Marcin Meller

Trzy puszki bobu

Copyright © Marcin Meller 2023

Wydanie I

Warszawa MMXXIII

Niniejszy produkt objęty jest ochroną prawa autorskiego. Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku osobę, która wykupiła prawo dostępu. Wydawca informuje, że wszelkie udostępnianie osobom trzecim, nieokreślonym adresatom lub w jakikolwiek inny sposób upowszechnianie, upublicznianie, kopiowanie oraz przetwarzanie w technikach cyfrowych lub podobnych – jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom.

Fragment

Dedykacja

Między wiatrami

Gazem czy maczetami?

Lady Gaga i ja

Kiepski bar demokracja

Trójka na pustyni

Ofiara Edka

Wyjątkowo zimny blat

Koloniści

Mok kulturalny

Rozbłyskująca zapałka

Nie śmiejcie się z Gosiewskiej

Wizja tak prawdziwa, że straszna

Knajpy są lepsze od muzeów

Kto rano wstaje, tego szatan budzi

Grzegrzółka uczestniczy

Pochwała niewolnictwa

Cztery profesory

Przeszłość nigdy nie umiera

Wyspa wolności i modlitwy

Uprowadzenie Agaty

Chodzę i chodzę

Konstytucja

Świat bez Batmana

Całe życie z kultem

Króliczek

Krakowska szkoła matematyczna

Relokacja

Pancerny

Powrót

Biegnij, Lulu, biegnij!

I co pan proponuje?

Nie będą nam

Oczywista reakcja społeczna

Bo to jest

Kandydat marzeń

Szatański wróbel

A choćby i przez łzy

Dzień 7.

Dzień 14.

Dzień 21.

Dzień 28.

Dzień 35.

Dzień 42.

Święto pracy

Dzień 49.

Dzień 56.

Dzień 63.

Pierwsza narodowa lista zagrożeń dla prawego i sprawiedliwego narodowego narodu polskiego ze strony Trzaskowskiego wraz z objaśnieniami

Dzień 77.

Lutersko-cieszyńska zajadłość

Cały ciężar

Żart i maska

Angie

Po łomocie

Trzy lata

Swift & Wallace

Narodowy spis prostaków

Tydzień z życia opozycjonisty

Życie i twórczość Roberta lewandowskiego

Wyższa forma

Kamieni kupa

Milczenie owiec

Dla ciebie, Polsko

The end

Jebałpiesizm

O szmatach i ludziach

Spowiedź

Piękna i elegancka

Dzikie żądze

Prawo i porządek

Nieśmiertelny

Ja w sprawie arbuza

4000

Dwa kawa

Mike Gilderstern

Przypisy

Strona redakcyjna

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Dla Lalka

Między wiatrami

Ekscytacja zmieszana z paniką. Już piąty raz przez to przechodziłem – teraz za sprawą Czerwonej ziemi – i za każdym razem jest tak samo: radość z nadchodzącej premiery, z widoku egzemplarza w księgarni i strach, czy ktoś w ogóle kupi moją książkę, czy przyjdzie na spotkania autorskie? Kojarzycie to uczucie, kiedy robicie dużą imprezę, zapraszacie gości na ósmą i o tej ósmej nikogo nie ma? Niby normalne, bo kto przychodzi punktualnie na huczny melanż? O przepraszam, wróć. Mój brat Andrzej potrafił przyjść przed czasem, raz chyba byłem jeszcze pod prysznicem. Ale jest wcześniakiem, to wiele tłumaczy. Zostawiając braciaka na boku, wiecie, o co mi chodzi.

Kiedy ukazywała się moja pierwsza solowa książka (bo taka pierwsza, pierwsza to Gaumardżos! Opowieści z Gruzji napisana razem z najlepszą z żon) Między wariatami. Opowieści terenowo-przygodowe i wychodziłem z domu na premierowe spotkanie autorskie do Faktycznego Domu Kultury, czyli udawałem się w gości do Mariusza Szczygła, zrobiło mi się słabo. Tak po prostu. Totalne odcięcie prądu. Musiałem się położyć i przypomniałem sobie, że tak samo miałem w pierwszym dniu pisemnych matur. Poszły mi bardzo dobrze, więc ta myśl mnie pokrzepiła. A może pokrzepił mnie jakiś preparat, który zaserwowała mi Anka.

A potem ruszam w Polskę i kilometrówkę mam taką, jakbym był w ostatniej fazie szczególnie zażartej kampanii wyborczej. Na dworze w cieniu jest trzydzieści cztery, w pociągu psuje się klima, przez wąskie ledwo uchylne lufciki powietrza wlatuje tyle, jakbym dmuchał se w nos. Potem nieco otępiały siedzę w hotelu, gapiąc się w ścianę. Dwie kawy i do boju, bo ludzie czekają, więc ubieram się w dobry nastrój i idę dać z siebie wszystko tym, którym mimo upału chciało się wyjść z domu i poświęcić czas na spotkanie z panem autorem.

Czasami jest ciężko. Lubię pytać muzyków o ich najgorsze koncerty. Muniek opowiedział mi o występie na konferencji dużej firmy. Okazało się, że mieli grać w momencie otwarcia bufetu z jedzeniem, więc wszyscy pognali po żarcie, a pod sceną zostało dokładnie siedmiu obywateli, chyba już porządnie naprutych, a z pewnością ci, co krzyczeli do Zygmunta, żądając ulubionych przebojów. Jeszcze lepszy był przypadek Muzyki Końca Lata. Na ich występ w mieście powiatowym nie przyszedł nikt. Dosłownie nikt. Zastanawiali się, cvo mają zrobić, w końcu uznali, że zagrają koncert, który potraktują jako próbę.

Ja przeżyłem traumę w Wałbrzychu. To było wkrótce po ukazaniu się Gaumardżos!, jedno z moich pierwszych spotkań autorskich w ogóle. Ania z jakiegoś powodu nie mogła jechać. Na jej szczęście, bo pociąg turlał się trochę szybciej od piechura. Cały dzień w jedną stronę. Nie wziąłem nic do jedzenia, bo liczyłem na żurek w Warsie, którego nie było. Ani żurku, ani Warsu. Poratowała mnie kanapką starsza pani, której zrobiło się mnie żal, bo ślina mi może nie toczyła się z pyska, ale bezbrzeżne cierpienie wyzierało z oczu.

Spotkanie zorganizowano w księgarni w centrum handlowym. Przyszło kilka osób. Szybko się zorientowałem, że wśród tych kilku są koleżanki sprzedawczyń księgarni zawezwane na pomoc z innych sklepów, żeby mi nie było tak strasznie przykro. Jakby tego było mało, prowadzący spotkanie był przedziwnie elegancko ubrany, we frak i muszkę, mówił staroświecką, ozdobną polszczyzną, pełną kwiecistych przymiotników i szyków przestawnych. Samo przedstawienie podłamanego autora trwało kwadrans. No i najlepsze, że perorował do mikrofonu, a jego głos bębnił z zupełnie zbędnego przesterowanego głośnika. Cudo. A kiedy wracałem do Warszawy z dwoma przesiadkami, w totalnym upale, pociąg stanął w polu gdzieś pod Częstochową i sobie stał. Zero informacji. Sauna w przedziałach. Gościu koło mnie badający spuchniętą i epicko śmierdzącą stopę. Myślałem, że zostaniemy w tym czyśćcu już na zawsze.

Tak mi ten wyjazd zrył psychikę, że odrzucałem później zaproszenia na spotkania w tym Bogu ducha winnym mieście. W dodatku kiedy Jarosław Kaczyński odkrył na Śląsku zakamuflowaną opcję niemiecką, napisałem płomienny post przeciw temu szczuciu, zakończony grzeczną prośbą: „Walcie się, skini w garniturach!”, i wałbrzyski PiS zapowiedział, że pozwie mnie do sądu. Co niestety nie nastąpiło, ale zyskałem dodatkowy argument, że z Wałbrzychem mi nie po drodze. Klątwa została zdjęta kilka lat później, kiedy nieoceniona Gabriela Niedzielska, która ogarnia moje (i kilkudziesięciu innych autorów) spotkania z czytelnikami, przekonała mnie, bym pojechał do nowej pięknej biblioteki na wałbrzyskim Podzamczu. Posłuchałem i bardzo się cieszę, bo przyszły tłumy i panowała kapitalna atmosfera.

Do łódzkiej Manufaktury na spotkanie w Empiku wpadłem na styk, bo kilka godzin wcześniej na prostej drodze zwalniałem, widząc tworzący się zator, i nie wiem, co robił za mną kierowca kurierskiej furgonetki – lampił się w komórkę, popijał wodę, przysypiał zmulony upałem i nadmiarem kilometrów – to już nieważne. Istotne jest, że wjechał mi z niejakim impetem w tył samochodu. Nic się nikomu na szczęście nie stało, ale oględziny pasażerów i aut, odginanie zgiętych nadkoli, papiery, oświadczenia zajęły sporo czasu i do Łodzi dotarłem w ostatniej chwili.

Więc wpadam z obłędem w oczach na dziedziniec Manufaktury, zdziwiony, jaka ona wielka, i rzucam się na przechodzącą kobietę z torbą na zakupy, żeby zapytać, gdzie ten Empik, a pani się uśmiecha: „O! Co pan tu robi, panie redaktorze?”. A ja też się uśmiecham i odpowiadam: „O! Pani prezydent! Jak miło. Empiku szukam”. Na co pani prezydent Łodzi Hanna Zdanowska: „To ja pana zaprowadzę, bo na zakupy idę”. No to idziemy, rozmawiamy, podpytuję, jak pogodzić zakupy z tym, że pewnie niejeden wyborca wykorzysta okazję, by zagadać, zostaję odstawiony pod schody ruchome, jestem na czas.

Trzy dni później opowiadam tę anegdotę w Radiu Opole, zapytany przez prowadzącego audycję Mariusza Majerana, skąd czerpię pomysły na felietony. Tłumaczę, że kolekcjonuję takie historyjki, czasem używam ich od razu, innym razem dojrzewają powoli i dają się użyć w najbardziej zaskakującym momencie i kontekście. Dziennikarz pyta, czy mam pomysł na użycie Opola, do którego przyjechałem na doroczny Festiwal Książki. Odpowiadam, że jeszcze nie, ale kto wie, co się stanie za chwilę. Może wyjdę z budynku radia i jeszcze zanim dotrę na festiwalową scenę na placu Wolności, coś się zadzieje.

Nie tym razem, ale kwadrans później miła pani organizatorka przedstawia publiczności mój dorobek książkowy i ze zbioru reportaży Między wariatami robi jej się Między wiatrami. Od razu przychodzą mi do głowy dźwięki i obrazy z męskiej szatni po lekcji WF-u, więc spotkanie może zacząć się w zrelaksowanej atmosferze, za co miłej pani grzecznie dziękuję.

Totalny relaks jest w Krakowie na Zabłociu pod klubem Bal, gdzie jego szefowa Magda wystawiła leżaki dla publiczności, bo w środku zrobiłby się w dwie minuty piec hutniczy. Czuję się jak w domu, bo to w ciągu kilku ostatnich lat trzecie spotkanie w Balu (i niestety ostatnie, bo klub padł ofiarą gentryfikacji okolicy), Magda to przyjaciółka i żona przyjaciela o wdzięcznej ksywie Dzidziuś, a spotkanie prowadzi lubiany i ceniony przeze mnie Marcin Wilk, dziennikarz i bloger książkowy.

I nagle Marcin pyta, skąd u mnie tyle nawiązań do przemijania i śmierci. W pierwszej chwili nie wiem, o co mu chodzi, a potem zdaję sobie sprawę, że faktycznie, im bardziej chcę poprawić nastrój innym, im bardziej się staram wywołać u ludzi śmiech czy wzruszenie, tym częściej między słowami i myślami – chciałoby się rzec: między wiatrami – dopada mnie to zadziwienie coraz szybszym przemijaniem i myśli o śmierci, o nieodwołalnym końcu.

Ale przecież taka nie może być puenta. Nie na otwarcie tej w założeniu pogodnej książeczki. I gdy tak jej szukałem i nic mi do głowy nie przychodziło, zadzwonił artysta ekstrawagancki Waciak[1], z którym wiele lat przepracowałem w „Playboyu”, gdzie odpowiadał za szatę graficzną. Odzywał się w sprawie okładki, którą miał zaprojektować, i pytał, o co chodzi z tymi trzema puszkami bobu. Powiedziałem, że niby o moją obsesję gromadzenia żywności, którą opisuję w jednym z felietonów, ale tak naprawdę o to, że fajnie i absurdalnie brzmi. Nie wiadomo, o co chodzi, potencjalny czytelnik będzie się zastanawiał, ja będę miał pretekst do odpalenia wielu anegdot o zbieractwie na spotkaniach autorskich.

Mogę pójść w stronę trzeciego pokolenia Holokaustu, co zawsze podkreśla najlepsza z żon, kiedy widzi siaty, z którymi wracam z zakupów, chociaż może to nie jest najpogodniejszy z tropów. Ale mogę przywołać pandemiczne zakupy na mazurskiej wsi, kiedy nabyłem całą szafę słoików z różnymi pysznościami, ale nie doczytałem drobnej czcionki i tam było napisane, że słoiki należy trzymać w lodówce. Lato było, cieplutko i jak któregoś dnia walnęło kwaśnym odorem z szafy, to klękajcie narody. Byłem bliski płaczu, serio. Mój mit zaopatrzeniowca doskonałego legł w gruzach. Tyle żywności się zmarnowało. Bóg na mnie krzyczał przez dziurę ozonową, słoiki śmiały mi się w twarz. Cholera, znowu wyszło na smutno.

Marzec 2023

Gazem czy maczetami?

„Nie ustaniemy, aż nie doprowadzimy do pełnego oczyszczenia Polski z ludzi, którzy nie są godni należeć do naszej wspólnoty narodowej” – powiedział senator PiS-u Grzegorz Bierecki podczas obchodów dziewiątej rocznicy katastrofy smoleńskiej. Na tle biało-czerwonej flagi i asysty honorowej Wojska Polskiego.

Pod wpływem fali oburzenia, jaką wywołały jego słowa, ten wszechwładny przewodniczący senackiej komisji finansów, a zarazem twórca systemu SKOK, zaplecza finansowego PiS-u, który kosztował już polskich podatników pięć miliardów złotych, oświadczył w kontrolowanym przez siebie portalu braci Karnowskich: „Przepraszam, że moje słowa mogły zostać źle odczytane”. Tłumacząc na język polski: „Pocałujcie mnie w dupę”. I rytualnie dodał, że jego słowa zostały „wyjęte z kontekstu”. Akurat kontekst jest łatwy do sprawdzenia i jakkolwiek by go studiować, wychodzi na to, że senatorowi Biereckiemu nie wystarcza wyprowadzanie milionów ze SKOK-ów, ale chciałby jeszcze wprowadzić do Polski rozwiązania hitlerowskie.

Wiadomo, że w porządnym sporze należy unikać reductio ad Hitlerum, czyli porównywania do Hitlera czy nazistów, bo zamyka to dyskusję. Pytanie, z czym można zestawić postulaty polityka PiS? Weźmy antysemicką kampanię i czystkę 1968 roku, skutkującą emigracją tysięcy obywateli polskich pochodzenia żydowskiego. Zaczęła się od słynnego przemówienia pierwszego sekretarza PZPR Władysława Gomułki: „W związku z tym, że agresja Izraela na kraje arabskie spotkała się z aplauzem w syjonistycznych środowiskach Żydów – obywateli polskich, którzy nawet z tej okazji urządzali libacje, pragnę oświadczyć, co następuje: nie czyniliśmy i nie czynimy przeszkód obywatelom polskim narodowości żydowskiej w przeniesieniu się do Izraela, jeżeli tego pragnęli. Stoimy na stanowisku, że każdy obywatel Polski powinien mieć tylko jedną ojczyznę – Polskę Ludową. Podziela to olbrzymia większość obywateli polskich narodowości żydowskiej i służy wiernie naszemu krajowi. (…) Ale nie chcemy, aby w naszym kraju powstała piąta kolumna”.

Ładnie, ale jednak w porównaniu z senatorem Biereckim bardzo delikatnie, bo Gomułka jednoznacznie zalecał tylko emigrację, i to konkretnej grupie: Żydom, ale też nie wszystkim, jedynie tym, którym nie podoba się władza komunistyczna. Polityk PiS-u mierzy szerzej i zostawia chętnym pole do kreatywnej interpretacji, kogo należy się pozbyć i jakimi metodami. Pewne typy są oczywiste. Numer jeden to Bianka Mikołajewska, dzisiaj dziennikarka OKO.press, przez lata opisująca biznesy senatora Biereckiego, nękana przez jego prawników i szkalowana przez jego media. A potem jak leci i wedle gustu: elektorat opozycji, dawna Komisja Nadzoru Finansowego, próbująca zapanować nad SKOK-ami, z Wojciechem Kwaśniakiem na czele, który niechybnie uprości życie senatorowi Biereckiemu i sam się pobije do nieprzytomności, niewierzący w zamach smoleński, zwykli niewierzący zresztą też, dziennikarze mediów niepisowskich, geje, strajkujący nauczyciele, ofiary księży pedofilów, wegetarianie, cykliści i kto tam jeszcze podpadł senatorowi Biereckiemu i Słońcu Żoliborza.

Jak wspomnieliśmy, towarzysz Gomułka to mięczak przy naszym bohaterze. Jakoś rywalizację by wytrzymali propagandyści osławionego rwandyjskiego Radia Tysiąca Wzgórz. Ta rozgłośnia nacjonalistów Hutu długimi miesiącami szykowała grunt pod ludobójstwo Tutsich za pomocą codziennej mowy nienawiści, a gdy wybiła godzina mordu, na żywo kierowała bojówkarzami, wskazując, gdzie jeszcze mogą kryć się żywi niegodni tego, by „należeć do wspólnoty narodowej”. Dzielnych wojów z maczetami wspierała piosenką: „Wszyscy Tutsi zginą. Znikną z powierzchni Ziemi. Zniszczymy ich bronią. Powoli, powoli, powoli, zabijemy ich jak szczury”.

Senatora Biereckiego bronił marszałek Karczewski, który zrozumiał z jego mowy tyle, że kolega mówił o pojednaniu. Z kolei rzeczniczka Mazurek, znana z tego, że nie popiera, ale rozumie faszystowskich bojówkarzy bijących działaczy opozycji, atakowała dziennikarzy, dlaczego nie pytają o słowa polityków opozycji. Minister Brudziński początkowo uznał wypowiedź Biereckiego za „głupią” i oczekiwał przeprosin, ale zaraz potem chwilowy napad przyzwoitości mu minął i wezwał Grzegorza Schetynę do przeproszenia za słowa o „pisowskiej szarańczy”.

W starym radzieckim dowcipie pracownik fabryki samowarów opowiada, że wynosi z pracy części, aby złożyć sobie sprzęt w domu i jakkolwiek by się starał, to zawsze mu wychodzi kałasznikow. Cokolwiek by zrobić z mową Biereckiego, to na końcu i tak wychodzi to, co wychodzi.

Kwiecień 2019

Lady Gaga i ja

Często słyszę pytanie, z kim najbardziej chciałbym zrobić wywiad. Po okresie podawania zmiennych odpowiedzi ustaliłem, że z Barackiem Obamą. Odkąd pierwszy raz przeczytałem w „The Economist” o młodym obiecującym polityku z Chicago, trzymałem za niego kciuki i nadal uważam, że świat za czasów jego dwóch kadencji był przyjaźniejszym miejscem do życia. A już jako były prezydent mógłby mniej rygorystycznie pilnować swych wypowiedzi. Może.

Jednak wybór Obamy na rozmówcę marzeń był wyborem chłodnym, mimo całej odczuwanej przeze mnie do niego i Michelle sympatii. Gdybyście dzisiaj, w połowie maja 2019 roku, zadali mi to samo pytanie, odpowiedź byłaby spontaniczna, emocjonalna i entuzjastyczna: marzę o wywiadzie z Lady Gagą.

Nie poszedłem na Narodziny gwiazdy, kiedy film wchodził pół roku temu do kin. Miałem w tyle głowy obejrzane po wielekroć Narodziny gwiazdy z lat siedemdziesiątych z legendarnymi rolami Barbry Streisand i Krisa Kristoffersona, a po przeczytaniu recenzji uznałem, że to OK patrzydełko, co to jednym okiem wpadnie, drugim uleci. Takie filmy kupuję na DVD, by obejrzeć je sobie w mej mazurskiej głuszy, gdzie nie ma internetu. No i muszę przyznać, że nie byłem wielkim fanem Lady Gagi.

Nie słuchałem piosenek z filmu, gdzieś tam kątem oka zobaczyłem na plotkarskim serwisie, że Cooper i Gaga tak wykonali filmowy kawałek na ceremonii rozdania Oscarów, że natychmiast pojawiły się (czy też wzmogły) plotki o ich romansie, ale nie przemeblowało mi to życia. Aż kilka dni temu, wczesnym rankiem, kiedy jeszcze cały dom spał, szykowałem się do pracy i oglądałem na YT klipy i wywiady z pewnym artystą. Robiłem jednocześnie notatki i w pewnym momencie automat sam odpalił następny kawałek. Usłyszałem pierwsze dźwięki, wokal Lady Gagi „That Arizona sky burning in Your eyes…” i poczułem dreszcz zachwytu.

Tego świtu odsłuchałem Always remember us this way siedem czy dziesięć razy i musiałem niestety lecieć do roboty, ale wysłałem SMS-a do najlepszej z żon, że nie czekamy na Mazury, dzisiaj wieczorem oglądamy Narodziny gwiazdy. Wieczorem przeżyłem ekstazę, bo zobaczyłem coś, co występuje w dzisiejszej popkulturze w ilościach homeopatycznych: fantastycznie zrobiony komercyjny film fabularny, opowiadający o czymś, elegancko grający na emocjach i uczuciach. Wszystko na miejscu: miłość, muzyka, pasja, tragedia, chemia między bohaterami jest taka, że rozsadza ekran, a mnie film daje gigantycznego pobudzającego kopa.

Wbrew pozorom coraz trudniej na coś takiego trafić. Większość talentów pouciekała do seriali, osiadając w Netfliksie, HBO czy Amazonie. Uwielbiam je, ale czasami człowiek ma ochotę obejrzeć historię, która zamyka się w dwóch godzinach, a nie w ośmiu sezonach. Kino z kolei rozjechało się w stronę komiksu i nawalanki z jednej oraz manierycznego kina artystycznego z drugiej i takich dzieł po bożemu zrobionych to z halogenem szukać. Jak to powiedział Sergio Leone, twórca niezapomnianego (i schłostanego pierwotnie przez krytykę) Dawno temu w Ameryce: „Robię kino klasy A kina klasy B”. Lepiej nie można ująć piękna Narodzin gwiazdy w reżyserii Bradleya Coopera. To piękne móc oglądać ewolucję tego aktora od szalonego Kac Vegas po patetyczną epikę.

No i Lady Gaga… Brak mi było słów, kiedy ją oglądałem i kiedy słuchałem jej w Narodzinach gwiazdy. Mimo że skończyliśmy około północy, natychmiast odpaliłem na Netfliksie dokument Gaga: Five Foot Two i zachwyciłem się jeszcze bardziej, bo tym razem podziwiałem już nie tylko kunszt wokalny i aktorski, ale także kobietę, zadziwiającą mieszankę włoskiej wnuczki swojej babci i generała armii cyborgów. Delikatne stworzenie i twardą jak skała przywódczynię. Perfekcjonistkę i wizjonerkę obdarzoną fantastycznym autoironicznym poczuciem humoru. Artystkę, która z dziewczyny przepoczwarza się w świadomą swego jestestwa dojrzałą kobietę. I nieustająco żyjącą w potwornym, czysto fizycznym cierpieniu, któremu nie mogą zaradzić najlepsi lekarze i fizjoterapeuci. Zderzenie Gagi zakrywającej z bólu twarz poduszką z jej kosmicznym występem kilka godzin później w przerwie Super Bowl oszałamia. Moje dzieci nadal mają problem ze zrozumieniem, że liryczna pani od Shallow i Always remember us this way oraz kosmitka z Super Bowl to ta sama Lady Gaga. I chyba od tego zacząłbym wywiad.

Maj 2019

Kiepski bar demokracja

Bardzo lubię czytać Roberta Krasowskiego. Pochłaniałem kolejne tomy jego trylogii o historii III RP, gdy tylko się ukazywały: Po południu. Upadek elit solidarnościowych po zdobyciu władzy, Czas gniewu. Rozkwit i upadek imperium SLD, Czas Kaczyńskiego. Polityka jako wieczny konflikt.

Podoba mi się jego absolutnie cyniczny stosunek do świata polityki. Nie żebym go podzielał, bo ja ciągle wierzę w możliwość choćby trochę lepszych rządów, w to, że kilku polityków na sto zechce kierować się nie tylko interesem własnym i swojej partii. Więc tak, nie porzuciłem wszystkich złudzeń, ale z rozkoszą nurzam się w opisowym nihilizmie Krasowskiego.

Teraz dostałem i oczywiście połknąłem na raz rodzaj podsumowania myśli o polityce autora pod tytułem O demokracji w Polsce. Mój ulubiony Machiavelli nie zawodzi. Rzecz jest konkretna, dwieście pięćdziesiąt stron, napisana jak zawsze klarownie, ładnie, chwytliwie, jest pełna anegdot i wiedzy zakulisowej. Efektowne paradoksy gonią ładne grepsy: „Masy tracą serce do demokracji, gdy tracą dochody, elity, gdy tracą marzenia”, „Premierzy urodzili się w Polsce, ale pracowali w partii. Więc myśleli o Polsce jak wszyscy Polacy. Po pracy”, „Patrząc na łąkę, człowiek widzi kwiaty, bocian widzi żaby. Politycy biją się o władzę, obywatele biją się o wartości”, „Tusk odwoływał się do tego, co było miękkie, leniwe, bezmyślne. Kaczyński do tego, co gniewne, złośliwe, pamiętliwe”.

Krasowski: „Cyniczne partie ogłupiały demos, żałosny parlament, fanatyczne media. Tak wygląda demokracja nad Wisłą. Nie tylko dziś. Tak wyglądała każdego roku. Kiedy w 1989 r. Polacy sięgnęli po demokrację, wierzyli, że dostali do ręki zaczarowaną różdżkę. Dziś wiemy, że to było złudzenie. Nie dlatego, że Polacy owo cudo popsuli, ale ponieważ różdżki nie było. Demokracja nie pociąga za sobą lepszej polityki. Ani w Polsce, ani gdzie indziej. (…) Polityka nie stała się narzędziem w rękach demokracji, to demokracja jest kolejnym narzędziem w rękach polityki”.

A polityka zajęta jest sama sobą i nie ma żadnego znaczenia dla życia obywateli, społeczeństwa, państwa, wybory są kostiumem, nikogo się tak naprawdę nie wybiera, co najwyżej odsuwa od władzy. Słuchając kolejnych argumentów Krasowskiego, kiwałem grzecznie i akceptująco główką, ale gdy zamknąłem książkę, zacząłem się zastanawiać, czy ja w zasadzie istnieję. Może śnię i tylko mi się wydaje, że siedzę w susharni przy Waryńskiego i piszę ten felieton? A może jestem tylko bohaterem czyjegoś snu i moje pięćdziesiąt jeden lat życia to tak naprawdę zabawa neuronów między chrapnięciami jakiegoś kolesia?

Tak się zastanawiam, bo według Krasowskiego polityka nie ma znaczenia, „rządzenie” jest mitem, wszystko dzieje się samo. „Kto zatem zbudował w Polsce kapitalizm? Kto wydał rozkazy, kto podjął decyzje? Nikt. Kapitalizm był samosiejką. Gdy przestał być zakazany, sam wyrósł”. Mógłbym się zastanowić, kto zdecydował o przestaniu zakazywania, ale bez czepialstwa. „Skoro rządzenie jest iluzją, którą roztacza przed nami wyobraźnia, co robili politycy za zasłoną iluzji? Czym była polska polityka w rzeczywistości odczarowanej z mitów? Czym się zajmowała? Otóż zajmowała się sobą. Była skupiona na sobie. Na osobistych ambicjach polityków, na ich karierach, na ich interesach”.

Gdyby poważnie potraktować wnioski Krasowskiego, to należałoby uznać, że działalność opozycyjna za komuny nie miała żadnego sensu, tak jak żadnego sensu nie mają dzisiejsze wybory. Nie ma znaczenia, że w Warszawie wygrał Trzaskowski, nie Jaki, co tam Warszawa, żadnego znaczenia nie będzie miał wynik jesiennych wyborów. PiS, PO, nieważne, Biedroń czy Konfederacja, nieistotne, o wszystkim i tak decydują procesy społeczne i kapitał, na które politycy i polityka nie mają żadnego wpływu, więcej, nie chcą mieć wpływu. Krasowski jest tak demonicznie cyniczny, że aż w swym cynizmie wydaje mi się jakoś romantyczny. Tak bardzo demitologizuje mity, że z przytupem tworzy nowe, własne, nie kryję, bardzo chwytliwe i atrakcyjne.

Więc jeżeli lubicie przesłanie spopularyzowane przez Elektryczne Gitary, czyli „wszystko chuj”, a przy okazji choć trochę interesujecie się polityką, to jest to książka dla Was. Bawiłem się świetnie, czytając, zwłaszcza gdy autor chlastał media i inteligencję, bo poczuwam się do przynależności do obydwu zbiorów i uwielbiam taki masochizm. Ale kiedy stwierdziłem, że jednak nie jestem snem i istnieję, w kolejnym kroku uznałem, że polityka ma znaczenie i dlatego – bardzo Cię, Robert, przepraszam – idę na wybory i nawet zabiorę dzieci, by dać im przykład.

Maj 2019

[1] Tomasz Wójcik [przyp. red.].

Redaktorka inicjująca: Elżbieta Kalinowska

Redaktorka prowadząca: Dorota Zwierzchowska

Redakcja: Joanna Rodkiewicz

Korekta: Hanna Trubicka, Małgorzata Denys

Projekt okładki: Tomasz Wójcik

Zdjęcia wykorzystane na okładce: © Marcin Klaban

Skład i łamanie: pagegraph.pl

Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.

02-672 Warszawa, ul. Domaniewska 48

tel. (22) 828 98 08

biuro@gwfoksal.pl

www.gwfoksal.pl

ISBN 978-83-8318-714-3

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Michał Latusek