Eliza Orzeszkowa

WESTALKA

Wydawnictwo Avia Artis

2024

ISBN: 978-83-8349-016-8

Ta książka elektroniczna została przygotowana dzięki StreetLib Write (https://writeapp.io).

spis treści

1. OSOBY

2. I

3. II

4. III

5. Podziękowania

OSOBY

KORNELIA, najstarsza z westalek.

HELIA, westalka

ADRYA, westalka
PAULINA, westalka

POMPILIA, westalka
KLAUDYA, westalka

GIGEA, stara mamka Helii.
JUNIUSZ, młody rzymianin.
EDYL SOFRONIUSZ.
WALERYUSZ, obywatel rzymski.
ARCYKAPŁAN.
PREFEKT RZYMU.
EDYLOWIE, liktorzy, członkowie kolegium kapłańskiego.

Dzieje się w Rzymie, w I-ym wieku ery chrześcijańskiej za panowania Domicyana.

I

Świątynia Westy w Rzymie. W głębi mrok zapadającego wieczora, po środku nizki ołtarz, na którym płonie ogień, wydający z siebie wstęgę dymu. U ołtarza, w głębokiem poręczowem krześle, siedzi najstarsza z westalek, Kornelia, w białej stoli i zwojach owijającej głowę zasłony. Przed Kornelią, w takim samym jak ona stroju, stoi Adrya.

Adrya.
Rozkazowi twojemu posłuszna, zdaję sprawę ze spostrzeżeń, które czyniłam nad Helią, odkąd wraz z tobą, pani, wróciła z wycieczki po Rzymie.
Kornelia.
Mów krótko i jasno.
Adrya ( na stronie).
Gdyby głos jej mógł zmieszać się z wodą Tybru, nie potrzebowaliby rzymianie okrętami sprowadzać zapasów lodu! ( Głośno) Helia jest roztargnioną i smutną.
Kornelia.
Objawy? dowody?
Adrya.
Któż dokładnie opowiedzieć zdoła, jak na liściu róży przygasa blask słońca, lub jak westchnienie wiatru przelatuje w krzaku mirtowym? Ja tego nie potrafię; to wiem tylko, że dziś ani razu nie słyszałam śmiechu Helii, a gdyśmy bawiły się w ogrodzie, ona zerwała pęk fijołków, złożyła go u stóp Fortuny i zaszeptała: „Błagam cię za niego!...” Potem...
Kornelia ( z niepokojem).
Za kogo? za kogo?
Adrya.
Szepnęła: za niego! Stojąc obok słyszałam; więcej nie wiem nic.
Kornelia.
Potem?
Adrya.
Wraz z towarzyszkami zasiadłyśmy do haftu frygijskiego; na złotym krokusie, który z pod rąk moich i Helii wychodził, zaświeciła kropla rosy, z jej oka spadła...
Kornelia.
Jedna tylko kropla? Szczęśliwym nazwać się może śmiertelnik, w którego płaczu przeliczyć można krople!
Adrya ( na stronie).
Ona szydzi zarówno z łez, jak z uśmiechów ludzkich. Kamienna! ( Głośno): Tak, wspaniała Kornelio, jedna tylko kropla spadła z oka Helii, lecz rada okupiłabym ją kilku kroplami krwi swojej!
Kornelia.
Nie dziw, bo pozostałoby ci ich wiele.
Adrya ( z żywością). Nie dlatego, że pozostałoby mi ich wiele, ale że kocham Helię.

Kornelia.
Za co?
Adrya.
Za to, że jest dobrą, jak najpogodniejsze słońce i czułą, jak struna najwyborniejszej harfy.
Kornelia.
Ja to jej przyganiam. Powinna wyleczyć się z tych chorób. Ty, Adryo, kochasz Helię i temu to zapewne przypisać trzeba, że zdradzasz tajemnicę jej cichej łzy i modlitwy...
Adrya ( ze zmieszaniem).
Rozkazałaś...
Kornelia.
Nie wstydź się i nawet przed sobie nie uniewinniaj. Masz naturę człowieka, nic, tylko powszechną naturę człowieka, w którym lada jaka bojaźń lub żądza igra z miłością, jak wiatr z wiotką mgłą. Mówiąc: kocham, niekiedy siebie, a zawsze innych oszukujesz.
Adrya ( smutnie).
Nie próbuję, Kornelio, zanurzać się w twoje myśli, bo czuję, że ich głębia większą jest od mego wzrostu. Przyrzecz mi jednak, że z tego, co ci o Helii powiedziałam, nie wyniknie dla niej żadna boleść.
Kornelia ( wzgardliwie).
Co to jest boleść i co to jest radość? Odbicie przemijających objawów świata w mętnem zwierciedle zmysłów ludzkich. Świat niepojęty, zmysły omylne; jedynym wynikiem zetknięcia się zmysłów ze światem — złudzenie. Zadawanie boleści, albo sprawianie radości oddawna bawić mię przestało. Tego tylko chcę, aby oczy Helii otworzyły się na prawdę, przed którą dotąd spuszcza powieki. Nie dziw. Prawda jest nagą, a ona młodą i rozkochaną w strojach, tak jak i wy. Lecz do was mi nic. Helię straży mojej powierzyła ta, o której niegdyś mówiłam, jak dziś ty o Helii: „kocham ją!”
Adrya.
Snać kochałaś, skoro dbasz o to, co ona straży twojej powierzyła.
Kornelia.
Przyrzekłam, dotrzymuję. Prosta prawość. Ta zaś, o której mówiłam: „kocham ją!”, umarła, a ja żyję i, na Cererę! dla przedłużenia życia, ze smutkiem często spożywani płody ziemi. Jakże pobłażliwą jest miłość, która, po zniknięciu istoty ukochanej, pozwala kochającej żyć i nawet cieszyć się darami życia! Możesz odejść, Adryo, a ostrzeż Helię, aby w dzisiejszem roztargnieniu swojem nie zapomniała, że mniej niż za połowę obrotu wodnego zegara przyjdzie na nią kolej podsycania ognia świętego.
Adrya ( z ukłonem).
Niech w samotnem nad nim czuwaniu towarzyszy ci łaska Westy. ( Odchodzi) .

RESZTA TEKSTU DOSTĘPNA W PEŁNEJ WERSJI.

II

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

III

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Podziękowania

Wydawnictwo Avia Artis dziękuje serdecznie wszystkim ludziom zaangażowanym w powstanie tej książki.

*****

Eliza Orzeszkowa

WESTALKA

Projekt okładki: Avia Artis

W projekcie okładki wykorzystano portret Elizy Orzeszkowej .

Autor: Aleksander Tadeusz Regulski

Wszystkie prawa do tego wydania zastrzeżone.

© Wydawnictwo Avia Artis

2024