, którą wszyscy nazywali Chmurą Burzową, ich przywódca. Lub też to on jako pierwszy postanowił z nimi nie walczyć – a kiedy największy i najbardziej niebezpieczny z nich wszystkich uznał, że małe stworzonka na Strzaskanych Równinach go pokonały, pozostali poszli za jego przykładem.

– Może uda nam się coś zrobić z walką, która trwa przed nami, Thude – powiedziała Venli. – Może powinniśmy do niej dołączyć, jak zasugerowałam wcześniej.

– Nie.

Uniosła klejnot, by oświetlić jego twarz.

– Venli, nie będziemy walczyć. Postanowiłem znów ci zaufać, ale nie jesteś naszą przywódczynią. Jest nas zaledwie tysiąc dorosłych. Przepastnych bestii znacznie mniej. Nie więcej niż sto osobników? Mam wrażenie, że ich liczba szybko maleje. Jeśli zbyt wiele z nich zginie, będą miały problemy z rozmnażaniem. Nie zaangażujemy się w tę walkę.

– Nasza liczebność to moja wina. Gdybym nie…

– Venli, sam nie wierzę, że to mówię, ale… daj spokój. Wszyscy żałujemy tego, co się wydarzyło. Ale… zły bóg był zdecydowany nas zniszczyć. Próbuję nie czuć do ciebie nienawiści. Obojgu nam pomoże, jeśli będziemy żyć dalej.

Westchnęła, ale on miał rację – zarówno jeśli chodziło o nią, jak i o powstrzymanie się od walki. Wątpiła, by w ogóle jej towarzyszyli, gdyby spreny się nie odezwały, a przepastne bestie nie potwierdziły istnienia tego dziwnego tonu.

– Żadnej walki – powiedziała do Thude’a. – Cieszę się że przyszedłeś z Piątką. Jakąkolwiek decyzję podejmiemy, będzie oczywiście należała do was.

Zanucił z Determinacją. Zostawili Jaxlim, bo ona i Venli – jako powierniczki pieśni – nie mogły jednocześnie ryzykować. Ale przyszła cała Piątka, choć wcześniej mianowali innych na swoje miejsce, gdyby nie wrócili. Venli nie mogła nie wspominać, że zrobili to samo, kiedy po raz pierwszy udali się w odwiedziny do ludzi. W czasie tej brzemiennej w skutki wyprawy zabili Gavilara i wzniecili cały ten chaos.

Dostroiła się do Pokoju i znów ruszyła w drogę z nadzieją, że nie biegnie w stronę podobnego kataklizmu. Dotarcie do centrum miało wciąż zająć sporo czasu, bo musieli w tajemnicy maszerować przez te wijące się rozpadliny – ale wyjście na płaskowyże na górze byłoby samobójstwem ze względu na patrole Istot z Niebios i Wiatrowych.

Bezpieczni byli tylko na dole, wśród ciemności i wijących się roślin. Skradając się niczym kremliki poruszające się wśród poszycia.

71

Założenia

Moim celem nie jest stworzenie nowej religii ani doprowadzenie do podziałów wśród vorinizmu. Jestem jednak przekonany, że w najmroczniejszych chwilach mojego życia coś mi towarzyszyło, i nie była to istota, którą zwiemy Wszechmocnym. On nie żyje. A nawet gdyby żył, uważałbym jego działania za coraz bardziej podejrzane.

Fragment epilogu Dawcy Przysięgi, autorstwa Dalinara Kholina

Szeth zakończył okrążanie kręgu jasności w klasztorze Tkaczy Światła. Promienie słońca padały z góry na te trzydzieści iluzorycznych sylwetek. Jak mógł wybrać właściwą? Przyglądając się uważnie, dostrzegał drobne różnice między postaciami – przedziałek w innym miejscu, oczy w innych odcieniach, szarfy na sukniach związane w inny sposób.

Przyglądał się każdej i czuł, że pot spływa mu po twarzy. Nie umiał ocenić, która jest „doskonała”, a które nie. Na burze… jak mógłby pokonać Tkacza Światła w jego własnych sztuczkach? Doszedł do jednego wniosku. Powinien zadać przypadkowy cios i zaufać przeznaczeniu. Przywołał Ostrze i wiedział, że mu się nie uda.

– Hmmm… – szepnął mu do ucha kobiecy głos.

Spojrzał w bok, ale niczego nie zobaczył.

– Tak – szepnęła Syl. – Podstępni Tkacze Światła z ich podstępnymi sztuczkami. Cóż, jeśli twój spren nie zamierza pomóc, ja to zrobię.

– Ty… nie powinnaś tu przebywać – odszepnął Szeth.

– Nale powiedział, że Kaladin nie może ci pomóc, ale ani słowem nie wspomniał o mnie. Jestem bogiem, prawda? Jego fragmentem?

– Oczywiście.

– Czy nie modlisz się do bogów, prosząc ich o pomoc?

– Tak.

– No to…

Myślał przez krótką chwilę.

– Pomożesz mi? Proszę.

– Z przyjemnością – odszepnęła. – Mów cicho i nie wypowiadaj mojego imienia, a oni niech założą, że rozmawiasz ze swoim sprenem.

– Ale ty przestrzegaj zasad. Nie dotykaj ich.

– Dobrze, dobrze. Przejdźmy wzdłuż tego rzędu. Hmmm… One się od siebie różnią. Odrobinę.

– Musimy znaleźć tę, która jest doskonała. Ale skąd wiemy, która jest „doskonałym” przedstawieniem Herolda? Połowa ma zielone oczy, a połowa fioletowe.

– Dokładnie pół na pół?

Zastanowił się i policzył.

– Szesnaście fioletowych. Czternaście zielonych.

– To się wydaje celowe. Czy możemy coś z tego wywnioskować? Szybko, policz, ile ma włosy z przedziałkiem po prawej, a ile po lewej.

Zrobił to. Znów szesnaście i czternaście. Tak samo z wiązaniami szarfy – szesnaście ekstrawaganckich, czternaście prostych.

– Więc czy myślimy, że „właściwa” Ash ma bardziej pospolitą cechę czy mniej pospolitą? – odezwała się Syl.

– Doskonałość jest rzadka, więc mniej pospolitą?

Nie podobało mu się zgadywanie, kiedy chodziło o coś tak ważnego… ale przecież jeszcze przed chwilą był gotów zadać przypadkowy cios. Pomoc Syl złagodziła jego napięcie i odkrył, że jest za to ogromnie wdzięczny. Omówili to razem i poprzez proces eliminacji znaleźli jedną wersję Shush, która miała wszystkie z rzadszych cech. Zielone oczy, przedziałek po lewej, proste wiązanie, pierścień na palcu… i tak dalej przez różne atrybuty.

Zatrzymali się przed nią, trzecią od lewej w tylnym rzędzie. Szeth przygotował miecz.

– Czy to… nie wydaje ci się za łatwe? – szepnęła mu do ucha Syl.

– Owszem.

– Znasz osobę, która to przygotowała?

– Tak.

– Jaka ona jest?

– Aż za bystra. I przekonana o swoim sprycie. Jak większość Tkaczy Światła, których poznałem.

Syl zastanawiała się przez chwilę.

– Tak, nie ma szans, żebyśmy rozwiązali tę łamigłówkę tak łatwo. Oddałabym lewe ucho… nigdy go nie lubiłam… że mieliśmy wybrać tę iluzję. Nie dlatego, że jest właściwa, ale dlatego, że to najbardziej oczywisty wybór.

– To co robimy? – szepnął Szeth.

– Musimy zejść poziom niżej. Musimy odrzucić oczywiste możliwości.

– To skąd będziemy wiedzieć? – Szeth podszedł do końca rzędu i spojrzał wzdłuż szeregu niemal identycznych wersji półbogini. – Mech jest bystrzejszy ode mnie. Na pewno rozważył każdą możliwość.

– Myślę…

– Na twarzach mają nieduże znamiona. – Szeth ruszył wzdłuż szeregu. – Może znajdziemy taką, która nie ma tej skazy? Tyle że to też wydaje mi się zbyt oczywiste.

– Aha. I do tego nieprecyzyjne. Czemu znamię miałoby uczynić kogoś mniej doskonałym? To kolejny sposób, byśmy założyli, że złamaliśmy szyfr, i przegrali. Tak sądzę.

Jej niepewność odzwierciedlała jego własną. Niezależnie od tego, jakie rozwiązanie rozważał… wydawało się liche, powierzchowne. Znalezienie tej jednej Shush, która nie stała idealnie równo z pozostałymi? Tej jednej, która trzymała głowę prosto, gdy inne lekko ją przechylały? Każde mogło być rozwiązaniem, ale w jaki sposób były przez to mniej doskonałe?

Znając Mcha…

– On chciałby zwyciężyć niezależnie od tego, jaką decyzję podejmę – stwierdził Szeth. – To ten rodzaj łamigłówki, prawda? Taki, w którym on nie może przegrać, niezależnie od tego, co wybiorę ja.

– Aaaach… Niemal na pewno masz rację, Szeth. Co dokładnie powiedział na początku?

– Powiedział, że niemal wszystkie iluzje są w jakiś sposób niedoskonałe. Ale jedna jest nim, ukrytym pod twarzą, która za to jest doskonała. – Zawahał się. – Powiedział też, że znajduje się w kręgu światła, więc nie ukrywa się nigdzie indziej w pomieszczeniu.

– Tak. Nie skłamałby, bo to byłoby oszukiwanie. To żadna zagadka, jeśli nie masz szans na znalezienie odpowiedzi. Hmm… zaraz. Wznieś się nad nie, Szeth. Zobaczmy, czy tworzą interesujący wzór.

Przywiązał się w powietrzu, pod świetlikiem. Rzucając cień na te poniżej. On i Syl przyglądali się ustawieniu pięciu rzędów po sześć.

– Niczego nie widzę – stwierdził Szeth.

– Ćwiczyłeś z tym Tkaczem Światła, prawda? Czy wasze szkolenie daje ci jakieś wskazówki?

– To było dawno temu. I nigdy nie byłem w tym dobry. – Jednak do Mchu doskonale pasowałoby nawiązanie do jakiegoś mało znaczącego elementu szkolenia, po tylu latach. Po zastanowieniu powiedział: – Uczono mnie, że jednym z motywów Tkania Światła jest podstęp. Nie chodzi o doskonałość, bo żadna iluzja nie może być doskonała. Obaj zgadzaliśmy się w tej kwestii. Czyli wszystkie te iluzje są niedoskonałe, ze swej natury.

– Ale stwierdził, że jest jedną z tych postaci.

– Cóż, powiedział, że ukrywa się pod jedną z wersji Shush. „Jedna jest mną, ukrytym pod twarzą, która za to jest doskonała…”.

Spojrzał z wysoka i dostrzegł to. Podobnie jak w innych klasztorach, na podłodze znajdowała się stara mozaika przedstawiająca Herolda. Tutaj była to twarz Shush. W kamieniu. Który jest doskonały.

– Na burze – powiedziała Syl. – Podłoga!

Szeth nie potrzebował dalszych dowodów. Przywołał Ostrze, opadł na ziemię i przebił płytki podłogi, dokładnie w miejscu oka.

– Szeth! – szepnęła mu do ucha Syl. – To było impulsywne!

– Zobaczyłaś to w tej samej chwili, co ja.

Patrzył, jak Tkanie Światła na postaciach rozpada się, ukazując grupę wyczerpanych, zaspanych i nieco oszołomionych akolitów.

Akolici? – pomyślał Szeth. Wykorzystał ludzi pod twarzami Shush? Dlaczego? To wydawało się wyjątkowo brutalne. Gdyby Szeth przebił jedną z nich, zabiłby człowieka.

– Mogliśmy to przedyskutować czy coś. – Syl wciąż pozostawała niewidzialna, kiedy szeptała mu do ucha.

– I dać mu czas, by się zorientował, że się domyśliliśmy?

Szeth spojrzał z góry na podłogę – którą rozciął, ukazując zagłębienie w kamieniu pod mozaiką. Wewnątrz leżało ubranie Mcha – kiedy został przebity, podobnie jak pozostali wyparował w chmurze ciemności, pozostawiając Ostrze. Szeth rozciął kamień na tyle, by je wydobyć – Ostrze z falującymi wzorami wzdłuż tylca i okrągłym otworem w głowicy.

– Nadal sądzę, że to było nieco lekkomyślne – stwierdziła Syl.

Szeth uniósł miecz.

– Czasami trzeba po prostu podjąć decyzję.

Kiedy Kaladin i Nin podeszli, uświadomił sobie, że te słowa były absolutnie prawdziwe.

* * *

Jasnah znalazła spokój do namysłu w zupełnie nieoczekiwanym miejscu. W świątyni.

Kiedy wuj Dalinar odwiedził to miasto, wykorzystał swoje moce, by przywrócić starożytną świątynię do dawnego stanu. Jasnah wciąż nie rozumiała, jak mu się to udało – moce Kowali Więzi zachowywały się tak dziwacznie. Oczywiście każdy zakon Świetlistych wykorzystywał Moce w swój charakterystyczny sposób, ale Kowale Więzi działali na zupełnie innym poziomie.

Odnowiona świątynia Talenelata była teraz uznawana za miejsce świętsze od innych w Thaylen i przeznaczona wyłącznie dla Świetlistych. Ponieważ jej komnaty w mieście – na jej własną prośbę – znajdowały się w pobliżu kwater innych generałów… cóż, jeśli potrzebowała ciszy, to było doskonałe miejsce. Nikt nie będzie jej przeszkadzał w tej pełnej powagi okrągłej sali, ozdobionej freskami i kamiennymi glifami strzegącymi i wysławiającymi Wszechmocnego.

Jasnah rozłożyła się na tyłach, między dwiema kolumnami i w pobliżu płaskorzeźby przedstawiającej Talna, Niosącego Cierpienia. Całkiem dobrze oddali jego rysy. Znajdowały się tam stół chirurgiczny i krzesła, bo kiedy w mieście pojawił się Tancerz Krawędzi albo Widzący Prawdę, pomieszczenie wykorzystywano do uzdrawiania.

Położyła notatniki i dokumenty na stole, ale nie usiadła. Miała wrażenie, że przechodzi ją prąd elektryczny – taki, który można było wytworzyć w tym starym eksperymencie ze szmatami nasączonymi solanką i różnymi metalami. Uwięziona błyskawica. W czasie spotkania uczonych, które odwiedziła w młodości, widziała, jak pewna badaczka wykorzystuje ten proces, by wzbudzić drgania mięśni martwego kremlika.

Jasnah krążyła wokół stołu, a jej umysł wrzał. Odium wiedział, że tego miasta nie da się zdobyć bez ogromnych strat. W rzeczy samej, nawet gdyby poniósł ogromne straty, i tak najpewniej by tu przegrał. Thaylen właściwie nie było warto atakować. Jednak przybywał tu w wielkiej liczbie i dawał sobie tylko parę dni na zdobycie miasta.

Czego nie dostrzegała?

Czego wszyscy nie dostrzegali?

Kość Słoniowa urósł i trzymając dłoń na rękojeści miecza pojedynkowego, obserwował ją z wyraźnym rozbawieniem. Stał oparty o ścianę przy drzwiach – sylwetka z czarnego jak atrament marmuru, opalizująca jak olej na wodzie, kiedy promienie światła padły na nią w odpowiedni sposób.

Dawał jej przestrzeń i ciszę, by mogła się zastanowić. Niestety, gdy znalazła się tutaj… odpowiedzi nadal jej umykały. Zanotowała logiczne pytania do zastanowienia, zgodnie z jej formalnym wyszkoleniem, i przyciągnęła stado logikosprenów jak malutkie chmury burzowe.

Każdy pomysł prowadził do odpowiedzi, które wydawały się niewłaściwe. Teoria rdzenia emocjonalnego kazała jej rozważyć, co kieruje uczestnikami. Jakie uczucia mogą sprawiać, że zachowują się w taki sposób? Czy istniał nieuchwytny, emocjonalny powód, dla którego Odium pragnął zdobyć to miasto? Może wciąż bolało go, że nie udało mu się zdobyć go przed rokiem, więc przybywał, by się zemścić.

Jednak to był nowy Odium – i choć moc mogła chcieć zemsty, któż wiedział, czego pragnęło nowe Naczynie? Poruszała się po niepewnym gruncie, zakładając, że zrozumie jego motywację. Poza tym nigdy nie lubiła zakładać, że jej wrogowie popełniają błąd. Tak, dostrzeżenie i wykorzystanie potknięć było ważne, ale niedocenianie wrogów to paskudne przyzwyczajenie prowadzące do jeszcze paskudniejszych niespodzianek. Jeśli się zakładało, że wrogowie podejmowali właściwe decyzje – i szukało się sposobu, by na nie odpowiedzieć – często dochodziło się do ważnych wniosków.

Po założeniu, że wróg jest kompetentny, co było jej kolejnym krokiem? Może teoria formalizmu – rozpisać przesłanki i spróbować wywnioskować na ich podstawie kolejne logiczne posunięcie. To jednak wydawało jej się zbyt podobne do tego, co robili z generałami – oni umieli przygotować się na każdą ewentualność lepiej od niej. Ona musiała odkryć to, czego oni nie dostrzegali.

To doprowadziło ją do teorii ekonomicznej, która uczyła, że należy podążać za bodźcami. Czy atak tutaj mógł przynieść niematerialne korzyści? Na burze. Czy Odium po prostu odciągał ich siły? Skłaniał ich, by przesunęli ograniczone zasoby z miejsc, w których mogli przegrać, i skupili je na bitwie, którą i tak najprawdopodobniej wygrają?

Wydawało się, że to użyteczna hipoteza. Usiadła i rozważyła ją, robiąc notatki, a wokół jej głowy krążyły logikospreny. Fen była jedną z ich dwóch najsilniejszych sojuszników. Była również głośna i arogancka i zażądała pomocy dla miasta, które już przeszło tak wiele. Koalicja była bardziej skłonna poświęcić środki na obronę Thaylen, by nie trzeba go było odbudowywać po raz drugi. Tak… to wszystko mogło ich skłonić, by przeznaczyli zbyt wiele środków na obronę tego miasta.

Czy ten atak mógł być tak naprawdę sposobem, by się upewnić, że dwa pozostałe punkty – Azimir i Strzaskane Równiny – nie dostaną wsparcia? I tu dostrzegła problem ze swoim założeniem. Jeśli celem było jedynie odciągnięcie sił od innych bitew, to po co odciągać w ten sam sposób własne siły?

Może to były oddziały, których nie można by wykorzystać w innych miejscach? Nie… te siły mogłyby popłynąć przez Cieniomorze do Azimiru, prawda? Może brakowało mandr do pociągnięcia statków na taką odległość w tym ograniczonym czasie? A co ze Strzaskanymi Równinami? Czy wrogowie mogliby dostarczyć te oddziały na pole bitwy na czas, wykorzystując pomoc Wiecznej Burzy?

Zrobiła odpowiednie obliczenia i poczuła, że jest na tropie. Ale po godzinie rozmyślania, patrzenia na liczby i zapisywania przemyśleń… doszła do ściany.

– Kości Słoniowa, odwróć moją uwagę – poprosiła.

Był do tego przyzwyczajony.

– Świątynia – powiedział ze swojego miejsca przy wejściu. – Przychodzisz do świątyni, żeby pomyśleć?

– Jest cicha. I piękna.

– Po tych wszystkich latach wciąż nie rozumiem osoby, którą jesteś, Jasnah. Czy to miejsce nie powinno wzbudzać twojej złości? Zaprzeczasz boskości leżącej u podstaw tej religii. Zaprzeczasz wierze ludzi, którzy ją wybudowali.

– To drobne zastrzeżenie, ale nie zaprzeczam, że ludzie, którzy to wybudowali, wierzyli. Nie zaprzeczam też, że wiara ma moc, by inspirować.

– Ale ty przeciwstawiasz się ich bogu.

– Większe zastrzeżenie. Nie przeciwstawiam się ich bogu, bo ich bóg, jak go sobie wyobrażają, wszechmocny i wszechwiedzący, nie istnieje. Nie mogę się temu przeciwstawiać, nie bardziej niż wyobrażonemu przyjacielowi z dzieciństwa… nie można spierać się i walczyć z czymś, co nie istnieje, ani się temu przeciwstawiać. Przeciwstawiam się założeniom, które robią ludzie. Bo jeśli zaczyna się od błędnych założeń…

A niech to Potępienie. Błędne założenia.

Zapomniała o podstawowej zasadzie każdej logicznej analizy – rozważ swoje założenia. Jakie były jej? Uniosła palec, by powstrzymać Kość Słoniową, który – ponownie – był do tego przyzwyczajony.

Założenie pierwsze: Odium naprawdę chciał zdobyć to miasto. Wydawało się to rozsądne, na podstawie tego, co wiedzieli.

Założenie drugie: miasto było dobrze bronione. Wydawało się solidne… przynajmniej ufała admirałom i generałom.

Co jeszcze? Co przegapiła?

Uderzyło w nią jak błyskawica.

„Założenie trzecie” zapisała. „W tę stronę naprawdę kierują się burzowe wojska”.

Zalał ją zimny pot, kiedy dostrzegła ich błąd. Statki kierujące się w tę stronę nie oznaczały żołnierzy. Nawet jeśli zwiadowcy wspominali o pieśniarzach stłoczonych na pokładach, co sugerowało, że pod pokładem jest ich o wiele więcej… To nie znaczyło, że w ich stronę kierowali się żołnierze. Fen była wstrząśnięta, że wrogowi udało się zgromadzić armię do zaatakowania jej miasta. A jeśli wcale się nie udało? Jeśli miał okręty – marynarkę Vedenaru i ukradzione statki z samego Thaylen – i kogoś, kogo mógł przebrać w odpowiednie kostiumy… ale nie miał żołnierzy? Co zrobiłby w tej sytuacji?

Posłałby flotę w tę stronę. Powoli. By jego wrogowie się okopali, przekierowali środki… i czekali na armię, która tak naprawdę wcale się nie zbliżała.

Wstała, oczy miała szeroko otwarte.

– Masz to – powiedział Kość Słoniowa. – Odpowiedź jest?

– Hipoteza jest. Nasi zwiadowcy Wiatrowi muszą zrobić coś potencjalnie niebezpiecznego, ale potencjalnie i niezmiernie ważnego. – Podniosła wzrok. – Muszą się bardzo, ale to bardzo zbliżyć do tych okrętów.

72

Statystycznie niebezpieczna

Jestem świadomy, że w pewnym sensie to absurdalne. Ja, który głoszę, że bóg jest martwy, jednocześnie odrzucam ideę, że żaden Bóg nie istnieje. A jednak sama moja istota – dusza, umysł, ciało – sprzeciwia się idei, że nic się nie przejmuje. Coś takiego musi istnieć.

Fragment epilogu Dawcy Przysięgi, autorstwa Dalinara Kholina

Kiedy Szeth zabrał trochę klejnotów z zapasów klasztoru, Sylphrena znów pojawiła się obok Kaladina – wielkości człowieka, bo wydawało jej się to właściwe. Przyjrzała się zgromadzonym akolitom, których wcześniej przykrywały iluzje. Ludzie. Mech wykorzystał prawdziwych ludzi w swojej próbie. Jakże niepotrzebnie okrutne to było. Iluzje nie potrzebowały osoby, by się jej trzymać – Shallan ciągle tworzyła takie, które istniały samodzielnie.

Szeth wrócił z napełnionymi klejnotami, a wtedy Syl popłynęła z nim i Kaladinem do wejścia do klasztoru. Nale posłał jej spojrzenie. Spiorunował ją wzrokiem? Nie marszczył czoła. Czy można piorunować wzrokiem bez marszczenia czoła? Może powinna spytać jakiegoś złościosprena.

Uśmiechnęła się do Nale’a. Słodko, bo odrobina słodyczy czyniła zasadniczo każdą sytuację lepszą. Szczególnie takie, w których sprawiała, że ktoś się irytował.

Szeth zatrzymał się na kamiennym ganku pod klasztorem i przyglądał się swojemu nowemu Ostrzu Honoru. Za jego plecami biedni akolici zaczęli wychodzić niepewnym krokiem i ściskać się nawzajem, uwolnieni z ciemności. Kaladin kucnął obok Szetha, rozwiązał ich coraz bardziej niezgrabny węzełek z mieczami i wsunął ten nowy do środka – a Krew Nocy poprosił go cicho, by na czas podróży stał się tępy.

– Jestem pod wrażeniem – powiedział Kaladin do Szetha. – Jak rozwiązałeś tę zagadkę?

– Miałem błogosławieństwa sprenów – odparł Szeth.

Nale – który stał z rękami założonymi za plecami jak wielka kamienna rzeźba – jeszcze bardziej intensywnie piorunował ją wzrokiem. Jakie to dziwne uczucie – ożywienia pod pełnym złości spojrzeniem. Psucie dnia tego mężczyzny było czymś naprawdę wspaniałym.

Ale… dlaczego jej umysł ciągle wracał do tego dziwactwa, wykorzystania służących pod iluzjami? Głupi mózg. Czasami nie umiał dać sobie spokoju z pomysłem, a czasami był tak pełen głupich pomysłów, że nie umiał wybrać jednego.

Szeth zwyciężył.

Ale…

„Aby zwyciężyć w tej próbie, musisz wybrać wersję mnie, przebić jej oko Ostrzem i zabić mnie. Następnie musisz uciec z mojego klasztoru z moim Ostrzem” – powiedział Tkacz Światła.

Następnie musisz uciec z moim Ostrzem…

– Cóż, cieszę się, że to nie ja tam byłem – stwierdził Kaladin. – Pewnie bym oszalał.

– Nie. – Syl zmusiła się, by wrócić do chwili obecnej, i kucnęła obok niego i Ostrzy. – Twój spren by ci pomógł. Bo tak powinna działać więź. Oboje dajemy i oboje dostajemy. Symbioza, jak te obrazki, które pokazała mi Shallan, z kremlikami.

– Co mają z tym wspólnego kremliki? – Kaladin zmarszczył czoło.

– Wszystko.

Szeth zawiązał węzełek z owiniętych materiałem mieczy, po czym wstał, gdy ludzie zaczęli wychodzić z klasztoru. Osuwali się na kolana i płakali. Jak w innych miejscach, które odwiedzili. Tutaj wydawało się to… bardziej intymne, w tym małym wąwozie przypominającym rozpadlinę, ze strumieniem ciurkającym za plecami Nale’a.

Ci ludzie otoczyli Szetha na kamiennym ganku przed klasztorem. Miejsce to wyglądało zupełnie jak zwyczajny Roshar, z kamienistym gruntem, prawie pozbawione błota i gleby. Święte miejsce, choć nie potrafiła pojąć, dlaczego spreny kamieni darzono tutaj tak wielką czcią. Spreny kamieni były niemal równie głupie, jak spreny patyków, a to dużo znaczyło.

Choć sam kamień ma starożytne wspomnienia, pomyślała. Krainy, która niegdyś nie znała ani ludzi, ani pieśniarzy…

Kaladin wstał i uśmiechnął się do Szetha. Wiedziała, że lubił tę część, bo przypominała Szethowi, że walczy o coś. Bo ideały były głupie, o ile nie wiązały się z ludźmi. To takie dziwne, że cały zakon Świetlistych tego nie rozumiał.

Syl chciała wznieść się w powietrze i poszukać życiosprenów, bo pomyślała, że może uda jej się znaleźć jakiegoś tutaj, w tym niemal właściwym miejscu ze strumieniem i drzewami.

Ale jej mózg. Jej głupi mózg.

Jej mózg wciąż myślał o Mchu. Uważał się za tak bystrego, a teraz był martwy. I już.

Jej mózg się uczepił. Jak zębami.

Trzymał. Mocno. Ściskał.

„Dwadzieścia dziewięć ze stojących tutaj jest nieszkodliwych, jedna ze stojących tutaj jest śmiertelnie niebezpieczna”. Dwadzieścia dziewięć nie było zagrożeniem, ale jedna z tych stojących była śmiertelnie niebezpieczna. Tkacz Światła nie stał, leżał.

Spojrzała na Szetha, z jego zbyt błyszczącą, zbyt bezwłosą głową. Dwadzieścia dziewięć ze stojących osób nie było groźnych… ale czy jedna z nich wciąż była śmiertelnie niebezpieczna? Ktoś, kto wymyślił tego rodzaju łamigłówkę, wydawał się również kimś, kto bardzo starannie dobierał słowa. Czy był również typem, który ukryłby dwie zagadki w jednej?

„To twoja prawdziwa próba…”.

Syl poderwała się gwałtownie i złapała Kaladina za ramię. Naprawdę złapała go za ramię. Z całej siły.

Spojrzał na nią wstrząśnięty.

– Kaladinie – syknęła Syl. – Jedno z tych akolitów spróbuje zabić Szetha.

Zamrugał, przyjął jej słowa.

I zaufał jej.

Bez chwili wahania Kaladin przywołał włócznię. Syl przybyła, jej substancja wpłynęła w broń, jej świadomość stała się jego świadomością. W tych chwilach nakładała się na niego, patrzyła jego oczami. Nie było to dokładne. Miała świadomość, która nie była do końca jego.

Nigdy nie byli bliżej niż w tych chwilach, kiedy Kaladin – i chwała mu za to – po prostu jej ufał. Chwycił włócznię obiema rękami i zobaczył. Błysk w powietrzu, gdy jedna z osób wychwalających Szetha – dostojna kobieta – przywołała Ostrze i uniosła ręce, by wbić je w plecy Szetha…

I została trafiona przez Kaladina prosto w ucho.

Jej oczy spłonęły i osunęła się na ziemię. Wokół nich ludzie zaczęli krzyczeć i się rozbiegli.

Szeth odwrócił się. Za późno.

– Oszustwo – powiedział Nale. – Wiatrowy ci pomógł.

Szeth wpatrywał się w martwą kobietę, która rozpłynęła się w dymie. Ukląkł z szacunkiem i podniósł jej Ostrze – długie i zakrzywione, ze skomplikowanymi zdobieniem przy rękojeści.

– Niosąca Honor Widząca Prawdę? Nie znam jej. Co z Vambrą-córką-Nieba? Była taka młoda…

Szeth zamrugał, po czym popatrzył na Kaladina, a on popatrzył na Syl, która przyjęła rozmiary człowieka, kiedy Kaladin odesłał włócznię.

– Poprzednim razem zaatakowało cię dwoje Niosących Honor – wyjaśniła. – I dlatego pomyślałam sobie: „Hm. Dlaczego tym razem mieliby wysłać tylko jednego?”. A później pomyślałam: „Głowa Szetha wygląda śmiesznie bez włosów”. Ale później pomyślałam: „Hej. Tkacz Światła powiedział, że dwadzieścia dziewięć iluzji nie jest niebezpiecznych”. I… no… wszystko wskoczyło na swoje miejsce. – Wzruszyła ramionami.

Kaladin odwrócił się do Nale’a.

– Wiedziałeś o tym?

– Kiedy Szeth-syn-Neturo zakończy pielgrzymkę, stanie przed nim trudne wyzwanie. – Nale nawet nie drgnął. – Musimy wiedzieć, że sobie poradzi.

– Jakie wyzwanie? – spytał ostro Kaladin.

– Nieważne. Twoja pomoc była oszustwem. Zasady zostały pogwałcone.

– Jakie zasady? – spytał cicho Szeth.

Syl odwróciła się powoli, podobnie jak Kaladin, w stronę Szetha, który klęczał z nowym Ostrzem Honoru. Słudzy świątyni uciekli i zapanowała dziwna cisza. Szeth podniósł wzrok i spojrzał Nale’owi w oczy.

– Jakie zasady pogwałciłem, Nin-synu-Boga? – powtórzył pytanie Szeth.

– Zasady pielgrzymki.

– Kiedy Pozen wciągnął mnie do Cieniomorza… spytałem go o zasady – szepnął Szeth. – Powiedział, że to wyzwanie nie ma ustalonych zasad. Gdyby miało, nie mógłbym zostać zaatakowany przez dwoje Niosących Honor jednocześnie. Zgadza się?

Nale nie odpowiedział.

– Nie mógłbym również zostać zaatakowany poza obrębem klasztoru. – Szeth wstał i skinął w stronę Kaladina. – Ten mężczyzna został wyznaczony, by mi pomagać. Ponieważ wypełniał swoje zadanie i ponieważ ta pielgrzymka nie ma żadnych zasad… nie rozumiem, jakim sposobem mogły zostać pogwałcone. Panie.

Syl zagwizdała cicho w reakcji na całkowity brak emocji w głosie Szetha. Ci dwaj stali naprzeciwko, czarny mundur i biały. Aż Nale się odezwał:

– Masz rację, a ja się myliłem. Pielgrzymka trwa. Noś swoje nagrody z dumą. Chodź. Odwiedzimy klasztor Widzących Prawdę, co jest czystą formalnością, a później ruszymy dalej do ostatnich trzech. Będą dla ciebie najtrudniejsze, każdy z nich jest wyjątkową próbą.

– I tyle? – Syl czuła narastającą wściekłość. Nie była wiatrosprenem, ale kiedy chciała, potrafiła się poczuć jak burza. – I tyle?

– Czego więcej oczekujesz, kiedy ktoś się pomyli? – spytał spokojnie Nale, odwrócił się i ruszył w stronę schodów.

Syl ruszyła za nim, ale zatrzymała się, kiedy Kaladin spojrzał jej w oczy i pokręcił głową. Pozwoliła więc burzowemu mężczyźnie odejść. Szeth starannie zawinął najnowszy miecz – szósty z tych, które zdobyli – w torbie Kaladina. Ale…

– Zaczekaj – powiedziała. – Jeszcze trzy klasztory, nie licząc Widzących Prawdę, bo ten miecz już mamy. Czy to się zgadza? Mamy sześć mieczy, a nie powinno ich być w sumie dziesięć?

– Ostrze Honoru Wiatrowych zostało zepsute – zawołał idący przodem Nale. Odwrócił się i wzniósł w powietrze, zamiast wspinać się po schodach. – Nasz król, Jezrien, został zabity przez zdrajcę Wiatrowego, Vyre’a. Wtedy Odium przyjął jego Ostrze Honoru i zepsuł je. – Wszedł na szczyt wzgórza i zniknął im z oczu.

Syl spojrzała na dwóch chłopaków.

– Czy któryś z was o tym wiedział?

– Część – przyznał Kaladin. – Nie o zepsuciu.

– Nie pytałem i nie obchodzi mnie to. – Szeth minął ich po drodze do schodów. Później jednak zatrzymał się i wrócił. – Doceniam waszą pomoc. Obojga z was.

Podbiegł, żeby dogonić Nale’a. Syl zaplotła ręce. Czuła swoje ramiona. Podobnie jak mogła potrzeć palcami stóp jeden o drugi, kiedy je miała. Dla siebie zawsze była materialna.

Spojrzała na Kaladina, który kręcił głową.

– Wiem. Ja też to czuję – powiedział.

Przechyliła głowę.

– Ocierające się o siebie palce stóp?

– Moje… że co? Nie, Syl, frustrację. Nale doprowadza mnie do szału. On tak naprawdę nie przestrzega prawa… z byle powodu zmienia punkt widzenia, motywację i nawet moralność. Zachowuje się, jakby był z żelaza, ale kiedy wytknie mu się brak logiki, to albo zmienia temat rozmowy, albo sobie idzie.

– Kaladinie, wydaje mi się, że on jest równie chory jak Taln albo Ash… a może nawet bardziej.

– Zostały nam zaledwie cztery dni do pojedynku. – Zawahał się. – Ja… nie znajdę Ishara na czas, by pomóc Dalinarowi, prawda? Nie wrócę na czas, by zobaczyć współzawodnictwo. Trefniś… Trefniś miał rację, prawda?

– Obawiam się, że tak. Ale twoja obecność tutaj ma cel. Trefniś tak mówił.

Kaladin podniósł wzrok.

– Wiatr powiedziała, że mam coś ważnego do zrobienia… może ważniejszego niż pojedynek. Przynajmniej jej zdaniem. Ale co to może być?

– Może przywrócenie zdrowia Isharowi?

– Dalinar powiedział, że przysięga złożona we właściwej chwili może przemienić Ishara. – Kaladin odetchnął głęboko i skupił wzrok na Szecie wspinającym się po schodach. – Ale ja coraz bardziej przejmuję się Szethem. Za bardzo. Syl, to mnie znów opanowuje. Z początku mnie irytował, a teraz cierpię, że nie potrafię mu pomóc. Podobnie jak z mostem czwartym… Zaczynam się czuć odizolowany, jakbym miał zostać jedynym, który przeżyje, a wszyscy inni zgasną…

Wzięła go za rękę i z wysiłkiem i skupieniem sprawiła, że jej palce zostawiły wgłębienia w jego mundurze. Zobaczył to i uśmiechnął się.

– Wyruszyliśmy w podróż – powiedziała. – Między tym, kim byliśmy, a tym, kim chcemy być. Oboje.

– Ale nie jestem pewien, co mam robić.

– Co takiego powtarzasz Szethowi na temat tego, co on ma robić? Że wypełnianie rozkazów czy bezmyślne przestrzeganie prawa nie jest tak ważne jak odnalezienie własnej drogi?

– Dobrze, masz rację. Jak zwykle.

– Nie mów tak.

– Bo?

– Bo chcę mieć rację jedynie, kiedy mam rację, nie dlatego, że jest to oczekiwane. To część mojej podróży.

– Żyć dla siebie, nie tylko dla innych, a jednocześnie wciąż chcieć mi pomagać.

– Podobnie jak ty potrzebujesz chronić… Tyle że to nie może cię definiować.

– Muszę pomagać, ale nie mieć obsesji na tym punkcie. – Skupił się na Syl. – Naprawdę jesteś błyskotliwa. Nie tylko w tej chwili, ale w sposobie, w jaki pomagasz Szethowi. Jesteś niewiarygodna, Syl.

Jest. Na to właśnie czekała. Uniosła się kilka cali nad ziemię.

Ale nie rób tego tylko dla niego, powiedziała sobie. Rób to, bo tego chcesz.

– Odnajdziemy równowagę. Jakoś. – Kaladin odetchnął głęboko, westchnął i wzniósł się w powietrze za pozostałymi dwoma.

* * *

Shallan krążyła po swoich komnatach – w obozie Sebariala na Strzaskanych Równinach. Jak w poprzednich przypadkach, kiedy stworzyli te malutkie enklawy w Krainie Ducha, kolory się rozpływały, a całość nie wydawała się do końca rzeczywista. Rlain i Renarin siedzieli przy stole w jej salonie, a przez okno w sypialni wpadało naturalne światło. Wiele razy wyślizgiwała się przez to okno, kiedy zaczynała infiltrować Duchokrwistych.

W przeciwieństwie do pozostałej dwójki Shallan – z pomocą Glysa – stworzyła poczekalnię, która nie była jej sypialnią z dzieciństwa. To było zdecydowanie dobre dla nich wszystkich. Choć zasadniczo radziła sobie lepiej, to gdyby spróbowali odwiedzić tamto wspomnienie, trafiliby do komnaty z białym dywanem, który stał się czerwony, i co najmniej jednym trupem.

– To dziwne – stwierdził Renarin. – Nie jestem zmęczony ani głodny. Glys nie umie mi powiedzieć, ile to zajęło, ale musimy przebywać w Krainie Ducha od co najmniej dziesięciu godzin.

– Tumi tak samo – zgodził się Rlain. – Myślę, że czas jest dla nich zbyt mglistym pojęciem. On myśli w kategoriach tego, co było, i tego, co będzie, ale nie ma dla nich ram czasowych.

Renarin postukał palcem w stół.

– Uczone ciotki Navani mówią, że materia, energia i Burzowe Światło to jedno i to samo, tyle że w innych stanach. Wydaje się, że to miejsce jest stworzone całkowicie z Burzowego Światła czy Napełnienia, czy czegokolwiek. Kiedy weszliśmy, czy my również staliśmy się Burzowym Światłem? Jeśli tak, to co się stanie z naszymi ciałami, kiedy wyjdziemy?

– Jak sądzę… – powiedział Rlain. – Jak sądzę, odtworzymy się?

Renarin spojrzał na nią.

– Zakładając, że to prawda, czy moglibyśmy zabrać ze sobą rzeczy? Odtworzyć je z ich duchowego aspektu? Co moglibyśmy stworzyć, gdybyśmy zapanowali nad tym miejscem?

To było istotne pytanie, ale Shallan nie potrafiła się na nim skupić. Nadal krążyła.

– Wciąż martwisz się, jak zabić Duchokrwistych? – domyślił się Rlain.

– Jestem głupia. Zabicie ich tutaj jest zasadniczo niemożliwe. Mogą się uzdrowić, a Burzowe Światło jest wszędzie dookoła. Myślałam, że anty-Światło musi być niebezpieczne… ale nie zrobiło mu krzywdy, tak samo jak nie zrobiło jej mnie.

– Glys mówi… – Renarin przechylił głowę. Spren był niewidzialny, ukrywał się w jego wnętrzu, jak to czasem robił. Wzór uważał ten zwyczaj za fascynujący. – Glys mówi, że ludzkie dusze są stworzone z Napełnienia, ale jego skupienie jest zazwyczaj za małe, by zareagować na anty-Światło.

– Co takiego? – Shallan podbiegła do niego. – Wiesz coś? Co powiedział?

– Mówi, że może zrobić krzywdę ich sprenom – przyznał Renarin, odwracając od niej wzrok. – Czyli… mogłabyś zabić ich spreny albo poważnie je zranić. Ale może być trudno je wyizolować, jeśli ukrywają się wewnątrz ciała.

– Myślałem, że Glys i Tumi są jego – powiedział Rlain z powolnym spokojnym rytmem. – Pustkowe Światło.

– Są mieszanką. Glys mówi… coś o Rytmie Wojny… – Renarin pokręcił głową. – Czy Tumi jest równie bezwzględny? Jeśli chodzi o zabijanie przez nas jego braci i sióstr?

Shallan wzruszyła ramionami.

– My ciągle zabijamy innych ludzi.

– Nie! – Renarin nagle się zarumienił. – To znaczy ja nie… Mimo wszystko uważam to za fascynujące. Światło. Anty-Światło. Napełnienie. Energia.

– Czy dlatego twój ojciec zawsze chciał, żebyś został żarliwcem? – spytał Rlain w Rytmie Ciekawości. – Przez to zadawanie pytań i takie interesujące myśli?

– Aha. Nie wiem, czy odmówiłem tylko dlatego, że chciałem opierać się oczekiwaniom, czy też zostanie żarliwcem wydawało mi się rezygnacją z nadziei, które miał wobec mnie ojciec, kiedy byłem młodszy.

– Nie musisz dorastać do oczekiwań kogokolwiek, Renarinie. – Shallan zatrzymała się obok niego, a dziwnie nasycone światło wlewało się do środka przez okno nad nią.

– Wiem. Zawsze mówimy takie rzeczy, Shallan. Ci z nas, którzy są na zewnątrz. To zasadniczo prawda. Nie muszę się dostosować, zostać wojownikiem i arcyksięciem, czego każdy spodziewa się po synach mojego ojca. Martwię się jednak, byśmy w swej żarliwości nie zapomnieli, że sam fakt, że coś jest bardziej standardowe czy konwencjonalne, nie oznacza jeszcze, że to coś złego. Moje wartości są kształtowane przez tych, którzy mnie otaczają i których szanuję. To oznacza, że nie mogę oddzielić tego, czego chce ode mnie mój ojciec, od tego, czego ja sam chcę dla siebie… jego ideały stały się w dużej części moimi ideałami. Próba całkowitego oddzielenia się od tych wpływów byłaby jednocześnie odrzuceniem tego, kim jestem. I… znów to robię. Zatracam się w swoich myślach. – Spojrzał na Rlaina z prośbą o wsparcie.

– Uważam ten aspekt twojej osobowości za fascynujący. Nigdy się tak naprawdę nie zastanawiałem, skąd się biorą moje ideały. – Rlain położył dłoń na stole, blisko ręki Renarina.

Nie rozpraszaj się ich flirtowaniem, powiedziała sobie Shallan. Musiała ocalić świat. Zostawiła ich na chwilę i podeszła do Wzoru, który stał w drzwiach sypialni.

– Ci dwoje są stanowczo zbyt rozproszeni – mruknęła, mijając go.

– Mmm…

– Nawet nie zaczynaj.

– Czego? Nie mam nic do powiedzenia o młodych Świetlistych, których uwagę od ważnych wydarzeń odwracają zaloty. Zupełnie nic.

Zatrzymała się przy oknie.

– Coraz lepiej radzisz sobie z sarkazmem.

– Dziękuję! Hm. Przynajmniej Renarin wybrał sobie tylko jedną osobę, która go rozprasza…

Shallan przewróciła oczami. W odpowiedzi Wzór zawirował swoim wzorem w szalonej sekwencji, nowe linie i łuki pojawiały się w urzekających kombinacjach. Na burze. Teraz lepiej niż ona radził sobie z przewracaniem oczami? Lepiej, żeby Adolin się o tym nie dowiedział, bo nie pozwoli jej zapomnieć.

Na burze, Adolin.

Te komnaty przypominały jej o nim – o ćwiczeniu walki mieczem pod jego opieką. O jego pasji do tej sztuki i coraz większej namiętności wobec niej.

– Istnieje jakiś sposób, by się dowiedzieć, czy on jest tam bezpieczny, Wzorze? Martwię się o niego, tam w Azimirze.

– Nie wiem – odparł cicho Wzór. – Przepraszam.

To głupie, że już za nim tęskniła. Spędziła tu… Ile? Pół dnia. On pewnie jeszcze nawet nie miał okazji walczyć. Mimo to czułaby się o wiele lepiej, gdyby tutaj był i mogła go przytulić.

Odwróciła się w stronę Wzoru.

– Niepokoi mnie, jak Mraize nas oszukał, przyjmując postać Honoru. To mogło doprowadzić nas do śmierci. Poza tym martwi mnie, co knuje Iyatil.

– Mmm… myślisz, że ma okrąg albo…

– Może pozwala, by Mraize odwrócił naszą uwagę. Jeśli tak, on dobrze sobie z tym radzi… i ciągle wyprowadza mnie w pole.

Wyjęła sztylet z anty-Burzowym Światłem. Gdyby udało jej się dostać ich spreny… Ta myśl była koszmarna. A jednak byli wrogimi wojownikami.

Wróciła do drugiej komnaty.

– Czy któryś z was widział sprena Mraize’a, kiedy się z nim stykamy?

Rlain przechylił głowę.

– Tumi mówi… odbiera wrażenia sprena obserwującego z zewnątrz. Ale tutaj trudno znaleźć kogoś, kto nie chce zostać znaleziony. Szczególnie sprena.

– Jest nieśmiały, jak nasze.

Shallan spojrzała z góry na sztylet – który nie rozpadał się na kolory jak duża część tej wizji. Zamiast tego tworzył wokół siebie niewielki wir, zniekształcający powietrze jak przebicie w rzeczywistości. Coś przyszło jej na myśl.

– Może nie muszę zrobić im krzywdy, może mogę wykorzystać to przeciwko Mraize’owi. Nie odważyłam się uzdrowić, kiedy miałam w sobie anty-Światło. Mraize też tego nie zrobił, wcześniej. Muszę po prostu zranić go tak poważnie, by nie mógł zaczekać, aż anty-Światło z niego wyparuje.

– Glys mówi, że to się może udać. – Renarin pokiwał głową. – Jeśli wciągnie Burzowe Światło, by się uzdrowić, a ono zetknie się z anty-Światłem… to będzie zabójcze.

Pokiwała stanowczo głową.

– Niestety, Mraize umie walczyć lepiej ode mnie.

– W tej ostatniej walce nieźle sobie poradziłaś, Shallan – powiedział Rlain z pochwalnym rytmem.

– Owszem, ale ta walka równie dobrze mogła pójść zupełnie inaczej… i miałam szczęście, że w ogóle mogłam z nim walczyć. Gdyby udało mu się dźgnąć mnie ukradkiem w plecy, mogłoby być po wszystkim. Chciałabym choć raz go zaskoczyć.

– Jak moglibyśmy tego dokonać? – spytał Renarin.

– A gdybyśmy tak zamiast bezpośrednio wejść do wizji, wysłali do środka jakiegoś rodzaju awatar… i obserwowali z zewnątrz? – zaproponował Rlain.

– Tak! – zgodziła się Shallan. – Ostatnim razem po odejściu mogłam tak jakby zobaczyć, co się działo w wizji, a Tkanie Światła jest „ciche”. Nie przyciągnie uwagi bogów, którzy polują na wasze spreny. Moglibyśmy obserwować Duchokrwistych i uderzyć, kiedy to my będziemy mieli przewagę.

Tamci dwaj popatrzyli po sobie i pewnie rozmawiali ze sprenami. Shallan obejrzała się na Wzór, do którego dołączyła Testament – wcześniej druga Zagadkowa leżała na miękko wyściełanym łóżku. Shallan pamiętała, jak luksusowa wydawała się ta kwatera, kiedy zjawiła się w niej po raz pierwszy.

Nie uważała już, że takie łóżko się na nią marnuje. Rozluźnienie było czymś, na co zasłużyła, i powinna nacieszyć się nim w tych rzadkich sytuacjach, kiedy nie pakowała się w niebezpieczeństwo. Miała prawo do odrobiny luksusu w życiu. Podobnie jak miała prawo być szczęśliwa z Adolinem i doceniać jego miłość.

Naprawdę czuła się lepiej. Ale… na biurku przy drzwiach leżała garść kul bez klejnotów. Końcówki, wykorzystywane do gier hazardowych bez prawdziwych zakładów – albo, w tym przypadku, do nauki sztuczek. Tyn je jej dała. Bardziej odruchowo niż świadomie, Shallan podeszła i ukryła kilka kul w dłoni, zastępując je tymi z kieszeni. Później znów to zrobiła, szybki ruch, gdy wpadła na biurko, jednocześnie unosząc drugą rękę dla odwrócenia uwagi.

Wzór podszedł do niej i położył dłoń o długich palcach na jej ramieniu.

– Bezkształtna mówi o każdym, kogo zabiłam, ludziach, którzy mnie przyjęli i mi ufali – szepnęła Shallan. – To… koszmarne, kiedy widzę to w kontekście, Wzorze. Matka, ojciec, Testament, Tyn… Teraz Mraize. Jak wielu ludzi, którzy się do mnie zbliżą, w końcu zabiję? Dlaczego tak często mi się to przydarza?

– Nie wiem, Shallan – szepnął. – Ale od kiedy lepiej poznałem ludzi, mogę powiedzieć ci jedno: koszmarnie radzicie sobie ze statystyką.

– I to ma być pocieszające?

– Tak! Wasze rozumienie liczb zawiera tak poważne błędy. Właściwie jest to całkiem inspirujące, tak.

– Ja… potrzebuję trochę pomocy, Wzorze. Żeby zrozumieć, co masz na myśli, na Potępienie.

– Tak kiepsko sobie radzisz z matematyką!

– Nie mów tego, Wzorze. Przynajmniej moje imię jest paralelne. To koncepcja matematyczna.

– Twoje imię?

– Tak.

– Paralelne?

– Shallan. Dwa „l”. Para el.

Jego wzór znieruchomiał. A następnie, co zadziwiające, spren głośno zarechotał.

– To było rzeczywiście śmieszne!

– Poprawka rzeczowa – powiedział Renarin z kanapy. – Wcale nie było. Naprawdę nie było.

– Ha, ha! On jest głupi. Posłuchaj, wy wszyscy jesteście głupi, jeśli chodzi o liczby. Dobrze sobie radzicie jak na tych, których mózgi są z mięsa, ale wasze myśli są błędne. – Wyciągnął ją znów z komnaty. – Ze wszystkich ludzi, których znasz, Shallan, jak wielu zabiłaś? Kilkoro.

– Ważnych.

– Adolina? Dalinara, Navani? Braci, których ochroniłaś… a nawet jeśli mówimy wyłącznie o mentorach, Sebarial i Palona mimo swoich najlepszych wysiłków wciąż żyją. I Jasnah. Hmmmm? Nie jesteś statystycznie niebezpieczna dla tych, którzy cię otaczają. Jedynie dla tych, którzy próbują cię zabić.

– Testament – szepnęła.

– Starasz się naprawić ten błąd – stwierdził Wzór. – Shallan, moim zadaniem jest ci pomagać i cię chronić. Czasem kiepsko sobie z tym radzę! Ale dziś pozwól mi przysięgnąć: w tobie znalazłem kogoś szczerego. To mnie do ciebie przyciągnęło, twoja szczerość i twoje kłamstwa, łączące się, by stworzyć ważniejszą prawdę. Nie skrzywdzisz tych, którzy cię otaczają. Nie zamierzenie i nie bardziej niż jakikolwiek inny człowiek. Statystyki, jakie podpowiada ci Bezkształtna, to zły rodzaj kłamstw… Kłamstwa patrzące na prawdę i wypaczające ją w coś gorszego. Ufam ci. Testament ci ufa, mimo tego, co się wydarzyło. Kochamy cię. Statystycznie, i to prawdziwa statystyka, doskonale sobie poradziłaś! Mam najgłębsze, wsparte matematyką przekonanie, że nadal będziesz doskonale sobie radzić! Dlatego proszę, nie słuchaj Bezkształtnej. Nie dawaj jej życia.

Położyła dłoń na jego dłoni, którą wciąż trzymał na jej ramieniu.

– Od kiedy tak dobrze sobie radzisz z rozmawianiem z ludźmi?

– Słucham ciebie – powiedział cicho Wzór.

Uśmiechnęła się.

– A później robię odwrotnie – dodał.

Wytrzymał tylko chwilę, po czym zachichotał i szepnął, że to był żart. Shallan uśmiechnęła się, odwróciła i weszła do salonu, gdzie siedzieli mężczyźni.

– I jak? – spytała.

– Glys mówi, że plan Rlaina może się udać – powiedział jej Renarin. – W następnej wizji nie wejdziemy do środka, tylko wyślemy jedno z twoich Tkań Światła, a sami będziemy obserwować.

73

Luksus prostoty

16 LAT WCZEŚNIEJ

Szeth zrobił wypad, jego miecz ćwiczebny zazgrzytał na tylcu ostrza przeciwnika. Prześlizgnął się bliżej, odepchnął mężczyznę i uderzył bronią w bok jego szyi. Watowana skórznia chroniła przed obrażeniami, ale obaj mężczyźni się zatrzymali, a ostrze Szetha zostało na swoim miejscu.

– Trzeci punkt – dobiegł cichy głos z ciemnego kąta komnaty. – Pojedynek wygrywa Szeth-syn-Neturo.

Cisza.

Jego przeciwnik uniósł rękę i zdjął maskę do ćwiczeń – sztywną Dusznikowaną siatkę osłaniającą twarz, z bokami z dziwnego odbijającego światło białego materiału, który był lekki, ale jednocześnie na tyle mocny, że wytrzymywał cios mieczem. Gonda-syn-Darlasa otarł pot z twarzy, skinął Szethowi, odwrócił się i podszedł do stojaka, by odłożyć swoje wyposażenie.

Wciąż cisza. Choć przyglądało im się dwadzieścioro akolitów i troje szamanów, nikt się nie odzywał. Gonda był mistrzem szermierki w klasztorze i spodziewano się, że w przyszłości zostanie Niosącym Honor.

W ciągu pięciu pojedynków tego dnia ani razu nie trafił Szetha.

Szeth powoli zdjął maskę, wystawiając spoconą twarz na chłodne powietrze. Gonda nie wydawał się zły na Szetha – mieszkańcy tego klasztoru rzeczywiście różnili się od małostkowych żołnierzy w obozie, który Szeth opuścił. Mniej otwartej niechęci. Mniej brutalności. Ale więcej dziwnej zakulisowej polityki.

Miecz ćwiczebny Gondy spadł ze stojaka, kiedy mężczyzna go odłożył. Zostawił go tak i wyszedł z sali ćwiczeń, a w ciszy jego kroki brzmiały głośno.

Jak krople deszczu stukające o dach.

Szeth starannie odłożył własne wyposażenie, czując na sobie spojrzenia innych akolitów. Dwa lata spędzone w tym miejscu były dla niego dobre – w obozie rzadko ktoś był dla niego wyzwaniem. Kiedy tu przybył, minęły tygodnie, zanim udało mu się choć raz trafić któregoś z towarzyszy.

Silny prąd stworzony dla silniejszych ryb. Szeth szybko zdjął przeszywanicę i oddał ją starszemu akolicie, którego zadaniem było czyszczenie sprzętu tego dnia. W klasztorze Pozena, im więcej razy ktoś został trafiony, tym więcej obowiązków musiał wypełniać. Minął ponad rok od czasu, kiedy Szeth dostał jedno z tych zadań. I dłużej jeszcze, od kiedy po raz ostatni zasypiał z płaczem, tęskniąc za matką.

Wszystko znów było w porządku. Tu nie musiał myśleć – wystarczało, że ćwiczył. Podobało mu się, jak proste było znów życie. Nawet zakulisowa polityka nie miała znaczenia, jak długo ktoś dobrze posługiwał się mieczem.

A on właśnie udowodnił, że jest bardzo dobry.

Zza jednej z kolumn wyłonił się sam Pozen. Podobnie jak pozostali zebrani, Szeth się ukłonił. Nie uświadamiał sobie, że Niosący Honor patrzy.

– I tak oto, Szeth, zdobyłeś dla siebie tytuł mistrza szermierki – powiedział starszy mężczyzna.

Szeth nie odpowiedział. To była prawda.

– Jestem pod wrażeniem wszystkiego, co cię dotyczy, poza twoimi problemami z Przenoszeniem. To niepokojące niedociągnięcie, Szeth.

Również prawda. Ćwiczył z Ostrzem, bo, aby obronić Prawdę – aby przygotować się na powrót Pustkowców, co było obowiązkiem ich ludu – każdy klasztor potrzebował więcej niż jednego wyszkolonego Mocowiązcy, na wypadek gdyby Niosący Honor zginął w walce.

– Przygotowałem dla ciebie polowanie – stwierdził Pozen. – Pierwszą wskazówkę znajdziesz na szczycie iglicy siódmej. Ruszaj.

Szeth martwił się, że po zdobyciu tytułu będzie musiał wrócić do celi. To by oznaczało myślenie, rozważanie swojego osiągnięcia. Kolejne zadanie, które dostał tak szybko, było ulgą.

Natychmiast wyruszył.

* * *

„Iglica siódma” była łamigłówką. Całe szczęście słyszał o gospodzie pod klasztorem, w Mokdown – miasteczku, które wypełniało wyspę między rzekami. Gospoda ta nazywała się Iglica Pierwsza. Założył, że siódmą będzie siódmy budynek przy ulicy.

Niestety niczego na nim nie znalazł. Stał na dachu z rękami założonymi na piersi, a zdezorientowany właściciel przytrzymywał drabinę poniżej. Jeszcze raz rozejrzał się po dachu w poszukiwaniu czegoś krystalicznego – Pozen lubił Dusznikować rzeczy w kryształ.

Nic.

W końcu Szeth zszedł po drabinie. Była drewniana, rzecz jasna, podobnie jak deski chodnika. Widywał też cegły z wypalonej gliny, które naśladowały kamień, ale nie były święte. Mieszkańcy tego regionu w bardzo pomysłowy sposób łączyli kawałki drewna, nie używając przy tym gwoździ. W porównaniu z tym domy budowane metodą szachulcową albo kryte darnią półziemianki z jego własnych okolic wydawały się zdecydowanie prymitywne.

Co sprawiało, że obecność metalowych zawiasów w drzwiach sprawiała jeszcze dziwniejsze wrażenie.

Szeth podziękował właścicielowi, korpulentnemu mężczyźnie, który odzywał się do niego z szacunkiem. Nosił plamę, ale w tych okolicach naszywali łaty na ubrania. W tym przypadku czerwone na kolanach. Jak to możliwe, że nie znali właściwych zwyczajów? Pozen kazał mu przestać o tym mówić, ale gdyby to Szeth się mylił, chciałby, żeby ktoś mu o tym powiedział.

Kiedy mężczyzna został odprawiony, otworzył drzwi do domu – mimo stalowych zawiasów. Gdyby drzwi się zepsuły, musiałby poprosić akolitę albo żołnierza w stanie spoczynku – w tym miasteczku żyło ich wielu – by je naprawił. W rzeczy samej, wielu cieśli, kowali i innych rzemieślników, mężczyzn i kobiet, wcześniej było żołnierzami albo akolitami, ale odeszli po roku czy dwóch. Zupełnie jakby… jakby wybrali tamto życie tylko po to, by odejść, by móc później znaleźć zatrudnienie w takich zawodach.

Dusznikowany metal wykorzystywano wyłącznie w przedmiotach, które trzeba było wziąć do ręki. Zawiasy pochodziły z kopalni i wszyscy je wykorzystywali. Może więc tych ludzi nie obchodziło, że niewłaściwie noszą plamy. Po dwóch latach w tym miejscu Szeth nadal miał mętlik w głowie, kiedy rozważał te kwestie – choć w rzeczywistości musiał skupić się na zagadce.

– Gospodarzu! – zawołał Szeth.

Mężczyzna wyjrzał zza drzwi.

– O czym myślisz, kiedy mówię „iglica siódma”?

– Iglica z Siódmej? Cóż…

– Nie – zaczął Szeth, ale przerwał.

Iglica z Siódmej? Siódma była ulicą. Może źle usłyszał? Nie byłby to pierwszy raz, bo Pozen mówił z lekkim północnym akcentem.

Oczywiście. Siódma.

– Akolito? – spytał właściciel.

– Nieważne. – Szeth obrócił się na pięcie. – Dziękuję za pomoc.

Ruszył dalej, pod stopami miał deski chodnika. Naprawdę było zadziwiające, to drewno z drzewa makam. Lekkie, wytrzymałe. Tworzyło interesujące miasto – do którego Szeth próbował nie czuć nienawiści. W rzeczy samej, jego ojciec znacznie je ulepszył po tym, jak w ubiegłym roku został wybrany na burmistrza – wcześniej był miejskim ministrem finansów, na które to stanowisko go mianowano. Pod kierownictwem Neturo stare deski wymieniono na nowe i naprawiono mosty. Wprowadzono reformy społeczne, które miały uspokoić drwali. Lepsze godziny pracy, częstsze zmiany i przepustki.

Neturo robił wrażenie, jakby nie przejmował się tym, ile kosztowało ich dotarcie tutaj, zatem Szeth też próbował. Zamiast tego cieszył się pobielonymi budynkami, tym, że ludzie z szacunkiem pozdrawiali akolitów skinieniem głowy, kolorowymi plamami na ubraniach. Nie śmierdziało aż tak paskudnie. Nie jak w miastach w jego ojczystych okolicach, gdzie ulice pokrywało końskie łajno, a ścieki wylewano do rzeki.

Mokdown było, jeśli nie świeże, to przynajmniej znośne. Poza tym był jednym z najlepszych akolitów i każdego dnia czekało go satysfakcjonujące szkolenie. Z pewnością ból wywoływany przez nieobecność matki – i to, że przez całe tygodnie, a czasem miesiące nie widywał Elid, która lubiła podróżować – osłabnie jeszcze bardziej. W końcu miał spalić swoje stare życie. Żar wkrótce dogaśnie.

Najwyższym budynkiem na Siódmej była świątynia Herolda Ishu. Niegdyś była poświęcona Batlah – ale w jakimś momencie w przeszłości to się zmieniło. Mieszkańcy Shinovaru oddawali cześć Heroldom niemal na równi ze słońcem, księżycami i górami, które były największymi ze sprenów. Ale Ishu był szczególnie wyjątkowy, bo to on sprowadził ich na tę ziemię, słuchając pieśni nowego świata.

Na szczycie budynku Szeth znalazł fragment gontu, który zmieniono w kryształ. Zagadka rozwiązana. Kawałek papieru pod nim zawierał kolejną wskazówkę. „Wschodni Wiatr”. Szeth zszedł na dół po ścianie budynku.

– Przepraszam – powiedział do Szamanki Kamienia wyglądającej przez okno obok rzeźby, którą Szeth wykorzystywał jako uchwyty dla rąk.

– Nic się nie stało, akolito – odparła. – Chciałabym tylko, by ostrzegał nas, kiedy wysyła ludzi na te polowania. Odprawialiśmy nabożeństwo…

Szeth złożył jej ukłon i ruszył ulicą.

– Akolito? – odezwała się szamanka.

Kiedy spojrzał na nią, skinęła w bok. Podążył za gestem i zobaczył kogoś, kto stał oparty o ścianę w pobliżu wejścia do budynku. Wysoka kobieta w kolorowych szatach szamanki, starsza od Szetha o dziesięć lat, z tymi krótko obciętymi włosami, które wciąż go raziły. Sivi odwiedzała miasto tak często, że ktoś mógłby błędnie uznać ją za miejscową Niosącą Honor. Czy akolici Kształtujących byli aż tak zdyscyplinowani, że nie reagowali, kiedy ich przywódczyni ich opuszczała? Słyszał, że jest wręcz przeciwnie. Podobno akolici Kształtujących pili, wybierali się na przejażdżki i prawie nie ćwiczyli.

Uznał taki brak powagi za mało prawdopodobny w przypadku Sivi. W końcu ją lubił.

– Szeth. – Podeszła do niego.

– Niosąca Honor. – Ukłonił się. – Przepraszam, że nie mogę z tobą dłużej porozmawiać. Mam pilne zadanie, które dał mi…

Sivi wyciągnęła garść kawałków papieru, zupełnie takich jak ten, który Szeth już miał.

– Pozen zawsze wykorzystuje te same miejsca. Przysięgam, moja poprzedniczka wspominała o kryształowym goncie w czasach, kiedy sama była akolitką.

Szeth zagapił się na garść wskazówek.

– Ja… ja nie mogę ich wziąć. Sam muszę znaleźć drogę…

– Jak mniemam, dostałeś polecenie, by wrócić z tymi papierami. Nikt nie powiedział, że nie wolno ci ich przyjąć od kogoś innego.

To prawda. Dlatego Szeth przyjął kawałki papieru.

– Chodź, porozmawiaj ze mną, Szeth. – Skierowała się w stronę pobliskiej gospody. – Chciałabym usłyszeć o twoim szkoleniu.

Westchnął, ale nie mógł odmówić Niosącej Honor. Poza tym Sivi często dzieliła się… punktem widzenia. Próbował nie zakładać, że był powodem jej częstych odwiedzin, ale nie mógł zapomnieć o rzeczach, które podsłuchał. O planach, które miał wobec niego Pozen.

Usiedli w cichym zakamarku gospody – była dopiero trzecia po południu – i on wziął dla siebie herbatę, a ona popijała napój z gotowanych ziaren jęczmienia – tak w każdym razie wolał myśleć Szeth. Nie musieli za nic płacić, bo to było miasto przy klasztorze.

– Słyszałam, że dziś zostałeś mistrzem szermierki – zaczęła.

– Wieści tak szybko się rozchodzą? – Z szacunku zaczekał z pierwszym łykiem herbaty, aż napije się kobieta.

– Gonda jest dobry. Nikt nie spodziewał się, że pojawi się ktoś lepszy. – Spojrzała na niego z ukosa.

Spuścił wzrok na herbatę.

– Wiesz, prawda?

– Ja… usłyszałem coś, czego nie powinienem usłyszeć.

– Pozen nie ukrywa, jakie ma wobec ciebie plany, Szeth. Od lat kształci cię do tej roli… Robił to już, zanim zostałeś akolitą.

– Dostrzegam potrzebę, by najlepsi żołnierze dzierżyli Ostrza Honoru. – Szeth zmusił się do wypowiedzenia tych słów. – To Prawda. By przygotować się na przybycie wroga.

– W takim razie dlaczego sprawiasz wrażenie zawstydzonego?

Spuścił wzrok i nie odpowiedział.

Sivi westchnęła i postukała jednym palcem w blat stołu.

– Szeth. Wiesz, dlaczego Pozen wysyła cię na te śmieszne polowania?

– Nie pytam, a on nie wyjaśnia.

– Dlatego, że chce poddać próbie twoje posłuszeństwo. Pozen chce mieć akolitów, którzy chętnie są posłuszni, a niechętnie zadają pytania.

– Wydaje się, że to godna podziwu cecha u akolity.

– A u współpracownika?

I oto było. Wypowiedziała to na głos.

– Tak szybko robisz to, co ci się każe, Szeth – powiedziała Sivi. – Dlaczego?

– Nie jest tak, jak myślisz. – Zarumienił się.

– A jak myślę?

– Że jestem głupi. Ja jestem posłuszny z wręcz przeciwnego powodu. Jeśli nie działam szybko… zaczynam się zastanawiać. Zaczynam zadawać pytania. Mam… niepokorny umysł, honorze-nimi.

Nachyliła się ku niemu.

– Powiedz mi, jakie pytania zadajesz, Szeth.

Czy odważył się to powiedzieć? Czy to była próba, by sprawdzić, czy będzie jej posłuszny, czy też zaprzeczy sam sobie? Grali w tak wiele gierek. Może dlatego w głębi duszy nienawidził tego miasta, bo tutaj – w końcu – dowiedział się, że nawet Niosący Honor różnią się między sobą w postrzeganiu różnych kwestii.

– Pozen nie jest najlepszym szermierzem. – Szeth obserwował ciemne barwy kłębiące się w jego herbacie, wypływające z torebki. – Już nie, ma prawie sześćdziesiąt lat. Nikt jednak nie rzucił mu wyzwania.

– Jest mądry. Bycie najlepszym żołnierzem nie zawsze oznacza najszybsze posługiwanie się bronią. Doświadczenie jest cenne, nawet kiedy ciało zaczyna zwalniać.

– Wciąż mógłby dzielić się swoją mądrością, podczas gdy ktoś inny posługiwałby się Ostrzem.

– Gdyby pojawiło się prawdziwe zagrożenie, pozwoliłby jednemu ze swoich akolitów nieść Honor w bitwie. Jak myślisz, dlaczego szkolimy was wszystkich w posługiwaniu się tą bronią?

– To rozsądne. Ale jeśli starzejący się Niosący Honor nie jest aż tak wielkim problemem, to dlaczego wszystkim, włączając w to ciebie i Pozena, tak bardzo zależy na tym, bym rozpoczął pielgrzymkę?

Uśmiechnęła się, po czym w końcu odchyliła głowę i wypiła długi łyk. Kiedy odstawiła kubek, spojrzała mu w oczy.

– Wiatrowy jest problemem.

– Niosący Honor… – Szeth spróbował przypomnieć sobie imię. – Tuko-syn-Tuko?

– Zgadza się. Uważasz na lekcjach.

– Oczywiście, że tak. – Szeth zmarszczył czoło. – Po co miałyby być lekcje, gdyby nikt nie uważał?

– Och, Szeth.

Upił łyk herbaty, ciesząc się jej gorzkim smakiem.

– Zamierzasz spytać, na czym polega problem z Tuko?

– Czy mam prawo spytać?

– Cóż, zostawiłam te drzwi szeroko otwarte…

– Czy to problem dla Prawdy? I dla obrony naszych ziem?

– Tak.

– W takim razie to mi wystarczy. – Spojrzał jej w oczy. – Od jakiegoś czasu nie słyszałem Głosu.

– Był zajęty.

– A jeśli zostanę Niosącym Honor, to czy dowiem się, kim on jest? I co się tak naprawdę dzieje?

– Jeśli chcesz wiedzieć.

Chciał? Szeth usiadł wygodniej na twardej ławie i wyjrzał przez okno na przechodzących ludzi. Pozen powiedział, że wedle większości standardów Mokdown nie było duże. Szethowi trudno było sobie wyobrazić, że przy większym tłoku na ulicach powozy i wozy nie miażdżyły ludzi i nie wywoływały chaosu.

Nikt z tych na zewnątrz nie wiedział o Głosie. Nikogo z nich nie obchodziło, że nie wie. Mógł być jak oni.

Ale…

– Po tym, jak zniszczyłem najeźdźców, Pozen był gotowy całkowicie mnie porzucić… wszyscy byliście. Ale kiedy dowiedzieliście się, że słyszę Głos, przyjęliście mnie.

– Kontekst się zmienił. Na początku byłeś renegatem, który działał wbrew interesom Rolnika. Później stałeś się sługą siły wyższej.

– Czyny są właściwe lub niewłaściwe, tak powinno być. Tego mnie nauczono.

– Kiedy byłeś dzieckiem, uczono cię tego, co mogło zrozumieć dziecko. Dlaczego niuanse cię przerażają, Szeth?

– Ponieważ nie mogę ich przewidzieć – szepnął.

– Minęło dziesięć lat, od kiedy chłopiec znalazł kamień w ziemi, i nie potrafił zrozumieć, dlaczego ktokolwiek postrzega sytuację inaczej od niego. Nie sądzisz, że od tego czasu trochę dojrzałeś?

Podniósł wzrok znad herbaty. Chwileczkę. Ona…

– Twój ojciec i ja rozmawiamy. – Wypowiedziała te słowa z tęskną miną i bladym uśmiechem na wargach.

– Nie odwiedzasz miasta z mojego powodu – powiedział przerażony. – Nie tylko z mojego powodu.

Wzruszyła ramionami.

– Mój ojciec jest heretykiem! Ty jesteś świętą niewiastą!

Prychnęła z rozbawieniem i prawie wypluła przy tym piwo.

– On bynajmniej nie jest heretykiem, a ja jestem jedynie w połowie święta, Szeth. Wiara twojego ojca jest silna, ale nie w kwestiach, które nie mają znaczenia. Powinieneś kiedyś go spytać.

Tego rodzaju rozmowy nigdy nie szły tak, jak Szeth by tego chciał.

– Zrobisz to? – spytała. – Udasz się na pielgrzymkę, przygotowując się do rzucenia wyzwania Wiatrowemu, by zdobyć jego Ostrze?

Pielgrzymka. Musiałby odwiedzić każdy klasztor i uczyć się, jak korzystać z każdej z Mocy, a następnie pokonać Wiatrowego w pojedynku bez mocy. To nie musiało skończyć się śmiercią – wszystko zależało od tego, czy Tuko z własnej woli odda Ostrze. Ale… z tego, co słyszał Szeth, Wiatrowy nie wydawał się człowiekiem, który zrezygnowałby z Ostrza. Był młody jak na Niosącego Honor. I podobno bardzo wprawny.

Po zdobyciu Ostrza – gdyby mu się to udało – Szeth znów musiałby udać się z pielgrzymką do klasztorów i zaprezentować się Niosącym Honor, udowadniając im, że jest godny. Bo inaczej mogliby całą grupą wyrzec się go i potępić to, co zrobił – i zwrócić Ostrze poprzedniemu Niosącemu Honor, jeśli przeżył, albo znaleźć kogoś, kto go zastąpi.

To mogło trwać wiele lat. Dziesięciolecie. Dłużej.

– Szeth? – spytała. – Zrobisz to, o co prosimy?

– Jak mogę zaufać, że wysłuchanie cię jest właściwe! – Szeth uniósł bezradnie ręce. – Jeśli niuanse ni z tego, ni z owego zmieniają, co jest właściwe, a co niewłaściwe! – Znów opadł na siedzenie, dysząc. Następnie jęknął cicho. – To brzmiało dziecinnie, prawda?

Kiedy to powiedział, Sivi wyraźnie się rozluźniła i pociągnęła długi łyk trunku.

– Czy tobie sprawia satysfakcję, kiedy jestem sfrustrowany?

Uniosła palec, nie przerywając picia. Wypiła całość. Na burze.

Otarła usta.

– Sprawia mi satysfakcję świadomość, że miałam rację. Jest w tobie coś skłonnego do autorefleksji. Dlaczego to jest dla ciebie takie trudne, Szeth?

– Ja po prostu chcę, żeby było łatwo. Jak kiedy byłem młodszy.

– To lenistwo.

Wycelowała w niego palec i pochyliła się nad stołem. Często to robiła. Co za pasja. Czy on kiedykolwiek czuł pasję?

Tak, pomyślał. Kiedy chodziło o szukanie odpowiedzi.

– Posłuchaj – powiedziała Sivi. – Życie nie było łatwe, kiedy byłeś młodszy, Szeth. Jedynie pozwalano ci udawać, że tak jest. Byli zawsze inni ludzie, którzy podejmowali tego rodzaju decyzje.

– Ale…

– To, że życie dało ci luksus prostoty, nie oznacza, że świat był magicznie mniej skomplikowany. Powiedz mi. Nie jesteś zadowolony, że udało ci się wyzwolić z tych dziecinnych poglądów i zobaczyć świat takim, jaki jest?

– Ja… – Zadowolony? Z tego wszystkiego?

To było… nieprzyjemnie bliskie temu, co myślał wcześniej, że chciałby zostać poinformowany, gdyby nosił plamy w niewłaściwy sposób. Hm. Rozważył to, kiedy Sivi zamówiła kolejny trunek u szynkarki, która kręciła się w pobliżu.

Jeśli mylił się na temat religii, to czy chciałby o tym wiedzieć? Tak. Tak, chciałby. I czy nie cieszyłby się, że został poprawiony? W chwili głębokiej refleksji uświadomił sobie swoje błędy. To nie była ich wina, że używali niuansów, lecz jego, że nie chciał ich dostrzec.

– Zrobię to – powiedział. – Wyruszę na pielgrzymkę. Gdybyś przyjęła mnie jako pierwsza, bym ćwiczył z twoim Ostrzem, spodobałoby mi się to. Pozwól, że wypełnię tu swoje ostatnie zobowiązania, bym został wyniesiony do elity wojowników.

Oczywiście wybrał tę ścieżkę, zamiast zostać prowadzącym nabożeństwa szamanem, co było drugą możliwością dla akolity.

– Doskonale.

– Co byś zrobiła, gdybym nie był gotowy przyjąć twojej rady?

– Nie byłby to pierwszy raz. – Westchnęła, a gdy spojrzał na nią pytająco, mówiła dalej. – Troje z innych obecnych Niosących Honor szkoliło się u Pozena… on ma szósty zmysł do wyszukiwania uzdolnionych wojowników. Ale udowodnił również, że wprawnie znajduje ludzi, którzy będą skakać na każdy jego rozkaz. Wydaje mi się wręcz, że on pragnie mieć służących, nie zaś współpracowników. – Skinęła mu głową, wstała i wzięła piwo z tacy. – Muszę jeszcze kogoś odwiedzić. Do zobaczenia w moim klasztorze za kilka miesięcy.

Szeth próbował nie myśleć o tym, z kim się spotykała. Zanim Sivi wyszła, cofnęła się i pochyliła nad nim.

– Pozen cię wykorzystuje. Pamiętaj o tym.

– A ty? Czy ty mnie wykorzystujesz?

Puściła do niego oko.

– Nie robię tego dlatego, że ty tego chcesz. Albo on. Robię to dla odpowiedzi. Dowiem się, czym jest Głos – stwierdził.

– Wszyscy na to liczymy, Szeth. – Z tymi słowami odeszła… zabierając kubek.

Szeth przed wyjściem zapłacił za naczynie. Darmowe napoje to jedno, ale nie powinni wykorzystywać gospody, zabierając z niej kubki.

74

Co uczynił z nas wszystkich

Jasnah twierdzi, że istnieniu wszechmocnego i wszechmiłosiernego Boga zaprzeczają dowody w postaci krzywd, jakie wyrządzanie są niewinnym, na przykład dziecko, które choruje i umiera.

Fragment epilogu Dawcy Przysięgi, autorstwa Dalinara Kholina

Sigzil ściskał swojego giermka Detiego pośrodku pola bitwy i krzyczał. O pomoc, o Burzowe Światło, o uzdrowiciela. Jego słowa niknęły w chaosie czerwonych błyskawic i krzyczących żołnierzy, gdy siły wroga wlewały się przez otwór wybity przez martwego skałogrzmota. Ich obrona znów została przerwana. Wokół niego z ziemi wznosiły się błyskawice, gdy burzoformy wykorzystywały swoją moc jakby w odbiciu tej na górze.

Deti miał krew na wargach i drżał, otoczony przez bólospreny – jak malutkie pozbawione ciał ręce, szarpiące palcami ziemię, gdy się poruszały. Deti dyszał ciężko i brakowało mu Burzowego Światła, które wyczerpało się w ich starciu z Istotami z Niebios.

– Weź moje! – powiedział Sigzil. – Weź moje Światło, Deti!

Ale klejnoty Sigzila były opróżnione.

Deti uniósł dłoń do twarzy, na której mieszały się krew i deszcz, i sapnął.

– Nadchodzi! – wykrzyknął. – Noc Smutków! Stoję na skraju świtu i patrzę, jak nadchodzi, pochłaniając wszelkie światło, wszelkie życie, wszelką nadzieję! NADCHODZI!

Światło Detiego zgasło. Sigzil znów krzyknął i pochwycił lancę martwej Istoty z Niebios, która leżała na ziemi w miejscu, gdzie Sigzil zrzucił jej ciało. Uniósł broń, która wyssała Burzowe Światło Detiego, i ryknął w noc, szukając wrogów do zabicia.

Znalazł ich wielu.

– Sigzilu – szepnęła Vienta. – Dowodzisz. Nie możesz sobie pozwolić na wściekłość. Musisz wycofać się i znaleźć Burzowe Światło.

Pośpieszył w stronę grupy żołnierzy otoczonych przez Królewskich w zgrozoformie, z masywną, kolczastą skorupą i świecącymi czerwonymi oczami. Sigzil przebił się przez ich szeregi, zabijając bronią, która mogła wyssać ich Pustkowe Światło – wypuszczała je w noc, bo klejnot na rękojeści lancy popękał w czasie upadku. Robił to wszystko, jednocześnie dzierżąc Vientę jako krótki sztylet w drugiej ręce.

Przebił się i znalazł wśród żołnierzy dwójkę Tancerzy Krawędzi. Zaledwie kilka stóp od umierającego mężczyzny, któremu mogliby pomóc, gdyby tylko wiedzieli. To sprawiło, że u jego stóp zagotowało się jeszcze więcej złościosprenów.

Musisz przegrupować nasze siły, powiedziała Vienta. Nie sprowadzisz Detiego z powrotem. Czas się wycofać.

Sigzil wciąż zabijał, wrogowie zawsze go nie doceniali, bo był niższy od większości Alethyjczyków, którzy go otaczali. I, na burze, logiczna część jego umysłu nie chciała się uciszyć. Zgadzała się z Vientą. Kiedy stworzył wyłom dla tych żołnierzy, poprowadził ich i Tancerzy Krawędzi w stronę stabilizującego się szeregu ludzi na tyłach Naraku Czwartego. Odesłał Ostrze i rzucił ukradzioną lancę zbrojmistrzowi, po czym wziął klejnoty od młodego gońca, którego zadaniem było dostarczanie ich Świetlistym na polu.

Była ich tylko garść, bo musieli je racjonować. Kiedy ci burzowi Kowale Więzi wrócą? Sigzil rozejrzał się po ciemnym płaskowyżu, pełnym sylwetek o czerwonych oczach, i wiedział, że przegrali. Dołączył do niego Winn, stary generał o siwej czuprynie.

– Rozkazy, panie?! – krzyknął generał ponad dudnieniem gromu.

– Czas się wycofać. – Sigzil odetchnął głęboko, a po jego twarzy spływały strugi deszczu. Taki był jego plan, ale, na burze, miał nadzieję utrzymać się przez jeszcze jeden dzień. – Wydaj rozkaz.

Kiedy Winn to zrobił, Sigzil posłał Vientę, by poinformowała o sytuacji jego giermków, latających parami nad nimi. Spojrzał ponad płaskowyżem w stronę wypukłości, którą był Deti, leżący martwy na kamieniu, i poczuł zdradziecką bezradność.

Na burze, pomyślał. To właśnie czuł Kal, prawda? I to w końcu go złamało?

To, co znosił ich kapitan, mogło być dla niego nauką. Nie było winą Sigzila, lecz wrogów, że jego giermek zginął. Bardzo się starał stłumić myśli o tym, co mógł zrobić inaczej, czy to w czasie szkolenia, czy w dzisiejszej walce, by lepiej ochronić Detiego. Skupił się za to na pomaganiu żywym. Pomogło, do pewnego stopnia.

Kiedy przybył jego spren, zużył trochę cennego Burzowego Światła, by wznieść się w powietrze i ochronić tyły żołnierzy. Widział, że dodaje im otuchy widok jego sylwetki ze srebrzystą włócznią. Stawiali silniejszy opór i robili się odważniejsi, gdy grupy żołnierzy docierały do tego bastionu obrony. Kolejni Tancerze Krawędzi prześlizgiwali się po płaskowyżu, wracając z miejsc, gdzie oskrzydlali wrogów. Znajdowali rannych, uzdrawiali ich i nieśli w bezpieczne miejsce. Sigzil wezwał do odwrotu, podczas gdy Ściana Burzy i jego Odpryskowi utrzymywali przyczółek mostu.

Ich odwrót sprawił, że znaleźli się na Naraku Drugim, płaskowyżu z Bramą Przysięgi, który był połączony ze wszystkimi bocznymi płaskowyżami. Narak Pierwszy był na wschodzie, a Trzeci na południowym zachodzie. Jego oddziałom udało się zejść ze zniszczonego płaskowyżu, a Skalni Strażnicy zniszczyli most.

– Wróg wygląda, jakby świętował – szepnęła mu Vienta do ucha. – Nie widzę wskazówek, by zamierzali dziś prowadzić dalsze natarcie. Dobra robota.

Sigzil skinął krótko głową, ale nie czuł tego. Tak, jego plan na razie działał – ale jeśli będą musieli wciąż racjonować Burzowe Światło…

Blizna i Leyten wylądowali i zagadnęli go. Sigzil powiedział im cicho o Detim. Blizna już wiedział, bo jego oddział przeleciał kilka razy nad zdobytym przez wroga płaskowyżem w poszukiwaniu ocalałych. Widzieli ciało. W pobliżu generałowie naradzali się, jak ściągnąć uwagę wroga na Narak Trzeci, inny płaskowyż, na którego utratę mogli sobie pozwolić. To było trudne, choć Sigzil miał pewne pomysły.

Na razie martwiło go coś innego.

– Leytenie, Blizno. Deti wypowiedział w chwili śmierci Śmiertelne Słowa. Moelach tu jest.

Leyten chrząknął.

– Rozejrzę się i zobaczę, czy ktoś jeszcze słyszał dziś coś od umierających. Ale nie przejmuję się zbytnio. Moelach nigdy nie bierze udziału w walce.

– Mogą być inni Niestworzeni – ostrzegł Sigzil. – Przekażcie to żołnierzom.

– Da się zrobić – odparł Blizna. – Nie obwiniasz się o to, prawda?

– Bardzo się staram, ale wiecie, jak to jest.

Leyten pokiwał głową.

– Wolałbym, żeby tak nie było, ale wiem.

– Skupię się na następnej fazie naszej strategii i te akademickie rozważania odwrócą moją uwagę. Nie mogę sobie teraz pozwolić na rozczulanie się nad sobą, generałowie i żołnierze muszą wiedzieć, że jestem dumny z tego, jak walczyli i że tak doskonale zrealizowali mój plan.

– Na burze – powiedział Leyten. – Sig, ty naprawdę brzmisz jak przywódca.

Naprawdę? Tak.

– To wina Kaladina. – Udało mu się uśmiechnąć blado, mimo że dzień był ponury. – I tego, co uczynił z nas wszystkich.

– Wina Kaladina – zgodził się Blizna. – Burzowy człowiek i jego inspirujące zachowanie.

– Ktoś z was widział w czasie walki Moasha?

– Nie – odparł Leyten. – Ale rozglądamy się. W chwili, gdy się pojawi, na pewno damy ci znać. I zapłaci za wszystko.

* * *

Chaos cofał się wokół Shallan, ale nie pojawiła się w wizji – nie do końca. Zamiast tego skomplikowane prądy Krainy Ducha stworzyły przed nią coś w rodzaju muru. Zamglone szkło rozrastało się z tą samą pełzającą niepewnością co szron na szybie, tworząc szeroką, w przybliżeniu okrągłą kolumnę.

Następne pojawiły się deski ułożone na różnych poziomach wokół szklanej kolumny – a Shallan mogła się po nich wspiąć, jakby stała na swego rodzaju dziwnym rusztowaniu na zewnątrz rzeczywistości. Wzór i Testament pojawili się razem z nią, a później wyżej – bo rusztowanie miało poziomy, które nie łączyły się ze sobą – Rlain, Renarin i ich spreny.

Po trzech próbach zaczęła się przyzwyczajać do procesu. Wszystko zostało stworzone przez Renarina i Glys, wykorzystując instynktowną wiedzę Renarina, jak to powinno wyglądać – odtworzył rusztowanie, które w młodości widział w sąsiedztwie klasztoru.

Shallan krążyła wokół kolumny, szukając dobrego miejsca, żeby zajrzeć do środka. Renarin sądził, że zamglone szkło było wizualnym odzwierciedleniem niepewności tego miejsca – ale niektóre fragmenty były nieco mniej nieprzezroczyste. Dostrzegła jedno i uklękła na desce, by przyjrzeć się bitwie po drugiej stronie. Dalinar i Navani już od jakiegoś czasu wędrowali przez Spustoszenia, a za pomocą tej kolumny Glys i Tumi pozwalali grupie Shallan je obejrzeć.

Oglądali kolejne Spustoszenia – czasami dzieliły je setki lat – gdy Kowale Więzi przechodzili z cieniodni w stronę przyszłości. W ostatniej Shallan widziała ludzi ze sprenami i mocami – wczesnych Świetlistych Rycerzy, łącznie z Pancerzami Odprysku z promienistymi glifami. Dalinar skoczył prosto do czasów Nohadona i stworzenia Świetlistych.

Na razie nie dostrzegli śladu Mraize’a ani Iyatil – ani wewnątrz wizji, ani poza nimi. Ale z pewnością tam byli, podążając za Dalinarem, bo wierzyli, że jego misja poszukiwania Honoru doprowadzi ich również do Mishram. Polem bitwy tego dnia był Shinovar, który zmienił się przez tysiąclecia dzielące ich od pierwszej wizji. Miejsca, gdzie kiedyś była tylko mokra ziemia, pokrywał teraz dywan rozleniwionej trawy. Wokół rosły kępy drzew, jak grupki gości rozmawiających ze sobą na przyjęciu.

Dziwne, jak często w tych wizjach do walk dochodziło w Shinovarze – izolującym się królestwie, które w tamtych czasach najwyraźniej nie było aż tak niedostępne. Spojrzała przez bardziej przezroczysty fragment szkła. Te świetliste postacie opadające z nieba… to byli Wiatrowi. Dalinar i Navani kierowali się prosto w stronę Odstępstwa – dnia, kiedy przysięgi złamano, i źródła tajemnic, których poszukiwali wszyscy.

– Widziałaś tych Wiatrowych? – spytał Renarin. Deski pod jego stopami trzeszczały, kiedy się zbliżał. – I tym razem żołnierze mają porządną broń z brązu. Sądzę, że w końcu robią postępy w technice, zamiast tracić je w czasie każdego Spustoszenia.

– Jesteśmy za daleko od miejsca, w którym wszystko się dzieje. – Shallan zmrużyła oczy. – Możesz nas przybliżyć?

– Porozmawiam z Glysem.

Nagle ich okno patrzyło w sam środek bitwy z pieśniarzami – co było jednym wielkim chaosem. Tak, Świetliści tam byli, ale nie w charakterystycznych mundurach, do których była przyzwyczajona. Jednak ludzcy żołnierze choć raz stali w szyku. Wielki mur z tarcz z włóczniami.

– To wygląda niemal współcześnie – powiedział stojący gdzieś w pobliżu Rlain. – Wasi ludzie wykorzystują tutaj tę samą taktykę, co przeciwko moim rodakom na Strzaskanych Równinach.

– Nie do końca – sprzeciwił się Renarin. – To mur z tarcz, owszem, ale nie współczesny elastyczny szyk. Żadnych pikinierów, żadnej kawalerii ani ciężkiej piechoty, jedynie dobrze wyćwiczona lekka piechota. To nadal wiele tysięcy lat temu, ale coś wielkiego się zmieniło.

– Obróbka metali – zauważył Rlain.

– Bardziej to, że udaje im się zachować ciągłość – sprzeciwiła się Shallan. – Ludzie mogą w końcu robić postępy, gdy społeczeństwo nie zostaje unicestwione za każdym razem, kiedy wracają Stopieni.

– Zgadza się – powiedział Renarin. – Bo choć nawet Odstępstwo kryje się w cieniu, dużo się dowiedzieliśmy z wcześniejszych wizji ojca i mamy pewne fragmenty tekstów. W tym okresie Świetliści stali się trwałym elementem łączącym ludzi między Powrotami, grupą wojowników szkolących się w czasie dziesięcioleci pokoju i gotowych do walki, kiedy nieuchronnie dochodziło do bitwy.

– Strażnicy na brzegu – szepnęła Shallan.

– Przeciwko moim rodakom – stwierdził Rlain.

– Przeciwko najgorszym instynktom wszystkich. – Shallan cofnęła się od okna. – Rlainie, sam mi opowiadałeś o tym, jak słuchacze odmówili dalszej walki… i odeszli. Stopieni uciskali nie tylko nas. Robili to samo z twoimi rodakami.

Rlain pokręcił głową.

– To zbyt uproszczone wyjaśnienie, Shallan. Jedna strona eskaluje, więc druga musi jej dorównać… albo posunąć się dalej. Stopieni nie powstaliby, gdyby ludzie nie zaczęli przerastać ziemi, którą otrzymali. Heroldowie nie istnieliby, gdyby nie stworzono Stopionych, by zapobiec ich wtargnięciu. Z kolei wtedy Stopieni umocnili się i za każdym powrotem byli coraz bardziej zdeterminowani, uczyli się, jak walczyć i pokonać Heroldów. Ludzie zostali zrujnowani, co doprowadziło do stworzenia Świetlistych. Wojna po prostu kręciła się, i kręciła, i kręciła. Mogę potępiać rozlew krwi, ale nie mam pretensji do starożytnych pieśniarzy. Ludzie złamali obietnice i dokonali inwazji. Co im zostało, jak nie walka?

Shallan znów wyjrzała przez okno i zobaczyła grupę Stopionych – Istot Spotęgowanych – które wbiły się w falangę ludzi, wyrzucając ich w powietrze. Nadeszli Skalni Strażnicy i rzucili się, by ich powstrzymać, ich błyszczące zbroje wydawały się nie na miejscu na polu bitwy. Zasadniczo byli współczesnymi Odpryskowymi pośród zwykłych żołnierzy w dopasowanych napierśnikach z brązu – podobne widziała kiedyś w muzeum w Kharbrancie.

– Ja… – zaczęła. – Rlainie, pieśniarze służyli Odium.

– Ponieważ inni bogowie odmówili im pomocy. – Zanucił w łagodnym rytmie. – Ta starożytna wojna zakończyła się masowym zniewoleniem moich rodaków, poza niewielką garstką. Czy to jedyna akceptowalna odpowiedź? Jeden lud lub inny muszą zostać podporządkowane albo nawet zniszczone?

– Rlainie, mój ojciec stara się zakończyć tę wojnę pokojem – powiedział Renarin. – Jest gotów zaryzykować naszą ojczyznę. Istnieją inne odpowiedzi. Muszą istnieć.

– Jeśli Odium pozwoli, by którakolwiek z tych odpowiedzi została wprowadzona w życie. A co pokój twojego ojca da moim rodakom? Zostali porzuceni na pastwę wrogiego boga. Chciałbym… chciałbym, żeby dało się coś zrobić, nie tylko dla ludzi, ale i dla pieśniarzy.

Zamilkli i patrzyli na śmierć na starożytnym polu bitwy. Shallan próbowała znaleźć w tym sens, sprawdzić, czy uda jej się dostrzec Dalinara i Navani. Ale byli za blisko.

– Czy możesz nas przenieść na szczyt tamtego wzgórza? – spytała.

– To nie jest mapa, którą tworzysz z ojcem, Shallan – powiedział Renarin. – Nie mogę po prostu nas przenosić. Glys mówi, że mamy szczęście, że cokolwiek widzimy.

– Spróbuj, proszę.

Shallan nie mogła pozwolić sobie na rozproszenie historycznymi implikacjami tego wszystkiego – była tu, by powstrzymać Mraize’a i Iyatil.

Renarin i Glys porozmawiali, a wtedy ich okno przeskoczyło na szczyt wzgórza. Nie tego, o które prosiła, ale nadawało się. Jak zapewnił ich Glys, okno nie było widoczne dla tych wewnątrz wizji. Wciąż było to dziwne – żołnierze przebiegali przez nich, niczego nie zauważając.

– Tam.

Shallan znalazła Dalinara i Navani, którzy obserwowali wszystko ze szczytu innego wzgórza. Uśmiechnęła się, bo ich widok przypomniał jej Adolina – miała nadzieję, że jemu jest łatwiej niż jej. Dalinar i Navani najpewniej będą obserwować tę wizję tylko przez krótki czas, w miarę możliwości dowiedzą się, który to rok, a później wykorzystają kotwicę, by przeskoczyć do kolejnego Spustoszenia.

Miała nadzieję, że nie pominą najważniejszych momentów, co wymagałoby cofnięcia się. Ale odnosiła wrażenie, że sam los – albo moc tworząca Krainę Ducha – rozpoznawały, które wydarzenia są znaczące. Może dlatego, że ludzie i pieśniarze nadawali im znaczenie. Tego rodzaju rzeczy odbijały się echem i pozwalały też odrobinę przewidzieć przyszłość. Trefniś, jak sam wyjaśniał, przybył na Roshar właśnie dlatego, że wyczuwał nieuchronnie nadchodzące ważne wydarzenia. Raz nawet uczestniczył w święcie w pobliżu jej rodzinnej posiadłości.

Dwoje Heroldów wspięło się na pobliskie wzgórze i Shallan odwróciła wzrok.

Shallan… – powiedziała Woal w jej wnętrzu.

Zmusiła się, by znów spojrzeć. Na kobietę o rudych włosach, idącą obok króla Jezriena.

Implikacje tego są onieśmielające, pomyślała Świetlista.

I tak musimy przyznać, że je dostrzegamy, stwierdziła Woal.

Na razie Shallan się odwróciła.

– Co to? – Wskazała na pociemniały obszar, gdzie na trawę padał cień, choć nie było żadnej widocznej chmury.

Podszedł do niej Renarin.

– Glys mówi, że jedno z Niestworzonych tu jest. To… Shallan, to Ba-Ado-Mishram. Nie prawdziwa, rzecz jasna… historyczna rekonstrukcja w wizji.

W czasie wcześniejszych bitew udawało im się dostrzec innych Niestworzonych i Shallan czuła irytację, że nie widziała ich stworzenia. To wydarzenie było tajemnicą nawet dla sprenów. Czym byli Niestworzeni? Tak czy inaczej, nigdy wcześniej nie zauważyli Mishram w jednej z wizji.

– Wchodzę – zdecydowała Shallan. – Powiedz Glysowi, żeby mnie wysłał.

– Powiedzieliśmy, że zostaniemy na zewnątrz. – Renarin zeskoczył na jej poziom, aż rusztowanie zadrżało. – Będziemy wysyłać tylko iluzje.

– Powiedzieliśmy, że będziemy wysyłać iluzje do czasu, aż zobaczymy coś ważnego – sprzeciwiła się. – Jestem świadoma, że powstrzymanie Mraize’a i Iyatil jest najważniejsze, ale może kontakt z Mishram, nawet historyczną, coś nam powie.

– Wciąż chcesz znaleźć więzienie, prawda? – spytał Renarin. – Czy uda nam się najpierw powstrzymać Duchokrwistych, czy nie?

I… czy on nucił w rytmie?

Rlain podszedł do krawędzi wyższego rusztowania.

– Myślę, że ona powinna wejść, Renarinie. Plan działa… rozejrzeliśmy się po okolicy i poszukaliśmy Duchokrwistych. Do tego w tym układzie możemy obaj mieć na nią oko.

– Dobrze – zgodził się Renarin. – Pomachaj, jeśli coś będzie nie tak, a wtedy cię wyciągniemy.

Shallan pokiwała głową i mgnienie oka później znalazła się wewnątrz wizji.

75

Rodzina

16 LAT WCZEŚNIEJ

W dniu, w którym miał wyruszyć na pielgrzymkę, by zostać Niosącym Honor, Szeth spędził ranek w ogrodzie kamieni klasztoru. Tego dnia miał odejść, by szkolić się z Sivi – a później z każdym z Niosących Honor po kolei, by zdobyć ich umiejętności. Cóż, z wyjątkiem mocy Skalnych Strażników – nie mieli Ostrza Talmuta-syna-Boga – i Kowala Więzi. To Ostrze należało do przywódcy zwykłych ludzi i było przekazywane zgodnie z inną tradycją.

Tego dnia Szeth modlił się, pochylony przed wspaniałym kamieniem – szerokim na dwie stopy i przeciętym żyłą kryształu. Z jednej strony miał otwór jak usta, a kryształy tworzyły jego zęby. Spren tego kamienia z pewnością robił wrażenie ostentacyjnego.

– Sprenie – szepnął. – Pokieruj mną w swej mądrości.

Każda ważna chwila jego życia wiązała się z kamieniem, czyż nie? Czy ten odpowiadał na jego spojrzenie? Z wahaniem wyciągnął rękę i położył na nim dłoń, poczuł ziarnistą strukturę jego powierzchni i wystające malutkie kawałki przezroczystego kryształu. Co za dziwne wrażenie, jakby skóra jakiejś bestii.

Przez chwilę czuł… wspomnienia. Jakby… ten kamień przybył z innego miejsca i pamiętał, jak był niesiony… przez grupę przerażonych ludzi…

Czy to ty? – zastanawiał się. Czy jesteś sprenem, za którym podążam?

Ach, Szeth, odpowiedział Głos, i wrażenie było inne, a wspomnienia zniknęły. Nie myśl, że cię ignorowałem. Po prostu byłeś w dobrych rękach. Dokończ pielgrzymkę. Wtedy się spotkamy.

– Dziękuję – szepnął Szeth.

Twoje życie ma cel, Szeth. Wszystko, co się wydarzyło, ja zorganizowałem. Masz znaczenie, bo twoje znaczenie jest częścią mojego znaczenia.

Te słowa.

Te słowa były tym, czego potrzebował – przypomnieniem, że jego życie nie było przypadkiem.

Ostrzegam cię, powiedział Głos, że ten następny etap będzie najtrudniejszy. Trafisz między takich, którzy nie darzą mnie takim szacunkiem jak Pozen. Nie zgub się.

Przynajmniej nie będzie sam.

Będziesz ze mną, prawda? – spytał Głos.

Żadnej odpowiedzi.

– Ojciec planuje podążyć za tobą, Szeth.

Otrząsnął się z medytacji i stał się świadomy cichego strumienia, składającego się z wielu szybek świetlika, przez który przenikało słoneczne światło, i pierzastych liści osłaniających różnorodne kamienie. Nikt nie odważyłby się przeszkodzić mu w ostatniej medytacji… poza Elid.

W drzwiach stała szczupła kobieta, podobnie jak Szeth obdarzona żylastą siłą ich matki. Czasami widywał Elid na brzegu rzeki, gdy ćwiczyła i uczyła się posługiwać mieczem z szamanami. W tym mieście wszyscy, którzy dotykali kamienia, mieli prawo – jeśli zechcieli – uczyć się posługiwania bronią razem z szamanami. Uznał to za dziwne – a może dziwnie zachęcające – że w tym miejscu nie lekceważono walczących jako „tych, którzy odejmują”. Jedynie „tych, którzy dotykają kamienia”. To było niewłaściwe, ale czasami niewłaściwe… wydawało się lepsze.

I w rzeczy samej, Elid nosiła u pasa krótki miecz – symbolizujący jej oddanie Prawdzie.

Odwrócił się od kontemplacji kamienia.

– Nie wolno ci wchodzić do klasztoru, Elid.

– Zastanawiałam się nad wstąpieniem. Rozmawiałam z kilkoma szamanami. Powiedzieli mi, że powinnam się rozejrzeć.

– Twoje próby ominięcia konwenansów są jak zawsze niezręczne. Udawanie, że chcesz wstąpić tylko po to, by ze mną porozmawiać, jest niestosowne.

– Ale zadziałało.

– W czasie medytacji powinienem być sam.

– Co oznacza, że możemy porozmawiać w cztery oczy.

Westchnął i rozważył zawołanie szamana, by ją wyrzucił.

– Czy ty w ogóle mnie słyszałeś? – spytała. – Ojciec planuje udać się z tobą. Znowu. Kiedy wyruszysz na pielgrzymkę.

Szeth poczuł nagłą, głęboką ulgę. Nie myślał… ale oczywiście. Neturo zamierzał zrobić to, co zawsze. Choć niektórzy młodzi mężczyźni udawaliby zażenowanych pomysłem, że ich ojciec mógłby z nimi podróżować, Szeth nie potrzebował takich kłamstw.

– Nie spodziewałem się, że to zrobi, ale nie jestem zaskoczony. Tak zachowywał się w przeszłości.

– Musisz mu powiedzieć, żeby został – stwierdziła Elid.

– Dlaczego?

Weszła w głąb ogrodu i nawet się nie zatrzymała, by pomodlić się do mijanych kamieni.

– Szeth! On tu coś zbudował! Jest burmistrzem.

– Dziwne stanowisko. Dlaczego pozwalać, by ludzie wybierali przywódcę, zamiast zaufać sprenom? W domu niczego takiego nie mieliśmy.

– Bo byliśmy zacofanymi pasterzami!

Przez chwilę myślał, że zatrzymała się, by oddać cześć kamieniowi, ale nie, to niemożliwe… Elid przeskoczyła nad fragmentem ogrodu, ze ścieżki na ścieżkę, by stanąć obok Szetha. Ta kobieta…

– Nie możesz pozwolić, by z tobą odszedł, Szeth. – Górowała nad nim, kiedy klęczał na miękkiej, porośniętej mchem ziemi, wciąż trzymając dłoń na kamieniu. – Postąp właściwie… pozwól mu zostać.

– Ja mu na nic nie pozwalam ani do niczego go nie zmuszam, Elid.

– Nic nie mówisz, ale bardzo dużo sugerujesz.

– A ty ciągle tak wiele zakładasz. – Pomodliwszy się cicho, zdjął dłoń z kamienia i wstał… próbując osłonić kamień przed atakiem złości Elid. – Może ojciec chce wyruszyć na pielgrzymkę. Może chce zamieszkać w klasztorze Kształtujących. Może ma… swoje powody.

Elid zagapiła się na niego.

– Ty wiesz.

– O ojcu i Sivi? Tak. Domyśliłem się.

Znów się zagapiła, stała z otwartymi ustami.

– O co chodzi? – spytał.

– Po prostu myślałam, że gdybyś wiedział, każdego dnia prawiłbyś mu kazania na temat jego grzeszności, Szeth. Co, besztasz go w czasie obiadu, kiedy mnie nie ma w okolicy?

Zarumienił się i zaczął wychodzić z ogrodu kamieni. Mogli przynajmniej odbyć tę rozmowę w mniej uświęconym miejscu.

– Naprawdę cię to nie obchodzi? – Przyśpieszyła, by dotrzymać mu kroku. – Nie sądzisz, że to, co oni robią, jest niewłaściwe?

– To matka zostawiła jego.

– Może wrócić!

Przystanął, zmuszając Elid, by zatrzymała się gwałtownie. Spojrzał jej prosto w oczy, bo byli niemal tego samego wzrostu.

– Ty – wbiła mu palec w pierś – będziesz musiał spędzić całe miesiące w każdym klasztorze. Jeśli ojciec uda się z tobą, wkrótce będzie oznaczało to koniec dla niego i Sivi.

– Czyli popierasz ich związek?

– Popieram wszystko, co nie rozszarpuje naszej rodziny jeszcze bardziej.

Spojrzał jej w oczy.

– Mogłaś wrócić. Mogłaś zostać z nią.

– I zostawić ojca? – Wyglądało na to, że pewność siebie Elid wyparowała i kobieta objęła się ramionami. – Tęsknię za nią. A ty?

– Tak – szepnął.

– Kiedyś było mi ciebie żal. Kiedyś chciałam cię chronić, jak ojciec. Ale… wtedy ona nas zostawiła… – Pokręciła głową. – To złamało ojca. Wiesz, jak wiele nocy spędziłam, trzymając go za rękę, kiedy płakał? Nie było cię tam, Szeth. Ja byłam.

– Wiem.

Ale istniał powód. Głos. Ścieżka Szetha miała cel. Musiał w to wierzyć.

– Cóż, ja tym razem z tobą nie odejdę – warknęła Elid. – Nie zamierzam spędzić reszty życia, udając, że jesteś zagubionym dzieckiem. Jeśli są w tobie jakieś resztki przyzwoitości, powiesz ojcu, żeby został, żeby przestał niszczyć również swoje życie.

Szeth ominął ją. Szybko kłaniał się każdemu mijanemu kamieniowi, a w jego emocjach panował chaos.

– Wiesz, dlaczego?! – zawołała za nim Elid. – Dlaczego on zawsze jest gotów iść za tobą? Dlaczego ja nie obchodzę go tak bardzo jak ty? Dlaczego jesteś jego ulubieńcem?

Szeth znów pochylił głowę, tym razem nie z szacunku. Dotarł do drzwi.

– Nienawidzę cię! – zawołała za nim Elid. – Nienawidzę cię, Szeth!

– Przepraszam, że nie znam lepszego sposobu – szepnął.

I zostawił siostrę. Opuszczając klasztor, wziął tylko ubranie na zmianę i miecz.

* * *

Zanim Szeth dotarł do mostu, rozpadało się. Szedł samotnie, zgodnie z tradycją… ale nie z prawem. Nie było więc ściśle wbrew zasadom, by Neturo się tam z nim spotkał. Z torbą przerzuconą przez ramię i posiwiałą brodą. Krępy, bez plamy, ale uśmiechnięty.

Jak on mógł się uśmiechać? Szeth czuł, że przed laty stracił tę zdolność.

– Wydawało ci się, że uda ci się wymknąć beze mnie? – spytał Neturo.

Szeth odetchnął głęboko i wypowiedział słowa, które musiał sto razy powtórzyć w myślach w czasie tego marszu.

– Proszę, zostań tu, ojcze.

Neturo rozważył te słowa, a deszcz spływał po jego parasolu. Szeth nie wziął parasola. Deszcz nie był intensywny, musiał jedynie zatroszczyć się o miecz, kiedy tego wieczoru znajdzie schronienie.

– Czy tego chcesz, Szeth? Czy uważasz, że tego powinieneś chcieć?

– Masz tu życie.

– Mam życie wszędzie, gdzie jest moja rodzina.

– Twoja rodzina jest również tutaj! Z Elid. Albo w domu, z matką. Która odeszła z mojego powodu…

Ojciec upuścił parasol i przytulił go. Szeth powstrzymywał łzy, choć w deszczu i tak byłyby niewidoczne. Nie chciał obrazić sprenów, zachowując się, jakby pielgrzymka była przygnębiająca.

– Szeth, to, do czego doszło między twoją matką a mną, nie było twoją winą – szepnął ojciec przy akompaniamencie szumu deszczu. – Mieliśmy problemy na długo, zanim znalazłeś ten kamień.

– Naprawdę?

– Naprawdę.

– Ale to też mogła być moja wina. Musiało być trudno żyć z chłopcem, który nie wiedział, co jest właściwe.

Ojciec objął go mocniej.

– Synu. Nigdy nie chodziło o ciebie. Zabrałem twoją matkę z domu rodzinnego i skłoniłem ją, by kwestionowała rzeczy, w które inni nie odważyli się wątpić. Z tego powodu musieliśmy mieszkać poza miastem, bo nikt nie chciał nam nic wynająć. Mam listy od jej sióstr. Ona jest szczęśliwa, Szeth. Szczęśliwsza beze mnie.

To brzmiało jak szaleństwo, ale zostało wypowiedziane. Szeth nie wątpił, że to prawda, skoro powiedział to jego ojciec.

– Powinieneś zostać z Elid – szepnął Szeth.

– Elid mnie nienawidzi, Szeth.

– Co? Nie! Ona cię kocha.

– Nie tak mówi – powiedział cicho Neturo. – Nie wiem, jak sobie z nią poradzić. Nigdy nie wiedziałem. Próbuję z nią rozmawiać, a ona odchodzi. Przynoszę jej prezenty, a ona oskarża mnie, że próbuję ją przekupić. – Odetchnął głęboko. – Myślę, że… oddalenie dobrze nam zrobi. Później wrócę i zobaczę, czy się uspokoiła. – Odsunął się i nadal uśmiechał, mimo wody spływającej po twarzy. – Nie chcę, żebyś myślał, że musisz zatroszczyć się o starego ojca. Ale pójdę z tobą, Szeth, żebyś nie musiał iść sam. Tylko tak umiem pomóc.

– Dziękuję – szepnął Szeth. – Dziękuję.

76

Ustępstwa

Argument Jasnah jest prawdopodobnie najistotniejszym, jaki można wysunąć przeciwko temu, czego nauczam, i dlatego należy się do niego odnieść. Nie jestem pewien, czy mam filozofię, słowa albo doświadczenie, by zrobić to z należnym szacunkiem.

Fragment epilogu Dawcy Przysięgi, autorstwa Dalinara Kholina

Shallan pojawiła się w umierającym ciele.

Sapnęła z nagłego bólu i przycisnęła dłoń do boku, czując wypływającą krew. Leżała na shinovarskiej trawie, a słońce prażyło nad jej głową. Na burze. Była w ciele śmiertelnie rannego pieśniarza. To sprawiło, że wpadła w panikę, aż poczuła coś w umyśle…

Mmm… Shallan?

– Wzorze? Jesteś w moim umyśle. Jak wtedy, kiedy jesteś mieczem.

Nasza więź się wzmacnia. Wypowiedziałaś właściwe prawdy. Pomyśleliśmy, że to może zadziałać. Wyglądałaś na przestraszoną.

– Jestem w umierającym ciele!

Glys mówi, że przeprasza – nie zawsze udaje mu się wybrać ciało. Chciał, żebyś trafiła w pieśniarza, byś mogła zrozumieć Mishram, ale… no…

– Nic się nie stało – szepnęła Shallan. – Może powinniśmy spróbować raz jeszcze? Wyciągnijcie mnie. Albo po prostu się uzdrowię…

Mmm… Pieśniarz korzystający z Burzowego Światła przyciągnie uwagę każdego, kto będzie patrzył w tę stronę. Glys chce, żebyś tego uniknęła. Mówi, że tak naprawdę nie umrzesz, bo tak naprawdę nie jesteś ranna, ale… I tak powiem mu, żeby cię wyciągnął.

– Dziękuję. – Shallan z bólu zacisnęła powieki i wciąż trzymała dłoń na ranie. Pęknięta skorupa robiła dziwne wrażenie pod jej palcami.

Zaczekaj. Shallan, patrz.

Zmarszczyła czoło i podniosła głowę, choć to sprawiło, że wszystko zafalowało. Leżała w dużej grupie trupów i śmiertelnie rannych, a bitwa przesunęła się dalej. Niektóre ciała krwawiły na czerwono, inne na pomarańczowo, a okolicę wypełniała plątanina sprenów – strachospreny, złościospreny, dezorientacjospreny, bólospreny. Kiedy patrzyła na nie oczami pieśniarza, bardziej przypominały swoje formy z Cieniomorza niż to, co widzieli ludzie. W odległości około dziesięciu stóp pieśniarka płakała i przyciskała dłonie do ran wzdłuż boku, co jakiś czas nucąc. Może pieśń, żeby się pocieszyć, kiedy umierała.

Ba-Ado-Mishram zbliżała się. Niestworzona przyjęła kształt wielkiej masy czarnego dymu, z wyrastającymi z niej rękami, które pozwalały jej się poruszać. Potężne ramiona, całkiem czarne, wyciągające się i chwytające grunt, dzięki czemu przesuwała się do przodu.

Na razie zostaw mnie tutaj, pomyślała Shallan do Wzoru i zacisnęła zęby.

Kiedy Mishram dotarła do drugiej umierającej pieśniarki, jej dziwaczne, zbyt długie kończyny rozpłynęły się w dymie, ale główna masa czerni została. I przeobraziła się w pieśniarkę w formie żeńskiej, która jakby wyłoniła się z mgły. Miała falujące szaty i długie czarne włosy. Pochyliła się nad umierającą żołnierką i wypuściła dodatkowe ręce, by objąć jej głowę i ciało.

Wymieniły kilka słów, zbyt cicho, by Shallan je usłyszała. Zmusiła się, by zaczekać, ale nie mogła powstrzymać jęku bólu.

Mishram odwróciła się. Serce Shallan zadrżało. To była twarz, którą widziała na swoich rysunkach – na niebie, w dymie, w sękach i warstwach drewna. W przeciwieństwie do Sja-anat, która zwykle pokazywała się jako człowiek – albo może rodzaj sprena, o gładkiej skórze i zbyt ostrych rysach – Mishram była bez wątpienia pieśniarką. Jej twarz zdobiły smugi czerwonego dymu, tworzące nieziemską skorupę i wzory.

Skupiła się na Shallan i znów stała się chmurą dymu z wyciągniętymi ramionami. Podciągnęła się tym samym nienaturalnym krokiem i znów stała się pieśniarką.

Na burze.

Powinniśmy cię wyciągnąć? – spytał Wzór.

Shallan czekała, wstrzymując oddech, gdy Mishram górowała nad nią, a z bezkształtnego dymu po jej bokach wyrosły ręce, by objąć Shallan. Niestworzona pochyliła się, a kiedy wypuściła powietrze, Shallan spowiła ciemność. Na burze, to było… to było…

– Żyj – szepnęła Mishram, a w jej głosie jakimś sposobem nakładały się różne rytmy. – Uzdrów się.

Ból w jej boku zniknął, a ciało się uzdrowiło. Widziała, jak druga pieśniarka podnosi się niezgrabnie, nucąc z zadziwieniem na widok uzdrowionego ciała. Nie były Królewskimi z mocami, a już na pewno nie Stopionymi. Były zwykłymi żołnierkami.

– Dlaczego? – spytała Shallan, kiedy Mishram łagodnie opuściła ją na ziemię.

– On nas nie kocha. – Mishram spojrzała w stronę nieba, jakby była zaniepokojona. – Dlatego musimy kochać samych siebie.

Znów obróciła się w dym i wyciągając długie ramiona, odeszła w poszukiwaniu innych rannych pieśniarzy.

Shallan podniosła się z trudem.

Ona uzdrawia pieśniarzy, pomyślała do Wzoru. Czy ktoś z was tego się spodziewał?

Ja próbuję nie spodziewać się rzeczy, które nie są matematycznie pewne, odparł Wzór. Niektórzy twierdzą, że życie jest jednym wielkim urojeniem, ale nawet liczby urojone da się łatwo obliczyć. Wy wszyscy wykraczacie poza to.

Na burze.

Bardziej niż urojeni?

O wiele bardziej. Tak czy inaczej, pozostali są tym zafascynowani. Rlain mówi, że Mishram była jednym z głównych bogów, których odrzucili, kiedy odeszli – więc nie spodziewał się po niej dobroci. Chcą, żebyś sprawdziła, czy uda ci się zdobyć więcej informacji.

Shallan ruszyła przez pole do miejsca, gdzie Mishram uzdrowiła innego prawie martwego pieśniarza, formę męską. Uniósł dłoń do głowy w miejscu, gdzie jego skorupa była wcześniej popękana.

– Inni Niestworzeni mają intrygi – powiedziała Shallan. – Jaka jest twoja?

– Zasługujecie na coś o wiele lepszego od niego – odpowiedziała, znów ze zbyt wieloma rytmami. – Żyjcie. Czujcie. Czujcie o wiele więcej, niż on pozwala. Bądźcie.

Odwróciła się, a jej długie ramiona szybko pociągnęły ją w stronę kolejnego leżącego.

Shallan spojrzała na pozostałą dwójkę, która została uzdrowiona. Dołączyli do niej i obserwowali Mishram.

– Nigdy nie wiem, co o nich myśleć – powiedziała forma żeńska.

– Widziałem, jak Yelig-nar pochłonął tuzin naszych rodaków w jednej bitwie – szepnął forma męska z ponurym rytmem. – W tym mojego brata. A teraz ta tutaj… uzdrawia nas? One są sprenami. Lepiej nie próbować ich zrozumieć.

– Ale ona ma rację – odezwała się Shallan. – Odium się nami nie przejmuje.

– Przejmuje się zwycięstwem – stwierdziła pieśniarka. – Jeśli chcemy żyć w pokoju, musimy zabić ludzi. Albo zostaniemy zniszczeni.

– Moglibyśmy współistnieć – powiedziała Shallan.

Oboje zanucili w tym samym rytmie, który brzmiał szyderczo lub sceptycznie. Na burze, naprawdę było je łatwiej wyłapać, gdy była w ciele pieśniarza, czyż nie?

– Współistnienie – powiedział pieśniarz. – Fantastyczne marzenie. Pewnie, kto by tego nie wolał?

– Ludzie zabili moje siostry – sprzeciwiła się forma żeńska. – Nie dojdzie do tego. Nie pozwolę na to.

Shallan przeszła przez pole, a pozostała dwójka nie próbowała jej zatrzymywać ani nie zadawała pytań. Pieśniarze nie mieli tego samego rodzaju dyscypliny ani oczekiwań, co ludzkie społeczeństwa. Nie znaczyło to, że brakowało im przekonania czy męstwa – ale nie mieli tych samych hierarchii dowodzenia i stopni.

Podeszła do Mishram, a trawa ignorowała ją, kiedy ją deptała. Co dziwne, uświadomiła sobie, że gdyby miała żyć w jednej z tych dwóch armii, najpewniej wolałaby tę pieśniarzy. Wyczuwała w ich życiach wolność i indywidualizm – coś, czego nie zauważyła nigdy wcześniej, nim zaczęła obserwować ich w tych wizjach.

Przez ten cały czas wyobrażała ich sobie jako niszczycieli próbujących zniewolić gatunek ludzki. Ale to ludzie byli tymi, którzy niewolili. Z drugiej strony, na ile umiała to ocenić, ludzie mieli wspanialsze miasta, bardziej różnorodne zawody i – co dziwne – więcej artystów. Dlaczego tak? Skoro pieśniarze byli tak wolni, czy nie powinno być wśród nich więcej artystów? Może, by sztuka mogła naprawdę rozkwitnąć, potrzebne były pewne rodzaje infrastruktury? Częściowo nie mogła pogodzić się z tym pomysłem, choć brzmiał tak realistycznie, i…

I pozwoliła, by Świetlista przejęła kontrolę. Mishram znalazła tym razem człowieka, wciąż żyjącego, z krwią na wargach. Drżał i zaciskał powieki, by nie widzieć potworności, która się nad nim wznosiła. Coś mamrotał, ale Shallan – w ciele pieśniarki – nie rozumiała. Słowa wydawały jej się martwe bez rytmu.

– Uzdrowisz go? – spytała.

– Nie mogę. I nie zrobiłabym tego. – Niestworzona zawahała się. – Ale powinnyśmy dla niego zaśpiewać. To uczyni jego odejście spokojniejszym.

Mishram pochyliła się i zaczęła śpiewać cicho w Rytmie Pokoju. Lęk Shallan złagodniał. Umierający przestał drżeć i zaczął oddychać bardziej regularnie. Nawet… wydawało się, że sam nuci pod nosem, aż odszedł.

Shallan odkryła, że ma łzy w oczach, a Mishram się jej przygląda – co dziwne, spren nie obróciła się, lecz raczej przesuwała, aż była zwrócona w inną stronę.

– Opłakujesz go, pieśniarko? – spytała Mishram.

– Opłakuję nas wszystkich – szepnęła Shallan. – I ból, który sprawiamy sobie nawzajem. Czy nie da się tego powstrzymać, Mishram?

– On nigdy na to nie pozwoli, bo wojny mu służą, przygotowują jego armie do przyszłości, której jeszcze nie rozumiem. Musimy zdominować ludzi. To po pierwsze. Oni nie przestaną walczyć, aż znajdziemy się całkowicie pod ich kontrolą, więc my musimy doprowadzić do tego pierwsi. – Zawahała się. – Wtedy być może… – Spojrzała w niebo. – Jeśli on na to pozwoli… Chciałabym, żeby to zrobił.

Na burze. Shallan w niewielkim stopniu poznała Sja-anat – i przez krótką chwilę musiała zaufać sprenowi. Jednak we wszystkich swoich kontaktach z Niestworzonymi nie widziała, by któryś zachowywał się tak ludzko, jak teraz Mishram, nucąca dla umierającego wroga. Shallan przypomniała sobie, że Mishram w końcu podejmie wojnę przeciwko ludzkości pod nieobecność Odium. Ona i Mishram stały po przeciwnej stronie na tym polu bitwy, ale…

Pieśń Mishram się zmieniła.

Shallan cofnęła się wstrząśnięta, kiedy postać z dymu zaczęła wibrować i pulsować, a jej twarz się zniekształciła.

– Widzę cię – zasyczała. – Widzę cię, Tkaczko Światła.

Shallan poczuła nagłą panikę. Ta wściekła, wykrzywiona w grymasie twarz. To nie była Ba-Ado-Mishram ze wspomnienia. To była ta obecna.

– Rozerwę cię na kawałki. – Mishram podeszła do niej. – Wyrwę twoje kości ze stawów i będę słuchała, jak trzaskają. Połamię ci palce u rąk tylko po to, by słyszeć, jak krzyczysz. Będę się radować tym, co z ciebie wypłynie, kiedy zostaniesz rozcięta: bólem, krzykiem i uwolnionymi wnętrznościami. Ja…

Wyciągamy cię, powiedział Wzór.

Shallan to ucieszyło, ale w tej samej chwili uświadomiła sobie, że nigdy wcześniej nie miała okazji nawiązać kontaktu z Mishram. To był postęp, nawet jeśli ją przerażał – spróbowała więc Tkania Światła, kiedy została wyrwana. Zaplanowała to i pomyślała, że może…

Zadrżała i odkryła, że znów jest na rusztowaniu. Podniosła się, ignorując pytania Wzoru i Rlaina – a za to spojrzała na wizję. Udało jej się stworzyć Tkanie Światła samej siebie, jako Shallan, a ono pojawiło się obok żołnierki, której ciało wcześniej zajmowała. Pieśniarka odeszła, kierując się w stronę pozostałych dwojga uzdrowionych, by kontynuować wizję tak, jak dyktowały wydarzenia historyczne.

Fałszywa Shallan została na miejscu, a ona sama nią kierowała – z zewnątrz.

– Dlaczego? – szepnęła, sprawiając, że Tkanie Światła zrobiło to samo.

Kiedy zamknęła oczy, niemal znów wróciła do środka. Nie słyszała stąd odpowiedzi Mishram, ale Glys prześlizgnął się do niej i wyszeptał słowa Niestworzonej.

– Dlaczego co? Dlaczego was nienawidzę?

– Nie – odparła Shallan. – Przybyliśmy do waszego świata, a później walczyliśmy o niego z wami. Przez tysiące lat cię więziliśmy. Wiem, dlaczego nas nienawidzisz.

– W takim razie co? – powiedziała Mishram, a Glys naśladował jej jadowitą złość.

– Dlaczego Odium się ciebie boi? Czy rzeczywiście mogłabyś go zastąpić?

Cisza. I nagle Glys sapnął.

Shallan zadrżała, kiedy otworzyła oczy i odkryła, że otacza ją skłębiona dymo-farba Krainy Ducha, poruszająca się za jej plecami, płynąca jak tysiące rzek, które złączyły swoje nurty. Ich prądy tworzyły poruszające się jednocześnie twarze.

– Skąd wiesz? – spytała Mishram. – Skąd wiesz?!

– Byłam w tej sytuacji – szepnęła Shallan. – Ja też zabiłam tych, którzy mnie stworzyli.

Esencja Mishram popłynęła do przodu, barwna mgła zmieniła się w ciemność, zmieniła się w ręce, które wyciągnęły się do Shallan. Czymkolwiek było więzienie Mishram, tu było słabsze. Shallan była pewna, że te ręce stały się rzeczywiste i…

Między nie wkroczył Rlain.

Wysoki jak wieża, z pancerzem pieśniarza i mundurem Alethyjczyka. Jego spren dołączył do niego, pozbawiony twarzy, kryjący się w cieniu. Po krótkiej chwili podszedł również Renarin.

Mishram zamarła, prądy farbo-dymu kłębiły się wokół niej, inne jej twarze zniknęły i pozostała tylko jedna. Wpatrująca się w nich. Wpatrująca się w…

Shallan na potrzeby rysunków ćwiczyła śledzenie spojrzeń. Była absolutnie przekonana, że Mishram wpatruje się w to, jak Renarin wziął Rlaina za rękę, by go wesprzeć.

– Jesteśmy dziećmi Sja-anat – powiedział Glys za plecami Renarina. – Pamiętasz swoją siostrę?

– Pomóż nam cię odnaleźć – zażądał Rlain. – Nie możemy cię uwolnić, ale będzie lepiej dla wszystkich, jeśli to my cię znajdziemy, a nie nasi wrogowie.

Shallan zaparło dech w piersiach. Tak, mimo sprzeciwów Renarina, chciała znaleźć więzienie. Jeśli Mishram mogła rzeczywiście zagrozić Odium… cóż, warto było mieć taką broń. A fakt, że Rlain się z nią zgadzał, dodawał jej pewności siebie.

Mishram wycofała się w głąb skłębionego farbo-dymu i zniknęła.

Shallan jęknęła i się podniosła. I wtedy zauważyła, że stojący w pobliżu Wzór mruczy. Wskazał z powrotem na wizję – która nadal się rozgrywała. Testament podeszła do Wzoru i oboje patrzyli na stworzone przez Shallan Tkanie Światła przez bardziej przezroczysty fragment szkła.

Iluzje Shallan już nie zamierały, kiedy nimi kierowała. Ta wewnątrz na przykład splotła dłonie, patrzyła z namysłem i od czasu do czasu przestępowała z nogi na nogę, jak to mogła zrobić żyjąca osoba. Wzór wskazał cień na pobliskim wzgórzu, z którego ktoś wyglądał i wpatrywał się z tyłu w iluzję Shallan. Ludzki żołnierz, ściskający zniekształcający powietrze sztylet.

Mraize. Shallan ponownie zaparło dech w piersiach. Obserwował jej iluzję, wyraźnie gotów podbiec i zaatakować… ale się zawahał. Była absolutnie pewna, że się zawahał. Nie wiedziała, na jak długo, bo wizja wkrótce się skończyła, a szklana kolumna się rozpadła.

I wtedy nagle ziemia pod jej stopami poczerniała. Shallan wzięła Renarina za rękę, żeby ich trójka nie została rozdzielona.

– Co to za ciemność? – syknęła.

– To on – powiedział Glys. – Ponieważ Mishram nas zobaczyła, Odium zorientował się, że coś jest nie w porządku. On nas szuka.

– Ukryjemy się – powiedział Tumi. – Uważaj na siebie, Shallan. Wkrótce cię odnajdziemy.

– Ale…

– Odnajdziemy cię – powtórzył Tumi.

Została wrzucona w kłębiący się chaos.

Sama.

* * *

Adolin siedział z lewą dłonią uniesioną do brody i wpatrywał się w skomplikowaną planszę do wież. Przeszli na mniejsze karty, żeby na stole zmieściło się ich więcej – każda miała nie więcej niż cal.

Na podłodze leżały dwa miecze do ćwiczeń, a Yanagawn wciąż był spocony po ich pojedynku. Tego dnia nie było Pancerza Odprysku – jedynie staromodna walka mieczem. Za każdym razem, kiedy przychodził Adolin, strażnicy zmieniali się na tych, którymi dowodził Gezamal, syn Kushkama. Duża liczba zwykłych strażników miałaby poważny problem z tym, że Adolin zawstydził ich cesarza w czasie ćwiczeń. I dlatego Kushkam wymieniał ich przed sesjami.

Ćwiczenia się skończyły, więc teraz, kiedy po zapadnięciu zmroku pojawiła się upragniona chłodna bryza – która wpadała przez otwór na końcu namiotu – nadszedł czas na o wiele ważniejszą lekcję tego wieczoru. Taktyki.

– Hm… – Yanagawn przyjrzał się planszy, wypuszczając skupieniosprena, wyglądającego, jakby kropla wody wywołała kręgi w powietrzu za jego plecami. – Jestem zgubiony.

– Naprawdę? – spytał Adolin.

– Udowodniłeś mi, wielokrotnie, że większe siły zwyciężają. A przewaga nie jest linearna.

– Wyjaśnij.

Yanagawn spojrzał na niego z ukosa i wskazał planszę.

– Obecnie mam sto tysięcy żołnierzy. Ty masz sto dwadzieścia tysięcy.

– Ale ty zacząłeś z większą liczbą.

– Zawsze pozwalasz, żebym na początku miał przewagę.

– Czyli większe siły nie zawsze zwyciężają?

– Powinienem powiedzieć, że jeśli wszystkie inne czynniki są równe, w tym umiejętności przywódców, większe siły zwyciężają. Czy to się zgadza?

– A przewaga nie jest linearna. To istotne.

Cesarz pokiwał głową. W swojej szacie do ćwiczeń wyglądał jak zwyczajny młody mężczyzna. Jego czarne włosy miały sześć cali długości, a kiedy nie były uwięzione pod ekstrawaganckimi nakryciami głowy, stroszyły się na boki w ten charakterystyczny dla Makabaków sposób.

– Dwie równej wielkości armie, które uderzą na siebie, poniosą ogromne straty – powiedział cicho Yanagawn. – Ale jeśli jedna jest większa choćby o dziesięć czy dwadzieścia procent, dzieje się coś dziwnego. Straty drugiej strony się zwielokrotniają. Dwie setki przeciwko setce nie oznaczają stu zabitych po obu stronach… oznaczają stu zabitych po mniej licznej stronie, a może dwudziestu zabitych po liczniejszej stronie. Im bardziej przytłaczające są twoje siły, tym bardziej chroniony jest każdy żołnierz.

– Zakładając, że obie armie walczą do czasu, aż jedna zostanie całkowicie unicestwiona, co jest niezmiernie rzadkie. Armie zazwyczaj wycofują się, jeśli stracą od dziesięciu do piętnastu procent żołnierzy. To nie tchórzostwo, lecz ludzka natura. – Nachylił się. – Dobry generał rozumie, jaka jest stawka. Niezwykle mało jest rzeczy, o które warto walczyć, aż wszyscy zginą.

– Czyli powinienem wycofać się na tej planszy. Masz przytłaczającą przewagę, więc przegram.

– Naprawdę?

Yanagawna nie irytowało naciskanie przez Adolina, co dobrze o nim świadczyło. Znów przyjrzał się układowi sił, nie śpiesząc się przy tym.

Gezamal, w swoim mundurze Cesarskiej Gwardii z dodatkowymi wzorami, podszedł bliżej, by spojrzeć na planszę. Mężczyzna był mistrzem gry w wieże i z pewnością od razu musiał zauważyć, o jaką naukę chodziło Adolinowi. Yanagawn potrzebował jednak pewnej podpowiedzi.

– Popatrz na swoje jednostki, które mają przewagę.

– Ci tutaj. – Yanagawn wskazał szereg na przedzie. – Oni wciąż mają przewagę. Która, jak mi się wydaje, w tym przypadku oznacza wysokość.

– A co daje przewaga wysokości?

– Zwielokrotnia siłę. Ci włócznicy, szczególnie walczący w obronie, mogą zatrzymać większe siły. Ale, Adolinie, to tylko niewielka część mojej armii. Sądzisz, że powinienem ich tu zatrzymać, żeby pozostali mogli się wycofać?

Adolin czekał w milczeniu.

– Nie – powiedział cicho Yanagawn i wykonał swój ruch.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki