REDAKCJA: Paweł Uklejski

SKŁAD: Emilia Dajnowicz

PROJEKT OKŁADKI: Emilia Dajnowicz

TŁUMACZENIE: Vario Impex

Wydanie I

Białystok 2026

ISBN 978-83-8429-169-6

Tytuł oryginału: Mitochondrientherapie – Das Praxisbuch: Mit reaktivierten Zellkraftwerken zu neuer Lebensenergie, Vitalität und ganzheitlicher Gesundheit – inkl. 4-Wochen-Soforthilfeplan & Anwendungsbeispielen

Copyright © 2023

First published in Germany by Edition Lunerion

© Copyright for the Polish edition by Wydawnictwo Vital, Białystok 2026

All rights reserved, including the right of reproduction in whole or in part in any form.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Bez uprzedniej pisemnej zgody wydawcy żadna część tej książki nie może być powielana w jakimkolwiek procesie mechanicznym, fotograficznym lub elektronicznym ani w formie nagrania fonograficznego. Nie może też być przechowywana w systemie wyszukiwania, przesyłana lub w inny sposób kopiowana do użytku publicznego lub prywatnego – w inny sposób niż „dozwolony użytek” obejmujący krótkie cytaty zawarte w artykułach i recenzjach.

Książka ta zawiera porady i informacje odnoszące się do opieki zdrowotnej. Nie powinny one jednak zastępować porady lekarza ani dietetyka. Jeśli podejrzewasz u siebie problemy zdrowotne lub wiesz o nich, powinieneś skonsultować się z lekarzem, zanim rozpoczniesz jakikolwiek program poprawy zdrowia czy leczenia. Dołożono wszelkich starań, aby informacje zaprezentowane w tej książce były rzetelne i aktualne podczas daty jej publikacji. Wydawca ani autor nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jakiekolwiek skutki dla zdrowia, mogące wystąpić w wyniku stosowania zaprezentowanych w książce metod.

Bądź na bieżąco i śledź nasze wydawnictwo na Facebooku.

facebook.com/wydawnictwovital

15-762 Białystok

ul. Antoniuk Fabr. 55/24

85 662 92 67 – redakcja

85 654 78 06 – sekretariat

85 653 13 03 – dział handlowy – hurt

85 654 78 35 – vitalni24.pl – detal

strona wydawnictwa: wydawnictwovital.pl

Więcej informacji znajdziesz na portalu superodzywianie.pl

PRINTED IN POLAND

Fragment

Przedmowa

Zdrowie na przestrzeni zmieniających się czasów

Moc drzemiąca w roślinach

Rośliny jako naturalne leki

Sekret chlorofilu

Funkcja ATP

Biodostępność

Leczenie przy wykorzystaniu roślin

Terapia mitochondrialna – co to jest?

Definicja

Kontekst medyczny

Odniesienie do aspektów uzdrawiania

Wymiary terapii mitochondrialnej

Ćwiczenie oddechowe pozwalające na uspokojenie i odprężenie

Uziemienie – ćwiczenie dające stabilność, bezpieczeństwo i siłę: ćwiczenie medytacyjne

Odżywianie – klucz do zdrowia

Jelito jako centrum ciała

Organizm – środowisko kwaśne czy zasadowe?

Odżywianie oparte na produktach roślinnych

Moc płynąca z ziół i kiełków

Badania nad skutecznością terapii mitochondrialnej

Wymiary medyczne i leczenie za pomocą terapii mitochondrialnej

Detoksykacja organizmu z metali ciężkich

Higiena psychiczna

Postrzeganie własnego ciała i miłość do samego siebie: medytacja w celu osiągnięcia większej miłości do samego siebie

Pozbycie się natrętnych i negatywnych myśli: medytacja poświęcona uwolnieniu się

Zrelaksowany start w nowy dzień: medytacja na dzień dobry

Sen

Odnalezienie spokoju i zasypianie: medytacja na dobranoc

Terapia przeciwdziałająca stanom zapalnym

Mikroelementy

Ekologia jelit i regeneracja

Siła życiowa

Zdrowe starzenie się

Seksualność

Narządy

Skóra

Bonus: Terapia mitochondrialna sposobem domowym

Przekształć swoje ciało w ciągu 4 tygodni

Mitochondria – komórkowe elektrownie zapewniające ogólne dobre samopoczucie

Przypisy

Polecamy

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Przedmowa

Niestety, w dzisiejszych czasach coraz więcej osób cierpiących na choroby przewlekłe tłumnie odwiedza gabinety lekarskie, ale zazwyczaj nie otrzymują one odpowiedniej pomocy. Zamiast tego ich dolegliwości są lekceważone i traktowane jako wydumane, albo przepisywane środki farmaceutyczne przyczyniają się tak naprawdę do dalszego pogorszenia stanu zdrowia. Lista takich chorób jest naprawdę długa, począwszy od nadciśnienia, migreny, nadwagi, przez zespół jelita drażliwego, zaburzenia snu, reumatyzm, aż po choroby autoimmunologiczne.

To, co w takich przypadkach dzieje się w organizmie, to nic innego, jak nieprawidłowe reakcje zachodzące w komórkach i tak długo, jak nie zostaną one rozpoznane, nawet najlepsze leki nie będą w stanie pomóc. Dlatego terapeuci zajmujący się holistycznym podejściem do leczenia uważają, że kluczem do wielu chorób jest zaburzony metabolizm komórkowy. Co zatem dzieje się w wyniku tych nieprawidłowych reakcji? Rozprzestrzeniają się one w organizmie niczym szalejący pożar i ostatecznie dolegliwości pacjentów przekształcają się w rozpoznawalne choroby, które można w końcu zdiagnozować i leczyć – leczyć lekami, które mają wiele skutków ubocznych i mogą powodować kolejne problemy metaboliczne. Stworzony zostaje swoisty cykl, który często całkowicie uniemożliwia wyleczenie.

Jednak dzięki współczesnej wiedzy, możliwe było zidentyfikowanie podłoża wielu chorób i objawów starzenia się właśnie w mitochondriach, czyli swoistych elektrowniach zlokalizowanych w naszych komórkach, a nie, jak przyjmowano przez ostatnie dziesięciolecia, na przykład w uszkodzonym materiale genetycznym. W niniejszej książce będziesz miał okazję jeszcze lepiej poznać naszych maleńkich dostawców energii, znajdziesz wskazówki dotyczące lepszej diagnostyki i skuteczniejszej terapii, a na koniec otrzymasz czterotygodniowy plan terapeutyczny.

Zdrowie na przestrzeni zmieniających się czasów

Z pewnością sam już zauważyłeś, że podejście do własnego zdrowia na przestrzeni czasu zdecydowanie się zmieniło. Były czasy, kiedy całkowicie normalne było stosowanie naturalnych preparatów zawierających substancje czynne pochodzenia roślinnego w celu łagodzenia i leczenia różnych dolegliwości. Tymczasem, współcześnie, zamiast tego stosuje się substancje chemiczne, które, jak już wspomniano we wstępie, mogą prowadzić do dalszych problemów zdrowotnych, a ich skuteczność znacznie spada po wielokrotnym zażyciu lub organizm stopniowo się na nie uodparnia. Każdy, kto stale choruje i ma poczucie, że nie jest w stanie odzyskać optymalnego stanu zdrowia, wie, jak frustrujące może to być. Jeśli więc cierpisz na takie objawy, jak na przykład ustawiczne zmęczenie, ogromne wyczerpanie już w południe, częste infekcje, depresja, niespełnione pragnienie posiadania dzieci, zgaga, nadciśnienie i niewyjaśnione bóle, a może nawet towarzyszą temu jeszcze inne objawy, możesz być pewien, że istnieje ku temu jedna wspólna przyczyna. Gdy tylko przyczyna ta zostanie zidentyfikowana, choroby mogą być odpowiednio leczone, a nawet może dojść do ich całkowitego wyleczenia. Tytuł tej książki podpowiada nam o co chodzi. Przyczyna leży w mitochondriach. Jeśli te małe organelle komórkowe ulegną uszkodzeniu lub dojdzie do upośledzenia ich metabolizmu komórkowego, nie będą one już w stanie prawidłowo pełnić swojej funkcji, co w konsekwencji prowadzi do wystąpienia najróżniejszych chorób i dolegliwości, które nękają nasz organizm i towarzyszą nam na co dzień.

Aby ponownie zrobić krok w kierunku naturalnego uzdrowienia, niezwykle duże znaczenie ma terapia mitochondrialna, ponieważ ten rodzaj medycyny może skutecznie doprowadzić do regeneracji i wzmocnienia osłabionych mitochondriów. Objawy ulegają zmniejszeniu, dolegliwości zostają złagodzone, a choroby mogą nawet całkowicie ustąpić.

Ten poradnik dostarczy ci wielu ciekawych pomysłów i interesujących informacji, począwszy od ziołolecznictwa, poprzez prawidłowe odżywianie, aż po terapię mitochondrialną jako formę leczenia. Otrzymasz cenne wskazówki, które można łatwo włączyć do codziennego życia. Ten rodzaj terapii opiera się na prostych zasadach, które są łatwe do zastosowania.

Moc drzemiąca w roślinach

Tak zwana fitoterapia jest jednym z pięciu filarów medycyny naturalnej i należy do najstarszych metod leczenia. Rośliny i ich części składowe, takie jak na przykład korzenie, liście i kwiaty, są wykorzystywane poprzez specjalne sposoby ich przygotowania do zapobiegania, łagodzenia, a także leczenia różnych chorób, zarówno ostrych, jak i przewlekłych; zarówno u ludzi, jak i u zwierząt.

ROŚLINY JAKO NATURALNE LEKI

Rośliny lecznicze są jedną z form medycyny alternatywnej i pochodzą bezpośrednio z natury. Od niepamiętnych czasów ludzie uprawiają rośliny i wykorzystują je do leczenia chorób i dolegliwości dnia codziennego, takich jak stany niepokoju lub dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Substancje zawarte w roślinach aktywnie włączają się w procesy metaboliczne zachodzące w organizmie i uruchamiają swoje działanie tam, gdzie są potrzebne. Rośliny znajdują zastosowanie zarówno w leczeniu istniejących już chorób, jak i w profilaktyce, zyskując coraz bardziej na popularności.

Nieświadomie i nawet nie zdając sobie z tego sprawy, każdego dnia dostarczamy wraz z pożywieniem najróżniejsze substancje lecznicze do naszego organizmu. Na przykład najzwyklejsze jabłko zawiera nie tylko znane wszystkim witaminy C i E, ale także błonnik o nazwie pektyna, który jest niezwykle pomocny w procesach trawiennych. Dlatego ważne jest, aby spożywać jabłka wraz ze skórką, ponieważ to właśnie bezpośrednio pod nią i w niej znajdują się pektyny. Sam sposób przygotowania również ma różne zalety. Pozostańmy przy jabłkach, ponieważ w postaci startej wiążą one płyn w jelitach, przeciwdziałając w ten sposób biegunce. Wynika to z działania pektyn, gdyż po starciu powierzchnia kawałków jabłka zwiększa się, dzięki czemu pektyny osiągają jeszcze większą skuteczność. Warto wspomnieć, że starte jabłko należy koniecznie odstawić na około 15 minut przed spożyciem, ponieważ w ten sposób wytworzone zostaje jeszcze więcej pektyn. Z kolei ciepła papka jabłkowa lub świeżo wyciśnięty sok jabłkowy skutecznie pomagają w przypadku zaparć. Odpowiedzialne za to są substancje fermentacyjne, które mają działanie przeczyszczające.

Z pewnością słyszałeś również o działaniu waleriany w przypadku problemów z zasypianiem lub lawendy w celu ułatwienia uspokojenia. Aloes wpływa na poprawę stanu podrażnionej i wrażliwej skóry oraz, dzięki swoim właściwościom antybakteryjnym i jednocześnie wspomagającym gojenie, stanowi doskonałe wsparcie w przypadku takich dolegliwości jak oparzenia słoneczne lub ukąszenia owadów. Stosowany wewnętrznie w postaci soku lub herbaty, aloes poprawia jakość flory jelitowej i jest pomocny w przypadku zaburzeń ze strony układu pokarmowego lub alergii. Szałwia natomiast doskonale sprawdza się jako środek dezynfekujący, a rumianek z kolei wykorzystywany jest w profilaktyce chorób wirusowych lub bakteryjnych. W rozdziale Leczenie przy wykorzystaniu roślin ponownie przedstawiono właściwości i działanie różnych roślin.

SEKRET CHLOROFILU

Chlorofil jest barwnikiem, któremu rośliny zawdzięczają swoją zieloną barwę i który jednocześnie jest ważnym czynnikiem w procesie fotosyntezy. Dzięki zawartości tego pigmentu rośliny są w stanie przekształcać światło w energię, dzięki czemu mogą one prawidłowo wzrastać i rozmnażać się.

DYGRESJA:

Fotosynteza i oddychanie komórkowe rośliny

Do przeprowadzenia procesu fotosyntezy roślina potrzebuje przede wszystkim światła dostarczanego przez słońce. Światło to jest absorbowane przez rośliny za pośrednictwem chlorofilu. Oprócz energii świetlnej ważną rolę w tym procesie odgrywają również woda, pozyskiwana z gleby przy pomocy korzeni, oraz dwutlenek węgla (CO_2) z powietrza.

Przy pomocy tych trzech składników w komórkach, tak zwanych chloroplastach rośliny, w których znajduje się również chlorofil, zachodzi proces fotosyntezy. Na tym etapie następuje przekształcenie światła, wody i dwutlenku węgla (CO_2) w cukier i tlen (O_2). Cukier pełni tutaj funkcję magazynu energii, a tlen jest wykorzystywany przez ludzi i zwierzęta do oddychania.

W drugim etapie energia ta jest uwalniana w procesie oddychania komórkowego, w mitochondriach. Cukier i tlen są przetwarzane na energię, dwutlenek węgla i wodę. Roślina wytworzyła więc energię, która umożliwia jej wzrost i przeprowadzanie innych procesów zachodzących w jej komórkach.

Chlorofil jest niezwykle silną substancją, dlatego cieszy się coraz większą popularnością w naszej codziennej diecie i jest uznawany za prawdziwy cud natury. Chlorofil możemy znaleźć przede wszystkim w szpinaku, glonach (na przykład takich jak chlorella i spirulina), w lucernie siewnej oraz w należącej do kategorii superfood trawie pszenicznej. Generalnie rzecz ujmując, im bardziej zielona jest roślina lub warzywo, tym więcej zawiera chlorofilu.

DYGRESJA:

Superfood – witaminy na wyciągnięcie ręki

Obecnie określenie „superfood” jest bardzo rozpowszechnione, ale co właściwie dokładnie kryje się pod tym pojęciem?

Mianem superfood określane są produkty spożywcze, które charakteryzują się bardzo wysokim wskaźnikiem gęstości odżywczej, a przy tym zawierają mnóstwo witamin i minerałów. Dlatego też są one uważane za szczególnie korzystne dla zdrowia. Wspominane są z reguły jako egzotyczne owoce, które pokonują długą drogę w transporcie i mają raczej słaby bilans ekologiczny, jak na przykład awokado znane z zawartości nienasyconych kwasów tłuszczowych. Te same kwasy jednak możemy znaleźć również w naszych rodzimych orzechach włoskich. Jagody acai z kolei wykazują działanie przeciwzapalne dzięki zawartości antocyjanów, czyli rozpuszczalnych w wodzie barwników roślinnych. Okazuje się, że te same substancje czynne znajdują się również w występujących w naszych szerokościach geograficznych jagodach i ciemnych winogronach.

Działanie chlorofilu jest wielorakie i nie powinno się go bagatelizować. Ten zielony eliksir nazywany jest krwią rośliny i jest niezwykle pomocny w procesie tworzenia czerwonych ciałek krwi. Dzięki niemu można skutecznie przeciwdziałać anemii. Oczyszcza on również organizm z substancji rakotwórczych, takich jak toksyny pochodzące z grzybów pleśniowych lub metali ciężkich. Chlorofil ma również korzystny wpływ na funkcjonowanie naszych jelit, ponieważ ma silne działanie oczyszczające. Dzięki spożyciu chlorofilu dostarczamy do organizmu tlen w postaci płynnej, co można porównać do dostarczania światła słonecznego, gdyż chlorofil ma silne właściwości absorbowania promieni słonecznych. W związku z tym, że cała nasza egzystencja jest uzależniona od energii słonecznej, zrozumiałe jest, że dzięki niej pozostajemy pełni wigoru i długo zachowujemy zdrowie.

Poniżej przedstawiamy kilka innych przykładów pozytywnego działania chlorofilu:

• Stan naszej skóry, a tym samym jej wygląd, ulegają poprawie, ponieważ wszelkie infekcje szybciej ustępują lub w ogóle nie dochodzi do ich wystąpienia. Również zmarszczki pojawiają się wolniej. Ma on również pozytywny wpływ na zwalczanie trądziku i zmniejszanie porów skóry. Dzięki zawartości przeciwutleniaczy zawartych w chlorofilu spowolniony zostaje proces starzenia się skóry pod wpływem promieniowania UV, co zostało potwierdzone naukowo.

• Poziom naszej energii może zostać podwyższony, ponieważ chlorofil i hemoglobina wykazują chemiczne podobieństwo. Tym samym chlorofil wspomaga hemoglobinę w jej aktywności dla organizmu i zapewnia dodatkową produkcję czerwonych krwinek.

• Z pewnością słyszałeś o modzie na zielone koktajle, które są wręcz przepełnione chlorofilem. Rzeczywiście, sok z selera i podobne produkty pomagają zredukować zbędne kilogramy, ponieważ hamują uczucie głodu, a tym samym przyczyniają się do zmniejszenia spożycia kalorii. Ponadto koktajle takie są również wypełnione witaminami i przeciwutleniaczami.

• Chlorofil doskonale wpływa na równowagę kwasowo-zasadową, ponieważ neutralizuje substancje kwasotwórcze zawarte w żywności. W rezultacie organizm zyskuje więcej energii i witalności. Dzięki swoim właściwościom alkalicznym chlorofil skutecznie wspiera również pracę wątroby.

• Ponadto chlorofil zapobiega powstawaniu nieprzyjemnych zapachów ciała i neutralizuje je dzięki swoim właściwościom dezodorującym. Dlatego też można obecnie znaleźć coraz więcej dezodorantów i płynów do płukania jamy ustnej zawierających ten składnik.

FUNKCJA ATP

Czy wiedziałeś o tym, że nasze serce wykonuje około 100 000 uderzeń każdego dnia i pompuje około 12 000 litrów krwi, która przepływa przez 1600 naczyń krwionośnych do poszczególnych narządów? Albo o tym, że nasze płuca filtrują od sześciu do dziewięciu litrów powietrza w ciągu minuty?

Bez nukleotydu o nazwie adenozyno-5'-trifosforan, w skrócie ATP, człowiek nie byłby w stanie przeżyć i umarłby po kilku sekundach. ATP jest dla nas najważniejszą cząsteczką energetyczną i głównym magazynem energii wszystkich komórek. Jest on bowiem niezbędny do napędzania wszystkich codziennych procesów i reakcji zachodzących w organizmie. Jest jak benzyna dla naszych samochodów.

DYGRESJA:

Czym są nukleotydy?

Nukleotydy są podjednostkami DNA (kwasu dezoksyrybonukleinowego) i RNA (kwasu rybonukleinowego), a więc podstawowym budulcem obu tych związków. Składają się one z grupy fosforanowej, cukru i zasady, która to z kolei składa się z pierścienia atomów azotu i węgla.

Dorosły człowiek wytwarza codziennie około 60 do 70 kg ATP. Można więc zasadniczo powiedzieć, że ilość ta odpowiada masie ciała przeciętnego człowieka. W przypadku maksymalnego obciążenia zapotrzebowanie to może wzrosnąć nawet do 100 kg. Niestety nie ma możliwości produkcji na zapas i nadmiernego magazynowania go przez komórki, ponieważ już po 5 sekundach wysiłku ATP zostaje całkowicie zużyty i musi zostać ponownie wyprodukowany. Dlatego podczas przeprowadzania badań krwi oznaczane są tylko niewielkie jego ilości.

Słowo „adenozyno-5'-trifosforan” zawiera greckie określenie „tri” oznaczające trzy. Zawiera on bowiem adeninę, rybozę i trzy reszty kwasu fosforowego. Sam ATP nie oddaje jednak energii. Podczas procesu zwanego hydrolizą reaguje on z wodą i następuje oddzielenie reszty fosforanowej od ATP. Powstaje wówczas wysokoenergetyczna cząsteczka adenozyno-5'-difosforanu, w skrócie ADP, która może być wykorzystana do realizacji wielu procesów wykorzystujących energię zachodzących w komórkach, takich jak na przykład:

• generowanie siły i ruchu mięśni,

• aktywny transport substratów poprzez błony,

• ponowna synteza cząsteczek organicznych.

Jak i gdzie dokładnie wytwarzane jest ATP, można przeczytać w rozdziale Kontekst medyczny.

BIODOSTĘPNOŚĆ

Pod pojęciem biodostępności rozumiane jest to, jak szybko i w jakim zakresie dany lek i jego substancja czynna po wprowadzeniu do organizmu docierają do krwiobiegu i rozpoczynają swoje działanie. W przypadku leków podawanych in venam, czyli dożylnie, biodostępność wynosi 100%. Natomiast leki przyjmowane doustnie rozpoczynają swoje działanie dopiero po określonym czasie. Aby można było określić, czy biodostępność danego preparatu jest wysoka czy niska, po jego przyjęciu dokonuje się pomiaru jego stężenia w osoczu za pomocą badania pobranej próbki krwi.

W celu uzyskania jak najlepszej biodostępności substancji czynnej, ważne jest przyjmowanie preparatów o jak najwyższej jakości, ponieważ biodostępność zależy od wielu różnych czynników, które mają na nią wpływ.

Jednym z takich czynników jest na przykład wielkość cząsteczki. Aby substancja czynna leku mogła przeniknąć do krwiobiegu, musi ona przeniknąć przez różnorodne błony. Mniejsze cząsteczki są po prostu w stanie to zrobić lepiej niż cząsteczki większe. Ważną rolę odgrywa również odporność na kwas żołądkowy. Jeśli kwas ten zniszczy przyjętą tabletkę i jej substancję czynną, to jej biodostępność wynosi 0%. Istotne znaczenie ma również połączenie poszczególnych produktów spożywczych, a także to, jak dobrze je wcześniej przeżuwamy. Organizm nie jest bowiem w stanie odpowiednio absorbować składników odżywczych z pokarmów, które nie zostały dobrze przeżute.

Uwaga:

Pierwszym etapem trawienia jest dokładne przeżuwanie i nasączanie pokarmu śliną, ponieważ enzymy trawienne zawarte w ślinie przyczyniają się do wstępnego rozłożenia pokarmu. Ponadto może to również pomóc w zapobieganiu dolegliwościom trawiennym.

Na poziom biodostępności można również wpływać poprzez określone zachowania. Podczas jednoczesnego przyjmowania leków powinieneś unikać następujących rzeczy:

• Tabletki lub suplementy diety należy zawsze popijać wodą, ponieważ na przykład kawa może zmniejszać ich biodostępność.

• Również soki owocowe mogą wzmacniać lub osłabiać działanie leków.

• Szczawiany zawarte w warzywach liściastych, takich jak boćwina lub szpinak, znacznie zmniejszają skuteczność działania preparatów. Dotyczy to również herbaty i kakao. Jedynie podgrzanie tych produktów spożywczych osłabia działanie kwasu szczawiowego.

Z kolei zwiększenie biodostępności dzięki skuteczniejszemu wchłanianiu przez organizm można osiągnąć w następujący sposób:

• łącząc witaminy A, D_3, E i K z wysokiej jakości olejami,

• przyjmując wapń razem z witaminą D oraz,

• przyjmując żelazo razem z witaminą C.

LECZENIE PRZY WYKORZYSTANIU ROŚLIN

Fitoterapia to specjalna dyscyplina medycyny, która zajmuje się leczeniem, badaniem i wykorzystywaniem leczniczych właściwości roślin. Rośliny są najstarszymi znanymi środkami leczniczymi, ponieważ już przed tysiącleciami wykorzystywane były jako surowce do produkcji leków. Przede wszystkim w Indiach i Chinach już w starożytności zajmowano się uprawą roślin leczniczych. Również dzisiaj, a może nawet w coraz większym stopniu, ludzie korzystają z dobrodziejstw ziołolecznictwa, ponieważ wiele pozytywnych właściwości roślin zostało w międzyczasie potwierdzonych naukowo. Ogromną zaletą leków opartych na składnikach roślinnych w przeciwieństwie do leków chemicznych jest znacznie mniejsze ryzyko wystąpienia skutków ubocznych.

Należy mimo wszystko zachować jednak ostrożność, ponieważ również w przypadku roślin należy zapoznać się z możliwością występowania ewentualnych skutków ubocznych, takich jak na przykład alergie, oraz zwrócić uwagę na stosowanie odpowiedniej dawki, ponieważ niektóre z nich w niewłaściwych ilościach mogą być toksyczne. Ważna jest również wiedza na temat toksycznych części roślin. Dlatego najlepiej skonsultować się z wykwalifikowanym fitoterapeutą, który udzieli fachowej porady i zaproponuje odpowiednie dawki. Stosowanie należy zakończyć po maksymalnie 4 tygodniach, ponieważ długotrwałe stosowanie może powodować podrażnienia.

Francuski lekarz Henri Leclerc w sposób bardzo znaczący ukształtował pojęcie fitoterapii. Zdefiniował on fitoterapię jako leczenie i profilaktykę chorób za pomocą roślin oraz produktów pochodzenia roślinnego. Dlatego też lecznicze preparaty ziołowe nazywane są również fitofarmaceutykami lub lekami pochodzenia roślinnego.

Uwaga:

Pod pojęciem leków roślinnych rozumie się suszone i rozdrobnione rośliny lub ich części, które nadają się do przechowywania. Przetwarzanie może wpływać na ich jakość farmaceutyczną. Dlatego też nie należy nigdy dopuszczać do zbyt długiego przechowywania i gromadzenia zapasów.

Sposoby przygotowania są bardzo różnorodne, a ponadto preparaty można stosować zarówno zewnętrznie, jak i wewnętrznie.

Wywary mają zastosowanie w przypadku twardszych części roślin, takich jak na przykład drewno, nasiona, kora i korzenie. Mamy tu do czynienia z wyciągami wodnymi.

Napary są również płynnymi nalewkami z roślin leczniczych. W przypadku stosowania wewnętrznego substancje czynne uwalniają się w postaci herbaty, a w przypadku stosowania zewnętrznego w postaci okładów, kompresów lub inhalacji.

Maceraty natomiast są wyciągami na zimno. Poprzez zmieszanie z wodą lub alkoholem lub mieszanką tych obu składników, substancje czynne są ekstrahowane ze świeżo ściętych roślin leczniczych. Ta forma przygotowania jest szczególnie wskazana w przypadku roślin, których substancje czynne ulegają zniszczeniu pod wpływem ciepła. Należą do nich prawoślaz lekarski, ślaz, płucnica islandzka zwana również porostem islandzkim, podbiał pospolity, rosiczka i babka lancetowata.

Okłady ziołowe przygotowuje się z grubo zmielonych lub drobno pokrojonych roślin leczniczych zmieszanych z wodą. Okłady stosuje się zewnętrznie, nakładając je miejscowo na dotknięty obszar, gdzie mogą one spełniać swoją leczniczą funkcję. Podczas gdy rośliny zawierające śluz, takie jak prawoślaz lub siemię lniane, działają łagodząco, okłady z rumianku lub tymianku mają działanie chłodzące i dezynfekujące.

Ponadto, istnieje kilka różnych substancji czynnych występujących w roślinach leczniczych, które wytwarzane są w procesie metabolizmu roślin. W wyniku pierwotnego metabolizmu, znanego również jako fotosynteza, powstają tak zwane wtórne substancje roślinne, które przyczyniają się do utrzymania zdrowia lub leczenia różnych chorób. Poniżej znajdziesz więcej informacji na temat grup tych substancji czynnych będących produktami wtórnego metabolizmu.

Alkaloidy to naturalne substancje, zasadowe i gorzkie w smaku związki azotu, które powstają podczas procesu metabolizmu roślin. Bardzo ważne jest przyjmowanie odpowiedniej dawki, ponieważ alkaloidy, ze względu na swoje silne działanie, są niezwykle toksyczne. Do tej grupy substancji należą znane środki uzależniające, takie jak morfina, kofeina i nikotyna. Jednak stosowane w niewielkich ilościach mogą mieć działanie hamujące i terapeutyczne na układ nerwowy.

Przykładami innych alkaloidów są:

• Morfina i papaweryna, podobnie jak mak lekarski, które stosowane są w celu uspokojenia i złagodzenia bólu.

• Zimowit jesienny, znajdujący zastosowanie w terapii nowotworów i dny moczanowej.

• Barwinek, który również ma zastosowanie w terapii nowotworów.

• Pokrzyk wilcza jagoda i bieluń, te z kolei wykorzystywane są zwłaszcza w homeopatii.

Glikozydy to substancje roślinne, które zawierają związek chemiczny zawierający cząsteczkę alkoholu i cukru i mogą być bardzo szybko przyswajane przez organizm. Działanie glikozydów jest niezwykle zróżnicowane. Na przykład występujące w naparstnicy glikozydy o nazwach digoksyna i digotoksyna wpływają na zwiększenie siły skurczowej serca (umożliwiając przepływ większej ilości krwi przez układ krążenia), ale jednocześnie spowalniają częstotliwość skurczów serca, co odróżnia je od tradycyjnych leków nasercowych.

Inne mechanizmy działania to:

• Glikozydy antrachinonowe (liście senesu, rośliny należącej do rodziny bobowatych z podrodziny brezylkowych) mają działanie przeczyszczające i stymulują pracę jelita cienkiego.

• Glikozydy triterpenowe (pluskwica groniasta) mają działanie podobne do estrogenów i wykazują wpływ na żeńskie narządy płciowe, na przykład w przypadku zespołu napięcia przedmiesiączkowego.

Glukozynolany są podgrupą glikozydów i charakteryzują się intensywnym zapachem wynikającym z obecności izotiocyjanianu allilu, który jest odpowiedzialny za ostry smak musztardy i chrzanu.

Ich działanie obejmuje między innymi:

• stymulowanie układu odpornościowego,

• wspomaganie trawienia,

• hamowanie rozwoju bakterii i działanie grzybobójcze (znane również jako antybiotyk ziołowy),

• pobudzanie przepływu żółci.

Saponiny to substancje, które zmniejszają napięcie powierzchniowe wody, podobnie jak zwykłe mydło, stąd ich nazwa wywodząca się z łacińskiego sapo = mydło, oraz hamują rozmnażanie się mikroorganizmów, takich jak grzyby. Na przykład saponiny występujące w korzeniu lukrecji mają działanie przeciwbakteryjne, przeciwzapalne i wykrztuśne, dlatego są stosowane przede wszystkim w terapii chorób układu oddechowego lub problemów związanych z układem pokarmowym.

Uwaga:

Nie należy ich stosować w przypadku krwawień lub wrzodów w przewodzie pokarmowym, ponieważ saponiny przedostają się do krwiobiegu i powodują rozpad czerwonych krwinek (hemoliza). Przedawkowanie może również powodować nudności.