Spis treści

1. Przedmowa i podziękowania

2. Mapa Rosharu

3. Prolog. Żyć

4. Dzień pierwszy. Kaladin, Shallan

1. 1. Nieznany teren

2. 2. Zrobić kolejny krok

3. 3. Cena bohaterstwa

4. 4. Słuchając

5. 5. Co wciąż może się wydarzyć

6. 6. Szlachectwo

Tytuł oryginału: Wind and Truth

Copyright © 2024 by Dragonsteel Entertainment, LLC
Copyright for the Polish translation © 2025 by Wydawnictwo MAG

Redakcja: Urszula Okrzeja
Korekta: Magdalena Górnicka, Bartosz Szpojda
Ilustracja na okładce: Dominik Broniek
Opracowanie graficzne okładki: Piotr Chyliński

Ilustracje wewnętrzne: Greg Call, Anna Earley, Donato Giancola, lley Harris, Audrey Hotte, Kelley King, Hayley Lazo, Howard Lyon, Ben McSweeney, Miranda Meeks, Dan dos Santos, Isaac Stewart

ISBN 978-83-68240-95-5

Producent/wydawca:
MAG Jacek Rodek
Pl. Konstytucji 5/10, 00-657 Warszawa
www.mag.com.plhandel@mag.com.pl

Wyłączny dystrybutor:
Dressler Dublin sp. z o.o.
ul. Poznańska 91, 05-850 Ożarów Maz.
tel. 227 335 010
www.dressler.com.pl

Wersję elektroniczną przygotowano w systemie Zecer

Dla Adama Horne’a
który jest czempionem książek
i zasługuje na własne Ostrze Odprysku.

Przedmowa i podziękowania

Witajcie w Wietrze i prawdzie, księdze piątej Archiwum Burzowego Światła. To środek cyklu i koniec pierwszego głównego łuku narracyjnego. Oznacza to, że męczyłem się z tą książką bardziej niż z większością pozostałych i przez ostatnie cztery lata poświęcałem jej dużą część myśli, pasji i wysiłków. Jak do tej pory to najdłuższa powieść, jaką napisałem – i jedna z tych, którym poświęciłem najwięcej czasu. (Pewnie najwięcej, jeśli zignorujemy projekty, które odłożyłem na bok i wróciłem do nich po latach). Mam nadzieję, że efekt odzwierciedla wysiłek!

Poniżej znajdziecie wszystkich ludzi, którzy pracowali nad tą książką za kulisami w różnych aspektach. Tak wiele osób mi pomaga, że coraz bardziej przypomina to napisy końcowe. Wciąż piszę każde słowo i jestem jedynym autorem książek, ale niech mnie… Dragonsteel jako firma stało się czymś niezwykłym. Choć przy większości moich książek trzymamy się zwyczajnego harmonogramu wydawniczego, powieści ze świata Burzowego Światła to raczej „wszyscy na pokład” – niektórzy biorą nadgodziny, żeby zmieścić się w terminach, a inni poświęcają większość dnia pracy, by książka została zredagowana, rozreklamowana i rozprowadzona. Jeśli więc będziecie mieli kiedyś okazję ich spotkać, uściśnijcie im ręce i podziękujcie.

A później usiądźcie i bawcie się dobrze. Nadchodzi arcyburza.

Graficy, którzy pracowali nad tą książką to: Michael Whelan, Donato Giancola, Miranda Meeks, Dan dos Santos, Audrey Hotte, Kelley King, Petar Penev, Howard Lyon, Greg Call, Isaac Stewart, Ben McSweeney, Anna Earley, Hayley Lazo.

W wydawnictwie Tor Books: Devi Pillai, Stephanie Stein, Tessa Villanueva, Sanaa Ali-Virani, Rafal Gibek, Peter Lutjen, Alexis Saarela, Lucille Rettino, Emily Mlynek.

W wydawnictwie Gollancz: Gillian Redfearn, Brendan Durkin, Emad Akhtar, Cait Davies, Javerya Iqbal.

Redakcja i korekta: Terry McGarry, Christina MacDonald, Hayley Jozwiak.

Narratorzy audiobooka: Michael Kramer and Kate Reading. W Macmillan Audio: Steve Wagner.

W agencji JABberwocky Literary Agency: Joshua Bilmes, Susan Velasquez, Christina Zobel, Valentina Sainato, Brady McReynolds. W agencji Zeno Literary Agency: John Berlyne.

W Dragonsteel: dyrektor operacyjny Emily Sanderson. Dział bieżącej działalności i kadr: wiceprezes Matt „Dlaczego zapisujesz moje imię w taki sposób, Brandonie?” Hatch, dyrektor do spraw działalności bieżącej Jane Horne, Kathleen Dorsey Sanderson, Jerrod Walker, Braydonn Moore, Makena Saluone, Christian Fairbanks, Becky Wilson, Ethan Skarstedt, dyrektor finansowy Emma Tan-Stoker, Matt Hampton.

Dział kreatywny: wiceprezes Isaac SteƜart, Shawn Boyles, Ben McSweeney, Jennifer Neal, Rachael Lynn Buchanan, Anna Earley, Hayley Lazo, Priscilla Spencer.

Dział redakcyjny: wiceprezes Zapraszający Peter Ahlstrom, dyrektor do spraw redakcyjnych Kristy S. Gilbert, dyrektor do spraw ciągłości Karen Ahlstrom, Jennie Stevens, Betsey Ahlstrom, Emily Shaw-Higham.

Dział gadżetów, wydarzeń i odlotowych swetrów: wiceprezes Kara Stewart, dyrektor do spraw gadżetów Christi Jacobsen, dyrektor do spraw wydarzeń i wsparcia Kellyn Neumann, Lex Willhite, Richard Rubert, Dallin Holden, Ally Reep, Mem Grange, Brett Moore, Katy Ives, Joy Allen, Daniel Phipps, Michael Bateman, Alex Lyon, Jacob Chrisman, Camilla Waite, Quinton Martin, Hollie Rubert, Gwen Hickman, Isabel Chrisman, Amanda Butterfield, Logan Reep, Pablo Mooney.

Dział reklamy i marketingu: wiceprezes Adam Horne, vel Ten-Któremu-Dedykowano-Tę-Książkę (hurra!), dyrektor marketingu Jeremy Palmer, Octavia Escamilla-Spiker, Taylor Hatch, Tayan Hatch, Donald George Mustard III.

Dział narracyjny: wiceprezes Dan Wells – jedyny członek działu narracyjnego, poza jego urojonym przyjacielem, Bobem Bandżystą.

Moja grupa pisarska Tu Są Smoki: Kaylynn ZoBell, Kathleen Dorsey Sanderson, Eric James Stone, Darci Stone, Alan Layton, Jak Tam Ben? (Olsen), Ethan Skarstedt, Karen Ahlstrom, Peter Ahlstrom, Emily Sanderson.

Ekspertka w dziedzinie dysocjacyjnego zaburzenia tożsamości: Britt Martin. Eksperci w dziedzinie wojskowości: Carl Fisk, John Fahey. Ekspert w dziedzinie amputacji i protetyki: Matthew Fox.

Arkaniści: Eric Lake, Evgeni „Argent” Kirilov, Joshua „Jofwu” Harkey, David Behrens, Ian McNatt, Ben Marrow.

Czytelnicy beta: Aaron Ford, Alexis Horizon, Alice Arneson, Alyx Hoge, Amit Shteinheart, Aubree Pham, Austin Hussey, Bao Pham, Becca Reppert, Ben Marrow, Billy Todd, Bob Kluttz, Brandon Cole, Brian T. Hill, Britton Roney, Chana Oshira Block, Chris Kluwe, Chris McGrath, Christina Goodman, Christopher „chaplainchris” Cottingham, Craig Hanks, Darci Cole, David Behrens, Deana Covel Whitney, Donita Orders, Drew McCaffrey, Eliyahu Berelowitz Levin, Eric Lake, Erika Kuta Marler, Evgeni „Argent” Kirilov, Gary Singer, Giulia Costantini, Glen Vogelaar, Ian McNatt, Jayden King, Jennifer Pugh, Jessica Ashcraft, Jessie Lake, João Menezes Morais, Joe Skeedlebop Deardeuff, Joelle Ruth Phillips, Jory „Jor Bramkarz” Phillips, Joshua Harkey, Kadie „Ene” Nytch, Kalyani Poluri, Kathleen Barlow, Dr. Kathleen Holland, Kendra Wilson, Krystl Allred, Kyle „Dorksider” Wilson, Laura Heinis, Lauren McCaffrey, Lauren „Mama Biza” Strach, Liliana Klein, Linnea Lindstrom, Lyndsey Luther, Max Salzman, Marnie Peterson, Matt Wiens, Megan Kanne, Mi’chelle Walker, Paige Phillips, Paige Vest, Poonam Desai, Rachel Rada, Rahkeem Ball, Rahul Pantula, Richard Fife, Rob West, Rosemary Williams, Ross Newberry, Ryan Scott, Sam Baskin, Sarah Herr, Sarah Kane, Scott „Spydr” Webb, Sean VanBlack, Shannon Nelson, Shivam Bhatt, Siena „Lotos” Buchanan, Suzanne Musin, Taylor Cole, Ted Herman, Tim Challener, TJ McGrath, Trae Cooper, Zenef Mark Lindberg.

Czytelnicy gamma: Wielu z czytelników beta plus Ari Kufer, Brian Magnant, Collin Abeln, Dale Wiens, Ellie Frato-Sweeney, Lingting „Botanica” Xu, Nisarg „Strifelover” Shah, Philip Vorwaller, Ram Shoham, Spencer White, Valencia Kumley, William Juan.

SIEDEM I PÓŁ ROKU WCZEŚNIEJ

Gavilar Kholin znalazł się na progu nieśmiertelności.

Musiał jedynie odnaleźć właściwe Słowa.

Krążył wokół dziewięciu Ostrzy Honoru, wbitych sztychami w skalistą ziemię. Powietrze śmierdziało spalonym ciałem – Gavilar przebywał w pobliżu wystarczająco wielu stosów pogrzebowych, by bez problemu rozpoznać woń, nawet jeśli te ciała nie zostały spalone po walce, lecz w jej trakcie.

– Zwą je Aharietiam. – Krążył wokół Ostrzy, przesuwając dłonią po każdym z nich. Kiedy zostanie Heroldem, czy jego własne Ostrze zacznie je przypominać, napełnią je moc i wiedza? – Koniec świata. Czy to było kłamstwo?

Wielu, którzy tak je nazywali, wierzyło w to, co mówili, odparł Ojciec Burz.

– A właściciele tych tutaj? – Wskazał na Ostrza. – W co wierzyli Heroldowie?

Gdyby byli całkowicie szczerzy, nie szukałbym nowego czempiona.

Gavilar pokiwał głową.

– Przysięgam służyć Honorowi i Rosharowi jako jego Herold. Lepiej niż ci tutaj.

Te słowa nie zostały przyjęte. Nie wpadniesz na nie przypadkiem, Gavilarze.

I tak zamierzał spróbować. Aby zostać najpotężniejszym człowiekiem na świecie, Gavilar często dokonywał rzeczy, które inni uważali za niemożliwe. Znów obszedł krąg Ostrzy. Był samotny w cieniu wielkich monolitów. Po dziesiątkach odwiedzin w tej wizji mógł podać nazwę każdego z Ostrzy i imię powiązanego z nim Herolda. Ojciec Burz jednak niechętnie dzielił się informacjami.

Nieważne. I tak osiągnie swój cel. Wyrwał długie, zakrzywione Ostrze Jezriena ze skały i zamachnął się, przecinając ze świstem powietrze.

– Nohadon spotkał i poznał Heroldów.

Tak, przyznał Ojciec Burz.

– One są tam, czyż nie? Właściwe Słowa kryją się gdzieś w Drodze Królów?

Tak.

Gavilar znał całą księgę na pamięć – przed laty nauczył się czytać, by móc szukać tajemnic, nie zdradzając ich otaczającym go kobietom. Odrzucił Ostrze Herolda na bok, aż zadźwięczało o skałę, a wtedy Ojciec Burz syknął.

Gavilar zbeształ się w duchu. To była tylko wizja i te fałszywe Ostrza nie miały dla niego wartości, ale chciał, by Ojciec Burz uważał go za pobożnego i godnego, przynajmniej na razie. Sięgnął po ostrze Chany. Lubił je, bo szczelina pośrodku dzieliła je na dwie części. W zwyczajnym mieczu tak długa szpara byłaby niepraktyczna. Tutaj pokazywała, że Ostrze jest czymś niewiarygodnym.

– Chanaranach była żołnierzem, a to jest Ostrze żołnierza. Masywne i proste, ale z tą małą niemożliwością usuniętą ze środka. – Trzymał Ostrze przed sobą, przyglądając się jego klindze. – Wydaje mi się, że znam ich tak dobrze. Są moimi współpracownikami, a jednak nie rozpoznałbym ich wśród tłumu.

Twoimi współpracownikami? Nie tak szybko, Gavilarze. Znajdź Słowa.

Te burzowe Słowa. Najważniejsze, jakie kiedykolwiek miał wypowiedzieć Gavilar. Dzięki nim zostałby czempionem Ojca Burz – i, jak się domyślał, kimś więcej. Gavilar podejrzewał, że zostałby przyjęty do Paktu Przysięgi i wzniósł się ponad śmiertelność. Nie spytał, którego Herolda miałby zastąpić, wydawało się to prostackie, a on nie chciał robić wrażenia prostaka przed obliczem Ojca Burz. Przypuszczał jednak, że miałby zastąpić Talenelata, jedynego, który nie zostawił swojego Ostrza.

Gavilar wbił miecz z powrotem w skałę.

– Wracajmy.

Wizja natychmiast się skończyła i ponownie znalazł się w gabinecie na piętrze pałacu. Regały z książkami, biurko do czytania, gobeliny i dywany tłumiące głosy. W przygotowaniu do nadchodzącej uczty był ubrany starannie, w królewskie szaty – bardziej archaiczne niż modne. Podobnie jak brodą, ubiorem wyróżniał się wśród alethyjskich jasnookich. Chciał, by uważali go za kogoś starożytnego, ponad ich mało znaczącymi gierkami.

Komnata teoretycznie należała do Navani, ale to był jego pałac. Inni rzadko szukali go w tym miejscu, a on potrzebował wytchnienia od małych ludzików z małymi problemikami. Ponieważ miał jeszcze czas przed spotkaniami, wybrał niewielką książkę zawierającą opis ostatnich badań terenów wokół Strzaskanych Równin. Był coraz bardziej przekonany, że kryła się tam starożytna, otwarta Brama Przysięgi. Dzięki niej Gavilar mógłby odnaleźć mityczne Urithiru, a w nim starożytne zapiski.

Znajdzie właściwe Słowa. Był blisko. Tak kusząco blisko tego, czego w tajemnicy pragnęli wszyscy ludzie, ale tylko dziesięciorgu udało się osiągnąć. Wieczne życie i dziedzictwo, które przetrwało tysiąclecia – bo żyli i mogli je kształtować.

Nie jest tak wspaniała jak sądzisz, powiedział spren.

Co zmusiło Gavilara do zastanowienia. Ojciec Burz nie czytał mu w myślach, prawda? Nie. Nie, sprawdził to. Spren nie znał jego najbardziej skrytych myśli i planów. Bo gdyby znał jego serce, nie zwróciłby się do niego.

– Co nie jest? – Gavilar odłożył książkę na miejsce.

Nieśmiertelność. Zużywa mężczyzn i kobiety, eroduje dusze i umysły. Heroldowie są szaleni – dręczeni nienaturalnymi dolegliwościami charakterystycznymi dla ich starożytnej natury.

– Ile to trwało? Zanim pojawiły się objawy?

Trudno powiedzieć. Tysiąc lat, może dwa.

– W takim razie mam tyle czasu na znalezienie rozwiązania. O wiele rozsądniejszy okres niż zaledwie stulecie, jakim obdarzony jest śmiertelnik… i to o ile ma szczęście. A ty jak sądzisz?

Nie obiecałem ci tej łaski. Domyślasz się, że to właśnie ci proponuję, ale ja szukam jedynie czempiona. Mimo to powiedz mi, zapłaciłbyś cenę za zostanie Heroldem? Nim zdołałbyś powrócić, wszyscy, których znałeś, obróciliby się w proch.

Oto i kłamstwo.

– Król ma obowiązek wobec swoich poddanych. Gdybym został Heroldem, mógłbym zapewnić Alethkarowi bezpieczeństwo jak żaden monarcha przede mną. Zniosę osobiste cierpienie, by to osiągnąć. Jeśli mam zginąć – dodał, cytując Drogę Królów – zrobię to ze świadomością, że przeżyłem swoje życie właściwie. Nie cel się liczy, ale sposób, w jaki się do niego dociera.

Te słowa nie zostały przyjęte. Zgadywanie naprawdę nie da ci Słów, Gavilarze.

Słowa musiały znajdować się gdzieś w tym tomie. Ukryte pośród moralizatorstwa jak białogrzbiet w ciernistym krzewie. Gavilar Kholin nie był przyzwyczajony do porażki. Ludzie dostają to, czego oczekują. A on oczekiwał nie tylko zwycięstwa, ale i boskości.

Do drzwi cicho zapukał strażnik. Czyżby nadeszła pora? Gavilar wezwał Tearima do środka, a mężczyzna to zrobił. Tej nocy strażnik nosił Pancerz samego Gavilara.

– Panie – powiedział Tearim. – Wasz brat tu jest.

– Co takiego? Nie Restares? Jak Dalinar mnie odnalazł?

– Jak podejrzewam, zauważył, że stoimy na straży, Wasza Wysokość.

A niech to.

– Wpuść go.

Strażnik wyszedł, a po chwili do środka wpadł Dalinar, poruszając się z równym wdziękiem, co chull na trzech nogach. Zatrzasnął drzwi i ryknął:

– Gavilarze! Chcę porozmawiać z Parshendimi.

Gavilar odetchnął głęboko.

– Bracie, sytuacja jest bardzo delikatna i nie chcemy ich obrazić.

– Nie obrażę ich – mruknął Dalinar.

Miał na sobie takamę, staromodną szatę wojownika, która odsłaniała jego masywną pierś porośniętą siwiejącymi włosami. Przecisnął się obok Gavilara i osunął na siedzenie przy biurku.

Biedne krzesło.

– Co oni cię w ogóle obchodzą, Dalinarze? – Gavilar uniósł prawą rękę do czoła.

– A ciebie? – spytał ostro Dalinar. – Ten traktat, nagłe zainteresowanie ich ziemiami. Co planujesz? Powiedz mi.

Kochany, bezpośredni Dalinar. Równie delikatny jak dzban białego Rogożerców. I równie bystry.

– Powiedz mi otwarcie – mówił dalej brat. – Zamierzasz ich podbić?

– Dlaczego miałbym podpisać traktat, gdybym miał takie zamiary?

– Nie wiem. Po prostu… nie chcę, żeby coś im się stało. Lubię ich.

– To parshmeni.

– Lubię parshmenów.

– Nigdy nie zwracałeś uwagi na parshmenów, chyba że któryś ociągał się z przyniesieniem ci trunku.

– Ci mają coś w sobie. Czuję… powinowactwo.

– To głupota. – Gavilar podszedł do biurka i pochylił się nad bratem. – Dalinarze, co się z tobą dzieje? Gdzie jest Czarny Cierń?

– Może jest zmęczony. Albo oślepiony. Sadzą i popiołem zabitych, które ciągle wieją mu w twarz…

Znowu jęczał na temat Szczeliny? Co za bałagan. Restares miał wkrótce przybyć, a później… był jeszcze Thaidakar. Tak wiele noży, które musiał starannie utrzymywać na czubku ostrza, by się nie zsunęły i nie zraniły go. Nie mógł się teraz zajmować Dalinarem cierpiącym z powodu kryzysu sumienia.

– Bracie, co by zrobiła Evi, gdyby zobaczyła cię w takim stanie?

To była starannie naostrzona włócznia, wbita z wprawą w brzuch Dalinara. Mężczyzna zacisnął palce na blacie i wzdrygnął się, usłyszawszy jej imię.

– Chciałaby, żebyś był wojownikiem – rzekł łagodnie Gavilar. – I chronił Alethkar.

– Ja… – szepnął Dalinar. – Ona…

Gavilar wyciągnął rękę i pomógł bratu wstać, a później odprowadził go do drzwi.

– Wyprostuj się.

Dalinar położył dłoń na klamce i pokiwał głową.

– Och – dodał Gavilar. – Bracie? Kieruj się dziś Kodeksem. Wiatr niesie coś dziwnego.

Kodeks zakazywał spożywania trunków przed nadchodzącą bitwą. Taka drobna wskazówka, by przypomnieć bratu, że czekała ich uczta, a na niej dużo wina. Choć Dalinar był przekonany, że nikt nie wiedział, że to on zabił Evi, Gavilar poznał prawdę, co pozwalało mu na taką dyskretną manipulację.

Dalinar po chwili zniknął za drzwiami, a jego powolny, łatwo ulegający wpływom mózg najpewniej skupiał się na dwóch rzeczach. Po pierwsze, na tym, co zrobił Evi. Po drugie, jak znaleźć coś wystarczająco mocnego, żeby zapomnieć o tym pierwszym.

Kiedy Dalinar zniknął w korytarzu, Gavilar gestem przywołał Tearima. Strażnik należał do Synów Honoru, a grupa ta była kolejnym nożem, który Gavilar utrzymywał w równowadze, bo nie mogli się dowiedzieć, że przerósł ich plany.

– Idź za moim bratem – polecił Gavilar. – Dopilnuj dyskretnie, by miał coś do picia, może zaprowadź go do tajnych zapasów mojej żony.

– Kazaliście mi to zrobić przed kilkoma miesiącami, panie – odszepnął Tearim. – Obawiam się, że niewiele tam zostało. Lubi się dzielić ze swoimi żołnierzami.

– To znajdź mu coś innego. Sam wpuszczę Restaresa i pozostałych. Idź.

Żołnierz ukłonił się i podążył za Dalinarem przy akompaniamencie dudnienia Pancerza Odprysku. Gavilar stanowczo zatrzasnął drzwi. Nie zdziwiło go, kiedy w głowie usłyszał głos Ojca Burz.

On ma w sobie potencjał, którego nie dostrzegasz.

– Dalinar? Oczywiście, że tak. Jeśli popchnąć go we właściwym kierunku, spali całe kraje. – Gavilar musiał jedynie przez resztę czasu zapewniać mu stały dopływ trunku, by nie spalił tego kraju.

Mógłby być kimś więcej, niż sądzisz.

– Dalinar jest wielkim, bezmyślnym, tępym narzędziem, którym walisz w problemy, aż się rozpadną.

Gavilar zadrżał, przypominając sobie widok brata zbliżającego się na polu bitwy. Był zalany krwią i wydawało się, że w głębi hełmu jego oczy płoną czerwonym blaskiem, głodne życia, którym żył Gavilar…

Ten duch go nawiedzał. Całe szczęście ból i nałóg Dalinara sprawiały, że łatwo dawało się nad nim zapanować.

Wkrótce przerwało mu kolejne pukanie do drzwi. Otworzył je, ale na zewnątrz niczego nie dostrzegł. Wtedy jednak Ojciec Burz syknął ostrzegawczo w jego umyśle, a Gavilar poczuł nagły chłód.

Kiedy się odwrócił, stał tam stary Thaidakar. Sam Pan Blizn, postać w obszernym płaszczu z kapturem, poszarpanym u dołu. Na burze.

– Coś mi obiecano. – Kaptur Thaidakara osłaniał jego twarz. – Dałem ci informacje, Gavilarze, o wyjątkowo cennym charakterze. Jako zapłaty zażądałem jednego człowieka. Kiedy dostarczysz mi Restaresa?

– Wkrótce – odparł Gavilar. – Najpierw zdobędę jego zaufanie.

– Wydaje mi się, że mniej interesuje cię nasza umowa, a bardziej twoje własne motywy. Wydaje mi się, że skierowałem cię w stronę czegoś cennego, co postanowiłeś zachować. Wydaje mi się, że grasz w gierki.

– A mnie się wydaje… – Gavilar podszedł bliżej do zakapturzonej postaci – …że nie możesz sobie pozwolić na stawianie żądań. Potrzebujesz mnie. Może więc po prostu… będziemy grać dalej.

Thaidakar przez chwilę stał nieruchomo. Później z westchnieniem uniósł okryte rękawiczkami dłonie i zsunął kaptur. Gavilar zamarł, bo mimo kilkukrotnych spotkań nigdy wcześniej nie widział twarzy mężczyzny.

Ciało Thaidakara tworzyło delikatne białoniebieskie światło. Był młodszy, niż wyobrażał sobie Gavilar – w średnim wieku, niepomarszczony starzec, choć takie robił wrażenie. Jedno z jego oczu przebijał duży kolec, również niebieski, którego czubek wystawał z tyłu czaszki. Był jakimś rodzajem sprena?

– Gavilarze, uważaj – ostrzegł Thaidakar. – Nie jesteś jeszcze nieśmiertelny, ale zacząłeś bawić się mocami, które rozszarpują śmiertelników na pojedyncze osie.

– Wiesz, czym są? – W głosie Gavilara brzmiało pragnienie. – Najważniejsze Słowa, jakie kiedykolwiek wypowiem?

– Nie. Ale posłuchaj, nic z tego nie jest tym, czym ci się wydaje. Dostarcz Restaresa moim agentom, a ja pomogę ci odzyskać starożytne moce.

– Przerosłem to.

– Nie możesz „przerosnąć” przypływu – sprzeciwił się Thaidakar. – Albo płyniesz razem z nim, albo toniesz. Nasze plany są już w trakcie realizacji. Choć, jeśli mam być szczery, wątpię, byśmy zrobili aż tak dużo. Ten przypływ i tak nadchodził.

Gavilar chrząknął.

– Cóż, ja zamierzam…

Przerwał, kiedy Thaidakar się przeobraził. Jego twarz zmieniła się w prostą unoszącą się kulę z jakąś magiczną runą w środku. Płaszcz, ciało i rękawiczki rozpłynęły się w smużkach dymu, który wyparował.

Gavilar się zagapił. To… to wyglądało jak coś, co czytał o mocach Tkaczy Światła. Świetlistych Rycerzy. Czy Thaidakar…?

– Wiem, że spotykasz się dziś z Restaresem – powiedziała kula, wibrując, bo nie miała ust. – Przygotuj go i dostarcz moim agentom, by go przesłuchali. To moje ultimatum, Gavilarze. Nie chcesz być moim wrogiem.

Kula światła skurczyła się i stała niemal przezroczysta, po czym podpłynęła do drzwi, opadła i zniknęła w szparze nad podłogą.

– Co to było? – spytał Gavilar Ojca Burz. Spotkanie wytrąciło go z równowagi.

Coś niebezpiecznego, odparł spren w jego głowie.

– Świetlisty?

Nie. Podobny, ale nie.

Gavilar odkrył, że się trzęsie. Co było głupie. Był burzowym królem, a wkrótce miał zostać półbogiem. Miał przeznaczenie i nie pozwoli, by wytrąciły go z równowagi tanie sztuczki i niejasne groźby. Mimo to położył dłonie na biurku i odetchnął głęboko. Palcami przesunął rozrzucone notatki i diagramy powiązane z najnowszą mechaniczną obsesją żony. Nie po raz pierwszy zastanowił się, czy Navani uda się rozwiązać ten problem. Brakowało mu dawnego spiskowania. Kiedy po raz ostatni wszyscy śmiali się razem? On, Ialai, Navani i Torol?

Niestety, takich tajemnic nie zdradza się nikomu. Ialai albo Sadeas wyrwaliby mu nagrodę – a on nie mógłby mieć o to pretensji. Navani jednak… czy ona spróbowałaby wziąć nieśmiertelność dla siebie? Czy w ogóle dostrzegłaby jej wartość? Była tak sprytna, tak przebiegła w niektórych aspektach. Kiedy jednak mówił o swym pragnieniu większego dziedzictwa, ona gubiła się w szczegółach. Odmawiała myślenia o górze, bo zamartwiała się położeniem pogórza.

Żałował, że się od siebie oddalili. Ten chłód, który narastał – cóż, narósł – w ich związku. Myśl o niej przeszyła jego serce bólem. Powinien…

„Nim zdołałbyś wrócić, wszyscy, których znałeś, obróciliby się w proch…”.

Może tak było najlepiej.

Miał plany, jak skrócić swoją nieobecność na tym świecie, ale do udoskonalenia mogły wymagać kilku prób. Czyli… im mniej więzi tym lepiej. Czyste cięcie. Jak Ostrzem Odprysku.

Skupił się na planowaniu i kiedy przybył Restares, był dobrze przygotowany. Łysiejący mężczyzna nie zapukał. Zajrzał do środka, nerwowo sprawdził wszystkie kąty, po czym wślizgnął się przez drzwi. Towarzyszył mu cień – wysoki, władczy Makabak ze znamieniem na policzku. Gavilar polecił służącym, by traktowali ich jak ambasadorów, ale nie miał jeszcze okazji porozmawiać z drugim mężczyzną, którego nie znał.

Nowo przybyły poruszał się z niejaką… stanowczością. Sztywnością. Nie był człowiekiem, który ustępował drogi. Ani wiatrowi, ani burzy, a już z pewnością nie innym ludziom.

– Gavilarze Kholinie. – Mężczyzna nie podał dłoni ani nie złożył ukłonu.

Spojrzeli sobie w oczy. Imponujące. Gavilar spodziewał się… cóż, kogoś bardziej przypominającego Restaresa.

– Napijcie się. – Gavilar wskazał w stronę kredensu.

– Nie – stwierdził mężczyzna. Ani nie podziękował, ani nie skomplementował gospodarza. Interesujące. Intrygujące.

Restares pośpiesznie podszedł bliżej, jak dziecko, któremu zaproponowano słodycze. Nawet teraz – nawet po przyłączeniu się do tego najnowszego wcielenia Synów Honoru – Gavilar uważał Restaresa za… dziwnego. Niski, łysiejący mężczyzna powąchał każde z win. Nigdy nie zaufał na tyle, by napić się w obecności Gavilara, ale i tak zawsze sprawdzał trunki. Jakby chciał znaleźć truciznę – i jednocześnie potwierdzenie dla swojej paranoi.

– Przepraszam. – Restares załamał ręce, stojąc nad trunkami. – Przepraszam. Nie… nie jestem dziś spragniony, Gavilarze. Przykro mi.

Gavilar miał wielką ochotę wyrzucić go i przejąć kontrolę nad Synami Honoru. Tyle że niektórzy z pozostałych, na przykład Amaram, szanowali go. Poza tym… dlaczego Restares tak bardzo interesował Thaidakara? Z pewnością nie mógł być nikim ważnym. Może to jego wysoki przyjaciel miał prawdziwą władzę. Czyżby coś tak kluczowego utrzymywano przez dwa lata w tajemnicy przed nim?

– Cieszę się, że chciałeś się spotkać – powiedział Restares. – Tak, no. Ponieważ, no. Więc… Oświadczenie. Mam oświadczenie.

Gavilar zmarszczył czoło.

– O co chodzi?

– Słyszałem, że próbujesz, no, doprowadzić do powrotu Pustkowców – powiedział Restares.

– Założyłeś Synów Honoru, Restaresie, by odzyskać starożytne przysięgi i odnowić Świetlistych Rycerzy – zauważył Gavilar. – Cóż, oni zniknęli razem z Pustkowcami. Dlatego jeśli sprowadzimy z powrotem Pustkowców, moce też powinny powrócić.

Co ważniejsze, pomyślał, Heroldowie powrócą z krainy zmarłych, by znów nam przewodzić.

Co pozwoli mi uzurpować pozycję jednego z nich.

– Nie, nie, nie. – W głosie Restaresa brzmiała nietypowa stanowczość. – Chciałem, by powrócił honor ludzi! Chciałem, byśmy dowiedzieli się, co czyniło tych Świetlistych tak wspaniałymi. Zanim wszystko się posypało. – Przeczesał dłonią rzadkie włosy. – Zanim… sprawiłem, że… się popsuli.

Restares nie patrzył Gavilarowi w oczy.

– Powinniśmy… skończyć z próbą odzyskania mocy – dodał słabnącym głosem i spojrzał na przyjaciela, jakby szukał wsparcia. – Nie możemy… pozwolić sobie na kolejny Powrót…

– Restaresie. – Gavilar podszedł do niskiego mężczyzny. – Co z tobą nie tak? Mówisz o zdradzeniu wszystkiego, w co wierzymy? – A przynajmniej udajemy, że wierzymy, dodał w myślach i ustawił się w taki sposób, by górować nad Restaresem. – Słyszałeś o mężczyźnie imieniem Thaidakar?

Restares uniósł głowę i otworzył szerzej oczy.

– On chce cię odnaleźć. Do tej pory cię chroniłem. Czego on od ciebie chce, Restaresie?

– Tajemnic – szepnął mężczyzna. – Ten mężczyzna… nie może znieść… że ktoś ma tajemnice.

– Jakie tajemnice? – powiedział stanowczo Gavilar, a Restares aż się skulił. – Zbyt długo znosiłem twoje kłamstwa. Co się dzieje? Czego chce Thaidakar?

– Wiem, gdzie ją ukryto – szepnął Restares. – Gdzie jest jej dusza. Ba-Ado-Mishram. Dająca Formy. Ta, która mogła dorównać Jemu. Ta… którą zdradziliśmy.

Ba-Ado-Mishram? Co Thaidakara obchodziła Niestworzona? Ten kawałek układanki miał taki dziwny kształt. Gavilar otworzył usta, ale na jego ramieniu zacisnęły się palce niczym imadło. Odwrócił się i zobaczył, że stoi za nim makabacki przyjaciel Restaresa.

– Coś ty narobił? – spytał mężczyzna lodowatym głosem. – Gavilarze Kholinie. Jakie działania podjąłeś, by osiągnąć ten swój cel, na który przez pomyłkę nakierował cię mój przyjaciel?

– Nie masz pojęcia. – Patrzył mężczyźnie w oczy, aż ten w końcu go puścił.

Gavilar wyjął z kieszeni woreczek i od niechcenia wysypał na blat garść kul i klejnotów.

– Jestem już blisko. Restaresie, nie możesz teraz stracić odwagi!

Nieznajomy patrzył, jego wargi się rozchyliły. Sięgnął w stronę jednej z kul, emanującej ciemnym, niemal odwróconym fioletowym blaskiem. Niemożliwe światło, kolor, który nie powinien istnieć. W chwili gdy palce mężczyzny się zbliżyły, cofnął je gwałtownie i popatrzył szeroko otwartymi oczami na Gavilara.

– Jesteś głupcem – stwierdził. – Straszliwym głupcem, pędzącym z kijkiem w stronę arcyburzy, by z nią walczyć. Coś ty narobił? Skąd wziąłeś Pustkowe Światło?

Gavilar się uśmiechnął. Żaden z nich nie wiedział o uczonym, którego trzymał w odwodzie. Mistrzu wszelkich nauk. Mężczyźnie niebędącym ani Duchokrwistym, ani Synem Honoru.

Mężczyźnie z innego świata.

– Wszystko już się dzieje. – Gavilar posłał spojrzenie Restaresowi. – A projekt był sukcesem.

Restares się ożywił.

– Naprawdę? Czy to Światło… – Odwrócił się do przyjaciela. – To się może udać, Nale! Moglibyśmy sprowadzić ich z powrotem, a później zniszczyć. To się może udać.

Nale. Och, na burze. Gavilar wiedział – choć próbował zignorować – że Restares udawał Herolda, żeby zrobić wrażenie na pozostałych. Człowieczek nie wiedział, że Gavilar zaznajomił się z Ojcem Burz, który powiedział mu prawdę – że wszyscy Heroldowie umarli dawno temu i trafili na Braize.

Czyli ten obcy udawał, że jest Nalanem, Heroldem Sprawiedliwości? Cóż… miał odpowiedni wygląd. Często przedstawiano go jako władczego Makabaka. I to znamię… uderzająco przypominało niektóre ze starszych obrazów.

Ale nie. To absurd. Gdyby w to uwierzył, musiałby również uwierzyć, że ktoś taki jak Restares był Heroldem.

Nieznajomy próbował spiorunować Gavilara wzrokiem. Stał nieruchomo, z chłodną miną. Nie człowiek, lecz monolit.

– To zbyt niebezpieczne.

Gavilar nie uciekł wzrokiem. Świat nagnie się do jego pragnień. Wcześniej zawsze to robił.

– Ale ty jesteś… – powiedział w końcu mężczyzna, cofając się – …królem. Twoja wola… jest prawem… tej krainy.

– Owszem. Zgadza się. Restaresie, mam więcej dobrych wieści. Możemy zabrać Pustkowe Światło z burzy do Krainy Materii. Możemy nawet przenosić je między tym światem a Potępieniem, jak chciałeś.

– To sposób. – Restares popatrzył na Nale’a. – Sposób… może ucieczki…

Nale machnął ręką w stronę kul.

– To, że można je przenosić z Braize i z powrotem, nic nie znaczy. Odległość jest tak niewielka, że nieistotna.

– Jeszcze przed kilku laty było to niemożliwe – zauważył Gavilar. – To dowód. Związek nie został zerwany, a skrzynia umożliwia podróż. Nie tak daleko, jak byście chcieli, ale musimy gdzieś zacząć tę podróż.

Nie był pewien, dlaczego Restares tak bardzo chciał przenosić Światło po Cieniomorzu. Thaidakar również szukał tych informacji. Sposobu na przenoszenie Burzowego Światła i tego nowego Pustkowego Światła na duże odległości. Zastanawiając się nad tym, Gavilar coś dostrzegł. Drzwi były uchylone i zaglądało przez nie oko.

Na Potępienie. To była Navani. Ile usłyszała?

– Mężu – powiedziała, od razu wchodząc do komnaty. – Czekają na ciebie goście. Najwyraźniej przestałeś zauważać upływ czasu.

Stłumił złość z powodu jej szpiegowania i odwrócił się do Restaresa i jego przyjaciela.

– Panowie, będę musiał was przeprosić.

Restares znów przeczesał dłonią rzadkie włosy.

– Chcę wiedzieć więcej o tym projekcie, Gavilarze. Muszę cię również poinformować, że jest tu jeszcze jedna z nas. Wcześniej dostrzegłem jej dzieło.

Jeszcze jedna? Ktoś z Synów Honoru.

Nie, miał na myśli innego Herolda. Restares coraz bardziej pogrążał się w urojeniach.

– Wkrótce spotkam się z Meridasem i pozostałymi. – Gavilar spróbował uspokoić Restaresa. – Powinni mieć więcej informacji. Później o tym porozmawiamy.

– Nie – warknął Makabak. – Wątpię w to.

– Jest tu coś więcej, Nale! – stwierdził Restares, choć wyszedł, kiedy Gavilar wyprowadził ich obu. – To ważne! Chcę się wydostać. To jedyny sposób…

Gavilar zamknął drzwi i odwrócił się w stronę żony. Na Potępienie, nie powinna mu przeszkadzać. Ona…

Na burze. Jej suknia była piękna, a twarz jeszcze bardziej, nawet w gniewie. Patrzyła na niego błyszczącymi oczami i wydawało się, że otacza ją ognista aura.

Po raz kolejny rozważył.

I po raz kolejny odrzucił pomysł.

Jeśli miał zostać bogiem, to lepiej zerwać więzi. Słońce mogło kochać gwiazdy. Ale nigdy jako równe sobie.

***

Jakiś czas później, kiedy już zajął się Navani, Gavilar w końcu znów się wyślizgął. Tym razem do swoich komnat, gdzie mógł zastanowić się nad tym, czego się dowiedział.

– Powiedz mi. – Przeszedł po miękkim dywanie i wpatrzył się w leżącą na blacie mapę Rosharu. – Dlaczego Thaidakara tak interesuje Ba-Ado-Mishram?

Obok Gavilara pojawiła się niewyraźna, falująca sylwetka Ojca Burz. Jak powietrze unoszące się nad rozgrzanymi skałami.

Stworzyła waszych parshmenów przypadkiem. Dawno temu, tuż przed Odstępstwem, Mishram próbowała powstać i zastąpić Odium, dając Pustkowcom ich moce.

– Interesujące. A później?

A później… upadła. Była zbyt małą istotą, by podtrzymać cały naród. Wszystko się zawaliło, a kilku dzielnych Świetlistych uwięziło Mishram w klejnocie, by uniemożliwić jej zniszczenie całego Rosharu. Efekt uboczny stworzył parshmenów.

Prości parshmeni. Byli Pustkowcami. Cudowna tajemnica, którą wydobył z Ojca Burz przed kilkoma tygodniami. Gavilar podszedł do regału, gdzie stał jeden z nowych fabriali grzewczych, dostarczony przez uczoną Rushur Kris. Wyjął go z płóciennej osłony i zważył w dłoniach.

Odkrył, jak przenosić Pustkowców przez Cieniomorze do tego świata z użyciem klejnotów i aluminiowych skrzynek. Kto by pomyślał, że ulubione pole badań Navani okaże się tak użyteczne. A jeśli ta przebiegła Axindweth mu się wymknie, następny etap będzie musiał przeprowadzić bez niej. Miał swojego uczonego, choć tak naprawdę Gavilara zbijało z tropu Światło, które tworzył… Światło, które mogło w jakiś sposób zabijać Pustkowców? Jak Vasher stworzył…

Wydawało mu się, że usłyszał cichy trzask dobiegający od strony Ojca Burz. Błyskawica? Urocze.

– Nigdy nie sprzeciwiałeś się temu, co robię – zauważył Gavilar. – Sądziłbym, że powrót Pustkowców jest całkowicie sprzeczny z twoją naturą.

Przeciwnicy są czasami konieczni. Jeśli zostaniesz czempionem, będziesz musiał przeciwko komuś walczyć.

– Daj mi to. Teraz. Uczyń mnie Heroldem. Potrzebuję tego.

Ojciec Burz zwrócił w jego stronę migotliwą głowę.

To były prawie one.

– Te, naprawdę? Żądanie?

Tak blisko. A jednak tak daleko.

Gavilar uśmiechnął się, uniósł fabrial i pomyślał o uwięzionych wewnątrz ogniosprenach. Ojciec Burz wydawał się coraz bardziej podejrzliwy, wrogi. Gdyby wszystko poszło nie tak… czy udałoby mu się uwięzić samego Ojca Burz w jednym z nich?

Wkrótce przybył Amaram z niewielką grupką ludzi – dwóch mężczyzn, dwie kobiety. Jeden był porucznikiem Amarama. Pozostała trójka musiała być nowymi, ważnymi rekrutami Synów Honoru, zaproszonymi na ucztę, którzy później mieli okazję spotkać się sam na sam z królem. Było to irytujące, ale przydatne. Gavilar rozpoznał dwie kobiety z notatek, ale starszego mężczyzny w szatach nie kojarzył. Kto to był? Strażnik burz? Amaram lubił mieć ich w pobliżu, uczyli go swojego systemu pisma, co pozwalało mu w pewnym stopniu udawać pobożnego vorina. To było dla niego ważne.

Gavilar przywitał się po kolei z każdym gościem, a kiedy dotarł do starszego mężczyzny, nagle coś zaskoczyło. To był Taravangian, król Kharbranthu. Znany z niewielkich wpływów i zdolności. Gavilar spojrzał na Amarama. Z pewnością nie zamierzali mu zaufać – powinni znaleźć tego, kto w tajemnicy rządził Kharbranthem. Najpewniej była to jedna z dwóch kobiet, przynajmniej tak wskazywały raporty szpiegów Gavilara.

Amaram skinął głową, więc Gavilar wygłosił przemowę na temat starożytnych przysiąg i Świetlistych – dawnej chwały i wspaniałej przyszłości. To była dobra mowa, ale zaczynała go drażnić. Niegdyś jego słowa wzbudzały entuzjazm żołnierzy – a teraz spędzał całe życie na naradach. Kiedy skończył, pozwolił wszystkim pójść po trunek.

– Meridasie – szepnął Gavilar, odciągając Amarama na bok. – Te spotkania robią się nurzące. Mój eksperyment okazał się sukcesem. Mam broń.

Amaram wzdrygnął się i odezwał cicho:

– Masz na myśli…

– Tak, kiedy sprowadzimy znów Pustkowców, będziemy mieli nowy sposób walki z nimi.

– Albo nowy sposób, by nad nimi panować – szepnął Amaram.

To coś nowego. Gavilar zastanowił się nad przyjacielem i ambicją, którą sugerowały te słowa. Bardzo dobrze, Amaramie, pomyślał.

– Musimy doprowadzić do powrotu Spustoszeń – stwierdził Gavilar. – Niezależnie od ceny. To jedyny sposób.

– Zgoda. Teraz bardziej niż wcześniej. – Amaram zawahał się. – Moje wcześniejsze wysiłki z twoją córką nie poszły dobrze. Wydawało mi się, że doszliśmy do porozumienia.

– Po prostu potrzebujesz więcej czasu, przyjacielu. By ją do siebie przekonać.

Amaram pragnął władzy tak, jak Gavilar pragnął nieśmiertelności. A Gavilar być może go ją nagrodzi. Elhokar z pewnością nie zasługiwał, by zostać królem. Był całkowitym przeciwieństwem dziedzictwa, które pragnął zostawić po sobie Gavilar.

Posłał Amarama, by porozmawiał z pozostałymi. Kiedy się napiją, Gavilar zamierzał wygłosić kolejną krótką mowę. Następnie mógł przejść do… Zmarszczył czoło, kiedy zauważył, że jeden z rekrutów nie rozmawiał z pozostałymi. Starszy mężczyzna, Taravangian, wpatrywał się w mapę Rosharu. Pozostali zaśmiali się z czegoś, co powiedział Amaram. Taravangian nie spojrzał nawet w stronę źródła dźwięku.

Gavilar podszedł bliżej, ale nim zdążył się odezwać, Taravangian szepnął:

– Zastanawiasz się czasem nad życiem, które im dajemy? Ludziom, którymi władamy?

Gavilar nie był przyzwyczajony do tego, by inni – a zwłaszcza nieznajomi – zwracali się do niego w tak poufały sposób. Ale ten Taravangian uważał się za króla i może równego Gavilarowi. To było śmieszne, bo władał jednym niewielkim miastem.

– Mniej się martwię ich życiem teraz, a bardziej tym, co nadejdzie.

Taravangian pokiwał z namysłem głową.

– To była porywająca mowa. Naprawdę w nią wierzysz?

– Myślisz, że wygłosiłbym ją, gdybym w nią nie wierzył?

– Oczywiście, że tak, król mówi to, co trzeba powiedzieć. Czyż nie byłoby wspaniale, gdyby zawsze mówił rzeczy, w które wierzy? – Spojrzał z uśmiechem na Gavilara. – Naprawdę wierzysz, że Świetliści mogą powrócić?

– Tak.

– I nie jesteś głupcem – mruknął z namysłem Taravangian. – Musisz więc mieć dobre powody.

Gavilar zrewidował swoją wcześniejszą opinię. Mały król wciąż był królem. Może spośród wszystkich dostojników obecnych w mieście tego wieczoru, on jeden mógł… w minimalnym stopniu… zrozumieć ciężar spoczywający na barkach człowieka ściśniętego między koroną a tronem.

– Nadchodzi niebezpieczeństwo – powiedział cicho Gavilar, wstrząśnięty własną szczerością. – Dla tego kraju. Dla tego świata. Starożytne niebezpieczeństwo.

Taravangian zmrużył oczy.

– Musimy się obawiać nie tylko Spustoszenia – mówił dalej Gavilar. – Oni nadchodzą. Wieczna Burza. Noc Smutków.

Taravangian, co zaskakujące, pobladł.

Uwierzył. Gavilar zwykle czuł się głupio, kiedy próbował wyjaśnić prawdziwe zagrożenia, które pokazał mu Ojciec Burz – walkę czempionów o los Rosharu. Martwił się, że ludzie uznają go za szaleńca. Jednak ten mężczyzna… wierzył mu?

– Gdzie usłyszałeś te słowa? – spytał Taravangian.

– Nie wiem, czy uwierzyłbyś mi, gdybym ci powiedział.

– A uwierzysz mnie? Przed dziesięcioma laty moją matkę zabiły guzy. Była krucha, leżała na swoim łożu, otoczona wonią zbyt licznych perfum, które miały stłumić smród śmierci. W ostatnich chwilach swojego życia popatrzyła na mnie… – Spojrzał Gavilarowi w oczy. – I szepnęła: „Stoję przed nim, ponad światem, a on mówi prawdę. Nadchodzi Spustoszenie… Wieczna Burza. Noc Smutków”. I odeszła.

– Ja… słyszałem o tym – przyznał Gavilar. – Prorocze słowa umierających…

– A gdzie ty słyszałeś te słowa? – W głosie Taravangiana brzmiało wręcz błaganie. – Proszę.

– Mam wizje – odparł szczerze Gavilar. – Dane mi od Wszechmocnego. Abyśmy mogli się przygotować. – Spojrzał w stronę mapy. – Jeśli Heroldowie pozwolą, zostanę osobą, którą muszę być, by powstrzymać to, co nadchodzi…

Niech Ojciec Burz zobaczy szczerość Gavilara. Na burze… nagle to poczuł. Stojąc tu z tym małym królem, poczuł to. Nigdy wcześniej – przez cały czas – Gavilar nawet nie podejrzewał, że mógłby nie sprostać zadaniu.

Może, pomyślał, powinienem zachęcić Dalinara, by wrócił do ćwiczeń. Przypomnieć mu, że jest żołnierzem. Gavilar odniósł wrażenie, że wkrótce znów może potrzebować Czarnego Ciernia.

Ktoś zbliża się do twoich drzwi, ostrzegł Ojciec Burz. Jedna ze słuchaczy, Eshonai. W niej jest coś…

Jedna z Parshendich? Gavilar otrząsnął się. Odesłał Taravangiana, Amarama i pozostałych, zadowolony, że może pozbyć się dziwnego starego mężczyzny i jego przenikliwych oczu. On podobno niczym się nie wyróżniał. Czemu więc wytrącał Gavilara z równowagi?

Eshonai weszła, kiedy Amaram przekazał jego zaproszenie. Rozmowa z parshmenką poszła gładko. Zmanipulował ją – a wobec tego i jej rodaków – by przygotować ich do roli, którą mieli odegrać.

***

Gavilar poczuł znużenie ucztą i kiedy podpisano traktat, udał się na spoczynek w swoich komnatach. Osunął się na głęboki, miękki fotel obok balkonu i westchnął przeciągle. Na początku kariery wodza nie pozwalał sobie na miękkość. Błędnie zakładał, że jeśli polubi coś miękkiego, sam stanie się miękki.

Częsty błąd mężczyzn, którzy chcieli robić wrażenie silnych. Rozluźnienie się nie było słabością. Ci, którzy tak bardzo się tego bali, dawali drobiazgom władzę nad sobą.

Powietrze przed nim zafalowało.

– Dzień bogaty w wydarzenia – zauważył Gavilar.

Tak.

– Jeden z wielu – mówił dalej. – Wkrótce zorganizuję kolejną wyprawę na Strzaskane Równiny. Możemy wykorzystać nowy traktat, by zażądać przewodników, którzy poprowadzą nas w stronę środka. W stronę Urithiru.

Ojciec Burz nie odpowiedział. Gavilar nie był pewien, czy spren rzeczywiście nabrał ludzkich nawyków. Dziś jednak… ta odwrócona postawa, którą sugerowało zniekształcenie powietrza… to milczenie…

– Żałujesz, że mnie wybrałeś?

Żałuję sposobu, w jaki cię traktowałem. Nie powinienem być tak ustępliwy. To cię rozleniwiło.

– To jest rozleniwienie? – Gavilar zmusił się do mówienia rozbawionym tonem, by ukryć irytację.

Nie szanujesz pozycji, jaką pragniesz osiągnąć. Czuję… że nie jesteś czempionem, którego potrzebuję. Może… przez ten cały czas się myliłem.

– Powiedziałeś, że dostałeś zadanie znalezienia czempiona. Od Honoru.

To prawda. Nie mówię w ludzki sposób. Ale mimo wszystko, jeśli zostaniesz Heroldem, między Powrotami będziesz torturowany. Dlaczego cię to nie martwi?

Gavilar wzruszył ramionami.

– Po prostu się poddam.

Co takiego?

– Poddam się. – Gavilar podniósł się ciężko z fotela. – Czemu dawać się dręczyć i być może oszaleć? Za każdym razem się poddam i od razu powrócę.

Heroldowie zostają w Potępieniu, by powstrzymać Pustkowców. Uniemożliwić im zapanowanie nad światem. Oni…

– Heroldowie są dziesięcioma głupcami – wyjaśnił Gavilar i nalał sobie wina z karafki stojącej w pobliżu balkonu. – Skoro nie mogę umrzeć, zostanę największym królem, jakiego znał świat. Czemu miałbym trzymać w ukryciu swoją wiedzę i zdolności przywódcze?

Żeby powstrzymać wojnę.

– A czemu miałbym powstrzymać wojnę? – spytał ze szczerym rozbawieniem. – Wojna jest drogą do chwały, do wyszkolenia naszych żołnierzy, by odbili Sale Spokoju. Moje oddziały powinny mieć doświadczenie, nie sądzisz? – Odwrócił się do falowania i napił pomarańczowego wina. – Nie boję się tych Pustkowców. Niech zostaną i walczą. Jeśli się odradzają, to nigdy nie zabraknie nam wrogów do zabicia.

Ojciec Burz nie odpowiedział. A Gavilar znów próbował wyczytać coś z postawy istoty. Czy Ojciec Burz był z niego dumny? Gavilar uznał to za eleganckie rozwiązanie i dziwiło go, dlaczego Heroldowie nigdy o nim nie pomyśleli. Może byli tchórzami.

Ach, Gavilarze. Widzę, gdzie popełniłem błąd. Całe twoje religijne wychowanie… stworzone z kłamstw o Aharietiam i ułomności samego Honoru… popchnęło cię w stronę takiego wniosku.

A niech to Potępienie. Ojciec Burz nie był zadowolony. Gavilar nagle poczuł, że to straszliwie niesprawiedliwe. Oto pił tę koszmarną namiastkę wina, by przestrzegać absurdalnego Kodeksu – składał każdą możliwą ofiarę, by okazać pobożność – a jednak to nie wystarczało?

– W jaki sposób mogę służyć? – spytał.

Nie rozumiesz. To nie są Słowa, Gavilarze.

– W takim razie jakie są te burzowe słowa?! – Gwałtownym ruchem opuścił kubek na stół, aż ten się roztrzaskał, a wino zachlapało ścianę. – Chcesz, żebym ocalił tę planetę? To mi pomóż! Powiedz mi, co mówię nie tak!

Nie chodzi o to, co mówisz.

– Ale…

Nagle Ojciec Burz zafalował. Jego migoczącą sylwetkę wypełniło światło i zalało komnatę Gavilara ostrym blaskiem. Dywan nabrał niebieskiego odcienia, a czyste światło odbijało się od szklanych drzwi balkonu.

I wtedy Ojciec Burz krzyknął. Głosem jak dudnienie grzmotu, pełnym udręki.

– Co takiego? – Gavilar się cofnął. – Co się stało?

Herold… Herold umarł… Nie. Nie jestem gotów… Pakt Przysięgi… Nie! Nie mogą zobaczyć. Nie mogą się dowiedzieć…

– Umarł? Umarł. Mówiłeś, że oni już są martwi! Mówiłeś, że są w Potępieniu!

Ojciec Burz zafalował i z migotliwego blasku wyłoniła się twarz. Para oczu, jak luki w burzy, wokół których wirowały chmury prowadzące w głąb.

– Kłamałeś. Kłamałeś?

Och, Gavilarze. Tak wiele nie wiesz. Tak wiele zakładasz. A te dwie rzeczy nigdy się nie zetkną. Jak drogi prowadzące do dwóch przeciwnych miast.

Wydawało się, że te oczy przyciągają Gavilara, przytłaczają go, pochłaniają. On… widział burze, niekończące się burze, a świat był tak kruchy. Malutka błękitna plamka na nieskończonym czarnym płótnie.

Ojciec Burz mógł kłamać?

– Restares – szepnął Gavilar. – Czy on… rzeczywiście jest Heroldem?

Tak.

Gavilarowi zrobiło się zimno, jakby stał w samym środku arcyburzy, a lód przenikał przez jego skórę. Szukał jego serca. Te oczy…

– Kim jesteś? – szepnął chrapliwie.

Największym głupcem z nich wszystkich. ŻEGNAJ, GAVILARZE. MIGNĘŁO MI PRZED OCZAMI TO, CO NADCHODZI. NIE ZAPOBIEGNĘ TEMU.

– Co? – spytał ostro Gavilar. – Co nadchodzi?

TWOJE DZIEDZICTWO.

Drzwi otwarły się gwałtownie. Sadeas, czerwony na twarzy z wysiłku.

– Skrytobójca. – Gestem wezwał do środka Tearima, wciąż w Pancerzu. – Kieruje się w tę stronę, zabija strażników. Musisz włożyć zbroję. Tearimie, zdejmuj ją. Musimy ochronić króla.

Gavilar spojrzał na niego w oszołomieniu.

I nagle dotarło do niego jedno słowo.

Skrytobójca.

Zostałem zdradzony, pomyślał, i odkrył, że wcale go to nie dziwi. Jedno z nich musiało w końcu po niego przyjść.

Ale które?

– Gavilarze! – krzyknął Sadeas. – Musisz włożyć zbroję. Skrytobójca się zbliża.

– Tearim może z nim walczyć, Torolu. Czymże jest jeden skrytobójca?

– Ten zabił już dziesiątki. Sądzę, że na wszelki wypadek powinieneś włożyć Pancerz. Mógłbyś wziąć mój, ale moi zbrojmistrze dopiero tu idą.

– Zabrałeś zbroję na ucztę?

– Oczywiście, że tak. Nie ufam tym Parshendim. Powinieneś mnie naśladować. Zbyt wielkie zaufanie kiedyś cię zabije.

Z pewnej odległości dobiegły krzyki. Tearim, jak zawsze lojalny, zaczął zdejmować Pancerz, by Gavilar mógł go włożyć.

– Za wolno – stwierdził Sadeas. – Musimy kupić trochę czasu. Daj mi swoją szatę.

Gavilar zawahał się i spojrzał przyjacielowi w oczy.

– Zrobiłbyś to?

– Włożyłem zbyt wiele wysiłku, by posadzić cię na tym tronie, Gavilarze – powiedział ponuro Sadeas. – Nie pozwolę, żeby to się zmarnowało.

– Dziękuję.

Sadeas wzruszył ramionami i włożył szatę, podczas gdy Tearim pomagał Gavilarowi z Pancerzem. Kimkolwiek był ten skrytobójca, z pewnością nie dorówna Odpryskowemu.

Gavilar spojrzał w stronę, gdzie wcześniej znajdował się Ojciec Burz – ale migotanie zniknęło.

Spreny nie potrafiły kłamać. Nie potrafiły. Dowiedział się tego… od Ojca Burz.

Krwi ojców moich, pomyślał Gavilar, gdy Pancerz zatrzasnął się wokół jego nóg. W czym jeszcze mnie okłamał?

***

Gavilar spadał.

A spadając, wiedział, że już po wszystkim. To jego koniec.

Dziedzictwo utracone. Skrytobójca, który poruszał się z nieziemską gracją, chodził po ścianach i suficie, władając Światłem wypływającym z burz.

Gavilar uderzył o ziemię – otoczony resztkami balkonu – i jego pole widzenia wypełniła biel. Nie czuł bólu. To był bardzo zły znak. Thaidakar, pomyślał, kiedy stanęła przed nim postać ukryta w mroku nocy. Tylko Thaidakar mógł wysłać skrytobójcę zdolnego do czegoś takiego.

Gavilar zakaszlał, kiedy postać pochyliła się nad nim.

– Spodziewałem… się… ciebie.

Skrytobójca ukląkł obok niego, choć Gavilar widział tylko cienie. Później… skrytobójca – zrobił coś, czego Gavilar nie dostrzegł – znów zapłonął blaskiem jak kula.

– Możesz powiedzieć… Thaidakarowi… że jest za późno…

– Nie wiem, kto to – powiedział zabójca tak niewyraźnie, że jego słowa były ledwie zrozumiałe. Mężczyzna wyciągnął rękę w bok, przyzywając Ostrze Odprysku.

To już koniec. Za skrytobójcą pojawiła się poświata, aureola migotliwego blasku. Ojciec Burz.

Nie spowodowałem tego, powiedział Ojciec Burz w jego głowie. Nie wiem, czy przyniesie ci to spokój w ostatnich chwilach życia.

Ale…

– To kto…? – wykrztusił Gavilar. – Restares? Sadeas? Nigdy nie sądziłem…

– Moimi panami są Parshendi – powiedział skrytobójca.

Gavilar zamrugał i znów skupił wzrok na mężczyźnie, kiedy w jego dłoni pojawiło się ostrze. Na burze… to było Ostrze Honoru Jezriena, czyż nie? Co się działo?

– Parshendi? To nie ma sensu.

To moja porażka na równi z twoją. Jeśli znów spróbuję, zrobię to inaczej. Myślałem… twoja rodzina…

Jego rodzina. W tej chwili Gavilar dostrzegł, jak jego dziedzictwo się rozpada. Umierał.

Na burze. Umierał. Czy cokolwiek miało jeszcze znaczenie? Nie mógł. Nie mógł…

Miał być wieczny…

Zaprosiłem wroga z powrotem, uświadomił sobie. Nadchodzi koniec. A moja rodzina, moje królestwo zostaną zniszczone i nie będą mieli jak walczyć. Chyba że…

Drżącą ręką wyciągnął z kieszeni kulę. Broń. Potrzebowali jej. Jego syn… Nie, jego syn nie poradziłby sobie z taką mocą… Potrzebowali wojownika. Prawdziwego wojownika. Tego, którego Gavilar starał się ze wszystkich sił poskromić, ze strachu, do którego nie chciał się przyznać, nawet w ostatnich chwilach życia.

Dalinar. Niech burze mają nad nimi litość, wszystko sprowadzało się do Dalinara.

Wyciągnął kulę w stronę Ojca Burz. Wszystko się rozmywało. Myślenie… było… trudne.

– Musisz to zabrać – szepnął Gavilar do Ojca Burz. – Oni nie mogą tego dostać. Powiedz… powiedz mojemu bratu… musi odnaleźć najważniejsze słowa, jakie może wypowiedzieć człowiek…

Nie, powiedział Ojciec Burz, choć jakaś dłoń wzięła kulę. Nie on. Przykro mi, Gavilarze. Raz popełniłem ten błąd. Nigdy więcej nie zaufam twojej rodzinie.

Gavilar jęknął z bólu, nie ciała, lecz duszy. Zawiódł. Sprowadził zagładę na nich wszystkich. To właśnie, uświadomił sobie z przerażeniem, będzie jego dziedzictwem.

W końcu Gavilar Kholin, dziedzic Heroldów, umarł. Jak prędzej czy później każdy człowiek.

Samotnie.

Powinnam wiedzieć, że jestem obserwowana. Znaki były obecne przez całe moje życie.

Rycerze Wiatru i Prawdy, s. 1

Kaladin czuł się dobrze.

Nie wspaniale. Nie po tygodniach, podczas których ukrywał się w zajętym mieście. Nie po tym, jak doprowadził się do fizycznego i emocjonalnego wyczerpania. Nie po tym, co stało się z Teftem.

Stał przy oknie pierwszego ranka miesiąca. Słońce wpadało wokół niego do komnaty, a podmuchy wiatru poruszały jego włosami. Nie powinien czuć się dobrze. Tak, pomógł ochronić Urithiru – ale to zwycięstwo miało boleśnie wysoką cenę. Poza tym Dalinar zawarł układ z wrogiem – za zaledwie dziesięć dni czempion Honoru i czempion Odium zadecydują o losie całego Rosharu.

Skala tego była przerażająca, a mimo to Kaladin ustąpił ze stanowiska przywódcy Wiatrowych. Wypowiedział właściwe Słowa, ale uświadomił sobie, że same Słowa nie wystarczą. Choć Burzowe Światło natychmiast uleczyło jego ciało, dusza potrzebowała czasu. Gdyby więc doszło do bitwy, jego przyjaciele musieliby walczyć bez niego. A kiedy czempioni spotkają się za dziesięć dni – dziewięć, bo pierwszy już trwał – na szczycie Urithiru, Kaladin nie będzie w tym uczestniczył.

To powinno zmienić go w przepełniony niepokojem kłębek nerwów. Tymczasem odchylił głowę i czując ciepło słońca na skórze, przyznał, że choć nie czuł się wspaniale, pewnego dnia to nastąpi.

Na razie mu to wystarczyło.

Odwrócił się i podszedł do szafy, po czym zaczął przeglądać sterty codziennych ubrań, upranych i dostarczonych tego ranka. Miasto zostało uwolnione zaledwie przed dwoma dniami, a wkrótce miał się zadecydować los świata, ale praczki z Urithiru nie próżnowały. Żadne z ubrań mu się nie spodobało i po chwili spojrzał na inną możliwość – mundur przysłany przez kwatermistrza, by zastąpił ten, który Kaladin zniszczył w czasie walki. Leyten miał cały wieszak w rozmiarze Kaladina.

Poprzedniego wieczoru, po pogrzebie Tefta, Kaladin na próbę przymocował mundur do ściany za pomocą Wiązania. Urithiru się przebudziło, miało własnego Kowala Więzi, przez co wszystko… wyglądało inaczej. Jego Wiązania zwykle wytrzymywały najwyżej dziesięć minut – to jednak wciąż trwało, po upływie dobrych dziesięciu godzin.

Syl zajrzała do jego komnaty – wsunęła głowę obok wiszącej zasłony – zupełnie nie zwracając przy tym uwagi na jego prywatność. Dziś była wielkości człowieka i miała na sobie havah zamiast zwyczajowej dziewczęcej sukienki. Niedawno nauczyła się nadawać kolor swoim ubraniom, w tym przypadku były to ciemniejsze odcienie niebieskiego z dodatkiem jaskrawofioletowych haftów wokół rękawów.

Kiedy Kaladin zapiął ostatni guzik na wysokim kołnierzu kurtki mundurowej, Syl podbiegła i stanęła za nim. Następnie uniosła się mniej więcej stopę nad ziemią, by spojrzeć mu ponad ramieniem i przyjrzeć się jego odbiciu w lustrze.

– Nie możesz dowolnie zmieniać rozmiaru? – spytał, poprawiając mankiety.

– W rozsądnych granicach.

– Czyjego rozsądku?

– Nie mam pojęcia. Raz próbowałam stać się wielka jak góra. Wymagało to dużo chrząkania i myślenia jak skały. Naprawdę wielkie skały. Największym, co mi się udało, była bardzo mała góra… na tyle mała, że zmieściłaby się w tej komnacie, a jej szczyt ocierałby się o sufit.

– To znaczy, że mogłabyś być dość wysoka, by górować nade mną. Dlaczego zwykle jesteś niższa?

– Wydaje mi się to właściwe.

– W ten sposób wyjaśniasz niemal wszystko.

– Tak! – Szturchnęła go. Ledwie to poczuł. Nawet tej wielkości, w Krainie Materii była niemal niematerialna. – Mundur? Myślałam, że już nie będziesz ich nosił.

Zawahał się, po czym obciągnął kurtkę, by wygładzić zagniecenia na bokach.

– Wydaje mi się to właściwe – przyznał, patrząc w oczy jej odbiciu.

Uśmiechnęła się. A on, niech go burza, nie mógł się powstrzymać i odpowiedział tym samym.

– Ktoś ma dobry dzień. – Znów go szturchnęła.

– Zadziwiająco. Biorąc pod uwagę wszystko.

– Przynajmniej wojna prawie się skończyła. Jeszcze jedna walka. Dziewięć dni.

Prawda. Jeśli Dalinar zwycięży, Odium zgodził się wycofać z Alethkaru i Herdazu – choć miał zachować inne ziemie, nad którymi panował, jak Iri i Jah Keved. Jeśli Odium zwycięży, musieli oddać wrogowi Alethkar i Herdaz. Ale była też wyższa cena. Gdyby Dalinar przegrał, musiałby dołączyć do Odium, stać się Stopionym i pomóc w podboju cosmere. Kaladin chciał wierzyć, że Świetliści nie podążą za nim, ale nie był pewien. Tak wielu ludzi tęskniło za wojną, nawet bez wpływów Niestworzonego. Na burze, on też to czuł.

– Syl. – Spochmurniał. – Jestem pewien, że zginie jeszcze więcej ludzi. Może takich, którzy są dla mnie ważni, a mnie nie będzie tutaj, by im pomóc. Dalinar będzie musiał wybrać kogoś innego jako swojego czempiona i…

– Kaladinie Burzą Błogosławiony. – Wzniosła się wyżej w powietrze i założyła ręce na piersi. Choć miała na sobie modną havah, jej rozpuszczone niebiesko-białe włosy swobodnie unosiły się i falowały na wietrze. Na… nieistniejącym wietrze. – Ani mi się waż wpędzić się w żałosny nastrój.

– Albo co?

– Albo będę robiła głupie miny – zagrzmiała. – Jak tylko ja potrafię.

– One nie są głupie. – Zadrżał.

– Są przezabawne.

– Ostatnim razem sprawiłaś, że z czoła wyrosła ci macka.

– Naczelny komizm.

– A później mnie nią spoliczkowałaś.

– Uderzająca puenta. To przecież oczywiste. Na świecie jest tylu ludzi, a ja wybrałam takiego, który nie rozumie wyrafinowanego dowcipu.

Spojrzał jej w oczy, a jej uśmiech wciąż był burzowo zaraźliwy.

– Rzeczywiście czuję ciepło na myśl, że w końcu zrozumiałem kilka rzeczy. Zrzuciłem ciężar z barków i wyszedłem z cienia. Wiem, że ciemność powróci, ale myślę… myślę, że będę pamiętał lepiej niż wcześniej.

– Pamiętał o czym?

Przywiązał się do góry i unosił, aż popatrzył jej prosto w oczy.

– Że takie dni też istnieją.

Pokiwała głową.

– Żałuję, że nie mogę pokazać tego Teftowi. Czuję jego stratę jak ranę we własnym ciele, Syl.

– Wiem – powiedziała łagodnie.

Gdyby była ludzką przyjaciółką, mogłaby zaproponować przytulenie. Wydawało się jednak, że Syl nie rozumiała fizyczności tak jak ludzie, choć tam, gdzie się urodziła – w Cieniomorzu, Krainie Umysłu – miała materialne ciało. Wyczuwał, że nie spędzała dużo czasu po tamtej stronie. Ta kraina jej pasowała.

Kaladin opadł na ziemię i podszedł znów do okna, by poczuć promienie słońca. Na zewnątrz widział pokryte śniegiem szczyty gór. Wiatr niósł świeżą woń czystego, rześkiego powietrza, jak również stadko wiatrosprenów. W tym te, które tworzyły jego pancerz i go okrążały. Trzymały się blisko, na wypadek gdyby były potrzebne.

Na burze, w tak krótkim czasie przeżył tak wiele. Czuł echo gniewu, który pochłonął go niemal całkowicie po śmierci Tefta. I jeszcze gorsze uczucie pustki, kiedy spadał…

Mroczne dni.

Ale dni takie jak ten też istniały.

A on zamierzał o tym pamiętać.

Spreny jego zbroi wypadły ze śmiechem przez okno, ale wiatr pozostał, bawiąc się jego włosami. Później się uspokoił, nadal wiał w jego stronę, ale nie był już rozbawiony, bardziej… pełen namysłu. Przez całe życie wiatr mu towarzyszył. Znał go tak, jak znał miasteczko, w którym się urodził, albo swoją rodzinę. Był znajomy.

Kaladinie…

Podskoczył i spojrzał na Syl, która krążyła po komnacie, na poły tańcząc, na poły spacerując, z zamkniętymi oczami – jakby poruszała się w rytm niesłyszalnej melodii.

– Syl… – odezwał się. – Wypowiedziałaś moje imię?

– Hę? – Otworzyła oczy.

Kaladinie…

Na burze. Znowu.

Potrzebuję twojej pomocy. Tak mi przykro… że proszę cię o więcej…

Kaladin odwrócił się do Syl.

– Powiedz mi, że to słyszysz.

– Czuję… – Przechyliła głowę. – Coś czuję. Na wietrze.

– To do mnie mówi. – Uniósł dłoń do głowy.

Nadchodzi burza, Kaladinie, szeptał wiatr. Najgorsza burza… Przykro mi…

Zniknęło.

– Co słyszałeś? – spytała Syl.

– Ostrzeżenie. – Zmarszczył czoło. – Syl, czy wiatr… jest żywy?

– Wszystko jest żywe.

Wyjrzał na zewnątrz, czekając na powrót głosu. Nie zrobił tego. Był jedynie rześki wiatr – choć teraz nie wydawał się spokojny.

Teraz sprawiał wrażenie, jakby na coś czekał.

***

Shallan została na szczycie Nieprzemijającej Prawości, wielkiej fortecy honorsprenów, rozmyślając o wszystkich ludziach, którymi była. Sposobie, w jaki się zmieniała, zależnie od perspektywy.

Zaiste, w życiu chodziło głównie o perspektywę.

Jak ta dziwna konstrukcja – pusty, prostokątny blok wysoki na setki stóp i dominujący nad krajobrazem Cieniomorza. Ludzie – spreny – żyli na wewnętrznej stronie murów i chodzili po nich, ignorując konwencję ciążenia. Patrzenie z góry wzdłuż jednej z wewnętrznych ścian mogło doprowadzić do mdłości, o ile nie zmieniło się perspektywy. O ile nie przekonało się samego siebie, że chodzenie w górę i w dół po tej ścianie to coś normalnego. To, czy ktoś był silny, czy słaby, zwykle nie było przedmiotem debaty, ale jeśli samo ciążenie mogło być dyskusyjne…

Odwróciła się od serca Nieprzemijającej Prawości i ruszyła wzdłuż szczytu ściany. Spoglądała na zewnątrz na Cieniomorze – falujący ocean paciorków z jednej strony, poszarpane obsydianowe wyżyny – porośnięte krystalicznymi drzewami – z drugiej. Na ścianie obok niej jeszcze bardziej onieśmielający widok – dwa spreny z głowami z geometrycznych linii, każdy w szacie ze zbyt sztywnego, błyszczącego czarnego materiału.

Dwa spreny.

Związała się z dwoma. Z jednym w dzieciństwie. Z drugim w dorosłości. Skrzywdziła pierwszego i stłumiła to wspomnienie.

Shallan uklękła przed Testament, jej pierwszym sprenem. Zagadkowa siedziała odwrócona plecami do kamiennej balustrady. Linie i wzór, które tworzyły jej głowę, były powykrzywiane jak połamane gałązki. W środku były podrapane i szorstkie, jakby ktoś zaatakował je nożem. Co bardziej charakterystyczne, jej wzór niemal znieruchomiał.

Głowa stojącego obok Wzoru pulsowała w ożywionym rytmie – nieustannie się poruszała, tworząc nowe geometryczne symbole. Porównywanie tej dwójki łamało serce Shallan. Ona zrobiła to Testament, kiedy odrzuciła więź po tym, jak wykorzystała Ostrze Odprysku, by zabić matkę.

Testament wyciągnęła dłoń o długich palcach, a Shallan przyjęła ją z bólem. Uścisk był delikatny, ale Shallan odniosła wrażenie, że Testament nie miała więcej siły. Reagowała na bycie martwooką inaczej niż Maya, która stała w pobliżu z Adolinem i Kelekiem. Maya, choć martwooka, zawsze wydawała się silna fizycznie. Najwyraźniej spreny załamywały się w różny sposób. Zupełnie jak ludzie.

Testament ścisnęła dłoń Shallan, a niemrawe poruszenia jej linii niczego nie zdradzały.

– Dlaczego? – spytała Shallan. – Dlaczego nie czujesz do mnie nienawiści?

Wzór położył dłoń na ramieniu Shallan.

– Oboje wiedzieliśmy, że ponowne związanie się z ludźmi oznacza niebezpieczeństwo, ofiarę.

– Skrzywdziłam ją.

– A jednak tu jesteś. Stoisz wyprostowana. Umiesz panować nad Mocami. Możesz ochronić ten świat.

– Powinna mnie nienawidzić – szepnęła Shallan. – Ale w sposobie, w jaki trzyma mnie za rękę, nie ma złości. Ani osądu w tym, że trzyma się blisko nas.

– Bo ofiara była coś warta, Shallan – powiedział Wzór z nietypową dla siebie rezerwą. – Udało się. W końcu doszłaś do siebie, poradziłaś sobie lepiej. Wciąż tu jestem. I, jak warto zauważyć, nie jestem nawet odrobinę martwy! W ogóle nie myślę, że mnie zabijesz, Shallan! Cieszy mnie to.

– Czy mogę ją uzdrowić? Może gdybym… gdybym znów się z nią związała?

– Myślę, po rozmowie z Kelekiem… – zaczął Wzór. – Myślę, że wciąż jesteś z nią związana.

– Ale… – Shallan obejrzała się na niego przez ramię. – Zerwałam więź. A to doprowadziło do tego.

– Niektóre zerwania są niechlujne. Cięcie ostrym nożem jest czyste, cięcie tępym jest poszarpane. Twoje zerwanie, do którego doprowadziłaś jako dziecko bez pełnej Intencji, jest poszarpane. W pewnym sensie tak jest jeszcze gorzej, ale to znaczy, że pozostał między wami pewien Związek.

– Czyli…

– Czyli nie. Nie sądzę, by powtórne wypowiedzenie Słów ją uzdrowiło. – Wzór jego głowy poruszał się nieco wolniej, jakby rozważał coś głębokiego. – Te liczby są… zbijające z tropu, Shallan. Dziwnie irracjonalne, w sekwencji, której nie pojmuję. To znaczy… to znaczy, że poruszamy się po nieznanym terenie. Lepsza metafora dla ciebie. Tak. Nieznany teren. W dalekiej przeszłości martwoocy nie istnieli.

Tego się dowiedzieli, częściowo, od honorsprenów i Mai. Martwoocy – wszyscy poza Testament – byli związani ze starożytnymi Świetlistymi przed Odstępstwem. Razem odrzucili przysięgi, ludzie i spreny. Myśleli, że doprowadzi to do bolesnego, ale możliwego do przeżycia rozstania. Tymczasem coś poszło bardzo nie tak.

Efektem byli martwoocy. Wyjaśnienie mogło wiązać się z Kelekiem, tą właśnie osobą, w celu zabicia której Shallan została wysłana do Nieprzemijającej Prawości. Ścisnęła dłoń Testament.

– Pomogę ci – szepnęła. – Za wszelką cenę.

Testament nie odpowiedziała, ale Shallan pochyliła się i objęła Zagadkową. Szaty Wzoru zawsze robiły wrażenie twardych, ale te należące do Testament uginały się jak tkanina.

– Dziękuję. Za to, że przyszłaś do mnie, kiedy byłam dzieckiem. Dziękuję, że mnie ochroniłaś. Nadal nie pamiętam wszystkiego, ale dziękuję.

Zagadkowa powoli, ale celowo otoczyła Shallan ramionami i uścisnęła ją.

– Odpocznij. – Shallan otarła oczy i wstała. – Ja coś wymyślę.

Wiatr poznałam z początku jako dziecko, w czasach zanim poznałam marzenia. Po cóż dzieciom marzenia lub aspiracje? One żyją i kochają życie, które jest.

Rycerze Wiatru i Prawdy, s. 3

Syl w końcu wyszła z komnaty Kaladina do mieszkania jego rodziny. On sam stał w promieniach słońca i na wietrze, bo czemu nie? Światło było tu nieustannie odnawiane, a trzymanie nowego Światła wieży nie popychało go do działania jak Burzowe Światło. Wręcz przeciwnie, trzymanie go… uspokajało.

Mimo to, kiedy ze środka dobiegł hałas, Kaladin podskoczył, a wokół niego pojawiły się wstrząsospreny, jak pękające żółte trójkąty. Jednakże kiedy dotarł do drzwi, okazało się, że to tylko jego młodszy braciszek, Oroden, klaskał. Kaladin uspokoił bijące szybko serce. Od niedawna przesadnie reagował na głośne dźwięki – również takie, które po zastanowieniu nie oznaczały żadnego zagrożenia.

Wiatr nie powiedział nic więcej, więc Kaladin wyszedł powoli do największej komnaty, gdzie Oroden bawił się klockami. Syl dołączyła do niego. Choć mogła uczynić się niewidzialną, rzadko robiła to w obecności jego rodziny. W rzeczy samej, poprzedniego wieczoru ustalili nową zasadę – kiedy jej ubranie miało kolorowe akcenty, jak fiolet na rękawach, znaczyło to, że jest widzialna dla innych. Kiedy było w całości jasnoniebieskie, tylko on ją widział.

– Gagadin! – Chłopczyk pokazał na niego. – Ty potrzebuje locki!

W tym przypadku „ty” oznaczało samego Orodena – który zauważył, że wszyscy zwracali się do niego „ty”. Kaladin uśmiechnął się i za pomocą Światła sprawił, że klocki zaczęły unosić się w powietrzu. Syl skurczyła się i przeskakiwała w powietrzu z klocka na klocek, a Oroden próbował w nie trafić.

Co ja robię? – pomyślał Kaladin. Zbliża się walka o losy świata, mój najlepszy przyjaciel nie żyje, a ja bawię się klockami z młodszym bratem?

W odpowiedzi w jego wnętrzu odezwał się znajomy głos.

Przyjmij to, Kal. Korzystaj z tego. Nie umarłem po to, żebyś ty mógł rozczulać się nad sobą jak mokry Rogożerca bez brzytwy.

W przeciwieństwie do wiatru to nie było nic mistycznego. Po prostu… cóż, Kaladin znał Tefta wystarczająco długo, by móc przewidzieć, co powiedziałby mężczyzna. Nawet po śmierci dobry sierżant znał swoje zadanie – popychać oficerów we właściwym kierunku.

– Fyl! – Oroden wskazał Syl. – Fyl, pokreć fie!

Chłopiec zaczął się kręcić, a ona dołączyła, wirując wokół niego. W powietrzu pojawiły się śmiechospreny, jak srebrzyste rybki. To była kolejna zmiana w wieży – spreny były wszędzie i pokazywały się o wiele częściej.

Kaladin usiadł na podłodze wokół unoszących się klocków i poczuł się zmuszony, by rozważyć swoją rolę. Nie zostanie czempionem Dalinara i nie był już przywódcą mostu czwartego. Na ważnych spotkaniach zastąpił go Sigzil.

Kim więc był?

Jesteś… – rzekł cicho ten sam głos. Jesteś tym, czego potrzebuję…

Natychmiast stał się czujny. Nie, nie wyobraził sobie tego.

Do środka weszła jego matka. Włosy upięła pod chustką, jak to zawsze robiła w Palenisku. Usiadła obok niego, sprzedała mu kuksańca i podała miskę z gotowanym lawisowym ziarnem z pikantnym mięsem kraba. Kaladin posłusznie zaczął jeść. Jeśli istniała grupa bardziej wymagająca niż sierżanci, to były nią matki. Kiedy był młodszy, taka uwaga wzbudzała jego zażenowanie. Po latach, w czasie których obywał się bez niej, odkrył, że odrobina matkowania mu nie przeszkadza.

– Jak się czujesz? – spytała Hesina.

– Dobrze – odparł, przełykając lawis.

Wpatrzyła się w niego.

– Naprawdę. Nie wspaniale. Dobrze. Martwię się tym, co nadchodzi.

Obok nich przeleciał klocek, ciągnąc za sobą Wieżowe Światło. Hesina ostrożnie postukała w niego palcem, a wtedy pofrunął przez komnatę, wirując jednocześnie.

– Czy one nie powinny… spaść?

– W końcu, może? – Wzruszył ramionami. – Navani zrobiła coś dziwnego z tym miejscem. Jest ciepło, ciśnienie się wyrównało i całe miejsce jest… napełnione. Jak kula.

Z otworów w ścianach na rozkaz wypływała woda, a jej temperaturę można było zmieniać gestem. Nagle te wszystkie dziwne zagłębienia i puste sadzawki w wieży nabrały sensu – nie miały urządzeń kierujących, bo uruchamiało się je, mówiąc albo dotykając kamienia.

Syl wirowała z Orodenem, aż chłopcu zakręciło się w głowie, i zostawiła mu kilka klocków dla odwrócenia uwagi. Znów urosła i padła na plecy obok Kaladina i Hesiny, a jej twarz pokrywało coś, co naśladowało pot. Kaladin dostrzegł nowy szczegół – jej havah nie miała długiego rękawa okrywającego bezpieczną dłoń, za to spren nosiła rękawiczkę – albo nadała swojej bezpiecznej dłoni biały odcień i fakturę. Nie było to niczym dziwnym, ostatnimi czasy Navani zawsze nosiła rękawiczkę, żeby móc korzystać z obu rąk. Zaskoczyło go jednak, że Syl ją miała. Wcześniej nie zwracała na to uwagi.

– Jak to możliwe, że mali ludzie nie tracą sił? – spytała Syl. – Skąd się bierze ich energia?

– To jedna z wielkich tajemnic cosmere – odparła Hesina. – Jeśli myślisz, że teraz jest trudno, szkoda, że nie widziałaś Kala.

– Oooch. – Syl przekręciła się na brzuch i spojrzała na Hesinę szeroko otwartymi oczyma, a długie niebiesko-białe włosy opadały wokół jej twarzy.

Żadna ludzka kobieta nie zachowywałaby się tak… swobodnie w havah. Obcisłe suknie nie były do końca oficjalne, ale też ich krój nie zachęcał do przewalania się po ziemi na bosaka. Ale Syl była Syl.

– Zawstydzające historyjki z dzieciństwa? – spytała spren. – Dalej! Mów, póki ma pełne usta, a nie będzie mógł ci przerwać!

– Nie przestawał się ruszać. – Hesina pochyliła się. – Aż w końcu wieczorem padał i zasypiał, dając nam kilka krótkich godzin odpoczynku. Każdego wieczoru musiałam śpiewać jego ulubioną piosenkę, a Lirin musiał go gonić… a on umiał wyczuć, jeśli Lirin się nie przykładał, i mówił mu, co o tym sądzi. To było naprawdę urocze, patrzeć, jak Lirina beszta trzylatek.

– Mogłam się domyślić, że Kaladin jako dziecko był tyranem.

– Dzieci często takie są. Przyjmują tylko jedną odpowiedź na każde pytanie, bo niuanse są trudne i dezorientujące.

– Pewnie. – Kaladin zebrał resztę lawisu z miski. – Dzieci. To światopogląd, którego ofiarą, rzecz jasna, padają wyłącznie dzieci, nigdy reszta z nas.

Matka objęła go jedną ręką wokół ramion. Tego rodzaju uścisk jakby niechętnie świadczył o tym, że Kaladin nie jest już małym chłopcem.

– Nie chciałbyś czasami, żeby świat był prostszym miejscem? – spytała go Hesina. – Żeby łatwe odpowiedzi z dzieciństwa były w rzeczywistości właściwymi odpowiedziami?

– Już nie. Bo myślę, że łatwe odpowiedzi by mnie skazały. Właściwie skazałyby wszystkich.

Te słowa sprawiły, że matka się rozpromieniła, choć nie była to trudna odpowiedź. Później w jej oczach pojawił się psotny błysk. O, na burze. Co zamierzała powiedzieć teraz?

– Masz przyjaciółkę sprena. Czy zadałeś jej kiedykolwiek niezmiernie ważne pytanie, które zawsze zadawałeś, kiedy byłeś mały?

Westchnął i przygotował się.

– A jakie niby, matko?

– Łajnospreny. – Sprzedała mu kuksańca. – Fascynował cię ten pomysł.

– To był Tien! – sprzeciwił się Kaladin. – Nie ja.

Hesina popatrzyła na niego znacząco. Matki. Miały zbyt dobrą pamięć. Wokół niego pojawiły się wstydospreny, jak czerwone i białe płatki. Tylko kilka, ale wciąż.

– W porządku. Może i byłem… zaintrygowany. – Spojrzał na Syl, która wpatrywała się w nich szeroko otwartymi oczami. – Miałaś okazję… poznać jakieś?

– Łajnospreny – powtórzyła monotonnym głosem. – Zadajesz takie pytanie jedynej żyjącej Córce Burz, zasadniczo księżniczce w ludzkim rozumieniu. Ile kupy mogę znać?

– Proszę, możemy porozmawiać o czymś innym? – spytał Kaladin.

Niestety okazało się, że Oroden ich słuchał. Poklepał Kaladina po kolanie.

– Już dobrze, Gagadin – powiedział uspokajająco. – Kupka idzie do nocniczka. Weź coś dobrego!

To sprawiło, że Syl roześmiała się na całe gardło i znów przewróciła na plecy. Kaladin posłał Hesinie spojrzenie kapitana – to, które sprawiało, że wszyscy żołnierze bledli. Matki jednak ignorowały łańcuch dowodzenia. Kaladina ocaliło więc jedynie pojawienie się ojca, który stanął w drzwiach z wielkim plikiem dokumentów pod pachą. Hesina podeszła, by mu pomóc.

– Rozkład namiotów medycznych Dalinara i ich obecne procedury – wyjaśnił Lirin.

– „Dalinara”, co? – powtórzyła. – Kilka spotkań i mówisz po imieniu o najpotężniejszym człowieku na świecie?

– Postawa chłopaka jest zaraźliwa.

– Jestem pewna, że nie ma to zupełnie nic wspólnego z jego wychowaniem. Założymy za to, że cztery lata w wojsku jakimś cudem skłoniły go, by zachowywać się tak swobodnie w obecności jasnookich.

– No tak…

Lirin i Hesina popatrzyli na syna.

Oczy Kaladina były ostatnio jasnoniebieskie, nigdy nie wracały do naturalnego ciemnego brązu. Nie pomagał fakt, że choć siedział, unosił się cal nad ziemią. Powietrze było wygodniejsze od kamienia.

Rodzice rozłożyli kartki na blacie z boku komnaty.

– To jest chaos – stwierdził Lirin. – Cały jego system opieki medycznej trzeba odbudować od podstaw… zaczynając od nauki poprawnego odkażania. Najwyraźniej wielu z jego najlepszych medyków polowych zginęło.

– Wielu z jego najlepszych we wszystkim zginęło. – Hesina przesuwała wzrokiem po kartkach.

Nawet nie macie pojęcia, pomyślał Kaladin. Spojrzał na Syl, która przesunęła się, żeby być bliżej niego. Wciąż była wielkości człowieka. Oroden znów biegał za klockami, a Kaladin…

Cóż, mimo napięcia rozkoszował się tym. Rodziną. Spokojem. Syl. Od tak dawna biegał od katastrofy do katastrofy, że zupełnie zapomniał, jaka to radość. Nawet jedzenie potrawki z mostem czwartym – cenne chwile odpoczynku – było jak haust powietrza, kiedy tonął. Ale oto był. W spoczynku. Patrzył, jak braciszek się bawi, siedział obok Syl, słuchał rozmowy rodziców. Na burze, to był szalony wyścig. Udało mu się przetrwać.

I to nie była jego wina, że tak się stało.

Syl oparła głowę – choć niematerialną – o jego ramię i patrzyła na unoszące się klocki. To było dziwne zachowanie z jej strony, tak samo zresztą, jak przybranie wielkości człowieka.

– Skąd ludzki rozmiar? – spytał ją.

– Kiedy byliśmy w Cieniomorzu, wszyscy traktowali mnie inaczej. Czułam się… bardziej jak osoba. Mniej jak siła natury. Odkryłam, że brak mi tego.

– Czy ja traktuję cię inaczej, kiedy jesteś mała?

– Odrobinę.

– Chcesz, żebym się zmienił?

– Chcę, żeby rzeczy się zmieniły, a jednocześnie pozostały takie same. – Spojrzała na niego i pewnie dostrzegła, że zupełnie zbiło go to z tropu. Uśmiechnęła się szeroko. – Wystarczy, jeśli powiem, że chciałabym utrudnić niektórym ignorowanie mnie.

– Czy bycie takiej wielkości jest dla ciebie trudniejsze?

– Owszem. Ale uznałam, że chcę podjąć ten wysiłek. – Pokręciła głową, a wtedy jej włosy się zakołysały. – Nie podawaj w wątpliwość woli potężnej księżniczki sprenów, Kaladinie Burzą Błogosławiony. Moje kaprysy są równie niepojęte jak wielkoduszne.

– Przed chwilą powiedziałaś, że chciałabyś być traktowana jak osoba! Nie jak siła natury.

– Nie. Chcę decydować, kiedy będę traktowana jak osoba. To nie wyklucza tego, że jednocześnie chcę, by oddawano mi stosowną cześć. – Uśmiechnęła się przebiegle. – Zastanawiam się nad różnymi rzeczami, do których zmuszę Lunamora. Jeśli kiedyś jeszcze go spotkamy.

Kaladin chciał ją pocieszyć, ale tak naprawdę nie miał pojęcia, czy jeszcze zobaczą Skałę. To był inny rodzaj bólu, wyraźnie różny od straty Tefta, różny od straty Moasha – a raczej mężczyzny, za którego go kiedyś uważali.

To sprawiło, że powrócił myślami do sytuacji, jak również dziwnych ostrzeżeń szeptanych przez wiatr. Odezwał się.

– Ojcze, jak wygląda w tej chwili sytuacja bitewna? Zostało dziesięć dni. Można by sądzić, że wszyscy po prostu odpoczną i przeczekają je?

– Niestety, nie – odparł Lirin. – Ostrzeżono mnie, że mam się spodziewać licznych ofiar w ciągu następnych kilku dni, bo Dalinar przewiduje, że walki będą trwały do samego końca… właściwie obawia się, że wróg może napierać jeszcze bardziej, by zdobyć Niczyje Wzgórza i Krainy Lodu. Najwyraźniej zgodnie z umową, cokolwiek będzie w rękach każdej ze stron, kiedy nadejdzie termin… to zachowają.

Na burze. Kaladin to sobie wyobrażał – zacięte walki o nieważne, niezamieszkane ziemie – ale takie, które obie ze stron i tak chciały zachować. Serce mu krwawiło na myśl o żołnierzach, którzy zginą w ciągu dziewięciu dni, zanim to wszystko się skończy.

– Czy to ta burza? – szepnął.

Syl spojrzała na niego, marszcząc czoło. Ale on nie mówił do niej.

Nie… – odparł głos. Gorzej…

Gorzej. Zadrżał.

Proszę… – powiedział wiatr. Pomóż…

– Nie wiem, czy potrafię pomóc – szepnął Kaladin i zwiesił głowę. – Ja… nie wiem, czy coś jeszcze we mnie zostało do oddania.

Rozumiem. Jeśli możesz, przyjdź do mnie.

– Dokąd?

Posłuchaj Kowala Więzi…

Zmarszczył czoło. Poprzedniego dnia Dalinar wspomniał, że ma dla Kaladina zadanie w Shinovarze, związane z Heroldem Ishim i „dziwnym towarzystwem”. Kaladin już zdecydował, że wyruszy. Możliwe więc, że mógł pomóc.

Przyjdź do mnie, powtórzył wiatr. Proszę…

Tej nocy zapowiedziano arcyburzę, a Kaladin zamierzał wykorzystać ją – i Burzowe Światło, które dawała – by udać się do Shinovaru. Dalinar obiecał mu jednak więcej szczegółów przed wyruszeniem. Dlatego Kaladin odetchnął głęboko, wstał i się przeciągnął.

Cudownie było spędzić czas z rodziną. Przypomnieć sobie ten spokój. Ale choć był znużony, czekała na niego praca.

– Przykro mi – powiedział do rodziców. – Muszę odejść. Dalinar chce, żebym spróbował odnaleźć Ishiego, który najwyraźniej oszalał. Co nie jest niczym zaskakującym, jeśli wziąć pod uwagę, jak się mają Taln i Ash.

Matka popatrzyła na niego dziwnie, a on dopiero po chwili zorientował się, że to ze względu na poufały sposób, w jaki mówił o Heroldach – postaciach, którym na całym świecie oddawano cześć i o których opowiadano legendy. Nie znał zbyt dobrze żadnego z nich, ale używanie ich imion w taki sposób wydawało mu się naturalne. Przestał szanować ludzi, których nie znał, w dniu, kiedy Amaram go napiętnował.

Bóg czy król. Jeśli chcieli jego szacunku, mogli na niego zapracować.

– Synu.

Lirin odwrócił się od stert papierów. Wypowiedział to słowo w taki sposób, że Kaladin w duchu nastawił się na wykład.

Nie był więc przygotowany, kiedy Lirin podszedł i objął go. Niezgrabnie, bo okazywanie uczuć w taki sposób nie było dla niego naturalne. Gest ten jednak przekazywał emocje, z których wypowiedzeniem na głos miał problemy. Że się mylił. Że Kaladin być może potrzebował odnaleźć własną drogę.

Dlatego Kaladin również go objął i pozwolił, by zawirowały wokół nich radościospreny – jak niebieskie liście.

– Żałuję, że nie mam dla ciebie ojcowskich rad, ale rozumiesz życie lepiej ode mnie – stwierdził Lirin. – Pewnie więc ruszaj i bądź sobą. Chroń. Ja… kocham cię.

– Uważaj na siebie – dodała matka i znów objęła go z boku. – Wróć do nas.

Skinął jej głową i spojrzał na Syl. Przebrała się z havah w mundur mostu czwartego, z białymi i granatowymi lamówkami, a włosy zebrała w kucyk, jaki zwykle nosiła Lyn. Robiło to dziwne wrażenie – sprawiało, że wyglądała na starszą. Nigdy tak naprawdę nie była dziecinna, mimo czasami psotnej natury – a jej wybraną postacią była zawsze kobieta, młoda, lecz dorosła. Czasami dziewczęca, ale nigdy dziewczynka. W mundurze, z upiętymi włosami – i tą rękawiczką na bezpiecznej dłoni – wydawała się dojrzalsza.

Nadszedł czas, by odejść. Kaladin po raz ostatni przytulił braciszka i wyszedł na spotkanie przeznaczenia, a czuł się przy tym, jakby po raz pierwszy od lat panował nad sytuacją. Zdecydował, że zrobi kolejny krok, a nie został popchnięty naprzód przez impet lub kryzys.

I choć, kiedy się obudził, czuł się dobrze, ta wiedza – to poczucie sprawczości – to było wspaniałe uczucie.

Wiatr powiedziała mi, zanim zniknęła, że to zmiana naczynia Odium pozwoliła jej odzyskać głos. Zastanawiam się. Może to nowa burza, która skłania ludzi do rozważenia, czy wiatr rzeczywiście jest ich wrogiem.

Rycerze Wiatru i Prawdy, s. 3

Shallan i Wzór zostawili Testament, by odpoczęła, a sami przeszli po murze Nieprzemijającej Prawości na spotkanie z Adolinem, Mayą i Heroldem Kelekiem – którzy rozmawiali z rodzajem sprena zwanym „seonem”. Miała postać unoszącej się w powietrzu kuli światła, wielkości głowy, z dziwnym symbolem pośrodku. Poza nimi mur był tego dnia pusty.

– Nie pamiętasz? – spytał cicho Wzór, kiedy szli. – Wydarzeń związanych z Testament? Myślałem, że pamiętasz. Myślałem, że skoro Woal odeszła…

– Woal nie odeszła. Jest częścią mnie, jak była wcześniej.

– Ja… nie rozumiem.

– Trudno to wyjaśnić. A… ja nie jestem pewna, czy udało mi się to do końca zrozumieć. Uzdrawianie to nie jednorazowe wydarzenie, Wzorze, lecz proces. Wchłonęłam Woal, więc już nie przejmuje nade mną panowania, ale nie zniknęła. Woal to ja, ale Woal nie zawsze jest Shallan.

– Ale… ty jesteś Shallan…

– Wyobraź to sobie w taki sposób, że Woal przeszła na tył wozu, którym jedziemy w stronę przyszłości. Wciąż tam jest, pomaga mi, i obie wiemy, co dzieje się na świecie wokół.

To nie wszystko, rzecz jasna. Shallan przeniosła na Woal pewne aspekty swojej osobowości, z którymi nie czuła się komfortowo. Teraz musiała stawić im czoło. Martwiła się, że Adolinowi będzie z tym ciężko, ale… cóż, Adolin Kholin był burzowo cudowny. Po rozmowie poprzedniej nocy wydawało się, że rozumiał. Oboje wiedzieli, że czeka ich wysiłek, ale Shallan zrobiła ogromny krok w stronę wyleczenia – a jednocześnie przyjęła do wiadomości coś bardzo ważnego.

Nie zasługiwała na nienawiść, lecz na zrozumienie. Trudno było w to uwierzyć, ale Woal nalegała, by spróbowały.

– Ale… – odezwał się Wzór. – Świetlista wciąż jest… osobna?

– Bardziej osobna.

– Mmmmm. Czyli… wciąż z przodu wozu.

– Tak. To się może zmienić. Może będzie się musiało się zmienić. Rozgryzam to na bieżąco, Wzorze, ale czuję się lepiej. Co ważniejsze, nie potrzebuję już Woal, by stała między mną a wspomnieniami.

– Czyli pamiętasz.

– Tak i nie. One są w bezładzie. Byłam dzieckiem, to były traumatyczne wydarzenia, a ze wspomnieniami mojej matki wiąże się tak dużo bólu. Potrzebuję czasu, by to przetrawić.

– Mmmm. Ludzie są… miękcy. Nie tylko ciała. Umysły też. Wspomnienia też. Idee też. Mmmm… – Wydawał się zadowolony.

Jako dziecko związała się ze sprenem, czego jej matka… nie aprobowała. Przybył mężczyzna, albo żeby zrobić Shallan krzywdę, albo żeby rozdzielić ją i Testament. Jej ojciec z nim walczył, a w czasie ich szarpaniny matka Shallan zaatakowała ją nożem. Shallan przywołała Testament jako Ostrze Odprysku, być może po raz pierwszy, i w samoobronie zabiła matkę.

Trauma sprawiła, że Shallan odrzuciła świeże przysięgi i ukryła te wspomnienia. Ale jeśli jej więź z Testament nigdy nie została w pełni zerwana… co to znaczyło? A wspomnienia z czasów między śmiercią jej matki a pojawieniem się Wzoru… Które z nich łączyły się z Testament?

Wiedziałam, że mam Ostrze Odprysku… na długo, zanim związałam się z Wzorem, pomyślała. Przekonała samą siebie, że broń należała do jej ojca i przechowywano ją w jego skarbcu. Poszła tam przed opuszczeniem domu i wzięła ją, żeby ją odesłać – ignorując fakt, że przywołała ją natychmiast, kiedy włożyła rękę do środka – i udawała, że to zwyczajne Ostrze, udawała, że potrzebuje dziesięciu uderzeń serca, by je przywołać. Jednak w głębi duszy nawet wtedy wiedziała, że to Testament, przyjaciółka, której zrobiła wielką krzywdę. To jedno Shallan pamiętała bardzo wyraźnie. Testament była jej przyjaciółką. Wypukły wzór na ścianie, który bawił dziewczynkę, później nawiązał z nią kontakt, a później ją ochronił.

Testament nigdy nie była tak gadatliwa jak Wzór. Shallan pamiętała jedynie rzadkie, ciche słowa, zachęcające ją, by przeciwstawiła się ciemności w jej rodzinie. Bardzo kochała swojego tajemniczego sprena – choć wspomnienia były pogmatwane, emocje przebijały się przez ból. Siła bywała kwestią percepcji. A tego dnia Shallan odkryła, że może wybrać siłę.

Podeszli do Adolina, Mai i Keleka. Shallan wciąż nie mogła uwierzyć, że ten mężczyzna był jednym z Heroldów Wszechmocnego. Niski, łysiejący osobnik ciągle zacierał ręce, jakby mył je niewidzialną wodą i mydłem. Adolin i Maya właściwie nad nim górowali, kiedy rozmawiali z kulą światła.

Maya wyraźnie się przysłuchiwała. Nie była jeszcze do końca uzdrowiona – wciąż miała wydrapane oczy i bladobrązowy odcień zamiast żywej zieleni innych z jej rodzaju – ale polepszało jej się. Już nie snuła się ani nie patrzyła tępo w czasie rozmów. Zaczynała się również coraz częściej odzywać.

– Martwię się tym, co nadchodzi – mówiła kula światła. Miała teraz przybliżony kształt twarzy Trefnisia, stworzony z łagodnego niebieskobiałego blasku, i mówiła jego głosem. Spren pozwalał się z nim skontaktować, co odkryli przed kilkoma dniami. – Walki z pewnością się jeszcze nasilą, a wszystko zależy i tak od pojedynku czempionów. Wojownik Odium przeciwko temu, kogo wybierze stary Dalinar.

– Ojciec wybierze siebie. Kiedy Czarny Cierń chce mieć pewność, że coś zostanie zrobione właściwie, robi to sam. – Adolin przerwał i spojrzał na Mayę. – Niech go burza. Najpewniej rzeczywiście jest naszą największą szansą.

– Trefnisiu? – odezwała się Shallan. – To się naprawdę dzieje?

– W rzeczy samej. Pojedynek ustalono, zawarto umowę. Shallan, zgodnie z ustaleniami odbędzie się za dziewięć dni.

– Tak szybko? – spytała Shallan. Na burze. – Gdzie?

– Urithiru. – Adolin założył ręce na piersi. – Już posłali po nas Wiatrowych. Powinni przybyć dzisiaj.

Shallan rozważyła te informacje, próbując nie dopuścić do siebie wstrząsu. Dotarcie do Nieprzemijającej Prawości trwało wiele tygodni – ale Wiatrowi mogli zanieść ich do Urithiru w ciągu jednego dnia, zależnie od tego, ile Burzowego Światła zabrali ze sobą.

Uświadomiła sobie, że nie może się doczekać powrotu. Miała dość honorsprenów i ich elitaryzmu. Tęskniła za błękitnym niebem i roślinami, które się nie marszczyły, kiedy się ich dotykało. Choć Cieniomorze miało słońce, było odległe i zimne. W takim miejscu nie mogła się rozwijać.

Poza tym, jak powiedziała Testament, miała coś do zrobienia.

– Trefnisiu. – Shallan podeszła bliżej. Świetlista wersja jego twarzy skupiła się na niej. – Moi bracia są bezpieczni? Jesteś pewien?

– Jestem bardzo pewien, błyskotliwa – odparł cicho. – Jesteś przekonana, że Duchokrwiści zwrócą się przeciwko tobie?

– Tak. – Po półtora roku flirtowania z Duchokrwistymi w końcu zebrała odwagę i powiedziała nie. W ten sposób zasadniczo wypowiedziała im wojnę. Dla otuchy złapała Adolina za rękę. On i tak znał całą historię. – Trefnisiu, znam ich twarze, ich plany… najpewniej jestem największym zagrożeniem na całej planecie dla ich organizacji, a oni próbowali zabić Jasnah z bardziej błahych powodów. Wszyscy, których kocham, są w niebezpieczeństwie.

– Muszę zajmować się Dalinarem i przygotowywać go, ale sądzę, że tobie też mogę pomóc. Obserwowałem ekipę Mraize’a… wyślę twoim ludziom portrety ich członków. Ale bądź ostrożna, Shallan. Znam tę grupę i ich przywódców. Potrafią być brutalni.

– Ja też – szepnęła Shallan. Spojrzała na Keleka, który przyglądał się oceanowi paciorków i martwookim sprenom zgromadzonym na brzegu. Mimo jego obecności czuła się bezpiecznie z Wzorem, Adolinem i Mayą. Na tyle bezpiecznie, by wypowiedzieć to na głos. – Trefnisiu, martwię się. Czy jestem gotowa?

– Sam od czasu do czasu zadaję sobie to pytanie. A mam dziesięć tysięcy lat, Shallan.

– W drodze zaczęłam tworzyć nową osobowość, Trefnisiu. Bezkształtną. Pewną… wersję mnie, ale… – Jak mogła to wyjaśnić? – Wersję mnie bez twarzy. Wersję mnie, która była zdolna do straszliwych czynów. Odrzuciłam ją, Trefnisiu, ale ta zdolność wciąż we mnie jest.

– Shallan – powiedział, a ona podniosła głowę i spojrzała mu w oczy. – Gdyby nie ta zdolność, czym byłyby nasze wybory? Gdybyśmy nie mieli mocy, by robić straszliwe rzeczy, to jakim bohaterstwem byłoby oparcie się im?

– Ale…

– Odwróciłaś się? – spytał, a Adolin ścisnął jej ramię.

– Tak.

– W takim razie to bohaterstwo.

– Pamiętam, co zrobiłam matce. I ojcu. I w mniejszym stopniu Tyn. Teraz Mraize… będę musiała go zabić, Trefnisiu. Czy to jest moje przeznaczenie? Zabijać każdego, kto kiedykolwiek był moim mentorem?

W końcu udało jej się wypowiedzieć na głos swoje lęki. Czy brzmiało to śmiesznie, głupio, absurdalnie? Ten wzorzec, który dostrzegła w swoim życiu? Trefniś jednak się nie roześmiał, a uważał się za specjalistę od tego, co absurdalne.

– Gdyby tak każdy z nas mógł ochronić się przed ceną, jaką często należy zapłacić za bohaterstwo – powiedział. – Ale z drugiej strony, gdyby nie było ceny, nie było ofiary, czy to w ogóle byłoby bohaterstwo? Nie mogę ci obiecać, że będzie łatwo, Shallan, ale jestem z ciebie dumny.

Jestem z ciebie dumna, szepnęła Świetlista.

Jestem z ciebie dumna, zgodziła się Woal – ta część jej, która była Woal.

– Dziękuję – powiedziała.

– Muszę iść – stwierdził Trefniś. – Ale zostawię ci taką informację. Duchokrwiści chcą czegoś niezwykle cennego, a kluczowy element tej układanki stoi teraz obok was. Jeśli chcesz ich zniszczyć, być może nie będziesz musiała zabić ich wszystkich, co do jednego. Może wystarczy, że znajdziesz sposób, by wywrzeć na nich potężny nacisk…

Jego świetlista twarz znów zmieniła się w kulę.

– Odszedł – powiedziała spren. – Przykro mi.

Jego ostatnie słowa pozostały z Shallan, wzmacniając coś, co już rozważała. Sposób, by ochronić Roshar przed Duchokrwistymi – i, w rzeczy samej, wiedziała, jaki najpewniej będzie ich kolejny cel. Wysłali ją do Nieprzemijającej Prawości, by odnalazła Herolda, który stał obok niej – a Kelek wierzył, że tajemnicą, której w rzeczywistości szukali, była jego wiedza na temat jednej z Niestworzonych.

– Muszę dowiedzieć się wszystkiego, co wiesz o Ba-Ado-Mishram – zwróciła się do Keleka.

Herold załamał ręce i spojrzał w bok, jakby rozważał ucieczkę.

– Nie zrobimy ci krzywdy – powiedział spokojnie Adolin. – Już o tym wiesz.

– Owszem. Po prostu… nie miałem się angażować. Żadne z nas tego nie robi.

– Wątpię, by inni Heroldowie przestrzegali tej zasady – zauważyła Shallan, zakładając ręce na piersi. – Co zrobiłeś, Keleku?

– Niewiele. – Uniósł dłoń do głowy. – Ja… niewiele mogę, ostatnimi czasy. Nie wiem dlaczego. Nie umiem podejmować decyzji. Ja… Ja… – Popatrzył na nich, po czym zacisnął dłonie w pięści i uniósł je do piersi. – Byłem w Urithiru, kiedy powstał plan pochwycenia Mishram. Później… dołączyłem do ich misji. Ja… pewnie jestem jedyną żyjącą osobą, która tak naprawdę wie, co się z nią stało. Dlatego Duchokrwiści i ich przeklęty Pan Blizn chcą mnie dopaść.

– Powiedz nam – poprosiła Shallan.

– Niektórzy z nas dowiedzieli się, że spreny można uwięzić w klejnotach – wyjaśnił. – A Mishram, mimo całej swojej mocy, jest sprenem. Świetliści przygotowali doskonały heliodor w barwie słonecznego blasku i uwięzili ją w środku, a później ukryli jej więzienie. Nie w Krainie Materii i nie w Cieniomorzu. – Przygryzł wargi i zmusił się, by wypowiedzieć ciąg dalszy. – W Krainie Ducha. Melishi ukryli je tam.

– Jak? – Shallan wymieniła spojrzenia z Adolinem.

– Nie wiem. – Kelek się cofnął. – Przysięgam, nie wiem. Ale teraz… teraz poślą po mnie więcej ludzi, prawda? Uwiężą mnie w klejnocie albo myślą, że uda im się…

Popatrzył na nich dwoje, otworzył szeroko oczy i uciekł w dół. Żadne z nich za nim nie pobiegło. Niestety, takie zachowanie było typowe dla Keleka.

Maya chrząknęła cicho, patrząc za nim.

– Bardzo mu się pogorszyło – zauważyła.

Shallan drgnęła.

– Znałaś go?

– Spotkałam go kilka razy. – Maya odetchnęła głęboko. – Nigdy… nie miałam o nim najlepszego zdania, nawet wtedy.

– Cóż, przynajmniej wiemy coś więcej o Mishram – stwierdziła Shallan. – Podejrzewam, że jej więzienie jest częścią tego, czego Mraize szuka od długiego czasu. Możliwe, że muszę odnaleźć je jako pierwsza, zanim jemu się to uda.

– Ba-Ado-Mishram – odezwał się z namysłem Adolin, opierając się o parapet. – Najpotężniejsza z Niestworzonych. Czego mogą chcieć od niej Duchokrwiści?

– Mmm… – zaczął Wzór. – Moc. Tak wielka moc. Była prawie bogiem. Niegdyś związała się z pieśniarzami. Czyżby Mraize chciał zrobić coś podobnego?

Shallan zadrżała na myśl o Mraizem i jego pani Iyatil, jakimś sposobem dowodzących całą wrogą armią. Czy to było możliwe?

– Niezależnie od powodu muszę go powstrzymać – stwierdziła.

– Ale jej więzienie jest w Krainie Ducha? – Adolin zmarszczyło czoło. – Co to w ogóle znaczy?

– Mmm… – powiedział Wzór. – Znaczy, że nigdy go nie odnajdziemy.

– Z pewnością to możliwe – sprzeciwiła się Shallan. – Skoro starożytni Świetliści je tam umieścili, powinniśmy móc je wydobyć.

– Nie rozumiesz. – Wzór rozłożył szeroko ręce i zaczął gestykulować na swój sposób. – Myślisz, że Cieniomorze jest dziwne, tak? Czarne niebo. Mało słońca. Wzór, z rękami i nogami do spacerowania! – Wzór jego głowy poruszał się coraz szybciej. – Kraina Ducha jest dziwniejsza o wiele rzędów wielkości. To miejsce, gdzie przyszłość stapia się z teraźniejszością, gdzie przeszłość odbija się echem jak bicie zegara. Czas i odległość się rozciągają, jak liczby powtarzające się w nieskończoność. To miejsce, gdzie mieszkają bogowie, a ono wprawia w konsternację nawet niektórych z nich.

Shallan wysłuchała tego, a później spojrzała na Testament, skuloną w pewnej odległości w cieniu muru.

– Jak się domyślamy, martwoocy powstali, bo Mishram została uwięziona, tak?

– Zgadza się – odparł Wzór. – Mishram była jak bóg dla pieśniarzy… parshmenów. Tworzyła Związek z Rosharem, a echa tego przenikały do sprenów! Ach, jakże to cudownie dziwne. Jej uwięzienie jest przyczyną, dlaczego zerwane więzi wpływają w taki sposób na spreny.

– To dlatego, że… – wtrąciła Maya – …ludzie nie mają Honoru. To znaczy boga. Słyszałam… słyszałam, że Mishram została uwięziona. Słyszałam, że… że Świetliści zniszczą świat. Dlatego zdecydowałam. Zdecydowałam, że dla mnie to koniec. – Pokręciła głową. – Nie wiem wszystkiego. A chciałabym. Ze względu na to, co zerwanie… zerwanie więzi zrobiło ze mną.

Tamtego dnia – kiedy Mishram została pojmana – wydarzyło się coś głębszego. Coś, co łączyło ludzi, Honor, spreny i więzi.

– W takim razie musimy dowiedzieć się, w jaki sposób Mishram albo jej uwięzienie wpływają na nasze więzi. – Shallan spojrzała na Wzór. – Musimy udać się do Krainy Ducha i odnaleźć to więzienie, choćby to było bardzo trudne.

Jego wzór zwolnił, a spren w końcu splótł palce.

– Dobrze. Choć pamiętasz, jak powiedziałem, że jestem pewien, że mnie nie zabijesz?

– Tak?

– Chciałbym wycofać te słowa.

Czytałam, że w dawnych czasach Wiatr często odzywała się, zarówno do ludzi, jak i do pieśniarzy. Wydaje się więc, że Wiatr przestała mówić nie z powodu Odium, ale ludzi, którzy zaczęli się jej bać…
Albo w zamian zaczęli oddawać cześć Burzy.

Rycerze Wiatru i Prawdy, s. 4

Kaladin wznosił się w górę centralnej kolumny Urithiru, a Syl mu towarzyszyła.

W atrium wciąż widział ślady bitwy, jaka rozegrała się przed dwoma dniami. Smugi krwi, które jeszcze nie zostały wyszorowane. Połamane balustrady balkonów. Przypomniał sobie, kiedy poprzednim razem wznosił się tym korytarzem… tuż po tym, jak zginął Teft. Narastała w nim mroczna, zatruta wściekłość – uczucie bliźniacze do normalnej ekscytacji wywoływanej przez Burzowe Światło.

Mężczyzna, którym stał się po tym, jak zabił Ścigającego… ten mężczyzna przerażał Kaladina. Nawet teraz, gdy czuł na ciele spokojne promienie słońca. Wspominanie tego mężczyzny było jak wspominanie koszmaru i sprawiło, że na mijanych balkonach pojawiały się bólospreny – jak malutkie odcięte ręce – i skakały w jego stronę.

Odepchnął od siebie te uczucia, kiedy wylądował na podłodze w pobliżu szczytu Urithiru. Gdy znalazł się w centralnej komnacie, do której trafiali ludzie wychodzący z wind, dostrzegł blask wylewający się z pobliskiego pomieszczenia.

– Navani – szepnęła Syl, otwierając szeroko oczy. Stała się jasnoniebieska, skurczyła do rozmiarów sprena i odfrunęła w tamtą stronę.

Navani – i jej więź z Rodzeństwem – działała niemal upajająco na spreny w mieście. Syl miała wkrótce wrócić.

Kaladin zmusił się, by iść, a nie sunąć w stronę sali spotkań Dalinara. Kiedy opuści Urithiru, będzie musiał wrócić do używania Burzowego Światła jedynie w razie konieczności. Lepiej, żeby zaczął się do tego przyzwyczajać. Kiedy szedł, czuł wiatr za plecami, jakimś sposobem obecny wewnątrz budowli i niosący spreny jego zbroi w postaci świetlistych wstęg. Nie słyszał głosu wiatru, ale popychał go do przodu, a ostrzeżenia odbijały się echem w jego głowie.

Sala spotkań Dalinara miała niewielki przedsionek. W Urithiru pojawiało się coraz więcej mebli, w tym kanapa w tej komnacie. Niestety, w całości zajmował ją Trefniś, leżący na plecach i zajmujący przestrzeń, w której zmieściłyby się trzy osoby. Położył stopy na poręczy i czytał książkę, od czasu do czasu śmiejąc się pod nosem, a obok niego unosiła się duża świetlista kula. Jakiś dziwny rodzaj sprena?

– Ach, Wema – wymamrotał Trefniś, przewracając kartkę. – W końcu zauważyłaś, jak dobrą partią jest Vadam? Zobaczmy, jak to wszystko zawalisz.

– Trefnisiu? – odezwał się Kaladin. – Nie wiedziałem, że wróciłeś do wieży. – Co pewnie było głupim spostrzeżeniem. Jasnah tu była, więc nic dziwnego, że mężczyzna jej towarzyszył.

Trefniś, jak to Trefniś, doczytał stronę, zanim w ogóle zwrócił uwagę na Kaladina. W końcu chudy mężczyzna zatrzasnął książkę, podniósł się i w inny sposób rozsiadł na kanapie – z rękami ułożonymi wzdłuż oparcia i jedną nogą założoną na drugą. Wyglądał prawie jak król na tronie. Bardzo rozluźniony król na dość wygodnym tronie.

– Ach… – Oczy Trefnisia wypełniło rozbawienie. – Czyż to nie mój ulubiony złodziej fletów?

– Dałeś mi ten flet, Trefnisiu. – Kaladin z westchnieniem oparł się o futrynę.

– A wtedy ty go zgubiłeś.

– Znów go znalazłem.

– Ale i tak go zgubiłeś.

– To nie to samo, co kradzież.

– Snuję opowieści. – Trefniś machnął palcami. – Mam prawo zmieniać znaczenie słów.

– To głupie.

– To literatura.

– To dezorientujące.

– Im bardziej dezorientujące, tym lepsza literatura.

– To najbardziej pretensjonalna rzecz, jaką kiedykolwiek słyszałem.

– Aha! – Trefniś wyciągnął palec w jego stronę. – Zaczynasz łapać.

Kaladin zawahał się. Czasami w czasie rozmów z Trefnisiem żałował, że nie ma kogoś, kto robiłby za niego notatki.

– No tak… Chcesz odzyskać flet?

– Do diabła, nie. Dałem ci go, mały mostowy. Oddanie go byłoby niemal równie wielką obelgą jak jego zgubienie!

– To co mam z nim zrobić?

– Hmmm… – Trefniś sięgnął do torby, którą miał u stóp, i wyciągnął inny flet, ten pokryty błyszczącym czerwonym lakierem. Obrócił go w dłoni. – Gdyby tylko było coś, co można zrobić z tymi interesującymi kawałkami drewna… Mają otwory, które wyglądają, jakby służyły jakiemuś tajemniczemu celowi, wykraczającemu poza pojmowanie zwykłych śmiertelników.

Kaladin przewrócił oczami.

– Gdyby tylko istniał sposób, by nauczyć się, jak robić coś sensownego z tym przedmiotem – mówił dalej Trefniś. – Wygląda na narzędzie. Nie, instrument! Mitycznego projektu. Niestety. Mój biedny skończony umysł nie jest zdolny pojąć…

– Jeśli nie przerwę, jak długo będziesz tak gadał?

– Jeszcze długo po tym, jak przestało to być śmieszne.

– To było śmieszne?

– Słowa? Oczywiście, że nie. Twoja twarz, kiedy je wypowiadałem? Cóż, powiadają, że jestem artystą. Niestety, podstawowe obiekty mojej sztuki nigdy nie doświadczają moich dzieł, kiedy prezentują je na swoich twarzach. – Trefniś obrócił flet w dłoni i wyciągnął ją w stronę Kaladina. – Spróbuj. Ma taki sam układ palców jak ten, który zgubiłeś i odzyskałeś, choć nie te same… zdolności.

– Trefnisiu, nie umiem zagrać na tym flecie, tak samo jak nie umiałem zagrać na tym, który mi dałeś. Nie wiem jak.

– Tak… – Trefniś znów obrócił flet i wyciągnął rękę jeszcze bardziej w stronę Kaladina. – Wystarczy, że poprosisz…

– W sumie i tak muszę zaczekać na Dalinara. – Kaladin spojrzał z tęsknotą na zamknięte drzwi. Spotkania Dalinara często się przedłużały, mimo że Navani dała mu wiele zegarów.

Kaladin czuł głęboką potrzebę, by udać się do Shinovaru, ale jeśli chciał przelecieć całą drogę, nie zużywając wielkiego worka klejnotów – które przydałyby się w czasie nadchodzącej bitwy – musiał lecieć z arcyburzą, która miała nadejść za kilka godzin. Miał więc czas. I… cóż, Kaladin czuł, że ma dług wobec Trefnisia. Choć mężczyzna – czy czymkolwiek był – czasem doprowadzał go do szału, kiedy Kaladin utknął w najgorszej ciemności burzy, Trefniś udał się w głąb koszmaru, by go uwolnić.

Ten mężczyzna był przyjacielem. Kaladin go doceniał, łącznie z dziwactwami. Dlatego zrobił to, czego Trefniś wyraźnie od niego ocze-kiwał.

– Nauczysz mnie? – Kaladin wziął flet. – Nie mam dużo czasu, ale…

Trefniś już się poruszył, wyciągnął plik papierów z torby leżącej u stóp. Machnięciem ręki odprawił dziwnego okrągłego sprena, a wiatrospreny Kaladina podążyły za nim, wyfrunęły z komnaty. Kaladin przyjrzał się kartkom. Były na nich dziwne symbole, co wzbudziło jego niepokój, ale Trefniś upierał się, że to nie było pismo. Jedynie znaki na papierze symbolizujące dźwięki. Minęło kilka minut, nim do Kaladina dotarł żart.

Mimo to przez następną godzinę – Dalinar naprawdę się nie śpieszył – Kaladin wypełniał polecenia Trefnisia. Poznał podstawowe układy palców, nauczył się czytać nuty i – co było najtrudniejsze – jak trzymać flet i odpowiednio w niego dmuchać.

Pod koniec tej godziny Kaladinowi udało się wydusić z instrumentu niepewną interpretację pierwszej linijki melodii, choć jego nuty brzmiały chropawo i słabo w porównaniu z tym, jak grał Trefniś. Było to niezwykle proste osiągnięcie i nie przyciągnął ani jednego muzykosprena, jednak czuł się, jakby wspiął się na szczyt góry. Uśmiechał się głupio, kiedy do środka zajrzała Syl, wielkości człowieka i ubrana w havah z fioletowymi lamówkami.

Oceniając po tym, jakie dźwięki wydaję, pewnie przyszła sprawdzić, kto nadepnął na szczura, pomyślał Kaladin.

– Dobra robota – stwierdził Trefniś. – W czasie następnej walki zacznij od tego. Wróg z pewnością rzuci broń… pewnie po to, by zasłonić uszy.

– Jeśli ktoś spyta mnie o moje umiejętności, nie omieszkam powiedzieć, kto jest moim nauczycielem.

Trefniś uśmiechnął się szeroko.

– Znam tę pieśń. – Syl założyła ręce na piersi.

– Trefniś zagrał ją nam na Strzaskanych Równinach – wyjaśnił Kaladin. – Kiedy go poznaliśmy. Opowieść o Wędrownym żaglu.

– Ale ja znam ją lepiej…

– Dawno temu ten rytm poprowadził ludzi przez pustkę z jednej planety na drugą – powiedział cicho Trefniś. – Podążali za nim, by dotrzeć do waszego świata.

– Jeden z rytmów Rosharu. – Syl pokiwała głową. – Zmieniony w pieśń, z tonami bogów.

– Bogów starszych niż wasi – odezwał się Trefniś z kanapy.

– Kiedy pierwszy raz zagrałeś ją dla nas… – Kaladin przypomniał sobie tamtą samotną noc na płaskowyżach, kiedy wciąż był mostowym – …przysiągłbym, że dźwięk… wracał. Grałeś, później mówiłeś, a pieśń wciąż odbijała się echem… Jak to zrobiłeś?

– Ja tego nie zrobiłem.

– Ale…

– Spytaj samego siebie, kto słuchał tamtej nocy.

– Ja. Syl. Najpewniej ty.

– I?

– I… jacyś strażnicy gdzieś dalej?

Trefniś pokręcił głową.

– Na burze, jak to możliwe, że pochodzisz z tej ziemi, a jednak jesteś taki tępy…

– Wiatr – domyślił się Kaladin. – Wiatr słuchał.

Trefniś się uśmiechnął.

– Może jeszcze coś z ciebie będzie.

– Czy wiatr jest bogiem? – spytał Kaladin.

– Kiedy ten świat został stworzony, na długo przed przybyciem Honoru, Pielęgacji czy Odium, Adonalsium coś na nim zostawiło. Czasami zwie się to Starą Magią. Czasami to określenie stosuje się wobec Strażniczki Nocy, która – dzięki wysiłkom Pielęgnacji – pochodzi od jednego z tych starożytnych sprenów. Słuchaj Wiatru, kiedy mówi, Kaladinie. Jest słabszy niż kiedyś, ale widział wiele.

– On… powiedział mi, że nadchodzi burza. I poprosił o pomoc.

– W takim razie posłuchaj. A Wiatr… ona w zamian posłucha ciebie. – Mrugnął. – I nic więcej na ten temat nie powiem. Nie zdradzam tajemnic innych.

Cudownie. Cóż, spełnił prośbę Trefnisia, więc oddał flet. Kiedy Dalinar wreszcie skończy?

– Miło spędziłem czas, Trefnisiu, ale muszę spytać. Muzyka? Jakie ona ma znaczenie dla kogoś takiego jak ja?

– Ach, to odwieczne pytanie. – Trefniś usiadł wygodniej. – Po co potrzebna jest sztuka? Dlaczego ma tak wielkie znaczenie i siłę oddziaływania? Nie powiem ci, bo krótka odpowiedź jest mało atrakcyjna, a długa zajęłaby wiele miesięcy. Zamiast tego powiem to: każde społeczeństwo w każdym regionie każdej planety, którą odwiedziłem, a było ich wiele, tworzyło sztukę.

Kaladin pokiwał z namysłem głową. Trefniś nie odpowiedział na jego pytanie, ale był do tego przyzwyczajony. Wszelkie sprzeciwy zostałyby wyśmiane.

– Może pytanie brzmi nie „Po co potrzebna jest sztuka?” – zastanawiał się Trefniś. – Może nawet to proste pytanie nie trafia w sedno sprawy. To jak pytanie o przydatność posiadania rąk albo włosów, czy chodzenia prosto. Sztuka jest częścią nas, Kaladinie. Po to jest potrzebna, to jest powód. Istnieje, bo na jakimś podstawowym poziomie jej potrzebujemy. Sztuka istnieje, by ją tworzyć.

Kiedy Kaladin nie odpowiedział, Trefniś popatrzył na niego.

– Mogę to przyjąć – stwierdził Kaladin. – Jako wyjaśnienie.

– To tautologia.

– Im bardziej dezorientujące, tym lepiej, tak?

Trefniś wyszczerzył zęby w uśmiechu, ale po chwili spoważniał. Spojrzał na drzwi.

– Trefnisiu – powiedział Kaladin. – Wiatr poprosiła o pomoc… a Dalinar martwi się nadchodzącą bitwą. Mam poczucie, że ten następny etap będzie trudny.

– Tak – powiedział cicho Trefniś. – Ja też to czuję.

Bezpośrednia odpowiedź. One zawsze były niepokojące.

– Masz jakieś… słowa mądrości? Może opowieść?

– Posłuchaj. Wszystko co zrobiłeś… Kal, wszystko, czym byłeś… przygotowało cię do tego, co nadchodzi. Będzie ciężko. Całe szczęście życie było ciężkie, więc będziesz działał pod znajomą presją.

Kaladin spojrzał w bok. Trefniś wpatrywał się w przestrzeń, w zamyśleniu obracając w palcach czerwony flet. Coś w jego głosie… jego twarzy…

– Mówisz tak, jakby jeden z nas miał tego nie przeżyć – powiedział cicho Kaladin.

– Chciałbym mieć w sobie tyle optymizmu, by sądzić, że jeden z nas przeżyje.

– Trefnisiu, jestem pewien, że sam kiedyś powiedziałeś o sobie, że jesteś nieśmiertelny.

– Nieśmiertelność nie jest już taka jak kiedyś, dzieciaku. – Spojrzał na Kaladina. – Posłuchaj, jeśli Wiatr chce twojej pomocy… myślę, że poradzisz sobie z tym, co nadchodzi. Najprawdopodobniej. Choć będzie trudno.

– Na burze. – Syl podeszła bliżej. – Ja… nie jestem pewna, czy podoba mi się, kiedy on mówi poważnie, Kaladinie.

– Dalinar wyśle cię do Shinovaru, bo ma nadzieję, że Ishar pomoże w pojedynku czempionów – stwierdził Trefniś. – Ishar nie pomoże, nie w taki sposób, ale i tak musisz się tam udać.

– Dlaczego? Po co mam to robić, skoro nie uda mi się zrealizować celu, w jakim zostałem wysłany?

– Bo to jest podróż, Kaladinie – powiedział cicho Trefniś. – Jej ostatni etap. Posłuchaj mnie. Chcę, żebyś ćwiczył grę na tamtym flecie, aż uda ci się sprawić, by dźwięk wrócił do ciebie. Bo to będzie znaczyło, że Roshar słucha.

Co to w ogóle znaczyło?

– Wydaje mi się, że czytasz za dużo opowieści, Trefnisiu. Zagadki wcale nie pomagają.

Trefniś zerwał się z kanapy i przeszedł komnatę na nogach, które niespodziewanie wydawały się patykowate.

– Problem polega na tym, że tak naprawdę nie wiem, z czym wiąże się następny etap. Mam wskazówki i przemyślenia, ale głównie obawy. Mogę cię tylko skierować na ścieżkę, która być może będzie właściwa. I dodawać ci nadziei.

– Jasnah nie wierzy w nadzieję – szepnęła Syl, podchodząc do Kaladina. – Słyszałam raz, jak na nią narzeka.

– Jasnah byłaby doskonałym Trefnisiem. – Mężczyzna wymierzył palec w Syl. – Jest jednocześnie bystra i głupia w idealnych proporcjach.

Uśmiechnął się z sympatią i Kaladin pomyślał, że pogłoski na ich temat muszą być prawdą.

– Czuję się zagubiony – przyznał Kaladin. – Co ty mówisz, Trefnisiu?

– Że coś jest nie tak. – Trefniś krążył po komnacie, unosząc wysoko ręce. – Coś jest straszliwie nie tak, i to już od kilku dni, a ja nie jestem w stanie dojść do tego, co właściwie. Czekam, aż prawda spadnie na nas z wielkim hukiem. Nie wiem, co robić ani do kogo się modlić, bo jedyny prawdziwy Bóg, którego znałem, jest tym, którego odrzuciliśmy i zabiliśmy. Dlatego wysyłam ciebie, Kaladinie. Z nadzieją, że skoro Wiatr odezwała się do ciebie, to jakaś część tej starożytnej boskiej istoty obserwuje. Bo kiedy wszystko wydaje się niewłaściwe, nadzieja jest jedynym, co mi pozostało.

– Pasje – szepnęła Syl.

– Czy to nie jest jakaś stara thayleńska religia? – spytał Kaladin. – Coś związanego z uczuciami?

– Wywodząca się, w czasach starożytnych, z nauk Odium – powiedział Trefniś. – Choć wytykanie tego wyznawcom Pasji jest nieuprzejme. Ludzie nie lubią słyszeć, że ich religia została zmitologizowana, jakby mity nie mogły być prawdziwe. Tak czy inaczej, Starożytna Córko, miałem o tobie lepsze mniemanie i nie spodziewałem się, że wspomnisz o Pasjach.

– Dlaczego? – spytała. – Wszystkie ludzkie religie są trochę śmieszne, prawda?

– Tak, ale Pasje nauczają, że jeśli ktoś jest wystarczająco żarliwy, jeśli dosyć się przejmuje, to jego emocje wpłyną na jego sukces. Że jeśli ktoś naprawdę mocno czegoś pragnie, cosmere mu to da.

Kaladin pokiwał głową.

– Coś w tym może być.

– Dzieciaku – Trefniś pochylił się nad Kaladinem, który wciąż siedział na kanapie – Pasje to stek bzdur.

– Co takiego? Dobrze mieć nadzieję! Pasje brzmią nieźle.

– Niewłaściwi ludzie czerpią stanowczo zbyt wielkie korzyści z rzeczy, które brzmią nieźle. Posłuchaj gościa, któremu kłamstwo przychodzi aż za łatwo: nie ma niczego łatwiejszego od sprzedania komuś historyjki, którą chce usłyszeć. Jeśli zastanowisz się choć przez chwilę, Pasje są obelżywe. Kiedyś karmiłem bulionem drżącą dziewczynkę w królestwie, które już nie istnieje. Znalazłem ją na drodze prowadzącej z pola bitwy po tym, jak jej rodzice, prości chłopi, zostali zamordowani. Jej starszy brat leżał martwy pół mili wcześniej, umarł z głodu. Myślisz, że dziecko, które umarło z głodu, nie chciało jeść? Myślisz, że jej rodzice nie pragnęli wystarczająco mocno uciec przed okrucieństwami wojny? Myślisz, że gdyby mieli więcej Pasji, cosmere by ich ocaliło? Jakie to wygodne, wierzyć, że ludzie są biedni, bo nie przejmują się wystarczająco, że nie są bogaci. Bo nie modlą się wystarczająco żarliwie. Jakie to wygodne, uczynić ich cierpienie ich własną winą, nie zaś wynikiem tego, że życie jest niesprawiedliwe, a urodzenie liczy się bardziej niż zdolności. Albo burzowa Pasja.

Wypowiadając to ostatnie słowo, uniósł palec, a wokół jego stóp, jak na sygnał, zmaterializowały się złościospreny, jak kałuże gotującej się krwi. Kaladin nie był pewien, czy kiedykolwiek widział Trefnisia tak rozzłoszczonego, a zwłaszcza przez coś, co nie miało najmniejszego związku z ich rozmową. Choć z Trefnisiem nigdy nic nie wiadomo. Nielogiczne wnioski, które ostatecznie okazywały się istotne, były jak te sztylety, które chował w butach, do wykorzystania, kiedy jego przeciwnik się rozproszył.

– Potrzebujemy nadziei. – Trefniś pochylił się bardziej. – Kierujemy się prosto w stronę czegoś, co może być najtrudniejszą chwilą naszego życia. Pamiętaj więc, że nadzieja jest cudowna. Zachowaj ją, ceń ją. Nadzieja to cnota, ale ważna jest definicja tego słowa. Chcesz wiedzieć, czym naprawdę jest cnota? To nie takie trudne.

– Jeśli cała ta rozmowa ma być dla mnie nauką, to podaję w wątpliwość stwierdzenie, że nie jest to trudne – zauważył Kaladin.

Trefniś roześmiał się, cofnął i uniósł ręce. Złościospreny zniknęły, za to otoczyły go chwałospreny – malutkie kule złocistego blasku.

– Cnota to coś, co jest cenne, nawet jeśli nic ci nie daje. Cnota trwa bez nagrody i rekompensaty. Myślenie pozytywne jest wspaniałe. Ważne. Użyteczne. Ale musi takim pozostać, nawet jeśli nic ci nie daje. Wiara, prawda, honor… jeśli istnieją tylko po to, by coś ci dać, nie zrozumiałeś burzowego sedna sprawy.

Spojrzał na Syl.

– I tu właśnie Jasnah myli się w kwestii nadziei, choć jest przecież tak bystra. Jeśli nadzieja nic dla ciebie nie znaczy, kiedy przegrywasz, to w ogóle nie była cnotą. Długo trwało, zanim się tego nauczyłem, aż w końcu pomogły mi pisma mężczyzny, który utracił wszelką wiarę, a później zaczął od nowa.

– Wydaje się, że to ktoś mądry – powiedziała Syl.

– Och, Sazed jest jednym z najlepszych. Mam nadzieję, że kiedyś go poznam.

– Kiedy tak się stanie, może udzieli ci się część jego mądrości – odezwał się Kaladin.

Trefniś podrzucił flet, zakręcił nim i wymierzył go prosto w Kaladina.

– Gratulacje. Poćwiczyłeś grę na instrumencie, wysłuchałeś zarozumiałej przemowy oraz wygłaszałeś docinki w niezręcznych momentach. Ogłaszam cię absolwentem szkoły praktycznej niepraktyczności Trefnisia.

Syl usiadła na kanapie, choć nie zostawiła śladu na poduszkach. Wyglądała na zbitą z tropu.

– Zaczekaj – powiedział Kaladin. – Czy to oznacza, że jestem… twoim uczniem?

Trefniś wydał z siebie głęboki, gardłowy śmiech, na tyle długi, że aż niezręczny.

– Kal… – wychrypiał, z trudem łapiąc oddech – …jesteś wciąż stanowczo zbyt użyteczną istotą ludzką, by zostać moim uczniem. Jeszcze rzeczywiście zacząłbyś pomagać ludziom! Nie, mam już jednego małego mostowego wśród swoich uczniów, a on jest wystarczająco niekompetentny, by zachować to stanowisko.

– Powinieneś wiedzieć, że Sig dobrze sobie radzi z kierowaniem Wiatrowymi.

– Zepsułeś go. Nie, nie jesteś moim uczniem, ale to nie znaczy, że nie możesz nauczyć się paru rzeczy. To swego rodzaju… wzajemne szkolenie w bezużyteczności. – Mówiąc to, Trefniś dźgał fletem powietrze.

– Jesteś tak burzowo dramatyczny.

– Po prostu próbuję stosownie cię pożegnać. Zbliżamy się do końca, Kaladinie, a ty jesteś potrzebny. Chcę, żebyś energicznym krokiem pomaszerował ku swemu boskiemu przeznaczeniu.

– Ale ja nie wiem, co robię. Nadchodzi wojna, ale ja nie jestem w to zaangażowany. Mam jedynie pomóc szaleńcowi w odzyskaniu zdrowych zmysłów.

– I tylko tyle, co? Wystarczy, że zostaniesz pierwszym terapeutą tego świata.

Kaladin spojrzał na Syl, a ona pokręciła głową.

– Nie mamy pojęcia, co to, Trefnisiu.

– Bo jeszcze go nie wynaleźliście. – Nachylił się. – Najwyższa pora, by ktoś wymyślił sposób, jak przeciwdziałać temu, co robię ja. A teraz ćwicz grę na flecie. Skłoń Roshar, by posłuchał. Pomóż Isharowi. Ale wiedz, że nie wrócisz, by pomóc Dalinarowi, niezależnie od tego, co on sądzi.

– Ćwiczyć grę na flecie – powtórzyła Syl. – Sprawić, by Roshar nas wysłuchał. Pomóc Isharowi. Nie wracać.

– Zgadza się. A teraz ruszajcie. Świat potrzebuje was obojga… bardziej niż wy, czy on, czy ktokolwiek poza waszym skromnym Trefisiem to sobie uświadamia. Czekająca cię walka będzie legendarna. Niestety nie przyda ci się w niej siła mięśni. Będziesz musiał posłużyć się włócznią w inny sposób. Powodzenia.

Kaladin wstał z westchnieniem. I wtedy wydarzyło się coś naprawdę zadziwiającego. Trefniś wyciągnął rękę i nie cofnął się, kiedy Kaladin niepewnie ją przyjął. Uścisk Trefnisia był stanowczy.

– Wiesz, dlaczego zwróciłem na ciebie uwagę, Kaladinie? – spytał Trefniś. – Zrobiłeś jedną z najtrudniejszych rzeczy, jakie może zrobić człowiek: dałeś sobie drugą szansę.

– Wziąłem tę drugą szansę… może trzecią – przyznał Kaladin. – Ale co teraz? Kim jestem bez włóczni?

– Czyż dowiedzenie się tego nie będzie ekscytujące? Zastanawiałeś się kiedyś, kim byłbyś, gdybyś nie musiał nikogo ratować ani nikogo zabijać? Od tak dawna żyłeś dla innych, Kaladinie. Co się stanie, kiedy spróbujesz żyć dla siebie? – Trefniś uniósł palec. – Wiem, że nie umiesz jeszcze na to odpowiedzieć. Ruszaj i dowiedz się. – Z tymi słowami Trefniś ukłonił mu się. – Dziękuję.

– Za co?

– Za inspirację. – Trefniś wyprostował się i spojrzał na Kaladina, a później na Syl. Uśmiechnął się ciepło, ale jednocześnie z żalem.

Kaladina przeszedł dreszcz.

– Ja… nigdy cię już nie zobaczę, prawda, Trefnisiu?

– Nikt nie zna przyszłości, Kal. Nawet ja. Dlatego zamiast się pożegnać, nazwijmy to… przedłużonym okresem koniecznego rozstania, wymaganym, bym mógł wymyślić najdoskonalszą, wyrafinowaną obelgę. Jeśli nigdy nie uda mi się wygłosić jej osobiście… bądź tak miły i wyobraź sobie, jak wspaniała była. Dobrze?

– Dobrze.

Trefniś mrugnął do niego, podszedł do drzwi i zapukał.

Dalinar otworzył je po chwili.

– Wreszcie z nim skończyłeś, Trefnisiu? Czekam od burzowej godziny.

– Jest cały twój – powiedział Trefniś, odchodząc. – Pamiętaj, co ci powiedziałem.

– Będę pamiętał – odpowiedzieli jednocześnie Kaladin i Dalinar. Popatrzyli po sobie.

– Trefnisiu! – zawołał Kaladin tuż przed tym, jak mężczyzna zniknął. – Co z moją opowieścią?

– Tym razem sam opowiesz swoją opowieść, Kaladinie! A jeśli będziesz miał szczęście, Wiatr się do niej dołączy. – I zniknął, a jego pogwizdywanie powoli cichło.

– Myśleliście kiedyś, że skończycie, tańcząc, jak on zagra? – zapytał Dalinara Kaladin.

– Podejrzewam, że nieświadomie tańczyliśmy tak od lat. – Dalinar cofnął się i gestem zaprosił Kaladina do środka. – Wejdźcie. Mam wam kilka rzeczy do powiedzenia, zanim wyruszycie.

Jako historyczka uważam takie niuanse za istotne. Jako filozofka uważam je za kuszące.

Rycerze Wiatru i Prawdy s. 4

Shallan ucieszyło, że miała wreszcie kilka godzin, by spokojnie pomyśleć. Usiadła – w jaskrawoniebieskiej havah, nie zaś stroju podróżnym – w najwyższym rzędzie otwartego forum Nieprzemijającej Prawości, i rysowała. Od jak dawna nie pozwalała sobie po prostu rysować? Trochę szkicowała w czasie podróży, ale wydawało się, że od tego czasu minęła wieczność.

Rozluźniła się i popłynęła wraz z rysunkiem – przedstawieniem zawrotów głowy, które czuła, kiedy patrzyła w górę jednego z wewnętrznych murów Nieprzemijającej Prawości. Surrealistyczny obraz, jakby wywodzący się z jednego ze starszych nurtów artystycznych, w których perspektywa była celowo obca i odpychająca. Lubiła myśleć, że dawni surrealiści nawiązali kontakt ze sprenami i Cieniomorzem i nagięli swoje umysły do nowych sposobów postrzegania.

Choć krajobrazy nigdy nie wychodziły jej tak dobrze jak portrety, była dumna z tego, że szkic wzbudzał wrażenie spadania – nie było jednak widać dokąd, bo nienaturalna perspektywa ściągała wzrok ku górze.

Jednak podobnie jak w przypadku innych rysunków, które wykonała tego dnia, w jej twórczość wkradały się dziwne twarze.

W tym przypadku w zamyśleniu zniekształciła cienie na jednej ze ścian, nadając im wygląd twarzy. Kobiecej, pieśniarki o kanciastej skorupie, cienie i łuki tworzyły na jej obliczu wzór kojarzący się z warstwami. Shallan przejrzała szkicownik. Na każdym z rysunków tego dnia gdzieś kryła się ta twarz pieśniarki, a ona tego nie pamiętała.

Zrobiła coś podobnego w Urithiru, kiedy obecność Niestworzonej zniekształcała jej szkice. Próbowała nie pozwolić, by tym razem tak bardzo ją to zaniepokoiło. Wtedy to była wiadomość. Czy teraz oznaczało to coś podobnego?

Spojrzała w stronę Adolina, który krążył pośrodku forum – miejscu, gdzie przed zaledwie kilkoma dniami był sądzony. Dziś towarzyszył mu Godeke, chudy Tancerz Krawędzi. Dołączyli do nich agenci Shallan – Ishnah, Vathah i Beryl, jak również ich Zagadkowi. Razem czekali na Wiatrowych i owoce ostatnich wysiłków w Nieprzemijającej Prawości. W tym czasie zaczęła kolejny szkic.

W końcu przybyło dwanaścioro.

Dwunastka honorsprenów, z grupy liczącej setki. Tyle ich pojawiło się w odpowiedzi na wezwanie Adolina do walki. On i Godeke witali każdego z uśmiechem, choć wiedziała, że spodziewał się więcej. Przyszedł jeszcze jeden – Notum. Dawny kapitan żeglugi jak zawsze prezentował wyjątkowy zarost, choć szedł niepewnym krokiem. Wciąż nie wiedzieli, dlaczego został zaatakowany przez tamtych Tukarów, z rąk których uratował go Adolin.

Notum nie dołączył do Godeke’a i Adolina, ale wszedł po schodach do Shallan.

– Świetlista Kholin – odezwał się.

Dziwnie się czuła, słysząc te słowa, nawet rok po ślubie. Nie było wcale z góry przesądzone, że przyjmie nazwisko Adolina – wśród alethyjskich jasnookich było równie prawdopodobne, że każda ze stron zachowa swoje nazwisko, jak i że przyjmie nowe. W jej przypadku było konieczne, by stała się częścią linii dziedziczenia Kholinów. Wątpiła, by zasiadła na tronie, którego objęcia odmówił Adolin, ale Dalinar chciał mieć wśród potencjalnych następców ludzi, którym ufał. Gdyby doszło co do czego, przyjęcie do rodu Kholinów dawałoby jej większe prawa.

Wyjaśniając jej tę kwestię, Dalinar i Navani wypowiadali się z pragmatycznego punktu widzenia – ale Shallan zapamiętała ten dzień inaczej. Dla niej był to dzień, kiedy po raz pierwszy w życiu miała parę rodziców, którzy chcieli mieć ją jako dziecko.

Notum usiadł obok niej.

– Wasza misja okazała się sukcesem. Dwanaścioro nowych Świetlistych.

– Oczekiwaliśmy, że będzie ich więcej – stwierdziła Świetlista, wyłaniając się. – Po wsparciu, które Adolin dostał w czasie procesu, spodziewałam się doskonałych wyników.

– Sporo honorsprenów go popiera, ale to nie znaczy, że chcą zostać związane. Można być wzburzonym zachowaniem przywódców honorsprenów i uważać, że ludzie zasługują na wsparcie, ale jednocześnie nie chcieć podjąć tego kroku.

Poniżej dwanaścioro honorsprenów zaczęło blaknąć.

– Nigdy wcześniej tego nie widziałem – dodał Notum. – Myślałem, że znikną w mgnieniu oka. Tymczasem blakną, aż nic po nich nie zostaje.

– Nie nic – sprzeciwiła się Świetlista. – Pojawią się po drugiej stronie.

– Słyszałem, że to traumatyczne przeżycie. – Notum mówił w sztywny, oficjalny sposób, nawet kiedy same słowa były swobodne. Zupełnie jakby ogłaszał coś z pokładu rufowego swojego statku. – Spreny po drugiej stronie zapominają, kim są.

– Na krótko. Te pewnie zostaną razem, co pomaga, i natychmiast trafią do Urithiru, przyciągnięte przez giermków, którzy się tam szkolą.

– Ale czy wciąż ich potrzebujecie? – spytał Notum. – Przecież wojna wkrótce ma się skończyć.

– Wiatrowi to nasz podstawowy sposób na przebywanie dużych odległości… i podejrzewam, że będą pomocni również w czasach pokoju. Poza tym… nawet jeśli Dalinar zwycięży w pojedynku, martwię się tym, co nadchodzi. Im więcej Świetlistych, tym stabilniejsza nasza pozycja.

– W takim razie powinienem się pośpieszyć. – Notum wstał. – Dołączyć do nich, żebym nie został sam.

Świetlista to aprobowała. Ale Shallan… coś zauważyła.

– Wydajesz się niechętny – powiedziała Shallan.

Popatrzył na nią, emanując tym samym łagodnym błękitnym blaskiem, co wszystkie honorspreny. Jego mundur, włosy, wszystko powstało z tego samego światła – stałego, nieprzezroczystego, a jednocześnie nie do końca realnego w sposób, w jaki pojmowała rzeczywistość.

– Nic już tu dla mnie nie ma – stwierdził Notum. – Moi rodacy mnie odrzucili, a ja widziałem ich małostkowość. Chciałbym się na coś przydać. Choć… przyznam, że nie chcę związać się z człowiekiem. Ten pomysł wzbudza moją odrazę. Czy to małostkowe z mojej strony?

– W najmniejszym stopniu – odparła Shallan. – Mam dwie więzi, Notumie, i rozumiem cenę lepiej niż ktokolwiek. Wahanie nie oznacza małostkowości ani tchórzostwa. Podobnie jak nie jest małostkowe ani tchórzliwe odrzucenie jakiegokolwiek związku.

– Z całym szacunkiem, ale inne rodzaje związków nie prowadzą do żołnierzy o wyjątkowych mocach.

To rzeczywiście komplikowało sprawę. Ale kiedy Shallan dowiedziała się, co zrobiła Testament – która siedziała z Wzorem kilka rzędów niżej – nie mogła nie podawać w wątpliwość ich misji. Potrzebowali Wiatrowych, owszem, ale czuła się coraz bardziej niepewnie, żądając więzi od sprena. Nie była intymna w tradycyjnym ludzkim rozumienia tego słowa, ale jednocześnie wydawała się bardzo osobista.

– Przydałby się nam każdy Wiatrowy, owszem, ale moim zdaniem nie powinieneś zmuszać się do związania się z człowiekiem, jeśli czujesz się z tym niekomfortowo. Możesz być dobrą osobą i jednocześnie odmówić, Notumie. Tego się dowiedziałam.

– Może w takim razie zostanę tu jeszcze przez jakiś czas. Jeśli się postaram, może uda mi się przekonać innych, by was wsparli.

Pokazał palcem i zwrócił uwagę Shallan na mijającą ich grupę honorsprenów, ubranych w stroje podróżne i niosących wyposażenie. Jakby wybierały się na dłuższą wyprawę. Pomachali Shallan i Adolinowi, ale nie dołączyli do tych, którzy powoli bledli.

– Sprzeciwiający się? – spytała Shallan, kiedy Adolin również pomachał do sprenów. – Ci, o których wspominałeś wcześniej?

– Tak. Nie zgadzają się z tym, jak was potraktowano, ale nie chcą też wyruszyć na wojnę. Opuszczają Nieprzemijającą Prawość, by znaleźć własną drogę.

Pokiwała głową.

– Cóż, Świetlisty Godeke zostaje i spróbuje poprawić nasze relacje z honorsprenami, ja również rozważam pozostawienie jednego z moich agentów. Jeśli zostaniesz, to pomoże, przyda im się pewny sojusznik w tym miejscu.

– Jestem waszym sojusznikiem, ale, jak cię ostrzegałem, przywódcy honorsprenów mnie nie lubią, nawet jeśli zostali zmuszeni cofnąć moje wygnanie. – Spochmurniał. – Mamy całą marynarkę, która niegdyś żeglowała po oceanie paciorków. Szkoda, że te statki tkwią porzucone w dokach. Wróg panuje na morzach Cieniomorza. Może gdybym mógł znów wypłynąć za zgodą władz honorsprenów…

Na burze, gdyby Shallan się nie odezwała, Notum mógłby zostać Świetlistym sprenem – co znaczyło, że właśnie sprzeciwiła się swoim rozkazom. Może nie wspomni o tym w raporcie dla Dalinara.

Nie przybyły inne spreny. Nie pojawiła się Lusintia, która od przybycia Shallan do Nieprzemijającej Prawości była jej przewodniczką. Shallan miała nadzieję, że mimo ich wcześniejszych sprzeczek spren zmieni zdanie.

– Notumie, dziękuję. Za to, jak wsparłeś nas w czasie procesu.

– Jestem sam i bardzo słaby, Świetlista Kholin. – Splótł ręce za plecami. – Jak bandera na maszcie, którą zbyt długo szarpał wiatr. Nie wiem już, w co wierzę ani czemu ufam, ale to, co z wami zrobili, nie było właściwe. Nie mogłem odgrywać fałszywej roli, której ode mnie zażądali. Proszę was o wybaczenie za to, że w ogóle się nad tym zastanawiałem.

– To naturalne, że chciałeś odzyskać swoje dawne życie, Notumie.

Odwrócił się i wpatrzył w nią błękitnymi oczami.

– Leżałem na ziemi, pobity i zmaltretowany, i patrzyłem, jak twój mąż staje w mojej obronie mimo skrajnie niekorzystnego stosunku sił. Ocalił mnie, nie spodziewając się nagrody. W tamtej chwili zrozumiałem, że Honor żyje. – Krótko skinął głową Shallan i zszedł po schodach, by porozmawiać z Adolinem.

Shallan wróciła do rysunku – i wkrótce odkryła, że naszkicowała na nim kolejną twarz. W cieniu Adolina. Na burze.

Nie bądź zaniepokojona, powiedziała sobie. Byłaś wytrącona z równowagi, kiedy pierwszy raz narysowałaś Wzór, jeszcze w Kharbrancie. I popatrz tylko, co z tego wyszło.

Nie pozwoli sobie bać się własnej sztuki. Zacisnęła zęby i zmusiła się, by przerzucić kartkę i znów zacząć rysować, aż ktoś usiadł obok niej. Kelek pochylił się i splótł dłonie. Wydawał się drobny i delikatny.

– Nie pójdę z wami – powiedział cicho. – Ja… nie mogę.

– Tu nie jesteś bezpieczny. – Shallan nie przerywała rysowania, jej palce poruszały się jakby z własnej woli. – Jeśli ja do ciebie dotarłam, innym skrytobójcom Mraize’a też może się to udać.

– Ja… się ukryję. Lepiej. Ale nie mogę opuścić seona, a ona nie może teraz podróżować. To nie byłoby dla niej dobre.

Shallan nie sprzeciwiała się. Z Kelekiem to nigdy nie kończyło się dobrze. Zatraciła się w jego portrecie. Herold w jej kolekcji. Mogłaby powiedzieć, że to najrzadszy z klejnotów, ale czy Heroldowie rzeczywiście byli rzadsi niż inni? Można by argumentować, że ze względu na ich nieśmiertelność było wręcz odwrotnie.

– Jesteśmy niedoskonali, Shallan – powiedział w końcu Kelek. – Nie jesteśmy bohaterami, czego od nas oczekujesz. Już nie.

– Znam to uczucie.

– Wątpię. – Objął się ramionami. – Wątpię, by ktokolwiek je znał. – Spojrzał na Adolina rozmawiającego z Notumem i Godeke’em. – Naprawdę chcesz spróbować odnaleźć Mishram?

– Jeśli ja się tym nie zajmę, zrobią to moi wrogowie.

– I co wtedy? Uwolnisz ją? Ja… nie umiem zdecydować. Ciągle nie umiem zdecydować. W przeszłości apelowałem o jej uwolnienie, ale teraz się martwię. Może dołączyć do Odium i wzmocnić go. Ona… nienawidzi ludzi. – Uniósł dłoń do głowy. – Ishar mówi, że wszystkich Niestworzonych należy uwięzić, jednak to, co zrobiliśmy pieśniarzom, więżąc ją…

– Będę się tym przejmować kiedy znajdę jej klejnot. Szczerze mówiąc, najpewniej zabiorę ją z powrotem do Kowala Więzi i pozwolę, żeby wszyscy zdecydowali razem.

Nie zareagował, więc rysowała dalej. Znajomy odgłos węgla albo kolorowego ołówka na papierze, wydestylowana istota tworzenia, jak najmocniejszy trunek. Przyciągnęła kilka stworzeniosprenów, niewielkie wirujące światełka. Te tutaj zachowywały się jednak dziwnie – w Cieniomorzu nigdy nie widziała, by zmieniały kształt jak w Krainie Materii, ale te zaczęły przybierać wygląd jej ołówka lub gumki.

Rysowała dalej. Linie naśladujące życie. Unieruchamiające je. Ale jednocześnie je zmieniające, bo nigdy nie da się stworzyć idealnej kopii. Nie o to chodziło. Każdy szkic był również obrazem samej artystki – jej perspektywy, akcentowania, instynktu wybierającego chwilę, która inaczej zostałaby stracona…

Kiedy dotarła do końca… to było wzniosłe.

Ta chwila, kiedy upajała się tym, co stworzyła – to uczucie podziwu zmieszane z niedowierzaniem, że ten piękny przedmiot pochodził od niej. Połączone z najdrobniejszym niepokojem, że skoro nie rozumiała, jak to zrobiła, może nie zasługiwała, by być częścią stworzenia. Uwielbiała to uczucie, nawet niepewność.

– Świetlista… – Kelek wpatrywał się w kamienną posadzkę amfiteatru, wciąż ze splecionymi dłońmi. – Czego się boisz?

A co to w ogóle za pytanie?

– Nie wiem – skłamała.

– Ja się boję możliwości. Widzę każdą decyzję, jaką podejmuję, i straszliwe skutki, które mogą z niej wyniknąć. Jeśli tu zostanę, widzę, jak beze mnie ponosicie porażkę. Jeśli odejdę, widzę, jak moja obecność, ze względu na moją niedoskonałość, doprowadza do waszej porażki. Nie mogę tak dalej. Ja… ja nie…

Położyła dłoń na jego dłoni i podała mu rysunek. Przyjął go ze zmarszczonym czołem, a później otworzył szerzej oczy, kiedy zobaczył, że przedstawiła go wyprostowanego, w dostojnych szatach. Opuszczał fantastyczne miasto o kolorowych murach, w którym rosły wymyślone przez nią dziwne drzewa o długich pierzastych liściach. Niósł laskę z niezwykłym kształtem na szczycie i kroczył w stronę światła na horyzoncie – choć na rysunku oglądał się, a na jego twarzy malowała się determinacja. Zdecydowanie.

– Często to robisz? – spytał.

– Rysuję ludzi? – Zarumieniła się. – Tak właściwie to cały czas. A przynajmniej kiedy czuję się sobą.

– Nie tylko rysujesz, dziecko. Często sięgasz do Fortuny? Dostrzegasz możliwe wcielenia osoby i wybierasz jedno z nich… Dotykasz, w niewielkim stopniu, tego, co mogło się wydarzyć. Co wciąż może się wydarzyć… – Spojrzał na nią i musiał dostrzec całkowite zagubienie w jej oczach, bo westchnął. – Czy to umiejętność, którą często posługują się Tkacze Światła w waszych czasach?

– Nic o tym nie wiem. Ale nie do końca rozumiem, co mówisz.

Spojrzał w stronę Wzoru i Testament.

– Dwa spreny. Oczywiście… związałaś się z dwoma. Kiedy więzi Nahel nachodzą na siebie, dzieją się dziwne rzeczy. Niegdyś, jak mi się wydaje, były zasady, które tego zakazywały. Od jak dawna masz ich oboje?

– Od jakiegoś czasu, choć aż do niedawna nie wiedziałam o tym… nie pamiętałam o tym.

– A jak często zaglądasz do Krainy Ducha, a później objawiasz to w swojej sztuce? – Uniósł kartkę.

– Ja…

Wróciła myślami do rysunków, które stworzyła, jak ten znaleziony w kieszeni martwego mężczyzny. Jak szkice Niestworzonej kryjącej się w Urithiru… albo twarze pojawiające się w jej dziełach, nawet jeśli nie zamierzała ich narysować. Zaczęła czuć się głupio, że tak szybko sprzeciwiła się komuś, kto wyraźnie wiedział o tych sprawach więcej od niej.

– Zdarza mi się od czasu do czasu. W Urithiru była Niestworzona, pokazywała się w moich rysunkach. A teraz te twarze… – Przekręciła jeden w stronę Herolda.

Pokiwał głową.

– Bo myślałaś o tym, żeby udać się do Krainy Ducha i odnaleźć Ba-Ado-Mishram.

– To ona?

– Jedna z jej interpretacji, owszem. Gdybyś była kimś innym, uznałbym, że zobaczyłaś jakieś starożytne dzieło sztuki i jesteś pod jego wpływem. Ale ty… – Wzruszył ramionami. – Fortuna może tworzyć rzeczy nie do pomyślenia, fantodyczne.

– Chwileczkę. Fantodyczne?

– To znaczy… wytrącające z równowagi? Przepraszam. Nie śledzę zmian w języku i nie jestem ekspertem od Fortuny. Najlepiej porozmawiaj o tym z Midiusem, waszym Trefnisiem. To bez wątpienia fantodyczny mężczyzna.

Wziął jej kartkę, złożył ostrożnie i schował do kieszeni. Wzdrygnęła się – nie nałożyła lakieru dla ochrony przed rozmazywaniem się – ale jej uwagę odwróciło zamieszanie za murami Nieprzemijającej Prawości. Grupa emanujących blaskiem postaci opadała w stronę ziemi, a towarzyszyły im różne spreny, które mogły szybować razem z nimi – przyciągnięte wykorzystywanym przez nich Burzowym Światłem. Przybyli Wiatrowi.

Po chwili obok wylądowali Drehy, jego spren i kilku z jego giermków. W rękach mieli zwyczajne włócznie, bo Ostrza Odprysku nie mogły wejść do Cieniomorza. A przynajmniej nie w kształcie Ostrza Odprysku.

– Słyszałem, że jasnooka dama zamówiła palankin do Urithiru – powiedział Drehy.

– Ten palankin wygląda dość dziwnie – powiedziała Shallan, podnosząc się.

– To nieuprzejme, jasności. – Drehy wskazał ponad ramieniem na jednego ze swoich giermków. – Ten tam Shiosak może jako dziecko parę razy wypadł matce z rąk, ale nie wygląda dziwnie. Jest wyjątkowy.

Shiosak – który w rzeczywistości był całkiem przystojnym i przyjacielskim Vedeńczykiem – przewrócił oczami.

Pięcioro Wiatrowych. Za mało, by zabrać wszystkich. Żołnierze Adolina i najpewniej niektórzy z jej agentów będą musieli wrócić łodzią. Raczej nie będzie im to przeszkadzało. Większym problemem był Adolin – który musiałby zostawić swojego konia i miecze. Shallan wyprostowała się, kiedy jej mąż, uśmiechnięty od ucha do ucha, wbiegł po schodach. Oczywiście znał Drehy’ego. Adolin znał wszystkich. Patrzyła, jak liczy Wiatrowych, dokonuje obliczeń w głowie, i dochodzi do tego samego wniosku.

Niemal.

– Ilu z was będzie potrzebnych, żeby zabrać mojego konia? – spytał.

Tak czy inaczej, wydarzenia związane z oczyszczeniem Shinovaru są szczególnie istotne i staram się jak najlepiej zapisać to, czego udało mi się dowiedzieć na temat słów samej Wiatr w tej kwestii. Choć teraz, kiedy Wiatr i Heroldowie zniknęli, mam tylko dwa źródła, które mogą wypowiadać się o tych wydarzeniach.
To moi świadkowie.

Rycerze Wiatru i Prawdy, s. 5

Dalinar wyglądał przez okno na zaśnieżone szczyty łańcucha Ur. Kaladin wiedział, że jakieś królestwo najpewniej rościło sobie prawa do tych ziem, ale nie umiał sobie tego wyobrazić. Posiadanie pól to jedno, ale gór?

Jeśli jednak ktoś mógł mieć do nich prawo, to ten wielki jak góra mężczyzna przy oknie. Dalinar nie opierał się o kamienną ramę, by się rozluźnić, jak mógłby zrobić to ktoś inny. Stał całkowicie wyprostowany, z rękami splecionymi z tyłu. Miał na sobie niebieski mundur Kholinów ze swoimi glifami na plecach – wieża i korona.

Szeth siedział na podłodze prawie w kącie. Znów ubrany na biało, z ogoloną głową. Z zamkniętymi oczami i długim Ostrzem Odprysku w srebrzystej pochwie na kolanach. Broń zawsze robiła na Kaladinie wrażenie groźnej, z tymi zakrzywionymi jelcami i czarną rękojeścią. Wydawało się, że Szeth medytuje, oddychał powoli i rytmicznie. Na burze, nawet rozluźniony, mężczyzna robił niepokojące wrażenie.

Zachowując zarówno wielkość człowieka, jak i kolory na havah, Syl podeszła bliżej i wpatrzyła się Szethowi w twarz, żeby sprawdzić, czy podgląda.

– Jak się czujesz? – spytał Dalinar. – Kiedy myślisz o swoim nadchodzącym zadaniu?

– Dobrze, panie. Cokolwiek wydarzy się za dziesięć dni, świat się zmieni. Trefniś mówi, że muszę sobie znaleźć w nim nowe miejsce, więc spróbuję. Prosiliście mnie, bym był chirurgiem, nie żołnierzem. Jestem gotów.

Chirurg umysłu – który nie ciął skalpelem, lecz spokojnymi słowami i zrozumieniem. Na burze, to się wydawało o wiele trudniejsze.

– Doskonale. Słyszałem o ludziach, którym pomogłeś z szokiem bitewnym. To niezwykłe.

– Trzeba zabrać człowieka z mroku i pokazać mu, że wciąż jest światło. To nie naprawi wszystkiego, ale dużo zmienia.

– Światło. – Dalinar spojrzał na połacie śniegu, które odbijały promienie słońca jak płynne diamenty. – Ishar wspominał coś o świetle, kiedy powiedział mi, że chce odtworzyć Pakt Przysięgi. Wypowiedzenie Słów, chwila złożenia przysięgi, nawet przez kogoś w pobliżu, przynosi jasność… i powinno choćby na chwilę przywrócić mu zdrowe zmysły. – Spojrzał na Szetha.

– Panie? – spytał Kaladin.

– Wysyłam z tobą Szetha.

– To on jest towarzyszem, którego mi obiecaliście?

– Wracam do ojczyzny, by naprawić to, co jest zepsute – powiedział cicho Szeth. – Oczyścić ją ze zła. Aby osiągnąć Czwarty Ideał, Niebiański musi podjąć się misji w sprawiedliwej sprawie. Wypełniwszy to, będę gotów do ostatniego kroku, w którym człowiek sam staje się prawem. Chciałem udać się sam, ale Dalinar nalegał, bym zabrał ciebie.

Kaladin wysłuchał tego wszystkiego, po czym podszedł do Dalinara, odwracając się plecami do Szetha – co wydawało mu się bardzo niewłaściwe.

– Panie – syknął. – Ten mężczyzna jest niezrównoważony. Nie należy wysyłać go na wyprawę. Potrzebuje czasu, uwagi i pomocy…

Kaladin urwał, kiedy dostrzegł wyraz twarzy Dalinara.

– Na burze. Myślicie, że uda mi się zrobić coś, by pomóc Szethowi, kiedy będzie próbował „oczyścić swoją ojczyznę ze zła”?

– Tak – stwierdził stanowczo Dalinar. – Czujesz się na siłach, żołnierzu?

Kaladin obejrzał się przez ramię na Szetha.

– Panie, z całym szacunkiem, udało mi się pomóc jednej grupie mężczyzn cierpiących z powodu ciężaru umysłowego, który rozumiem dzięki osobistemu doświadczeniu. Nie możecie się spodziewać, że powtórzę tego rodzaju sukces z przypadkiem skrajnym w rodzaju Szetha. Potrzebowałbym miesięcy, żeby opracować leczenie!

– Powinniśmy… porozmawiać w cztery oczy. Poza tym czuję, że potrzebny mi dystans. A ty, żołnierzu?

– Zawsze, panie.

Syl dołączyła do nich i spojrzała na Dalinara z przechyloną głową.

– Doskonale. – Dalinar odwrócił się i podszedł do drzwi. Wziął ze stołu przy ścianie niewielkie drewniane pudełko i wsunął je pod pachę. – Szeth, możesz zostać tu przez jakiś czas sam?

– Nigdy nie jestem sam – odparł mężczyzna, jak zawsze z delikatnym akcentem. – Nawet bez sprena i miecza miałbym głosy.

Spojrzał na Kaladina, a na jego twarzy malowało się tyle samo emocji, co u trupa. Na burze. Dalinar chciał, by pomógł temu człowiekowi? Skrytobójcy, który zabił jego brata?

Kaladin wyszedł za Dalinarem, spodziewając się, że porozmawiają w sąsiednim pomieszczeniu, ale mężczyzna poprowadził ich po schodach na dach Urithiru. Kaladin nie był tam od czasu…

Cóż, od czasu, kiedy się z niego rzucił.

– Ten widok pomaga mi myśleć. – Dalinar odwrócił się i popatrzył na góry. – Jak daleko można sięgnąć wzrokiem, kiedy nie przeszkadzają ściany. – Zamyślił się i wydawało się, że potrzebuje chwili, więc Kaladin przeszedł w stronę krańca wieży.

– Na burze – powiedział do Syl, kiedy dotarł do balustrady. – Teraz, kiedy znów tu jestem, czuję się tak nierealnie. I jest tak ciepło.

– To jasność Navani. – Syl wychyliła się i spojrzała w dół. – I jej więź z wieżą. To miasto niegdyś rozkwitało, pełne życia. I znów tak będzie.

– Przypomina mi dom. Jest tu bardziej wilgotno niż na Równinach.

– Dom… – Syl spojrzała w niebo, gdzie bawiły się spreny zbroi Kaladina. Jej kucyk rozluźnił się i niebiesko-białe włosy unosiły się swobodnie na prawdziwym wietrze. Uśmiechnęła się do niego. – Nigdy nie czułam się tak, jakbym miała dom, aż znalazłam to.

– Urithiru?

– Przez skojarzenie, owszem.

– Brałaś lekcje zagadkowości od Trefnisia?

– Bynajmniej. – Oparła się o kamienną balustradę. – Twoja rodzina jest tu teraz, Kaladinie. Czy to znaczy, że teraz jest to twój dom?

– Pewnie musi nim być. Mój drugi dom jest w rękach wroga.

– Nie tylko wroga – poprawiła go Syl. – Pieśniarzy.

Słuszna uwaga, choć trudno mu to było zapamiętać. To był również ich dom. Alethyjscy parshmeni też byli zniewoleni, ale odzyskali ojczyznę. W innych okolicznościach popierałby ich walkę – doskonale wiedział, jakie to uczucie zostać pozbawionym godności, być bitym, aż utraci się osobowość i sprawczość, stać się przedmiotem.

Spojrzał znów w stronę Dalinara, którego umowa z Odium miała być sposobem na rozwiązanie tej zawikłanej sytuacji. Kaladin podszedł, czując wiatr na twarzy, co zawsze dodawało mu energii.

– Ciągle mam nadzieję, że gdzieś kryją się odpowiedzi – powiedział cicho Dalinar.

– Panie?

– Przeze mnie znaleźliśmy się na kursie kolizyjnym z przeznaczeniem – wyjaśnił. – Jeśli przegram, może się okazać, że uwikłałem nas wszystkich w wojnę znacznie większą, niż uważaliśmy to za możliwe.

– Dlatego musicie zwyciężyć.

– Owszem. Ale nie umiem sobie wyobrazić, na czym będzie polegał pojedynek. Mam poczucie, że nie będzie to walka na miecze. Ale co? Co przegapiłem? Czy skazałem nas na zagładę, Kaladinie? – Odetchnął głęboko i ręką, pod którą wciąż trzymał drewniane pudełko, wskazał na zaśnieżone białe pole. – Możesz nas zabrać na tamten szczyt? Ten wielki, który wygląda jak fragment korony.

– Panie, ciepło z wieży nie sięgnie tak daleko.

– I o to właśnie chodzi, Kaladinie. – Dalinar wyciągnął rękę w jego stronę. – Jeśli możesz.

Kaladin odetchnął i zaczerpnął siły – Światła – z wieży. Przywiązał ich do góry, a Syl skurczyła się i pofrunęła za nimi, kiedy Kaladin niósł Dalinara w stronę wskazanego szczytu. Spreny jego zbroi krążyły wokół niego. Przejście w strefę chłodnego powietrza było stopniowe – krąg ciepła wokół Urithiru przypominał bardziej halo niż bańkę. Nagie skały ustępowały strumyczkom wody z roztopów, te ustępowały lodowatej brei, aż w końcu znaleźli się w krainie ubitego śniegu.

Kiedy się zbliżyli, Wieżowe Światło, które zabrał ze sobą, opuściło go i musiał się ratować Burzowym Światłem z sakiewki. Jak się wydawało, ludzkie ciało nie było zdolne utrzymać Wieżowego Światła, jeśli nie znajdowało się w pobliżu Urithiru. Kiedy Kaladin wchłonął nowe Światło i ustabilizował ich lot, zwiększył ciśnienie. Osłony wieży zapewniały nie tylko ciepło. Skała mógł całymi dniami rozwodzić się na temat zdrowszego powietrza na Szczytach, ale Kaladin widział na własne oczy, że ludziom trudno się oddychało na takiej wysokości. Całe szczęście zdolności Kaladina obejmowały też słabo zdefiniowaną umiejętność kształtowania ciśnienia i powietrza.

Utrzymywał wokół nich niewielką niewidzialną bańkę gęstszego powietrza. Robił to instynktownie, ale chciał być bardziej świadom. Syl powróciła do wzrostu człowieka, kiedy Kaladin opuścił siebie i Dalinara na śniegu przy akompaniamencie głośnego skrzypienia. Jakie to dziwne. Dlaczego skrzypiał? To była bardzo zimna woda, prawda? Nie powinna pękać z trzaskiem?

Wokół ich twarzy unosiły się chmury pary – oczywiście z wyjątkiem Syl. Choć naśladowała oddychanie, jej pierś delikatnie unosiła się i opadała. Zawsze to robiła?

U stóp Kaladina zaczęły wyrastać zimnospreny jak małe krystaliczne kolce. Dalinar podniósł garść śniegu i pozwolił, by przesypał mu się między palcami.

– Navani mówi, że część głębszego śniegu najpewniej jest starożytna. Chodzimy po warstwach lodu jak po warstwach skał, bo tu nigdy nie jest na tyle ciepło, by się stopił. Pozostaje zamrożony. Przez wieki.

– Panie? Dlaczego wylecieliśmy na zimno?

– Chciałem spojrzeć na wieżę z zewnątrz. – Odwrócił się i wpatrzył w Urithiru. – Nie mogę jej się dobrze przyjrzeć z Bram Przysięgi. Jest zbyt potężna.

Kaladin podszedł do Dalinara i przyjrzał się wieży, a wokół nich unosiła się para ich oddechów.

– Roshar widział zbyt wiele wersji tej wojny, Kaladinie – odezwał się cicho Dalinar. – Walczyliśmy z pieśniarzami, od kiedy nasze pierwsze pokolenia osiedliły się na tej planecie, tak dawno, że nasze źródła historyczne nie sięgają tak daleko. Przez liczne katastrofy i niemal całkowitą utratę cywilizacji. Chcę doprowadzić do zakończenia tego cyklu.

– Wszyscy tego chcemy, panie – powiedziała Syl.

– Wiem. Nie mogę się jednak przestać zastanawiać. Czy jeden człowiek powinien mieć tak wielką moc i władzę jak ja? – Dalinar pokręcił głową. – Jasnah umieściła w mojej głowie pomysły, jak kremliki zimujące w sercu rośliny, wyjadające ją od wewnątrz, aż zrobi się cieplej. Świat nie zdecydował o tym pojedynku. Ja to zrobiłem. Czy istniał lepszy sposób?

– Nie wiem, panie. Naprawdę nie wiem.

– Cóż, nie tylko ty wyruszasz na misję bez rekonesansu, żołnierzu. Nie lekceważę twoich uwag na temat Szetha. Rozumiem je. To ciężki przypadek, a ty dopiero zacząłeś się uczyć, jak pomagać tym z ranami na umyśle. – Dalinar odwrócił się i rozejrzał po połaci śniegu. Z tego miejsca szczyt góry wcale nie wydawał się spiczasty, był łagodnym pagórkiem pokrytym śniegiem. – A jednak wszystkie te stulecia. Wszystkie te śmierci, jak warstwy pod naszymi stopami. Musimy się zmienić, Kaladinie. Robić rzeczy inaczej. Sądzę, że powinniśmy zacząć od nieodrzucania ludzi, kiedy martwimy się, że są ułomni.

– On zamordował dziesiątki ludzi.

– Na rozkaz kogoś, kto zasadniczo był jego właścicielem, kiedy nie był w pełni władz umysłowych. On próbuje odnaleźć lepszą ścieżkę. Kaladinie, kiedy poprosiłem cię, żebyś ustąpił ze stanowiska, jak się czułeś?

– Bezwartościowy – odparł Kaladin, przypominając sobie słowa Trefnisia. „Kim byłbyś, gdybyś nie musiał nikogo ratować ani nikogo zabijać?”.

– Kiedyś ocaliłeś mnie przed Szethem – przypomniał Dalinar. – Teraz proszę cię o inny rodzaj ratunku. Ocal jego i Herolda Ishara. Wiem, to trudne, ale i tak chcę, byś spróbował. Bo to już koniec, a ja nie mam innych możliwości.

Kaladin spojrzał na Syl, a ona pokiwała głową. Niech go burza, Dalinar miał rację. Znowu.

– Spróbuję im pomóc – powiedział Kaladin. – Zrobię, co mogę. Ale, panie… powinniście wiedzieć. Trefniś powiedział mi, że nie zdążę wrócić na czas, by wam pomóc.

– Tak powiedział? Szeth umie pisać, więc zabierzecie łączotrzcinę i w ten sposób złożysz raport, gdyby rzeczywiście nie udało wam się wrócić na czas.

– To pewnie ma sens. Ale… cóż, Trefniś powiedział mi, że Ishar wam nie pomoże, panie. Nie w taki sposób, jak chcecie.

Dalinar chrząknął.

– I co jeszcze?

– Głównie to… i że powinienem słuchać Wiatru i Rosharu. – Kaladin odetchnął głęboko. – Myślę, że Wiatr się do mnie odezwał, panie. Jego… wersja, która jest sprenem? Nie do końca to pojmuję. Ale kazał mi was posłuchać.

– A ja jestem mu za to wdzięczny. Heroldowie są ważni, są częścią tego wszystkiego. Nie umiem jeszcze wyjaśnić, dlaczego, ale mam takie przeczucie od wielu tygodni. Może dłużej. – Dalinar stanowczym gestem położył na ramieniu Kaladina wilgotną od śniegu dłoń. Kiedy przesunął stopę, znów rozległo się skrzypienie. – Ishar… on nie jest jak Ash czy Taln. Jest aktywny i zamierza wtrącić się w to, co robimy. Jest niebezpieczny. Wyjątkowo niebezpieczny. – Dalinar spojrzał mu w oczy. – Przebywa w Shinovarze, co oznacza, że ma Ostrza Honoru.

Syl zagwizdała cicho.

– Każda z tych broni jest równie niebezpieczna jak ta, którą wykorzystał Szeth, by wzbudzić grozę w całym Rosharze – mówił dalej Dalinar. – Ishar myśli, że to on jest czempionem, nie ja. Albo też myśli, że jest Wszechmocnym… pewnie to jakaś szalona mieszanka obu tych przekonań. W Tukarze udało mu się zgromadzić armię. Teraz jest w Shinovarze, o którym nic nie wiemy, a w którym przez całą tę wojnę panowała podejrzana cisza. Martwię się.

– Szeth i tak się tam uda, ale nie mogę liczyć na niego w kwestiach, które wymagają delikatności albo decyzyjności. Za to mogę liczyć w nich na ciebie. Ktoś musi strzec moich tyłów, żołnierzu. Nie chcę w ostatniej chwili odkryć, że zostałem wyprowadzony w pole przez szaleńca. Może jeśli będziemy mieli szczęście, uda ci się dotrzeć do Ishara i sprowadzić mi pomoc, niezależnie od obaw Trefnisia. A nawet jeśli nie, potrzebuję kogoś w tej krainie. Zbyt długo ją ignorowaliśmy.

Na burze. To było jego prawdziwe zadanie – pomóc półbogowi przezwyciężyć swoją megalomanię. Zgodnie z raportem Sigzila Ishar porywał spreny z Cieniomorza i sprowadzał je – materialnie – do tej kraiy, co doprowadzało do ich nieodwracalnej śmierci. Tworzył dla nich wypaczone, na wpół cielesne formy, które nie były zdolne do przeżycia.

Każde z Heroldów cierpiało na jakiś rodzaj ciężkiej traumy. Co gorsza, Kaladin obawiał się, że ich problemy częściowo miały naturę mistyczną. Kimże był Kaladin, by zrozumieć patologię bogów?

Nie wypowiedział nic z tego na głos, bo znał odpowiedź.

Kimże był Kaladin, by to zrobić?

Jedyną osobą pod ręką. Niech Ojciec Burz ma litość nad nimi wszystkimi.

– Zrobimy to, panie – powiedziała Syl. – To znaczy, Kaladin zajmie się uzdrawianiem umysłów. Ale ja zrobię, co mogę.

Dalinar popatrzył na nią dziwnie. Nie był przyzwyczajony do honorsprenów, widocznych dla każdego poza ich Świetlistymi, a zwłaszcza takich, które przybierały wielkość człowieka i zachowywały się jak żołnierze. Kaladin uznał to jednak za stosowne. W pewnym sensie Syl dała impuls temu wszystkiemu, kiedy postanowiła się z nim związać. Dlaczego więc miałaby nie wyrazić swojego zdania na temat ich udziału w następnej misji?

– Dobrze. – Dalinar zwrócił się do ich obojga. – Jeszcze… jedno, Kaladinie. Wciąż masz ten płaszcz, który dałem ci, kiedy trafiłeś do mojej armii?

– Owszem. Jest dla mnie powodem do dumy, panie, choć nie wkładam go często. Nie pasuje do munduru i… cóż, ma na plecach glify waszego rodu. Symbolizujące członka rodziny królewskiej.

– Rozumiem. Ród Burzą Błogosławiony to nowy ród jasnookich, który z pewnością dorobi się swoich własnych świetnych tradycji. Zwykle noszenie glifów innego rodu uważa się za niestosowne.

– Ale? – spytał Kaladin.

Starszy mężczyzna wyjął spod pachy drewniane pudełeczko i otworzył je, a później wydobył z niego kartkę papieru i ją rozłożył. Była pokryta pismem, po którym Dalinar przesunął wzrokiem. Kaladin odruchowo chciał odwrócić wzrok, bo czytający mężczyzna… cóż, wzbudzał zażenowanie, nawet teraz. Ale czasy się zmieniały, sam Kaladin zaprosił kobiety do wojska. Dlatego nie odwrócił wzroku.

– Obaj moi synowie nie zgodzili się, bym wskazał ich jako spadkobierców dowolnej korony, do której mógłbym rościć sobie prawa – powiedział cicho Dalinar.

– Wiem, panie. Dlatego Jasnah została królową.

– Królową Alethkaru. Na wygnaniu. Mam teraz drugą koronę, wspólnie z Navani, w Urithiru. Jednak jesteśmy starzy, a nasze dzieci są niechętne lub mają już inne zobowiązania. Jasnah zamierza poświęcić się odbudowie Alethkaru i pragnie się na tym skupić. Gavinor musi pozostać jej następcą, dziedzicem korony Alethkaru. Wstąpi na jego tron, jeśli ona umrze.

– W tym wieku? – spytał Kaladin.

– Dziecko może, a czasem musi, dziedziczyć, by ochronić koronę. To załatwia kwestię Alethkaru, który jest osobny od Urithiru i od Świetlistych Rycerzy. Tak oto to królestwo nie ma spadkobiercy, który przejąłby władzę, gdyby coś stało się ze mną i Navani.

Dalinar odwrócił się, trzymając w dłoni kartkę papieru, i spojrzał na Kaladina. Syl westchnęła. Wokół Kaladina pojawiły się bladożółte wstrząsospreny, a on sam poczuł ściskanie w żołądku.

– Panie. – Zesztywniał. – Proszę, nie. Jestem ułomny.

– Życie nas łamie. Ale później wypełniamy pęknięcia czymś mocniejszym.

– Renarin. Jest Świetlistym.

– Widzi przebłyski przyszłości, a to, co zobaczył, kazało mu odmówić tej odpowiedzialności. Ma w tym moje poparcie. Żołnierzu, Renarin związał się z zepsutym sprenem, a my jeszcze nie wiemy, jakie to może mieć skutki. Adolin otwarcie odmawia. Ja… mam nadzieję, że uda mi się rozwiązać nasze problemy, bo obawiam się, że to ja jestem powodem, dla którego odmówił tronu Alethkaru. Ale nawet gdyby tak się stało, na czele Urithiru powinien stać Świetlisty. – Dalinar wyciągnął kartkę w stronę Kaladina. – Nie zmuszę cię do tego, Kaladinie. Ale poproszę, bo muszę. Zostaniesz naszym spadkobiercą?

Czuł się, jakby ktoś wylał na niego wiadro zimnej deszczówki. Nie umiał odpowiedzieć. Bycie oficerem było trudne, bycie jasnookim gorsze, ale bycie członkiem królewskiego rodu?

– Synu – powiedział cicho Dalinar. – Nadal widzę twoją nienawiść. Mam nadzieję, że nie do żadnej określonej osoby, ale z powodu tego, co ci zrobiono. W ostatnich latach musiałem pogodzić się z faktem, że rozróżnienie na jasnookich i ciemnookich to wyłącznie umowa społeczna. Szlachectwo nie wynika z pochodzenia, lecz z serca. Ale to działa w obie strony. Nie podoba ci się, co sobą reprezentujemy, ale jeśli nadal będziesz tak czuł… to pochłonie cię od wewnątrz.

– Wiem – wydusił Kaladin. – Ale to?

– Nic poza obowiązkiem, by służyć. – Dalinar podał mu dokument. – Navani i ja jesteśmy Kowalami Więzi. Jeśli zginę w pojedynku, ona zasiądzie na tronie. Ale również będzie celem, więc całkiem możliwe, że żadne z nas nie przeżyje. Jeśli dojdzie do najgorszego, przedstaw ten list w Urithiru. Potwierdziła go cała grupa żarliwców. Rozmawiałem z Jasnah, arcyksiążętami i innymi monarchami i wszyscy zgadzają się, że ten obowiązek najlepiej wypełni Świetlisty. Niestety, większość z nich nie została sprawdzona. Oczywiście to twoja decyzja. Jeśli nie zasiądziesz na tronie, zgodnie z ustaleniami następny jest Dami.

Dami. Skalny Strażnik z Riry, z którym Kaladin nie spędził dużo czasu. Był jednak lubiany i podobno poprzedniego dnia, po kampanii w Emulu, wypowiedział czwartą przysięgę, jako trzeci po Jasnah i Kaladinie.

– Jeśli on tego nie zrobi, korona przypadnie arcyksiążętom Alethkaru – dodał Dalinar. – Najpierw Aladarowi, a później, niech Bóg Poza ma nad nami litość, Sebarialowi.

– Żartujecie.

– Dobrze sobie radzi z pieniędzmi.

– I dlatego dobra połowa trafia do jego kieszeni.

– Jest lepszym człowiekiem, niż sam sądzi. Navani uważa, że stan jego ksiąg rachunkowych ukrywa jego prawdziwe kompetencje. Tak czy inaczej, mam nadzieję, że wszyscy przeżyjemy i wśród następców znajdą się inni Świetliści z odpowiednimi zdolnościami przywódczymi. Albo może stworzymy coś, o czym zawsze marzyła Jasah, bardziej… przedstawicielski system rządzenia. Powinieneś przeczytać którąś z jej rozpraw na ten temat.

– Ja… – Kaladin spojrzał błagalnie na Syl.

Odpowiedziała mu uśmiechem.

– Nie pomagasz – stwierdził.

– Ja już w pewnym sensie jestem z królewskiego rodu. To nie takie złe. Zaufaj mi.

– To nie to samo. – Kaladin spojrzał na kartkę. – Zrobię, co mogę, dla Ishara i Szetha, i wyślę wam informacje na temat Shinovaru. Ale ten list… to za dużo.

– Przyjmę twoją decyzję. Proszę jedynie, byś zamiast od razu ją podejmować, zastanowił się. Z szacunku dla mnie?

Burzowy człowiek. Ale miał rację – coś takiego wymagało czasu. Kaladin zmusił się, by złożyć kartkę i wsunąć ją do kieszeni. Logicznie rzecz biorąc, miedzy ciemnookimi i jasnookimi nie było żadnych różnic – a on i tak był teraz jasnookim. Władcą niewielkiego kawałka Alethkaru, którego i tak nigdy pewnie nie odwiedzi. Mimo wszystko czuł, że to byłaby zdrada.

– Zastanowię się – powiedział.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki