Maria Konopnicka

UTWORY DRAMATYCZNE

Wydawnictwo Avia Artis

2023

ISBN: 978-83-8226-979-6

Ta książka elektroniczna została przygotowana dzięki StreetLib Write (https://writeapp.io).

spis treści

Jerzy Bohusz

Komnata obszerna w stylu XVI wieku; sprzęty ciężkie, dębowe: na prawo ogromny rzeźbiony kredens, na nim srebrne dzbany i misy; w pośrodku stół okrągły, wzorzystym kobiercem pokryty, na nim ksiąg kilka w wspaniałej oprawie z klamrami; na lewo marmurowy komin; przed nim rozesłana niedźwiednia; nieopodal wygodne siedzenie. W głębi podwoje, przysłonięte makatą. — Na ścianach kilka pięknych obrazów i parę sztuk broni. — Zmierzch jesienny; kozaczek dokłada drew na ognisko. —

MACIEJ RAWA.
Drew mi nie żałuj! W narożnej komnacie
Narządź posłanie dla księdza; a z rana
Do mszy ze dzwonkiem, ty — i Michał drugi! —
A wara w kułak śmiać się, jak grzechotka,
Bo, jak Bóg w niebie, grzbiet z pletnią się spotka!

KOZACZEK.
To z zakrystjana, proszę jegomości...
Tak przez nos śpiewa...

MACIEJ.
No, no! z zakrystjana...
Już wy tam zawsze jakieś przypadłości
Pomiędzy sobą, infamisy, macie. —
A czy to nie wiesz, przed kim do posługi
Stajesz w kościele? — Hę? co?... to nie żarty.To jest Majestat Boży! —

(zapala światło)

Te świeczniki
Zanieś na skrzydło!

(oddaje chłopcu dwa ciężkie, srebrne, kilkoramienne lichtarze, chłopiec wychodzi)

— A zagaś je znowu,Lecąc na oślep! —

(chwila milczenia; zwraca się do Jana Ponowy, leśnika starosty, zajętego czyszczeniem kordelasa w bogatej oprawie)

— Tak mi się coś zdawa,
Że cała wasza jutrzejsza wyprawa
Na owe w lasach podkomorskich dziki,
Te sfory gończych i kundle i chartyZostaną doma —

PONOWA.
Co znów waść? —

MACIEJ.
Pan chory,
Jeszcze się z jednej nie wylizał biedy...
A wam się żąda nowego znów łowu...
W domu apteka, mastyki, doktory,
I jakieś smutki i kwasy... Od kiedy
Wrócił z festynu od referendarza,
Chodzi, jak struty, i w oczach mi gaśnie,W jakimś frasunku i w jakiejś tęsknocie. —

(trzęsie głową)

Źle! źle, mój panie Ponowa!...

PONOWA.
Toż właśnie
Muzyki lasu rzeźwiącej mu trzeba!
Kniei i trąbki i echa... i grania
Łowieckich haseł, ogarów... i nieba
Z jesiennym wichrem... i konia, co w locie
Ziemi zaledwie dotyka, jak ptaszę...
A tuman z drogi i z myśli rozgania!...
Właśnie się dobrze obława nadarza! —
Pan się rozsmuci...

MACIEJ.
I!... co mi tam Wasze
Prawisz! Rozsmuci!... Ot, także medyki!...
Lasu mu trzeba!... Zapewne naboju
Drugiego w ramię, jak ongi!... Muzyki
Kniei! ogarów! — A toć już z daleka
Człowiek aż głuchnie, wyszedłszy ze dwora;
Tak to sobactwo ujada i szczeka,Nawet Zdrowaśki nie zmówisz w spokoju...

(sentencjonalnie zażywając tabakę)

A ja powiadam memu Jegomości:
Innego tutaj lekarstwa potrzeba...
I niebieskiego podobno doktora,
Boć wszystkie smutki te i te tęskności,
Co ćmą się niosą, jak tatarskie strzały,
Stamtąd!... o!... z gniazda kalwinów powstały...

(ukazuje palcem)

A was tam jeszcze coś ciągnie!

PONOWA.
Do licha!
Co mi tam patrzeć, jak Boga kto chwali,
Jeżeli pełno dolewa kielicha,
A na obławie w sam łeb dzika wali —
Po katolicku! —

MACIEJ.
Tfu, do paralusza!...
Waćpan mi bluźni! Waćpan nie pamięta,
Że szlachcicowi religia rzecz święta!...Że...

(Ponowa się śmieje. Maciej, spostrzegłszy to, mówi)

...To nie śmiechy! —

PONOWA.
A niechże ja waści
Tak się napatrzę!... Czy by też kto wierzył,
Że w starym taki animusz i dusza?...
Ot, gdyby przyszło do jakiej napaści,Waśćbyś wystrzelił wpierw, nim jabym zmierzył.

(Maciej słucha zamyślony)

No! bez frasunku!... Jak gadać, to szczerze!

(zbliża się i mówi z cicha)

Pana nie żadne kalwińskie pacierze
Wabią w gościnę; ba! nawet nie dziki,
Choć tak gwałtownie rozgorzał do kniei...
Innej on szuka i żąda muzyki,
Nie echa rogów łowieckich! Ja bacznie
Umiem poglądać... to proszę Aspana,
Nieraz widziałem, że stał na polanie.
Jak niepamiętny, choć palba grać zacznie
I zwierz na niego wychodzi, Mosanie.
Głowa spuszczona, twarz smutkiem oblana.
Właśnie jak człowiek, co nie ma nadziei —
To wszystko idzie z afektu...

MACIEJ.
Co, Wasze?

PONOWA.
Cóż się Waść zrywasz?... Czy Turkiem was straszę?
Czy Tatarzynem?... At! bieda prawdziwa,Kiedy kto dyskurs nie w porę przerywał —

(Zabiera się do czyszczenia broni)

MACIEJ.
Dla Boga, mówcież! Wszak ja nań z maleńka
Dmuchał i chuchał; ot, jak mnie widzicie,
Takem go temi piastował rękami —
Takbym za niego dał stare to życie!...
Nie dziw, że serce wszystkiego się lęka,
Kiedy miłuje! — To mówcież!

PONOWA.
Bóg z wami! —
Powiadam tedy, że cała ta bieda
Idzie z afektu do Imć panny Ewy. —

MACIEJ.
Matko Chrystusa!... a toćże pan stary
Nigdy kalwinki poślubić mu nie da!A czy to w Polsce nie stało już dziewy!..

(Reszty brak).

Fragment

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Z przeszłości. Fragmenty dramatyczne

Hypatya

I

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

II

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

III

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Vesalius

I

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Galileusz

I

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

II

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Prometeusz i Syzyf

I. PRZED WIEKAMI

I

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

II. PO WIEKACH

I

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

II

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

III

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Podziękowania

Wydawnictwo Avia Artis dziękuje serdecznie wszystkim ludziom zaangażowanym w powstanie tej książki.

*****

Maria Konopnicka

UTWORY DRAMATYCZNE

Projekt okładki: Avia Artis

W projekcie okładki wykorzystano portret Marii Konopnickiej .

Autor: Leopold Bude

Wszystkie prawa do tego wydania zastrzeżone.

© Wydawnictwo Avia Artis

2023