Spis treści

1. Wstęp

2. Jak korzystać z tej książki

3. Część I. Wstęp do pracy z cieniem

1. Rozdział 1. Poznaj swój cień

Tytuł oryginału: The Complete Shadow Work Workbook & Journal

Przekład: Dorota Lachowicz
Opieka redakcyjna: Katarzyna Nawrocka
Redakcja: Aleksandra Kacianowska-Wernik
Korekta: Justyna Techmańska
Cover and internal design © 2024 by Callisto Publishing LLC
Projekt okładki i książki na podstawie oryginału: Norbert Młyńczak
Ilustracje: Shutterstock – © Bibadash (ramka), © Kozyrina Olga (wzór roślinny); iStock/Getty Images – © Natouche (oko), © MaryliaDesign (liść), © Tetiana Lazunova (lustro)

Copyright © 2024 Callisto Publishing LLC. First Published in English by Callisto Publishing LLC
Copyright for the Polish edition and translation © JK Wydawnictwo, 2025

Niniejsza publikacja jest chroniona prawem autorskim. Publikacja może być zwielokrotniana i wykorzystywana wyłącznie w zakresie dozwolonym przez prawo lub umowę zawartą z Wydawcą. Zwielokrotnianie i wykorzystywanie treści publikacji w jakiejkolwiek formie do eksploracji tekstów i danych (text and data mining) lub do trenowania modeli sztucznej inteligencji bez uprzedniej, wyraźnej zgody Wydawcy jest zabronione.

ISBN 978-83-68262-78-0
Wydanie I, Łódź 2025

JK Wydawnictwo
ul. Krokusowa 3, 92-101 Łódź
tel. 42 676 49 69
www.wydawnictwofeeria.pl

Wersję elektroniczną przygotowano w systemie Zecer

Dedykuję tę książkę wszystkim tym,
którzy pracują nad sobą, leczą swoje rany
i nieprzerwanie trzymają się drogi samorozwoju.
Dziękuję, że robicie swoje.

Wstęp

Witam cię na początku tej ekscytującej podróży! Nazywam się Kelly Bramblett i będę twoją przewodniczką po zagadnieniach pracy z cieniem przedstawionych na stronach tej książki. Jestem specjalistką w dziedzinie psychologii traumy, terapeutką stosującą metodę EFT (technika emocjonalnej wolności), trenerką rozwoju osobistego, praktyczką prawa przyciągania oraz nauczycielką metody reiki stworzonej przez mistrza Usui. Poza wszystkimi tymi tytułami i certyfikatami jestem jednak przede wszystkim człowiekiem, który przezwyciężył własną traumę i ma ogromną motywację do niesienia pomocy innym ludziom również pragnącym się od niej uwolnić.

Najbardziej wartościowe lekcje, które odebrałam od życia, nie wynikały z uczestnictwa w jakimkolwiek szkoleniu. Otrzymałam je podczas mojej osobistej pracy z cieniem, w podróży ku zdrowiu, która trwała ponad dwadzieścia lat. Poruszałam się wówczas, robiąc dwa kroki w przód i jeden w tył. Wolne tempo moich postępów wynikało przede wszystkim z tego, że nie miałam narzędzi niezbędnych do leczenia mojego zranionego „ja”. Choć proces nauki był mozolny, te lekcje wywarły na mnie ogromny wpływ. Po pewnym czasie, kiedy jakość mojego życia zaczęła się poprawiać, wiedziałam już, że pragnę przekazywać innym to, czego sama się nauczyłam, żeby nie musieli tak jak ja spędzać na tym aż dwudziestu lat. To, czego dowiesz się z mojego podręcznika, będzie cię wspierać przez całą resztę życia, o ile zaczniesz regularnie stosować opisane przeze mnie techniki oraz porady.

Chociaż podczas własnej pracy z cieniem skupiałam się przede wszystkim na leczeniu niezabliźnionych ran, to ma ona również wiele innych aspektów. „Cień” to po prostu kolejne określenie na naszą podświadomość. Pod powierzchnią tego, czego jesteśmy świadomi, dzieje się bowiem naprawdę dużo. Nasze ograniczające przekonania, uwarunkowany doświadczeniami sposób myślenia, niezabliźnione rany, wstyd, wewnętrzne „ja” oraz najgłębiej skrywane obawy – to wszystko są aspekty cieni naszych umysłów. Ich połączenie wprowadza nas w toksyczne schematy, wyzwala najgorsze emocje i skutkuje brakiem zadowolenia z życia.

Ta książka jest dla każdego, kto czuje, że utknął w miejscu lub pragnie dla siebie czegoś więcej. Jest ona dla tych, którzy chcą dogłębnie zrozumieć siebie i są gotowi przyjrzeć się także zawstydzającym aspektom swojej podświadomości z miłością, współczuciem i radykalną samoakceptacją. Wiem, że może to brzmieć nieco (lub nawet bardzo) przerażająco, ale obiecuję, że przeprowadzę cię tą drogą z wielką delikatnością, wskazując ci narzędzia, których skuteczność poparta jest dowodami i które będą dla ciebie wsparciem nawet na długo po zakończeniu pracy z niniejszą książką.

Chociaż napisałam ten podręcznik, żeby dodać ci sił i pewności w samodzielnej pracy nad sobą, nie może on zastąpić profesjonalnego leczenia, na przykład w postaci terapii. Jeżeli w którymkolwiek momencie poczujesz, że praca z moją książką wyzwala w tobie emocje lub myśli, z którymi nie potrafisz poradzić sobie w pojedynkę, zgłoś się po pomoc. Przyznanie się do tego, że potrzebujemy wsparcia, nie jest powodem do wstydu. Żaden człowiek nie musi przechodzić przez życie samotnie.

Co prawda podczas pracy z cieniem nierzadko czuje się dyskomfort, to jest ona również satysfakcjonująca i często nawet przyjemna. Pamiętaj, że nigdy nie przestajemy się uczyć ani rozwijać. Pozwól, aby ta prawda o życiu uspokajała cię i odprężała podczas pracy, weź głęboki oddech, a kiedy poczujesz w sobie gotowość… Zaczynajmy!

Jak korzystać z tej książki

Podzieliłam tę książkę na dwie części. Pierwsza to wprowadzenie, które pomoże ci dogłębnie zrozumieć, na czym polega praca z cieniem oraz w jaki sposób możesz dzięki niej poprawić swoje życie.

Część druga ma natomiast charakter zdecydowanie praktyczny i składa się z sześciu rozdziałów zawierających interaktywne ćwiczenia i sugestie praktyk, które możesz wprowadzić do swojej codziennej rutyny, oraz przykłady z życia wielu osób. W każdym z rozdziałów znajduje się także wydzielona przestrzeń przeznaczona do prowadzenia dziennika i zawierająca wskazówki, jak to robić, w której znajdziesz zagadnienia ujęte w taki sposób, aby wywołały w tobie refleksję nad własnymi myślami, emocjami oraz osiągnięciami na kolejnych etapach tej podróży, jaką jest praca z cieniem.

To, w jaki sposób będziesz korzystać z tej książki, zależy wyłącznie od ciebie. Możesz przepracować wszystkie tematy od początku do końca albo poddać się intuicji i eksplorować te kwestie, które w danym momencie będą ci najbardziej potrzebne. Którąkolwiek z metod wybierzesz, pamiętaj, że cel podróży nie jest najważniejszy, liczy się sama droga. W tym starym powiedzeniu kryje się wiele mądrości, zwłaszcza jeśli odniesiemy je do rozwoju osobistego i pracy nad sobą. Nie śpiesz się i pozwól sobie w pełni przyswoić każdą z lekcji, aby pomogła ci wprowadzić w życiu zdrowe zmiany. Nie wykonuj ćwiczeń w biegu ani nie traktuj ich jak podpunktów na liście zadań do odhaczenia. Staraj się wdrażać poznane tutaj koncepty powoli i konsekwentnie, żeby pomogły ci stworzyć nowe nawyki. Do długofalowych zmian oraz stałego samorozwoju zmierza się spokojnym tempem, poruszając się w odpowiednim kierunku. Doprawdy, nie ma powodu do pośpiechu.

Część I

Wstęp do pracy z cieniem

Niech pierwsza część mojej książki stanie się fundamentem, który doda ci stabilności dzięki wiedzy, czym jest – oraz czym nie jest – praca z cieniem. Zaproszę cię w niej do analizy definicji cienia oraz zwrócę twoją uwagę na to, w jaki sposób tworzą się ograniczające nas przekonania oraz uwarunkowany sposób myślenia. Musisz zrozumieć, że każdy człowiek ma taką cząstkę, która kryje się w cieniu, i chociaż twoją pierwszą reakcją może być poczucie wstydu albo zażenowanie tym, co uda ci się tam odkryć, to przy właściwym nastawieniu szybko zrozumiesz, że ukryte aspekty ciebie mogą stać się najwspanialszymi narzędziami samorozwoju. Z czasem zaczniesz nawet odczuwać wdzięczność za bolesne lekcje, odniesione rany oraz budzące dyskomfort energie, które są przechowywane w twojej podświadomości. Na początek jednak potrzebna ci będzie odpowiednia wiedza oraz zrozumienie sposobu, w jaki twój cień formuje się z różnych wydarzeń z przeszłości. Uporządkowanie sobie tych kwestii pozwoli ci realizować kolejne lekcje z łatwością oraz pewnością siebie, które zapewnią ci sukces i trwałość w procesie samodoskonalenia.

Rozdział 1

Poznaj swój cień

W tym rozdziale skupimy się przede wszystkim na wyjaśnieniu istoty twoich ukrytych cech oraz sposobu, w jaki rozwijają się one na przestrzeni twojego życia. Twój cień formuje się przez cały czas, a w procesie jego tworzenia bierze udział wiele różnych czynników. Nie chodzi jednak o to, aby stłumić albo odrzucić część cech, które składają się na twoją tożsamość. Zależy nam raczej na nauce tego, jak kochać, doceniać, obserwować bez osądzania oraz integrować cień ze sobą, jednocześnie się z nim nie utożsamiając. Postępując w taki sposób, zwiększysz przestrzeń pomiędzy reakcją a odpowiedzią, co pozwoli ci dokonywać zdrowych wyborów bez względu na sytuację, w jakiej się znajdziesz.

W tym rozdziale nauczysz się także, jak ukoić swoje wewnętrzne dziecko, odrzucić uwagi wewnętrznego krytyka oraz uciszyć własne ego, aby móc działać z jasnością umysłu. Omówimy tu również sposoby myślenia, ponieważ stanowią one ważny element pracy z cieniem. Dowiesz się też, czym jest chaos, który często pojawia się w tych momentach, w których próbujemy uciekać od naszego cienia lub ignorować go albo powstrzymywać. Na koniec szczegółowo przedstawię wieloraki pozytywny wpływ, jaki będzie miała praca z cieniem na każdy obszar twojego życia.

Konfrontacja z uwarunkowanym sposobem myślenia

Z czułością wspominam pewną klientkę z początków mojej kariery w coachingu. Sara zgłosiła się do mnie, ponieważ czuła, że ma niezdrową relację z jedzeniem, którą porównywała do uzależnienia. Martwiły ją nie tyle ilości spożywanego pożywienia, ile jego niska jakość.

Kiedy zaczęłyśmy analizować jej naznaczoną traumą historię, Sara zdradziła mi, że jako dziecko była kozłem ofiarnym w wielodzietnej rodzinie. Jej kontrolująca matka, która stosowała wobec dzieci przemoc słowną oraz fizyczną, zaszczepiła strach we wszystkich członkach rodziny, włącznie z potulnym ojcem Sary, który sam nigdy nie uciekał się do przemocy, ale też nie powstrzymywał żony. Pewnego razu Sara przyznała, że matka regularnie biła ją butem, wykrzykując przy tym raz po raz: „Jesteś porażką!”.

Kiedy Sara się u mnie pojawiła, pragnęła zostać coachem i pisać książki, niestety ograniczające przekonania, które wyniosła z wczesnego dzieciństwa, wywołały u niej poczucie, że nie jest wystarczająco dobra, aby się czymś takim zajmować. Brak satysfakcji z wykonywanego wówczas zawodu oraz z całego życia, które prowadziła, sprawił, że zaczęła szukać pocieszenia w jedzeniu, które wypełniało pustkę pozostawioną przez bolesną przeszłość. Podczas pracy przekonałam ją do skonfrontowania się z tymi ograniczającymi przekonaniami oraz zastosowania praktyk, które pomogły jej uwolnić z ciała głęboko skrywane latami emocje i zmieniły jej cały sposób myślenia. Kiedy rozmawiałyśmy ostatnim razem, Sara miała już swoich dwóch pierwszych klientów pro bono i starała się o uzyskanie certyfikatu z coachingu.

Czym jest cień personalny?

Termin „cień personalny” został ukuty przez Carla Junga, sławnego szwajcarskiego psychoanalityka, choć jeśli znasz pracę z cieniem z absurdalnych wyjaśnień, których w dzisiejszych czasach jest pełno w internecie, możesz nie wiedzieć, że ma ona cokolwiek wspólnego z nauką. Odkrywanie swoich ukrytych cech może wydawać się bardzo tajemnicze, w istnieniu cienia personalnego nie ma jednak jakiejkolwiek mistyki. Atrybuty cieni to zwykle te części nas, których się wstydzimy, dlatego też próbujemy ich w sobie nie zauważać.

Często pytam klientów sceptycznie podchodzących do pracy z cieniem, czy czują się idealni. Za każdym razem bez wahania odpowiadają: „Oczywiście, że nie!”. Moje następne pytanie brzmi wówczas: „Dlaczego więc odczuwasz wstyd z powodu swojej nieidealności, skoro nieidealny jest każdy człowiek na tej planecie?”. Takie postawienie sprawy zwykle pozwala im przybrać mniej oceniającą i bardziej akceptującą postawę w procesie samoobserwacji. Perfekcja nie jest ani naszym celem, ani nawet częścią ludzkich doświadczeń. Tym, do czego powinniśmy dążyć, zawsze będzie samoświadomość i bezustanny rozwój. Wszyscy mamy własny cień, z którym się zmagamy, dlatego nie myśl, że jesteś z jego powodu osobą gorszą od innych lub niegodną osiągnięcia celu.

W jaki sposób powstaje cień personalny?

Cień personalny jest częścią naszej ludzkiej natury, co oznacza, że pewne atrybuty cienia nosimy w sobie już od momentu zaczerpnięcia pierwszego oddechu. Jego obecność jest wpisana w najbardziej prymitywne obszary naszego mózgu, a współcześni ludzie otrzymali cień w spadku po swoich pradawnych przodkach, którzy potrzebowali takiego sposobu myślenia oraz reakcji walki lub ucieczki, aby zapewnić przetrwanie ludzkiego gatunku. Dziś ukryte części naszej psychiki pełnią jednak zupełnie inną funkcję niż w przeszłości: pozwalają nam wejść na wyższy poziom dojrzałości emocjonalnej.

Każdy z nas jest kształtowany przez swoje unikalne doświadczenia, które zdobywamy na przestrzeni całego życia. Mózg bezustannie odbiera informacje w postaci zewnętrznych bodźców, przy czym jeśli zbyt mocno identyfikujemy się z naszym ego, zostaną one przefiltrowane przez jego soczewki, a my zareagujemy w sposób niezgodny z naszą wyższą świadomością. Czy zdarzyło ci się kiedyś stracić nad sobą panowanie lub powiedzieć ukochanej osobie coś, czego wcale nie myślisz, a po uspokojeniu się czuć z tego powodu wyrzuty sumienia? Takie sytuacje mają miejsce właśnie wtedy, kiedy działamy niezgodnie z naszym wewnętrznym systemem wartości, a szczególnie wówczas, gdy nie jesteśmy świadomi istnienia naszego personalnego cienia.

Dzieciństwo i życie rodzinne

Duża część uwarunkowanego sposobu myślenia oraz niezdrowych systemów przekonań obecnych w naszej podświadomości powstaje w dzieciństwie i rozwija się z czasem, stopniowo coraz bardziej niszcząc nasze życie w wieku dorosłym. To dlatego istotnym elementem pracy z cieniem jest eksploracja naszych najwcześniejszych wspomnień oraz środowiska, w którym dorastaliśmy. Ze względu na zaufanie, którym dziecko instynktownie obdarza rodziców bądź opiekunów, bez zastrzeżeń przyjmuje ono wszystko, co mu się mówi lub pokazuje. Jeśli na przykład rodzic powstrzymuje się od czułości oraz pochwał, może wytworzyć w swoim dziecku lęk przed odrzuceniem. Wykształciwszy w sobie mechanizm obronny, takie dziecko wyrośnie na osobę niedostępną emocjonalnie, która w rezultacie będzie miała trudności z utrzymywaniem zdrowych relacji, przez co historia zatoczy koło.

Traumatyczne przeżycia oraz wspomnienia

Nasze nierozwiązane traumy zajmują ogrom miejsca w cieniu naszej psychiki, szczególnie jeżeli pochodzą z wczesnego okresu życia, w którym to w naszych umysłach wciąż kształtowały się podstawowe założenia dotyczące świata. Nieleczona trauma może doprowadzić do wpadnięcia w spiralę destrukcyjnych zachowań. Pracując w ośrodku psychoterapeutycznym, spotykam masę osób starających się odzyskać zdrowy sposób myślenia – zwykle zmagają się one z uzależnieniami, niską samooceną, potrzebą zadowalania wszystkich dookoła i niezdolnością do zrozumienia drugiego człowieka oraz stawiania zdrowych granic. Kiedy zaczniemy cofać się po nitce do kłębka, odkryjemy, że niemal wszystkie toksyczne zachowania oraz schematy wywodzą się ze starych, wciąż jątrzących się ran.

Postrzeganie wstydliwych doświadczeń

Wstyd odgrywa wielką rolę w życiu człowieka, ale nie powinien być mylony ze swoim energetycznym kuzynem – poczuciem winy. Zdrowe poczucie winy jest ważne, ponieważ ostrzega nas, kiedy postępujemy wbrew naszym standardom moralnym, a także zapewnia nam możliwość powrotu do życia w zgodzie z podstawowymi wartościami i naszym wewnętrznym systemem przekonań. Poczucie winy zamienia się we wstyd dopiero wówczas, gdy nie umiemy sobie wybaczyć lub gdy nie potrafimy kontrolować pewnych działań, co powoduje u nas wyrzuty sumienia. Osoba doświadczająca ciągłych traumatycznych przeżyć często rozwija w sobie niezdrowe poczucie winy oraz wstyd, a ponadto czuje się odpowiedzialna za zachowania i działania innych. Energia wstydu trafia wówczas do jej podświadomości i tam jest przechowywana, co wpływa na to, jak ta osoba czuje się sama ze sobą, jak pozwala traktować się innym oraz czy uważa się za osobę godną udanego życia.

Dlaczego otwarty umysł jest najważniejszy?

Fundamentami pracy z cieniem są zdrowy sposób myślenia oraz wyregulowany układ nerwowy. Musisz mieć na tyle otwarty umysł, aby móc wyjść ze swojej strefy komfortu, ale jednocześnie potrafić odpowiednio regulować emocje, by zrobić to w sposób zrównoważony. Zawsze radzę, aby przed rozpoczęciem pracy z cieniem przeznaczyć kilka chwil na praktykę intencjonalności i świadomości. Spróbuj spowolnić oddech, wydłużając każdy wdech i wydech (wciągaj i wypuszczaj powietrze przez nos). Przeskanuj swoje ciało i zauważ wszystkie jego obszary, w których czujesz ucisk bądź naprężenie mięśni. Z każdym wydechem uwalniaj część napięcia i stopniowo się rozluźniaj. Możesz nawet postanowić, że będziesz dla siebie kimś, kto cię kocha, współodczuwa twoje emocje i cię nie ocenia.

Jeżeli w którymkolwiek momencie pracy z książką poczujesz przytłoczenie, niepokój albo nazbyt silne reakcje emocjonalne – a więc sygnały rozregulowanego układu nerwowego – zatrzymaj się i poćwicz spokojne oddychanie. Zwracanie uwagi na subtelne zmiany w naszych ciałach będzie pomocne we wszystkich aspektach życia. Jeśli chcesz, aby praktyka oddechowa przyniosła ci jeszcze więcej korzyści, wkomponuj ją w swoją codzienną rutynę. Możesz również podjąć wyzwanie, aby każdego dnia poświęcać na świadomy oddech nieco więcej czasu. Nie zniechęcaj się jednocześnie, jeżeli na początku będziesz wytrzymywać w skupieniu zaledwie przez kilka minut. Wraz z konsekwentnym praktykowaniem ten czas się wydłuży. Twój oddech jest jednym z najwspanialszych narzędzi, więc korzystaj z niego za każdym razem, gdy zapragniesz poczuć znów swoje ciało, uziemić się i wrócić do swojego centrum.

Zagrożenia związane z tłumieniem cienia

Zauważyłam istnienie oczywistej relacji pomiędzy ukrytymi traumami moich klientów a ich dolegliwościami, takimi jak zaburzenia autoimmunologiczne, fibromialgia i inne rodzaje chorób fizycznych. Kiedy tłumimy w sobie cechy cienia, usiłując ominąć dyskomfort szerokim łukiem, dyskomfort ten przybiera inną formę. Unikanie może stanowić rozwiązanie na krótką metę, ale ukrywanie tego, co uznajemy za nieprzyjemne bądź niekomfortowe, w końcu się na nas zemści. Tłumienie emocji ma nie tylko negatywny wpływ na nasze ciało fizyczne, ale może również skutkować nasileniem intensywności objawów emocjonalnych oraz uwidocznić się jako nerwica, depresja czy brak ogólnej satysfakcji z życia.

Z doniesień Centrum Kontroli Chorób i Zapobiegania Chorobom Serca wynika, że w USA co 36 sekund jeden człowiek umiera z powodu chorób układu krążenia, co czyni je „głównym powodem śmierci wśród osób płci męskiej i żeńskiej oraz należących do większości grup rasowych i etnicznych w Stanach Zjednoczonych”. Setki badań wykazały powiązanie stresu, lęku i rozmaitych zaburzeń psychicznych z chorobami naczyniowymi i zawałami serca. Wniosek jest prosty: aby żyć jak najzdrowiej, musimy opanować umiejętność przetwarzania emocji oraz radzenia sobie ze wzlotami i upadkami życia. Praca z cieniem nie tylko pomoże ci przepracować zdarzenia z przeszłości, lecz także ułatwi nastawienie się na rozwój i nauczy zdrowej świadomości chwili obecnej. Dzięki temu poradzisz sobie z przyszłymi wyzwaniami bez konieczności upychania ich w podświadomości, co w rezultacie doprowadzi do poprawy twojego zdrowia.

Dokumentuj swoją podróż

Jedną z najważniejszych rzeczy, jakich nauczyłam się podczas zdobywania certyfikatu z EFT, jest to, aby zawsze prosić klientów – najpierw przed sesją terapeutyczną, a później ponownie po jej zakończeniu – o ocenienie w skali od 1 do 10, jak się czuli. Powód jest prosty: nasze umysły mają tendencję do zapominania stanu wyjściowego po tym, jak sytuacja zmieni się na lepsze; dlatego trudno nam obiektywnie mierzyć własne postępy. Terapeuci zauważyli, że zanim pojawił się element oceny, ich klienci zwykle zgłaszali niewielką poprawę samopoczucia, jako że w trakcie terapii zapominali o swoim emocjonalnym punkcie wyjścia. Odkąd włączono ten element do praktyki EFT, rezultaty jej stosowania się poprawiły, ponieważ pacjenci wreszcie potrafili porównać, jak czuli się przed, a jak po leczeniu.

Korzyści Z odkrywania własnego cienia

Chociaż praca z cieniem może wydawać się uciążliwa, to zapewniam cię, że płynące z niej korzyści będą warte twojego czasu oraz wysiłku. Swoim klientom często powtarzam: mamy jedynie odwiedzać swoje cienie, a nie przebywać z nimi przez całą wieczność. Dzięki krótkim wypadom do świata ciemności twój czas spędzany w świetle stanie się bardziej satysfakcjonujący. Co więcej, wskutek wprowadzania nowych, pozytywnych nawyków praca z cieniem będzie cię mniej przerażać i zacznie przynosić większe korzyści, aż stanie się twoją drugą naturą, dzięki czemu z czasem będzie wymagała od ciebie coraz mniej świadomego wysiłku. Twoje relacje się poprawią, miłość do siebie umocni się, a zwiększona pewność siebie otworzy ci drzwi do nowych możliwości i sukcesu. Twoje subtelne postępy, uzyskane dzięki stosowaniu praktyk samorozwoju, z czasem doprowadzą do wielkiej zmiany w każdym obszarze życia.

Niech twoje zdrowie i samopoczucie staną się priorytetem

Chociaż wiem, że wszyscy mamy szczelnie wypełnione kalendarze i żonglujemy jednocześnie setkami obowiązków, to pamiętaj, że zdrowie oraz dobre samopoczucie zawsze powinny być naszym priorytetem. To właśnie dzięki zaspokajaniu własnych potrzeb jesteśmy w stanie wykonywać obowiązki z zachowaniem dostępu do wszystkich wewnętrznych zasobów. Jeżeli poświęcamy czas na dbanie o siebie i łagodne konfrontowanie się z bieżącymi problemami, stajemy się najlepszymi wersjami siebie we wszystkich dziedzinach życia. Dodatkowo stanowimy wówczas pozytywny przykład dla innych ludzi poprzez przyznawanie pierwszeństwa naszym potrzebom, normalizowanie praktyki self-care oraz holistycznego podejścia do zdrowia, co często jest stygmatyzowane w nowoczesnym społeczeństwie, które uznaje bycie bezustannie zajętym za powód do chwały i oznakę sukcesu.

Uwolnij się od niszczycielskich schematów

Praca z cieniem polega na wyciąganiu na światło dzienne tego, co skrywa się w mroku – czyli, innymi słowy, na uświadamianiu sobie podświadomego. Jeśli zaangażujesz się w tę pracę, zaczniesz naturalnie zauważać powtarzalność toksycznych cykli i niszczycielskich schematów obecnych w twoim życiu. Świadomość jest pierwszym krokiem do zmiany. Kiedy ten element układanki znajdzie się już na właściwym miejscu, możesz zacząć tworzyć plan działania mający na celu uwolnienie się od szkodliwych nawyków, na przykład poprzez intencjonalne wprowadzanie zdrowszych przyzwyczajeń. Za każdym razem, gdy pozbywamy się toksycznego schematu albo zachowania, robimy przestrzeń, którą powinniśmy na swój sposób wypełnić, aby nie zrobiła tego za nas podświadomość. Właśnie w taki sposób uwalniamy się z niewidzialnych łańcuchów przykuwających nas do szkodliwych nawyków.

Ulecz dawne rany i wyrzuć z siebie to, co ci nie służy

Każdy z nas doświadczył w przeszłości pewnego rodzaju traumy. Takie jest życie. Uznanie tych doświadczeń i uwolnienie z siebie traumatycznych wspomnień jest podstawowym elementem rozwoju osobistego. Kiedy decydujemy się leczyć odniesione dawniej rany z miłością, współczuciem, akceptacją i wybaczeniem, jednocześnie pozwalamy sobie na prowadzenie bardziej udanego i satysfakcjonującego życia. Dobra wiadomość jest taka, że nie cierpisz na darmo. Twoje bolesne doświadczenia mają wyższy cel – dają ci okazję do odkrycia na nowo podczas procesu zdrowienia prawdziwej ekspresji twojej duszy. Jeśli spojrzysz na ból z tej perspektywy, stanie się on potężnym narzędziem oferującym wartościowe lekcje, które prowadzą do pogłębienia twojej świadomości siebie.

Ulepsz każdą sferę swojego życia

Wypracowanie spójnej rutyny obejmującej rozwój osobisty zapewni ci nieograniczone możliwości samodoskonalenia. Nauczenie się, jak być osobą responsywną, a nie reaktywną, postawi cię za sterami twoich doświadczeń. Przestaniesz mieć wrażenie, że życie tylko ci się przydarza, i będziesz coraz wyraźniej dostrzegać subtelny taniec pomiędzy intencją a odpowiedzialnością oraz jego powiązanie z twoim poziomem satysfakcji. Twoje relacje z ludźmi poprawią się, kiedy zaczniesz przyjmować zdrowsze podejście oparte na pozbawionej oceny obserwacji. Dzięki zaangażowaniu w samodoskonalenie rozwiniesz w sobie również zdrową miłość do siebie i zaczniesz z łatwością ustalać oraz utrzymywać odpowiednie granice. Twoje życie stanie się pełne znaczenia i dostatku, co pomoże ci otworzyć się na głębszy, bardziej satysfakcjonujący oraz rozmyślny sposób doświadczania świata.

Daj sobie zgodę na bycie tym, kim jesteś – ze wszystkimi swoimi wadami

Nie ma nic bardziej umacniającego niż pokazywanie światu najautentyczniejszej wersji siebie – ujawnianie, kim naprawdę jesteśmy, swobodnie, bez poczucia wstydu i zamartwiania się o to, co pomyślą inni. Radykalna samoakceptacja polega na kochaniu każdej części siebie, odnoszeniu się do siebie z łagodnością, kiedy popełniamy błędy, oraz na świadomości, że nasze wady – wynikające z tego, że jesteśmy ludźmi – nie obniżają naszej wartości. Całkowita wolność rodzi się z wewnętrznej walidacji, która uwalnia nas od potrzeby bycia lubianymi i usuwa lęk przed cudzymi opiniami oraz ocenami. Kiedy znasz siebie od podszewki, nikt nie przekona cię o słuszności własnych opinii na twój temat – a to niesie ze sobą wielką moc, dzięki której staniesz się osobą niezachwianą.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki