Projekt okładki: Monika Wojnarowska

Wykonanie graficzne: Krzysztof Załęski

Redakcja: Józef Michał Chlabicz

Korekta: Katarzyna Furman

Opracowanie e-wydania:

ISBN EPUB: 978-83-66242-53-1

ISBN MOBI: 978-83-66242-54-8

© wydanie: Oficyna 4eM, Warszawa 2020

©tekst: Anna Golan, Justyna S. Majewska 2020

03-307 Warszawa, ul. Gersona 39

www.4em.pl

Spis treści

1. Okładka

2. Strona tytułowa

3. Strona redakcyjna

4. Recenzja

5. Wstęp

6. Rozdział 1. On i ona, czyli kto?

7. Rozdział 2. Tak to zwykle się zaczyna

8. Rozdział 3. Więcej niż seks

9. Rozdział 4. Związek znaczy dwa w jednym

10. Rozdział 5. Delikatne sprawy

11. Rozdział 6. Sam na sam ze sobą

12. Rozdział 7. Tylko nie mów nikomu……

13. Od Autorek

14. Bibliografia

Recenzja

Ciekawa książka. Jej lektura wciąga, a sprzyjają temu przystępność, lekkość i bogata treść. Dobrze napisana. Przeplatają się w niej trzy rodzaje narracji. Pierwsza to historie z życia wzięte, opisujące złożone relacje partnerskie i seksualność kolejnych osób. Ta część ma duże walory literackie. Każda z opisanych historii przypomina terapeutom podobne sytuacje z ich praktyki zawodowej, a dla nie-terapeutów może być wciągającą podróżą w biografie wielu osób.

Drugi typ narracji to dialogi dwóch kobiet nawiązujące do wyżej wspomnianych historii z życia wziętych, ale będące bodźcem do refleksji, uogólnień, interpretacji. Przez pewien czas zastanawiałem się, czy nie byłoby lepiej, aby rozmowa była prowadzona przez kobietę i mężczyznę. Skoro w tej książce tak wiele uwagi poświęca się psychologii różnic płciowych, płeć dyskutantów może być istotna. W miarę dalszej lektury nie miało to już dla mnie znaczenia. Być może dlatego, że trzeci typ narracji polega na prezentacji wyników badań naukowych. To świetny pomysł na ubogacenie tej książki o warsztat naukowy cenionych na świecie i w Polsce badaczy. Mam tylko jedną uwagę: zalecam większy dystans wobec wyników badań populacyjnych. Wynika to z faktu, że część respondentów nie udziela odpowiedzi na pytania, a inni odpowiadają tak, jak się od nich oczekuje.

Każdy Czytelnik wybierze to, co go najbardziej interesuje, co wiąże się z jego osobistymi problemami z własną seksualnością i w relacjach partnerskich. I w tym przypadku ta książka z pewnością pomoże na przykład w radzeniu sobie z dysfunkcjami seksualnymi, rozbieżnościami w poziomie libido w związkach. Wielu Czytelnikom książka umożliwi poznanie specyficznych aspektów seksualności, na przykład świata fantazji i marzeń erotycznych, fetyszyzmu, pogranicza parafilii itd. Bardzo interesująco został opisany przebieg tańca godowego u obu płci. Wyśmienita lektura.

Na jeszcze jeden walor tej książki zwracam uwagę: dystansowanie się wobec skrajności, jakimi są stereotypy płci, seksizm, tradycyjny model patriarchalny i walczący z mężczyznami typ feminizmu. Tu wybrano metodę złotego środka.

Na szczególne uznanie zasługuje zakończenie tej książki. Narracja jest wyważona, ma optymistyczny wydźwięk, jeśli chodzi o ocenę natury relacji między płciami.

Prof. Zbigniew Lew-Starowicz

Wstęp

…No bo właściwie co to jest ten cały seks? Kiedy się zaczyna? Dopiero w sypialni czy może dużo wcześniej? Może już wtedy, gdy on proponuje ci pierwszą wspólną kawę albo kiedy ona się zbliża, by strząsnąć niewidzialny pyłek z twojej marynarki i czujesz zapach jej perfum? Może to już ten taniec godowy, kiedy ona bawi się włosami, odsłaniając szyję, a on rozmawiając z nią, wkłada ręce do kieszeni i lekko wypycha do przodu biodra?

Seks zaczyna się dużo wcześniej, zanim on przyciśnie cię do biurka czy zgasi światło w sypialni. Zanim w ogóle pomyślisz, że może do niego dojść, twoja głowa, emocje i gesty już odgrywają pierwszy odcinek telenoweli, która albo nigdy cię nie wciągnie, albo z zapartym tchem będziesz czekać na jej kolejny sezon.

Oczywiście możesz zredukować seks do biologicznej potrzeby i technik, ale jeśli chcesz go zaznać naprawdę, potrzebujesz otwartości, świadomości siebie, swojego ciała… i odwagi. Udawanie to ucieczka przed wejściem na ścieżkę rozwoju osobistego, a może nawet duchowego… I, mówiąc szczerze, strata czasu. Znacznie więcej zmarnujesz go na cierpienie związane z oszukiwaniem siebie i partnera niż na poznanie swoich i jego lub jej potrzeb i słabości. Dziwi cię to? Czytając tę książkę, zdziwisz się pewnie jeszcze wiele razy. Najbardziej sobą. Przecież człowiek składa się z niezliczonych wątpliwości, kompleksów, krzywd, tych, o których po chwili zapominamy i tych, które zostawiają blizny na całe życie, ale też szans, niepowtarzalności, piękna, okazji. Jesteśmy naprawdę ciekawą mieszaniną i nawet nie zdajemy sobie z tego sprawy.

Trzymasz w dłoniach historie, które rozgrywają się za ścianami naszych mieszkań. Historie, często wstydliwe, takie, z którymi przychodzi się do terapeuty. Historie o tym, dlaczego jedna połowa twojego łóżka wciąż jest zimna albo dlaczego co rano na poduszce obok widzisz inną twarz. Także o poszukiwaniu spełnienia, o zrozumieniu i – naprawdę często – z happy endem. To opowieści charakterystyczne dla jakiegoś problemu, inspirowane przeżyciami pacjentów gabinetów seksuologicznych. Często to także nasze nasze własne doświadczenia. Włożyłyśmy jednak wiele starań, by żadna z historii, które znajdziesz na dalszych stronach, nie była o życiu konkretnej osoby. Zmieniałyśmy dane, fakty, łączyłyśmy wątki i z pewnością żadna z osób, które mają odwagę szukać pomocy seksuologicznej, nie zostanie w nich przez nikogo rozpoznana. Co nie zmienia faktu, że właściwie każdy z nas może przejrzeć się w tych opowieściach jak w lustrze…

Anna i Justyna

P.S.

W wielu miejscach powołujemy się na badania, także populacyjne, te jednak warto traktować z pewną rezerwą. Jak zauważa prof. Zbigniew Lew-Starowicz, nie można wykluczyć, że pewien odsetek badanych, nawet w anonimowych ankietach, będzie odpowiadać tak, by spełniać społeczne oczekiwania.

1 On i ona, czyli kto?

Spełza płeć, tleją tajemnice, w podobieństwie spotykają się różnice, jak w bieli wszystkie kolory.

Wisława Szymborska, Złote gody

Karolina i Luck

Ach, jakież on robił wrażenie! Adorował ją przez cały wieczór. Podsuwał krzesło, odsuwał krzesło, otwierał drzwi, zamykał drzwi, patrzył w oczy, nie na biust.

No i ten szyk. Wypielęgnowane paznokcie, zadbana fryzura, idealnie skrojony garnitur (dostrzegła i doceniła inicjały wyszyte na mankietach obok połyskujących platyną spinek) i zapach perfum, który docierał do niej przy każdym jego ruchu. O! i to imię! Luck…

Luck był Francuzem, przyjechał na rok do Polski, by pomagać w jej firmie przy realizacji jakiegoś projektu. Poznali się na imieninach szefa, które ten z uporem maniaka organizował co roku i zapraszał na nie całą kadrę zarządzającą. Karolina serdecznie nie znosiła tych spędów, podobnie zresztą jak kolegów z pracy. Branża motoryzacyjna jest zdominowana przez mężczyzn, a – była o tym przekonana – jej firma i dział, w którym pracowała, skupiał „wszystkich troglodytów świata”. Tak, zadzierała nosa, bo randka przy piwie, którą kilku kolegów jej zaproponowało zaraz po tym, jak zaczęła pracować w firmie, jej nie imponowała, podobnie jak smar za ich niedomytymi paznokciami. Z czasem zaczęli żartować, że „Karola jest jak syrena – ani nie zjesz, ani nie przelecisz”. Wiedziała o tych żartach i miała je serdecznie w dupie, bo przecież faktycznie dla nich była jak syrena – żaden z nich nie mógł jej złowić.

Z tegorocznej imprezy szefa początkowo chciała wywinąć się chorobą, ale ostatecznie uznała, że to może być świetna okazja, by utrzeć współpracownikom nosa i przypomnieć im, że jest kobietą. Kupiła czerwoną sukienkę, paznokcie pociągnęła lakierem, w kącikach oczu dokleiła kępki sztucznych rzęs i tak uzbrojona ruszyła w noc.

Wpadli na siebie w drzwiach. Od razu zaproponował, żeby usiadła przy jego stoliku, potem już nie odstępował na krok, tańczył wolne, czule ją obejmując i nie przekraczając przy tym granic, okrył marynarką, gdy zadygotała z zimna, kiedy wyszli się przewietrzyć. Przede wszystkim jednak z zainteresowaniem słuchał tego, co mówiła i rozczulał ją, kiedy nie mógł wymówić jej imienia. Na ten wieczór i najbliższe tygodnie została więc dla niego Lolą.

Po zabawie bezpiecznie odstawił ją do domu, a na pożegnanie pocałował w policzek. Karolina przyznała w duchu, że nieco ją ta francuska elegancja i powściągliwość rozczarowała. Po cichu liczyła, że jej osobisty Belmondo pod pozorem niepohamowanej ochoty na herbatę wprosi się do jej mieszkania, gdzie będą mogli lepiej i szybciej się poznać. Po chwili jednak zbeształa siebie w myślach, że po prostu dziczeje za sprawą ciągłego towarzystwa kolegów z pracy, dla których szczytem elegancji jest powiedzieć „przepraszam”, po tym jak bekną po obiedzie. Karolina kładła się spać wyraźnie upojona, nie wiedziała tylko, czy winem, czy manierami Lucka. Poranek tylko upewnił ją, że TO ON. Jak tylko otworzyła oczy, sprawdziła telefon. Zaproszenie do znajomych na Facebooku i SMS: „My beautiful Lola, dziękuja za wyjątkowy wieczór. Będę zaszczycony, jeśli znajdziesz dla mnie czas wieczorem dziś. Luck”. Każdy jego błąd językowy był dla niej jak pocałunek w serce.

Justyna: Stuprocentowy facet, stuprocentowa kobieta. Kto to jest?

Anna: Mogę ci powiedzieć, kto to jest dla mnie. A ty się ze mną pewnie nie zgodzisz, bo uznasz, że to ktoś inny. Dla każdego to znaczy co innego.

Czyli jak yeti? Ktoś widział, ktoś słyszał, ale do domu nikt nie przyprowadził. Ktoś taki w ogóle istnieje?

Nie. To potoczna definicja, która w różnych czasach i środowiskach znaczy co innego. Mają na to wpływ: czas, kultura, przekaz medialny, środowiskowy, a nawet przekazy rodzinne. To, co widzieliśmy w domu, na przykład podział ról, będzie potem rzutował na to, co rozumiemy jako męskie, a co – jako kobiece.

A jak się te wzory – męskości i kobiecości – kształtowały przez lata? Większość ma takie obrazy przed oczami, że mężczyzna buduje dom, a kobieta go urządza, że on przynosi coś, co mogą wrzucić do garnka, a ona dba o to, żeby coś smacznego z niego wyjąć. On dba o bezpieczeństwo, ona o ciepło.

To jest wzór, który dziś w wielu przypadkach nie może być realizowany. Dziś i on, i ona pracują, ona prowadzi samochód, zdarza się, że lepiej od niego, a bywa i tak, że więcej zarabia. I jak to się ma do wzorca budowniczego domowego ogniska i matki-Polki?

Widzę to tak, że dzisiejsza kobieta bierze na siebie obciążenia, które wcześniej miał mężczyzna. No bo przecież nikt nie daje nam więcej pieniędzy za pracę, która nie jest stresująca czy odpowiedzialna, i nie wymaga walki z konkurencją.

Naturalnie, większe zarobki wiążą się z większym obciążeniem. I pytanie, jak radzi sobie z tym i jak na co dzień dzieli obowiązki para, w której ona – też lub tylko – robi karierę zawodową.

Chyba najgorsze z możliwych rozwiązań zakłada: „Kariera? Okej, ale w domu też masz etat. Pełen etat”.

Zgodzę się, że taki układ jest co najmniej nie w porządku, ale wciąż niestety funkcjonuje. Jeśli oboje mają poczucie, że ona powinna więcej robić w domu, to będzie to bardzo trudne i kosztowne w realizacji. To zupełne poświęcenie siebie i nie może się udać. Ale są też kobiety, które myślą „Okej, mam większe możliwości niż on, może mam większy talent, łatwiej nawiązuję znajomości… no z jakichś powodów jestem w stanie przynieść do domu więcej pieniędzy, więc podzielmy się zadaniami inaczej – ja zarabiam, a ty… zostajesz w domu z dziećmi”.

Nie żartuj. Na palcach jednej ręki można policzyć mężczyzn, którzy się na to zgodzą.

Bo też to nie muszą być tak skrajne podziały. Można inaczej. Na przykład „gdy dziecko będzie chorować, to ty się będziesz zwalniał z pracy, a nie ja. Albo ponieważ czasem muszę zostać po godzinach, to ty będziesz odbierał dziecko ze szkoły czy przedszkola”. To też może iść dalej, na przykład kobieta, która wraca po stresującym dniu z pracy, może oczekiwać, że będzie czekała na nią kolacja. I może ją dostać.

Jeśli on tego nie zaakceptuje, to będą tarcia.

Mężczyzna może się różnie czuć w tej sytuacji. Może mu pasować taki podział, ale też fakt, że zarabia mniej, może drażnić jego dumę.

Empatia

Kobiety są bardziej empatyczne niż mężczyźni i kierują się empatią w kluczowych dla swojej kariery momentach. Lepiej rozumieją myśli i uczucia innych oraz podejmują adekwatne do nich działania. Chętniej wybierają też zajęcia związane z niesieniem pomocy. Zachowania opiekuńcze są sterowane między innymi przez hormony. Ma to biologiczne uzasadnienie: kobiety dzięki umiejętnemu odczytywaniu uczuć i emocji potomstwa mogły zapewnić mu przetrwanie.

Zaprogramowane na empatię kobiety trudniej będą znosić pracę po 60 godzin tygodniowo, częste delegacje i dyspozycyjność siedem dni w tygodniu. Panie, które decydują się na taką pracę, dwa razy częściej niż mężczyźni dostrzegają jej negatywny wpływ na życie rodzinne. I przejmują się tym bardziej niż mężczyźni w podobnej sytuacji. Świadomość potrzeb innych ludzi, w tym najbliższej rodziny, może być przeszkodą w budowaniu kariery. U kobiet poczucie szczęścia i zawodowej satysfakcji zależne jest w dużym stopniu od równowagi pomiędzy pracą a życiem rodzinnym.

Większa wrażliwość na potrzeby innych może też odpowiadać za to, że kobiety przeżywają więcej zmartwień i niepokoju niż mężczyźni. Za częstsze występowanie depresji u pań odpowiedzialne jest między innymi większe emocjonalne angażowanie się w życie innych osób.

Miłość Lucka do mamy była wzruszająca. Opowiadał o niej, chwalił, radził się w wielu sprawach. Karolina czytała to – nareszcie jakiś normalny, rodzinny, uczuciowy. I nienachalny. Na pierwszą randkę poszli do kina. Potem był spacer i kieliszek wina w napotkanym po drodze barze. „Jej Francuz” – tak nazywała go w myślach – pozwolił jej wybrać film. Zdecydowała się na komedię romantyczną – nie mrugnął nawet okiem, zdając tym samym test, jaki wielu oblewa. Zaczęli się spotykać regularnie. Luck bardzo lubił gotować i często zapraszał „Lolę” na kolacje, które sam przygotował. Prosił przy tym, by przyniosła butelkę wina albo szampana. To była ta pierwsza maleńka rysa na idealnym obrazie jej uczuć. „Każe mi kupować wino, drogiego szampana… czy tak powinno być?” Czuła, że Luck, owszem, rozrzutny przy komplementach, w kwestii pieniędzy jest wyjątkowym zwolennikiem równouprawnienia i sprawiedliwych podziałów. Za rachunki w restauracjach płacili po połowie. Pomyślała przez chwilę, że jej obawy są na wyrost, gdy po zakończonym kursie w taksówce zatrzymał jej rękę sięgającą po portfel. Uśmiechnęła się do siebie, „Przesadzam”, ale po chwili usłyszała: „Teraz moja kolej, kochanie, ty zapłacisz następnym razem”.

Był nad wyraz skrupulatny w ich rozliczeniach. Początkowo próbowała to doceniać, ale z czasem coś zaczęło uwierać. Nie uważała, że mężczyzna powinien płacić absolutnie za wszystko, lubiła dawać, dzielić się, uważała jednak, że na etapie pierwszych randek to on powinien pokazać gest, a przynajmniej nie skupiać się aż tak bardzo na drobiazgowych wyliczeniach. Czuła się wtedy niezręcznie. Takie rozmyślania się rozwiewały, kiedy na rękach zanosił ją do sypialni, gdzie czekały świece i łóżko obsypane płatkami róż. „Jak on to robi? Kiedy?” Był mistrzem robienia wrażenia na kobiecie. Właściwie nie mogła do łóżka po prostu pójść. O nie! „Kochanie! Ja tu jestem od tego, by nosić cię na rękach!” W samym łóżku, no cóż, nikt nigdy tak o nią nie dbał i tak się na niej nie skupiał. Luck zawsze upewniał się, jak jej było, co czuła, czy „Wtedy kiedy tak lekko cię uniosłem na poduszce, to przyjemnie ci było, kochanie?”…

Justyna: Te nowe role, podziały w związkach… w związkach i w życiu, z czego one wynikają? Kobiety wsiadły na traktory, mężczyźni nauczyli się zmieniać pieluchy. Dojrzeliśmy do tego czy jednak robimy to wbrew sobie?

Anna: W ogóle nie oceniałabym tego w ten sposób. Kiedyś uważano, że męskość i kobiecość to dwie skrajności. Że tak zwana płeć psychiczna to zupełnie przeciwne zestawy cech u kobiet i u mężczyzn. Czyli im bardziej jestem męski, tym mniej kobiecy. Gdybyśmy mieli to włożyć na wykres, wyglądałoby to tak…

Jednak każde z nas ma trochę z płci przeciwnej. A może lepiej byłoby powiedzieć odmiennej, bo wcale nie jesteśmy swoimi przeciwieństwami. Kobiety mają testosteron, ale mężczyźni też mają typowo kobiecy hormon – estrogen. I testosteron ma u kobiet bardzo ważne zadania, odpowiada między innymi za libido, nastrój, wzrost włosów łonowych. A z kolei wszyscy mężczyźni powyżej pięćdziesiątego roku życia mają więcej estrogenu niż jakakolwiek kobieta po menopauzie. Mężczyźni mają sutki i tak dalej. Różnimy się tylko proporcjami.

Płeć wydaje się czymś oczywistym. Każdy jest albo mężczyzną, albo kobietą, tymczasem ta niby oczywista sprawa okazuje się jednak mocno złożona.

Bo też są różne wymiary płci. Jest płeć chromosomalna wyznaczona przez chromosomy XX u kobiet bądź XY u mężczyzn. Każdy ma płeć gonadalną, którą określa obecność jąder lub jajników, a także płeć wyznaczoną przez zewnętrzne narządy płciowe, czyli prącie i srom. No i jest też płeć fenotypowa, którą wyznaczają tak zwane drugo- i trzeciorzędowe cechy płciowe, jak biust, specyficzne owłosienie czy rozmieszczenie tkanki tłuszczowej. Idąc dalej, płeć hormonalna jest zależna od ilości wydzielanych hormonów płciowych – u mężczyzn przeważają androgeny, u kobiet estrogeny. Płeć metaboliczna określa między innymi wysokość spoczynkowej przemiany materii albo stężenie potasu w surowicy krwi. No i jeszcze płeć metrykalna, która jest określana prawnie, urzędowo. Jest jeszcze jeden rodzaj płci, wspomniana już płeć psychiczna. Zostawiłam ją na koniec tej wyliczanki, bo ona niejako góruje nad pozostałymi. Jest najważniejsza, bo nie można jej zmienić, na przykład w trakcie terapii. Mówiąc najkrócej – płeć psychiczna, czyli to, jak przeżywamy naszą męskość lub kobiecość.

Poczekaj… moment… właściwie po co mężczyznom sutki?

Po co im sutki? Pierwsza płeć to płeć kobieca. Dopiero po pewnym czasie od poczęcia, kiedy zadziała testosteron, rozwój może pójść w drugą, męską stronę. Czyli mężczyzna musi zawalczyć, żeby nie być kobietą. Dla biologa męskość związana jest przede wszystkim z rozmiarem komórek płciowych. Istnieją one w dwóch odmianach: dużej i małej. Samce produkują małe, czyli plemniki, a samice duże, czyli komórki jajowe. Poza dwudziestoma dwoma chromosomami wspólnymi dla obu płci, kobiety mają dwa duże chromosomy X, a mężczyźni jeden chromosom X i jeden mniejszy Y. O, i to najlepiej pokazuje, że męskość i kobiecość to nie są przeciwieństwa, a jedno wynika z drugiego. Psycholodzy odrzucili koncepcję przeciwieństw, bo nie ma żadnej cechy psychicznej, którą on by miał, a ona nie. Takiej czysto męskiej albo czysto kobiecej. Można powiedzieć, że statystycznie mężczyźni mają większą skłonność do rywalizowania, a kobiety częściej są opiekuńcze. Ale to nie jest tak, że mężczyzna w ogóle nie jest opiekuńczy, a kobieta w ogóle nie rywalizuje. Świetnie to pokazuje Inwentarz Sandry Bem. To autotest. Za pomocą kilkupunktowej skali każdy może ocenić, które cechy najlepiej go opisują. Część z nich odzwierciedla cechy uznawane za typowo męskie, część za typowo kobiece, a reszta to cechy neutralne, w psychologii nazywamy je wypełniaczami.

Na randkę po ich pierwszej – przetańczonej – nocy Luck przyszedł ubrany, jakby właśnie zszedł z wybiegu na pokazie mody. Karolina od razu zauważyła, że każdy szczegół jego garderoby był przemyślany i dopracowany. Luck dbał o siebie bardzo. Nieważne, czy akurat gotował, wracał z siłowni czy spacerował z nią po parku. Miał ten sznyt. To była oczywiście miła odmiana od kolegów gadających tylko o przewadze diesla nad niedieslem…

– Podoba ci się moja torba? Jest ciężka jak diabli. I niewygodna. Ale spójrz, jaka piękna. To skóra. I do wszystkiego mi pasuje! – Luck z błyskiem w oczach gładził połyskliwą powierzchnię z wytłoczonym logo znanej marki. Kiedy rozmawiając z nią, zerkał na krzesło, na którym jak pełnoprawny uczestnik tego spotkania „siedziała” torba Lucka, pomyślała, że facet to jednak za bardzo nie może o siebie dbać. Wtedy jakby drugi raz zobaczyła go po raz pierwszy. „Czy on zawsze nosił chustkę przewiązaną na przedramieniu?”. Luck wciąż mówił, opowiadał, jak mu minął dzień na zakupach, na co teraz poluje i w którym sklepie, a ona przypomniała sobie nagle, że w łóżku jej partner ma zawsze idealną fryzurę, że kiedy chce włożyć dłoń w jego misternie ułożone włosy, on się odsuwa…

– O kurwa – wyrwało się jej. Zapadła cisza. A Luck zrobił wielkie oczy i spojrzał na nią zaskoczony.
– Luck, mało który Polak tak o siebie dba jak ty – próbowała odwrócić uwagę od swoich słów, przez które francuskie uszy Lucka spłynęły krwią. Rzecz jasna w najmodniejszym odcieniu czerwieni….
– Lola, we Francji tylko zadbany facet zdobędzie atrakcyjną i również zadbaną kobietę. Wasi mężczyźni zapraszają was na piwo, my nosimy na rękach i poimy szampanem. „Piwo – pomyślała Karolina – dawno nie piłam piwa…”

Justyna: Dlaczego dziewczynki tak lubią kolor różowy? Lubią, bo w jakimś sensie do nich pasuje, czy dlatego, że dorośli od maleńkości je nim otaczają?

Anna: Sądzę, że jednak po prostu go lubią, a gust rodziców nie ma tu nic do rzeczy. Kiedy dać dzieciom wybór, na pewien konkretny rodzaj zabawek decydują się dziewczynki, a na inny chłopcy. Dziewczynka najczęściej nie wybierze do zabawy ciężarówki. Były nawet takie eksperymenty, dziewczynkom w wieku przedszkolnym dawano tak zwane męskie zabawki, na przykład samochód, ciągnik itp. Nie bawiły się nimi robiąc głośne „brrrum brum”, tylko nosiły je tak jak lalkę.

Czyli to, kim jesteśmy, wiemy i bez podpowiedzi czy sugestii.

Dokładnie tak. Dzieci, które mają swobodny wybór, częściej będą wybierać to, co jest jakoś zgodne z tym, co przypisujemy płci. Oczywiście są wyjątki. Nie jesteśmy zaprogramowanymi robotami i jest w tym też pewna swoboda i różnorodność. Uważam, że to piękne, że są dziewczynki, które lubią się bawić lalkami, ale też wspinać się na drzewa. Sama to uwielbiałam!

No widzisz, ja byłam raczej nieśmiałą beksą… A kiedy to się kształtuje? Kiedy pojawia się ten moment, że wiesz, jak się czujesz – jestem dziewczyną, jestem chłopakiem.

Tożsamość płciowa, czyli świadomość płci biologicznej i jej akceptacja, pojawia się między pierwszym a drugim rokiem życia. Wtedy dziecko już potrafi określić, jakiej jest płci, ale stabilność kształtuje się około trzeciego, czwartego roku. Dziecko zaczyna rozumieć, że ludzie zachowują tę samą płeć przez całe życie i od tego czasu tożsamość płciowa jest właściwie niezmienna. Oczywiście w wieku nastoletnim mogą się pojawić przejściowe zachwiania, ale raczej od trzeciego roku życia mamy już pewność.

Syndrom oszusta

Kobiety częściej niż mężczyźni, choć ciężko zapracowały na swój sukces, nie wierzą, że jest on prawdziwy. Towarzyszy im przekonanie, że osiągnięta wysoka pozycja jest wynikiem szczęścia, czyjegoś błędu w ocenie czy przypadku. Osoby dotknięte syndromem oszusta mają wrażenie, że jedynie odgrywają ekspertów, dyrektorów itp. Cały ich wysiłek koncentruje się na tym, żeby uniknąć zdemaskowania. Biorą do siebie wszystkie negatywne informacje zwrotne i odrzucają pozytywne. Cechuje je perfekcjonizm i jednocześnie zachwiana wiara w siebie. Mężczyźni rzadziej mają taki problem i częściej blefują. Nadrabiają brak wiedzy czy doświadczenia pewnością siebie i skupiają się na robieniu dobrego wrażenia.

Rywalizacja czy opiekuńczość to, powiedziałabym, cechy typowe dla danej płci, ale wiele jest cech uznawanych za kobiece czy męskie, które de facto zależą od kultury, czasu, kraju.

To prawda, w przypadku testu Bem chodzi o cechy psychiczne uznawane za kobiece i męskie w amerykańskim społeczeństwie w latach siedemdziesiątych. Wszyscy mamy cechy zarówno kobiece jak i męskie, ale w różnym nasileniu. Czyli ja mogę męską kobietą…

…kobiecą kobietą, …

… osobą androgyniczną …

lub osobą nieokreśloną płciowo.

W podejściu Bem pojawia się pojęcie androgynii, czyli występowania u jednego człowieka cech zarówno męskich, jak i żeńskich. Jej zdaniem jednoczesne wysokie nasilenie cech męskich i kobiecych u jednej osoby podważa polaryzację, rozumianą jako albo-albo. Ona uważała, że męskość i kobiecość są stereotypami kulturowymi, do których „na swoje nieszczęście” próbujemy się mniej lub bardziej dopasowywać.

Domyślam się, że u kobiecej kobiety gołym okiem widać duże natężenie cech kojarzonych z kobiecością i niskie natężenie tych kojarzonych z męskością. Mam teraz przed oczami Marylin Monroe i Sophię Loren.

To ikony, kulturowe wzory kobiecości. Głównie dzięki fizyczności i wizerunkowi, bo pewnie mało kto się zastanawia, jaki sposób bycia miała Marylin, za to pamiętamy jej sukienkę unoszoną powietrzem nad klatką wentylacyjną nowojorskiego metra. Próba opisania idealnie męskiego mężczyzny czy najbardziej kobiecej kobiety to chyba pomysł skazany na porażkę. Dla ciebie to może być Monroe, dla kogoś innego jakaś święta. To zależy od indywidualnych skojarzeń, wartości. Poza tym takie wzory mogą być też przerysowane, jak James Bond. Ten określony zestaw cech wpływa na to, w jakich sytuacjach ona czuje się dobrze. Inaczej mówiąc, kobieca kobieta będzie się czuła jak w swojej skórze w kobiecej roli. Jeśli coś nie będzie się zgadzać, wyjdzie poza ten schemat, nie będzie się jej podobało. Na przykład gdy partner powie: „Ja nie lubię prowadzić auta, ty prowadź”. Jeżeli w jej przekonaniu to jest męska rola…

To zrobi awanturę.

Albo będzie rozdrażniona. Albo będzie się czuła zlekceważona jako kobieta. To samo może dotyczyć inicjowania seksu.

A męska kobieta?

Męska kobieta na przykład z przyjemnością poprowadzi wspomniany samochód. Ona widzi u siebie duże natężenie tych cech, które się kojarzą z męskością, a niskie tych kobiecych. Będzie się czuła znakomicie w takich sytuacjach, gdy będzie mogła się tymi cechami wykazywać.

Czyli męska kobieta lubi przywództwo, zarządzanie?

Na przykład. Osoba androgyniczna z kolei widzi u siebie bardzo silne natężenie i jednych, i drugich cech. Będzie się świetnie czuła i w kobiecych, i w męskich rolach, i jednych, i drugich zrozumie, jest bardzo elastyczna. W tym repertuarze zachowań kobieca kobieta jest trochę stereotypowa, ograniczona. W przypadku męskiej kobiety jest on zupełnie niestereotypowy, zupełnie odwrotny do naszych wyobrażeń. To wszystko poniżej to jest norma.

Tym się w ogóle nie zajmujemy, to nie jest żadne wskazanie do terapii, to jest po prostu nasza różnorodność. Tylko ten wynik,

czyli osoba nieokreślona płciowo, jest interpretowany jako niekorzystny. Może wiązać się z obniżoną samooceną, wycofaniem w relacjach społecznych i miłosnych. Pozostałe wyniki pokazują tylko bogactwo możliwości wyrażania swojej płci. Przychodzi mi do głowy powiedzenie „samczość jest bardzo prosta, za to męskość niesłychanie skomplikowana”. Podobnie zresztą możemy powiedzieć o kobiecości!

W jakich sytuacjach, w jakich momentach w życiu ma to największe znaczenie? Jak wpływa na nasze wybory i decyzje?

Na przykład przy doborze partnera. Jeśli męski mężczyzna zwiąże się z męską kobietą, będzie czuł, że ona niejako wchodzi na jego teren, ma zachowania, które on chce prezentować. On nie będzie miał jak się z nią uzupełniać.

Grozi im coś jak walka o dominację, o terytorium.

Kiedy on będzie chciał się czymś wykazać, ona nie da mu do tego okazji, pola. Jeżeli kobieca kobieta będzie z męskim mężczyzną, to wszystko zagra. Oboje będą robili takie rzeczy i będą mieli takie zachowania, których druga strona będzie oczekiwać. Jeśli natomiast kobieca kobieta będzie z kobiecym mężczyzną, chociaż mogą się świetnie rozumieć i przyjaźnić, to jej będzie czegoś brakowało.

Partner może na przykład nie być już dla niej atrakcyjny seksualnie?

Dokładnie tak. Myślę, że w tych wszystkich możliwych konfiguracjach najbardziej niewygodnie będzie kobiecej kobiecie z kobiecym mężczyzną…

Rywalizacja

Współzawodnictwo poprawia wyniki mężczyzn, a pogarsza wyniki kobiet. Panie wolą współpracować i się wspierać niż rywalizować. Mniejsza empatia może pomagać panom eliminować przeciwników.

– Lola, musisz kupić tę sukienkę! – Luck zatrzymał się przed wystawą wpatrzony w manekina obleczonego w skrawek zielonego materiału. „Louis Vuitton? Puknij się w głowę” pomyślała. „Albo za to zapłać”.

– Luck, zielony to nie jest mój kolor.

– Ależ bzdura! Do tego te cieliste szpilki i torebka, którą miałaś ostatnio na kolacji. Już widzę, jak cię niosę do sypialni i rozbieram.

Lola westchnęła. Związek z Luckiem zaczął odbiegać od jej wyobrażeń o idealnej relacji. Każda kolacja była co prawda jak wszystkie momenty Modesta Amaro razem wzięte, a gra wstępna przypominała doskonale wyreżyserowany pornol, ale poza tym… Okazało się, że jej Francuz najlepiej wie, w czym jej będzie do twarzy i że nie powinna nosić mocno zabudowanych butów, bo jej kostki nie prezentują się w nich dobrze i jeszcze, że skoro on zakłada skórzaną kamizelkę, to może ona niech włoży dziś te krótkie szorty i zamszowe kowbojki, a „będą wyglądali w takich stylizacjach jak para amerykańskich motocyklistów”. Karolinie zaczęło brakować faceta, który może nie będzie umiał dobrać krawata do koszuli, a grę wstępną czasem ograniczy do złapania jej za biodra, dociśnięcia do umywalki, gdy wieczorem będzie zmywała makijaż przed lustrem i przesunięcia językiem po szyi. Na samą myśl aż ją dreszcze przeszły. Potem jednak przypomniała sobie, jaką zazdrość Francuz wzbudzał u jej koleżanek. Ścisnęła mocniej dłoń Lucka. – Chodź. Przymierzę ją. – Skinęła głową na sukienkę. Kilka minut później, gdy z bliska zobaczyła metkę, dziękowała opatrzności, że nie było jej rozmiaru.

Kiedy rano, po śniadaniu przygotowanym z ceremoniałem godnym królewskiego dworu, Luck żegnał ją czule w przedpokoju, nagle zbladł.

– Lola, ja cię bardzo przepraszam.

– O co chodzi…? – zapytała niepewnie, widząc jego przerażoną minę.

– Nie schowałem ich, ale słowo daję, nie należą do mnie, tylko do właściciela mieszkania, ja tylko wynoszę w nich śmieci.

Lola podążyła wzrokiem w dół, za spojrzeniem Lucka. W kącie stały crocsy. Plastikowe buty noszone zazwyczaj przez mężczyzn bez pomysłu i kobiety bez wyobraźni.

– Nie przesadzaj, sama mam takie, świetnie się sprawdzają pod namiotem.

– Lola, pod namiotem? Przecież są hotele…

Karolina spojrzała na niego z miną „Jak ty nic nie rozumiesz”, pogładziła go po policzku i spojrzała tęsknie na stół, przy którym przed chwilą smarował jej dżemem croissanta. – Pa, Luck. Chyba już się nie zobaczymy…

Justyna: No i nie wyszło… A taki ładny był… francuski.

Anna: W historii Karoliny i Lucka idealnie widać, co robi i jak działa kobiecy mężczyzna. Jest ciepły, subtelny, zainteresowany emocjami Karoliny. Można z nim rozmawiać jak z przyjaciółką. Dba o nastrój, zwraca uwagę na szczegóły. Poza tym ten akurat jest piękny, z gustem, zadbany…

A kiedy kobieta trafia na takiego, zaczyna marzyć o drwalu, który narąbie drewna, no albo chociaż wbije gwóźdź.

No widzisz, tak naprawdę to nie tak, że jak ma jedno, to tęskni za drugim. My chcemy wszystkiego po trochu. Tak samo zresztą mężczyźni. RÓW-NO-WA-GA – tego szukamy. Te kobieco-męskie niuanse mają znaczenie przy tym, jak my się dobierzemy, czy damy sobie to, czego potrzebujemy. A potrzebujemy też dawać, Karolina chyba nie bardzo widziała możliwość wniesienia jakiejś nowej jakości w życie Lucka.

A wygląd? Męska kobieta nosi bojówki, ma krótką fryzurę i grube łydki?

Ależ wygląd nie ma z tym wszystkim nic wspólnego. Wygląd, budowa ciała… Ta psychicznie męska kobieta może świetnie wyglądać, może mieć nawet potrzebę, by wyglądać bardzo kobieco, natomiast wchodzi w stereotypowo męskie role. I nie ma to także nic wspólnego z orientacją seksualną.

Ewa i Grzegorz

Ewa kończyła malować usta, gdy w lustrze odbiła się twarz Grzegorza. Stał w drzwiach łazienki z jej kawą w dłoni. Spojrzał na nią i się uśmiechnął.

– Jak zawsze nie dopijesz – powiedział, całując ją w kark i stawiając filiżankę z zimnym już napojem obok umywalki. – Masz dziś to spotkanie? – Ewa już bała się zadawać podobne pytania. Kiedy dziesięć lat temu zaczynali się spotykać, Grzegorz był zamożnym młodym wilkiem, z pasją, marzeniami i wymaganiami. Wymagania co prawda zostały…

Chwilę przed tym, jak się poznali, Grzegorz odziedziczył spory spadek, więc zostawił pracę na giełdzie i – jak mówił – odważył się zawalczyć o siebie, swoją przyszłą rodzinę i biznes. Wtedy ich przyszłość malowała się we wszystkich kolorach tęczy.

Grzegorz wciąż miał wiele pomysłów na życie i pomnożenie majątku, ale ponieważ fortuna, która nagle spadła na niego z nieba, sprawiła, że miał też spory luz, zazwyczaj niewiele z nich wychodziło.

– To nie jest dobry dzień na taką rozmowę. Przełożyłem. Samochód jest zatankowany? Podjadę po ciebie, jak skończysz.

– Znowu. Zacisnęła dłonie na umywalce. Mimo że pieniądze ze spadku się kończyły, Grzegorz nie spieszył się z szukaniem pracy. Nie, pieniądze to nie był problem. Ewa zarabiała ponad 30 tysięcy miesięcznie, mogła kąpać się w luksusie i utrzymywać Grzegorza. Co zresztą robiła. Sęk w tym – pomyślała – że jeszcze nie chciała mieć dziecka, o które będzie musiała się troszczyć. Chciała mieć partnera. Grzegorz dostawał od niej kilka tysięcy miesięcznie na swoje wydatki. Kiedy myślała o tym, że w sumie ma utrzymanka, wydawało jej się to tak boleśnie absurdalne, że… miała ochotę powiedzieć mu czasem: „Koniec, weź się w garść albo do widzenia”. Ale wtedy zostałaby sama. Honor Grzegorza nie zniósłby takiego ultimatum. Choć rolę utrzymanka znosił świetnie.

Ryzyko

Metaanaliza 150 badań psychologicznych wykazała, że mężczyźni zazwyczaj chętniej podejmują ryzyko niż kobiety. Skutkiem bywa spektakularny sukces lub… tragedia. 90 procent nagród Darwina przypadło bowiem panom.

Justyna: Honor… On w ogóle ma jakiś honor?

Anna: W jego opinii tak. Jest po prostu fajny, ciepły, chce założyć rodzinę. W swoim mniemaniu może być także osobą odpowiedzialną, przecież nie jest imprezowiczem, który ciągle zmienia partnerki. Nie boi się zaangażowania, no chyba że w pracę… To wystarczy, by żyć w przeświadczeniu, że zasługuje na wszystko, a kobieta, która go utrzymuje, ma szczęście, że trafił się jej taki skarb.

To też można odwrócić – no bo w sumie po co on ma pracować, skoro ona go chętnie utrzymuje… I kto tu nosi spodnie?

Wiesz, Ewa, choć na stanowisku i z solidnymi dochodami, może być o wiele słabsza, niż to się wydaje. Bo dlaczego zgadza się na oszustwo? Przecież partner nie radzi sobie z tak ważną sferą życia jak praca, finanse i oboje udają, że wszystko jest okej. Problem nie jest nazwany wprost, on wyraźnie nie chce podjąć pracy, żyje fantazjami. Ona natomiast czeka nie wiadomo na co i nie potrafi się z nim skonfrontować.

Może go kocha?

A może się boi?

Czego?

Samotności. Może czuje „nie zasługuję na miłość, jestem kiepska, muszę opłacać kogoś, żeby mnie kochał”? Być może nie chce przyznać, że dla niej zależność finansowa partnera jest w jakiś sposób wygodna? Można się łudzić, ze dzięki temu nie odejdzie, będzie wierny itp. Poza tym, jeśli Grzegorz nie pracuje, to zawsze ma dla niej czas.

Grzegorz zalogował się na swoje bankowe konto – 4 tysiące złotych. Tyle zostało z małej fortunki. „Będzie dobrze”, powtarzał to sobie po każdym kiepskim interesie, który zostawiał jego portfel cieńszy, a jego samego sfrustrowanego i pełnego żalu do siebie, niedoszłych wspólników i w ogóle wszystkiego wokół. Do tego Ewa coraz częściej chodziła nabzdyczona. Dla niej najlepiej by było, gdyby złapał jakąkolwiek robotę i przynosił do domu jakiekolwiek pieniądze. Bez sensu. Sama zarabia w sztabkach złota, a jego nie docenia. Nie weźmie byle jakiej pracy. W końcu zrobi złoty interes. Nie zniechęcał go fakt, że król Midas do tej pory palcem nie chciał dotknąć żadnego z jego interesów. Ani lodziarni, ani bania taksi (Grzegorza nie przekonywał fakt, że warunkiem transportowania w nocy pijanych ludzi jest trzeźwość wszystkich kierowców), ani nawet wynajmu apartamentów (w fatalnej lokalizacji) turystom. Wszystkie jego pomysły zakładały, że ktoś wykona za niego całą pracę. Żeby on chociaż chciał tych interesów doglądać… Ewa czasem przy drinku żartowała z koleżankami, parafrazując bohatera znanego serialu: „W tym kraju nie ma pracy dla ludzi z jego wykształceniem”. Miała co prawda potem małe wyrzuty sumienia, ale na poważną rozmowę z narzeczonym jakoś nie starczało jej sił. A właśnie, tak, narzeczonym.

Na jej serdecznym palcu lśnił diamencik, który Grzegorz kupił za pierwsze pieniądze, jakie przyniosła – zdaje się – lodziarnia, przez co zresztą nie miał później na rachunki. Zaręczyny były słodko-gorzkim wspomnieniem. To wspaniale, że dla kogoś jest tą jedyną, wybraną. Ale czy nie pomyślał, że prosząc ją o rękę, powinien mieć coś więcej do zaoferowania? Ewa jako narzeczona czuła się jak pani Bovary, chciała jednocześnie umrzeć i mieszkać w Paryżu. Z jednej strony cieszyła się, że partner wykonał tak odważny krok i złożył życiową deklarację, z drugiej – miała przed oczami wizję życia z nieodpowiedzialnym marzycielem, który wierzy w cuda, do „zwykłej” pracy się nie nadaje i co prawda pragnie dzieci, ale najlepiej takich samowystarczalnych.

Koleżanki już nawet nie po cichu, ale prosto w oczy mówiły Ewie, że nie rozumieją, dlaczego jest z darmozjadem, że każda miłość ma granice, że „ten leń żeruje na tobie”, że menedżer z taką wiedzą, doświadczeniem i dochodami jak ona naprawdę nie musi się schylać po faceta i decydować się na byle co. Ale jeśli coś naprawdę ją bolało, to słyszane co jakiś czas: „A latka lecą, kochana”. Dlaczego z nim była? Sama przed sobą przyznawała, że powodów znajdowała coraz mniej. Już nawet seks nim nie był.

Justyna: Ewa ma pieniądze, ale to Grzegorz siedzi na tronie jak panisko…

Anna: To, o czym mówisz, terapeuci nazywają neopatriarchatem. Oznacza to, że właśnie w jakimś sensie na tronie siedzi Grzegorz, którego Ewa chce utrzymać przy sobie, więc zgadza się na zbyt dużo. Utrzymuje go i nie zadaje niewygodnych pytań. Może ma takie same przekonania jak jej mama czy babcia, że kobieta, która jest sama, jest gorsza. Ale nasze babcie, by nie stracić partnera, być może przymykały oko na romanse, dziś kobiety poszły dalej i w tym samym celu decydują się same utrzymywać rodzinę.

Miałam na koncie takiego Piotrusia Pana, na szczęście nie trwało to długo i obeszło się bez większych obrażeń. Oni zawsze potrafią snuć tak piękne wizje przyszłości. Nagłym strzałem gotówki zafundować bransoletkę z diamentów zamiast oddać ci pieniądze, które pożyczyli na „pewny” biznes.

Niech zgadnę – a Piotruś Pan nie rozumie, dlaczego nie cieszysz się z prezentu… Ten typ tak po prostu ma. Składa piękne deklaracje, w których roztacza przed tobą widoki z okien hotelu w Dubaju, do którego oczywiście zabierze cię, jak tylko lokalni szejkowie docenią jego pomysł na biznes. Biznes tymczasem nie tylko nie rusza, ale często w ogóle nie powstaje. On natomiast nie widzi nic złego w udawaniu, że zarabia na życie swoim hobby, działalnością, którą od lat próbuje rozkręcić. W rzeczywistości utrzymuje go partnerka, przy jego pełnej zgodzie. No bo jemu się to po prostu należy. Jest przecież taki fajny.

Słaba płeć?

Średnia długość życia Polek to 81,7 lat. Przeciętny Polak nie dożyje 74. roku życia.

Przecież jakby miał, to też jej by dał.

A że nigdy nie ma… ot, niesprawiedliwy los.

On nie chce brać na siebie połowy ciężaru. To nie jest związek partnerski. To opieka nad niepełnosprawnym społecznie chłopcem.

Wiesz, nie byłabym tak ostra. Taki partner to bez wątpienia nie jest skarb, ale on też z jakiegoś powodu jest właśnie taki, a nie inny. W pewnym sensie Grzegorz jest postacią tragiczną. Z jakiegoś powodu nie nauczył się czerpania satysfakcji z bycia mężczyzną, stawiania czoła rzeczywistości. Dlatego pozostaje chłopcem, dzieckiem. Na przykład dziecinny jest jego stosunek do pieniędzy. Pakuje się w niepewne interesy, nie jest w stanie właściwie oszacować kosztów, inwestuje czas w działalności, które nigdy się nie udają itp. Chyba nie lubi się przemęczać, nie ma w sobie determinacji i wytrwałości. Ale stara się być dobrym troskliwym partnerem, na tyle, na ile potrafi. Także ta chłopięcość może być na początku atrakcyjna, masz wrażenie, że to facet, z którym nigdy się nie będziesz nudzić. Te wszystkie jego wizje, marzenia!

Zgodzisz się ze mną, że w tej historii są dwie postaci tragiczne? Kiedyś, by utrzymać przy sobie mężczyznę, kobiety grały słodkie idiotki, pokazywały uległość. Dziś pokazują portfel. Utrzymują mężczyznę, który nie lubi się przemęczać lub wiecznie marzy o jakimś projekcie, który w bliżej nieokreślonej przyszłości zrobi z niego milionera.

Kiedyś, bo na razie sprzysiągł się przeciw niemu cały zły świat. Kobieta, która godzi się na taki układ, wchodzi nie tylko w rolę sponsora, ale tez organizatora codziennego życia, bierze na siebie ciężar rozwiązywania praktycznych problemów. Trudno nazwać taki związek partnerskim, bo ciężary są po stronie kobiety, a przywileje po stronie mężczyzny. Tymczasem w każdym modelu związku obie strony powinny mieć swoje prawa i przywileje. Na przykład w tradycyjnym modelu kobieta zdejmuje z mężczyzny obowiązki związane z prowadzeniem domu, co ułatwia mu robienie kariery. Za to ona nie musi się martwić o ich finanse. Jeśli obie strony szanują to, co zapewnia partner, układ działa bardzo dobrze. Neopatriarchat ma polegać na tym, że wystarczy, że on po prostu jest. Do tego Grzegorz dba o swoją atrakcyjność, chodzi na siłownię lub przygotowuje się do runmageddonu. To sprawia wrażenie, że jest w ruchu, coś robi.

No i zapracowuje się umysłowo, szukając pomysłu na siebie. Ale to ona zarabia, podejmuje trudne decyzje. I jeszcze robi to w taki sposób, by on czuł się dobrze.

Udaje przed sobą, przed nim i przyjaciółkami, że jej to nie przeszkadza. A jego kolejne „projekty” mają maskować faktyczny status – bezrobotnego.

Padła ofiarą nowoczesności. Marzyła o byciu niezależną i co? Jej niezależność jest zależna od Grzegorza. Nie będzie przecież dążyła do tradycyjnego podziału obowiązków. Niezręcznie rozmawiać o pieniądzach, kiedy się kochamy, prawda?

Jak widzisz, za tymi wszystkimi nowoczesnymi hasłami stoi i straszy zupełnie staromodne przekonanie: bez faceta jestem nic nie warta.

Ewa nigdy głośno tego nie powie. Pewnie nawet przed samą sobą tego nie przyzna.

Zamiast tego w restauracji wręcza Grzegorzowi swoje karty i udają, że to on płaci za randkę.

Bezpodstawny optymizm

Mężczyźni rzadziej niż kobiety skłonni są do autorefleksji i szukania w sobie przyczyny niepowodzeń, życiowych i zawodowych. W przeciwieństwie do kobiet przyczynę porażek zwykle widzą w czynnikach zewnętrznych, sobie przypisując jedynie sukcesy.

To nie jest przypadek, że on jest z nią, ona z nim.

Nie. Taki mężczyzna wybiera na partnerki kobiety, które dobrze sobie radzą finansowo, są hojne, zaradne, ale być może ich poczucie własnej wartości jako kobiety nie jest stabilne. Patologia tej relacji polega na tym, że jedna ze stron nie musi być dorosła i odpowiedzialna, no i że podtrzymują jakieś kłamstwo.

Takie relacje to margines?

Według wyników badań GUS co piątą polską rodzinę utrzymuje głównie kobieta. Oznacza to, że albo tylko ona zarabia, albo zarabia zdecydowanie więcej. Nie powiedziałabym, że to mało. Oczywiście, nie oznacza to, że w każdym z tych przypadków zachodzą takie same mechanizmy jak w związku Ewy i Grzegorza.

Grzegorz nie chciał zmarnować tego dnia. Zalogował się na kilka stron trenerów motywacyjnych. To mu zawsze dobrze robiło. Sprawdził ruchy na giełdzie. Nie, nie miał żadnych akcji. Ale będzie miał. Trzeba być gotowym. Poza tym znajomi z ekskluzywnej siłowni, której był członkiem, cały czas mówili, co warto kupić, co trzeba sprzedać.

Czuł się pewniej w ich towarzystwie, kiedy wiedział, że w jego torbie w szatni leży najnowszy numer „Forbesa”. Inwestował w siebie. Chciał być gotów, kiedy przyjdzie jego czas. Pokładał zresztą duże nadzieje właśnie w znajomych, z którymi trenował. Siłownia była na najwyższym piętrze biurowca, w którym pracowała Ewa, dla pracowników i ich rodzin. Ewa nie miała kiedy ćwiczyć, więc z jej karnetu korzystał Grzegorz. Wiedział, że jego towarzysze od sztangi to menedżerowie i dyrektorzy. Z kontaktami i możliwościami. Nie wiedział jednak, że akurat jemu w żadnym razie by ich nie udostępnili. Mieli go za niemotę, który pozwala, by kobieta go utrzymywała. Porozmawiać? Poćwiczyć? Do kina wyskoczyć? Owszem. Ale w żadnym razie wspólnych interesów. Stawiali tylko na pewne konie. Grzegorz takim nie był.

Ewa wybrała w telefonie numer do Grzegorza i zostawiła mu wiadomość: „Nie przyjeżdżaj, nie wiem, kiedy skończę. Ten projekt powinien być gotowy za dwa dni, a jesteśmy w dupie”. Kiedy nacisnęła czerwoną słuchawkę, rozpłakała się. Nie chciała wracać do domu, potrzebowała pobyć sama. Była w ciąży.

„Boże, jak to się stało? – pomyślała – przecież my się prawie nie kochamy”. Sfrustrowana lekkością życia Grzegorza zupełnie ostygła, a jego z kolei zmęczyło ciągłe proszenie. Porno w internecie było bardziej uległe. Czuła się, jakby dostała po pysku, jakby to była kara za to, że bała się być sama, decydować o swoim życiu, być naprawdę niezależną. „Najgorsza rzecz, jaką może zrobić kobieta, to być z kimś tylko dlatego, żeby nie być sama”. Jej mama często powtarzała słowa zdaje się Agnieszki Holland, jakby sugerując, że Ewa powinna lepiej przemyśleć związek z Grzegorzem. Teraz te słowa huczały w głowie na zmianę z pytaniem „Co teraz będzie?”.

Nie chciała dziecka. Na pewno nie teraz. Wiedziała, że w firmie niebawem może zostać partnerem. Jej nazwisko powtarzało się w korytarzowych plotkach. Zamiast tego widziała siebie przemęczoną, zapłakaną z żalu nad straconymi szansami na dom i karierę, o jakich marzyła. Energicznie wstała zza biurka, podeszła do okna i, niemal zawstydzona tym, że tak się nad sobą rozkleiła, starła z policzków łzy. To jeszcze nie koniec! Postanowiła, że zawalczy o siebie.

Ciążę musi usunąć. To nie był czas na dziecko. To też nie był czas na Grzegorza. Dość. Jego też usunie. On już się w garść nie weźmie. Będzie jak kamień u szyi. Wiecznie żerujący na jej znajomych, na jej pieniądzach, na jej uczuciach. Właściwie nigdy nie miał stałej pracy. „Boże, on nie pracuje, bo nie musi. Ma przecież mnie”. Wiedziała, że ta myśl zbyt późno do niej dotarła. „Koniec”. Tym razem powiedziała to głośno.

Przepłakała dwie godziny. Wstała w końcu z kanapy w gabinecie, by napić się wody. Gdy wyciągała dłoń po szklankę, spojrzała na pierścionek od Grzegorza. Poczuła się jak oszustka. Pogładziła się po brzuchu. Miała w sobie życie, owoc – jak by nie było – miłości. Skarciła siebie w myślach, za to, że pomysł usunięcia dziecka w ogóle przeszedł jej przez głowę. Z czułością przesunęła dłonią po brzuchu. Uśmiechnęła się, a do brzucha powiedziała:

– To co? Damy mu szansę? Wszystko można o twoim tacie powiedzieć, ale nie to, że jest złym człowiekiem.

Może są ludzie, mężczyźni, którzy potrzebują większego kopa? Jakiegoś rozpędu? Przecież z jakiegoś powodu przez dziesięć lat byli razem. Dziesięć lat. Miała to tak po prostu wyrzucić do śmieci i albo zostać sama z dzieckiem, albo żyć z odciśniętym na sumieniu piętnem aborcji?

W jednej chwili rozpacz zmieniła się w nadzieję, która ciepłem rozlała się po całym ciele. Położyła dłoń na brzuchu. Wiedziała, że Grzegorz bardzo się ucieszy. Często mówił, że chciałby mieć rodzinę. Dziecko sprawi, że dorośnie. Na pewno. Chwyciła za telefon.

– Grzegorz, kochanie, muszę ci coś powiedzieć.

Anna: Kobieta, która ma zdrowe poczucie własnej wartości i jest zdolna do prawdziwego partnerstwa, szybko się wyplącze z takiej relacji. Kobieta, która ma… jak by to powiedzieć… brak, będzie w nią brnęła coraz głębiej.

Justyna: Dla dojrzałej osoby atrakcyjna jest dojrzałość, a nie matkowanie mężczyźnie czy holowanie przez życie Piotrusia Pana.

Pewna, bardzo dla mnie ważna kobieta mawia: „Lepiej być do wzięcia niż utrzymywać księcia”.

A co mówi życie?

Z moich obserwacji w gabinecie wynika, że część kobiet jest w takich związkach długo. Bardzo długo. Często, jak w przypadku Ewy i Grzegorza, w tej relacji są dzieci. Kobiety nie odchodzą, kiedy ich mężczyzna zawodzi, ale są coraz bardziej zmęczone i sfrustrowane. A im bardziej są zmęczone i sfrustrowane, tym mają mniejszą ochotę na seks. I wtedy trafiają na terapię.

Negocjacje

Mężczyźni chętniej rywalizują i podejmują ryzyko. Oba te elementy składają się na prowadzenie negocjacji. Kobiety nie lubią negocjować we własnych sprawach, czują niechęć do postawy agresywnej walki o swoje. Może to być przyczyną na przykład niższych pensji.

Anka i Tomek

Drobna blondynka kończyła malować paznokcie. Szczupły chłopak podszedł do niej z odrobiną indyjskiego dania na końcu drewnianej łyżki.

– Spróbuj, chyba za mało kuminu.

Anka nachyliła się nad stołem w kierunku wysuniętej w jej stronę łyżki.

– Gorące – syknęła. – Ale smaczne.

Lubiła, kiedy Tomek gotował. Czuła się bezpiecznie i domowo, gdy krzątał się w kuchni.

Wyglądali razem jak brat i siostra. Jak młodszy brat i starsza siostra. Anka pracowała jako programistka. W stuprocentowo męskim zespole, którego członkowie dwoili się i troili, by choć łaskawie spojrzała w ich stronę. Była połączeniem idealnego kumpla, który przedkłada zimnego lagera nad prosecco i delikatnej, zadbanej, ultraseksownej kobietki.

Dziewczyna marzenie. Męski umysł, któremu zwierzali się z kłopotów w swoich związkach albo tych ze znalezieniem partnerki, umieszczony w ciele filigranowej blondynki. Niegłupiej do tego. Znała się na swojej pracy, co koledzy i szefowie doceniali, choć ona, szczerze powiedziawszy, miała ich opinię w nosie. Była niezależna. Nie, nie miała apartamentu w centrum miasta czy najnowszego modelu mercedesa. Po prostu lubiła mieć taką świadomość, że życie jej nie przerasta i świetnie sobie z nim i w nim radzi. Uważała, że męskie ramię powinno być kobiecie niezbędne tylko przy wysiadaniu z samochodu.

Żeby to było jasne – mężczyzn szczerze kochała. Kochała ich towarzystwo, ceniła za dowcip i smak w kuchni, ale nie potrafiła na nich „wisieć”.

– Kochanie, Marcin i Michał proponują spotkanko wieczorem. Idziemy?

Anka przestała dmuchać na paznokcie pokryte modną miętą i zmrużyła oczy, próbując sobie przypomnieć zapiski w kalendarzu.

– U nich czy u nas?

– U nich – odpowiedział Tomek. – My mamy taki bajzel, że wstyd ludziom to pokazać.

Anka omiotła nierozumiejącym spojrzeniem salon i zatrzymała je na Tomku, który stał przy zlewie i energicznie szorował garnek po swoich niedawnych kulinarnych eksperymentach.

W mieszkaniu nie było bałaganu. Po prostu nie trzymało ono wyśrubowanych wymagań Tomka. Podział obowiązków mieli sprawiedliwy. Anka oburzała się, gdy ktoś mówił „super, że tak ci pomaga w domu”. „On nie jest moim pomocnikiem, na litość boską! To partner, nabrudzi, to wyczyści po sobie, ludzie…” Oboje lubili porządek, ale Anka śmiała się, że ma zaniżone standardy, jeśli chodzi o pucowanie ich M3. Dla niej zadbane mieszkanie to czyste mieszkanie. Tomek za to potrafił spędzić sobotę na poszukiwaniu idealnych zasłon do salonu. Sprawiało mu to przyjemność, tak jak układanie kwiatów dla klienta. Anka mówiła na niego „kogut domowy”, bo z jednej strony dbał o ich fikusa jak o brata, gotował absolutnie najlepsze chilli na świecie, a z drugiej potrafił chwycić ją nagle w ramiona, by zanieść do sypialni albo zniknąć na długie godziny w piwnicy, gdzie majstrował przy rowerze.

Justyna: On – wrażliwiec, ona – silna babka ze ścisłym umysłem. Patrząc na ich związek, myślę, że to wielkie szczęście żyć w czasach, kiedy mamy wybór i możemy być sobą.

Anna: Z jednej strony mamy szczęście, z drugiej możemy też czuć się zagubieni. Wydaje się, że kobieca kobieta i męski mężczyzna to jest taki idealny układ, że taka para się uzupełnia, ale to też jest spore ryzyko. Kiedy jesteśmy tak różni, to jesteśmy dla siebie bardziej atrakcyjni, ale możemy też mieć kłopoty w zrozumieniu tej drugiej osoby. I to są te typowe męsko-damskie problemy.

I w gorszych momentach pojawiają się klasyki związkowych kłótni: jak można tak histeryzować, jak można być tak bezdusznym, ty mnie nie rozumiesz… A skąd się wzięło to całe zamieszanie z gender? Kto tu kogo nie rozumie?

Powiedziałabym, że starły się dwa skrajnie różne stanowiska. Jest socjobiologia, według której o wszystkim decyduje biologia, czyli wszystko robimy dla seksu, wszystko jest sygnałem seksualnym, a naszym nadrzędnym, głównym celem jest reprodukcja. Z drugiej strony tę linę trzyma feminizm kulturowy, zgodnie z którym wszystko podlega dyskusji, a skoro są wyjątki, to nie ma żadnych zasad i reguł, mężczyźni i kobiety niczym się nie różnią i już nawet samo mówienie o różnicach płciowych jest piętnujące, ograniczające. To takie odniesienie do słów matki feminizmu Simone de Beauvoir „nikt nie rodzi się kobietą, lecz się nią staje”.

Myślisz, że dokładnie takie podejście miała na myśli?

Nie wiem, czy podpisałaby się pod współczesną interpretacją swoich słów… Niemniej to koncepcja, zgodnie z którą płeć to jest tylko taki społeczny konstrukt i my możemy go podważać.

Aż tu nagle z ambony…

…pełne oburzenia głosy tradycyjne i konserwatywne, że feministki chcą nam rozmontować płeć.

I gdzie leży prawda?

Jak to z prawdą bywa – gdzieś pośrodku. Z punktu widzenia seksuologii oba te stanowiska są zbyt skrajne i nieprawdziwe. Płeć to bardzo złożone zjawisko, wielowymiarowe i nie można rozpatrywać jej tylko biologicznie, albo z kolei w odcięciu od biologii jedynie jako umowę społeczną. Nauka już się z tym rozprawiła. W literaturze naukowej można znaleźć opisane przypadki, kiedy lekarze próbowali zdecydować o płci noworodka.

Boję się zapytać, w jaki sposób…

To czasem rzeczywiście historie dla ludzi o mocnych nerwach. Jak ta dotycząca amerykańskiego chłopca, któremu podczas obrzezania nożem elektrycznym zwęglono prącie. Zgodnie z przekonaniem, że o identyfikacji płciowej decydują uwarunkowania społeczne, lekarze zmienili dziecku płeć. Byli zresztą przekonani, że po nieszczęśliwym wypadku to najlepsze, żeby nie powiedzieć jedyne wyjście.

Eksperyment się udał?

Po trzynastu latach dziecko zbadał zespół psychiatrów. Choć wszyscy traktowali je i wychowywali jak dziewczynkę, więc te społeczne warunki były zaspokojone, miało ono męski wygląd i cechy charakteru oraz poważne trudności w pełnieniu żeńskiej roli, społeczne i interpersonalne. Do tego ambiwalentną ocenę własnej płci. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu takich przypadków było wiele.

I wiele pogubionych, nieszczęśliwych ofiar.

Tak sobie wtedy lekarze radzili. Medycyna miała bardziej ograniczone środki i gdy rodziło się dziecko, u którego trudno było oznaczyć płeć, na przykład narządy były niewyraźne, nieoznaczone, albo coś się wydarzyło, jak w przypadku tego chłopca, to wtedy radzono sobie w ten sposób – Okej, nie masz penisa, to będziemy cię wychowywać jak dziewczynkę, ewentualnie dokonamy jeszcze jakichś tam korekt. Przecież gdyby płeć była wyłącznie społecznym tworem, to powinno się to udać. Tymczasem ofiary tych eksperymentów czuły, że coś jest nie tak, że są wychowywane w obcej ich naturze płci, choć przecież nawet nie znały swojej historii.

Płeć to to, co mamy przecież najgłębiej, coś najbardziej pierwotnego.

To też pierwsza informacja, jaką dostajemy na temat drugiej osoby. Tak ważna, że na przykład o nowo poznanym człowieku możemy wszystko zapomnieć, nazwisko, imię, to, czym się zajmuje, co lubi, skąd pochodzi, ale płeć zapamiętamy.

Anka zawsze miała chłopców. Nie mężczyzn, chłopców. Nie chodzi tu o ich wiek czy dojrzałość, a o wygląd. Seksualnie atrakcyjni byli dla niej chłopięcy mężczyźni, o wręcz androgynicznym wyglądzie. Owszem, byli odpowiedzialni, zaradni, ale z większością swoich partnerów u boku wyglądała jak z młodszym bratem.

Tomek też był takim delikatnym typem. Szczupły z dłońmi pianisty. W Ance zakochał się od razu. Lubił kobiety silne, zdecydowane. Jako dzieciak miał kompleksy związane ze swoją mikrą wagą. Jako dorosły przestał z tym walczyć i frustrować się, widząc, jak bicepsy kolegów rosły w oczach po kilku podniesieniach sztangi. Miał wrażenie, że jego ciało w ogóle się nie zmienia. W końcu zrozumiał, że siłownia nie jest dla niego, wyrzucił karnet, a zamiast niego zainwestował w stylistę. Dobrze dobrane spodnie, marynarka slim i oprawki okularów dopasowane do jego dłuższych blond włosów i pociągłej twarzy. Manicure, dobrze dobrany krem do twarzy, nieprzypadkowe perfumy, a w skórzanej teczce zawsze krem do rąk. Taki był i taki dobrze się czuł. Znajomi, którzy początkowo patrzyli na „nowego Tomka” z lekką kpiną, spoważnieli, gdy na spotkanie przyszedł z zapatrzoną w niego Anką. Seksowną blondynką, wyższą od niego o parę centymetrów.

W sieci kwiaciarni, które założył i prowadził, też szło mu wyjątkowo dobrze. Jego pracownice szybko podłapały styl Tomka i z kilku liści paproci, gałązek eustomy i granatowej taśmy potrafiły wyczarować bukiet godzien królewskiego ślubu. Jego ojciec był zupełnie inny, wątłą fizis i wrażliwość Tomek miał po matce. „Synu, dupa z ciebie, nie żołnierz” – powiedział tata Tomka, gdy ten potknął się na balu przebierańców w przedszkolu o zadarty kawałek wykładziny.

Ojciec go kochał, Tomek nie miał co do tego wątpliwości, tak jak nie miał wątpliwości, że senior bardziej wolałby mieć w domu karatekę niż florystę. Z czasem ich relacja była po prostu poprawna. Ojciec nauczył się nie krytykować syna, a syn nie mieć pretensji do ojca o to, że zamiast przytulić, klepie po ramieniu. Musiał przyznać, że to dopiero związek z Anką sprawił, że poczuł się tygrysem, wojownikiem, samcem i głową rodziny. To ona mówiła, że czuje się przy nim pewnie, a od napakowanych na siłowni mężczyzn wręcz ją odpychało. W ogóle przytłaczał ją znany z gazet wzór samczości, z ciemniejszym zarysem zarostu na twarzy i pulsującymi krwią żyłami na przedramionach.

Justyna: No i gdzie tu Mars, a gdzie Wenus? Wszystko nie tak. Ona lubi delikatnych panów, a on silne kobiety. Gdyby ktoś ich nie znał, dopowiedziałby sobie, że pewnie on płacze na filmach, a ona chodzi w wyciągniętym dresie i nie depiluje wąsika.

Anna: Na szczęście stereotypy też podlegają zmianom. Inaczej sztywne poglądy wyglądały u naszych dziadków, inne panowały wśród pradziadków, a jeszcze inne funkcjonują wśród naszych rówieśników.

Chyba mój ulubiony to ten, że mężczyźni mają większe potrzeby seksualne.

Mnie bawi ten, że kobiecie nie wypada mieć wielu partnerów. Jeszcze trzydzieści lat temu nie oczekiwano od nas, że będziemy inicjowały zbliżenie. Teraz mężczyźni pragną, by ich partnerki miały ochotę na seks i by to pokazywały. Chcą czuć się pożądani i widzieć, że kobieta czerpie radość z seksu z nimi. A kiedyś wystarczyło się na zbliżenie zgodzić.

A i to nie zawsze było potrzebne…

A propos kobiet z Wenus i mężczyzn z Marsa, John Gray, autor tego podziału, wmawiał czytelnikom, że kobiety pragną wyłącznie romantyzmu, a mężczyźni seksu. Przekonywał, że kobieta, by otworzyć się na seks, potrzebuje miłości, a mężczyzna, by otworzyć się na miłość, potrzebuje seksu. Głosił taką teorię, że panom seks jest potrzebny do tego, by w ogóle nawiązać kontakt z uczuciami. Pamiętam takie zdanie z jednej z książek Johna Graya „Kiedy mama mówiła, że droga do serca mężczyzny prowadzi przez żołądek, lokalizowała ją mniej więcej kilkanaście centymetrów za wysoko.” Oczywiście jest w tym wszystkim ziarenko prawdy. Bardzo uproszczonej. I może właśnie temu seria książek o Marsjanach i Wenusjankach zawdzięcza wielką popularność. Kto nie chciałby mieć prostego wzoru na sukces w miłości?

Kiedyś odbieraliśmy to jako klarowne wyjaśnienie rzeczywistości, dziś widać, że takie ujęcie sprawy jest nie tylko niesprawiedliwe, i wobec kobiet, i wobec mężczyzn, ale też w rzeczywistości niczego nie wyjaśnia. Sprowadza się do tego, że oni myślą i czują penisem, a one mają mózgi wyprane przez romansidła. Gdyby zresztą tak było, jak wytłumaczyć taką popularność „Grey’a”?… Liczba mężczyzn ciągniętych do kina przez partnerki w walentynki na kolejną premierę przekreśla zasadność myślenia o każdej kobiecie jako o niepoprawnej romantyczce. Okazuje się, że romantyczkę z Wenus kręci BDSM.

– Znowu coś się w samochodzie psuje – powiedziała Anka, wchodząc do kwiaciarni. Tomek układał właśnie kompozycję z kwiatów, których ona nawet nie potrafiła nazwać. Wiedziała, że jej facet pracuje nad ważnym zamówieniem i że trochę się nim stresuje. Jeśli klient będzie zadowolony, może uda mu się podpisać umowę z popularną restauracją na przystrajanie sali na wesela czy urodziny. Podniósł oczy na Ankę.

– O, fajnie, że wpadłaś. Daj mi chwilę, tylko to skończę. Skoczymy na lunch?

– Pewnie! Szef w delegacji, więc mam luz, miałam nadzieję, że cię wyciągnę – odpowiedziała, wąchając lilie.

– A co z tym samochodem? Jak ten biznes, wyjdzie kupimy nowy. Dziś już do mechanika nie zdążę, może jutro.

– Spoko, spoko.

Anka zapuściła żurawia na zaplecze, upewniając się, że są sami. Weszła za ladę i przytuliła się do pleców Tomka. Lubiła obserwować jego palce, gdy układał kwiaty.

– Ja już w nim troszkę pogrzebałam, na jakiś czas wystarczy.

Tomek odwrócił się w jej stronę i uśmiechnął na widok odrobiny smaru na jej policzku.

– Króliczku, my jesteśmy zupełnie na opak.

Anka widziała, że odstają od większości par, które znała. Sama często zastanawiała się nad tym, że Tomek jest pod każdym względem zaprzeczeniem wzoru męskości, jaki towarzyszył jej od dzieciństwa. Trzech starszych braci, o których towarzystwo zawsze musiała zabiegać. Wspólna zabawa? Tylko w wojnę i ona zawsze grała trupa. Rozmowy i żarty, których nie rozumiała. Wiedziała, że to, jak bracia odnoszą się do niej, było odzwierciedleniem tego, jak ojciec odnosił się do ich matki. Kochał, dbał, ale nie pozwalał decydować, wolał, żeby nie pracowała zawodowo, bo przecież słaba płeć zasługuje na „opiekę”. Słaba płeć… Anka serdecznie nie znosiła tego wyrażenia. „Słaba nie znaczy przygłupia”. Wyrosła na kobietę, która ciepło i partnerstwo ceniła bardziej niż to, czy ktoś obroni ją w ciemnej uliczce. Lata trenowania krav magi sprawiły zresztą, że taka obrona nie była jej potrzebna. Całą sobą natomiast potrzebowała, by ktoś traktował ją poważnie. Nie chciała opiekuna. Chciała partnera. Chciała decydować o sobie bez zastanawiania się, co jej wypada, a co nie.

Justyna: I to byłoby tyle, jeśli chodzi o stuprocentowego mężczyznę i stuprocentową kobietę. Myślę, że ich historia rozwiewa wszystkie wątpliwości.

Anna: Prawda? Na to, co i kto nam się podoba, na to, co lubimy w łóżku, nawet na to, jakie książki czytamy, ma wpływ to, czy urodziliśmy się kobietą, czy mężczyzną. Plus miliony innych spraw, sytuacji, drobiazgów, które przytrafiają się nam na życiowej drodze.

Dobrze myślę, że pod względem seksualności zbliżamy się do siebie, że coraz więcej nas łączy? Nas, czyli mężczyzn i kobiety.

Kobiety nadal rozpoczynają życie seksualne nieco później. Średni wiek inicjacji seksualnej u kobiet to 18,7 lat, podczas gdy u mężczyzn 18,1 roku. Ale te różnice zmniejszają się z każdym rokiem. Obu płciom zdarza się seks, na który nie mają ochoty. Do seksu dla świętego spokoju przyznaje się 15 proc. mężczyzn i 28 proc. kobiet. Zwróć uwagę na to, że wciąż niemal dwa razy częściej dotyczy to kobiet. Zauważ też, że kobiety coraz częściej tolerują pornografię jako urozmaicenie życia seksualnego. I co ciekawe, właściwie nie mam w terapii kobiet, które czułyby, że muszą ją oglądać, za to każdy seksuolog ma wielu pacjentów mężczyzn, którzy przychodzą z pytaniem: czy to już uzależnienie?

A liczba partnerów seksualnych?

Podobna, pomiędzy 4 a 5. Dane te dotyczą wszystkich Polaków, i w związkach, i tych, którzy aktualnie nie są w relacji. Jeśli chodzi o singli, to panowie teoretycznie mają więcej partnerek niż panie – średnia dla mężczyzn wynosiła prawie 7, a dla kobiet – około 5.

To jest bardzo ciekawe… To z kim mężczyźni uprawiali seks, jeśli kobiety podają zdecydowanie mniejszą liczbę partnerów? Nie masz podejrzeń, że panowie ściemniają przy takich badaniach?

Myślę, że to nie wynika ze ściemniania, a raczej z tendencji kobiet do „zapominania” o pewnych zdarzeniach, na przykład „to był tylko jeden raz”, „to były tylko pieszczoty, to nie seks”. Mężczyźni z kolei rzeczywiście mają tendencję do przeszacowywania skali swoich doświadczeń. Oni dla odmiany więcej zdarzeń zaliczą do kategorii seks. Obie płcie spełniają w ten sposób oczekiwania społeczne i podtrzymują swój pozytywny obraz i dobrą samoocenę.

No tak, wszyscy tu są wygrani i zostaje po staremu – ona jest porządna, a on jest ogierem. Przynajmniej we własnej głowie.

Pamiętam zabawną sytuację z gabinetu, kiedy mężczyzna zapytany o liczbę partnerek seksualnych, odpowiedział, że miał ich kilkadziesiąt. Ponieważ nie zgadzało mi się to z faktami, o których mówiliśmy wcześniej, doprecyzowałam, że pytam o liczbę osób, z którymi chociaż raz uprawiał seks. Okazało się, że z dwiema, ale przekonywał mnie, że teoretycznie z kilkudziesięcioma, bo wie, że miały na to ochotę. Czyli pewne stereotypy nadal się nas trzymają! Za to kobiety coraz wyraźniej i głośniej mówią o swoich potrzebach emocjonalnych i seksualnych.

Obie znamy mężczyzn, którzy wciąż powiedzieliby, że tak robią babochłopy, które chcą się zamienić z nimi rolami. Na szczęście też obie znamy takich, którzy nazwą to dążeniem do partnerstwa. Na czym ono naprawdę polega?

Na tym, że dwie osoby biorą równą odpowiedzialność za związek, za to, żeby wnosić do związku to, co mogą najlepszego. Partnerstwo zawiera w sobie zgodę na rozwój. Przyjmując partnerską postawę, zgadzamy się na to, by partner był naszym lustrem. W kontakcie z drugim, najbliższym nam człowiekiem, będziemy się dowiadywać o sobie rzeczy, których nie mielibyśmy szansy zauważyć bez tego lustra. O swoich potrzebach, reakcjach, lękach. Czasami to będzie niewygodne i bolesne.

A wracając do męskości i kobiecości? Czy partnerstwo pomaga nam rozwijać swoją męskość lub kobiecość?

Oczywiście! W związku możemy odkrywać i doceniać te aspekty drugiej płci, które nosimy w sobie. To może najtrudniejszy etap i element naszego rozwoju – budzenie pierwiastka męskiego u kobiet i kobiecego u mężczyzn. Już nie chcemy i nie potrzebujemy być tylko kobiece, tylko męscy. Chcemy być pełnią. Wiesz, to tak, jak z tym estrogenem i testosteronem, mamy i jedno, i drugie w różnych proporcjach. Sęk w tym, żeby nie uciekać przed tym, przed czym uciec się nie da. Żeby to wyjaśnić, sięgnę do mądrości jednej z najstarszych religii. Judaizm podpowiada, że do osiągnięcia pełni człowieczeństwa, powinniśmy wejść w związek, oczywiście z osobą drugiej płci. Żydowskie spojrzenie na płeć ukształtowane zostało między innymi przez opis stworzenia człowieka. Zgodnie z tą tradycją Bóg stworzył Adama jako istotę androgyniczną – łączącą w sobie cechy męskie i kobiece. Hebrajskie słowo adam oznacza człowiek, bez wskazania na płeć. Żydzi w przywołanym fragmencie Księgi Rodzaju słowo cela tłumaczą jako strona, a nie jak chrześcijanie – żebro. Oznacza to, że Adam nie był pierwszym mężczyzną, a pierwszą istotą ludzką. Gdy zasnął, Bóg podzielił istotę na dwoje – męską i kobiecą, Adama i Ewę. Wynika z tego, że żadna ze stron sama w sobie nie stanowi całości. W judaizmie, aby osiągnąć pełnię człowieczeństwa, musimy wejść w związek, jednoczyć się w seksie. Małżeństwo w tradycji żydowskiej to ponowne połączenie dwojga ludzi. Stwórca, który rozdzielił dwie strony istoty, ponownie je łączy ślubem. Żydowscy mistycy twierdzili nawet, że mąż i żona mają jedną duszę, która po ślubie znowu tworzy całość. Z kolei tradycje związane z tantrą podkreślają, że wszystkie właściwości powinniśmy rozwijać w sobie, że koncepcja dwóch połówek skazuje nas na zależność od partnera.

Teraz powiedzenie o dwóch połówkach jabłka nabiera większego sensu. Co on i ona wnoszą do tej jedności?

Dla buddystów na przykład mężczyzna to radość i działanie, a kobieta to mądrość i intuicja. On wnosi eksperymentowanie w sypialni, radość, techniki.

No tak, gdybyśmy się tylko na tym skupiali, to czegoś istotnego będzie w sypialni brakowało.

Dlatego uzupełnia to kobieta ze swoją uczuciowością, romantyzmem i stałością.

I naprawdę fajnie się robi, gdy połączy się męska radość z kobiecą energią.

Właśnie po to jesteśmy sobie potrzebni. Kiedyś jeden z moich pacjentów zastanawiał się, czym jest męskość. Robił to po to, żeby móc zrozumieć i odpowiedzieć na potrzeby swojej żony. Doszedł do wniosku, że męskość to rytm, twardy i konkretny, a kobiecość to melodia, która to wszystko oplata.

2 Tak to zwykle się zaczyna

Była zachwycona. Miała władzę nad jego duszą i ciałem, całą noc przewracał się w łóżku, myśląc o niej. Ponieważ ona przez całą noc robiła to samo, można było prawie uznać, że spędzili ją razem.

Éric-Emmanuel Schmitt, Trucicielka i inne opowiadania

Robert

W pociągu były wolne miejsca, ale krągła blondynka stała na korytarzu. Oparta o framugę okna wpatrywała się w ciemność. Robert widział jej plecy i apetyczną pupę zaznaczoną w jednak trochę zbyt obcisłych dżinsach. „No, odwróć się” – pomyślał. Obserwowanie blondynki i wsłuchiwanie się w jednostajny szum pędzącego pociągu chwilowo były jego jedyną rozrywką. Rozładowany telefon i dokończona książka zostawiły go samego w czterech ścianach przedziału.

Dziewczyna wyprostowała się, przeciągnęła i odwróciła w stronę Roberta, przelatując spojrzeniem po jego twarzy. Miała zaczerwienione szminką usta, wyraźne brwi, brązowe oczy i wakacyjne piegi na nosie. Promieniała świeżością.

Uśmiechnął się do niej, ale nie zarejestrowała tego. Wyciągnęła z kieszeni telefon i zaczęła rytmicznie przesuwać palcem po ekranie.

– Tu jest dużo miejsca, a ja nie gryzę. – Wystawił głowę z przedziału i po sekundzie się zganił, bo uznał, że pewnie niejeden zboczeniec w ten sposób zaczyna podryw.

Dziewczyna spojrzała na niego, potem na pusty przedział, znów niepewnie na niego.

– Może faktycznie…

– Ja pomogę. – Robert chwycił jej walizkę i wrzucił na górną półkę.

– Robert jestem. – Podał jej dłoń.

– Lena.

– Dokąd jedziesz?

– Do Krakowa.

– O, ja też.

„Mój boże – pomyślał – gorzej by było tylko, gdybym zagaił o pogodzie”. Dziewczyna uśmiechnęła się, wyjęła z torebki teczkę z jakimiś papierami i pochyliła nad nią. Robert nerwowo podrapał się po czole, wyraźnie nie miał pomysłu na dalszą rozmowę. Nie miał też pomysłu na to, jak przestać się gapić na Lenę. Na szczęście chyba tego nie zauważyła. Wyszedł na korytarz. Oparł się plecami o okno i patrzył raz w jedną, raz w drugą stronę. Poprzeciągał się parę razy. Po chwili zauważył, że dziewczyna dyskretnie przegląda się w ekranie telefonu.

Justyna: Wiesz, że gdybym teraz zapytała cię o przepis na udany podryw, a ty byś go podała, ze szczegółami, proporcjami i tak dalej, to ta książka zostałaby bestsellerem?

Anna: Ależ ja mogę to zrobić! Mogę podać przepis na to, jak skutecznie poderwać mnie. Wiem, co lubię, co mi się podoba, nie ma sprawy.

Cóż, to nadal może być bestseller! Ten moment, kiedy dociera do ciebie, że on, ona cię pragnie, czy że po prostu podobasz się komuś… Skąd my o tym wiemy?

Mówimy o tym sobie.

Nie, to by było zbyt proste. Chodzi właśnie o te sytuacje, kiedy nic nie mówimy, a i tak wiemy.

Mówimy, mówimy, tylko językiem ciała. To nasze ciało jako pierwsze mówi „kocham”. Znamy cały alfabet erotycznych gestów, min, układów rąk i stóp.

Czym więc się zdradzamy, co po nas widać, gdy pragniemy?

Zakochani mają… spojrzenie kopulacyjne.

Renata Beger miała „kurwiki” w oczach…

Ówczesna pani poseł może nie ujęła tego zbyt elegancko, ale za to trafnie. Przeciągłe spojrzenie skupione na obiekcie pożądania etolodzy, czyli naukowcy badający zachowania społeczne zwierząt, nazywają właśnie spojrzeniem kopulacyjnym. Właściwie wszystko, co później kończy się małżeństwem lub przynajmniej ognistym seksem, zaczyna się od spojrzenia i uśmiechu. Na osobę, która nam się podoba, patrzymy dłużej i częściej. Dajemy jej w ten sposób do zrozumienia, że ją zauważamy, doceniamy, że jest dla nas ważna.

„Czy wiesz, że twoje oczy spalają mnie jak ogień, gdy patrzę w twoje oczy, zaczyna się dzień” – śpiewał „do Ani” Kazik.

W ogóle wszystko się zaczyna. To, jak patrzy na nas – lub nie patrzy – obiekt naszego zainteresowania, daje zakochanej osobie odpowiedź na dwa najważniejsze dla niej pytania: Czy on, ona mnie pragnie? Czy jest ze mną szczera? Tylko zakochani patrzą sobie w oczy z ufnością, długo. Helen Fisher, amerykańska antropolog i psycholog, która badała mózgi zakochanych za pomocą funkcjonalnego rezonansu magnetycznego, twierdzi, że miłość romantyczna jest dosłownie jak uzależnienie. U zakochanych osób świecą się te same obszary mózgu, co u uzależnionych od kokainy czy nikotyny.

Lena

To był koszmarny dzień. Najpierw zaspała do pracy, potem klient odrzucił ofertę, nad którą ślęczała od paru dni. Delegacja do Krakowa to ostatnie, co było jej teraz potrzebne. Powinna przygotowywać się do spotkania z zarządem, ale nie miała na to siły. Zatrzymała się z walizką na pustym korytarzu wagonu. W przedziale za jej plecami siedział przystojny chłopak. Widziała jego odbicie w ciemnej szybie okna. Patrzyła na niego dłuższą chwilę. „Czy on obcina mój tyłek?” Uśmiechnęła się pod nosem i odleciała myślami do zawodowych spraw. Wyrwał ją z nich głos chłopaka i zaproszenie do przedziału. Niepewnie spojrzała na wolne miejsca. Bała się, że ze zmęczenia zaśnie, jak tylko usiądzie, ale perspektywa kilkugodzinnej jazdy jednak skłoniła ją do skorzystania z propozycji nieznajomego.

Na początku miała wyrzuty sumienia, bo mężczyzna wyraźnie próbował zabawić ją rozmową. Nie miała na nią jednak ochoty, postanowiła więc popracować. Po dłuższej chwili zaczęła się obawiać, czy słusznie zrobiła, wsiadając do przedziału z obcym facetem w prawie pustym wagonie. „Jezus Maria, czemu on mnie tak obserwuje…? Może się rozmazałam…”. Gdy jej towarzysz wyszedł na chwilę z przedziału, a więc, jak jej się wydawało, stracił nią zainteresowanie, wyjęła telefon, włączyła aparat i przejrzała się w nim. Wszystko było okej.

Teraz ona przyjrzała się współpasażerowi, który „prostował kości” w korytarzu wagonu. Facet był modnie obcięty, ubrany w dobre ciuchy i wyraźnie nie miał w oczach żądzy krwi. „Jest w porządku” – zawyrokowała w myślach, uspokojona, że nic jej nie grozi. Na chwilę zamknęła oczy.

– Pani miała sprawdzany bilet? – pytanie konduktora obudziło ją godzinę później. Nerwowo spojrzała na zegarek na nadgarstku. W przedziale byli już we czwórkę. Musiała głęboko zasnąć, bo nie słyszała nawet, jak dołączył do nich młody chłopak z psem, który zresztą zajmował teraz całą podłogę. Konduktor podziękował za bilet i energicznie zasunął drzwi. Lena spojrzała na Roberta. Rozmawiał z nastolatkiem, na chwilę spojrzał na nią, uśmiechnęli się do siebie, po czym wrócił do rozmowy, zdaje się na temat czworonoga, który okazał się gwiazdą psich konkursów, a teraz, niezainteresowany swoją sławą, spał z psykiem na jej stopach.

Krótka drzemka była jej jednak potrzebna, czuła się o wiele lepiej. Przeciągnęła się dyskretnie i znowu kątem oka spojrzała na Roberta. Był tak pochłonięty rozmową, że nawet na nią nie spojrzał. Lena pomyślała z żalem, że… szkoda. Dopiero teraz zwróciła uwagę na jego oczy. Lekko skośne i ciemne nadawały jego urodzie azjatyckiego charakteru. Wyprostowała się i odchrząknęła, jakby coś utknęło jej w gardle. Nic. Żaden nawet na nią nie spojrzał. Słyszała tylko: „Najlepsza jest cielęcina, podobno sierść wtedy mniej wypada”, „Mój ostatnio zanieczyścił po niej cały trawnik, połowa sąsiadów się na mnie poobrażała”. Postanowiła wyswobodzić stopy spod łba psiego mistera i pójść do wagonu Wars. Musiała jeszcze popracować. Potrzebowała kawy.

Gdy wróciła z parującym kubkiem, znów byli sami, nieznajomy i jego przerośnięty pupil zdążyli wysiąść. Nie wiedziała, dlaczego po jej ciele przeszedł przyjemny dreszcz. Usiadła, poprawiła włosy i z całej siły starała się nie patrzeć na swojego towarzysza.

Sięgnęła po teczkę z dokumentami.

– Ciężki dzień? – zapytał i skinął głową na papiery, które trzymała w dłoniach.

– Ciężki miesiąc. A jutro czeka mnie spotkanie z szefem wszystkich szefów. Ledwo żyję.

Patrzył jej w oczy tak intensywnie, że początkowo nie mogła sobie z tym poradzić i ślizgała się nieco speszona po jego spojrzeniu. Nigdy nie przychodziły jej łatwo rozmowy z nieznajomymi. Z jednej strony wolała teraz wyglądać lepiej, świeżej, z drugiej jego uwaga sprawiała jej ekscytację i przyjemność.

– Czym się zajmujesz?

Odłożyła teczkę.

Justyna: Podobno kochankowie mogą bez przerwy patrzeć sobie w oczy nawet dziesięć minut. Reszta ledwie koło minuty.

Anna: Bo długotrwałe patrzenie w oczy innej osoby wiąże się z silnymi emocjami. I to niekoniecznie z miłością. Może na przykład wywołać poczucie zagrożenia, wtedy szybko uciekamy wzrokiem.

A technicznie jak się sprawa ma? To tylko kwestia kierowania wzroku na kogoś, czy z oczu zakochanej osoby można coś wyczytać?

Jak z otwartej księgi. Im bardziej rozszerzone źrenice, tym większe podniecenie. To dzieje się zupełnie poza naszą kontrolą. Za zmianę średnicy źrenic odpowiadają mięśnie autonomiczne, regulują ilość światła docierającego do siatkówki. Rozszerzają się w ciemności i zwężają, gdy dociera do nich światło o dużym natężeniu.

Zatem oczy w istocie są zwierciadłem duszy. Zdradzają siłę uczucia.

W przysłowiach, jak widać, jest często życiowa prawda. Na widok, który wzbudza w nas wstręt czy obrzydzenie, źrenica reaguje, jakby nie chciała na to patrzeć – zmniejsza się. Gdy patrzymy na coś, co się nam podoba, zachwyca nas – źrenica się rozszerza. Gdy jesteśmy podekscytowani, potrafi się powiększyć nawet czterokrotnie, wywołując mglistą poświatę. To jak wbudowany Photoshop. W takiej poświacie kochankowie wyglądają korzystniej.

Już wiadomo skąd powiedzenie o maślanych oczach…

Bo błyszczą jak posmarowane masłem. Silne emocje, namiętność, wzruszenie powodują, że powierzchnia oczu pokrywa się wydzieliną z gruczołów łzowych. Gdy jesteśmy kimś oczarowani, nasze oczy wilgotnieją, wydają się przez to bardziej promienne. Do tego dochodzi trzepotanie rzęsami. Dosłownie. Mrugamy częściej, gdy jesteśmy wzruszeni. Gdy natomiast jesteśmy zamknięci na drugą osobę – przeciwnie, przestajemy mrugać.

Powłóczyste spojrzenie Grety Garbo, hipnotyzujące oczy Marleny Dietrich… Może dlatego te aktorki były gwiazdami kina niemego. Nie miały głosu, ale ich oczy mówiły tyle, że mężczyznom uginały się kolana.

Wiesz, kobiety w ogóle są lepsze w te klocki. Na zalotne spojrzenie mamy niemal gotowy przepis. Też go znasz.

Jeśli nawet, to o tym nie wiem.

Każda go zna i każda wykorzystuje. Choć nie każda świadomie. Gdy kobieta chce zwrócić na siebie uwagę interesującego ją nieznajomego, najpierw patrzy tak długo, aż ich oczy się spotkają, a po kilku sekundach skromnie odwraca i spuszcza wzrok.

I to działa?… No tak… działa.

Nawet jeśli nie od razu, to kobieta powtarza ten gest kilka razy. I to nie koniec! Kiedy już spojrzenia jej i jego się spotkają, ona unosi brwi i powieki. Tym sposobem jej oczy otwierają się szerzej. Wszystko po to, by sprawić wrażenie uległej i niewinnej. Ten efekt świetnie wzmacniają wydepilowane brwi i makijaż mocniej podkreślający oczy.

Dziękowała Bogu za to, że nie chciało jej się dźwigać drugiej pary butów i pojechała do Krakowa w, co prawda wygodnych, ale jednak szpilkach. Już nie czuła się nieatrakcyjna, czuła, że wpadła w oko Robertowi i szczęśliwie on wpadł jej. Od czasu randek z ojcem jej syna z nikim się nie spotykała. Nie miała ani czasu, ani ochoty. Co nie znaczy, że nie chciała partnera. Chciała, ale zdawało się, że między przedszkolem, gotowaniem zup i delegacjami nie ma na niego miejsca.

Zastanawiała się, czy jeszcze to umie, czy jej żelazne sposoby nie zardzewiały. W sumie, co jej szkodzi… Zmieniła fotel na ten pod oknem, tak by siedzieli naprzeciwko siebie.

„Będzie nam się wygodniej rozmawiało”. Robert teraz wydawał się jej jeszcze atrakcyjniejszy niż na początku podróży. Założyła nogę na nogę i lekko pochyliła się w jego stronę, uważnie słuchając, co mówił.

– Gdy byłam dziewczynką, też miałam jamnika. Nazywaliśmy go Długi. Terroryzował całą rodzinę. Pamiętam, że zjadł spódnicę, którą mama kupiła mi na rozpoczęcie roku szkolnego.

Podobało się jej, że z zainteresowaniem słucha tych – jak jej się wydawało – głupot, które wygadywała. Sięgnęła do swojego arsenału, śmiała się w duchu, że drzwi do niego, otwierane po takim czasie pewnie mocno skrzypią. Poprawiła włosy i upiła łyk zimnej już kawy, po czym delikatnie oblizała usta. „No dobrze, czas na najważniejszy test” – pomyślała.

– Mój syn marzy o psie, ale on jest za mały, by zadbać o zwierzaka, a dla mnie będzie to kolejny obowiązek. Także marzenie będzie musiało poczekać.

Nawet powieka mu nie drgnęła. Przeciwnie, na wiadomość, że ma syna, jakby się ucieszył. Dopytywał o jego wiek, imię. Mówił, że samotne wychowywanie dziecka, zwłaszcza chłopaka, to musi być wyzwanie, że jest dla niej pełen podziwu.

Mimo że dała się porwać w ten taniec godowy, do rytmu stukotu pociągu, gdy dawała mu swój numer, nie do końca wierzyła, że jeszcze się zobaczą. „Czy to możliwe spotkać takiego faceta? W pociągu?”.

Justyna: Nauczyłyśmy się tego czy mamy to we krwi?

Anna: Nauczyłyśmy, a może bardziej – wyewoluowałyśmy. Szympansy i pawiany także wpatrują się w oczy wybranka podczas zalotów – głębokie spojrzenie w oczy zawsze poprzedza stosunek seksualny tych zwierząt. Dokładnie tak, jak samice ludzi w sytuacjach intymnych, potrafią wręcz prowokować spojrzeniem – opuszczają powieki, jednocześnie unoszą brwi i spoglądają w górę. A by dopełnić efektu, czyli by szympansiego partnera rzuciło na kolana, delikatnie rozchylają usta.

No dobrze, ale między spojrzeniem a sypialnią wiele się jeszcze dzieje.

Naturalnie, oczy to dopiero początek, drzwi do seksualnego arsenału. Za nimi jest dotyk. Lena, bardziej lub mniej świadomie, dotykała swojego ciała, poprawiała włosy na przykład. Każda z nas robi to, co ona – w charakterystyczny sposób, niby od niechcenia gładzi szyję, odgarnia włosy z ramion czy zwilża wargi językiem.

A mężczyzna patrzy i wyobraża sobie, że to jego dłoń i jego język… Po zachowaniu Roberta widać, że zabieg to skuteczny.

Tak wyrażamy pragnienie bycia dotykaną. I ten niby niewinny autodotyk w rzeczywistości jest jak pancerfaust – tani, prosty w użyciu i diabelsko skuteczny. O tym, jak jest skuteczny, niech świadczy fakt, że dawniej w Japonii odsłonięcie karku przez kobietę było uważane za jeden z najsilniejszych erotycznych sygnałów. Zarezerwowane dla gejsz i zakazane dla statecznych i szanujących się dam, które musiały zasłaniać kark kołnierzem. Kobieca szyja to ważna strefa erogenna, a skóra w tym miejscu jest niezwykle wrażliwa na pieszczoty.

Technicznie – o co chodzi? Kobieta opiera dłoń na biodrze czy szyi, muska ucho czy odgarnia niesforny kosmyk włosów. I? Co się dzieje?

Przyciąga uwagę rozmówcy. Mężczyzna z automatu kieruje wzrok właśnie na te konkretne części ciała. By uwypuklić biodra – kołyszemy nimi lub przechylamy miednicę. Niby od niechcenia bawimy się papierosem, nóżką kieliszka albo innym przedmiotem o fallicznym kształcie. Sharon Stone w Nagim instynkcie dała na przykład gotową instrukcję zakładania nogi na nogę.

Kobiety w tej pozycji czują się i wyglądają chyba najbardziej sexy.

Nie o samą pozycję chodzi, a o sposób, w jaki ją przyjmujemy, o powolne splatanie nóg, eksponujące napięcie mięśni, jakie pojawia się w chwili gotowości do aktu seksualnego. To działa na mężczyzn piorunująco.

Robert

„Mój Boże, jak ona się pięknie uśmiecha”. Robert nie mógł oderwać oczu od nowej znajomej. Dosłownie chwytał wszystko, co robiła. Jak dyskretnie oblizywała usta po napiciu się kawy, jak bawiła się włosami, gdy słuchała jego opowieści o Rambo, jamniku, który wykazywał się wyjątkową nienawiścią do świata, tolerując przy tym tylko Roberta. Zresztą nie bezinteresownie, a z obawy przed utratą codziennej przydziałowej miski śmierdzącej karmy.

Lena żaliła się na bezdusznego szefa i opowiadała o synu z pierwszego, wyjątkowo nieudanego małżeństwa. Wiadomość, że ma dziecko i sposób, w jaki o nim opowiadała, tylko dodały jej atrakcyjności. Z czułością mówiła, że Iwo ma za sobą pierwsze dni w przedszkolu. Że rozchorował się z tęsknoty za nią, ale tydzień później już nie chciał wracać do domu, bo mama przyszła po niego akurat w momencie, kiedy kowboje mieli rozgromić plemię Indian.

Okazało się, że mieszkali niedaleko siebie, w niedużych miejscowościach pod Wrocławiem.

Kiedy zamyślona, próbując przypomnieć sobie jakiś fakt potrzebny w jej opowieści, zmrużyła oczy i przesunęła ręką po szyi, poprawił się nerwowo w fotelu, bo nagle… zrobiło mu się niewygodnie. Założył nogę na nogę, żeby to ukryć.

„Następna stacja – Kraków Główny. Wysiadającym podróżnym dziękujemy…” spojrzeli równocześnie na głośnik nad drzwiami przedziału.

– Do kiedy zostajesz w Krakowie? – Lena uśmiechnęła się.

– Wracam w niedzielę rano – Gdy podawał jej rękę, by mogła wygodnie wysiąść z pociągu, byli już umówieni na kolację.

– Widzimy się jutro – powiedział Robert, gdy zatrzaskiwał drzwi od jej taksówki. Przeszło mu przez głowę, że nie poszaleje dziś na wieczorze kawalerskim kolegi…

Justyna: A co działa na nas? Gdy w pobliżu pojawia się atrakcyjna kobieta, mężczyzna zaczyna się inaczej zachowywać?

Anna: Powiedziałabym, że zaczyna się prezentować… Mężczyzna wysuwa szczękę do przodu, prostuje się, pręży klatkę piersiową, poprawia marynarkę i krawat, strzepuje nieistniejące pyłki z ubrania. Torsem odwraca się w kierunku obiektu pożądania, jeśli stoi, rozstawia szerzej nogi, kciuki trzyma za paskiem spodni, tak by eksponować krocze. W obecności osoby, którą jesteśmy zainteresowani, nasze mięśnie zaczynają się napinać, to sprawia, że wyglądamy młodziej i korzystniej. Prostujemy plecy, wypinamy pierś i wciągamy brzuch. Słowem – czujemy się jak gorący towar.

W gruncie rzeczy zachowania kobiet i mężczyzn w tej pierwszej fazie znajomości są podobne. Eksponujemy to, czym chcemy się pochwalić.

To prawda. Zakochani przeglądają się w sobie jak w lustrze. Możemy nawet nieświadomie naśladować gesty, mruganie powiekami czy zrównać rytm oddechu. Te synchroniczne ruchy przypominają zalotny taniec. Odzwierciedlenie mowy ciała drugiej osoby sprawia, że czuje się ona akceptowana i coraz mocniej związana z nami. To skuteczna metoda szybkiego nawiązywania kontaktu. Lubimy ludzi, w których dostrzegamy własne odbicie. To zupełnie spontanicznie dzieje się w grupie przyjaciół – w towarzystwie bliskich osób łatwo zarażamy się ich nastrojami i emocjami. Jednak to kobiety częściej odzwierciedlają emocje, zwłaszcza częściej się uśmiechają. Im bardziej mężczyzna rozśmiesza kobietę, tym atrakcyjniejszy się jej wydaje. Być może dlatego, że zdolność do rozśmieszania innych przypisywana jest osobom dominującym. Kobieta, śmiejąc się z dowcipów mężczyzny, sprawia z kolei wrażenie uległej.

A on pewnie, opisując ją kolegom, mówi, że ona ma kapitalne poczucie humoru. Tuwim pisał, że mężczyzna pozostaje zazwyczaj bardzo długo pod wrażeniem, jakie zrobił na kobiecie…

Ale kiedy panie na początku znajomości częściej się śmieją, panowie w fazie zalotów są znacznie bardziej rozmowni. Zakładają – skądinąd słusznie – że dzięki długim rozmowom na osobiste tematy zyskają sympatię i zainteresowanie kobiety. Niestety w stałym związku wracają do starych nawyków i częściej niż o emocjach mówią o faktach, konkretach.

Znajdują też tysiące powodów, by nie podejmować rozmów na temat uczuć, kiedy my właśnie upieramy się, że trzeba porozmawiać.

„Nie w łóżku”, „teraz mamy na to za mało czasu”, „nie u ciebie, spotkajmy się na neutralnym gruncie”, „chyba nie chcesz tego omawiać w knajpie, przez telefon, w środku nocy, przed wyjściem do pracy…” Facet, który kiedyś o twoich uczuciach mógł rozmawiać i słuchać przez całą noc, dziś nie poświęca im wiele uwagi albo nawet od nich ucieka.

Takie uniki wzbudzają u kobiety uzasadniony niepokój, ponieważ mogą też sygnalizować, że partner przestaje się nią interesować, oddala i w końcu wycofuje ze związku.

Psycholodzy zauważają, że kobiety i mężczyźni mają w innych okresach życia fazy heroiczne, takie, kiedy przekraczają samych siebie, stają na palcach. U mężczyzny dzieje się to właśnie, kiedy zdobywa partnerkę. Wtedy jest gotowy godzinami z nią rozmawiać, mimo że normalnie nie jest tak wylewny. U kobiety ten wyjątkowy okres następuje po urodzeniu dziecka – potrafi nie jeść, nie spać i opiekować się nim w sposób właśnie niemal heroiczny.

Tylko jak długo można stać na palcach?

Oczywiście po pewnym czasie musimy przestać, bo się przewrócimy. Na etapie zalotów i namiętności nie możemy żyć bez drugiej osoby. To daję wielką siłę i chęć życia. Ale gdyby ta faza trwała stale z taką samą intensywnością, spalilibyśmy się. Zakochanie jest tylko bramą prowadzącą do dojrzałej miłości. Żyjemy wtedy jak we śnie. Dlatego natura potem to wyłącza, żebyśmy znowu mogli być przytomni, w kontakcie z rzeczywistością. Wybudzeni z tego snu przypominamy sobie, że ideałów nie ma i nawet nasz partner nim nie jest. To pierwszy kryzysowy moment. Kiedy przejdziemy przez niego razem, z zakochania wkraczamy w progi miłości. Spotykamy się powtórnie, już przytomnie, z trzeźwym spojrzeniem. Dostrzegamy, że jednak jesteśmy różni.

Kinga

Pies z głową w dół. To pozycja w jodze, która raczej przeszkadza podczas podrywu. Zwłaszcza gdy obiekt podrywany jest tuż za tobą. Stopy na palcach, dłonie na ziemi, tyłek pod sufitem. Na polecenie instruktorki Kinga próbowała z lekkością motyla i jako taką godnością przeskoczyć do dandasany. Podniosła się z maty i pod pozorem przeciągnięcia się w lewo i prawo zerknęła, czy jej „obiekt” patrzy. Nie patrzył, ale zarejestrował jej wzrok i uśmiechnął się.

Wiedziała, że ma na imię Daniel. Wiedziała też, że ma na oko 1,85 m wzrostu, jest gibki jak trzcina i nie nosi obrączki. Innymi słowy spełniał wszystkie kryteria „tego jedynego”. Zawsze uśmiechnięty, dziewczyny przepuszczał w drzwiach i – może przede wszystkim – tak jak ona kochał jogę.

Nigdy nie zamienili ze sobą nawet słowa, poza „cześć” rzucanym w drodze do szatni. Kinga należała do tych kobiet, które raczej pozwolą się poderwać, niż zrobią pierwszy krok. Brakowało jej odwagi, by zacząć rozmowę. Zresztą miała wrażenie, że odkąd przekroczyła trzydziestkę, z każdym rokiem było coraz trudniej. Tymczasem jej niektóre wolne koleżanki toczyły nierówną, ale zapalczywą wojnę z czasem i za wszelką cenę chciały wyszarpać od randkowej wróżki choć kolację, choć drinka z interesującym je mężczyzną. Walczyły o choć cień szansy na założenie rodziny. Kinga obserwowała, jak ich marzenia o miłości zamieniały się w desperację i naciskała emocjonalny hamulec. Tego dnia jednak pomyślała, że „cholera, XXI wiek, cholera, równouprawnienie”. Dość łatwo namierzyła Daniela w internecie.

Justyna: Faktycznie tak jest, że z wiekiem mniej nam zależy na formie, a bardziej na efekcie podrywu?

Anna: Nie, no co ty?! Absolutnie nie. Być może, dojrzewając, koleżanki Kingi zmieniły kryteria, według których wybierały mężczyzn. Ale to wcale nie musi oznaczać obniżenia standardów. No bo kto według ciebie ma większą świadomość, czego oczekuje i jak chce być traktowany? Osiemnasto- czy trzydziestolatka?

Kiedyś nie do pomyślenia było to, że kobieta robi pierwszy krok. Nawet dziś często jest to dziwnie odbierane. Tradycyjne wciąż wychowanie każe nam czekać, aż to on się wykaże, a my ewentualnie będziemy się mogły na to zgodzić. Ja nie potrafiłabym wprost pokazać mężczyźnie, że się nim interesuję.

Ale właściwie dlaczego?

To jakieś… nienaturalne. Zdecydowanie lepiej czuję się w roli tej, do której należy decyzja, jak zareagować na zaloty i co z nimi zrobić niż tej, która je inicjuje.

I tylko czekasz?

Och, naturalnie, że nie. Spojrzę, uśmiechnę się, zarzucę włosem, ale w życiu nie poproszę o numer telefonu.

A widzisz! Czyli robisz swoją część roboty. Twoja część podrywu to pokazanie mu, że ma zielone światło. Czasami wystarczą trzy sekundy, on wie, że go zauważyłaś, a ty czujesz, że on zauważył ciebie. Takim samym sygnałem byłoby to, gdybyś śmiała się najgłośniej z jego dowcipów.

Mężczyźni to lubią? To kiedy kobieta wychodzi z inicjatywą?

Niektórzy tak, inni nie. Znam wiele par, małżeństw, które mówią, że to ona poderwała jego. Ale tyle samo panów mówi mi w gabinecie, że potrzebują czuć, że zdobywają, wspinać się na wyżyny, by zainteresować kobietę. Czasem wprost to uwielbiają.

Zołzy i dupki

Podobno mężczyźni wolą zołzy, a kobiety dupków. Czy rzeczywiście? Z popularnymi mitami rozprawia się dominikanin Adam Szustak w jednym z odcinków kanału na YouTube Langusta na palmie.

Uproszczenie, mit, który spotkamy w poradnikach, mówi, że kobieta musi wybrać między dwoma gatunkami mężczyzn. Jeden jest dobry, sympatyczny, opiekuńczy, spokojny, taki trochę szarak. Drugi to drań, czy mówiąc bardziej dosadnie – dupek. Nie zwraca uwagi na twoje potrzeby, robi niby bardzo ciekawe rzeczy w życiu, ale do końca nie wiadomo jakie. Jest fascynujący, pojawia się znikąd i nie wiadomo, dokąd zmierza. Kobiety podobno potrzebują ekscytacji, czego ci porządni, opiekuńczy mężczyźni im nie dają.

Tak postawiony wybór jest jednak nieprawdziwy. To jak wybierać – skoczę w przepaść czy się utopię. Przecież nie chcemy ani tego, ani tego. To, co naprawdę pociąga, to autentyczny mężczyzna żyjący pełnią życia. Jest odpowiedzialny, może dawać poczucie bezpieczeństwa, ale ma w sobie pasję. Taki mężczyzna odda wszystko, żeby z tobą być, ale i porwie cię w niesamowitą przygodę, zaprowadzi w nowe światy. I zawsze można na niego liczyć. Dupek to atrapa mężczyzny, erzac, to facet, który udaje, że jest fascynujący. Tworzy pozory. Grunt, by nie dać się na nie złapać.

A czy mężczyźni wolą zołzy? Mężczyźni wolą kobiety, które znają swoją misję, wiedzą, kim są i świetnie się z tym czują. Nie są uległe, bo znają swoją wartość, szukają partnera, a nie zaspokajacza potrzeb. Największy dar, jakiego oczekują od mężczyzny, to wolność. Taka kobieta nie wymusza miłości, akceptacji, uwagi.

Kiedy spotykają się takie dwie niezależne osoby, spełnione i szczęśliwe same ze sobą – wtedy powstaje miłość.

Daniel

Po całym dniu w biurze zbliżała się jego ulubiona część dnia – joga w szkole na warszawskim Ursynowie. Jeszcze w metrze sprawdzał e-maile, chciał wszystko dopiąć przed jutrzejszą rozmową o podwyżce. „Stacja Kabaty”. Na dźwięk z głośnika podniósł głowę znad telefonu i ruszył do drzwi.

Zajęcia dobrze wpływały nie tylko na jego ciało, spięte po całym dniu za biurkiem. Przede wszystkim odpoczywała jego głowa. Przestawał myśleć o obowiązkach i relaksował się. Poza tym był tam jednym z niewielu mężczyzn, na zajęciach przeważały kobiety, a on – jak większość facetów – lubił czuć się wyjątkowy. To był dla niego czas spędzony aktywnie i w miłym towarzystwie. Nie musiał się spinać, „pokazywać”. Czasem miał wrażenie, że niektóre dziewczyny próbują go poderwać, ale to zdecydowanie nie był „jego” czas. Ostatni związek skończył się katastrofą. Dziewczyna, z którą planował przyszłość, którą przedstawił rodzicom i na którą stracił kupę pieniędzy okazała się… No, w każdym razie nieco zbyt późno dowiedział się, że związek z nim był dla niej sposobem, by zbliżyć się do jego najlepszego kumpla. To nim tak naprawdę była zainteresowana. Andrzej na szczęście – nie po raz pierwszy zresztą – okazał się prawdziwym przyjacielem. Choć pewnie wiele go kosztowało powiedzenie Danielowi, że kobieta, z którą ten chce się ożenić, nie jest lojalna.

Po słabym początku roku jesienią Daniel złapał jako taką wewnętrzną równowagę. Na związki jednak nie miał ochoty. Jeszcze nie. Interesował się kobietami, pewnie. Nawet z kilkoma się spotkał, ale bardziej żeby – jak to mówił – nie wypaść z rynku. Był miły, szarmancki, ale starał się zachować zdrowy dystans, tak by nikomu nie zrobić niepotrzebnej nadziei i nikogo nie skrzywdzić. Andrzej, sam w wieloletnim związku, bawił się co jakiś czas w swatkę i próbował układać przyjacielowi, jeśli nie życie, to przynajmniej noc. „Stary, dość już tej mamałygi, ile można?!” Daniel doceniał starania przyjaciela i tłumaczył, że już nie cierpi, że jest okej, że po prostu chce pobyć sam. „Nie potrwa to wiecznie przecież. Po prostu chwilowo skupiam się bardziej na związku z moim motocyklem niż z kobietą”.

„Nie zatrzymuj oddechu, oddychaj. To ty jesteś oddechem…”. Daniel uśmiechał się pod nosem na słowa instruktorki. Pozycja psa zawsze go bawiła. Nie może być nic poważnego w próbie dotknięcia sufitu pupą. Gdy się podniósł, przeleciał wzrokiem po sali. Ładna brunetka ćwicząca na macie przed nim przeciągała się i spojrzała na niego. Odwzajemnił uśmiech.

Justyna: Zdaje się, że kolejny stereotyp właśnie został rozjechany motocyklem Daniela. Faceci naprawdę nie myślą tylko o jednym. Chcą być przytuleni, zaopiekowani… Chcą tego samego co my.

Anna: Zgodzę się z tym, że ogólnie mężczyźni nie myślą tylko o jednym. Kiedy zwracają uwagę na brak seksu w związku, to chodzi im też o jego jakość. Zauważają, kiedy jest to wymuszone, kiedy partnerka nie chce się z nimi całować, nie przepada za grą wstępną, bo jak najszybciej chciałaby mieć sprawę z głowy. Kiedy kobieta nie pozwala partnerowi być naprawdę blisko, on czuje się nieakceptowany, niechciany. Większość moich pacjentów, którym zdarzało się korzystać z usług prostytutek, raczej mówiła o tym z pewnym rozczarowaniem. Jest to seks sprowadzony do fizjologii, bez emocjonalnych przeżyć. Najczęściej. Bo zdarzają się i historie miłosne, które tak się zaczęły. Część klientów świadomie decyduje się zdradzić żonę z prostytutką, bo to coś mniej zagrażającego rozpadem związku niż płomienny romans.

A jak poznać, że jemu właśnie tylko o seks chodzi? Że z tego nic więcej nie będzie?

To trudne pytanie. Bo czasami para ludzi myśli o związku, a potem nagle wszystko się rozpuszcza, ktoś się wycofuje, mimo że nie rozpoczynał znajomości z założeniem, że to będzie tylko seks. Z kolei inne pary stworzyły trwałe relacje, choć kiedy się poznawali, myśleli tylko o przygodzie. Znam małżeństwo, które poznało się w klubie dla swingersów! No i czy chodzi tylko o seks czy aż o seks? W twoim pytaniu jest założenie, że kobiecie chodzi o stałą relację i chciałaby się zorientować, czy mężczyzna, którym jest zainteresowana, chce się wyłącznie zabawić, czy też stworzyć związek.

Ależ skąd! Po ziemi chodzi masa facetów, którym zależy na związku. Chodzi mi tylko o to, skąd mieć pewność, że się trafiło właśnie na takiego. Albo właśnie na takiego na jedną noc, w zależności od tego, kto czego szuka.

Mężczyzna, który nie chce się angażować, może na przykład podkreślać zalety życia singla. Nie będzie zawsze dostępny, ponieważ chce mieć z kobietą kontakt tylko w pewnych miłych momentach. Da do zrozumienia, że lepiej, byś się nie narzucała. Będzie kierował rozmowę tak, by jak najszybciej poruszać tematy związane z seksem i sprawdzał twoją otwartość na to. Raczej nie będzie zainteresowany pomaganiem ci, spotkaniami poza konwencją randki. Nie będzie cię wprowadzał do kręgu swoich przyjaciół i rodziny. Zastanawiasz się, czy on jest gotowy budować z tobą związek? W tym wypadku zwracałabym uwagę na to, czy on chce cię poznać, czy interesuje się twoimi sprawami, tym, jak minął ci dzień. Czy pamięta, o czym mu mówiłaś. Czy pokazuje, że możesz na nim polegać.

Myślę, że to widać i jest do sprawdzenia już na pierwszej randce. Mam znajomą, która zwykła grymasić na pierwszych spotkaniach z mężczyzną. Nie jakoś przesadnie, na przykład zagląda w restauracji do menu i stwierdza, że nic nie może tu zjeść, bo ma alergię na niemal wszystkie potrawy w karcie. Albo że słyszała, że w tej kawiarni mają kiepską kawę. No i czeka na reakcję. W jej rankingu facet, który zaproponuje zmianę knajpy, jest wart dalszej gry. Taki, który nie zwróci uwagi na jej wątpliwości, widzi ją po raz ostatni.

Ile kobiet, tyle sposobów. Oczywiście na początkowym etapie znajomości to mogą być drobne rzeczy, na przykład on organizuje spotkania tak, żeby to było dla ciebie wygodne, odprowadza cię do taksówki, żebyś dotarła bezpiecznie do domu. Przewiduje twoje potrzeby, na przykład kiedy umawiacie się po pracy, myśli o tym, że możesz być głodna. Będzie dawał do zrozumienia, że wyobraża sobie przyszłość z tobą. Kiedy będziesz mu opowiadać, że marzysz o podróży do Kolumbii, może odpowiedzieć, że cię tam zabierze. Być może zrobi to w formie żartu, ale będzie nawiązywał do wspólnej przyszłości. Nie będzie przekraczał twoich granic. Będzie starał się wyczuć, czy może cię dotknąć, czy będzie to dla ciebie komfortowe, kiedy cię obejmie, położy rękę na kolanie itp. No i raczej nie będzie dążył do seksu na pierwszym spotkaniu.

Kinga

Postanowiła – jak sama to w myślach określiła – być nowoczesną. Przejrzała facebookowy profil Daniela. Okazało się, że mają nawet paru wspólnych znajomych. „Hej! Pamiętasz mnie? Znamy się z jogi :) Podziwiam Twoją wytrzymałość! Może wspólna kawa?” Kursor migał na ekranie komputera, jakby ostrzegał „Zastanów się, co robisz!” Szybko nacisnęła enter. Poszło.

Następnego dnia wlepiała wzrok w komórkę, sprawdzając na okrągło, czy jest dostępny. Był. I nic. Jej wiadomość widniała jako przeczytana. I nadal nic. Żadnej odpowiedzi. Nic. Następny wieczór zamiast na macie w szkole jogi z Danielem spędziła na kanapie. Z winem. No nie mogła tam pójść. Nie mogła. W chwilach, kiedy dopuszczała do siebie zdrowy rozsądek, sama się dziwiła, jak to możliwe, że zlekceważenie jej przez skądinąd obcego faceta aż tak zaboli. Biła się z myślami co dalej. Jogi nie rzuci, mowy nie ma, za bardzo kocha te lekcje. Może jakoś się wytłumaczyć? Żeby nie pomyślał, że jest nachalna, albo że jej zależy, albo że chłopa nie może znaleźć…

Po dwóch dniach bzdziung! Dźwięk Messengera.

„Dziękuję :)”.

Marta z głową zawieszoną nad telefonem stała chwilę, nie rozumiejąc, co właściwie ma oznaczać wiadomość od Daniela.

Justyna: Widzisz, i tak to jest, jak do podrywania biorą się kobiety. Gdyby on dostał taką wymijającą odpowiedź, albo spróbowałby inaczej ją podejść, albo dałby sobie spokój. W pierwszym przypadku ludzie mówiliby „ale mu zależy”, a w drugim „ale twardziel”.

Anna: I chcesz przez to powiedzieć, że kobieta nie powinna zapraszać mężczyzny na kawę?

Nie. Chcę powiedzieć, że w przypadku odmowy może być nieco trudniej. Wydaje mi się, że gorzej ją znosimy.

Daniel

– Zatem, panie prezesie, jestem przekonany, że uda nam się zrobić ten wynik do końca roku, nie ma obaw. – Od odpowiedzi prezesa uwagę Daniela odwrócił dźwięk przychodzącej wiadomości. Spojrzał z zaciekawieniem na ekran komórki.

– Panie Danielu? – Płynący z komputera głos szefa przywołał go z powrotem przed ekran, na którym wyświetlały się niezadowolone twarze wszystkich uczestników telekonferencji.

Podczas lunchu Andrzej przekazał mu zaproszenie na chrzciny swojego potomka.

– Słuchaj, chcemy to zrobić z pompą. Magda ciągle przy małym, zmęczona. Pomyśleliśmy, że po uroczystości dzieciak zostanie z opiekunką, a my się pobawimy. Także szykuj się na bankiecik. Z kim przyjdziesz?

Daniel uśmiechnął się na kolejną próbę przyjaciela.

– A jeśli przyjdę sam, to mnie nie wpuścisz? Boisz się, że ci ciotki będę podrywał, przyznaj się. – W tej chwili przypomniał sobie o wiadomości od Kingi.

– I co? Pójdziesz na tę kawę?

Daniel wpatrywał się przez chwilę w ekran telefonu.

– Ona chyba ćwiczyła ostatnio obok mnie… Ładna nawet… Andrzej, gdy to usłyszał, aż wyprostował się nad talerzem z ogórkową.

– Zobaczymy, stary, zobaczymy. – Daniel poklepał go po ramieniu, podnosząc się z miejsca. – Spadam, stary znowu ma jakieś pretensje, muszę to wyprostować.

– Chociaż jej odpisz! – Krzyknął za nim Andrzej.

Popołudnie, wieczór i cały następny dzień minął Danielowi na telefonach, tłumaczeniach i przeglądaniu raportów. Zdaniem jego szefa Daniel zajmował dwa stanowiska – starszego menedżera oraz starszego czarodzieja, który wie, jak z dwóch milionów zysku zrobić cztery. W piątek po kolejnej telekonferencji z zarządem wychodził z pracy w o wiele lepszym humorze i z obietnicą premii.

– Daniel! – usłyszał za plecami. – Idziemy na wino, dawaj!

Gdy się odwrócił, zobaczył grupę kolegów z działu i ich wyczekujące miny. Uśmiechnął się pod nosem, po czym, z głębokim przekonaniem, że zapracował na ten relaks, zawrócił i dołączył do nich. Po drodze zatrzymał się na chwilę, wyciągnął z kieszeni marynarki telefon i przeczytał jeszcze raz wiadomość od Kingi. Wystukał odpowiedź i podbiegł do reszty.

– No to co, panowie, za miliony prezesa?

Justyna: On po prostu nie miał na nią miejsca w swoim życiu. Nie ten czas, nie ten chłopak.

Anna: I nie ta kobieta. Po prostu potraktował tę wiadomość jako komplement, a ze znanych nam powodów nie był zainteresowany spotkaniem. Więc podziękował. Na pewno jest zajęty i skrzywdzony, więc nie w głowie mu teraz romanse.

Poza tym może Kinga jest brunetką, a on woli blondynki.

Ważne, żeby tej odmowy nie potraktowała bardzo serio i bardzo osobiście. Nie wydarzył się przecież żaden dramat. To nie było jakieś wielkie odrzucenie. Daniel dostał komplement, za który podziękował.

Myślę, że gdyby mężczyźni wychodzili z założenia, że od razu po otrzymaniu jednej wiadomości kobieta musi stracić dla nich głowę, to ludzkość by wymarła.

Trzeba nauczyć się cieszyć tymi sytuacjami. Kiedy flirtujemy, próbujemy kogoś poderwać czy kiedy mężczyzna prosi kobietę o numer telefonu, to wszystko jest bardzo miłe i przyjemne. Może rozpocząć jakąś znajomość, a może być po prostu komplementem. Nie wszyscy nam się podobają i tak samo my nie trafiamy w gusta wszystkich. To nie znaczy, że Kinga nie jest atrakcyjna. Takie sytuacje są naturalne i po prostu się zdarzają.

Czyli tylko spokój nas uratuje.

Oczywiście. Kinga, jeśli na przykład przestanie chodzić na jogę, pokaże, że ta sytuacja bardzo ją dotknęła. Myślę, że powinna witać się z Danielem, jakby nic wielkiego się nie stało.

Mówisz, że kobiety uwodzenie mają we krwi, ale jednak można się tego też nauczyć. Z powodzeniem działa wiele szkół uwodzenia.

Owszem, ale one nie tyle uczą sztuki uwodzenia, ile manipulacji. Zwróć też uwagę, że swoją ofertę adresują głównie do mężczyzn…

Czy to właśnie nie jest dowód na to, że panie lepiej sobie radzą?

Otóż to! Allan i Barbara Pease, autorzy bestsellerów Mowa ciała i Dlaczego mężczyźni kłamią, a kobiety płaczą, o męskich zalotach nie mają najlepszej opinii i ich skuteczność porównują do skuteczności człowieka, który próbuje łowić ryby, stojąc pośrodku rzeki i waląc w wodę kijem. Szkoły uwodzenia zapewniają, że z Flipa bądź Flapa potrafią zrobić Clarka Gable’a, że możliwe jest uwiedzenie każdej kobiety w kilka minut i że istnieją techniki pozwalające w trakcie zwykłej, codziennej rozmowy „wywołać w kobiecie dowolny stan psychofizyczny, od zaufania do silnego podniecenia”. Żadna jednak ze szkół nie napomknie przy tym, że w tym miłosnym cyrku to kobiety dostały role pogromców lwów i świetnie znają te sztuczki.

Niby znają, ale chyba to jednak częściej kobiety są oszukiwane, manipulowane. Jesteśmy naiwne? Podobno w kobiecym mózgu jest nawet szesnaście obszarów służących do oceny zachowania innych, podczas gdy w męskim jest ich trzy razy mniej. Jakim więc cudem kobiety dają się tak złapać?

Nie zgodzę się z tym, że to my częściej jesteśmy ofiarami. Niezliczeni mężczyźni tracili przez kobiety całe fortuny. A wracając do twojego pytania, tę przewagę też nam dała ewolucja. Jako matki przez pierwsze lata życia dziecka opieramy się w kontakcie z nim wyłącznie na sygnałach niewerbalnych. Kiedy mówimy o swoich uczuciach, przekonaniach, na cały przekaz, jaki dociera do naszego odbiorcy, tylko w 7 procentach wpływ mają słowa. W 38 procentach o tym, jak zostaniemy odebrani, decyduje ton głosu i jego modulacja, a aż w 55 procentach inne sygnały niewerbalne, gesty, mimika. Antropolog Ray Birdwhistell oszacował, że statystyczny człowiek mówi zaledwie przez około 10-11 minut dziennie, za to ma w swoim repertuarze około 250 tysięcy wyrazów twarzy! Badania Birdwhistella wykazały, że aż 65 procent komunikacji odbywa się na poziomie niewerbalnym. Tym ważniejsza jest mowa ciała w bliskich relacjach – prawdziwe uczucia manifestują się na twarzy, zanim jeszcze pomyślimy „kocham”. Na widok atrakcyjnego mężczyzny czy kobiety od razu reagują mięśnie twarzy – skóra się napina, zmniejsza się obrzęk pod oczami. Kobiety się lekko rumienią, a temperatura ciała u mężczyzn podskakuje.

Po co botoks, wystarczy się zakochać, albo przynajmniej otaczać się atrakcyjnymi ludźmi. I żadna szkoła uwodzenia nas tego nie nauczy.

Nikt nie nauczy nas bycia atrakcyjnymi. Po pierwsze dlatego, że dla każdego z nas „atrakcyjny” znaczy co innego. Po drugie – sztuczki, które oferują szkoły uwodzenia, to… no właśnie – tylko sztuczki. Jeśli będziemy udawać, zawsze w końcu wyjdzie na jaw, że w kapeluszu nie ma i nigdy nie było królika. Te gesty, miny, cała komunikacja niewerbalna, o której rozmawiamy, to wyraz naszego stanu emocjonalnego. W ciągu chwili jesteśmy w stanie ocenić, czy właśnie poznana osoba jest nam życzliwa. Poznajemy to po dotyku, spojrzeniu, uśmiechu. Ba! W ciągu tych paru chwil jesteśmy nawet w stanie ocenić, jaki jest seksualny potencjał nowo poznanego człowieka. Jeśli udajemy albo próbujemy za wszelką cenę zapanować nad sobą, wysyłamy komunikat o swoim spięciu i zdenerwowaniu. Wyuczone zachowania mają niewielkie szanse powodzenia.

Dlatego tak szybko poszło to Lenie i Robertowi. Może gdyby Kinga i Daniel zamienili więcej słów w realu, ta znajomość, czy raczej nieznajomość, też potoczyłaby się inaczej… A co najczęściej próbujemy kontrolować w stresowych sytuacjach, jaką przecież może być na przykład randka?

Na ogół próbujemy zapanować nad twarzą i dłońmi, czyli nad tym, co najbardziej widać. I to pierwszy błąd, zapominamy bowiem o stopach i nogach. Tymczasem wprawne oko, obserwując nogi rozmówcy, wychwyci cenne informacje. Zwykle podświadomie kierujemy stopy w stronę osoby, którą uważamy za najatrakcyjniejszą w grupie.

No tak, panowanie nad mimiką, gestami, temperaturą ciała… Bardziej przydatny byłby semestr w szkole szpiegów niż akademia uwodzenia… Myślę, że jeśli mamy problem w kontaktach z kobietami czy mężczyznami, jeśli nie możemy znaleźć drugiej połówki, bardziej sensowna będzie praca nad sobą, może terapia, która pomoże się nam otworzyć. Czasem mamy coś do przepracowania, nawet nie zdając sobie z tego sprawy.

Zgadzam się. Jeśli chcemy więc być atrakcyjniejsi – rozwijajmy się. Ćwiczmy, by być zdrowsi, czytajmy, by mieć o czym pogadać. Ale ciało i tak będzie mówiło w naszym imieniu i wyręczy nas, gdy nie wiemy, co powiedzieć lub zaniemówimy z wrażenia i wzruszenia. Autentycznie zainteresowani drugą osobą nie musimy kontrolować gestów, spinać się, udawać. Nasza naturalna i bezwiedna mowa ciała jest najbardziej uwodzicielska.

3 Więcej niż seks

Może i jesteś na kolanach, ale masz go w garści… A raczej w ustach.

Seks w wielkim mieście

Magda i Mateusz

Był właściwie jedynym tak bliskim jej mężczyzną, z którym nie łączył jej seks. Znali się od wielu lat, właściwie bardziej mieli wspólnych znajomych. Nawet zatańczyli kawałek na jednej ze wspólnych imprez. Nic więcej. Inne zainteresowania, inne pochodzenie, inne zawody. Jedyne wspólne punkty to ludzie, których znali.

Wszystko zmieniło się w pewien błotnisty, grudniowy wieczór, kiedy Mateusz zobaczył, że Magda stoi na poboczu, nad otwartą maską samochodu, umazana smarem i zaryczana, ściskając w dłoni lewarek. Zatrzymał się.

– Nic ci nie jest?

– Kurwa mać! Żaden się nie zatrzymał! Żaden! Stoję tu jak idiotka od 20 minut! – Cała złość i żal, jakie zdążyły się nazbierać przez ten czas, wylądowały właśnie na głowie Mateusza.

– …Ja…jjja się zatrzymałem. – Magda jakby go dopiero zobaczyła.

– Mateusz… przepraszam. Fatalny dzień, a teraz jeszcze to. Dziękuję.

– No dobra, co się dzieje? – Mateusz podał Magdzie szalik, który zdjął z szyi i pochylił się nad kołem, sflaczałą przyczyną rozpaczy Magdy.

– I co? Nie pojedzie? – zapytała, pociągając nosem.

– Pojedzie. Jak zmienimy koło.

– Ale… ale… ja nie mam.

– Jak nie masz? Zapasówki nie masz?

– Nie no, mam, ale w piwnicy. Mateusz przeciągnął dłonią po twarzy i cofnął się do swojego auta. Po chwili również umazany smarem zakładał Magdzie swoje koło zapasowe, ona zaś patrzyła z uwielbieniem na swojego wybawcę, ściskając w dłoniach jego szalik, jakby to było koło ratunkowe.

– Zrobione, pojedzie.

– Już? Naprawiłeś?

– No „naprawiłeś” to za duże słowo, ale do warsztatu dojedziesz. Musisz je wymienić.

– Boże, jak ja ci się odwdzięczę?

– Spoko, jedź ostrożnie.

Wsiadając do samochodu, Magda zaprosiła Mateusza na kawę.

– Daj spokój, przy okazji. Dobrze, że mogłem pomóc.

– Żadne „przy okazji”! Zadzwonię jutro.

Zadzwoniła pojutrze. Kawa okazała się winem, a spotkanie, na które zaprosiła Mateusza tylko z obowiązku i przyzwoitości, jednym z najfajniejszych wieczorów, jakie przeżyła ze w sumie słabo znanym mężczyzną. Łączyło ich więcej, niż oboje przypuszczali. Aż tyle, że kiedy o 4 rano Mateusz wsadzał Magdę do taksówki, powiedział najwyraźniej, jak w tym momencie umiał, „Mahdenko, kochana, ja nie wiesiałem, sze ja sie tak tak tak lubie!”.

Dwa dni później siedzieli w knajpie w centrum Wrocławia. Już bez tej całej wdzięczności i poczucia potrzeby rekompensaty ze strony Magdy i „nie wypada odmówić” ze strony Mateusza. Siedzieli, bo chcieli, bo się polubili. Bo Magda dostawała czkawki od dowcipów Mateusza, a on doceniał jej wiedzę na temat historii dwudziestolecia międzywojennego. Gadali i gadali, i gadali. I tak gadali przez kolejnych pięć lat.

Justyna: Sama często zadawałam sobie pytanie – czy przyjaźń między kobietą i mężczyzną jest możliwa.

Anna: Zadawałaś? Czyli już znasz odpowiedź?

Kto częściej?

Z przeprowadzonych na Polakach badań prof. Zbigniewa Izdebskiego wynika, że osoby pozostające w związku współżyją częściej niż żyjące w pojedynkę.

Aż 80 procent osób, które są w związku, współżyje co najmniej raz w miesiącu; wśród osób, które nie są w związku, odsetek ten wynosi 31 procent. Prawie jedna czwarta osób, które żyją w pojedynkę, w ciągu ostatniego roku nie uprawiała seksu.

Źródło: Z. Izdebski, E. Paprzycka, Single w Polsce, projekt realizowany w ramach ogólnopolskich badań dotyczących seksualności Polaków

Odpowiedź poznałam wtedy, kiedy też poznałam faceta, który został moim serdecznym przyjacielem. Najlepszym. Bratem. Bez oczekiwań, bez czegoś między wierszami. Bratnia dusza. Nie potrafiłabym o nim nawet myśleć w ten sposób.

No bo – jakkolwiek to zabrzmi – jest dla ciebie aseksualny. Myślę, że ludzie, którzy się sobie podobają, zawsze będą mieć pokusę, żeby wejść w relację. No bo zobacz, jeżeli to jest prawdziwa przyjaźń, czyli jest szacunek, rozumiecie się, możecie na siebie liczyć i do tego doszedłby jeszcze pociąg seksualny, no to masz piękną pełną miłość. Mało jest takich osób i takich relacji. Przyjaciół możesz mieć w życiu tylko kilku. A jeśli do przyjaźni jeszcze dochodzi świetny seks – to masz idealny związek. Dlatego to zostaje na etapie przyjaźni, bo nie jesteście w swoim typie. Z jakichś powodów nie jesteście dla siebie atrakcyjni.

Nie znam sytuacji, kiedy seks między przyjaciółmi nie pozostawił bałaganu. Moim zdaniem gra jest niewarta świeczki. W takich relacjach zaryzykowanie seksu, nawet jeśli ten okaże się najbardziej udany, może dużo zepsuć.

Zgadzam się. Jako przyjaciele tak naprawdę możecie spać w jednym łóżku i to nie będzie żadna podnieta ani okazja. Przyjaźń między kobietą a mężczyzną może też narodzić się po wielu latach znajomości, może być tak, że przez te lata ona była zajęta, on był zajęty i z czasem ta relacja staje się bardziej aseksualna.

Coś po prostu wyłączasz w kontaktach z tą konkretną osobą.

Kiedy pomyślę o swoich przyjaciołach, to po prostu – sorry, chłopaki – oni nie są dla mnie atrakcyjni seksualnie. Kiedy się z kimś tak dobrze rozumiesz, to w jakimś sensie zmienia ci postrzeganie, otwierasz się na coś więcej. O przyjaciołach czasem mówi się, że to rodzina z wyboru. Przyjaźń to taka miłość bliższa relacjom rodzinnym, bez namiętności, bez elementu seksualnego. Dlatego myślę, że nie ma czegoś takiego jak „friends with benefits”.

Często wyszukiwana opcja na Tinderze, w której o przyjaźń najmniej chodzi.

Jeżeli to jest prawdziwa przyjaźń, to nie ustawisz sobie w kalendarzu niezobowiązującego seksu raz na dwa tygodnie i nic poza tym. Bo za uczucia przyjaciela bierzesz odpowiedzialność. Gdyby nawet doszło do takiej sytuacji, że ty i przyjaciel, o którym mówisz, bylibyście wolni i coś zaczęłoby nagle między wami iskrzyć, myślę, że oboje podeszlibyście do tego z ogromną odpowiedzialnością. Nie wzięłabyś tego lekko, bo to, ta relacja, ten człowiek są dla ciebie zbyt ważni. Inaczej mówiąc, nie eksperymentuje się na przyjacielu i na jego uczuciach. Czyli te relacje „fwb” to są znajomi, kumple. Na pewno to nie jest przyjaźń.

Bo, jak powiedziałam, w takich układach nie o przyjaźń chodzi, tylko o seks bez zobowiązań. Ktoś po prostu potrzebował takie relacje ładniej nazwać. Dodać im trochę niewinności.

Oczywiście może być też tak, że seks da początek przyjaźni.

Brzmi jak science fiction.

Dlaczego? Kiedy robisz to z szacunkiem, na jasnych zasadach… Po czasie może przyjść myślenie, że to ktoś, kto był przy tobie w jakimś może trudnym czasie, było fajnie, byliśmy blisko i zostaje jakiś sentyment, poczucie wdzięczności.

Magda lubiła mówić o Mateuszu „mój najlepszy przyjaciółka”. Niemal codzienne rozmowy o wszystkim, wspólne zainteresowania, uprawianie sportu. Mówił, że jazda na rolkach to sport dla bab, więc założyła się z nim o butelkę whiskey, że nauczy go jeździć. Wygrała. On jej pokazał, jak upiec naprawdę dobre drożdżowe ciasto („a to niby rolki są dla bab, w tym fartuchu rzeczywiście wyglądasz jak samiec alfa”) i zdradził jej przepis babci. Okazało się, że męskie ramię Mateusza jest zdecydowanie lepsze do wypłakiwania się po nieudanym związku niż ramiona koleżanki, a kobieta zdecydowanie lepiej doradzi przed randką niż najbliższy i najbardziej nawet doświadczony kumpel.

Nawet nie planowali, że tego sylwestra spędzą razem. Magda miała już bilet do rodzinnego miasta, chciała nowy rok przywitać na imprezie organizowanej przez jej siostrę. Mateusz zaś jechał z paczką w góry. Tuż przed Wigilią okazało się, że ich przyjaciela zostawiła dziewczyna, tym samym w domku, który wynajęli, zwolniło się jedno miejsce. Magda ostatecznie zmieniła plany i na nie wskoczyła. Nie było nawet problemu z miejscami do spania. Mateusz i Magda zgodnie przyznali, że mogą w jednym łóżku. Przecież nieraz spali obok siebie.

Bawili się jak wariaci. Nawet porzucony Tomek przed północą, za to po butelce wódki, uznał, „dobrze, że ta cholera sobie poszła”.

Poszli do łóżek nad ranem. I żadne nie potrafi wytłumaczyć tego, co się później wydarzyło. Doskonale się bawili, także gdy reszta poszła już spać. Dopiero w dziennym świetle wszystko zaczęło wyglądać zupełnie inaczej. Gdy Magda się obudziła, Mateusz z innymi jadł już śniadanie w kuchni. Nie zdążyła nawet pomyśleć, czy powinna go pocałować, czy poczochrać jego włosy, co często robiła, a czego on serdecznie nie znosił. Nie zrobiła nic. Nie znalazła na to przestrzeni. Mateusz zachowywał się, jakby nic się nie stało. Skinął w jej kierunku głową, kiedy pojawiła się w drzwiach i kontynuował rozmowę z jednym z przyjaciół. Jeszcze nie wiedziała dlaczego, ale zrobiło się jej przykro. Czegoś zabrakło. Nagle się okazało, że minęli granicę, która wydawała się im nie do przekroczenia. A za nią wszystko wyglądało inaczej.

Justyna: Obudziły się sentymenty w serduszku Magdy. Samantha w „Seksie w wielkim mieście” jest seksu i mężczyzn wyjątkową fanką. Wydaje się, że to dla niej specyfik poprawiający urodę, pomagający się zrelaksować. Ale też forma władzy. W jednym z odcinków mówi „Możesz walić głową w mur i w końcu znaleźć faceta na stałe albo traktować seks jak mężczyźni”. Jak mężczyźni, czyli jak?

Anna: Pewnie miała na myśli – mechanicznie, bezosobowo, jak sport… Nie mogę powiedzieć, że to zawsze krzywdzący panów stereotyp. Choć mężczyźni potrafią przeżywać seks bardzo głęboko i intymnie, to statystycznie zdecydowanie łatwiej im rano wstać i wymknąć się z mieszkania kochanki poznanej poprzedniego wieczoru. Kobieta w takiej sytuacji prędzej wymknie się do łazienki, żeby zrobić makijaż i pięknie wyglądać, gdy on się obudzi.

Ale to działa w dwie strony. Tak jak mężczyzna potrafi głęboko kochać i głęboko kochać się, tak i kobiety często traktują seks czysto fizycznie.

Codziennie w swoim gabinecie przekonuję się, że w rozmowach o seksie trzeba unikać dwóch słów „zawsze” i „nigdy”. Wiesz, ile jest powodów, żeby pójść do łóżka?

Mam je teraz wymienić?

Spróbuj.

Miłość, prokreacja, alkohol, rozładowanie podniecenia…

237. Tak, jest 237 powodów, by pójść z kimś do łóżka. I nie zawsze uświadamiamy sobie te prawdziwe. Motywacja seksualna jest bardziej złożona, niż nam się wydaje.

Ktoś je naprawdę policzył… ?

Cindy M. Meston i David M. Buss, profesorowie psychologii na Uniwersytecie Stanu Teksas w Austin, przeprowadzili badanie na grupie tysiąca osób i tyle odpowiedzi usłyszeli. Wśród nich chęć zarażenia kogoś chorobą weneryczną czy wirusem HIV, ale były też takie odpowiedzi jak: „nudziłam się”, „on tak świetnie całował”, „chciałem pogodzić się po kłótni”, „chciałam ukarać męża”.

To więc udowodnione naukowo – seks bywa grą bez reguł, a ludzie są często pionkami w tej grze.

Na podstawie badań Meston i Bussa powstała książka Dlaczego kobiety uprawiają seks. Jedna z ich rozmówczyń opowiada, że bez wzajemności kochała się w innej kobiecie. Poszła do łóżka z mężczyzną, żeby tamta poczuła się zazdrosna. Bezskutecznie zresztą. Inna kobieta opowiadała, że kiedy była młodsza, rywalizowały z koleżankami o to, której uda się poderwać chłopaka. Gdy wypiła kilka drinków, przyprowadzała do domu mężczyznę i kochała się z nim na tyle głośno, by koleżanki mogły to usłyszeć. Tym samym potwierdzała, że udało jej się kogoś poderwać.

Czyli seks z partnerem na jedną noc ma podnieść samoocenę lub przynajmniej ją potwierdzić.

Budowanie poczucia własnej wartości wyłącznie na atrakcyjności fizycznej, której przecież nie można zatrzymać na zawsze, jest bardzo ryzykowne. Zresztą zdaniem prof. Helen Fisher, autorki Anatomii miłości i Dlaczego się kochamy, już samo określenie „seks bez zobowiązań” jest co najmniej ryzykowne. Taką relację uniemożliwiają hormony. Badania wykazały, że jedna trzecia kobiet zakochuje się w partnerze, który – jak planowały – miał być na jedną noc.

Samantha jest zatem tak samo realna jak Kopciuszek…

Wiesz… „zawsze” i „nigdy”… powiedziałabym bardziej, że ze świecą takiej szukać. Tu pojawia się ona – oksytocyna. W komitywie z wazopresyną.

Dwa szatańskie wynalazki odpowiedzialne za przywiązanie.

To one sprawiają, że nawet partnerzy, którzy poszli ze sobą do łóżka tylko z sympatii, na drugi dzień mogą obudzić się zakochani. I to prawda – na takie ryzyko narażone są zwłaszcza kobiece serca, paniom trudniej się rozstać po miłosnych uniesieniach. Nie bez przyczyny oksytocyna nazywana jest hormonem miłości. Jest uwalniana do krwi przez przysadkę mózgową w odpowiedzi na sygnały płynące z pochwy, macicy i piersi. Najpowszechniej znane jest jej działanie podczas porodu – wpływa na przywiązanie matki do dziecka, wyzwala troskę o potomstwo i chęć chronienia go.

Okej, ale oksytocyna jest również wydzielana podczas orgazmu – zarówno kobiecego, jak i męskiego. Jednak u panów wywołuje raczej marzenia senne, a nie te o spotkaniu przed ołtarzem. Wiele kobiet tymczasem po wspólnej nocy wyczekuje telefonu.

Bo u mężczyzn jej działanie jest modyfikowane przez testosteron. Modyfikowane, co nie znaczy tłumione. Oksytocyna może pokrzyżować także męskie plany „seksu na jedną noc” i po owej nocy ten zapragnie więcej. Może, ale mężczyźni odbierają świat inaczej niż kobiety. Nie znaczy, że ich sposób widzenia jest gorszy. Różnimy się. Po prostu. Tymczasem niektóre kobiety decydują się na „niezobowiązujący” seks, bo liczą, że w ten sposób zdobędą miłość oraz oddanie kochanka i angażują się w jednostronną relację.

Jak fatalne zauroczenie…

Hormony płatają nam figla i mogą doprowadzić do uczuciowego dramatu, na co właśnie zapowiada się w przypadku Magdy i Mateusza. Kolejną rolę w tym dramacie gra dopamina. Jej poziom podnosi się podczas szczególnie intensywnych przeżyć, a do nich bez wątpienia zaliczamy orgazm. Działa wtedy jak narkotyk. Jeśli doświadczenia te są powtarzane, u mężczyzny może to wywołać fascynację partnerką.

Wpada po prostu w nałóg.

Blisko. Profesor Bogdan Wojciszke, psycholog z Uniwersytetu SWPS, zwraca uwagę, że taka namiętność jest konstelacją silnych uczuć, pozytywnych i negatywnych. Doświadczamy wówczas zarówno zachwytu, pożądania, jak i bólu, lęku, trudnej do zniesienia tęsknoty. Namiętność kochanków, którzy spędzili ze sobą jedną noc, jest absolutnie nierealistyczna. Co bowiem można wiedzieć o osobie, z którą spędziło się kilka godzin? Za kim tak naprawdę tęsknimy – za realną osobą czy za naszym wyobrażeniem o niej? Może za własnymi głęboko skrywanymi marzeniami i fantazjami o wielkiej romantycznej miłości?

To brzmi jak stare dobre zakochanie. Rozpamiętywanie każdego szczegółu, zapachu, dotyku, smaku pocałunków.

Otóż to, a rozpamiętywanie uczucia, jakie nam towarzyszyło podczas zbliżenia, prowadzi do jego nasilenia. Jeśli kochankowie nie zakładali, że ich znajomość potrwa dłużej niż jednorazowy seks, jedna ze stron może doświadczyć niezwykle przykrych objawów odstawienia – depresji, rozdrażnienia, tęsknoty. Zatem w seksie, także tym bez zobowiązań, wbrew pozorom najbardziej istotnym organem jest serce. Najlepiej ze stali.

Reszta paczki domyśliła się, że coś wydarzyło się tej nocy między nimi. Mateusz był dziwnie sztywny, chłodny. Nie był nieprzyjemny dla Magdy, ale zdecydowanie bardziej powściągliwy. Magda wyglądała na zmieszaną. Albo znikała w łazience, albo szła na spacer. Tak jakoś się „złożyło”, że nie wracali do Wrocławia jednym samochodem. Mateusz tak porozdzielał ich bagaże, że były w osobnych autach.

Ona zadzwoniła pierwsza, dzień po Nowym Roku.

– No jak tam? Może kino wieczorem albo wino?

– Wiesz co… chętnie, ale nie dziś. Obiecałem ojcu pomóc. Matka wymyśliła, że chce zmienić płytki w łazience.

– A ty, jak wiadomo, jesteś fachurą od kładzenia fug.

– Magda próbowała go rozbawić i rozładować atmosferę, która, wyczuwała to między wierszami, była mocno naelektryzowana.

– No tak. – Mateusz roześmiał się. – Słuchaj, lecę, bo staruszkowie czekają. Odezwę się w tygodniu.

Magda tylko trochę lepiej poczuła się po tej rozmowie. I na krótko. Mateusz nie oddzwonił. Miał też coraz mniej czasu na ich spotkania. Wiele z nich odwoływał, często w ostatniej chwili. Z czasem spotykali się właściwie tylko w sytuacjach, kiedy nie byli sami. Unikali siebie, ale udawali, że bawią się super, że są ponad to i że absolutnie nic się między nimi nie zmieniło. W końcu Mateusz zniknął zupełnie. Z jej życia, ale nie z głowy. Tysiące razy, na wszystkie sposoby analizowała tamtą noc. Jego dotyk, oddech na jej szyi, wymyślała niestworzone wzory, by obliczyć, jak bardzo był dla niej wtedy czuły. Czy w ogóle był? Została z tym sama.

Przez kilka miesięcy dręczyło ją pytanie – o co chodzi? Tęskniła za nim, myślała codziennie i katowała się rozpamiętywaniem, czy ich znajomość skończyła się z jej, czy z jego winy…

Magda widziała, że z jej relacjami z mężczyznami jest coś nie tak. Większość związków zaczynała się od seksu. Duża ich część na nim się też opierała. Po tamtej nocy czuła, że straciła coś ważnego i pięknego, że powinna wyhamować w odpowiedniej chwili.

Po niemal roku dowiedziała się, że kiedyś, gdy wypił kilka piw za dużo, Mateusz zwierzył się koledze, że nie może przejść nad tym, co się między nimi wydarzyło, do porządku. Wyrzuca sobie, że wykorzystał Magdę, że nie powinien być tak nieodpowiedzialny. Była najwspanialszym kumplem, a z kumplem nie chodzi się do łóżka. Tym bardziej, jeśli kumpel nie jest w twoim typie.

Justyna: To był tylko seks?

Anna: To był aż seks. Gdyby to był tylko seks, nic by się po tej nocy nie zmieniło. A zmieniło się wszystko.

Ale tu miał być tylko seks. Przyjemny dodatek do przyjaźni.

Z seksem się nie igra, to jest poważna sprawa. Nie będę oceniać, czy Mateusz postąpił rozsądnie, idąc z przyjaciółką do łóżka, ale na pewno źle robi, nie decydując się na rozmowę z nią. Ona wciąż rozmyśla nad tym, co się stało, on po alkoholu dopiero ma odwagę wydusić prawdę o swoich odczuciach.

Najlepsze dowody na to, że oboje czują, że mają sobie jeszcze coś do powiedzenia, wyjaśnienia.

A przecież mogą porozmawiać nawet teraz, po tych miesiącach. Myślę, że też dla Magdy najważniejsza może się okazać rozmowa z samą sobą. Bo nie wie, czy tęskni za przyjacielem, czy raczej fantazjuje o byciu z Mateuszem, stworzeniu romantycznej relacji. Kontakt seksualny zmienił zasady ich znajomości, ale żadne z nich – żadne, bo tak samo jak on, ona również mogła to zrobić – nie podjęło tematu, co dalej: wracamy do takiej relacji, jaka nas do tej pory łączyła, czy renegocjujemy zasady i próbujemy stworzyć związek.

Ale on się odsunął, zniknął. Jak i w ogóle po co rozmawiać z kimś, kogo nie ma, kto tej rozmowy unika?

Właśnie po to, żeby się dowiedzieć, dlaczego zniknął i czego tak naprawdę unika. Powody jego zachowania mogą być różne – mógł pomyśleć, że dla Magdaleny to tylko jednorazowa seksualna przygoda, ale też mógł się przestraszyć jej oczekiwań. Myślę, że kontakty seksualne bez stałego związku, jeżeli są wybierane świadomie, powinny opierać się na szacunku i jasnym określeniu oczekiwań. Tego – tak sądzę – zabrakło w przyjaźni Magdaleny i Mateusza, ale bynajmniej nie z powodu jej „zepsucia”, a braku dojrzałej i przejrzystej komunikacji. Może ona czasem decyduje się na związki i sytuacje, w których wcale nie czuje się dobrze? Sama przyznaje, że coś nie jest tak, jak być powinno w jej relacjach z mężczyznami.

Ale kto wie, jak być powinno?

Tylko my sami. O ile wcześniej odpowiemy sobie na pytania: co chcę dać mężczyźnie i czego od niego oczekuję – przyjaźni, rozrywki, seksu, partnerstwa we wszystkich sferach życia… Rozmowa z samym sobą bywa najtrudniejsza, ale warto ją odbyć.

Anka i Marek

Pracowali w tej samej firmie audytorskiej. Ona w stolicy, on w Gdańsku. Właściwie znali tylko swoje głosy. Marek często dzwonił do jej biura, przyjaźnił się z jej kolegą, Pawłem. W dobie przedkomórkowej, gdy Paweł był poza firmą, Anka odbierała jego telefony i odwrotnie. Po paru miesiącach Marek złapał się na tym, że dzwoni, nawet gdy nie ma do Pawła jakiejś konkretnej sprawy i – co więcej – liczy na to, że to ona odbierze.

Ta tajemnica, niepewność, jak on wygląda, dodawała pikanterii ich telefonicznej znajomości. Anka próbowała znaleźć na stronie internetowej firmy jego zdjęcie, był w końcu szefem filii w Gdańsku, ale bezskutecznie. On widział ją wcześniej raz, na jakimś zdjęciu z imprezy firmowej. Oczy spodobały mu się najbardziej.

Te telefony i rozmowy były coraz bardziej ekscytujące dla obojga. Paweł, który często był proszony o przekazywanie pozdrowień, zaczął w końcu żartować, że otworzy biuro matrymonialne „Miłość na telefon”.

Justyna: Głos może mieć aż taką siłę? Nigdy nawet nie stali obok siebie. Nie podali sobie ręki. Nie znają swojego zapachu. A zaczynają powoli marzyć o bliskości.

Anna: Głos, słowa, dwuznaczności. Wszystko, co działa na wyobraźnię. Przez telefon możesz pokazać swoją atrakcyjność intelektualną. Zauważ, że oni jakoś dawali sobie sygnały, znaki, że o sobie pamiętają, że są dla siebie ważni, nawet przekazując te pozdrowienia. Doświadczanie czyjejś uwagi, szacunku zawsze jest przyjemne.

Co roku w połowie stycznia ich firma organizowała wyjazd dla pracowników. Najpierw „uścisk ręki prezesa” i podziękowanie za osiągnięte wyniki, potem impreza do rana i pobudka w opłaconym przez firmę hotelu z potwornym kacem. W większości przypadków także moralnym.

Anka czuła, że coś się wydarzy. Była podekscytowana tym, że wreszcie go pozna, zobaczy.

– Słuchaj, my to zrobimy. Nie mam pojęcia, jak on wygląda, ale na samą myśl o nim… – mówiła przyjaciółce przez telefon w drodze na parking, z którego w góry pracowników miał zabrać wynajęty autobus.

Na miejscu, zanim wysiadła, dyskretnie poprawiła makijaż. Była lekko spięta i zła na siebie, że nie mogła powstrzymać nerwowego śmiechu z durnych żartów firmowego głupka. Poprawiała włosy i kręciła biodrami, idąc do recepcji. Na wszelki wypadek, gdyby był gdzieś blisko. Chciała, żeby on ją zauważył, choć tak naprawdę nie wiedziała przecież nawet, kim ten „on” jest.

Zameldowała się w pokoju, przebrała i zeszła do sali, w której wszyscy mieli się spotkać, by wysłuchać corocznej przemowy miłościwie im panującego prezesa. Specjalnie się spóźniła. Wyglądała naprawdę dobrze, wiedziała, że ją zauważy, jeśli wejdzie do sali ostatnia. Zajęła wolne miejsce, obok dobrej koleżanki z księgowości. Po chwili mężczyzna, który siedział za nią, nachylił się do niej i wyszeptał: Czy pani zawsze się spóźnia?

To był on. Odwróciła się powoli, pewna, że w tak bliskiej odległości musiał poczuć jej perfumy.

– Pan się, proszę pana, nie swoimi sprawami nie interesuje. – Oboje parsknęli pod nosem, a ona poczuła, że robi się jej na zmianę zimno i gorąco. Pomyślała, że bardzo teraz potrzebuje dobrego drinka. Tak, chciała tej nocy stracić głowę.

Justyna: Chyba wyjazdy służbowe zasłużyły na swoją opinię. Puszczają hamulce i kolega czy koleżanka z pracy, która być może na co dzień jest uwięziona w zapiętej pod szyję garsonce, rozpuszcza ciasny kok i zmienia się w lwicę.

Anna: To chyba działa trochę na zasadzie kontrastu. Towarzystwo, w którym na co dzień przebywamy, na przykład w pracy, obowiązują i ograniczają pewne reguły. Nie można zajrzeć koleżance za dekolt, bo skończy się na dywaniku, albo ze sprawą o mobbing. Z drugiej też strony owa koleżanka zbyt dużego dekoltu nie założy, nawet jeśli lubi, bo zazwyczaj w miejscu pracy obowiązuje jakiś dress code. Wyjazdowa impreza firmowa pozwala poczuć luz, pobyć sobą, co na co dzień w relacjach służbowych nie jest możliwe.

Alkohol, którego przy tego typu okazjach nie brakuje, także robi swoje. Tym bardziej, jeśli mamy potrzebę zrzucenia z siebie jakiegoś ciężaru, odreagowania stresu.

Wiele osób użyje w tym celu właśnie alkoholu, bo nie znają innych sposobów. Im bardziej są wyczerpani pracą, tym więcej wypiją, żeby szybko się „odpiąć”. Seks w takim stanie i okolicznościach właściwie można nazwać chemseksem. Oznacza to, że zażywamy substancje psychoaktywne, w tym wypadku alkohol, choć zwykle używa się tego określenia dla połączenia seksu i narkotyków, po to, żeby przełamać nieśmiałość i poprawić nasze możliwości seksualne. Oczywiście w dłuższej perspektywie daje to opłakane skutki.

Lampka wina może nas zrelaksować, ale nadużywanie alkoholu przyczynia się do dysfunkcji seksualnych. Poza tym taki sposób prowadzenia życia seksualnego uniemożliwia nam stworzenie więzi. A między innymi po to jest seks – żeby być bliżej z drugim człowiekiem. Wyobraź sobie poranek na kacu, zawstydzenie, ból głowy i potrzebę ucieczki od człowieka, który jeszcze kilka godzin temu dosłownie był w tobie. Czy może być coś smutniejszego? Osoba, która musi się upić, żeby iść z kimś do łóżka, rano z tego łóżka ucieka.

Oboje wiedzieli, że tę noc zakończą razem. Podczas imprezy, już po kilku drinkach (wypitych także „na odwagę”), Marek poprosił Pawła o numer komórki Anki. Napisał jej „Grzeczne dziewczynki już dawno śpią ;)” i obserwował, jak w tańcu wyciąga z tylnej kieszeni dżinsów telefon i odczytuje wiadomość. Uśmiechnęła się do aparatu. Od razu wiedziała, że to od niego. Skąd? Przecież się nie podpisał. Telefon Marka zapiszczał. „A co Ty możesz wiedzieć o grzecznych dziewczynkach?”. Wymiana podobnych SMS-ów zajęła im kolejną godzinę. Sprawiały, że dla obojga ten wieczór był jeszcze bardziej ekscytujący… Przez cały ten czas dyskretnie obserwowali się z dwóch różnych krańców sali. Grali w grę, której reguły ustalali na bieżąco.

„Jadę do hotelu” – napisała. Gdy żegnała się z kolegami, kątem oka widziała, jak Marek szybko odpisuje i wychodzi z sali. „Zamawiam taksówkę” – odczytała na telefonie. Gdy wyszła z budynku, stał już przy samochodzie. Otworzył jej drzwi. Wsiadając, podała kierowcy nazwę hotelu. Położył dłoń na jej udzie. Spojrzeli na siebie.

Justyna: W tym momencie lepiej przerwać tę historię. Inaczej wejdziemy im do łóżka. To piękny przykład, jak można budować ekscytację i podniecenie, nawet nie widząc siebie, nie czując zapachu, nie patrząc w oczy. Zastanawia mnie jedna rzecz. Chodzi mi o kobiety, które decydują się na szybki, niezobowiązujący seks, na przykład za pośrednictwem Tindera. Bez tej całej otoczki, rosnącego napięcia jak u Anki i Marka. Prosto z mostu. Bałabym się. Nie znasz faceta, odkrywasz przed obcym wszystko. Nie krytykuję tego, po prostu nie rozumiem…

Anna: Myślę, że z tego też powodu takich kobiet nie ma tak wiele jak mężczyzn. Na portalach, które ułatwiają nawiązanie przygód seksualnych, zwykle jest więcej użytkowników niż użytkowniczek. Na Tinderze pewnie 80 procent kobiet chciałoby poznać stałego partnera, pozostałe 20 procent szuka przygód seksualnych. W przypadku mężczyzn proporcja jest dokładnie odwrotna.

Spójrz na ten opis:

Mam żonę i nie zamierzam tego zmieniać.

Za to dobrze cię wy…cham.

Czytam i, słowo, nie wiem, co z tym zrobić. Nie jestem idealistką, która na Tinderze szukałaby tak zwanej prawdziwej miłości, ale facet, który tak do mnie podchodzi, to zwykły prostak.

Z jednej strony tak, z drugiej – zobacz, ilu jest mężczyzn z podobnymi opisami. To świadczy o tym, że to… czasem działa. 99 kobiet może go odrzucić, ale być może jednej na sto nie przeszkadza wulgarność. Tu warto zauważyć, że obie płcie mają inne strategie tinderowe. Kobiety rzadziej dadzą komuś lajka, uważniej przejrzą zdjęcia. Zwrócą uwagę na szczegóły. Mężczyźni zarzucają sieci szeroko.

Kobiety potrzebują twardzieli tego sortu?

Nie wiem. Może niektóre myślą „ja go zmienię”? No bo kogo zachęci taki na przykład opis:

Jeśli na spotkaniu nie będziesz wyglądać tak jak na zdjęciach, stawiasz mi drinki do momentu, aż zaczniesz.

Na chwilę, przejazdem, przelotem.

Jesteś w stanie sprawić, że zostanę?

Co chyba istotne, na zdjęciu mocno nieatrakcyjny pan. I nie chodzi o brak urody, którą bozia daje albo nie. Po prostu zaniedbany facet. Może dlatego dopisał, że nie szuka instagwiazdy i „ja coś potrafię”. Nawet gdyby na tym zdjęciu był George Clooney, nie przesunęłabym palcem w prawo.

Wiesz, może ktoś będzie chciał spróbować sprawić, żeby on został… ale w głowach większej części kobiet odezwie się alarm, bo odczytają ten komunikat „pokaż mi, że nie jesteś do niczego”. On na starcie ustawia się w pozycji dominującej. Pewnie jakaś część kobiet tego potrzebuje i oczekuje, ale jak duża?

Poza tym pan zaznacza, że wymaga od kobiety jakiegoś wyglądu, pokazuje, że to dla niego ważne. To nie jest przyjemne zachęcenie do kontaktu. Tym bardziej że ten osobnik ewidentnie wymaga tego tylko od kobiety. Czy Shrek zawsze znajdzie swoją Fionę?

Żeby być tą piękniejszą wersją Fiony, nie trzeba mieć układów w niebie. Wystarczy aplikacja w telefonie, która nieco poprawi urodę. Przeczytaj to:

Sam potrafię zrobić schabowego, sam piorę,

sam potrafię sobie koszulę wyprasować…

tylko loda sam sobie nie zrobię.

Wiesz, że ja niemal nigdy nie czytam opisów? Dopiero gdy ktoś mi wpadnie w oko, zaczyna mnie interesować, co ma do powiedzenia o sobie.

Myślę, że te opisy naprawdę bardzo dużo mówią. To niby tylko kilka słów, ale ich autor czy autorka z jakiegoś powodu uznali, że je opisują, albo że od tej strony chcą się zaprezentować. Pokazują, na czym nam zależy, na co chcemy zwrócić uwagę, na co położyć akcent w nowo nawiązanej znajomości. Ten powyższy opis pokazuje kobiecie, do czego ten facet będzie jej potrzebował. On mówi – ze wszystkim sobie radzę, tylko zrób mi loda. Nawet ten seks jest taki zwulgaryzowany.

Idziemy na wino?

P.S. Różnica między winem a Twoją opinią polega na tym,

że o wino prosiłem.

Też myślę, że nie warto za podobnymi opisami doszukiwać się czegokolwiek innego niż treść, którą widać na pierwszy rzut oka. Kogoś, nad kim trzeba popracować, kogoś zranionego, kto potrzebuje kobiety, żeby go uwrażliwiła. Trzeba je czytać jak najbardziej dosłownie.

Jeżeli szukasz kłopotów, możesz szukać głębiej i wchodzić z kimś takim w relacje z założeniem, ze jest tam coś do odkrycia. Ale raczej tylko wtedy. Jedno to osoby, które innych traktują przedmiotowo, ale są też takie, które chyba z powodu wyznawanych wartości tak traktują też siebie. No bo jeżeli ktoś ma opis…

Dentysta, porsche, uzależniony od siłowni.

…chce pokazać, że to są jego główne atuty.

Dobry zawód, dobre auto i superwygląd.

No i okej, jak rozumiem, szuka kogoś o podobnych wartościach.

Dla kobiet Tinder to także nie jest miejsce, gdzie są chodzącą elegancją i szczerością. Znajoma na przykład nie używa swojego imienia, na Tinderze zazwyczaj ma jakiś bajkowy nick. Ostatnio była Szeherezadą. Wierzysz w ogóle w skuteczność Tindera? Czytałam niedawno o przeprowadzonych w Norwegii badaniach nad tą aplikacją. Wynika z nich, że to wcale nie jest jakaś szczególna pomoc dla ludzi, którzy w realu mają trudności ze znalezieniem partnera. Przeciwnie, na Tinderze jeszcze trudniej im się z kimś umówić. Świetnie radzą sobie tam ci, którym nieźle idzie również w rzeczywistości. Jeśli nie masz szczęścia w realu, nie będziesz go miał też w randkowej aplikacji.

Niestety tak. Aplikacja daje nam dostęp do ogromnej liczby potencjalnych kandydatów na partnerów seksualnych czy życiowych. Ale reszta zależy od nas. Nie wszyscy dzięki portalom i aplikacjom prowadzą bujne życie seksualne. Ta łatwość nawiązania kontaktu sprawia też, że równie łatwo w każdej chwili i bez żalu taki kontakt usunąć. Facet ma świetne zdjęcia, ale potrafi do ciebie powiedzieć tylko „hej”. Nie chce ci się wymyślać tematów do rozmowy, więc szukasz dalej! Liczba osób, z którymi masz kontakt, wymusza takie nieludzkie traktowanie – nie pasuje ci jakiś szczegół, to raczej tego nie wyjaśniasz, tylko kasujesz kontakt. W ten sposób nie budujemy relacji. Mamy wiele, ale ekstremalnie powierzchownych znajomości.

Szukam kogoś do drużyny

Ja i Ona Przeciwko Całemu Światu

Wcale nie jest też łatwo nawiązać tutaj ciekawą rozmowę. Zazwyczaj po wymianie kilku zdań – milczenie. Rzesza facetów pisze „Hej!”, odpowiadasz „Hej!” i… cisza. Przecież to on się odezwał, więc – jak rozumiem – chce nawiązać rozmowę. Small talk to jednak sztuka. To też przerzucenie na ciebie ciężaru tego, o czym rozmawiać. No przecież on zaczął, teraz ty się wykaż.

Większość też nie chce tracić czasu na gadanie o niczym.

Randkowanie na Tinderze nie ma nic z zabiegania o kobietę, jakie znamy ze starych powieści… Co nie znaczy jednak, że nie można zacząć rozmowy jak dobrze wychowany człowiek.

Hej, Haniu, zdjęcie z Meksyku

– po prostu i bez wysiłku cudne.

Jak ci mija środa?

Z drugiej też strony szkoda czasu na gadanie czy pisanie, jeśli po dwóch tygodniach ma się okazać, że na żywo on czy ona ma coś, co ci przeszkadza. Pluje, jak mówi, źle pachnie, obgryza paznokcie…

Miłości instant, z aplikacji. Spójrz na przykład na to: Pan Tomek wysłał mi emotkę z machającą łapką. Więc też mu pomachałam. I koniec.

Szukam ogarniętej foczki bez odruchu wymiotnego.

Inny sposób, żeby tego wysiłku uniknąć, to zaproszenie na kawę czy wino niemal od razu na początku rozmowy. Jeśli jeszcze dostajesz takie zaproszenie, powiedzmy, w sobotę w środku nocy, to jego intencje są oczywiste i na pewno nie wiążą się z nagłą ochotą na wino.

Ale z ochotą na szybki seks już tak.

Myślę, że można przyjąć, że taka propozycja wiąże się z dużym ciśnieniem. Ale żeby było jasne, jeśli akurat też masz ochotę się zabawić, to oczywiście, czemu nie. Nie miej jednak złudzeń i nie szykuj się na romantyczną randkę. Idziesz na seks. Myślę nawet, że niekoniecznie jest tak, że jakoś bardzo mu się spodobałaś. Że wybrał ciebie z tysięcy innych. Powiesz „nie”, on zaproponuje to kolejnej dziewczynie. O ile już nie rozmawia o tym z kilkoma innymi. Noc jest krótka, nie można tracić czasu.

Najpierw kawa, potem czas na przytulanie.

To jest dla mnie jakieś… infantylne. Przecież wiadomo, że nie chodzi mu o przytulanie. Jest jak ludzie, którzy na pieniądze mówią pieniążki. Ostatecznie już wolę tych, którzy na dzień dobry piszą: „Pójdziemy do łóżka?”. Przynajmniej wiadomo, o co mu chodzi.

Może sam w swoich oczach nie chce źle wypaść. Nie chce być wulgarny? No i wiesz… może też chodzić o przytulanie! Ludzie są spragnieni dotyku.

Ciekawa jest ta oszczędność czasu, niemal zero rozmowy, od razu spotkanie. Przecież to chyba nawet nie do końca jest komfortowe. Nie lepiej najpierw zamienić z kimś parę zdań?

Czy ja wiem… co kto lubi. Jedni wolą się poczaić, inni nie. Jedna i druga opcja moim zdaniem jest okej. Każdy z nas jest inny i ma inne oczekiwania. O, a ten na przykład analizuje kobiece profile po zdjęciach. Napisał, czego w nich nie lubi i na co zwraca uwagę.

TOMEK, 35

na czarno-białym zdjęciu zamyślony mężczyzna

Nie znoszę tych wszystkich wyretuszowanych fot. Tych dzióbków. Jak laska przesadzi i widać, że to zdjęcie robiła cztery godziny, próbując różnych min i filtrów… Zdjęcie z miną „zaraz będę szczytowała” mnie zniechęca. Tak samo dzióbek, takie wysunięte usta, jeszcze do tego rozchylone, boję się, że chce mnie wessać.

Zauważyłaś, że kobiety zawsze wrzucają zdjęcia robione z góry, a mężczyźni odwrotnie? Mają zazwyczaj twarz nad obiektywem?

Dzięki temu kobieta wydaje się mniejsza niż jest, a mężczyzna większy niż jest.

No tak, przecież kobiety raczej wolą mężczyzn większych od siebie i odwrotnie. Faceci lepiej się czują z niższą od siebie partnerką.

Otóż to. I o ile jeszcze to może działać, o tyle inny typowy dla mężczyzn sposób prezentowania siebie na zdjęciach już niekoniecznie. Mianowicie panowie często mają zdjęcia, na których wyglądają tajemniczo. Część twarzy zasłania daszek czapki albo specjalnie zdjęcie jest tak wykadrowane, żeby nie można go było poznać.

I to nie jest skuteczne, bo…?

Nie mogę powiedzieć, że to w stu procentach jest nieskuteczne, ale na pewno kobieta zawaha się przed przesunięciem takiego profilu w prawo. To dlatego, że my lubimy czuć się bezpiecznie, a czujemy się tak, kiedy wiemy, z kim rozmawiamy. Anonimowość mężczyzny może dla niektórych kobiet będzie atrakcyjna, ale większość będzie miała obawy przed rozpoczęciem z takim panem konwersacji. Na pierwszy rzut oka widać też, że kobiety zamieszczają więcej zdjęć niż panowie. Na pewno panie bardziej się pokazują na Tinderze niż mężczyźni.

Ale wracając do kwestii łatwego seksu. Człowiek w ogóle może nad tym zapanować? Tylko się bawić, nie angażując emocji?

Myślę, że jest to trudne. Na pewno dla kobiet trudniejsze, bo dla nas najczęściej jednym z warunków najfajniejszego seksu jest właśnie uprzejmy, atrakcyjny facet. Nie ktokolwiek. Taka kobieta musiałaby przyjąć twarde zasady i mocno się ich trzymać. Choć zabrzmi to stereotypowo, my się o wiele łatwiej angażujemy niż mężczyźni.

Wiem, wiem. Oksytocyna.

Jeśli kobieta naprawdę nie chce się zaangażować, powinna zostać przy jednym spotkaniu. Nic więcej. Każde kolejne będzie ją przywiązywać do tego mężczyzny i znajomości z nim. Poza tym myślę sobie, że po co w ogóle to zakładać?

Jednorazowy seks? Bo ludzie mają potrzeby, bo się to budzi czasem. Nawet nie tylko potrzeby uniesień jak orgazm, tylko samej bliskości drugiego ciała.

Netflix and chill, podróże małe i duże. Jeśli nie potrafisz znieść mnie, kiedy jestem najebany, nie zasługujesz na mnie, kiedy jestem trzeźwy. Jeśli masz pisać: „Hej, co tam?”, daj w lewo, masz mniej niż 50 kg, daj w lewo.

Okej, to zrozumiałe, ale po co postanawiać, że nic się więcej nie chce? Widzę jakiś strach, który za tym stoi.

Owszem, na przykład w przypadku ludzi, którzy zostali jakoś skrzywdzeni, a chcą i potrzebują dbać o… higienę?

Ale pomyśl, kiedy wchodzisz w związek, to on albo się uda, albo się nie uda. Nie wiesz, co będzie. Więc, jak rozumiem, bezpieczniej w niego nie wejść. To wtedy na pewno nic nie wyjdzie. To jak takie myślenie „do niczego się nie nadaję, na pewno nie dostanę pracy albo będę się stresować rozmową kwalifikacyjną, to lepiej nie wyślę żadnego CV”. Żeby chronić siebie, tak naprawdę robię sobie kuku. Chcę uniknąć nerwów, więc decyduję się na pewną przegraną, bo nie chcę stresu „wygram czy przegram”. Przecież to bez sensu.

Bo w ogóle nie stajesz do walki. Oddajesz wszystko walkowerem.

Znam parę, która poznała się na Tinderze właśnie. Ona miała mniej więcej takie postanowienie, była mocno poraniona, bała się bliskości i zobowiązań. Spotykała się z kilkoma mężczyznami na raz. Kiedy on jej pokazał, że dobrze ją traktuje, że można na nim polegać, ona zaczęła się przy nim otwierać, czyli tak naprawdę jej prawdziwa potrzebą jednak była relacja. No, jak widzisz, niektóre postanowienia, zwłaszcza te związane z uczuciami, można włożyć między bajki.

Może też on trafił na taki moment, kiedy ona już nie miała siły trzymać gardy. A co decyduje o tym, że idziemy do łóżka właśnie z tą, a nie inną osobą? Inne powody mają kobiety i inne mężczyźni? Jest takie przekonanie, że jeśli mężczyzna ma ochotę czy potrzebuje seksu i „w pobliżu” jest jakaś chętna kobieta, to on skorzysta. To, że kobieta ma większe wymagania, że coś więcej musi się zadziać, żeby zdecydowała się na zbliżenie, to tylko pozory?

Nie, najczęściej jest tak, jak mówisz. Chociaż znam historię, gdzie para poznała się na jednej z firmowych imprez. Kasia obserwowała wielokrotnie, jak koledzy po alkoholu z koleżankami, a jakże, również po alkoholu, zamykali się w toalecie, albo jechali razem do domu czy hotelu, po to, by udawać na drugi dzień, że nic się nie stało i nikt nic nie widział. Pewnego razu zaobserwowała, jak jej szefowa, kompletnie pijana, chce kolegę z jej działu zaciągnąć do łazienki na seks. Facet dał swojej adoratorce na taksówkę i odesłał do domu. Nie chciał wykorzystać takiej sytuacji. Kasi tak to zaimponowało, że dziś ten mężczyzna jest jej mężem. Podrywała go – choć to nie najlepsze określenie – nietrzeźwa kobieta, była nachalna, forma tego wszystkiego była dla niego nieatrakcyjna, więc to nie jest tak, że facet wchodzi w każdą sytuację. Ale na pewno ma mniej kryteriów. Nawet z tego względu, że nie będzie się bał potencjalnej ciąży czy agresji. Kobieta najczęściej jednak to rozważa. Gdybyś zdecydowała się na randkę w ciemno, z ogromnym ciśnieniem na seks, ale okazałoby się, że nie czujesz się z tą osobą bezpiecznie, to nie sądzę, że byś się zdecydowała na zbliżenie, a nawet na to, by pojechać do niego. Facet jednak nie ma w głowie myśli o fizycznym zagrożeniu.

MANUEL, 45,

ciemna skóra, wygląd atrakcyjnego jazzmana,

lekko siwiejące włosy

To chyba nie jest tak, że tylko faceci są tu po przygodny seks. Pochodzę z Karaibów i przez mój wygląd dziewczyny piszą mi, że mają fantazje, że chciałyby z murzynem. Jedna nawet zaproponowała wspólny seks z nią i jej mężem. Wycofałem się z tej rozmowy, to było dla mnie zbyt obcesowe. Ale myślę, że i tak facetom jest tu łatwiej, kobiety są mniej pushy, więc raczej nas nie spotykają niemiłe rzeczy. Może poza blokowaniem czy urywaniem kontaktu bez uprzedzenia.

Zdjęcia przyrodzenia. Dostałam co najmniej kilka. Niby okej, jesteśmy dorośli, ale przecież nie prosiłam, jeszcze nawet nie zakodowałam, jak facet ma na imię, a już wiem, co ma w spodniach.

Mężczyźni najczęściej wysyłają podobne zdjęcia bez pytania kobiety o zgodę, nawet o to, czy w ogóle ma ochotę je zobaczyć. Wiesz, to jest dość szokujący sposób autoprezentacji, ale panowie wolą zaszokować i zostać zapamiętanym, niż gdyby kobieta miała go nie zauważyć w tłumie innych tinderowiczów. Ci panowie chyba też myślą, że wszystkie kobiety mają na Tinderze konta z tego samego powodu co oni – dla seksu. Na pewno przeceniają rolę seksu w życiu kobiet albo jej nie rozumieją. Nie można też wykluczyć, że część z nich to ekshibicjoniści. Podniecają się, wyobrażając sobie, jak kobieta zareaguje na to zdjęcie.

Jest jeszcze jeden typ - żonaci. Wprost piszą, że żonę już mają, że szukają „przyjaciółki”, najlepiej na dłużej. Niektórzy profilowe zdjęcie mają ze ślubu.

I najlepiej, gdyby ta kobieta była mężatką. No tak, bo mężatka raczej się nie zakocha, sama ma zobowiązania i nie będzie mu zawracała głowy.

Widziałam taki dowcip gdzieś w internecie, kto wie, może z życia. Jedna kobieta pisze do drugiej wiadomość z pretensjami, że ta spotyka się z jej mężem, że co z niej za wywłoka itp. Kochanka odpisuje z uśmiechem, że to chyba raczej mąż ma problemy z przyzwoitością, bo poznała go na Tinderze. Żona odpisała wciąż nieprzekonana i oburzona „miał przecież w opisie, że jest żonaty”.

Z tym Tinderem to różnie bywa. Znam pary, które poznały się dzięki tej aplikacji. Znam takie, których związki, choć zaczęły się w internecie, potem wiele razem przeszły, zwalczyły wiele trudności i są nadal szczęśliwi. Chyba nie ma znaczenia, gdzie związek się zacznie, od czego się zacznie. Można wpaść na siebie na przystanku autobusowym, można umówić się na szybki seks w hotelu i być potem razem przez całe życie. Można też czekać z seksem do ślubu, być grzecznym i nie wytrzymać w związku z daną osobą nawet pół roku.

Hanna i Antek

Była przed trzydziestką, kiedy się poznali. On trochę starszy, od lat w związku. Podczas spływu kajakowego przedstawili ich sobie wspólni znajomi. Oboje nie mieli pary do kajaka, więc plan był taki, że popłyną razem.

Hanka zobaczyła go od razu, jak tylko weszła do autobusu, który miał ich zawieźć z Warszawy na Warmię. Zdziwiła się, że poczuła się w jego towarzystwie tak bardzo onieśmielona. Już sam jego wygląd sprawiał, że był dla niej szalenie interesujący. W autobusie słuchała, jak żartuje, jak się śmieje. Jej ekscytacja rosła proporcjonalnie do zawstydzenia. Być może powodem było jej niskie wtedy poczucie własnej wartości. Założyła, że to „za wysokie progi”, i w końcu się wycofała. Przez kilka godzin podróży nie powiedziała do Antka więcej niż kilka pojedynczych słów, rozmawiała głównie z przyjaciółką.

Jako partner do kajaka był najlepszy, silny, zdecydowany. Czuła się przy nim bezpiecznie nawet podczas odważnych manewrów. Byli też bardzo dobrze zgrani. Nic dziwnego, oboje mieli świetną formę. Hanka biegała, a w desce wytrzymywała już 4 minuty. Pasją Antka było narciarstwo. Uprawiał też wioślarstwo, biegał, boksował. Imponował Hance jak od dawna żaden inny mężczyzna. Paradoksalnie wspólne zainteresowania zamiast ich połączyć, zbudowały jeszcze większy dystans. Właściwie Hanka go zbudowała, uznała, że TAKI facet nie mógłby być nią zainteresowany. Dotarła też do niej informacja, że dziewczyna Antka to młoda odnosząca sukcesy artystka. Dopiero wiele tygodni później dowiedziała się, że to już od dawna była relacja brat – siostra.

Widziała, że Antek bardzo uważnie słuchał, gdy cokolwiek mówiła. I zawsze jakoś popierał to, co powiedziała.

Kilka miesięcy po spływie była na przedświątecznym śledziku u Michaśki i Janka, pary przyjaciół, z którą Antek przyjechał na spływ i którzy ich sobie przedstawili. Przez ich kawalerkę przewinęło się wtedy kilkadziesiąt osób, wpadali na chwilę pogadać i szli na kolejne śledziki. Zapytała o Antka. Włożyła wiele wysiłku, żeby to zabrzmiało jak najbardziej „od niechcenia”, z grzeczności. Janek popatrzył na nią uważnie i powiedział „ciekawe, on też zawsze o ciebie pyta”.

Tego wieczoru Antek wpadł do Michaśki i Janka na chwilę, otoczony świtą swoich znajomych. W przelocie, zaraz pędził dalej na kolejne spotkania. Dla niej swoją obecnością wypełnił całe pomieszczenie. Była poruszona, ożywiona. Widziała, że są „w kontakcie”. Że on cały czas patrzy, obserwuje ją. Po godzinie znajomi ciągnęli go dalej, mieli jeszcze kilka śledzików do zaliczenia tej nocy. Ciepło się z nią pożegnał. A może ona tylko chciała, żeby tak było. Ale przecież tak czule przejechał dłonią po jej plecach…

Kolejny i ostatni raz spotkali się po kilku miesiącach. Jakiś weekend, drink na mieście ze wspólnymi znajomymi. Cała noc dla nich, żadnego pośpiechu. Antek od dawna nie był już w tamtym związku, ale podobno zaczął się z kimś spotykać. Może to odrobina alkoholu sprawiła, ze wcześniejsze blokady Hanki się rozpuściły, a może po prostu nabrała pewności siebie… W każdym razie rozmawiała z nim bez przerwy, dużo się śmiała, nie protestowała, gdy ją obejmował.

To było tak, jakby ktoś podłączył ich do 220 wolt. Zresztą wszyscy byli tego wieczoru naładowani, coś było w powietrzu. Chcieli potańczyć, więc postanowili zmienić miejsce.

Tej nocy byli nierozłączni. Ona wtulała głowę w jego ramię, on czuł zapach jej włosów i perfum. Nie słyszeli nawet, jak zmieniają się piosenki. – Jeszcze nigdy tak nie tańczyłem – powiedział bardziej w przestrzeń niż do niej.

Nad ranem, kiedy chciała wracać do domu, powiedział, że odwiezie ją taksówką. W samochodzie całowali się jak szaleni, ale to uczucie, za którym wtedy podążały ich dłonie i usta, to nie było pożądanie. Na pewno w każdym razie nie było dominujące. Byli po prostu szczęśliwi. Antkiem nie kierowała chęć wbicia się do jej mieszkania i sypialni. Po prostu nie chciał się z nią rozstawać.

– Jesteśmy na miejscu – słowa kierowcy sprowadziły ich na ziemię i skonfrontowały z tym, co za chwilę miało się między nimi wydarzyć. Żadne z nich nie miało nic przeciwko temu. Każda cząstka ich ciał krzyczała „tak”, ale czy na pewno w ten sposób? Tak szybko? Czy czegoś nie zepsują?

Popatrzyli na siebie. Wciąż czując na ustach swoje przyspieszone oddechy. Antek spuścił głowę, jakby potrzebował chwili, by złapać dystans, poczuć ziemię pod stopami. Pocałowała go w czoło.

„Zróbmy to ładnie, normalnie…” Antek przytulił Hankę. „Chcę iść z tobą na randkę, nagle z jakiegoś powodu obudziły się we mnie maniery”. Uśmiechnęła się „Bardzo lubię staroświeckich mężczyzn”. Czule się pożegnali. Antek powiedział na koniec, że musi poukładać kilka spraw. Że się odezwie.

Hanka przez tydzień unosiła się 30 cm nad ziemią. Wkrótce dowiedziała się, że dziewczyna, z którą od niedawna spotykał się Antek, zaszła w ciążę. Nie planowali tego.

Przestała szukać kontaktu. Potem poznała Marcina i bez reszty zaangażowała się w nowy związek. Czasem na Facebooku wpadały jej w oko zdjęcia dziecka Antka. Chłopiec miał jego oczy. Życzyła mu szczęścia pochłonięta budowaniem swojego związku.

Tuż przed Bożym Narodzeniem Michaśka zadzwoniła z informacją, że Antek nie żyje. Popełnił samobójstwo. W okrutny sposób dała o sobie znać choroba, która przez większość czasu pozwalała Antkowi cieszyć się życiem. Hanka przepłakała kilka kolejnych tygodni.

Justyna: Obie znamy Hankę. Zawsze ciepło mówi o Antku. I nigdy nie roztrząsa, nie zadaje pytań typu „co by było, gdyby…”.

Anna: Bo też po co je zadawać. Przeżyła coś pięknego. Może właśnie dlatego tak pięknego, że oboje się zatrzymali, w pewnej chwili rozumiejąc, że seks, namiętność, podniecenie to uczucia i odczucia, które potrafią niemal obezwładnić. Ale najpiękniej się je przeżywa, jeśli przeżywa się z odpowiednią osobą.

Nie wydaje ci się, że wciąż kobiety, które decydują się na jednorazowy seks, spotyka pewien ostracyzm społeczny? On będzie umiał się bawić, ale ona będzie puszczalską. W tej sferze od kobiet… hmm… więcej się wymaga. Oczywiście to się zmienia, ale wydaje mi się, że wciąż pokutuje takie przekonanie. Może rzadziej o tym mówimy, bo w dobie feminizmu nie wypada być nienowoczesnym betonem i nie wypada tak myśleć, ale gdzieś z tyłu głowy mamy takie przekonanie.

Szczerze, to ja się w pracy już z tym nie spotykam, prawie wcale. Naprawdę mało kto dziś tak myśli.

No dobrze, ale wyobraź sobie sytuację, że lądujesz u faceta w sypialni, on otwiera szufladę nocnej szafki i widzisz w środku pełno prezerwatyw. Pewnie twoja reakcja byłaby inna niż jego, gdybyś to ty miała taką szufladę. Raczej nie pomyślałby: „Wow, jaka ona jest odpowiedzialna”. A jeśli nawet, to nie w pierwszej chwili.

Myślę, że coraz więcej osób nic by nie pomyślało. Przyjęłoby po prostu ten fakt.

P.S. W celach badawczych autorki założyły konta na Tinderze. Żaden mężczyzna w tym eksperymencie nie ucierpiał ;)

Z badań Kinsey Institute

7 na 10 badanych przyznało, że szanują partnera/partnerkę bardziej, gdy nalega na użycie prezerwatywy.

62 procent singli uważa, że z najbliższymi przyjaciółmi nie należy tworzyć układów „friends with benefits”.

Na pierwszej randce kobiety oczekują: komplementów (94 procent) i żeby to mężczyzna chciał zapłacić rachunek (91 procent).

Najbardziej niepożądanym zachowaniem na randce jest sprawdzanie telefonu.

Mniej niż 1/5 singli uważa, że można kogoś zaprosić do znajomości na portalach społecznościowych przed pierwszą randką.

Instytut Kinsey’a – Instytut Badań Seksualnych założony w 1947 r. przez badacza seksualności, Alfreda Kinsey’a na Uniwersytecie Indiana. Instytut miał dwa główne cele: kontynuowanie badań zespołu nad ludzkimi zachowaniami seksualnymi oraz zarządzanie zasobami badawczymi.

W 1981 roku Institute for Sex Research został przemianowany na The Kinsey Institute for Sex Research.

4 Związek znaczy dwa w jednym

Małżeństwo jest zawsze związkiem dwojga ludzi gotowych przysiąc, że tylko to drugie chrapie.

Terry Pratchett, Piąty elefant

Kasia i Michał

Są razem od 25 lat. Poznali się na obozie wędrownym organizowanym przez studentów Akademii Medycznej. On zwrócił uwagę na jej opalone nogi, ona urzeczona słuchała, jak przy ognisku grał romantyczne piosenki, patrząc jej prosto w oczy. Można powiedzieć – romansowy standard. Pobrali się tuż po studiach, po kilkunastu miesiącach znajomości. Pochodzą z inteligenckich i wymagających rodzin, więc karierę w prestiżowych zawodach mają zapisaną w genach. Choć wytrwale musieli walczyć o dostatek, żyją w luksusie.

Ona jest chirurgiem, on ginekologiem i onkologiem. Oboje mają na koncie liczne staże w dobrych klinikach w Europie, międzynarodowe konferencje, ciężko pracowali na opinię świetnych fachowców. Ich córka, Ewa, ma dziś 22 lata. Studiuje prawo, mówi, że nie poszła w ślady rodziców, bo nie chce być tak „zalatana” jak oni.

Kasia parę lat temu zbuntowała się przeciw fatalnym zarobkom w szpitalu i równie fatalnej atmosferze wśród kolegów z pracy, którzy kompleksy, jakie pojawiały się przy koleżance prymusce z dobrego domu, leczyli (sic!), powtarzając za jej plecami, że „jak lepiej wie, to niech własny szpital otworzy”.

No to otworzyła, sama, bez pomocy rodziny czy męża, wystając godzinami w urzędach po pozwolenia i wysiadując krzesła w bankach po kredyty. Dziś prowadzi klinikę, w której zatrudnia ponad 20 osób. Pomaga jej zręczność, z jaką porusza się w relacjach międzyludzkich. Jest skuteczna, ale i bardzo uczciwa. Kasia od razu wzbudza sympatię, ma w sobie urok, szczerość, trudno jej nie lubić. Przyjaźni się niemal ze wszystkimi kobietami, które zatrudnia. Służy radą, jest pomocna, ale nie boi się też mówić głośno tych najbardziej niewygodnych prawd, a pacjenci i współpracownicy nie obrażają się na nią za to. Może dlatego, że wyczuwają jej dobre intencje. Jak sama mówi, „potrafi tak opierdolić, że człowiek jest jej wdzięczny”.

Michał prowadzi prywatny gabinet z wiernym i wciąż powiększającym się gronem pacjentek. Jest też cenionym specjalistą od tak zwanych kobiecych nowotworów. Niestety, nie robi tak dobrego wrażenia jak żona. Przynajmniej na początku. Nie jest tak rozluźniony jak Kasia, bywa bardzo spięty w kontaktach z innymi, co często jest odbierane jako brak sympatii, arogancja czy zarozumiałość. Z czasem zaczął tego używać jako narzędzia do obrony: „Kiedy inni czują przede mną tremę, nie widzą, że ja się denerwuję bardziej”. Podziwia towarzyską zręczność Kasi, bywa z niej dumny, ale zdarza mu się też czuć zazdrościć i bezsilność.

Czy ją zdradził? To właściwie nie były zdrady, przecież nie miał nigdy regularnego romansu. Owszem, zdarza mu się podczas wyjazdów służbowych czy konferencji płacić za seks, ale zapewnia, że to nie ma żadnego wpływu na jego małżeństwo czy uczucie do żony.

Na babskich spotkaniach zdarza się Kasi gorzko zażartować, że żona jako kobieta jest niewidzialna. Wiele razy pakowała Michałowi walizki, ale, jak mówi – na szczęście – nigdy nie dał się wyrzucić z domu. Na szczęście, bo mimo łez nie wyobraża sobie życia z kimś innym. Zresztą nikt inny jej nie pociąga, nie potrzebuje i nie szuka innego mężczyzny. Czy wie o tym, że mąż sypia z innymi kobietami? Nie i nie podejrzewa go o to. Mąż, podobnie jak ona, jest człowiekiem głęboko wierzącym. Nieraz słyszała, co Michał myśli o mężczyznach, którzy zdradzają żony.

Justyna: Myślę, że gdy Kasia dowie się, jak Michał jej „nie zdradza”, nie będzie czego zbierać.

Anna: Na razie na pewno nie się spodziewa, że Michał sypia z innymi kobietami. Przeważnie zresztą zdradzany nie spodziewa się, że jest zdradzany. To zawsze jest grom z nieba. Wśród osób mających stałego partnera jedynie 4 proc. osób podejrzewa, że on czy ona współżyje z kimś innym. I to tylko podejrzenia, statystyki samych zdrad pokazują, że w rzeczywistości zdradzamy o wiele częściej.[1]

Gdzie zaczyna się niewierność?

To zależy od związku i myślę, że dobrze już na początku się dogadać, gdzie stawiamy tę granicę. Dla jednych zdradą będzie jednorazowy seks z kolegą z biura, dla innych dopiero regularny wieloletni romans, a jeszcze inni będą cierpieli, gdy dowiedzą się, że partner lub partnerka prowadzi wirtualny flirt. Ile par, tyle reguł gry. W zależności od umowy między partnerami zdradą może być sam pocałunek w usta. Są też dramatyczne przypadki, gdy już SMS przysłany zbyt późno, na przykład po godzinie 23.00 przez koleżankę czy kolegę z pracy kończy się wystawieniem walizek za drzwi.

Dlaczego zdradzani dowiadują się zwykle ostatni, że dźwigają na głowie rogi? Ta osoba, która zdradza, tak dobrze się kamufluje czy to kwestia tego, że nikt z otoczenia takiej pary – bo zazwyczaj ktoś wie – nie chce zdradzanej osobie uświadomić, że jest oszukiwana?

Wszystko po trochę, ale jest jeszcze jedna kwestia – może zwyczajnie nie chcemy o tym wiedzieć? Wolimy myśleć, że ten zdradzany to zawsze ktoś inny. Zaprzeczamy, wypieramy, wolimy iluzję. No bo w końcu niby dlaczego on miałby mnie zdradzić? Zdradzani nigdy nie widzą powodów, dla których partner czy partnerka zrobili skok w bok. Zamyślenie czy dystans tej drugiej osoby odbieramy jako sygnał, że ma jakiś problem. I jesteśmy gotowi wspierać i pocieszać. Ale to wszystko niestety nie znaczy, że zdrada to coś rzadkiego, coś, co zdarza się tylko sąsiadom.

Ale też nie można przyjąć, że to norma.

Absolutnie nie to mam na myśli. Zdrada to… zdrada. Zachowanie nieakceptowalne, zrujnowanie zaufania, jakim darzy nas bliska osoba. Chodzi mi tylko o to, że ludzie zdradzają się znacznie częściej, niż powszechnie się uważa.

Ktoś robił na ten temat badania?

Profesor Zbigniew Izdebski od lat śledzi życie seksualne Polaków. Jego badania pokazują, że odbycie stosunku z inną osobą niż mąż, żona czy stały partner, zdarzyło się choć raz w życiu co trzeciemu Polakowi.

Kto zdradza częściej? Polki czy Polacy?

Kobiety wydają się wierniejsze, a przynajmniej tak deklarują w różnych badaniach. Zaledwie 16 proc. Polek przyznaje się do zdrady.[2] Ale wierz mi, do mojego gabinetu przychodzi tyle samo kobiet co mężczyzn, którzy mieli romans. Chcą o tym rozmawiać z różnych powodów – aby dowiedzieć się, czego brakuje w ich związku, poradzić sobie z poczuciem winy albo też są rozdarci i nie wiedzą, kogo wybrać.

Mówisz, że zdradzana osoba nigdy nie widzi powodów do zdrady, ale pewnie zdradzający zawsze potrafią wytłumaczyć sobie i innym dlaczego zdradzili. No to dlaczego zdradzamy?

Z innych powodów zdradzają kobiety, a z innych mężczyźni. Mężczyźni szukają kochanki lub idą do prostytutki, gdy z żoną w łóżku zaczyna być nudno, gdy seks jest monotonny, ale też gdy są pod wpływem alkoholu i flirt posunął się za daleko. Panowie często po prostu dają się ponieść chwili. Seks z inną kobietą niż partnerka nie musi oznaczać, że czegoś im brakuje w związku. Zabrzmi to okrutnie, ale dla mężczyzny zdrada może być tylko urozmaiceniem wspólnego życia.

Michał zdaje się doskonale wpisywać w to, co mówisz.

Oczywiście, łatwo pójść za daleko z uogólnieniem. Także męskie powody zdrady są różne, jednak zwykle naprawdę chodzi tylko o seks. Zdarza się też, że mężczyzna zdradza, żeby poczuć się wreszcie dla kogoś ważnym i docenionym. Dodam, że niektórzy panowie ostrzegają przed zdradą. Mówią na przykład: „Ja już dłużej nie zniosę seksu raz w miesiącu, znajdę sobie kochankę.” To może być rozpaczliwy apel o to, żeby nie być odrzucanym. A kiedy i on bywa zignorowany…

Niech zgadnę – w przypadku kobiet przyczyną zdrady jest najczęściej brak miłości, czułości ze strony partnera.

Poniekąd, w każdym razie w przypadku kobiecej zdrady właśnie o seks wcale nie musi chodzić. To może być nawet chęć zemsty za zdradę partnera, potrzeba udowodnienia sobie, że my też wciąż pociągamy innych, jesteśmy atrakcyjne. Czasem powodem jest ciekawość, panie szukają też ramion innego mężczyzny, kiedy stały partner nie zaspokaja ich potrzeb, niekoniecznie tych seksualnych. Chcą się czuć kobiece, zauważane. Albo chcą po prostu dobrego seksu.

A konsekwencje zdrady? Scenariusz „po” też zależy od płci?

Mężczyzna raczej się nie zakocha i nie będzie chciał rozpoczynać nowego związku z tą trzecią. Najczęściej, bo zdarzają się i wyjątki! W przypadku kobiet natomiast zdrada może oznaczać początek rewolucji. Częściej angażują się emocjonalnie w relację z kochankiem, skutkiem czego są skłonne postawić wszystko na jedną kartę i zostawić partnera. Często wycofują się całkowicie ze zbliżeń z mężem, bo chcą być wierne kochankowi. Zdrada kobiety bardziej zagraża trwałości związku, być może dlatego w społeczeństwie mniejsze oburzenie budzi zdrada mężczyzny?

Z Michałem świetnie się rozumieją. Jaka jest jego główna zaleta? Kasia mówi, że nie można się z nim nudzić. Ma ogromną wiedzę, a jak czegoś nie wie, to doczyta.

Dlaczego bywa trudno? Kiedy Michał wchodzi w zadaniowy tryb, jak zwykła go nazywać, jego świat zaczyna przypominać rozpisane równanie. Wszystko na swoim miejscu, wszystko po coś. Według Kasi mąż staje się oraz bardziej podobny do swojego ojca. Wymaga wiele od innych, sam niewiele dając. Michał kompletnie nie rozumie, kiedy Kaśka mówi, że brakuje jej czułości. Przecież on nigdy jej nie odepchnął, nigdy. Ona odpowiada, że czułość w jego wykonaniu to tylko reakcja na jej czułość. Ona głaszcze go po włosach, a wtedy on uśmiecha się i całuje ją w policzek. Ona chwyta go za rękę, gdy w sobotni wieczór oglądają film na kanapie, a wtedy on ściska jej dłoń, czasem podnosi do ust. To ona całuje go w czoło, żeby sprawdzić, czy ma gorączkę, kiedy zaczyna kichać. Wtedy on się uśmiecha. Dlaczego sam nie okazuje jej czułości? Okazuje. W łóżku zawsze to ona jest na pierwszym miejscu. Zawsze ją pyta: „Jak ci było, kochanie?”. Kasia jednak odbiera to bardziej jak pytanie o ocenę testu sprawnościowego niż szczere zainteresowanie, czy bliskość z mężem sprawiła jej przyjemność i jak dużą.

Zalety Kasi? Jest. To żona. Dobrze wygląda, mają podobne wykształcenie i zainteresowania, więc i wspólne tematy. Michał bardzo szanuje jej zdanie i wiedzę, mówi, że przy niej odpoczywa.

Justyna: Oni chyba rozmijają się na tym najbardziej podstawowym poziomie komunikacji. Ona chce, żeby on częściej ją przytulał, a on miejsce dla czułości widzi tylko w łóżku.

Anna: No sama zobacz, błędne koło. Kobieta skarży się na brak czułości, zainteresowania, flirtu, takiego bezinteresownego. Drażni ją, że on ją przytula wyłącznie po to, żeby doprowadzić do stosunku. W końcu zacznie go odrzucać, a on będzie czuł, że jego potrzeby są ignorowane, więc z jeszcze większym trudem przyjdzie mu okazywać jej ciepło. Prawdopodobnie jest bardzo czuły po seksie, bo rzeczywiście czuje wtedy z partnerką bliskość. Upewnia się wtedy, że jest przez nią chciany, że w ich związku jest dobrze. Jeśli oboje będą trwali przy swoim, będzie trudno przerwać tę sytuację.

Mężczyźni i kobiety tak samo rozumieją intymność?

Dla mężczyzn intymność przejawia się we wspólnym działaniu. Czy to w pracy, czy zabawie. Dla kobiet intymność to – a jakże – rozmowa. Dla większości z nas właśnie podczas rozmowy rodzi się prawdziwa bliskość. Dla obu płci intymność to także dotyk, kiedy on czy ona, przechodząc obok, ma potrzebę dotknąć tę drugą osobę, objąć, dać buziaka. Także rodzi się ona w różnych momentach i sytuacjach, ale kończy zawsze tam, gdzie zaczyna się egoizm, zdrada czy brak wsparcia ze strony partnera. Jeden z pacjentów opowiadał, że tęskni za czasami, kiedy żona była jego kumpelą, kiedy rano wpadali na pomysł, że jadą nad morze i wieczorem już byli w Chałupach i kąpali się podczas zachodu słońca. Tymczasem obserwował, jak z roku na rok zmienia się w matkę-Polkę, żandarma, cierpiętnicę. Oczywiście nie zadawał sobie pytania, skąd te zmiany. Dlaczego ona musi wszystko kontrolować? Może nie dawał jej poczucia, że też bierze na siebie odpowiedzialność?

Wynika z tego, że opowieść o dwóch połówkach jabłka to bujda.

Jeśli z tej opowieści wyciągniemy wniosek, że jako para powinniśmy być nierozłączni, to rzeczywiście bujda, w dodatku niebezpieczna. Partnerzy przyklejeni do siebie, nieoddychający własnym powietrzem z czasem mogą się poczuć jak rodzeństwo, a nie kochankowie. To pewnie jest trochę problem Kasi i Michała. Dlatego on, choć sypia z innymi, nie uważa, by ją zdradzał. Utrzymanie pożądania wymaga bliskości, ale też bliskości z samym czy z samą sobą. Wzbogacania SIEBIE, rozwijania SIEBIE. Trzeba mocno pielęgnować to, co nas łączy i tak samo mocno to, co nas różni. Silne emocje powstają podczas zdarzeń nieoczekiwanych. Takich, które zaskakują i przerywają pewne mechanizmy, automatyzmy, do których jesteśmy tak przyzwyczajeni, że już ich nawet nie zauważamy. Życie to zmiana. Ciągła zmiana. Od niej też zależy czy i jak żywy jest związek dwojga ludzi. Dopóki ścierają się ze sobą, zaskakują sobą, zbliżają i oddalają, nawet kłócą, rzucają talerzami, wszystko jest okej, ale tylko pod warunkiem, że za chwilę dążą do pojednania i razem zbierają z dywanu skorupy po zastawie.

Kasia jest skrupulatna i wymagająca nie tylko w pracy. Dużo wymaga także od siebie. Mówi, że zawodowo wywalczyła już wszystko, co chciała, ale walka z wiekiem nigdy się nie kończy. W zaprzyjaźnionym salonie odnowy z każdą pracownicą jest już na „ty”. Cieszy się, kiedy ktoś daje jej mniej lat, niż ma w rzeczywistości. Nie przyznaje tego głośno, ale nie pobłaża sobie na tym polu także dla Michała. Z dobrym skutkiem. Michał widzi starania żony, docenia efekty i pęcznieje z dumy, gdy zauważa spojrzenia innych mężczyzn. Szanuje to, że dla Kasi wszystko musi być najwyższej jakości. Wszystko, czyli także to, co dzieje się w ich sypialni, naprawdę szczęśliwa i spełniona czuje się, gdy ich zbliżenia dostają superotoczkę.

Kiedyś mu nawet pasowało, że mieli jakościowy seks, ale z wiekiem coraz częściej myśli, że ona jest zbyt wymagająca. Te wszystkie starania to dla niego za dużo, szczególnie od kiedy pojawiły się dzieci, a ich kariery nabrały rozmachu. Spotkania z prostytutkami dają mu trochę adrenaliny, trochę ekscytacji. Z obcą kobietą pozwala sobie na więcej, z żoną tak się nie kocha. Przy nieznanej kobiecie nie musi też się starać. Czasem w domu odczuwa napięcie seksualne, ale nie ma siły i ochoty na te całe zabiegi, czułość od rana itp. Chyba by nie potrafił. Żona, kiedy już dochodzi między nimi do zbliżenia, potrzebuje i oczekuje długiego seksu, niespodzianek, pieszczot. Dla niego to już kaskaderka, boi się, że nie sprosta, że po długiej, wymuszonej pracą i wyjazdami przerwie, nie opanuje się i za szybko będzie miał wytrysk. Zresztą z tych samych powodów po prostu nie ma siły na dłuższy seks. Dlatego tak lubi wspólne wakacje, zawsze skrupulatnie i z dużym wyprzedzeniem je planuje. Wie, że wtedy będzie inaczej, wypocznie, złapie równowagę i będzie mógł zadbać o żonę tak, jak ona tego chce.

Na ostatnie wakacje jednak nie dotarli. Krótko przed wylotem mocno się pokłócili, w zasadzie pierwszy raz w życiu aż tak mocno. Michał od jakiegoś czasu – dokładnie od ostatniego służbowego wyjazdu – w ogóle unikał seksu. Późno wracał, był ciągle zamyślony. Kasia wytłumaczyła sobie jego zachowanie tak, jak wytłumaczyłaby je sobie większość kobiet – poznał kogoś, ma romans. Mimo wszystkich jej zabiegów, starań, całego tego dbania o siebie on wolał kogoś innego.

Michał rzeczywiście zaliczył kolejny płatny seks, ale nie on był powodem jego chłodu, a konsekwencje tamtej nocy. Złapał opryszczkę narządów płciowych i wiedział, że przez około 10 dni nie powinien zbliżać się do żony, bo może ją zarazić. A tego by sobie nie wybaczył. Zazwyczaj niesmak, jaki miał do samego siebie po takich wyjazdowych przyjemnościach, mijał szybko, przecież chodziło tylko o higienę, o szybkie zaspokojenie bez tych wszystkich wymagań Kasi. Nie żeby tego nie lubił, ale przecież żaden normalny facet nie może za każdym razem przyjeżdżać pod drzwi sypialni na białym koniu, żeby dać wybrance romantyczne uniesienia. Czasem facet musi mieć seks. Seks. Po prostu, bez kwiatów na poduszce i długich pieszczot. Tak myślał i jednocześnie walczył z wyrzutami sumienia. Nie umiał rozmawiać z żoną, bał się tylko, że być może w końcu będzie się musiał przyznać do seksu z inną kobietą.

W końcu pękł. Leżeli już w łóżku, gdy Kasia – najłagodniej jak potrafiła – zaczęła go namawiać, by jej zaufał i powiedział, co się z nim dzieje.

Justyna: Wybór zawodu prawnika ze specjalizacją „rozwody” to dziś jak wygrana w totka.

Anna: Zapewne. Na pewno teraz wśród ich klientów jest więcej niż kiedyś par z długim stażem. Choć zdecydowanie częściej rozwodzimy się w pierwszych latach małżeństwa.

A wydawałoby się, że po latach trudniej podjąć decyzję o rozstaniu.

I sama to widzisz na przykładzie Kasi i Michała. Nie ma sielanki, ale nadal są razem. Powody rozstań po latach związku są różne, niemniej dziś rzadziej trzyma kobiety w nieudanych relacjach finansowa zależność od mężczyzny. Katarzyna jest cenionym specjalistą, może polegać na sobie. Świetnie zarabia i bez męża doskonale by sobie poradziła. Jednak trudniej nam się rozstać, kiedy rozstajemy się nie tylko z partnerem, ale i ojcem naszych dzieci, ze wspólną rzeczywistością, z jego rodziną, z którą przez lata się zżyliśmy. Nie tylko zakończymy związek, całkowicie zmienimy nasz świat. Z drugiej strony internet otworzył drzwi do zdrady wszystkim, niezależnie od wieku i stażu związku. No, może nie od razu do zdrady, ale ułatwił poznawanie ludzi. Okazało się, że zakazany owoc rośnie tuż nad głową…

No tak, ale coś musi skłonić, czegoś musi brakować, że człowiek chce, potrzebuje położyć dłoń na klamce, jak to nazwałaś, drzwi do zdrady. Co zabija namiętność w związku?

Codzienność. Rutyna. Nuda. Przepracowanie. Postawienie dzieci na pierwszym miejscu. I przekonanie, że owa namiętność została nam dana raz na zawsze. Rozczarowywanie siebie. Z drugiej strony obawa przed nią, przed rutyną i przed ewentualnym rozczarowaniem to też często powód odkładania decyzji o małżeństwie.

Z roku na rok spada liczba małżeństw. Czekamy do magicznej trzydziestki, a później się okazuje, że za nią żadna magia nie stoi. I książę na białym koniu pod okno nie podjeżdża.

Zwróć też uwagę na to, że dziś starsi łatwiej akceptują odkładanie przez młodych decyzji o ślubie. Babcie i ciocie już tak wcześnie nie dopytują: „A kiedy ty się, kochanie, ożenisz/ wyjdziesz za mąż?” Oczekują, że jednak wcześniej skończysz studia, a potem znajdziesz dobrą pracę. Liczby są tego dowodem. Z ankiety CBOS wynika, że ponad 60 procent pytanych akceptuje to, że młodzi zwlekają ze ślubem.

Co stoi za tym brakiem pośpiechu? Przecież jeśli ludzie się kochają, to chcą być razem. Aż po grób.

I chcą, i się boją. Unikamy zobowiązań, nie wchodzimy w związki podparte dokumentem, bo boimy się, że one się nie udadzą, a wtedy papier, który przecież ma być tym gwarantem wiecznej miłości – utrudni rozstanie. To raz. Dwa, że mamy coraz większy problem ze znalezieniem odpowiedniego partnera czy partnerki. Poza tym w życiu singla lubimy swobodę i brak ograniczeń. Do takiego stylu życia bardzo łatwo się przyzwyczajamy i z czasem coraz trudniej z niego zrezygnować. No i jest jeszcze trzy – dziś „aż po grób” to znacznie dłużej niż kiedyś. Żyjemy dłużej, więc dajemy sobie więcej czasu na to, żeby do pewnych ról dorosnąć.

Ale jednak gdzieś w tle jest potrzeba nawiązania relacji, związku. Socjologowie twierdzą, że prawie połowa Polaków chce mieć stałego partnera. I to właśnie szczególnie młodzi ludzie.

Wiesz, może do przysięgi małżeńskiej trzeba by dodać formułę „i będę cię pożądać aż do śmierci”…

Tego pragniemy najbardziej?

Pragniemy ciągłego stanu zakochania. Nawet upadków, ale pod warunkiem, że zaraz po nich będą wzloty. Pragniemy w końcu dzikiego, namiętnego, nieskrępowanego i spełnionego seksu. Pragniemy kochać jak wariaci. A przy tym czuć się bezpiecznie. Ufać. I żeby partner nas zaskakiwał, a jednocześnie, żebyśmy się znali na wylot. Żeby był kochankiem i przyjacielem. Często te oczekiwania są nierealistyczne. Chcemy kogoś jak skrzyżowanie komandosa z siostrą miłosierdzia. Tylko że namiętność wybucha nagle, szybuje w górę i gaśnie, spada równie gwałtownie, jak się pojawiła. Bo przecież nie może rosnąć bez końca…

… bo w końcu przychodzi życie.

Tak. Namiętność oznacza niemal całkowite oderwanie od rzeczywistości, bezgraniczne i bezwarunkowe podziw i uwielbienie i wtedy – jak mówisz – przychodzi życie ze swoją codziennością i odziera partnera z tej poświaty cudowności. Taki niewyidealizowany obraz ukochanej osoby nadal może nam się podobać, ale w zderzeniu z rzeczywistością może też być sporym rozczarowaniem.

A jak to się ma do innych naszych życiowych wyborów? Przecież przy wyborze pracy, kierunku studiów, mieszkania, stawiamy na rozsądek i wygodę. Do szczęścia dążymy, powiedziałabym, racjonalnie, analizując „za i przeciw”. Dbamy o zdrowie, bo wiemy, jakie są konsekwencje jego zaniedbania, pielęgnujemy relacje z innymi, bo to miłe i bezpieczne mieć przyjaciół. Dokonujemy logicznych i rozsądnych – żeby nie powiedzieć oczywistych – wyborów.

Jasne, i głównym składnikiem życiowego szczęścia dla wielu jest też stabilny i udany związek. Podkreślam – dla wielu – to nie jest wcale regułą. Ale w tej sferze życia często odrzucamy logikę. Z jednej strony widzimy siebie za parę lat z parką dzieci i mężem lub żoną, a z drugiej wiele robimy, by nasza przyszłość tak nie wyglądała. Wybieramy namiętność, sprzeczne emocje, przyspieszone tętno, ale też ból i tęsknotę. Do dokonywania dobrych wyborów zwyczajnie potrzebujemy doświadczenia i dojrzałości.

Kasia i jej mąż tę noc przepłakali. On ze wstydu i strachu, ona z żalu i bólu. Początkowo nie potrafiła z nim rozmawiać, nie umiała nawet na niego patrzeć, nie chciała, przestał dla niej istnieć. Potem pojawił się gniew. I dni bolesnego krzyku. A potem, dopiero potem, zaczęli rozmawiać i przede wszystkim słuchać o swoich wzajemnych potrzebach. Zobaczyli samotność w związku, którą oboje przeżywali, a której wcześniej nie byli świadomi. No bo jak można być samotnym, zasypiając codziennie obok drugiego człowieka?

Oboje postanowili wyjść z tej sytuacji w możliwie najbardziej elegancki sposób. Bez przerzucania się winą. Uznali, że jedno wynikało z drugiego, oszczędzili więc sobie niepotrzebnych żali, dalszego lania łez i rozpaczy. Tym razem także Kasia postanowiła podejść do sprawy zadaniowo. W trakcie terapii oboje wzięli odpowiedzialność za to, co wydarzyło się w ich związku. Przekonali się też, że nadal są dla siebie źródłem wsparcia. Kiedy już Kasia podjęła decyzję, że nie chce przekreślać małżeństwa, skupili się na określeniu, jakiego związku potrzebują teraz i jak go budować. Okazało się, że oboje czuli się trochę ograniczeni wyobrażeniami, jakie mieli na temat seksu. Bo jeśli zawsze musi być jakoś, to robi się nam ciasno. Nawet jeśli mamy ulubioną pozycję, w której najłatwiej osiągamy orgazm, gdybyśmy kochali się tylko w niej, po kilku latach będziemy mieli jej dosyć.

Justyna: Często pacjenci pytają cię „co zrobić, by on mnie pożądał”?

Anna: Równie często jak „co zrobić, by ona mnie pożądała?”. Swoją drogą, nie uważasz, że to ciekawe, że w czasach, kiedy w seksie wolno nam niemal wszystko, kiedy pokonaliśmy większość tabu, coraz częściej tracimy na niego ochotę?

A nie jest tak, że pożądanie to wypełniacz braku? Chcemy tego, czego nie możemy mieć. A skoro mamy wszystko…

To prawda, ale częściowa. Trzeba tu dodać stres, w którym żyje coraz więcej z nas. Często też niedojrzałość.

Marta i Paweł

Na ich weselu bawiło się prawie sto osób. Marta planowała ten dzień, od kiedy się poznali. Ba! Od kiedy skończyła 8 lat! Miała nawet pudełko, w którym trzymała wycinki z gazet ze zdjęciami sukien ślubnych (długo nie wiedziała, czy z welonem, czy z różą we włosach; beza z trenem czy może odcięta pod biustem), chusteczkę, którą dostała od babci, a która miała pełnić funkcję „czegoś starego” i kartkę z zapisanymi tytułami piosenek idealnych na pierwszy taniec.

Ostateczne suknia była z trenem, tort z malinami, goście z kopertami, a rodzice… z kredytami na pamiątkę wesela dzieci. Inaczej mówiąc – było idealnie.

Paweł, ceniony fachowiec w branży budowlanej, dobrze zarabiał, więc wynajętą kawalerkę szybko zamienili na własne (czyli banku) M4. Całkiem nieźle umeblowane i wyposażone. Wspólne życie zapowiadało się sielsko.

Po roku Marta była w ciąży. Sprawdziły się słowa ciotki Ireny, która mawiała, że córka zabiera matce urodę, a z chłopakiem w ciąży kobieta pięknieje. Marta promieniała. Paweł, który z miłości do niej zgodził się nawet na przedślubny kurs tańca, jeszcze bardziej, jeśli to w ogóle możliwe, zakochał się w żonie. Rozpieszczał, masował stopy, przynosił ulgę podczas mdłości, znosił zachcianki i humory. Dbał jak umiał. A jak nie umiał – Marta cierpliwie tłumaczyła, jak może w danej chwili ją uszczęśliwić. Cieszyli się oboje.

Jaś przyszedł na świat zdrowy i rumiany z cwanym planem zrabowania serc wszystkich członków rodziny. Jeśli powiedzenie „jesteś całym moim światem” ma jakikolwiek sens, to na pewno nadali mu go rodzice Jasia, obdarzając dziecko bezgraniczną miłością. Marta nie chciała nawet słyszeć o używanym wózku. Parę tysięcy poszło na pierwsze cztery kółka Janka. Paweł co prawda wspomniał, że może to jednak przesada, że wózek jego syna jest droższy od jego pierwszego własnego samochodu, ale smutna twarz żony szybko sprawiła, że uznał zakup mercedesa dla niemowlaka za świetny pomysł.

Justyna: Przejście od funkcjonowania we dwoje do funkcjonowania we troje to radosny, ale też trudny moment. Zabawa w dom się kończy, a zaczyna się życie ze wszystkimi swoimi radościami, problemami i wyzwaniami.

Anna: Powiedziałabym, że to wręcz moment przełomowy. Wiele par, z którymi rozmawiam, mówi, że kryzys w ich sypialniach zaczął się po przyjściu na świat dzieci. To jedno z najtrudniejszych wyzwań dla związku, rewolucja, która się dokonuje – owszem – w codziennym życiu, ale też w psychice jej i jego. Ona już nie jest jedynie partnerką, żoną, kochanką. Staje się mamą, opiekunką. Do jego życiowych ról dochodzą role taty, głowy rodziny. Myślę, że pacjenci seksuologów uniknęliby wielu rozczarowań i kłopotów, gdyby byli tego świadomi, tak naprawdę świadomi, przed wejściem w nowe role.

No tak, można powiedzieć, że rodzice dostają nową tożsamość. Zmienia się przecież ich relacja z własnymi rodzicami, z teściami, zmianie ulegają też ich wzajemnie relacje, priorytety…

…zarządzanie czasem i domowymi finansami, karierą. Dla kobiety ciąża i poród przynoszą też zmiany w ciele, w jego odczuwaniu.

Żeby się nie rozgadywać – mamy więcej obowiązków, a mniej czasu, energii i pieniędzy.

A mimo to przeważnie – zwłaszcza w pierwszych dniach po narodzinach potomka – zalewa nas fala szczęścia. To wszystko dlatego, że zakochujemy się we własnym dziecku. Dosłownie. I jak w każdym innym przypadku ta miłość zazwyczaj spycha wszystko inne na bok.

Wszystko inne, czyli także seks.

No cóż, tak. Na szczęście po pewnym czasie większość par wraca do równowagi.

U Marty i Pawła pierwszą oznaką, że w ich życiu zaszły nieodwracalne zmiany, było zmęczenie. Potworne zmęczenie, które sprawia, że zaczynasz kalkulować, czy opłaca ci się przed snem umyć zęby, czy może jednak nic się nie stanie, jeśli zrobisz to rano. Najpierw były kolki, później mały zachorował na zapalenie płuc, więc doszedł stres i strach o jego zdrowie, potem zaczęły się wyrzynać ząbki. Pawłowi ciężko było przyznać się do tego przed sobą samym, ale jak tylko mógł, zaczął przedłużać momenty wyjścia z pracy. Kochał swoją rodzinę, ale brak snu i uwaga, której wymagał Jaś, sprawiały, że opuszczał się w zawodowych obowiązkach. Podczas chwil spędzanych we trójkę patrzył zauroczony, z jaką miłością i oddaniem Marta opiekuje się ich dzieckiem, on odbierał to inaczej. Dopóki nie umiał nawiązać z synem jakiegokolwiek kontaktu, myślał po prostu, że w domu pojawiło się „jakieś dziecko”. Był troskliwym, wspaniałym ojcem, ale miłością do Jasia rządził rozum, a nie serce.

Zawsze chętnie zostawał z synem, gdy Marta chciała spotkać się z koleżankami czy załatwić coś na mieście. Przyznawał jednak w duchu, że to działo się tak rzadko, że po prostu nie wypadało żonie odmówić.

Martę z kolei macierzyństwo pochłonęło. Wszystko inne przestało się liczyć. Dziewczyna, która kiedyś nie zniosłaby zagniecenia na spódnicy czy odprysku lakieru na paznokciu, teraz chodziła po domu w poplamionej mlekiem bluzce i rozciągniętym dresie, z ironią myśląc o wszystkich „sexy mamach”, które zdobywały Instagram, a – Marta była tego pewna – nie istniały w rzeczywistości.

Justyna: Jedne pary się sobą nudzą, a inne nie. Jednym się chce, a innym nie. Nawet jeśli startują z tego samego miejsca, czyli totalnego zakochania i wzajemnej ekscytacji. Może to po prostu kwestia przypadku?

Anna: Naukowcy w przypadki raczej nie wierzą. Są trzy elementy: wspomniane namiętność i intymność i – być może najważniejsze – zaangażowanie. To ono sprawia, że robimy wszystko, by zakochanie zamieniło się w trwałą relację. To ono jest motorem, który napędza zakochanych do pokonywania trudności.

Odebrałaś właśnie małżeństwu całą otoczkę romantyzmu. To chyba najbardziej racjonalny składnik przepisu na związek.

A nie myślisz, że to właśnie Marta i Michał ją odebrali? Ona – skupiając się całkowicie na dziecku, a on – uciekając z domu? Zaangażowanie to nie tyle uczucie, ile postawa. Jest kwestią wyboru i jeśli zdecydujemy się, by nad nim pracować, wciąż je rozwijać, czas nie musi zadziałać na nie destrukcyjnie. Współcześni rodzice często chcą dać więcej, niż sami dostawali. Być może Marta i Michał wpadli w taką pułapkę? Pamiętają być może brak uwagi, zasadę, że dzieci i ryby głosu nie mają. Dlatego stawiają dziecko na pierwszym miejscu w rodzinie, a sami zamieniają się w krążące wokół niego satelity. To szaleństwo, które się nie może udać bez szwanku dla związku.

Wystarczy raz podjąć decyzję, że angażujemy się w związek?

Nie, trzeba ją podejmować codziennie na nowo. I wiesz, po rozmowach z wieloma parami myślę, że chyba właśnie to jest najtrudniejsze. Codziennie od nowa postanawiać, że zainwestuję swój czas i działania w związek z drugim człowiekiem. W książce Kochać otwartymi oczami Jorge Bucaya i Silvii Salinas trafiłam na taki cytat: „Jeśli wiesz, jak odnosić się do swojego męża lub żony, to nie jesteście naprawdę małżeństwem, stosujesz jedynie psychologię. Jeśli wasz związek jest prawdziwy, to więź tworzy się od nowa w każdym momencie”.

Musieliby nad tym oboje pracować – gdyby on wracał do domu o normalnej porze, może bardziej rozumiałby, dlaczego ona nie ma czasem siły zamienić dresu na sukienkę.

A ona gdyby tak nie zapomniała się w byciu matką i czasem poprosiła o pomoc mamę, teściową, siostrę, kogokolwiek – i pozwoliła sobie odpocząć… Myślę, że oboje byliby wtedy szczęśliwsi. Samo zakochanie nie wymaga takich decyzji ani pracy. W ogóle nie wymaga decyzji. Tu wszystko dzieje się samo. Zaangażowanie to świadoma postawa rozstrzygania wszelkich wątpliwości na korzyść partnera, postanowienie widzenia go w możliwie najpiękniejszy sposób. Możemy nawet postanowić, że będziemy go pożądać.

Ten przepis na miłość coraz bardziej zaczyna przypominać fragment książki kucharskiej. „Trochę zachwytu, łyżka miodu, szczypta namiętności” itd. Nie podoba mi się, magii mi brakuje w tym przepisie.

Co z tego, skoro działa? Miłość, taka na całe życie, wymaga pracy. Bez niej mąż, któremu urósł brzuch, albo żona, zmęczona po dniu pracy, w rozciągniętym dresie na kanapie, to tylko starzejący się obok nas człowiek. Erich Fromm[3] pisał o miłości, że gdyby była tylko uczuciem, tym gromem z jasnego nieba, chemią, na którą nie mamy wpływu, nie byłoby najmniejszej podstawy do przysięgania wierności po grób.

Dzięki krótkim chwilom bliskości między Martą i Pawłem, które bardziej były mechanicznym i zaplanowanym procesem niż żarem namiętności, po czterech latach na świat przyszła Karolina. Paweł, który po narodzinach Jaśka, czuł się, jakby w domu pojawił się mały kosmita, przy córce zwariował. Nie odstępował jej na krok, drżał na każde kichnięcie i nasłuchiwał w nocy, czy oddycha. Rodzice i dzieci stali się właściwie nierozłączni. Bez dzieci nie istnieli.

Ponieważ Karolina dużo chorowała, dla wygody, żeby nie wstawać do niej w nocy, zaczęli brać ją do swojego łóżka. Przez to dzieci zasypiały dużo później, niż powinny, bo razem z dorosłymi, po 22. Kiedy to się w końcu stawało i maluchy zaczynały równo, spokojnie oddychać, dla Marty było zdecydowanie za późno na seks. Po całym dniu aktywności przy dzieciach potrzebowała jak najszybciej zasnąć. W weekendy, kiedy odciążona przez męża, miała trochę więcej siły, też się nie kochali, bo przecież wciąż były z nimi dzieci. Nauczone niczym nieograniczonej bliskości źle znosiły pobyty u babć czy siostry Marty. Nawet gdy próbowali zniknąć na chwilę w sypialni, dzieci w sekundę znajdowały się pod drzwiami.

Justyna: Nie mam dzieci, więc o codzienności rodziców wiem niewiele, ale wydaje mi się, że Marta i Paweł to przypadek rodziców ekstremalnych…

Anna: Zdziwisz się może, ale to ekstremum zdarza się niezwykle często. Rodzice, zwłaszcza młodzi rodzice, chcą dać dzieciom gwiazdkę z nieba. Czasem boją się im odmawiać, żeby nie zrobić przykrości albo żeby ktoś nie pomyślał, że są złymi opiekunami.

Ale! Mówi się, że szczęśliwi rodzice to szczęśliwe dziecko. Nie chcę powiedzieć, że Marta i Paweł są nieszczęśliwi, ale myślę, że przede wszystkim są zmęczeni…

Szczęśliwi rodzice oraz ich udany i spełniony związek dają dziecku poczucie bezpieczeństwa. Wszyscy rodzice, którzy rezygnują z seksu, gdy dzieci są w domu, bo „mogą nas potrzebować”, powinni wiedzieć, że dziecko musi też nauczyć się znosić frustrację. W życiu spotka je wiele sytuacji rozczarowujących i frustrujących i powinno nauczyć się radzić sobie z nimi.

Wiele kobiet ma trudność z pogodzeniem seksualności i macierzyństwa?

Esther Perel[4] zauważa, że w naszej kulturze funkcja matki wymaga wyrzeczenia się swoich potrzeb, a więc w konsekwencji siebie. Jesteśmy też przekonani, że seks powinno się przed dziećmi ukrywać, że świadomość, że rodzice się kochają, wywoła u nich traumę. Ale przecież to właśnie rodzice uczą dziecko życia, tych najbardziej fundamentalnych spraw, które je ukształtują. Jak więc inaczej nauczyć je, że to naturalna i ważna część życia?

A jeśli dziecko, cóż, przyłapie rodziców podczas zbliżenia?

Takie sytuacje oczywiście się zdarzają, ale wcale nie są ani częste, ani bardzo problematyczne dla dziecka. Myślę, że to dorośli mają z nimi większy kłopot. Dziecko, które zobaczy kochających się rodziców, jeśli jest na tyle małe, że nie rozumie, co się dzieje, będzie potrzebowało wyjaśnienia, ale większe dyskretnie się wycofa. Bez obaw! To nie będzie przyczyna żadnej traumy! Najwyżej zawstydzenia. A jeśli naprawdę boimy się być „nakryci” przez dzieci, na pewno pomogą drzwi sypialni zamykane na klucz. I uczmy dzieci pukać! Dorośli, którzy jako dzieci widzieli rodziców okazujących sobie czułość, podchodzą do seksu z szacunkiem – a więc też z szacunkiem do partnera – odpowiedzialnością, ale i ciekawością. Mają większą łatwość okazywania uczuć. Z domów, w których nie rozmawiało się szczerze, gdzie seks był tabu, wychodzą dorośli zmagający się z zahamowaniami seksualnymi.

I teraz pewnie niejeden czytelnik mówi: „No dobra, rozmawiać. Ale jak?”. Jak wytłumaczyć małemu dziecku, co właśnie zobaczyło?

W sposób dostosowany do wieku, tak żeby mogło to zrozumieć. Używajmy słownictwa, które dziecko zna. Czterolatkowi nie warto opowiadać o pochwach, penisach i ejakulacji. No i trzeba się zastanowić, co się chce przekazać. Według mnie ważne, żeby zawrzeć w tym informacje, że rodzice się kochają, że chcą być blisko i że lubią być wtedy sami. Mówienie o robieniu dzieci to kłamstwo, jeśli nie taki był cel zbliżenia. Przytulanie to z kolei może za mało, bo dziecko wie, że na co dzień przytulacie się inaczej. Nie bójmy się mówić, że to było coś ważnego, pięknego, że potrzebujecie tak być ze sobą.

„Dobrze, ale zróbmy to szybko”. To były słowa, które mogły oznaczać albo koniec wspólnego życia Marty i Pawła, albo jego nowy początek. Marta powiedziała to gdy, po tym jak uśpił dzieci, Paweł przyszedł do żony do kuchni. Stała przy kuchence i doprawiała zupę na jutrzejszy obiad. Dłoń męża na pośladku, zamiast miłego dreszczu, który wywoływała przecież wcale nie tak dawno, skojarzyła się Marcie z jeszcze jedną rzeczą do zrobienia tego wieczoru.

„Dobrze, ale zróbmy to szybko” zabrzmiało jak „nie zawracaj mi głowy” albo wypowiedziane ze znudzonym westchnięciem „znowu ty…”. Sama usłyszała, co powiedziała. Spojrzeli na siebie i zrozumieli, że stoją pod ścianą i albo ją wspólnie przebiją, albo rozejdą się przy niej w dwóch różnych kierunkach.

– Czy ja jeszcze jestem kobietą?

– Facetowi nie położyłbym ręki na pupie. – Uśmiechnęli się do siebie.

– Wiesz na czym się czasem łapię w tygodniu, kiedy jesteś w pracy? Na tym, że chciałabym porozmawiać z kimś dorosłym.

– Przecież rozmawiamy, kiedy wracam.

– O dzieciach. W kółko o dzieciach. Które co sobie rozbiło, które ma zatwardzenie, a które sraczkę… Ja chcę dorosłych rozmów, dorosłych tematów. Tylko po całym dniu i tak nie mam na nie siły. Już nawet nie opowiadasz mi, jak minął ci dzień w pracy.

Na drugi dzień Paweł poszukał w internecie numeru poradni seksuologicznej. Babci, która została z dziećmi – szczęśliwa, że przez dwie godziny będzie miała wnuki tylko dla siebie – powiedzieli, że idą na szybką kolację do szefa Pawła. Musieli też zagłuszyć rozdzierający serce płacz Jasia i Karoliny, kiedy wychodzili z domu. Gdy wrócili, było po dwudziestej, dzieci już spały. Babcia bowiem tak długo czytała bajki, aż maluchy się poddały.

Terapia Marty i Pawła trwała około trzech miesięcy.

Justyna: Co się zmieniło w ich życiu?

Anna: Dzieci zaczęły chodzić spać nie tuż przed rodzicami, ale tak, by mieli oni jeszcze dwie godziny dla siebie. To oczywiście nie stało się z dnia na dzień, ale gdy do małżeństwa dotarło, że to oni decydują, co jest najlepsze dla nich i dla ich dzieci, okazało się to prostsze, niż przypuszczali. To był klucz – przyznanie sobie prawa do odmawiania dzieciom i prawa do wspólnych chwil, podczas których to rodzice byli najważniejsi. Marta, która była dotąd pełnoetatową mamą, znalazła pracę na jedną czwartą etatu. Nie dlatego, żeby poprawić domowy budżet, Paweł świetnie zarabiał i spokojnie mógł utrzymać czteroosobową rodzinę, ale po to, by przypomnieć sobie, jak to jest rozmawiać z dorosłymi.

I – jak rozumiem – niekoniecznie o kolkach czy wyborze żłobka?

Z dorosłymi na, powiedzmy, dorosłe tematy. Stopniowo Marta zaczynała rozumieć, że nie we wszystkim jest niezastąpiona i w domu zaczęła się pojawiać niania, obie babcie także – kiedy tylko im na to pozwolono – z przyjemnością raz na jakiś czas zostawały z wnukami. Zmienił się też porządek w domowym budżecie. Pieniądze znowu choć w części zaczęły być przeznaczane na przyjemności i rozrywki dorosłych.

Jacek i Marcin

Jacek trafił do gabinetu terapeuty, bo mimo młodego wieku zaczął mieć trudności z osiąganiem i utrzymaniem erekcji. I to nie tylko podczas zbliżeń. Nawet kiedy Marcin wyjeżdżał na parę dni, a on chciał się zrelaksować, masturbacja, cóż, nie zawsze wychodziła. Przez problemy Jacka Marcin zaczął podejrzewać to, co zazwyczaj pierwsze przychodzi w takiej sytuacji partnerowi czy partnerce do głowy – że przestał być atrakcyjny, tym bardziej że Jacek przyznał, że wcześniej nie zdarzały mu się problemy seksualne. To jedno kładło się cieniem na jego życiu i związku.

Jacek miał firmę transportową. Zaczynał – jak większość młodych biznesmenów – od kredytu i wiary, że się uda. I udawało się coraz bardziej, firma prosperowała znakomicie, z trzech samochodów flota Jacka urosła do dziesięciu. Kwota na koncie rosła, więc mimo skromnej pensji Marcina, pracownika społecznego, mogli pozwalać sobie na życie na zadowalającym i wygodnym poziomie.

Marcin zapytany o to, kiedy zaczęły się ich kłopoty, odpowiada gorzko: „To było gdzieś między siódmą a ósmą ciężarówką”. Ich zakup oznaczał bowiem, owszem, jeszcze więcej opłacalnych zleceń, ale też jeszcze więcej pracy i jeszcze większą odpowiedzialność. Poziom stresu w swoim życiu Jacek określał jako wysoki, nawet bardzo wysoki. Potrafił po przespaniu paru krótkich godzin wstawać o czwartej i jechać do firmy, żeby sprawdzić, czy kierowca, który miał wyjechać o piątej, rzeczywiście to zrobił. Własna firma nauczyła go, że na zaufanie trzeba zapracować. Kierowcy potrafili wykorzystywać jego samochody do przewożenia hurtowych ilości ukraińskiego spirytusu czy papierosów, kręcąc na tym własny interes. Dopracowana logistyka brała w łeb, kiedy dostawał telefon, że jego kierowca owym spirytusem raczył się już po drodze. On lądował na komisariacie, a samochód – na policyjnym parkingu. Nauczył się kończyć dzień, sprawdzając wszystkie kilometrówki.

Justyna: Czym jest stres?

Anna: Walką o życie.

Domyślam się, że jak każdą walkę i tę można przegrać.

Mniej lub bardziej dosłownie. Oczywiście, to, na ile coś jest dla danej osoby źródłem stresu i jak dużego, to sprawa indywidualna. Bo nasza reakcja będzie zależeć nie tylko od obiektywnych czynników – zbliżający się termin oddania projektu, zaciągnięcie dużego kredytu itp. – lecz także od naszego sposobu myślenia, od naszych głębokich przekonań, czyli sposobu odczuwania siebie i świata. I interpretowania zdarzeń. Jeśli czuję, że jestem słaba, że gorzej radzę sobie w różnych życiowych sprawach niż inni, to będę się obawiać bardziej niż osoba, która ma przekonanie, że zawsze sobie jakoś poradzi. Czasami to poczucie bycia gorszym, słabszym towarzyszy osobom, których otoczenie nigdy by o to nie podejrzewało, czyli tym perfekcyjnym. A zastanawiałaś się kiedyś nad tym, czym jest potrzeba kontrolowania wszystkiego?

Jeśli mam wszystko pod kontrolą, to wydaje się, że nic mnie nie zaskoczy. Znam to, wiem, czego się spodziewać.

Dokładnie tak. To próba radzenia sobie z lękiem. Gdybyśmy mogli usłyszeć myśli tych osób, to brzmiałyby one: albo to zrobię idealnie, albo to się w ogóle nie liczy, nie mogę popełnić błędu, jeśli się pomylę, to znaczy, że jestem beznadziejna. Ich poprzeczka jest ustawiona bardzo wysoko, a najmniejsze uchybienie utwierdza w przekonaniu o własnej beznadziejności. Takie osoby czują się jak oszuści – ja tu tylko udaję panią dyrektor, zaraz ktoś się zorientuje, że tak naprawdę nic nie wiem i niewiele potrafię.

Jacek nie zaśnie, jeśli nie dokończy sprawdzania raportów swoich kierowców. Nie odpuszcza niczego. Można powiedzieć, że jest w stanie permanentnej walki o życie, a gdy walczymy o życie, nie w głowie nam igraszki, nawet z trawieniem może być problem…

W stresie dochodzi do zaburzenia równowagi między zmagazynowanymi zasobami organizmu a wysiłkiem psychicznym czy fizycznym, któremu jest poddawany. W cywilizowanym świecie stres najczęściej jest wynikiem pracy zawodowej, zbyt wielu obowiązków, kłopotów finansowych czy sytuacji prywatnej. Dotyczy jednak wszystkich grup społecznych, nieważne, czy mieszkasz na wsi czy w centrum miasta, czy jesteś menedżerem czy księgową. Organizm odczytuje stres jako alarm. Gdy przekroczy poziom naszej odporności albo utrzymuje się zbyt długo, rozwijają się zaburzenia psychosomatyczne.

A żeby sobie pomóc, często sięgamy po papieroska, po kieliszek wina. Oczywiście na początek jeden, z czasem jednak zazwyczaj stawka rośnie. Co by nam powiedziały nasze ciała w takich chwilach?

Może „daj mi się wyspać”, może „zabierz mnie na wieś”, „bądź dla mnie lepszy/ lepsza…” Nasze ciała i mózgi są wciąż atakowane różnymi bodźcami, potrzebują puszczenia, ograniczenia ich. Wraz ze stertą zadań rosną nasze obawy, a maleje przekonanie, że to my decydujemy o naszym życiu. Na takim gruncie kiełkuje i rośnie stres, a nawet lęk.

Aż chce się krzyknąć: „Długie wakacje dla wszystkich!”.

Wakacje na pewno nie zaszkodzą, ale większemu poczuciu kontroli na co dzień sprzyjają wsparcie bliskich osób, poczucie sensu i wartości tego, czym się zajmujemy, regularny tryb życia. Zdrowy tryb życia to życie na jakieś 80 procent naszych możliwości. Zostawianie sobie pewnego zapasu energetycznego na nagłe wypadki. Bo co, jeśli już mamy w 100 procentach rozdysponowaną naszą energię, wieczorem padamy na twarz, a tu się okazuje, że dodatkowo dziecko choruje, trzeba się zająć starszym rodzicem i jeszcze musimy dokończyć jakieś sprawozdanie czy projekt? A skąd wziąć siły na intymność?

Siła to jedno. Kiedy przypomnę sobie takie naprawdę stresujące sytuacje, których parę zaliczyłam, seks był ostatnią rzeczą, na którą miałam ochotę, o której w ogóle myślałam.

Jesteśmy różni i inaczej reagujemy. Część moich pacjentów w permanentnym stresie czy przemęczeniu reaguje zobojętnieniem, a nawet niechęcią do seksu i bliskości. Inni znajdą w seksie, intensywniejszym i mocniejszym niż zwykle, sposób na rozładowanie. Wiesz, ochota to jedno, sprawa jest poważniejsza. Życie w ciągłym, przeciążającym napięciu, do tego niezdrowe odżywianie, używki, które – o ironio – mają przecież pomóc nam się odprężyć, to wszystko przyczynia się do różnego rodzaju zaburzeń seksualnych. I teraz uważaj – problemy z erekcją czy z osiągnięciem orgazmu mogą powodować co?

Stres…

Prawda, że straszne?

Jacek jest osobą bardzo ambitną. To ambicja i naprawdę ciężka praca zaprowadziły go na poziom społeczny i finansowy, na którym żył. Ta ambicja także w pewnym sensie pogarszała jego samopoczucie, ponieważ chciał kochać się z Michałem jak dawniej, co drugi dzień, ale albo gdy wracał, partner już spał, albo Jacek musiał jeszcze coś dokończyć, albo zasypiał w drodze do sypialni. A kiedy już dochodziło do zbliżenia… cóż.

Codzienne zwyczaje Jacka prowadziły go na skróty do zawału. Nie gotował, nie miał na to czasu, więc jadł na mieście. Głównie fast food i tylko dwa razy dziennie, bo przeważnie nie miał apetytu albo nie czuł, że jest głodny. W pracy spędzał kilkanaście godzin, a energię czerpał z kubka z kawą. Spał w najlepszym razie pięć godzin. Nawet chciałby dłużej, ale nabawił się bezsenności.

W ich mieszkaniu, na ścianie nad biurkiem wisiały jeden obok drugiego medale i wyróżnienia, które Jacek zdobył w maratonach. Ten najważniejszy to żółto-niebieski z jednorożcem, z maratonu w Bostonie. Wtedy jeszcze musiał odkładać przez pół roku, żeby spełnić marzenie i pobiec w najstarszym i być może najbardziej prestiżowym biegu ulicznym na świecie.

Justyna: Ciekawa jestem, ilu takich Jacków trafia do twojego gabinetu.

Anna: Myślę, że trafiałoby jeszcze więcej, gdyby tylko znaleźli na to czas. I zaraz! To nie tylko panowie. Zaburzenia seksualne spowodowane stresem ma nawet połowa Polek. Niestety, o ile u mężczyzn te kłopoty są widoczne i nie sposób udawać, że wszystko jest okej, o tyle większość pań w podobnej sytuacji udaje, że nic złego się nie dzieje. Nie tylko przed partnerem, ale też przed lekarzem. Te tajemnice sprawiają, że zaburzenia, a tym samym niechęć do seksu wzmagają się. Obawy rosną, a popęd słabnie.

To dopełnia obraz dzisiejszych trzydziestolatków, obraz frustracji, w dodatku frustracji z podkrążonymi ze zmęczenia oczami. Podobno nie dość, że się przepracowujemy, to jeszcze zazwyczaj jesteśmy niezadowoleni ze swojej pracy. Prawie milion z nas pracuje po 12 godzin dziennie, tyle samo pracuje jednocześnie w kilku firmach. A 80 procent zostaje w pracy po godzinach. Tacy jesteśmy? Nudni, zapracowani, sfrustrowani?

Na pytanie o powód kłopotów w łóżku, o trudne sytuacje, które w ostatnich latach negatywnie wpłynęły na to, co dzieje się, czy raczej nie dzieje się, w sypialniach Polaków, jedna trzecia wymienia finansowe kłopoty czy utratę pracy i żałobę. Rozwód jest przyczyną posuchy tylko u 3 procent z nas.

Pierwszy raz Jacek nie stanął – dosłownie i w przenośni – na wysokości zadania w dniu, gdy zwolnił koleżankę, z którą pracował od początku istnienia jego firmy. Znali się jeszcze z rodzinnego miasta. Gosia często mówiła, że firma to jej drugi dom. Jacek dowiedział się, jak bardzo dosłownie trzeba rozumieć te słowa, gdy zaczął sprawdzać, dlaczego dziwnie szybko w pracy kończy się kawa czy środki czystości. Okazało się, że Gosia zostaje po godzinach nie z miłości do swoich zajęć księgowych, ale by móc niezauważenie co nieco wynieść albo zrobić „porządek” w kasie. Gdy zobaczył nagranie na monitoringu, poczuł się, jakby dostał w pysk. Nie znosił zwalniać ludzi. Ale dawać się oszukiwać też nie lubił. Próbował sobie jeszcze jakoś tłumaczyć zachowanie pracownicy – trudną sytuacją, pomyłką, pożyczką. Gosia jednak, gdy powiedział jej o swoich podejrzeniach, żarliwie zaprzeczała. Dopiero gdy pokazał jej, co zarejestrowała kamera, zalała się łzami, by w końcu obrzucić go stekiem wyzwisk i oświadczyć, że nagrywanie pracowników jest niemoralne i że strach pomyśleć, po co tak naprawdę to robi. Jacek, chcąc sobie oszczędzić dalszych kontaktów z byłą pracownicą, dał jej solidną odprawę, zamykając tym samym za nią drzwi do firmy i dalszej znajomości. Gdy wracał do domu, w samochodzie dokończył paczkę papierosów. Drugą tego dnia. Marcin odgrzał mu kolację, ale Jacek spalił nad talerzem kolejne dwa mentolowe, zapijając je szklanką ulubionej whisky. Gdy w głowie lekko już szumiało, poszedł pod prysznic, a potem do łóżka. Myślał, że seks jak zawsze zadziała relaksująco i zaśnie jak dziecko. Nie spał prawie do rana.

Marcin go uspokajał, mówił, żeby się nie denerwował, bo więcej stresu im nie potrzeba, że „bez przesady, to się przecież może zdarzyć”, tak naprawdę jednak martwił się o partnera. Jacek wyglądał coraz gorzej, sporo schudł przez ostatnie miesiące. Facet, który jeszcze rok temu miał sylwetkę sportowca, teraz wyglądał jak chory człowiek. W łóżku zaczęło im iść coraz bardziej pod górę. Ich seks albo był szybki i mechaniczny, „na sen”, jak zaczął go nazywać Michał, albo nieudany, a coraz częściej Jacek zwyczajnie go unikał. Powtarzał sobie i partnerowi, że jest po prostu zmęczony, że jeszcze chwila i będzie normalnie, że niebawem, jak tylko dojdzie do finansowego celu, odpuści. Sęk w tym, że z każdym sukcesem ten cel jeszcze bardziej się oddalał, bo Jacek cały czas podnosił zawodową poprzeczkę.

Marcin, szukając ratunku dla oddalającego się partnera, a tym samym dla całego ich związku, rozmawiał ze znajomym psychologiem, zaczął też dużo czytać o stresie, jego przyczynach i o tym, jakie spustoszenie potrafi zaprowadzić w ludzkim zdrowiu, a często też w całym jego życiu. We wszystkich przeczytanych artykułach i książkach widział obraz partnera.

Justyna: Chyba mężczyźni i kobiety inaczej się zachowują w stresie.

Anna: To prawda. Mężczyźni oddalają się, bo są skupieni na walce z problemem – albo walczą, albo uciekają, a kobiety szukają wsparcia i tym samym zacieśniają więzi.

Po jakim czasie nasz organizm odczuje skutki stresu?

Nie ma reguły. Na przykład od razu zacznie nas boleć żołądek albo po paru tygodniach zaczniemy unikać seksu. Na pewno natomiast zaburzenia erekcji mogą się utrzymywać jeszcze długo po uspokojeniu sytuacji. W przypadku kobiet długotrwałym skutkiem stresu mogą być zaburzenia hormonalne, wzrost agresji i obniżenie libido.

Dlaczego lekceważymy skutki stresu? Przecież Jacek widzi, że dzieje się z nim coś niedobrego, że unieszczęśliwia partnera, ale przede wszystkim sam źle się czuje.

Nie powiedziałabym, że je lekceważymy. Zawsze wybieramy jakąś strategię radzenia sobie ze stresem. Kilka z nich opisał amerykański psycholog Richard Lazarus. To konfrontacja, czyli atakowanie na oślep, dystansowanie się, czyli powtarzanie sobie, że ten problem to… nie problem, samokontrola, obwinianie siebie, unikanie i czekanie na cud, poszukiwanie wsparcia u innych, zamierzone i konkretne działania, które mają rozwiązać trudności i w końcu pozytywne przewartościowanie sytuacji, inaczej mówiąc – wyciąganie wniosków z całej historii.

Zdaje się, że Jacek wybrał dystans. Do problemu i niestety do partnera.

Jedno z najgorszych rozwiązań, a w każdym razie najmniej skutecznych. Najbardziej optymalne wydają się trzy ostatnie. Niestety, rzadko są one wybierane.

Marcin poddał się mniej więcej po półtora roku. Uznał, że przestali być sobie bliscy, spakował się i wyprowadził. Początkowo, by zagłuszyć ból po stracie Marcina, Jacek pracował właściwie już bez przerwy. Którejś nocy, gdy wracał do domu, przysnął za kierownicą. Jedyną osobą, którą mógł poprosić o przywiezienie do szpitala potrzebnych rzeczy, był Marcin. Oczywiście pomógł. Znów zaczęli rozmawiać.

Mimo szaleńczego tempa i ekstremalnie niezdrowego stylu życia Jackowi udało się uniknąć poważniejszych kłopotów zdrowotnych. Wypadek go przestraszył. Sprzedał połowę samochodów, a kierowcom, którzy nie mogli przez to dłużej u niego pracować, pomógł znaleźć inną pracę. Wyjechał na wakacje, wrócił do biegania i zaczął pracować z psychologiem. Związku z Marcinem nie udało mu się odbudować.

Instrukcja obsługi stresu

Wojciech Eichelberger, psycholog, psychoterapeuta, pisarz, przypomina, że stres jest nam potrzebny i jesteśmy do jego przeżywania fizycznie i fizjologicznie przygotowani. W naturalnych warunkach ogromna energia, którą wyzwala stres, jest natychmiast spalana – walką lub ucieczką. W ten sposób stres opuszcza nasz organizm, a my się regenerujemy. Jesteśmy w kąpieli endorfinowej, udało się! Dlaczego stres jest nam potrzebny? Z tego samego powodu co wysiłek – organizm regeneruje się tylko wtedy, kiedy się zużywa. Nie musimy stresu unikać tak długo jak potrafimy go odreagować. Wtedy rozpoczną się w organizmie procesy regeneracyjne i będziemy mogli się zrelaksować.

Do codziennego rozkładu zajęć należałoby wprowadzić rutynę: codzienny ruch, a po nim techniki relaksacji. Kiedy coś wzburzyło cię w pracy, zafunduj sobie takie wyładowanie, jakie w tej sytuacji jest możliwe – nawet jeśli będzie to wejście kilka razy na czwarte piętro. E-maila z informacją, że masz zrobić na wczoraj, coś, co miało być gotowe za tydzień, odreaguj, mówiąc pod nosem „ja pierdolę”. Rozmawiaj o tym, co przeżywasz. Kiedy już wyrzucisz z siebie energię wyzwoloną przez stres, możesz skorzystać z technik relaksacyjnych – takich, jakie tobie odpowiadają. Może medytujesz, a może lubisz czasem dać komuś rozmasować napięte mięśnie? Innych odpręża długa kąpiel lub spacer. Zrób po prostu coś, co sprawia ci przyjemność.

Justyna: Kiedyś małżeństwo dawało pozwolenie na bycie razem i seks. Jak widać na przykładzie Jacka i Marcina, dziś do wspólnego mieszkania nie jest potrzebne świadectwo ślubu. Po co więc decydujemy się wsunąć komuś obrączkę na palec?

Anna: Bo małżeństwo, tak jak ta obrączka, to symbol. To znacznie więcej niż powiedzieć „kocham cię”. Nasze życie jest utkane właśnie z symboli. Kółko ze strzałką to symbol mężczyzny, z krzyżykiem – kobiety. Symbole to znaki drogowe, nuty, oznaczenia pierwiastków i związków chemicznych. Nawet kiedy kobieta słyszy od mężczyzny „jesteś taka sama jak twoja matka”, wie, że dla niego teściowa to symbol zła… No, w każdym razie jędzy. Ożenić się czy wyjść za mąż to z zasady powiedzieć – nie chcę nikogo innego, tobie oddaję swoje życie, jesteś na pierwszym miejscu. Obrączka na palcu to z kolei symbol tej drugiej osoby i ostrzeżenie – ktoś jest w moim sercu, jestem w związku, zostaw.

Dominika i Bartek

Są po trzydziestce. Młode małżeństwo, rodzice dwuletniego synka. Z tych, o których sąsiedzi powiedzą „spokojni, widać, że się kochają, a dziecko takie grzeczne”. Oboje pochodzą z trudnych rodzin. Ojciec Bartka pił, zostawił rodzinę. Dziś syn nie ma z nim żadnego kontaktu. Ojciec Dominiki z kolei surowo wychowywał obie córki, skupiony na matce, która walczyła z przewlekłą chorobą.

Bartek dobrze zarabia w międzynarodowej korporacji, świetnie sobie radzi, awansuje. Dominika od studiów nie zmieniała pracy. Jest pracownikiem naukowym. Mówi, że wszystkiego mieć nie można, bo choć bardzo lubi swoją pracę, nie zarabia wiele. I kiedy wydaje się to jej nie przeszkadzać, dla Bartka to obciążenie. Boi się, co by było, gdyby stracił pracę i miał problemy ze znalezieniem nowej. Specjalistów jak on jest wielu, a wszystkich rynek nie wchłonie. Namawiał Dominikę na zmianę, ale ona uparcie trzymała się byle jakiej za to – w jego oczach – spokojnej, niewymagającej i pewnej posady.

Do gabinetu Bartek przyszedł sam. Mówił, że jego związek potrzebuje zmiany, że żona nie chce się z nim kochać. Niby wszystko jest okej, uczucie, które ich łączy, jest bardzo głębokie, a seks – kiedy już do niego dojdzie – bardzo udany dla obojga, przeważnie jednak żona go unika, nie ma ochoty. A, co szczególnie go boli, Dominika niemal nigdy sama nie inicjuje zbliżeń. Najpierw po prostu mówiła „jutro, kochanie”, teraz kiedy widzi, że on coraz mniej rozumie jej niskie libido, szuka powodów, żeby go uspokoić.

Justyna: Jest taki stereotyp, że kobiety potrzebują mniej seksu, że on zawsze chce i jest gotów, a ją znowu boli głowa.

Anna: Rzeczywiście to stereotyp. Choć kobiety nie życzą sobie stereotypów na swój temat, które czasem są bolesne, to jednak nie jesteśmy wolne od stereotypów na temat męskości i pokutuje takie wyobrażenie, że facet powinien mieć częściej ochotę na seks, że zawsze powinien być gotowy albo że jak mężczyzna jest podniecony, to nic mu nie przeszkodzi. Zdarza się, że kobiety są zaskoczone, gdy na przykład para jedzie do jej rodziców i okazuje się, że on nie chce się tam z nią kochać. Tymczasem on czuje się zwyczajnie skrępowany obecnością pary starszych ludzi za ścianą.

Zawalczmy zatem z tą bzdurą. To nieprawda, że mężczyźni mają wyższe libido niż kobiety.

Może statystycznie jest w tym jakaś prawda, natomiast z problemem różnicy potrzeb zgłaszają się zarówno pary, gdzie kobieta ma mniejszą ochotę na seks, jak i pary, gdzie to mężczyzna ma mniejsze potrzeby. Oczywiście można się zastanawiać, co za tym stoi, czy rzeczywiście on nie ma ochoty na seks, czy może realizuje swoje potrzeby inaczej, na przykład przy pornografii. Mężczyźni, którzy często się masturbują, czyli nawet parę razy dziennie, są już tak wyeksploatowani, że mogą nie mieć ochoty i siły na seks z partnerką. Wielu mężczyzn zareaguje zmniejszeniem potrzeb seksualnych na stres albo problemy zdrowotne. Natomiast gdy kobieta traci zainteresowanie seksem, może to być sygnał, że brakuje jej relaksu, miejsca na luz i wypoczynek. Skupiła się na spełnianiu oczekiwań innych – dzieci, męża, rodziców. Obie płcie do seksu mogą zniechęcać konflikty w związku. Częstym powodem erotycznego odwrotu panów są po prostu zaburzenia erekcji.

Ilu mężczyzn na nie cierpi?

Tylko w Polsce około półtora miliona. Seksuolodzy uważają, że nawet jednorazowy problem z erekcją może spowodować, że mężczyzna zacznie się bać kolejnej porażki. To niebezpieczne, bo jeśli takie obawy będą się utrzymywać przez dłuższy czas, mogą prowadzić do chronicznej dysfunkcji. Wyobrażasz sobie, że co szósty mężczyzna choć raz w życiu odczuwał lęk przed stosunkiem? Prawie co trzeci uważa, że ma zbyt szybko wytrysk, przez co niemożliwe, by jego partnerka była zadowolona.

Wystarczy spojrzeć na reklamy i na to, jak w nich są przedstawiane kobiety i mężczyźni. Jeśli reklama dotyczy, powiedzmy, czegoś na zatrzymywanie wody w organizmie, zobaczymy napęczniałą wielką babę, która po zażyciu tabletki zmienia się w drobną kobietkę. Jeśli jest to reklama czegoś na potencję, słyszymy o płonących konarach, brawurze itd. Chodzi mi o to, że nie ma obaw przed mówieniem wprost o kłopotach czy słabościach kobiecych. Te męskie są natomiast opakowane tak, by nie dotknęły osób, do których są adresowane.

Myślę, że gdyby było inaczej, te specyfiki po prostu by się nie sprzedały. Dla mężczyzny sięgnięcie po środek na zaburzenia erekcji jest trudne, dla wielu nawet upokarzające. Taka reklama ma to odciążyć, ona mówi: „Hej, facet, wcale nie jesteś słaby, ale możesz być mocniejszy”. Poza tym kobietom łatwiej rozmawiać ze sobą o gorszym samopoczuciu przed okresem, rozstępach itp.

Czyli mówisz, że facet facetowi nie opowie o tym, że ma kłopoty z potencją i bierze leki.

Raczej nie, to rzadkość. Często mężczyzna nie powie, że bierze takie leki nawet partnerce.

Bartek usłyszał od terapeutki, że wspólnych problemów par nie rozwiąże tylko jeden z partnerów. Potrzebna jest praca ich obojga. Na kolejne spotkanie przyszli już razem. Dominika wahała się przez jakiś czas, ale w końcu przyznała, że sytuację, w której się znaleźli, trzeba naprawić. Albo on w końcu zrozumie, że ona ma mniejsze potrzeby niż on, albo ona dostanie jakąś cudowną pigułkę i będą się kochać jak wtedy, gdy byli na studiach. Bartek mocno się zmienił od tamtego czasu. Kiedyś miał więcej energii, był radośniejszy. Dominika zaczęła się martwić o niego, bo stany, w które czasem wpadał, były wręcz depresyjne. Wolała wtedy nie zostawiać z nim synka. Wiedziała, że Bartek celowo nigdy nie zrobiłby dziecku krzywdy, ale miała wrażenie, że Bartek czasami „odlatuje” w swoich myślach i traci kontakt. Bywało, że miesiącami nie uśmiechnął się ani razu. Wiedziała, że jest zmęczony, że jego praca jest wymagająca. Czasem miał pretensje, że utrzymanie domu i spłacanie wszystkich kredytów jest właściwie tylko na jego głowie. Dominika nie bardzo widziała rozwiązanie. W swojej pracy czuła się dobrze, nie była typem – jak kiedyś Bartek – zdobywcy. Nie była pewna siebie, w towarzystwie wolała się schować, nie sądziła też, że może znaleźć pracę, która da jej większe pieniądze. Nie przyznawała tego głośno, ale sama myśl o zmianie pracy wywoływała w niej lęk. Poza tym uważała, że żyją na dobrym poziomie.

Justyna: Jak najczęściej pary próbują sobie radzić, gdy ktoś traci ochotę na seks?

Anna: Na początku zwykle jest jakieś zrozumienie, cierpliwość. Zawsze przy odmowie pomaga podanie powodu. Zwykłe „nie bo nie” bardziej przeżywamy jako odrzucenie, partner może czuć się odepchnięty. Jeśli natomiast dostanie wytłumaczenie, łatwiej będzie mu to przyjąć. Jeżeli jednak taka sytuacja się przedłuża, a do tego spada jakość seksu i druga osoba przestaje go inicjować, no to staje się to coraz bardziej bolesne dla obu stron. Zaczynają się pojawiać konflikty, a partner czy partnerka, której libido spadło, zaczyna myśleć, że lepiej od czasu do czasu zmusić się do zbliżenia, by mieć spokój. Kobiety często mówią wtedy – ja lubię szybkie numerki, żadnej gdy wstępnej. W przypadku mężczyzn będzie to o wiele trudniejsze i na krótszą metę, w końcu pojawią się problemy z erekcją.

Zmuszamy się do zbliżenia, by partner nie odszedł do kogoś innego?

Wiesz, kobiety, kiedy obawiają się, że partner może odejść, że mają konkurencję, bo dla kogoś innego stał się atrakcyjny, to często nabierają ochoty na seks. I nie ma tu mowy o żadnym przymusie. Partner zaczyna się bardziej podobać, kiedy jakaś inna kobieta się nim interesuje. Podobnie może zadziałać zdrada, to absolutnie nie jest rekomendacja, niemniej często po tym gdy wyjdzie ona na jaw, pary przeżywają renesans w łóżku. A co do zmuszania… W zależności od tego, jaka kieruje taką osobą motywacja, różne rzeczy mogą się z tym zadziać. Dominika ma zdecydowanie mniejszą ochotę niż kiedyś, ale pamięta, jak fajnie jest z Bartkiem, mówi, że ich zbliżenia są zawsze wspaniałe, no i nie chce, by jej partner cierpiał, cieszy się, że sprawia mu przyjemność. Takie pary najczęściej zgłaszają się po pomoc. Ale także gdy zaczniemy pracę nad związkiem i naszą intymnością, warto uważać, trzymać się pewnych reguł, na przykład: gdy jedno nie jest podniecone, to nie odbywamy stosunku. Można zadbać o potrzeby partnera, dać mu pieszczoty, może w trakcie coś fajnego się zadzieje. Kobietę, która nie jest podniecona, stymulacja może drażnić, a to sprawi, że stosunek zacznie się jej kojarzyć z czymś nieprzyjemnym. Z czasem może się też pojawić ból podczas stosunków.

Ale bywa też tak, że ktoś umniejsza potrzeby partnera, zarzuca mu, że dla niego wszystko się kręci wokół seksu – „nie rozumiesz mnie”, „jestem zmęczona, nie będę chodzić do żadnego seksuologa”, „masz problem, to sam sobie idź” i tak dalej. Czy to nie zachęcanie partnera do zdrady?

Bardzo często. Można się tylko zastanawiać, kto w takiej sytuacji zdradził pierwszy. Ten czy ta, która poszła do łóżka z kimś innym, czy to z partnerów, które zlekceważyło potrzeby drugiej osoby i nawet nie próbowało rozwiązać sprawy.

A gadżety? Coś nowego w seksie? To może pomóc?

To jest czasami pierwszy pomysł, częściej jednak mężczyźni na niego wpadają. Gadżety pomogą, tylko jeśli nie są „zamiast”, w związkach, w których wszystko gra. Jeśli nie ma klimatu, żeby tych gadżetów użyć, nic to nie da.

Czym najchętniej bawią się Polacy?

Wibrator to standard. Ma go większość kobiet, wiele dostało w prezencie na walentynki.

Patrz, ja zawsze dostaję czekoladki…

Ale kobiety też często same sobie kupują różne zabawki, kajdanki, takie gadżety typu soft.

Podczas trwającej rok terapii udało się ustalić dwie rzeczy kluczowe dla naprawienia związku Dominiki i Bartka. Ona przyznała, także przed samą sobą, że czuje się niedowartościowana. Nie wyniosła z domu pewności siebie, a niskie zarobki oraz to, że Bartek wciąż mówił o ich sytuacji, naciskał na zmianę pracy, zamiast dopingować, blokowały ją coraz bardziej. Do tego nigdy nie pracowała w prywatnej firmie, tam, gdzie są układy, układziki, gdzie trzeba wiedzieć, komu się podlizać. Z drugiej strony nie miała specjalnych możliwości awansu, a przez swoje wycofanie była czasem protekcjonalnie traktowana oraz najzwyczajniej wykorzystywana przez współpracowników i szefów. Czasem było jej smutno, kiedy widziała lepiej ubrane koleżanki, zauważała też ich pewność siebie, przez co sama czuła się jeszcze mniej pewnie.

Bartek nie zarzucił indywidualnej terapii. Okazało się, że cierpi na depresję sezonową – razem z nadejściem jesieni pojawiały się u niego stany depresyjne. Trwało to do marca, kwietnia i mijało razem z pojawieniem się pierwszych słonecznych dni. Wtedy też rozbudzało się libido Bartka. Po miesiącach smutku i lęku chciał mocniej poczuć bliskość z żoną. Osobie z depresją sezonową doskwierają: nadmierna drażliwość, problemy z pamięcią, koncentracją, nawet z wykonywaniem codziennych czynności. Wciąż jest zmęczona, nie ma ochoty na spotkania z ludźmi. Jedyne, co daje ulgę i na co ma ochotę, to sen. Takie zmiany cztery razy częściej odczuwają kobiety niż mężczyźni. Bartek miał więc podwójnego pecha.

Dominika, która sama potrzebowała wsparcia w walce z lękami, przez parę miesięcy w roku miała w domu męża, który przestawał być dla niej atrakcyjny – jęczącego, marudzącego.

Justyna: Pomyśleć, że na początku wystarcza czasem jedno spojrzenie…

Anna: Na początku zwykle wystarcza nawet pomyśleć o tej drugiej osobie i masz ochotę zrywać z niej ubrania. Ten model pożądania, który raczej częściej występuje u mężczyzn niż u kobiet, przez lata ewoluuje. W dłuższych relacjach spontaniczna ochota pojawia się rzadziej, bo też widzimy się codziennie i w różnych sytuacjach. Zaraz więc po tym nieustającym zwierzęcym pożądaniu pojawia się bliskość, rozmawiamy, przytulamy się. To przytulanie jest przyjemne, jest nam dobrze i potem się podniecamy. Tutaj zapalnikiem tego żaru, który może się za chwilę pojawić, jest bliskość, więc kiedy się ją wyeliminuje, nie ma kiedy się pojawić podniecenie. U par, które od lat nie uprawiają seksu, wcale nie muszą występować jakieś konflikty czy niezgoda. Może być wielka zgoda, głęboka przyjaźń, ale bez seksualności.

Żar gaśnie w związku, ale przecież natura prędzej czy później o ten żar się upomni.

Pytasz mnie o to, czy taka forma bliskości prowadzi prędzej czy później do zdrady?

Pytam ogólnie, do czego prowadzi? Do zdrady? Do rozpadu związku? A może do miłości po grób?

To nie tak, że od razu zdradzimy, bo to jest dobra, przyjacielska relacja, więc nie chcemy krzywdzić drugiej osoby, ale może dojść do tego, że ktoś nas zafascynuje, zobaczymy, że czegoś w naszym związku brakuje. Nie znam par, które by w takiej formie funkcjonowały zawsze. To może trwać długo, 15, 20 lat, ale w końcu się żegnają.

Terapia i „proces naprawczy”, jak go nazwali, ciągnął się miesiącami, ale Dominika w końcu odważyła się zmienić pracę. To było duże wydarzenie w ich życiu. Partnerka Bartka dość szybko poczuła się dobrze w nowym miejscu. Jej samoocena i samopoczucie bardzo się poprawiły także dzięki temu, że teraz lepiej zarabia. To też sprawiło, że z barków Bartka spadło uczucie ciągłego strachu i obaw o to, że utrzymanie rodziny niemal w całości jest na jego głowie. On sam także wykonał dużą pracę. Skorzystał ze wskazówek terapeuty i podjął walkę z dręczącą go sezonową depresją. Bardzo mu w tym pomógł dzienny plan działania. Każda jego aktywność inna niż wbijanie wzroku w ścianę dla obojga była sukcesem. Dominice podoba się „nowy” mąż, radośniejszy i pełny energii. A przede wszystkim znów pewny siebie. Ona sama przestała się chować, lepiej wygląda, chce się podobać. Teraz sama inicjuje zbliżenia. Odkrywają seks na nowo.

Justyna: Kiedy para powinna pójść do seksuologa?

Anna: Zauważyłam, że dla większości ludzi z jakiegoś powodu taką granicą, poniżej której uważają, że seks jest za rzadko, są dwa tygodnie. Kiedy przez kilka miesięcy tak to wygląda, życie seksualne jest nieudane lub prawie go nie ma i jesteśmy daleko od siebie, w głowie pojawia się myśl: „Oho! Mamy problem!”. Reguły nie ma i nie z każdym problemem trzeba się zgłaszać po pomoc, ale jeśli coś niepokojącego przedłuża się na miesiące, nie warto się męczyć dłużej. Jeśli sami nie poradziliśmy sobie w tym czasie z problemem, to może szybciej pójdzie z terapeutą.

Parom łatwiej jest w terapii i w ogóle łatwiej im zdecydować się na terapię niż indywidualnie? I jak to wygląda z twojej perspektywy? Łatwiej pomóc parom czy indywidualnym pacjentom?

Myślę, że trudniej przyjść jako para. Jeżeli to jest indywidualna sprawa, to załatwiam ją w gabinecie jeden na jeden, mam poczucie, że to jest moje, że nikt się o tym nie dowie. Poza tym czasami łatwiej powiedzieć coś terapeucie niż partnerowi, więc pewnie wspólna terapia wymaga od pary też więcej odwagi. Jeszcze do tego szczegółowo prezentujemy komuś obcemu, jak my działamy jako związek, to jest bardzo trudne.

A jak wygląda terapia? Są jakieś stałe punkty?

Na pierwszym spotkaniu zwykle omawiamy, co takiego się dzieje, że para postanowiła poszukać pomocy, gdzie widzą problem i co by chcieli osiągnąć. Upewniam się, że oboje mają taką wolę, żeby nad tym pracować. Wspólnie się temu przyglądamy. Na przykład przychodzi para, która nie jest zadowolona z seksu. Powiedzmy, że ona nie ma na niego ochoty, a on się skarży, że ona jest pasywna. I wciąż jej to wypomina. Chciałby aktywnej partnerki, a ma zbolałą, schowaną. Chciałby, żeby bardziej o siebie dbała, odważniej się ubierała itp. Terapeuta od razu dostrzeże, że on chciałby pewnej siebie kochanki, a wysyła jej komunikaty, że jest kiepska. Więc ona tym bardziej niknie, nie ma ochoty, traci pewność siebie. Na spotkaniu pary jesteśmy w stanie wyłapać takie rzeczy i możemy z nimi eksperymentować, próbować to zmieniać, aby oni mogli dostać to, czego chcą od siebie.

Ile to może trwać? Jak długo trwa terapia?

To zależy, jaką metodą się pracuje, z jakim problemem. Powiedziałabym, że średnio to może być kilkanaście spotkań raz w tygodniu.

Czasami, jeżeli ktoś jest jeszcze w swojej terapii indywidualnej, bo na przykład jak Bartek leczy depresję, to żeby to wszystko nie było zbyt intensywne, umawiamy spotkanie raz na dwa tygodnie. Oczywiście kiedy ktoś jest pod opieką psychiatry czy w trakcie indywidualnej psychoterapii i rozpoczyna jeszcze terapię par – powinno być to uzgodnione ze wszystkimi specjalistami. Te działania nie powinny się zakłócać. Spotkania rzadsze niż raz na dwa tygodnie moim zdaniem nie są efektywne.

Czyli w ciągu paru miesięcy możemy uleczyć swoje relacje z partnerem.

Wiesz, nie chciałabym, żeby ktoś przywiązał się do takiej myśli, ale czasami nawet po pierwszym spotkaniu ludzie mówią: „zastanawialiśmy się, czy przychodzić na drugą wizytę, bo właściwie jest już dobrze, wyszliśmy stąd i zaczęliśmy rozmawiać” albo „tyle rzeczy usłyszeliśmy, o których sobie nie mówiliśmy, że zobaczyliśmy to w innym świetle”, albo znowu „jak zaczęliśmy rozmawiać o seksie, to zaczęliśmy też mówić o swoich potrzebach, tak się nakręciliśmy, że od tamtej nocy jest między nami zupełnie inaczej”. Rozmowa – klucz, który otwiera naprawdę wiele drzwi. Ważne! Rozmowa to nie monolog i recytacja listy oskarżeń pod adresem partnera. Siadając na kanapie w gabinecie terapeuty, powinniśmy chcieć się wzajemnie wysłuchać i zrozumieć, wspólnie poszukać rozwiązań.

Każdej parze seksuolog może pomóc?

Nie. Ludzie przychodzą do gabinetu w różnej kondycji, z rożnym nastawieniem. Spotykam pary, gdzie jedna osoba już jest zdecydowana, by odejść, albo mają nierealistyczne oczekiwania, że przyjdą, dostaną cudowną receptę i wszystko się zmieni.

5 Delikatne sprawy

W kochaniu, gdy szczerości brak –
czy warto ciągnąć bal?…

Agnieszka Osiecka, Gdzie kochają nas

Marzena i Łukasz

Jeśli można się wyspecjalizować w „pierwszym wrażeniu”, to Marzena bez wątpienia miała w tej konkurencji czarny pas. Gdy wchodziła do pomieszczenia, oczy wszystkich obecnych patrzyły tylko na nią. Mężczyźni gubili wątki rozmów, a kobiety… kobiety nie zawsze wiedziały co czuć. Z jednej strony coś kłuło w bok, kiedy partner choć na chwilę zawieszał na innej kobiecie wzrok, z drugiej w Marzenie wiele było „za”. Za wysokie obcasy, za dużo skóry, za długie rzęsy i za bardzo sztuczne.

Prowadziła z powodzeniem niewielki salon fryzjerski. Dwoje dzieci w wieku szkolnym. Normalne, zapracowane życie.

Łukasz cieszył się, że ma żonę, za którą oglądają się mężczyźni. Nigdy jej też nie pospieszał, kiedy rozpoczynała poranne rytuały piękności. Doceniał, że się stara, że jest seksowna, lubił ją obserwować, kiedy jeszcze w piżamie siedziała przed lustrem w ich sypialni i nakładała mazidła, w których naczelny wojskowy chemik nie połapałby się lepiej od niej. Patrzył i cierpliwie czekał na koniec tych porannych przeobrażeń, by zawieźć ją do pracy. Czasem miał wrażenie, że Marzena chowa się za tymi warstwami makijażu, uzbrojona w niego była jakby dalej. Nie mógł jej wtedy pocałować, „bo rozmażesz”. Pewnie dlatego najbardziej lubił ją rano, kiedy mógł ją klepnąć w męczony na siłowni tyłek, gdy stała przy ekspresie do kawy.

Nie mówił tego często, właściwie, bądźmy szczerzy, nigdy tego nie mówił, ale był z niej dumny. Zakład fryzjerski rozkręciła od zera, wynajmując na początku małe pomieszczenie z dwoma fotelami. Widział, że ciężko pracowała i wiele się uczyła. Sam harował i dobrze zarabiał, ale był wdzięczny, że jego żona – choć mogłaby korzystać z tego, że dobrze wyszła za mąż – nie jest bluszczem, a partnerką. Że wzięła na siebie część finansowych domowych zobowiązań.

Wydaje się, że dziewczyna, która tak bardzo zaznacza swoją seksualność i kobiecość, nie ma żadnych kompleksów i problemów, a w gabinecie seksuologa może szukać co najwyżej pomocy w uspokojeniu zbyt wybujałych potrzeb.

Było zupełnie odwrotnie. Nigdy nie czuła pożądania. Nigdy nawet nie pomyślała, że coś jest podniecające, sprawia, że serce i oddech przyspieszają. Już w liceum, kiedy koleżanki opowiadały sobie o pierwszych doświadczeniach seksualnych, o tym, co działo się wtedy z ich ciałem, ona zmyślała. Składała do kupy ich historie i lepiła własną. W jakimś sensie czuła się okradziona, oszukana. Brakowało jej czegoś, co dostali przecież wszyscy. Była gorsza. Stąd te wszystkie panterki, doklejane paznokcie. Zasłona, za którą kryła to, czego wstydziła się najbardziej, swoją największą tajemnicę. Nikt o tym nie wiedział. Nawet mąż, przed którym od zawsze udawała. Kochała go, nie chciała, żeby czuł, że czegoś w ich związku brakuje. Oczywiście ich stosunki nie były tak częste, jak by tego chciał. Czasem widział, że Marzenę coś hamuje, że musi się napracować, by doszło między nimi do zbliżenia. Podejrzewał nawet, że po prostu się jej nie podoba.

‒ Powiedz mi prawdę, masz kogoś? ‒ Nie miała już siły odpowiadać na podobne pytania. Gdy je zadawał, czuła się, jakby popychał ją w przepaść, na dnie której były poranione uczucia Łukasza. I ten potworny wstyd.

Tak naprawdę nad przepaścią stali oboje. Ona lękała się zranić męża i powiedzieć mu prawdę o sobie, on bał się, że ją straci, że nie zasługuje na tak piękną kobietę.

Starał się więc jak mógł. Obdarowywał żonę drobiazgami, a w jej salonie niemal zawsze stały świeże kwiaty przysłane kurierem przez Łukasza. Tak po prostu, żeby dobrze się czuła.

Na początku było łatwiej. W udawaniu tak się wyspecjalizowała, że Łukasz miał pełne prawo podejrzewać, że jest nieziemskim kochankiem. Z czasem kiedy urodziły się dzieci, a ona miała coraz więcej klientek i – co za tym idzie – pracy, wracała do domu coraz bardziej zmęczona i z coraz większą niechęcią i złością przekraczała próg sypialni.

Justyna: Zastanawiam się, czy naprawdę łatwiej całe życie udawać niż przepracować to raz i mieć za sobą.

Anna: Wiesz, tak naprawdę to ani jedno, ani drugie wyjście nie jest łatwe. Jako terapeuta jednak zawsze zalecę pracę nad sobą i swoimi potrzebami. Lub ich brakiem.

Udawałaś kiedyś orgazm?

Pamiętam, że raz mi się to zdarzyło. To były początki moich doświadczeń seksualnych. Szczerze mówiąc, nie bardzo już pamiętam, jaki był powód… Może byłam ciekawa, czy da się to zagrać? I rzeczywiście, jest to możliwe. Tylko, w moim odczuciu, bezsensowne.

Wiele kobiet udaje?

Na szczęście granie przed partnerem w seksie to raczej smutny wyjątek. Pacjentki seksuologów, które zgłaszają problem braku orgazmu, najczęściej rozmawiają na ten temat ze swoimi partnerami. Oni wiedzą, czy ona osiąga orgazm podczas pieszczot oralnych, czy tylko podczas masturbacji, czy nigdy. Bywają też takie pary, gdzie on nie dopytuje, w ogóle nie interesuje się tym. Ona nic nie mówi, ale i nie udaje. Tyle ogólnie, ale w szczegółach może to wyglądać trochę inaczej. Gdyby postawić pytanie, czy choć raz zdarzyło ci się udawać orgazm, spora część kobiet mogłaby odpowiedzieć twierdząco. Gdyby panowie mieli taką możliwość i można by było zagrać erekcję, pewnie wielu też by z tej okazji skorzystało.

Z jakich powodów? Szczerze powiedziawszy, gdybym miała odpowiedzieć na to pytanie, to chyba powodem była chęć szybszego zakończenia czegoś, co po prostu nie szło…

Kobiety udają orgazm lub ukrywają, że go nie mają, z wielu powodów. Jedne się tego wstydzą, inne chcą właśnie, żeby było już po wszystkim. Orgazm przecież kończy zbliżenie. Jeszcze inne chcą w ten sposób spełnić oczekiwania partnera. Zdecydowanie zawsze jest to błędem.

Mówisz, że chcą spełnić oczekiwania partnera… Ale oszukują. Myślę, że partner ma prawo tak się czuć, właśnie oszukany.

Zgadzam się. Poza tym wprowadzany w błąd przez lata może powtarzać te same techniki seksualne, które kobiecie wcale nie sprawiają przyjemności. Horror! Ale wiesz, myślę, że warto pamiętać, że sam orgazm to tylko jeden ze sposobów odczuwania przyjemności seksualnej. Jeśli się na nim i tylko na nim skupimy, możemy przegapić lub umniejszyć inne przyjemności. Mówię o bliskości z partnerem czy partnerką, samym odczuwaniu podniecenia, doświadczaniu intymności, wolności, nieskrępowanej ekspresji seksualnej, poczucia własnej zmysłowości, zatracenia, zapomnienia…

Na pierwsze spotkanie z terapeutą weszła pewnym krokiem, choć w bardzo wysokich szpilkach. Wszystko w jej wizerunku było sexy. A w każdym razie miało takie być. Łatwo możesz to sobie wyobrazić: czarne skórzane, niebotycznie obcisłe spodnie, zwiewna koszula w zwierzęcy wzór, mocno rozjaśnione włosy, doczepione rzęsy. Każdy szczegół, którym mogła podkreślić swój wizerunek i seksualność, był wyeksponowany. Dopiero po chwili można było zobaczyć JĄ. Zagubioną i wystraszoną.

Z jednej strony sprawiała wrażenie, że jest jej niewygodnie. Nie tyle w fotelu, w którym usiadła w gabinecie terapeuty, a we własnej skórze. Wierciła się, nie mogła znaleźć odpowiedniej pozycji. Bez przerwy coś poprawiała, rozpinała i zapinała skórzany żakiecik, szukała najkorzystniejszego ułożenia nóg. Zachowywała się trochę jak w salonie fotograficznym, kręciła się, by możliwie najlepiej wyglądać „w kadrze”. Widać było, jak wiele kosztuje ją to spotkanie. Z drugiej strony zachowywała się, jakby na środku gabinetu siedziała zupełnie naga. Jakby jej tajemnice były wypisane na jej ciele. Wszystkie obawy, cały ten strach, który nosiła w sobie, zobaczył światło, gdy zaczęła mówić. Powoli, starała się przemyśleć każde zdanie. Bardzo trudno było jej rozmawiać na temat seksu i seksualności. Sformułowanie „seks analny” była w stanie wypowiedzieć po kilku minutach zmagania się ze wstydem. Wtedy też w jej oczach pojawiły się łzy. Tama puściła.

„Ja nie wiem, co to jest pożądanie. Nie wiem. Może sobie to pani wyobrazić? Mnie to tylko męczy, to kolejny domowy obowiązek. Kocham męża jak nikogo na świecie, wiem, że to dla niego ważne, wiem, ale nie rozumiem. I tak było zawsze. Pocałunki są przyjemne, oczywiście, ale dla mnie na tym może się kończyć… Przecież ja go całe życie oszukuję… Myślałam, że to się jakoś obudzi, że może przyjdzie później…” Ukryła twarz w dłoniach. Poczuła się, jakby ktoś zabrał jej z pleców kamień, który dźwigała przez całe życie.

Po raz pierwszy głośno powiedziała o swoim największym strachu, największej tajemnicy. Ulga była nie do opisania. Wiedziała jednak, że jeśli naprawdę chce się wyzwolić, musi przejść jeszcze bardzo długą drogę. Nie była pewna, czy jest na nią gotowa.

Justyna: Co to jest orgazm? Niby większość wie…

Anna: Zdziwiłabyś się. Pacjenci często mają wątpliwości i pytają, czy to, co przeżywają, to jest orgazm.

Jeśli mają wątpliwości i muszą pytać… to chyba to nie jest orgazm….

Można przeżywać orgazm z różną intensywnością, w ciszy lub z krzykiem. Niektórym orgazmom towarzyszy śmiech, innym płacz. Stąd wątpliwości – czy to orgazm, jeśli nie wygląda tak jak na filmie porno lub koleżanki opisują go inaczej?

Czy orgazm to rzeczywiście taki problem? Tak trudno jest kobietom go osiągnąć?

Nawet kilkumiesięczna dziewczynka może przeżywać orgazm. Niemowlę wywołuje go, stymulując łechtaczkę, zwierając nóżki i kołysząc się. Oczywiście nie jest to świadome zachowanie seksualne i dziecko nie wie jeszcze, że przyjemność i odprężenie, które odczuwa, to właśnie orgazm.

Tym bardziej zastanawia, dlaczego część z nas w dorosłym życiu traci łatwość zatracania się w tym?

Zdolność przeżywania orgazmu przez kobietę zależy od wielu czynników – hormonalnych, neuroprzekaźników, kondycji mięśni dna miednicy, kondycji psychicznej, jakości relacji z partnerem, ogólnego stanu zdrowia. Osiągnięcie satysfakcji może być czasem utrudnione nawet przez zwykłe przemęczenie czy zażywane leki, że nie wspomnę o zbyt niskim podnieceniu. Kobieta jakby czuje, że nie jest w stanie wejść na ten szczyt. Także depresja może powodować, że czerpiemy mniejszą przyjemność z seksu. Część kobiet jako powód podaje także problemy seksualne partnera i wiążący się z nimi lęk – na przykład, że nie zdążę osiągnąć orgazmu, bo partner bardzo szybko kończy stosunek lub w trakcie zbliżenia traci erekcję. Niektóre mają orgazm, ale tylko same, nie mogą go osiągnąć w obecności drugiej osoby.

No dobrze, to o czym mówimy? Czym więc jest orgazm? Co się dzieje w naszym ciele i z naszym ciałem w tym kulminacyjnym momencie?

Doznanie rozkoszy – to wiemy – połączone z objawami somatycznymi. U obu płci następują skurcze mięśni, w tym – uwaga – skurcz zwieraczy odbytu. Kobieta czuje skurcze pochwy, powtarzające się od kilku do kilkunastu razy. Kurczy się trzon macicy. Na skórze występuje rumieniec seksualny. U mężczyzn występują natomiast skurcze cewki moczowej. Przyspieszają: oddech, bicie serca i ciśnienie krwi.

Niektórzy wspomną także o odmiennym stanie świadomości, o przeżyciu duchowym, o jedności z partnerem i z całym światem.

Tak, definicje orgazmu zawierają także informację o odmiennym stanie świadomości. Ale nie proś mnie, żebym ten odmienny stan opisała w kategoriach medycznych czy psychologicznych. Próba zdefiniowania seksu to jak próba zdefiniowania i zamknięcia w ramy jazzu. W Wikipedii przeczytasz, że jazz to połączenie muzyki zachodnioafrykańskiej i europejsko-amerykańskiej, ludowej, artystycznej i rozrywkowej. Ale czy to pozwoli poczuć klimat, stworzyć jakieś wyobrażenie o nim dzięki takiemu opisowi? Nie da się opisać przeżywania orgazmu lub dobrego koncertu jazzowego, bazując na tych definicjach.

Nie wiem, czy mogę powiedzieć, że to stereotyp, ale… chyba utarło się, że to kobiety jest trudniej doprowadzić do orgazmu. Z czego to wynika? Bardziej złożona maszyneria? W jakimś filmie słyszałam, że mężczyzna ma tylko jedną wajchę, wystarczy pociągnąć… Generalnie, że kobietę łatwiej doprowadzić do szału niż do orgazmu.

Rzeczywiście, na jednego mężczyznę skarżącego się na brak przeżycia orgazmu przypadnie kilkadziesiąt pacjentek z tym samym problemem. Warto podkreślić, że w przypadku obu płci nie każde zbliżenie musi się zakończyć orgazmem. Pojedyncze przypadki, kiedy nie możemy się skoncentrować, czujemy, że to może po prostu nie nasz dzień – nie muszą nas niepokoić.

Mężczyźni miewają takie problemy, z jakimi zmaga się Marzena?

Oczywiście. Trudno o dokładne dane dotyczące braku orgazmu u mężczyzn, zwłaszcza że jest on często utożsamiany z wytryskiem. Tymczasem panowie mogą przeżywać orgazm bez wytrysku, a także mieć wytrysk bez przeżycia orgazmu.

Przyczyny?

Na pewno wiek, orgazm może być trudniejszy do przeżycia w miarę starzenia się organizmu. Do jego braku mogą przyczynić się także zmiany pozapalne, zabiegi operacyjne, choroby neurologiczne, uszkodzenia rdzenia kręgowego, a nawet cukrzyca. Sporą rolę na tym polu odgrywają także używki. W niewielkich dawkach alkohol może działać jak afrodyzjak, ale w większych stępia reakcje seksualne. Zaburzają je także narkotyki. Nawet jeśli w początkowej fazie wydaje się, że ułatwiają osiągnięcie orgazmu, to w dłuższej perspektywie zaburzają cykl reakcji seksualnych.

Marzena, by naprawdę zmienić swoje życie, jakość swojego małżeństwa, chyba powinna zdobyć się na szczerość. Na pewno będzie to bolesne i dla niej, i dla Łukasza, ale czy jest inna droga?

Moim zdaniem do prawdziwej zmiany jest tylko jedna droga, ta, o której mówisz. Marzena powinna zdobyć się na szczerą rozmowę, przyznać, że zawsze miała dosyć niskie libido, a teraz czuje, że jej potrzeby seksualne zbliżyły się do zera. Powiedzieć, że wybrała się do seksuologa.

A co może zrobić Łukasz?

Myślę, że dać jej czas. Ale wcześniej dać czas sobie. Nie ma co się łudzić. To będzie da niego szok. Ta żona, ten ideał, który tak kocha, jest innym człowiekiem niż przez całe wspólne życie uważał. Wchodzą na kruchy lód.

Łukasz się wyprowadził. Wyszedł z domu niemal tak, jak stał. Złość mieszała się z potwornym cierpieniem. Równie dobrze Marzena mogła mu powiedzieć, że od lat ma kochanka. Że prowadzi podwójne życie. „Proszę cię, dokończmy tę rozmowę. Nawet jeśli ma być ostatnia” – Dostał tego SMS-a od Marzeny chwilę po tym, jak wyszedł. W hotelu czytał go tysiące razy. Po dwóch tygodniach drżącą ręką odpisał: „Przyjadę po ciebie o 18:00”.

Wsiadła do samochodu bez słowa. Widziała, że Łukasz nie sypia dobrze, był niestarannie ogolony, w wymiętej koszuli. Chyba wypił dzień wcześniej sporo alkoholu. Ona zresztą też.

Automatycznie pojechał do restauracji, w której zawsze świętowali rocznicę ślubu. Gdy otwierał jej drzwi, poczuł, że to głupie. Że już przecież w ich wspólnym życiu chodzi o coś zupełnie innego. Przez ostanie dwa tygodnie, kiedy na wszystkie możliwe sposoby analizował to, co usłyszał, jak wariat próbował przypomnieć sobie każde zbliżenie z żoną, szukał, co przegapił. Czuł się na zmianę jak oszukany jeleń i kompletny idiota, który nie widział, że jego dotyk, pieszczoty są do niczego.

Tego wieczora siedzieli razem do rana. Łukasz zrobił bardzo wiele, by zrozumieć, a Marzena, by nie ranić bardziej, niż to w tej sytuacji było i tak już nie do uniknięcia. Chciała, żeby wrócił do domu. Bardzo. Ale też rozumiała jego obawy. Jeśli prosiła, by dał jej czas na pracę nad sobą i swoim ciałem, sama też była mu ten czas winna. Obiecał, że spróbuje, ale nie był gotów na powrót do domu. Jeszcze nie. Wciąż nie umiał wrócić do codzienności, ale przyznał w duchu, że ta rozmowa z żoną bardzo wiele mu dała. Zobaczył, że ona cierpiała. Przez całe ich wspólne życie po cichu cierpiała. Zobaczył, jak wiele kosztowała ją prawda i chyba tego wieczoru zrozumiał, że powiedziała mu ją z miłości. Następnego dnia kurier znów przyniósł do salonu Marzeny świeże kwiaty.

Justyna: Co z nimi będzie?

Anna: Dadzą sobie nawzajem cierpliwość i czas. On jej, żeby zaczęła chcieć seksu i odczuwać przyjemność, żeby potrafiła się koncentrować na swoich odczuciach, a nie na tym, jakie sprawia wrażenie. Ona jemu na to, by znów mógł jej zaufać.

Zbliżą się do siebie?

Tak. Oczywiście nie od razu. Stopniowo Marzena zacznie obdarzać Łukasza pieszczotami. Być przy nim w intymnych chwilach, z całym oddaniem i miłością.

A ona?

Nie będzie stymulowana, dopóki nie będzie na to gotowa i nie będzie czuła podniecenia. Za to zacznie siebie obserwować, zwracać uwagę na to, co przyjemne. Będzie się starała polubić swoje ciało. Ważne, żeby zaczęła zwracać uwagę na sygnały płynące z niego, na przykład świadczące o podnieceniu, które wcześniej ignorowała. Będzie sprawdzać, co jej sprawia przyjemność. Musi też nauczyć się przekazywać to mężowi, by razem mogli wykorzystywać te doświadczenia.

A czy podobne problemy są zawsze tylko w głowie? Chodzi mi o to, czy zdrowie kobiety, jego gorszy stan może wpłynąć na tak niskie libido jak w przypadku Marzeny?

Nie tylko może, ale i wpływało. W przypadku Marzeny swoje dołożyła niedoczynność tarczycy. Gdy zaczęła ją leczyć, wiele się zmieniło. Czuła się lepiej, była mniej zmęczona, miała więcej energii i lepszy nastrój. Zawsze warto, by pacjent z podobnymi problemami skonsultował się z lekarzem. Zrobił badania hormonów płciowych i hormonów tarczycy, morfologię – po to, żeby sprawdzić, czy czynniki zdrowotne mogą negatywnie wpływać na seksualność.

Po miesiącu Łukasz wrócił do domu. Szybko przyznał, że to była dobra decyzja, bo będąc bliżej żony, łatwiej mu było widzieć zmiany, jakie w niej zachodzą i pracę, jaką wkłada w ich związek. Postanowił dać jej absolutną swobodę. Obdarzał ją pieszczotami, ale tak, by nie przekroczyć granicy, starał się, by nie czuła presji, a jego dotyk kojarzył się jej bardziej z czułością niż seksualnością. Nie chciał, by pomyślała, że cokolwiek próbuje na niej wymusić.

Tymczasem jego żona zaczęła się zmieniać. To były niuanse, przynajmniej na początku. Najpierw zauważył, że Marzena pojechała do salonu w adidasach. Nadal wyglądała pięknie, ale ten drobny szczegół wiele zmieniał u kobiety, która pilnowała, by nawet na zakupach, być „pod linijkę”. Stopniowo jak – tym razem szczerze – zbliżała się do męża, poznawała siebie, zaczęła… naturalnieć. Jej mocno rozjaśniony kolor włosów wydał się jej pewnego dnia zbyt agresywny. Poprosiła fryzjerki w swoim salonie, by dobrały jej ciemniejszy odcień.

Z czasem zauważyła, jak wielką przyjemność sprawia jej obdarowywanie Łukasza pieszczotami. Sama też zaczęła dotykać się przy nim.

Dwa miesiące później zdecydowali się wspólnie wyjechać na weekend. W Krakowie był koncert zespołu, który uwielbiali jeszcze przed ślubem. Pojechali bez dzieci, tylko oni i elegancki hotel niedaleko Kazimierza.

Marzena cieszyła się na te krótkie wakacje. Postanowiła, że na koncert założy ulubione imprezowe dżinsy wyszywane diamencikami i obcisłą koszulkę z odkrytymi plecami. W ostatniej chwili jednak zastąpiła je czerwoną sukienką z rozkloszowanym dołem.

W hotelu, gdy kończyła makijaż, do łazienki wszedł Łukasz. Spojrzał na jej odbicie w lustrze, łagodniejsze, subtelniejsze. Położył dłonie na jej biodrach, pocałował w kark. Uśmiechnęli się do siebie w lustrze.

Marzena dokończyła makijaż. Łukasz pogwizdywał przed lustrem przebój „ich” zespołu i dopinał guziki koszuli. Obserwowała przez chwilę, jak silne męskie palce próbują przepchać małe guziki przez dziurki w materiale. Zaskoczyła ją myśl, że nigdy nie zastanawiała się, jak bardzo lubi jego dłonie i przedramiona. Męskie, silne, kształtne.

‒ Łukasz…

Odwrócił się w jej stronę. Tego wieczoru nie dojechali na koncert.

Justyna: Jak my sami utrudniamy sobie drogę do orgazmu?

Anna: Często na drodze staje nieefektywna stymulacja, która może wynikać na przykład z braku komunikacji między partnerami. Jeżeli ludziom trudno rozmawiać o tym, co im sprawia przyjemność, nie dowiedzą się, co tej drugiej osobie sprawia przyjemność.

Kobieta może czuć opór przed instruowaniem mężczyzny. Na przykład z obawy, że on poczuje się urażony.

Albo że przecież „powinien się domyśleć”. To droga donikąd. A to, co lubimy, tak naprawdę jest oczywiste tylko dla nas. Część kobiet czuje się też skrępowana podczas pieszczot oralnych. Nie czerpią z nich przyjemności, bo zastanawiają się czy są „tam” ładne, czy partnerowi nie przeszkadza ich zapach itp. Problemem na pewno jest także zadaniowe podejście do seksu. Inaczej mówiąc, jeśli kobieta robi wszystko tylko po to, żeby osiągnąć orgazm, jej podniecenie będzie słabsze, będzie też zirytowana.

Mam znajomą, która przyznaje, że nie potrafi szczerze przeżywać emocji w sypialni. Jest zablokowana. Owszem bywa podniecona, ale „bez przesady”. Nie umie się zapomnieć, ma potrzebę kontrolowania tego, jak się zachowuje.

Z pewnością w jej przypadku zbyt silne podniecenie sprawiłoby, że zaczęłaby się czuć niepewnie, zagrożona, miałaby potrzebę jakoś nad tym zapanować. Czyli właśnie kontrolować sytuację. To wszystko robi nieświadomie, ale niestety, nie da się być jednocześnie oceniającym obserwatorem i zatracić się w orgazmie.

A jak sobie pomóc w osiągnięciu rozkoszy? Da się w ogóle?

Części osób pomagają fantazje. Snują je w głowie lub proszą partnera, by do nich mówił, opowiadał. Inni potrzebują stosunku, jeszcze inni pieszczot oralnych, dla niektórych konieczna jest równocześnie stymulacja sutków. Najważniejsze to po prostu cierpliwie sprawdzać, czego się chce, co działa. Kobieta może z partnerem próbować nowych doznań i pieszczot, ale też może to sprawdzać sama, na przykład dotykać łechtaczki w trakcie stosunku. Ważne jest także pozytywne nastawienie do samej siebie i partnera, brak ukrytych konfliktów. Niektórym pomaga poczucie bezpieczeństwa w sytuacji seksualnej, a za nim, albo raczej przed nim, kroczy akceptacja swojego ciała, swojej ekspresji seksualnej.

W Jedz, módl się, kochaj jest taka scena, kiedy przyjaciółka Elisabeth (Julia Roberts) waha się, czy zjeść pizzę, bo odkąd mieszka w Rzymie, tak rozsmakowała się w tamtejszym pysznym jedzeniu, że przytyła i nie czuje się swobodnie w łóżku. Elizabeth ją zapytała, czy tamta rozebrała się kiedyś przy mężczyźnie? I czy kiedy to zrobiła, któryś poprosił, żeby wyszła albo sam wyszedł? „Nie obchodzi go to. Jest w pokoju z nagą dziewczyną, wygrał na loterii”.

Bernadeta i Radek

Na początku to było jak lekkie łaskotanie. Coś przeszkadzało, kusiło w głowie i schodziło w dół mrowieniem. Włosy, piersi, pupa – to było na drugim miejscu. Żeby nie powiedzieć na końcu. On kochał kobiece stopy. Zanim jeszcze wiedział, jakie ma cycki, znał każdy szczegół pedicure’u.

Pamięta to lato, kiedy pierwszy raz zwrócił uwagę na stopy mamy. Miała białe sandałki i paznokcie pomalowane krwistoczerwonym lakierem. Szczupłe, opalone palce odbijały się na tle bieli skórzanej podeszwy. Tamtego lata pierwszy raz się masturbował. Nie, nie czuł się źle z tym, że to matka poniekąd była tego przyczyną, bo chodziło tylko o stopy. Matka w tamtej chwili nie istniała. Żadna kobieta mogła nie istnieć.

W domu był specjalistą od czyszczenia butów. Raz w tygodniu rozkładał na podłodze w przedpokoju gazetę, wystawiał wszystkie używane buty i para po parze czyścił. Najpierw dokładnie wilgotną ściereczką przecierał z błota i kurzu, potem nakładał pastę, po równo na każdą ze stron. Zawsze miał silne ręce, więc wypastowane przez niego botki matki lśniły. Mówił, że się przy tym relaksuje, a jego mama i siostra były szczęśliwe, że to niewdzięczne zadanie bierze na siebie jedyny w domu mężczyzna.

Bernadetę poznał na studiach, na obozie koła naukowego w Dziwnowie. Grali w siatkówkę, Berni źle stanęła i skręciła kostkę. Ponieważ Radek miał skończony kurs ratownika, koledzy zawołali go na pomoc wrzeszczącej z bólu dziewczynie. Zanim stopa spuchła na dobre, zdążył zauważyć, że na jednym z paznokci odprysnął lakier, zostawiając białą plamkę na brzegu. Wstydził się tego potem, ale na początku nie mógł zapamiętać jej oryginalnego imienia. Za to obraz jej stóp miał odbity w pamięci. Potrafił odtworzyć każdą krzywiznę, stwardnienie, pamiętał nawet, że ma maleńki pieprzyk na małym palcu. Tuż pod paznokciem.

Po tygodniu od wypadku, kiedy Bernadeta mogła już
w miarę sprawnie kuśtykać, a ból nie dokuczał aż tak bardzo, dotarła do jego pokoju w akademiku, z czekoladą – prezentem za to, że otoczył tak profesjonalną opieką ją i jej stopę.

To wtedy zaczęli się spotykać. Najpierw zabrał ją na kawę, nie mogła jeszcze wtedy swobodnie chodzić, w knajpie położyła stopę na krześle, tuż obok jego ręki. Opuchlizna co prawda już zeszła, ale lekarz radził, żeby wciąż oszczędzała nogę. Wyciągnął telefon.

‒ Co robisz?

‒ Muszę uwiecznić jedyny powód, dla którego kobieta ma mnie za bohatera!

Nieskończoną liczbę razy masturbował się potem, patrząc na zdjęcie jej stopy. Zadbanej i pomalowanej specjalnie dla niego.

Spotykali się przez rok. Na kolejnym, ostatnim obozie koła naukowego, podczas wspólnego ogniska ich przyjaciel zaczął grać na gitarze jeden z tych romantycznych kawałków, które zna każdy, kto choć raz był na młodzieżowym obozie. To był umówiony znak. Radek uklęknął przed Bernadetą i wręczył jej pierścionek. Tej nocy po raz pierwszy fizycznie się do siebie zbliżyli. Przytulali się, głaskali, całowali. Oboje pochodzili z katolickich rodzin, nawet więc nie myśleli o tym, że mogą iść do łóżka przed ślubem. Razem natomiast co niedzielę byli w kościele. Czuli, że to ich spaja, zlepia. Że daje im siłę, by czekać na siebie, choć pożądanie pulsowało pod skórą. Było wiele nocy, kiedy ocierali się o siebie w piżamach, ona drżała z podniecenia, on mówił, że bez ślubu nie może, że się wstydzi. By ją zrelaksować, dać czułość i bliskość, masował jej stopy. I też drżał. Ona się rozluźniała, on płonął. Dlaczego?

Podczas tych wspólnych spalających i przecież niemal grzesznych chwil jedyne, o czym myślał, to ssanie jej palców, przesuwanie językiem po wgłębieniu na spodach stóp, patrzenie, jak obejmuje nimi jego penisa. Przesuwa wzdłuż, powoli i coraz szybciej. „To tylko fantazja, erzac”, tłumaczył sobie. Wiedział, że wszystko się zmieni, kiedy, już po ślubie, będzie mógł dotknąć jej ciała. Pieścić ją w tych najbardziej intymnych, najbardziej zakazanych i najbardziej spragnionych miejscach.

Justyna: Co takiego jest w tych stopach…? Też znam wielu mężczyzn, którzy mają do nich słabość.

Anna: Stopa to ważny sygnał płciowy, poniekąd wyznacznik różnic między nami – mężczyźni mają duże stopy, a kobiety małe. Kobiety mają też węższą piętę w stosunku do nasady palców. W Chinach drobna kobieca stopa jest uważana za bardziej seksowną część ciała niż nogi czy piersi. Tamtejszych mężczyzn od zawsze podniecała bezradność, dlatego kobiety krępowały sobie stopy, sprawiając, że te, co prawda deformowały się, ale też pozostawały małe. W dodatku ze skrępowanymi stopami trudno było im się poruszać, co stanowiło dodatkowy bodziec.

Wąski nosek i jedenastocentymetrowy obcas – większość z nas ma kilka par takich narzędzi tortur. Wszystkie od wieków wciskamy się w takie buty, by nasze stopy wydawały się mniejsze. Przecież dlatego powstały szpilki – gdy pięta jest uniesiona, stopa wydaje się mniejsza. Zresztą same kobiece buty też są symbolem. Na królewskich dworach z damskich pantofelków pito szampana i wino, we Francji panna młoda zachowuje ślubne pantofle, żeby zapewnić sobie szczęśliwe życie małżeńskie, a na Sycylii dziewczyna chcąca wyjść za mąż śpi z pantoflem pod poduszką.

Jeśli wejdziemy głębiej w erotyczne obsesje i fetyszyzm, zauważymy, że zwykle dotyczą one szpilek. W seksualnych fantazjach taki but jest narzędziem tortur, jakie kobieta zadaje masochiście, na przykład depcząc go. To wszystko prawda, ale nie tylko o wygląd stóp czy butów chodzi. Na skórze stóp znajdują się gruczoły, które wydzielają zapach charakterystyczny dla danej osoby. To taki niepowtarzalny ślad zapachowy. Dawniej, gdy nie noszono jeszcze butów, był to bardzo użyteczny system sygnalizacji.

Zastanawiam się teraz, czy bajka o Kopciuszku to na pewno bajka dla dzieci…

Desmond Morris, autor książki Naga małpa pisze, że książę w tej bajce to fetyszysta, który szuka partnerki z małymi stopami. On też przekonuje, że nasz mózg w chwili podniecenia odbiera pewne części ciała jak echo innych organów. Usta przywołują na myśl wargi sromowe, sztywne palce – penisa, ssanie dużego palca u stopy daje wrażenie zaciskania ust wokół ogromnego sutka, a footjob, czyli wprowadzanie penisa między złączone stopy partnerki, przypomina penetrację pochwy.

I znów, przez usta, palce i sutki wracamy do stóp…

W świecie fetyszyzmu niepodzielnie panuje podofilia, czyli erotyczna fascynacja damskimi butami i stopami, ale tak zwany parcjalizm seksualny, czyli wywoływanie silnego podniecenia konkretną częścią ciała, mogą wywoływać też: biust, dłonie, uszy, nawet proteza. Fetyszyzm w ogóle jest chyba najczęściej występującą formą dewiacji seksualnej. Wszystko może nim być. Praktycznie każda część ciała, przedmiot, nawet sytuacja. Ma nieograniczone formy i przejawy. Zafascynowany tym Zygmunt Freud napisał w Trzech rozprawach z teorii seksualnej: „Żadna inna granicząca z patologią odmiana popędu seksualnego nie może sobie rościć tak wielkiego prawa do naszego zainteresowania jak ta”…

Jeśli spojrzymy za siebie, zauważymy, że części ciała czy rzeczy, które były przedmiotem pożądania, zmieniały się na przestrzeni wieków. Przecież dawniej panowie szaleli na myśl o jedwabnej rękawiczce jakiejś damy. Dziś niektórzy to samo czują na widok lateksowego gorsetu czy kozaków.

W XIX wieku podobnych emocji, jak dziś kobiece stopy, dostarczały panom dłonie. Fetyszem bywają także włosy, ubranie, określony model bielizny, wszystko, co z jakichś powodów umożliwia osiągnięcie zaspokojenia seksualnego. Oczywiście każdy preferuje określony typ urody i charakteru potencjalnego partnera, ale dla fetyszysty liczy się tylko jedna wyizolowana cecha.

Powiedziałaś „wszystko, co z jakichś powodów umożliwia osiągnięcie zaspokojenia seksualnego”. Z jakich powodów? Jak w ogóle powstaje ten mechanizm, dlaczego jedni uwielbiają kobiece piersi, inni kolana, a jeszcze inni zapewniają, że w ogóle nie mają fetyszy.

Jestem skłonna zgodzić się z neurologiem Larrym Youngiem i dziennikarzem Brianem Alexandrem, autorami książki Chemia między nami, że wszyscy jesteśmy w mniejszym lub większym stopniu fetyszystami.

Śmiała teza.

Ale czy absurdalna? Wszyscy przecież rozwijamy pewne specyficzne, silne seksualne preferencje. Coś, co, powiedzmy, lubimy najbardziej. Według Younga i Alexandra fetysze to skrajności tych samych mechanizmów, które normalnie pomagają ludziom uprawiać seks.

Jak to się dzieje? Jak powstają te mechanizmy? Różnią się od tych, które kształtują fetysze?

Kiedy przeżywamy orgazm mózg… hmmm… dostaje nagrodę. Jest pobudzony. Do krwi zaczyna się sączyć oksytocyna, zaczynamy czuć się lekko senni, bo w mózgu powstają endokannabinoidy, czyli substancje podobne do THC.

Inaczej mówiąc, mamy mały haj, bo THC to składnik marihuany.

Na ten haj składa się jeszcze więcej chemii. Serotonina wywołuje uczucie spokoju, spełnienia i satysfakcji. Endorfiny zalewają układ limbiczny oraz obszary podwzgórzowe. W dłuższej perspektywie efekt jest taki, że spodziewamy się nagrody, ilekroć pojawią się bodźce skojarzone z tym doświadczeniem.

Reagujemy jak pies Pawłowa. Im częściej otrzymujemy nagrodę, tym silniejsze powstaną skojarzenia.

I tym bardziej szczegółowe – będziesz pamiętała, jak mężczyzna, z którym wtedy byłaś, pachniał, co miał na sobie, jaka muzyka leciała w tle. Z czasem to wszystko, takie, wydawałoby się niemające dużego znaczenia, szczegóły mogą się stać warunkami koniecznymi, albo bardzo potrzebnymi do osiągnięcia orgazmu. To dlatego, że nasz mózg dokładnie zarejestrował okoliczności tego intensywnie przyjemnego stanu i – upraszczając – niejako przekazał tę wiedzę do układu nagrody człowieka. W ten sposób rozwijają się nasze upodobania seksualne. Fetyszyzm powstaje, gdy w wieku dojrzewania utrwalą nam się skojarzenia przedmiotów z silnymi stanami podniecenia. W łóżku fetyszami mogą być więc rozmaite przebrania i gadżety, którymi kochankowie urozmaicają swoje życie seksualne. Szpilki, lateksowa bielizna, pończochy, wszystko, co służy budowaniu i wzmacnianiu napięcia seksualnego, które jest zaspokajane z partnerem. To jeszcze nie jest perwersja.

Ale określenie „perwersja” jest już pejoratywne. Czuję zapach grzechu…

Psychoanalitycy twierdzili, że poczucie, że robi się coś grzesznego, to pierwszy warunek aktywności perwersyjnej. To jest ta pierwsza przyczyna podniecenia seksualnego. Swoją drogą o perwersjach z jakichś powodów najwięcej pisali psychoanalitycy. O perwersji mówimy, gdy preferencje seksualne nie mieszczą się już w normach zdrowej seksualności.

Ich pierwsza noc była… zadowalająca. Oboje przecież na wspólnych lekcjach dopiero uczyli się seksu. Tak naprawdę nie mieli pojęcia, czego się spodziewać. Radek miał małe problemy z pełną gotowością. Kilka razy musiał sobie pomagać, choć przecież jego piękna żona podniecała go jak żadna inna kobieta. Stres. To na pewno stres. Z każdym kolejnym razem będzie lepiej.

Bernadeta dość szybko zauważyła, że kiedy mąż pieści jej stopy, ich współżycie wygląda zupełnie inaczej. Przede wszystkim, że Radek nie robi tego na szybko, na czas, jakby chciał mieć seks z nią już za sobą. Na początku ten pośpiech jej nie przeszkadzał. Może nie tyle nie przeszkadzał… cóż, przecież nie wiedziała, czego się po seksie spodziewać. Tym bardziej że mąż poza łóżkiem okazywał jej wiele czułości. Przez pierwsze miesiące i lata ich wspólnego życia nieraz słyszała od koleżanek, że to wielkie szczęście mieć tak dobrego, czułego i zaangażowanego partnera. On także ją samą przekonywał, że ten pośpiech, to jej się tylko wydaje, że on z nikim innym i inaczej by nie mógł… Koleżankom mówiła, że jest bosko, że nie spodziewała się nawet, że może być aż tak dobrze, a sobie tłumaczyła, że tak ma być i nawet specjalnie dla męża zaczęła wyjątkowo dbać o tę część ciała. Z czasem nauczyła się rozdzielać seks od chwil czułości z mężem, a jako stała klientka pobliskiego salonu kosmetycznego doczekała się małego rabatu na pedicure.

Słabość Radka była wybawieniem, gdy zaszła w ciążę. Z namaszczeniem masował jej zmęczone stopy, wprawił się nawet w malowaniu paznokci. To wtedy ich seks zaczął niemal zanikać. Radek tłumaczył, że nie byłby w stanie się z nią kochać, kiedy ona nosi ich dziecko.

‒ To nieprzyzwoite.

‒ Radek, przesadzasz, jesteśmy małżeństwem. Ludzie uprawiają seks, gdy spodziewają się dziecka. To nic złego, ja cię potrzebuję.

Berni musiała się poddać. Cierpiała, walcząc z hormonami, myślała, że to trzeba przeczekać. W gronie koleżanek, pytana „jak się układa”, odpowiadała niezmiennie, że Radek jest cudownym mężem. No bo przecież był. Czy czegoś jej brakowało?

Radek natomiast odetchnął. Od miesięcy docierało do niego, że normalny seks to nie dla niego. Brzydził się żoną. Kiedy zdał sobie z tego sprawę, upił się do nieprzytomności. Pierwszy raz w życiu. Dotykanie jej piersi, jej łona… samo patrzenie na nie… nie chciał.

Za to coraz częściej na widok bosych stóp żony czuł, że twardnieje. Czasem prosił ją, żeby masowała nimi jego penisa, czasem znikał w łazience i masturbował się z obrazem jej czerwonych paznokci przed oczami. Nigdy nie oglądał porno, gdzie wszystko widać, wszystko jest na wierzchu. Kiedy w sex-shopie, szukając prezentu dla kolegi z pracy na wieczór kawalerski, odkrył świerszczyka ze zdjęciami stóp obejmującymi członka, zrobiło mu się gorąco. Zdjął z półki kilka podobnych tytułów i niemal pobiegł do domu. W pracy powiedział, że się rozchorował i resztę popołudnia spędził „na lekturze”.

Gdy po porodzie Berni wróciła ze szpitala z małym Piotrusiem (imię dostał po jej ojcu i po świętym Piotrze), żadne z nich nie miało ochoty na seks. Ona, wiadomo, zmęczona porodem i pochłonięta byciem matką. Jego natomiast jeszcze bardziej zniechęcił fakt, że żona urodziła.

Wagina go brzydziła, był coraz bardziej pogodzony z tym faktem. Przed Berni jednak nie był w stanie się do tego przyznać.

Czas mijał. Bernadeta czuła się coraz lepiej i zaczęła dopominać się bliskości męża. Z czasem zaczęła mieć wrażenie, że żyje w trójkącie. Ona, on i jego fetysz. Coś, co początkowo widziała jako „głupotkę”, jako „on tak ma”, jako „ciekawostkę”, zaczęła postrzegać jako kochankę męża. Na prawach żony.

Oboje zaczęli przesuwać granicę. On naciskał, ona się uginała. W koszu na brudną bieliznę, osobno w woreczku leżały jej skarpetki i rajstopy. Prosił, żeby nosiła je przez kilka dni. Wąchał je w trakcie ich rzadkich zbliżeń, podczas których właściwie nie patrzył na żonę. Rajstopami oplatał szyję, żeby jak najbliżej twarzy mieć ich zapach. Ucieszyła się, kiedy na urodziny kupił jej szpilki. Piękne, z lśniącej lakierowanej skóry, kremowe, z odkrytymi palcami i niebotycznie wysokie. Wiedziała, że pewnie nigdy ich nie założy, bo dwunastocentymetrowy obcas przekraczał jej możliwości, ale i tak miło było mieć takie cacuszka w szafie. Szybko zrozumiała, że on sam sobie zrobił prezent. W pewną sobotę, gdy jego rodzice zabrali Jasia na spacer, żeby dać im parę godzin oddechu, Berni chciała posprzątać mieszkanie. Radek podszedł do niej od tyłu i pocałował w kark. Przez głowę jeszcze przemknęło jej, że to miłe, że tak dawno tego nie robił. Wtedy zobaczyła, że w ręce trzyma te szpilki. „Załóż, kochanie, tak dobrze w nich wyglądasz”. Wiedziała, że kiedy wsunie w nie stopy, on nie będzie potrzebował wiele czasu. Spojrzała na mężczyznę, którego przecież wciąż tak bardzo kochała. Uśmiechał się do niej zachęcająco. Usiadła na krześle, postawiła przed sobą buty i wsunęła w nie stopy. Podeszła do niego, chciała go pocałować, ale wzrok miał wbity w podłogę. W jej nowe buty.

To wtedy zaczęła robić awantury. Zaczęła się buntować i krzyczeć, że jest zboczeńcem, żeby znormalniał, zaczął się leczyć. To była właściwie pierwsza próba rozmowy na ten temat. On tak samo jak ona nie rozumiał, co się z nim dzieje. Wiedział tylko, że tak jak na innych mężczyzn działa widok kobiecych piersi czy pośladków, na niego działały stopy.

Czasem nie odzywali się do siebie tygodniami. Radek na początku próbował coś tłumaczyć, uspokajać żonę. Im bardziej jednak widział, że dzieli ich coraz grubsza ściana, tym mniej mówił. Bernadeta zawsze wiedziała, kiedy masturbował się w łazience. Nienawidziła siebie za to, ale specjalnie zapamiętywała, w jaki sposób zostawiała rajstopy w koszu na bieliznę. Kiedy wchodziła po nim do łazienki, sprawdzała, czy leżą tak samo. Nigdy nie leżały. W myślach drwiła „mój mąż ma seks codziennie”. I płakała. Zaczęła dużo płakać.

Kiedy miała już dość jego miny zbitego psa, kiedy docierało do niej, że coraz bardziej się od siebie oddalają, wracała i godziła się na kolejne chore – jej zdaniem – prośby męża. Prosił, by robiła obcasami dziury w lenteksie w przedpokoju. Dokładnie oplatał palce jej stóp nicią, po czym rozplątywał ją delikatne i zwijał. Podchodziła do tego coraz bardziej beznamiętnie. Prośby męża, które jeszcze całkiem niedawno szokowały ją czy oburzały, zupełnie przestały dziwić. Do dnia, kiedy Radek poprosił, by w pokoiku dziecka szpilkami rozgniatała jego samochodziki. Ściana, którą przez lat małżeństwa próbowała przebić, właśnie się na nią zawaliła.

Justyna: Są jakieś cechy, które charakteryzują fetyszyzm? Coś typowego, na podstawie czego na pewno można określić – tak, to już zaburzenie preferencji seksualnych?

Anna: Różni psychoanalitycy zauważali różne cechy. Freud na przykład na początku XX wieku pisał, że aktywność seksualna jest perwersyjna, jeśli jest skupiona na pozagenitalnych rejonach ciała.

Czyli tak jak w przypadku Radka, który lubi być stymulowany stopami. I właściwie tylko nimi.

Zgadza się. Dodatkowo ta aktywność raczej zastępuje aktywność genitalno-genitalną, czyli częściej odbywa się zamiast tradycyjnego stosunku, niż współwystępuje z nim. No i w końcu prowadzi do sytuacji, gdy fetyszysta chce swoimi rytuałami całkowicie zastąpić wszystkie inne aktywności seksualne.

A – jak wiemy – skrajności zazwyczaj w życiu nie są dobre.

Zwłaszcza jeśli prowadzą do perwersji. To się właśnie dzieje w przypadku Radka. Jego żonę może zastąpić konkretna rzecz, część ciała, w tym przypadku stopy, ale w innym przypadku może to być również kupiona na internetowej aukcji używana bielizna. Przestaje być urozmaiceniem, a staje się warunkiem współżycia. Perwersją. Świadczy o zaburzeniu preferencji seksualnych i jeśli nie jest akceptowane przez partnera, przyczynia się do jego cierpienia. Ważne jednak, by było to jasne, zachowania fetyszystyczne mogą występować u osób, które wcale nie są perwersyjne. Według Światowej Organizacji Zdrowia na zdrowie seksualne składają się: niezaburzony rozwój seksualny i biologiczny, równe i odpowiedzialne relacje partnerskie, satysfakcja seksualna oraz wolność od chorób, przemocy i w ogóle krzywdzących praktyk związanych z seksualnością. Jeżeli dla obojga partnerów dana praktyka seksualna jest atrakcyjna i podniecająca, oboje świadomie się na nią zgadzają i czerpią przyjemność, to super. Specjaliści mówią też o jeszcze jednym warunku – seks ma nie prowadzić do uszkodzeń ciała.

Tu jest piekielnie daleko od „super”. Fetysz działa tylko na Radka, który w dodatku za nic w świecie nie chce z niego zrezygnować. Bernadeta czuje się potraktowana przedmiotowo, mniej ważna niż szpilki czy pończochy… I wcale nie czerpie z tego przyjemności.

Może dlatego psychoanalityk Robert Stoller[5] uważał, że perwersja to „erotyczna forma nienawiści”.

Do kogo?

Do partnera i do siebie. Symbolicznie chodzi o to, by upodlić siebie, zadać sobie jakieś okrucieństwo. Stoller zauważył też, że tym, co różnicuje prawidłowe zachowania seksualne od parafilnych, jest intymność. W zdrowych relacjach akt seksualny służy zacieśnieniu relacji z drugą osobą. W przypadku perwersji pomaga go uniknąć, uchylić się przed nawiązaniem długoterminowego, intymnego, także emocjonalnie, związku, nawet w formalnej relacji. To była ta ściana, przez którą Bernadeta nie mogła się przebić. Fetysz może się stać ważniejszy niż druga osoba, niż nawet jej obecność. Bez niego stosunek przestaje być możliwy. Stosunek, masturbacja, w ogóle podniecenie, że o osiągnięciu orgazmu nie wspomnę. Warto też zwrócić uwagę, że gdy mówimy o normie, świadomej zgodzie partnerów na jakąś praktykę seksualną, to nie chodzi o sytuacje: zgadzam się, bo boję się, że odejdziesz, zgadzam się, żebyś mnie nie zdradził, żebyś się nie obraził itp.

Człowieka może zastąpić rzecz. To się właśnie dzieje u Bernadety i Radka… Miałyśmy mówić o tym, jak nie ranić… Wydaje mi się, że tu znowu powodem cierpienia drugiej osoby jest tajemnica.

I nieszczerość. To był fatalny błąd, że Radek nie powiedział Bernadecie, co lubi, czego naprawdę potrzebuje. Wiesz, właściwie ich ślub można by uznać za nieważny. Zataił przed nią bardzo istotną informację. Pozwolił jej zaangażować się w związek, na który być może nie zdecydowałaby się, wiedząc o nim wszystko.

No właśnie… Nieszczerość? Pytanie, czy on w ogóle cokolwiek o tym wiedział. Religia i głęboka wiara nie pozwalały mu – jej zresztą też – na seks przedmałżeński. Skąd miał wiedzieć, co lubi? Lody truskawkowe wyglądają super, ale znam ludzi, którzy, mimo że zgadzają się co do ich wyglądu, nie przepadają za ich smakiem. Chodzi mi o to, że musisz spróbować czegoś, żeby naprawdę wiedzieć, czy to twoja bajka.

Wiedział. Po prostu. Wiedział, o czym fantazjuje, na co zwraca uwagę. O czym marzy, na przykład masturbując się. Wiedział też, że nie wyczekuje stosunku ze swoją przyszłą żoną. Że jej być może ciężko jest czekać do ślubu, że ją to kosztuje, a jemu było to po prostu na rękę. Można by dyskutować – czy to była jego autentyczna religijność, czy wykorzystywanie zasad religii do własnych celów.

Czy on w ogóle powinien wchodzić w związek? Bo to, co lubi, to jedno, ale chyba ważniejsze jest to, czego nie lubi. Nie lubi waginy własnej żony. W ogóle żadnej waginy.

Teoretycznie możliwe jest stworzenie relacji z kobietą, która także nie chciałaby stosunków.

Musiała z kimś porozmawiać. Pękła podczas wizyty u siostry. Krystyna zaczęła się żalić, że jej męża Michała często nie ma w domu, że „co to za małżeństwo, tylko praca i praca”. Drażniło ją też, że Michał czasami wracał do domu po piwie. „Śmierdzi to strasznie”.

Bernadeta podniosła oczy na siostrę znad parującej kawy i przyglądała się, jak Krystyna miesza sos, który dochodził na kuchence. Dzieci bawiły się w pokoju. Słowa popłynęły razem ze łzami. Krystyna przestała się krzątać, usiadła przy stole obok siostry i przez godzinę pozwoliła jej mówić.

Już wcześniej, kiedy czasem Bernadeta próbowała się żalić starszej siostrze, że z Radkiem może nie do końca jest, jak być powinno, Krystyna zbywała ją krótkim: „Pomódl się, wszystko się ułoży, będzie dobrze”. Nie docierało do niej, jak poważny problem Berni ma w związku. I co mogła jej poradzić? Obie były wychowywane tak samo, z szacunkiem do wiary i małżeństwa. Rozwód? To chciała poradzić zapłakanej kobiecie, która w jej kuchni przechodziła właśnie przez pewnie najtrudniejszy moment w życiu.

‒ Berni, tu potrzebny jest jakiś lekarz. I jemu, i tobie. Nie poradzisz sobie z tym sama.

Krystyna usiadła do komputera syna, wyszukała kilka poradni seksuologicznych. Obie zaczęły czytać opinie na ich temat.

Bernadeta do domu wróciła uzbrojona w trzy numery telefonów z mocnym przekonaniem, że chce zmienić swoje życie. Ich życie. Piotrka zostawiła u siostry, przeczuwała, że przed nią długa noc i nie chciała, by dziecko słyszało ewentualną kłótnię rodziców. Bo kto wie, jak to się potoczy?

‒ Chcę porozmawiać. ‒ Radek dokręcał właśnie zawiasy w szafce w sypialni. Dawno prosiła, by zajął się nierówno przymocowanymi drzwiczkami.

‒ Co tam? A Piotruś gdzie?

‒ Zostawiłam go u Krystyny, bawił się z jej dzieciakami, pomyślałam, że pozwolę mu poszaleć. Radek, ja chcę normalnego seksu. To, co się dzieje między nami, jest chore. Zróbmy coś z tym. Nie kochaliśmy się od czterech miesięcy. A i wtedy czułam, że robisz to z obowiązku. Chodźmy do terapeuty. Może to twoje uwielbienie dla stóp… może można coś z tym zrobić… Mnie to nawet nie przeszkadza, taki jesteś, okej, ale potrzebuję czuć się kobietą, czuć, że ja też jestem tu ważna.

Radek odłożył śrubokręt i zaczął szukać odpowiedniej śrubki. Zrobiło mu się gorąco. Szczerze miał nadzieję, że taka chwila i taka rozmowa nigdy nie nadejdzie. Że nie będzie musiał się z tym mierzyć. Wydawało mu się, że Bernadeta pogodziła się z jego upodobaniami i seks raz na jakiś czas jej wystarcza.

Na spotkanie z seksuologiem poszli razem. Powód – mąż unika seksu z żoną. Terapeuta zdecydował się poprowadzić dwie osobne terapie – dla niej i dla niego. Radek poprosił żonę, by nie poruszali tematu stóp, więc na wspólnych spotkaniach z seksuologiem mówili jedynie o tym, że on unika seksu. Przekonywał, że zrobi to sam, jeden na jeden z terapeutą miało być mu łatwiej. Bernadeta początkowo pełna zapału i szczęśliwa, że mąż zgodził się pracować nad ich związkiem, z czasem smutniała. Radek, co prawda chodził regularnie na spotkania z seksuologiem, z różnym jednak skutkiem stosował się do jego zaleceń. Bardziej „dla świętego spokoju”. Okazało się, że nie powiedział mu o swoim fetyszu. Był przekonany, że jest w stanie połączyć swoją słabość z seksem z żoną. Przestać jej unikać. Wyleczyć fetysz? Nawet sobie tego nie wyobrażał, to nie była dla niego kwestia do rozważeń z seksuologiem.

To Bernadeta powiedziała terapeucie o upodobaniach męża. Nawet nie celowo, była przekonana, że Radek od miesięcy właśnie nad tym pracuje. Na kolejnym spotkaniu Radek zapytany o swój fetysz odpowiedział, że nie on jest tu problemem, że to dla niego kwestia, która nie podlega negocjacjom.

To był też koniec ich terapii. Wspólnej terapii, bo Bernadeta postanowiła zostać w niej i zawalczyć o siebie. Więcej nie rozmawiali. On nie chciał, ona nie miała siły na kolejne rozmowy. Radek wyprowadził się po tygodniu. Dostali rozwód bez orzekania o winie.

Justyna: Czy Radek był kiedykolwiek zakochany w Bernadecie? Tak naprawdę zakochany. Bo moim zdaniem z ich historii wynika, że on pokochał nie tę dziewczynę ze skręconą kostką, tylko jej stopy.

Anna: Naprawdę głęboka parafilia blokuje możliwość zakochania się, stworzenia partnerskiego związku. Ale nie wyklucza bycia z kimś, nawet małżeństwa. Przecież ludzie mają różne związki, nie zawsze bliskie i nie zawsze uczuciowe. Dla fetyszysty osobowość drugiej osoby nie ma zupełnie znaczenia, podobnie jak części ciała, które nie są fetyszem. Właściwie mogłyby nie istnieć. To oczywiście nie wyklucza kontaktów genitalnych, ani jak widać małżeństwa, ale trzeba zrozumieć, że fetyszysta zupełnie inaczej osiąga satysfakcję niż człowiek, który nie ma takich preferencji. Skupienie na jednym elemencie bardzo ogranicza repertuar zachowań seksualnych. W skrajnych przypadkach może wręcz uniemożliwiać nawiązanie więzi emocjonalnej z partnerem seksualnym.

Wydaje się, że u nich ta więź była, tylko z czasem się przetarła. Im dalej Radek wchodził w swój fetyszyzm, tym dalej był od żony. Fetyszyzm zawsze tak niszcząco działa na związek?

Często słyszę takie opinie, ale to nieprawda, żadna reguła. Przeciwnie, element fetyszystyczny może pogłębiać więź, jaka tworzy się między ludźmi podczas seksu.

O ile pasuje on obojgu partnerom, nie ogranicza nikogo, nie zmusza do przesuwania barier i oboje mogą czerpać z niego przyjemność.

Bo sam fetysz to nic złego. Wszystko zależy od nasilenia tej preferencji. Jeśli jest to dodatek, wisienka na torcie, absolutnie mieści się w normie seksualnej. Kiedy jest niezbędnym warunkiem uzyskania podniecenia, wtedy możemy mówić o parafilii, zaburzeniu preferencji seksualnych. Zdaniem Freuda każda erotyka zawiera pewną dozę fetyszyzmu, zwłaszcza we wczesnym stadium zakochania. Profesor Zbigniew Lew-Starowicz w książce Seks nietypowy napisał, że spośród ponad trzydziestu dewiacji seksualnych fetyszyzm jest arystokratą. To dlatego, że przybiera finezyjne formy, nie rani, nie szkodzi, nie skłania do przestępstw.

Jak wielu fetyszystów jest wśród nas?

Około 4-6 procent populacji.

Częściej kobiety czy mężczyźni?

Zdecydowanie mężczyźni. Według dr. Andrzeja Depki na czterdziestu mężczyzn fetyszystów przypada tylko jedna kobieta fetyszystka. Ale są opinie, że fetyszyzm kobiecy jest równie silny jak męski, łatwiej jednak mu się ukryć.

Chodzi o to, że dla nas ważny jest nastrój, zwracamy uwagę na więcej czynników?

Poniekąd. Kobiety bardziej niż na przedmioty są uwrażliwione na nastrój i wiele składników zachowania i oddziaływania partnera. Gerard Bonnet, autor Perwersji seksualnych, za przejawy fetyszyzmu kobiecego uważa sytuacje, gdy kobieta nie może osiągnąć zaspokojenia, jeśli na przykład nie czuje określonego zapachu, jest zbyt jasno lub zbyt ciemno. Bonet uważa, że fetyszyzm kobiet jest niezauważany, bo łatwiej integruje się z ich życiem seksualnym, jest mniej oczywisty, co nie znaczy, że go nie ma.

Kaśka i Robert

Poznali się tam, gdzie dorośli ludzie poznają się najczęściej. W pracy. On prowadził w młodzieżowym domu kultury kółko gitarowe, ona zespół wokalny. Co jakiś czas organizowali wspólny koncert. Kaśka przepięknie śpiewała. Śmiała się, że jest niespełnioną artystką, ale kochała pracę z dziećmi, a wielkie sceny nigdy nie śniły się jej po nocach. Robert też lubił pracę z młodzieżą. Dorosłą fascynację muzyką realizował w zespole rockowym, dobrze zresztą znanym nie tylko w ich rodzinnym Tarnowie, ale nawet w całym województwie. Co jakiś czas wygrywali różne zloty i konkursy, a nawet wspólnymi siłami wydali płytę. Wtedy zauważył ich tak zwany łowca talentów. Dzięki kilku jego ciepłym słowom zespół Roberta grał jako support przed koncertami znanych polskich muzyków. Krótko mówiąc, działo się.

Kaśka zawsze mu się podobała, on jej zresztą też, ale jakoś się im nie składało. Zawsze każde szło w swoją stronę. Robert, szczególnie ostatnio, pochłonięty był dość mocno karierą zespołu. Pisał, komponował, cieszył się, że ich muzyka się podoba. Czuł też jednak coraz większą presję. Łapał się na tym, że choć zazwyczaj zasypiał jak dziecko, ostatnio miał kłopoty ze snem. Przeważnie przed pójściem do łóżka pił kieliszek wina albo dwa, to pomagało. W trakcie jednego z takich wieczorów obiecał sobie, że poukłada w końcu tę prywatną sferę życia. Bo o ile w muzyce szło coraz lepiej, o tyle miał dość samotnych wieczorów, spędzanych na próbach albo ze znajomymi w pubie. Był sam od roku. Albo inaczej – od roku nie był z kobietą. Ostatni poważniejszy związek zakończył dwa lata temu. Przestali się dogadywać.

Postanowił trochę „popracować” nad Kaśką. Czuł, że się jej podoba, ona zresztą też była superbabką. No i ten jej talent. Czasem na imprezach u wspólnych znajomych wyciągał gitarę, a ona śpiewała. Boże, jaki ona miała w gardle kaliber. Na jedną z takich imprez przyniósł kilka zaproszeń na koncert jego zespołu. Kaśka nie miała pewności, czy da radę, ale namawiał ją, dopóki nie dała słowa, że przyjdzie razem z całą paczką.

Na imprezie po koncercie specjalnie nie pił dużo alkoholu. Postanowił się trzymać, żeby odprowadzić Kaśkę do domu. Kiedy doszli do jej bloku, pochylił się i pocałował ją w policzek. Spojrzała na niego, uśmiechnęła się i spuściła oczy. Uniósł jej brodę lekko do góry i tym razem trafił w usta. Dziewczyna mruknęła. Zaczęli się całować szybciej i głębiej. Jego dłoń zsunęła się z twarzy kobiety na jej pierś.

To, co stało się po chwili, a czego ona na szczęście nie zauważyła, było dla niego szokiem. Miał wytrysk. Jego ciało przeszedł dreszcz.

‒ Co się stało?

‒ Zimno…

‒ Mnie jest gorąco. ‒ Kaśka uśmiechnęła się i przeczesała ręką jego włosy. ‒ Może… napijesz się czegoś na górze?

‒ Jest późno, a ty masz rano zajęcia. Nie chcę ci robić kłopotu. Zadzwonię jutro. ‒ Nie wierzył, że to powiedział, ale co miał zrobić? Miał mokre bokserki, a jego mózg pulsował zaskoczony niedawnym orgazmem i tym, jak szybko się przydarzył. Pocałował ją jeszcze raz i odszedł. Kaśka nie była pewna, czy ma do czynienia z dżentelmenem czy zrobiła coś, co go zniechęciło…

Justyna: Zbyt szybki wytrysk to chyba największe zmartwienie w życiu seksualnym mężczyzn.

Anna: I jedno z najczęstszych. Średnio co trzeci mężczyzna twierdzi, że nie kontroluje swoich orgazmów, a dokładnie momentów, w których one następują.

Jest w ogóle jakaś norma? Ktoś policzył, ile czasu powinno zająć zdrowemu mężczyźnie osiągnięcie orgazmu?

To złożona i kontrowersyjna sprawa. Według różnych klasyfikacji wytrysk jest przedwczesny, gdy przychodzi szybciej niż po 15 sekundach, minucie lub 2 minutach od momentu wprowadzenia członka do pochwy. Jest kilka definicji i w zależności od tego, którą przyjmiemy przedwczesny wytrysk występuje u od 30 do nawet 70 proc. mężczyzn. Są też badania, z których wynikają liczby od 10 do 27 proc.

Żeby było jasne, są sytuacje, w których przedwczesny orgazm czy wytrysk, nie powinny budzić niepokoju. Na przykład w przypadku młodych kochanków, którzy dopiero poznają swoje ciało i zasady jego działania. Bardzo szybko intensywny orgazm przychodzi też po dłuższej przerwie w aktywności seksualnej. A kiedy można powiedzieć: „ma pan problem, proszę pana”?

W sytuacjach, kiedy mężczyzna nie ma wpływu na to, kiedy nastąpi ejakulacja, kiedy wytrysk przychodzi przed pożądanym czasem. I kiedy jest to sytuacja stała, to znaczy pojawiająca się przy większości zbliżeń przez co najmniej sześć miesięcy. Wcale nie musi mu towarzyszyć orgazm lub też satysfakcja może być minimalna. W skrajnych sytuacjach i przypadkach może do wytrysku dojść, tak jak u Roberta – przed wprowadzeniem członka do pochwy.

I – też jak u niego – może się pojawić nagle. On był zaskoczony reakcją swojego ciała.

Są mężczyźni, którzy mają wrodzone predyspozycje neurobiologiczne do szybkiej ejakulacji. Wtedy osiągają wytrysk dość szybko przez całe życie, nie tylko podczas zbliżeń z partnerką, ale także podczas masturbacji. Ale w innych przypadkach ta dysfunkcja może mieć przyczyny fizjologiczne, takie jak zapalenie gruczołu krokowego czy infekcja dróg moczowych. Wpływ może też mieć nadczynność tarczycy.

Stres?

Zdecydowanie. Stres w pracy czy w domu, w relacji z partnerką. Mężczyzna, któremu dokucza taki problem, może mieć kłopot w skupianiu się na własnych doznaniach, nie mieć umiejętności wykorzystania mięśnia łonowo-guzicznego w kontrolowaniu wytrysku. Jest też grupa mężczyzn, u których do przedwczesnego wytrysku dochodzi w określonych sytuacjach, z niektórymi partnerkami albo na przykład w czasie problemów w pracy.

Jasna cholera, co to było?! Tak długo nie miał kobiety, że najwidoczniej zaczął wariować. Po powrocie do domu szybko zdjął i wrzucił do pralki wciąż wilgotną bieliznę i spodnie. Od razu włączył program, jakby chciał zatrzeć wszystkie ślady swojej niedawnej porażki. No bo to przecież była porażka…

Przed snem wychylił jeszcze kilka piw i doszedł do wniosku, że przecież ostatecznie nic wielkiego się nie stało. Kaśka na pewno nie zauważyła. Miał zresztą długi płaszcz. Nie mogła zauważyć. Postanowił, że przed randką, na którą zdążyli się jeszcze umówić, kilka razy się zmasturbuje. Będzie lekko wypompowany, więc też nic niespodziewanego na pewno się nie wydarzy.

Następnego dnia w MDK-u zobaczyli się w pokoju wychowawców. Kaśka odwróciła się na odgłos otwieranych drzwi i puściła mu zalotny uśmiech. Robert rozejrzał się po pomieszczeniu. Gdy upewnił się, że są sami, podszedł do Kaśki i pocałował ją.

‒ Czwartek aktualny? ‒ zapytał. Kiwnęła głową.

Spotkali się w małej galerii. Kaśka chciała zobaczyć wystawę fotografii, która przyjechała do Tarnowa. Jej ojciec miał mały zakład fotograficzny, więc miłość do robienia i oglądania zdjęć wyniosła z domu. Gdy wychodzili w kierunku małej kawiarenki, Robert chwycił ją za rękę i trzymał tak niemal przez cały wieczór.

W jej mieszkaniu nerwowo zrzucali z siebie ubrania. Cieszył się w duchu, że w knajpce, do której poszli po zobaczeniu wystawy, miał okazję wypić dwa kieliszki wina. I tak był zestresowany, bo raz że to taka fajna dziewczyna, a dwa… Seks!!! Nareszcie seks!!!

– Robert, nie przesadzaj. To w sumie dobrze, że tak na ciebie działam. ‒ Kaśka gładziła go po plecach, kiedy siedział na brzegu łóżka. ‒ Robisz sprawę z niczego.

Tak. Nie wyszło. Było po wszystkim, jak tylko położyła dłoń na jego penisie. No i tym razem nie było dokąd uciec. Wstał, żeby wyrzucić mokre majtki do kosza. Nie chciał ich zabierać do domu.

‒ Kurde, Kaśka, chyba wyszło, że żaden ze mnie rockandrollowy typ. Dawno nie byłem z kobietą, a ty, jak widzisz, działasz na mnie jak mało kto.

Kaśka uśmiechnęła się i wyciągnęła do niego rękę. Wszedł do niej pod kołdrę.

‒ Tylko mi tu nie zasypiaj i nie myśl sobie, że po sprawie ‒ zażartowała. ‒ Daję ci chwilę na oddech i wracasz do gry.

To nie był jednak jego wieczór. Przytulił Kaśkę, ale doszedł do wniosku, że chyba potrzebuje być sam. Przeprosił ją i wrócił do siebie.

Czuł się fatalnie. Nie mógł uwierzyć, że choć tyle razy fantazjował o Kaśce i o tym, co będą robili w łóżku, kiedy w końcu mógł ją mieć, tak okropnie nawalał.

Przez następne dni unikał tematu łóżka. Zbliżali się z Kaśką, spędzali razem sporo czasu, ale dbał o to, żeby ich wieczory nie kończyły się w sypialni. Albo miał jeszcze próbę, albo rano musiał wcześniej wstać, żeby coś załatwić. Nie mógł w nieskończoność uciekać przed bliskością, zresztą wcale tego nie chciał.

Próbowali jeszcze kilka razy. Kaśka widziała, że Robert się męczy, widziała też, że go pociąga, ale ta sytuacja zaczęła ją frustrować. Raz nawet warknęła, że ona też „chciałaby coś z tego mieć”. Strasznie tego potem żałowała. Tym bardziej że czuła, jak bardzo jej słowa zabolały Roberta. Niemal widziała, jak się skulił, słysząc, co ona mówi. Przeprosiła go, tłumacząc, że czasem myśli, że jemu w ich relacji wystarczy jego satysfakcja. W sumie chyba dobrze się stało, że wybuchnęła, bo dzięki temu zaczęli rozmawiać. Oboje czuli się jak w błędnym kole. Ciągnęło ich do siebie, byli szczerze zakochani, ale też każda nieudana próba zbliżenia frustrowała oboje coraz bardziej

‒ Dobra, jesteś w końcu rockandrollowcem. Idziesz, stary, do seksuologa. Zróbmy coś z tym, bo tracimy czas. ‒ Kaśka pocałowała Roberta w policzek. ‒ A jak już załatwimy tę sprawę, do rana nie dam ci zasnąć…

Justyna: Przychodzi mi do głowy rozwiązanie tej sytuacji. Przecież jeśli on doszedł zbyt szybko, nie ma siły, na drugi raz będzie potrzebował więcej czasu. Dlaczego nie zajmie się wtedy nią?

Anna: Masz rację, ale takie oceny mogą przyjść do głowy na chłodno. Ciężko znaleźć mężczyznę, który walczy z przedwczesnym wytryskiem i sam znajdzie dobre rozwiązanie tej sytuacji. To niestety jest tak, że im bardziej mężczyzna obawia się przedwczesnego wytrysku, im bardzie się nim przejmuje, tym trudniej będzie mu się uporać z tym problemem. Błędne koło. Kłopoty z przedwczesnym wytryskiem, czy z erekcją, mocno wpływają na poczucie własnej wartości, na ego. Łatwo tu przesadzić. Powiedzieć dwa słowa za dużo. Tego typu problemy seksualne mogą wpędzać – i najczęściej wpędzają – mężczyznę w poczucie niższości, wstydu. Seks staje się źródłem upokorzeń, więc w końcu, jak Robert, zaczynają go unikać.

A jak kobiety reagują? Jesteśmy wyrozumiałe?

Różnie. Bywają partnerki, które oskarżają mężczyznę o to, że jest egoistą, że nie dba o jej przyjemność, że skoro tak się śpieszy, to chodzi mu tylko o jego orgazm. Ale bywa też odwrotnie. Niektóre kobiety zapewniają, że krótki czas trwania stosunku jest dla nich w porządku.

I, niech zgadnę, stopniowo tracą ochotę na seks?

Najczęściej. Ona przestaje potrzebować seksu, więc dobrze się składa, skoro on go unika. Niby problem rozwiązany.

Można sobie z tym poradzić?

Można, seksuolog wskaże techniki, które należy stosować. Mamy też do dyspozycji skuteczne leki, które pomagają wydłużyć czas potrzebny do osiągnięcia orgazmu.

Tylko tu mamy do czynienia z sytuacją, kiedy on w ogóle nie może się zbliżyć do pochwy. Kończy, kiedy ona położy dłoń na jego przyrodzeniu.

I w takich przypadkach są skuteczne metody. Kontrolować wytrysk można się nauczyć w trakcie masturbacji poprzez poznanie doznań, które poprzedzają ejakulację. Seksuolog może też opracować zestaw konkretnych ćwiczeń, które należy regularnie wykonywać. Właściwie zawsze pacjenci powinni trenować mięsień łonowo-guziczny, czyli ten, który mężczyzna napina, kiedy próbuje wstrzymać mocz.

Roberta wiele ta wizyta kosztowała, ale zdobył się na rozmowę z seksuologiem. Sam. Nie chciał Kaśki obciążać. Zrobił szereg badań: biochemiczne i hormonalne, badanie neurologiczne, ogólne, urologiczne. Wszystkie wykluczyły medyczne powody jego problemu i oboje z terapeutą doszli do wniosku, że przyczyną chwilowej ruiny jego życia prywatnego były sukcesy na scenie. Presja, stres. W jego przypadku adrenalina nie działała napędzająco. Martwił się, że kolejny napisany przez niego kawałek nie będzie równie dobry co poprzedni. Że jako lider zawiedzie kolegów z zespołu, fani przestaną przychodzić na ich koncerty, a jego samego wyśmieją. Wkręcał w swoją głowę myśli, że praca z dzieciakami to wszystko, na co go artystycznie stać, choć przecież szczerze ją lubił, uważał za wymagającą i cieszył się z sukcesów podopiecznych. Pętlę dodatkowo zaciskał alkohol, którego pił coraz więcej i coraz częściej.

W terapii zdał sobie sprawę z tego, że zawsze musiał być najlepszy. Mieć najlepszą gitarę, najlepsze teksty, najlepsze dziewczyny. Przyznał, że na Kaśkę zwrócił uwagę, bo miała najpiękniejszy głos ze wszystkich wokalistek, jakie znał. No i najbardziej okrągły tyłek. Była kolejnym szczytem do zdobycia. Na szczęście cierpliwym i zakochanym.

Justyna: Trzy historie, trzy delikatne sprawy, trzy przykłady, jak łatwo poranić drugiego człowieka paroma słowami za dużo albo za mało, tajemnicami, egoizmem. Nieumiejętnością rozmawiania.

Anna: Znajomy kiedyś opowiadał mi, że żona poprosiła go, żeby odebrał ją po wieczorze panieńskim znajomej. Że jest dżentelmenem, odwiózł do domów wszystkie jej koleżanki. Wszystkie zresztą wstawione. Pewnie dlatego, zupełnie nie przejmując się jego obecnością, zaczęły rozmowę o seksie. Między jedną a drugą salwą śmiechu dowiedział się, jakie penisy mieli poprzedni i mają aktualni kochankowie koleżanek żony. Że mąż Basi kończy, jeszcze zanim zacznie, a jej poprzedni partner nie mógł się pochwalić rozmiarem.

To przecież ziszczenie najgorszych męskich koszmarów.

Żona nie brała udziału w tej wyliczance, ale ponieważ wydawała się dobrze bawić, słuchając tych opowieści, na drugi dzień, przy porannej kawie nie wytrzymał i zapytał, czy to, że one opowiadały o tak intymnych szczegółach, wydaje się jej w porządku? Żona uśmiechnęła się i dała mu do zrozumienia, ze ich sprawy to tylko ich sprawy. Wiedział zresztą, że jest dyskretną kobietą, więc nie robił z tego problemu. Ale przyznasz, że niejeden mężczyzna po takim śnie obudziłby się z krzykiem.

Gdybyś miała napisać poradnik seksualnego savoir-
-vivre’u? Czy coś takiego istnieje?

Seksualna kultura osobista? Oczywiście. Jeśli miałybyśmy zebrać to w zbiór zasad, to tak jak w poradnikach dobrego wychowania, można by powiedzieć – jeśli nie jesteś pewny, jak się zachować w danej sytuacji, zareaguj tak, żeby druga osoba czuła się komfortowo. Nie wywołuj zakłopotania. Przykładem stawiania kogoś w trudnej sytuacji może być dramatyczna reakcja na coś, na co druga osoba nie ma wpływu. Na przykład: nie osiągnęłaś orgazmu, no bo po prostu akurat tego dnia nie mogłaś się na tyle skoncentrować i facet zaczyna cię przesłuchiwać, pytać dlaczego, czy już ci się nie podoba. Reakcją z tej samej kategorii jest wybuchnięcie przez kobietę płaczem, kiedy on ma problem z utrzymaniem erekcji. Poza tym nie zmuszamy partnerów seksualnych do czegoś, czego nie chcą. Nie wywieramy presji, nie szantażujemy, nie opowiadamy mamom czy koleżankom o intymnych szczegółach dotyczących naszych partnerów.

Jaka była najbardziej przykra lub niezręczna sytuacja intymna, jaka ci się zdarzyła?

Początki związku, wspólna kąpiel, ja staję przed partnerem kompletnie naga, a on zamiast się zachwycać, mówi: „Ale ty masz dziwne wargi sromowe!”. Starał się później z tego wybrnąć, ale ja na lata zostałam z przekonaniem, że coś z nimi nie tak.

Kasia (31 lat)

Jestem w dwóch związkach, mam żonę, z którą chcę zostać, aż dzieci dorosną, i moją drugą miłość, Basię. Nie martwiłem się swoją sprawnością seksualną, do momentu kiedy Basia zapytała, czy wszystko ze mną okej. Dała mi do zrozumienia, że jej mąż ma dużo mocniejszą erekcję. Powiedziała, że jemu „aż furczy”. Od tej pory porównania z nim stały się moją obsesją. Doszło do tego, że musiałem skorzystać z pomocy seksuologa.

Jan (54 lata)

Męża od lat coraz trudniej namówić na seks. Kiedyś całe weekendy spędzaliśmy w sypialni. Pytany sugerował, że to moja wina, że powinnam być bardziej prowokująca. Zaczęłam w domu chodzić w szpilkach, spać chodziłam tylko w erotycznej bieliźnie, w której wcale nie było mi wygodnie. Poprosił, żebym powiększyła usta. Zrobiłam to, ale nie pomogło. Aż wreszcie zaczęłam sprawdzać, dlaczego tak wcześniej wstaje każdego dnia. Okazało się, że mój mąż co rano godzinę spędzał na oglądaniu porno i masturbacji. Poczułam się oszukana i upokorzona.

Klaudia (39 lat)

Nie mam dużego doświadczenia, Asia jest moją drugą dziewczyną. Z pierwszą na początku denerwowałem się w trakcie seksu, ale po kilku razach było okej. Niestety Asia bardzo przeżywa moje niepowodzenia. Kiedy pierwszy raz zdenerwowałem się i miałem kłopot z erekcją, wybuchła płaczem. Przy drugim zbliżeniu zagroziła rozstaniem. Zależy mi na niej, ale coraz bardziej boję się seksu z nią.

Daniel (23 lata)

To miała być tylko przygoda. Nie znaliśmy się dobrze, więc myślałam, że koleś nie czuje się pewnie, nie wie, jak mi sprawić przyjemność. Nie osiągam orgazmu podczas stosunku, więc poprosiłam go o pieszczoty oralne. Spojrzał z wyrzutem i odpowiedział: „Daj spokój, to obrzydliwe!”.

Sabina (39 lat)

Spodobała mi się na imprezie dziewczyna. Kręciłem się koło niej cały wieczór, mówiłem komplementy, dolewałem wina. Po północy byliśmy już u niej w mieszkaniu. Raczej unikam zabierania lasek do siebie. Po wszystkim wstałem, ubrałem się i chciałem wyjść, no i wtedy ona zaczęła płakać. Głupio mi było, bo chyba liczyła na coś więcej, że przynajmniej zostanę do rana. Ale halo! Dziewczyna idzie z nowo poznanym gościem do łóżka i oczekuje od razu nie wiadomo czego. Bez przesady.

Tomek (29 lat)

6 Sam na sam ze sobą

Jestem Raskolnikowem masturbacji – lepkie dowody winy są wszędzie!

Philip Roth, Kompleks Portnoya

Paweł

Zawsze wiedział, że to właśnie Maria będzie jego żoną. Ale nie, to wcale nie była jakaś wielka miłość. Oboje pochodzili z niewielkich sąsiadujących ze sobą miejscowości w Wielkopolsce. Ich rodzice marzyli o tym, że kiedyś ślub ich dzieci połączy także ich gospodarki. Maria i Paweł zbliżyli się dopiero na studiach, ale nawet wtedy nie byli parą. Po prostu koledzy z dzieciństwa. Kiedy wrócili do rodzinnych domów, rodzice Pawła przypuścili atak na przyszłą synową. Mówili o Marii w samych superlatywach, że dziewczyna mądra, szkołę skończyła, a teraz sklepik własny otworzyła i jeszcze rodzicom pomaga. Chodził do niej parę razy z kwiatami, w tym sklepiku odwiedzał i tak jakoś…

Stworzyli bardzo udany związek, pełen miłości i szacunku. Udany i dopasowany pod każdym względem. Sklep Marii urósł, a Paweł zajął się ogromnym gospodarstwem, które zostawili im rodzice. Pojawiły się też dzieci. Najpierw bliźniacy, potem dziewczynka.

Maria zachorowała wcześnie, sporo przed czterdziestką. Dwa ostatnie lata jej życia to była nieustanna walka. Nowotwór zaatakował pierś. W miarę szybko się o tym dowiedziała, przeszła chemię, potem mastektomię. Żyła, ale już nie z Pawłem. Byli obok siebie. Przez czas choroby jedyna forma bliskości, jakiej potrzebowała, to pocieszenie. Ukojenie bólu. Paweł zbliżał się do niej tylko na tyle, na ile pozwalała. A nie pozwalała na wiele. Fizyczna bliskość właściwie przestała między nimi istnieć. Zbolałe i chore ciało Marii nie dopominało się seksu. Jej umysł też był skupiony tylko na chorobie, a w końcu na przyszłości jej, dzieci i męża. Co jeśli ona będzie musiała odejść?

Pawłowi krótkie chwile pod prysznicem pozwalały na szybki relaks. Na początku gryzły go wyrzuty sumienia, z czasem zaczął traktować masturbację jak odskocznię, sposób, by nie zwariować między szlochem żony, wizytami na onkologii a pytaniami dzieci: „Czy mama umrze?”. Nawet podczas operacji Marii wyszedł do toalety, by odreagować. Miał ulubiony film, specjalnie na takie sytuacje. Seks oralny z ciemnoskórą dziewczyną.

Tak nauczył się radzić sobie ze stresem. Po paru miesiącach masturbacją zaczynał i kończył każdy dzień. Bliskość żony, w ogóle kobiety, zastąpiły filmy porno. Oglądał je, kiedy wszyscy już spali, albo kiedy wyjeżdżał do klientów. Najczęściej na małym laptopie, który pomagał mu w ogarnianiu interesów.

Wytrzymali tak obok siebie w sumie pięć lat. Maria, mimo terapii, która była jej potrzebna po odjęciu piersi, nigdy z powrotem nie zbliżyła się do męża. On przestał dopominać się o seks, nawet kiedy była już zupełnie zdrowa. Przez te wszystkie miesiące, i w końcu lata, przez myśl mu nawet nie przeszło, by zdradzić żonę. Nie był tym typem faceta.

Zresztą, ona i tak od razu by się zorientowała. Znała go doskonale, a on nie umiał kłamać. Oboje w końcu uznali, że nie chcą, by dzieci patrzyły, jak oddalają się od siebie. Rozwód i podział majątku starali się przejść jak najbardziej bezproblemowo. Maria zatrzymała swój sklep, gospodarstwo sprzedali i podzielili się pieniędzmi. Paweł postanowił wyprowadzić się do większego miasta, co zresztą Maria przyjęła z lekką ulgą. Wiedziała, że to nie zaszkodzi jego kontaktom z dziećmi, bo były mąż bardzo je kocha i nie wytrzymałby trwałej rozłąki. Dla nich jednak odległość była zdecydowanie lepszym rozwiązaniem.

Gdy wyjechał, jego życie początkowo toczyło się między nową pracą a domem. Masturbował się coraz częściej, a filmy porno niemal non stop leciały z komputera w jego mieszkaniu. Wstrzymywał się właściwie jedynie wtedy, gdy odwiedzały go dzieci.

Po paru miesiącach wygadały się, że „mama z kimś się spotyka”. Pawła zdziwiło, z jakim spokojem to przyjął. Znał tamtego mężczyznę i szanował. Z ulgą pomyślał, że Maria jest bezpieczna. Sam po jakimś czasie zaczął zwracać uwagę na sąsiadkę. Wiedział, że ma na imię Jola i mieszka z 14-letnią córką. Z czasem to Jola zaczęła odgrywać główną rolę w jego fantazjach. Zaczął się też starać, by i ona go zauważyła. Przytrzymał drzwi od windy, zawsze próbował zagadać, choćby o pogodzie. Ośmielona jego zachowaniem sąsiadka w końcu poprosiła o pomoc przy wymianie baterii nad wanną. Jej córka była akurat na zimowisku, więc mieli okazję dłużej posiedzieć i pogadać w małym mieszkanku Joli.

Dwa tygodnie później odważył się zaprosić ją do kina. Wybrał romantyczny film, podsłuchał, jak koleżanki w pracy go zachwalały i pomyślał, że Joli też może się spodobać. W pewien weekend, który córka Joli spędzała u swojego taty, dostał zaproszenie na domowy obiad.

Justyna: Za masturbacją… jak by to delikatnie powiedzieć… ciągnie się nie najlepsza opinia. Rodzice czasem ostrzegają dzieci, żeby się „tam” nie dotykały albo sprawdzają, czy te śpią z rękami na kołdrze. Inna teoria głosi, że masturbacja to substytut seksu z drugim człowiekiem. A przecież każdy, albo niemal każdy z nas, to robi lub robił.

Anna: Ale niewielu się do tego przyznaje. Rzeczywiście masturbacja najczęściej kojarzona jest z dorastaniem. Zwykło się myśleć, że jej potrzeba minie wraz osiągnięciem dojrzałości, że dorastający człowiek tak radzi sobie z narastającym napięciem seksualnym. Tymczasem to znakomity sposób na poznanie swojego ciała w młodości, a później na utrzymanie w zdrowiu i sprawności narządów płciowych w okresach samotności czy przerw we współżyciu.

No i sposób na danie sobie przyjemności. Nawet kiedy nie jesteś w związku, to może być swego rodzaju trening do czasu, aż pojawi się ktoś, kogo będziemy chcieli zaprosić do łóżka.

Właśnie, tylko co to za przyjemność, jeśli towarzyszy jej poczucie winy czy wstydu? Potrzeba tego rodzaju pieszczot jest wprost proporcjonalna do naszej aktywności seksualnej w ogóle. A ta z kolei jest odzwierciedleniem naszej aktywności życiowej. Często osoby, które mają małe potrzeby seksualne albo zahamowania związane z seksualnością czy z własnym ciałem, mówią, że nie masturbowały się w okresie dojrzewania.

Inaczej mówiąc, im więcej energii mamy w życiu, tym bardziej i częściej chcemy się kochać, a im bardziej i częściej się kochamy, tym częściej zaspokajamy się sami?

Można powiedzieć, że duże libido oznacza, że dana osoba częściej dąży do zbliżeń, ale i częściej się masturbuje. Oczywiście może być to modyfikowane przez różne dodatkowe okoliczności. Ktoś może na przykład nie akceptować masturbacji, bo w tym konkretnym związku partnerzy postrzegają ją w kategoriach zdrady albo nie akceptują z powodów religijnych. Z kolei częsta automatyczna masturbacja u osoby, która wcale nie ma ogromnego temperamentu seksualnego i nie jest jakoś bardzo aktywna życiowo, może być efektem podwyższonego poziomu lęku. Tak jak w przypadku Pawła.

Czy o tym, że to zupełnie naturalna sprawa, nie świadczy fakt, że swoje narządy płciowe stymulują już kilkuletnie dzieci? Tymczasem zdarza się, że dorośli, kiedy przyłapią na niej dziecko, krzyczą, grożą. Mówią, że to grzech. Sprawiają, że dziecko ma poczucie, że zrobiło coś złego.

Najgorsze, co mogą zrobić. Zamiast krzyczeć i wpędzać dziecko w poczucie winy, lepiej zająć jego uwagę czymś innym. Można też próbować wytłumaczyć dziecku, że to sprawy, które wymagają dyskrecji, że nie robią nic złego, ale nie powinno się robić tego przy innych. Dzieci poznają w ten sposób własne ciało, jego funkcje, dowiadują się, jak to wszystko działa. To zupełnie normalny etap w rozwoju. I masturbują się nie tylko kilkuletnie dzieci. Już niemowlęta odkrywają, że dotykanie czy pocieranie niektórych części ciała daje przyjemność.

I nie ma żadnych powodów do obaw?

Nie do końca. Może się zdarzyć, że masturbacja stanie się dla dziecka sposobem na rozładowanie napięcia emocjonalnego, stresu, lęku. Dla dorosłych powinien to być sygnał, że dziecko potrzebuje pomocy, czuje się samotne, przeżywa jakiś lęk. Oczywiście niebezpieczne dla zdrowia dziecka będą eksperymenty związane na przykład z wprowadzaniem przedmiotów do ciała. Takie przypadki wymagają interwencji dorosłych.

Oboje wiedzieli, że to się stanie. Jola pięknie nakryła do stołu. Sama wystroiła się w czerwoną sukienkę, która od lat wisiała w szafie, czekając na swój czas, a ten w życiu poharatanej emocjonalnie rozwódki z dzieckiem bardzo długo nie nadchodził. Nie nadszedł i tym razem, bo lekko zdenerwowana randką Jola zmieniła sukienkę, uznając krwistą czerwień za zbyt oczywistą. W niebieskiej dopasowanej garsonce wyglądała bardzo kobieco i delikatnie. Uśmiechnęła się do siebie w lustrze i sięgnęła po flakonik z perfumami. Prezent od córki. „Będzie dobrze” powiedziała do siebie i ze świstem wypuściła powietrze.

Randki to nie było jej naturalne środowisko. Zawsze lekko się denerwowała, choć ponoć nie było tego widać po z natury subtelnej i raczej cichej kobiecie. Na ten obiad namówiła ją córka. Michalina polubiła całkiem jeszcze przystojnego sąsiada. Poza tym dorastająca dziewczyna widziała coraz wyraźniej, jak jej matka więdnie. Ojciec Michaliny był alkoholikiem, nieraz podniósł rękę i na nią, i na jej matkę. Dopiero po rozwodzie, kiedy został zupełnie sam, zaczął się podnosić z dna. Nikt nie dziwił się Joli, że po tylu latach w przemocowym związku nie potrafi i nawet nie bardzo chce zaufać mężczyźnie.

Paweł prasował koszulę, gdy poczuł, jak fala lekkiego podniecenia i stresu zarazem oblała jego ciało. Oboje wiedzieli i oboje mieli nadzieję na to, że ten wieczór skończy się w łóżku. Ale… ile to już lat? Sześć? Siedem? Paweł próbował sobie przypomnieć, kiedy ostatni raz był z kobietą. To znaczy jeszcze z żoną, bo później ani okazji nie było, ani specjalnie jej nie szukał. Odpalił komputer i postanowił zrelaksować się przed wyjściem do Joli. „Nawet lepiej, jak teraz dojdę, to potem dłużej wytrzymam”.

Punktualnie o 18:00 nacisnął dzwonek przy drzwiach sąsiadki. Jola wyglądała pięknie. Dyskretnie zerkał na nią, gdy otwierał wino. Miała całkiem niezłą figurę. I naprawdę świetnie gotowała. Dawno nie jadł domowego obiadu. Stołował się zazwyczaj na mieście, sam nie potrafił i nie lubił gotować.

Świetnie im się rozmawiało. Wino sprawiło też, że w końcu oboje poczuli się swobodnie. I nagle atmosferę, przynajmniej w głowie Pawła, zepsuł strach. Skarcił siebie w myślach, że zestresował się jak szczeniak, który nie wie, „jak to się robi”. Przez myśl mu dotąd nie przeszło, że tak przecież spragniony kobiety facet może zacząć się jej bać, kiedy ta w końcu będzie tuż obok.

„Nie stanie mi, no kurwa, nie stanie mi”. Wbrew własnym strachom pochylił się nad stołem i pocałował Jolę. Przesiedli się na kanapę, Jola cicho mruczała do jego pocałunków, a on zamiast na niej skupiony był zupełnie na sobie i swoich reakcjach. Podnosił się lekko i opadał. „Co jest?! Przecież nigdy nie miałem z tym problemów”. Cały czas fantazjował o kobietach, o Joli. Przyglądał się w komputerze dużym nagim cyckom i dochodził kilka razy dziennie. A Jola przecież miała piękne piersi.

Otworzyła oczy i odsunęła się lekko od Pawła.

– Wszystko okej? – zapytała, niepewnie mu się przyglądając. Wyczuła, że jest gdzieś daleko i chyba jemu ta sytuacja nie sprawiała takiej przyjemności jak jej.

– Jolu, to chyba przez wino. Nie spieszmy się. Nie chciałbym, żebyś źle się potem przeze mnie czuła. Zależy mi, żebyś dobrze o mnie myślała i boję się, że poczujesz, że mi tylko o to chodzi.

Jola wyprostowała się i wygładziła sukienkę. Paweł pocałował ją w rękę, podziękował i wyszedł.

W domu odpalił porno. I wypił kolejną butelkę wina, zastanawiając się, „co do cholery się z nim dzieje”. Czemu z Jolą nie wyszło, a randka z nim samym była jak zwykle udana?

Na drugi dzień przyszedł do Joli z bukietem kwiatów. W jakimś sensie się jej bał, ale też nie wyobrażał sobie, że może przez głupi strach odpuścić taką fajną babkę. Zaproponowała kawę. Oboje wyczuwali, że sytuacja jest krępująca. Gadali o niczym. On znów pochwalił wczorajszą kaczkę, ona wino. I kwiaty. I kiedy już naprawdę nie dali rady na siłę wymyślać tematów, by zagłuszyć to, o czym oboje myśleli, Paweł wstał, podszedł do Joli i wziął ją w ramiona. Szybko, żeby nie zdążyć się zestresować i pomyśleć o tym, co jeśli znów nie da rady. Całowali się jak opętani. Jola chwyciła Pawła za rękę i pociągnęła za sobą do dużego pokoju. „Jest dobrze”, pomyślał, czując, jak twardnieje. Pewnie i szybko rozpiął jej stanik, zadowolony, że wciąż potrafi to zrobić jedną ręką. Byli tak napaleni, że chcieli jak najszybciej poczuć siebie. Dysząc, wsunął się w nią i już po paru ruchach… oklapł.

– Spokojnie, pomogę ci. – Jola zauważyła nie tylko to, ale też jego zmieszanie. Im bardziej jednak próbowała ratować sytuację, tym bardziej nie było czego zbierać. Paweł, wciąż rozedrgany, usiadł na łóżku i przetarł twarz dłonią.

– Nie wiem, ty chyba za mocno na mnie działasz. Przepraszam, dawno nie miałem kobiety.

– Paweł, to nie koniec świata. Zawsze możemy częściej trenować – Jola zażartowała i przytuliła się do niego. Leżeli tak jeszcze chwilę.

– Powinnam się ruszyć, Michalina dziś wraca od ojca.

Justyna: No i klops. Mówisz, ze masturbacja pomaga poznać siebie i swoje ciało. Paweł w tym poznawaniu poszedł zbyt daleko. Ta forma zaspokajania na lata zupełnie zastąpiła mu kontakty z kobietami. Stała się wręcz sposobem na spędzanie wolnego czasu. Zachowuje się trochę jak nałogowiec. Łatwo będzie mu wrócić do zbliżeń z kobietami?

Anna: Czas pokaże, na pewno tak częsta i intensywna masturbacja może wpłynąć na życie intymne. Tym bardziej jeśli Paweł przyzwyczaił się do określonych technik. Kobiecie, która przyzwyczaiła się do osiągania satysfakcji seksualnej poprzez pobudzanie się strumieniem wody pod prysznicem, może się rozwinąć zespół Havelocka Ellisa, czyli bardzo trudno będzie jej osiągnąć orgazm w inny sposób, z kolei partnerowi będzie niezwykle trudno zapewnić jej podobne doznania. Ten prysznicowy problem doczekał się swojej nazwy, ale jest wiele innych przyzwyczajeń, które mogą utrudniać stosunek. Wyobraź sobie mężczyznę, który przez kilka lat nie ma stosunków, za to kiedy sam się stymuluje, robi to bardzo mocno. Penetracja nie będzie dla niego tak odczuwalna, jak mocny ucisk dłoni na członku.

Chyba ile ludzi, tyle technik masturbacji. Są jakieś, które seksuolog uznałby za niewłaściwe?

Tylko takie, które zagrażają życiu lub zdrowiu. I takich technik można sobie wyobrazić całkiem sporo, na przykład masturbacja połączona z podduszaniem czy okaleczaniem ciała. Czasem jednak szkodzi to, że my nie jesteśmy z tymi technikami w zgodzie. Na przykład zdarza się, że kobiety osiągają orgazm poprzez napinanie mięśni ud. Niektóre mają poczucie, że to nie jest „normalny” sposób osiągania satysfakcji, bo ich zdaniem poprawną masturbacją byłoby wprowadzenie do pochwy palców czy dildo.

Jak rozumiem, przyzwyczajenie się do takiej techniki może utrudniać stosunek z mężczyzną, bo zaciśnięte uda raczej mu nie sprzyjają.

Dlatego pacjentki uczą się także innych sposobów sprawiania sobie przyjemności i przy okazji – nowych reakcji. Jest się czego uczyć, bo na tym polu kobiety mają zdecydowanie większy wybór i możliwości.

Myślę, że masturbacja przy partnerze to okazanie mu najwyższego zaufania. Robiąc to przy bliskiej osobie, naprawdę jesteśmy nadzy. Opadają wszystkie zasłony.

Też tak myślę. To też wyraz swobody i wolności. Dowód na to, że dobrze czujemy się we własnym ciele i z własną seksualnością.

A kiedy przedkładamy masturbację nad bliskość drugiego człowieka i nad seks z nim?

To sytuacja, która nie mieści się w normach. Przyczyny tego mogą być różne – związane z oglądaniem pornografii czy z przyzwyczajeniem się do określnych technik. Zdarza się także, że ktoś ma jakiś wstydliwy sekret lub preferencje seksualne, o których nie ma odwagi powiedzieć partnerowi. Przez to seks nie jest zadowalający i nie daje takiej przyjemności jak zabawa w pojedynkę.

Kolejna okazja do pobycia sam na sam przytrafiła im się dwa tygodnie później. Były ferie i Michalina wyjechała na obóz do Szczawnicy. Paweł mieszkał sam, ale nie miał odwagi zaprosić Joli na nic więcej niż kawa. Czuł się pewniej, wiedząc, że może wyjść, uciec, gdyby znowu coś poszło nie tak. Najbardziej się bał, że Jola zacznie go pocieszać albo po jego nieudanym występie zostanie na noc. Poranek byłby dla niego koszmarem. Przecież prędzej czy później musieliby o tym porozmawiać i co on jej powie? Że przez lata onanizował się, oglądając w internecie, jak Azjatka robi loda? Litości!

Tamtej nocy jego penis zachowywał się jak chorągiewka. Wjeżdżał na maszt i się osuwał. Chwycił go w końcu w dłoń i skończył na brzuchu Joli. Opadł na poduszkę i położył się na wznak. Jola przejechała dłonią po jego klatce piersiowej.

‒ Paweł, co ty lubisz? Może ja coś nie tak robię? Za słabo, za mocno? No ej, przecież możemy pogadać. Mamy czas.

Pogadać… To była ich ostatnia wspólna noc.

Justyna: Trudne sprawy…

Anna: Trudne. U Pawła wytworzył się lęk przed zbliżeniem. W swojej głowie pisze czarne scenariusze kończące się jego kompromitacją.

Patrząc z boku, wydaje się, że wystarczy, żeby on mniej czasu spędzał sam, a więcej z Jolą. Żeby przestał w każdej wolnej chwili zaspokajać się i dał sobie czas na poznanie jej ciała i jej na poznanie jego potrzeb.

No tak, niby wystarczy, ale pomyśl, że dla niego masturbacja przez lata była nie tylko formą zaspokajania popędu, ale także lekiem czy sposobem na stres, na trudne sytuacje, rozładowanie napięcia i lęku. Łatwo powiedzieć, że wystarczy „tylko” zrezygnować z masturbacji.

Więc terapia?

Zdecydowanie doradzałabym mu skonsultowanie się z seksuologiem.

Jedno mnie jeszcze uderza w jego historii. W ogóle nie skupił się na niej. Zafiksował się na swoim problemie, zapominając, że przecież może dać jej rozkosz na różne sposoby. Może gdyby zobaczył, że ona spełnia się przy nim, łatwiej byłoby mu przestawić się na seks z nią?

Paweł widzi seks w dość ograniczony sposób. Na jego usprawiedliwienie dodam, że to lęk może powodować, że cała sytuacja zawęża mu się do jednego: stanie czy nie? Oczywiście gdyby mógł zauważyć, że seks to coś więcej niż wprowadzenie penisa do pochwy, mogłoby im się udać.

Podobno orgazm to narkotyk nowego tysiąclecia. No bo Paweł uzależnił się nie tyle od masturbacji czy nałogowego oglądania pornografii, ile od orgazmu, jaki dzięki nim osiągał.

Zarówno orgazm, jak i doznania po narkotykach zapewniają jedną z najintensywniejszych i najszybszych przyjemności, jakich może doświadczyć człowiek. Ale specjaliści od zdrowia psychicznego i seksualnego nie postrzegają tego jako uzależnienia, raczej jako przymusową czynność, za pomocą której reguluje się napięcie psychiczne i poziom odczuwanego stresu.

Orgazm jednak, poza oczywistymi kwestiami, jest o tyle lepszy od narkotyków, że jest za darmo.

A także – w przypadku masturbacji – jest dosłownie na wyciągnięcie ręki… Dlatego seks tak dobrze sprawdza się w roli lekarstwa na stres, a nawet na bezsenność. To dlatego, że endorfiny mają działanie odprężające, a wysoki poziom prolaktyny po stosunku wywołuje senność.

Dodajmy – lekarstwa tak skutecznego, że kompulsywne zachowania seksualne[6] znalazły się w najnowszej klasyfikacji chorób i zaburzeń opublikowanej przez Światową Organizację Zdrowia.

To wszystko prawda, ale pozostając przy tym nawiązaniu do narkotyków, trzeba pamiętać, że nie istnieje coś takiego jak uzależnienie od seksu. Możemy mówić o rodzaju kompulsji, czyli przymusowych, natrętnych zachowaniach.

Kompulsywne zachowania seksualne kojarzą mi się trochę z zajadaniem stresu.

Bo z seksem możemy się obchodzić podobnie jak z jedzeniem, kompulsywnie się objadać, fundować sobie seksualny fast food lub dbać o jakość. Możemy też się głodzić, czyli odmawiać sobie przyjemności seksualnej. Narkoman powinien całkowicie zrezygnować z kokainy, ale osoba, która ma zaburzenia odżywiania, musi nauczyć się dbać o siebie i odżywiać racjonalnie. Nie zalecamy jej abstynencji od jedzenia. Podobnie postępujemy w przypadku terapii zaburzeń seksualnych.

Iza i Przemek

Góra lodowa, Królowa Śniegu, sztywna jak kij od miotły, piczka-zasadniczka. Tak Izę, oczywiście gdy nie słyszała, nazywali koledzy w firmie. Mówili, że urodziła się do pracy w korporacji. Mogłaby być twarzą każdej korpo – sztywna, chłodna, najczęściej w szarej, stalowej lub grafitowej garsonce albo garniturze i na blachę wyprasowanej koszuli. Zawsze punktualna, wzorowa uczennica. Nie znała się na żartach, a w każdym razie nie śmiała się z tych, które opowiadali współpracownicy. Gdy wchodziła do kafeterii i słyszała dowcip o głupiej blondynce, łapała się na tym, że myśli, że mowa jest o niej. Spinała się więc jeszcze bardziej i odwdzięczała uwagą, że chyba przerwa na lunch nie jest z gumy. Potem powtarzała sobie, że w pracy nikt nie musi jej lubić, wystarczy, że zespół jej słucha, a całość działa.

Pani poprawna, wiecznie rozedrgana, podszyta lękiem. To on był przyczyną perfekcjonizmu we wszystkim, czego się dotknęła oraz tego, że nie wchodziła w bliższe relacje w pracy i raczej unikała służbowych imprez. Kuliła się na krzyk albo niespodziewany hałas. Spotkanie z chamskim mechanikiem odchorowywała przez parę dni.

Dwóch rzeczy jednak koledzy nie mogli jej odmówić. Po pierwsze była świetnym fachowcem. Dział HR, którym kierowała, funkcjonował bez zarzutu. Nie trafiała kulą w płot, nie zdarzyło się, że menedżer, którego zrekrutowała, nie pasował do firmy albo nawalił po krótkim czasie. Każdego kandydata sprawdzała kilkakrotnie. Za tą skrupulatnością stał strach, że jakaś jej słabość wyjdzie na wierzch, że ktoś pomyśli, że jest głupia, że nie nadaje się do tej pracy. Uważała, że każdej porażki można uniknąć i że generalnie po prostu lepiej ich unikać.

Po drugie – była atrakcyjną kobietą. Miała gęste włosy zazwyczaj zebrane w ciasny kok, ale perfekcyjnie uczesany, pełne usta i jędrne nogi do samego nieba. To w tych nogach dawno temu zakochał się Przemek.

Na początku ich znajomości potraktował tę górę lodową jak wyzwanie. Niełatwo było ją zdobyć, czyli sprawić, by zaufała. Większość chłopaków z ich szkoły odpadała i poddawała się. Dla Przemka zawalczenie o taką babkę, dla której każdy był niewystarczająco dobry, było punktem honoru, już wtedy więc próbował, ale ich drogi się rozeszły, każde wyjechało do innego miasta na studia.

Spotkali się ponownie, gdy oboje byli tuż przed trzydziestką. Przemek po AWF-ie znalazł wspólnika, z którym w Warszawie otworzył siłownię. Z czasem stworzyli sieć – małe, elitarne kluby, tylko na karty członkowskie. Wpadli na siebie, gdy Iza zjeżdżała do szatni. Dała sobie w kość po ciężkim dniu. Potem, choć nie musiał, był akurat w tej siłowni coraz częściej, licząc, że ją spotka.

Po dwóch latach byli małżeństwem. Gdy się pobierali, Iza była dziewicą. Choć Przemek wcześniej raczej korzystał z życia i z seksu, czuł dumę, że będzie pierwszym i – jak miał nadzieję – ostatnim mężczyzną swojej żony. Im bardziej ją znał, tym bardziej go rozczulała. Myślał, że ten chłód jest pozorny, że podobny mechanizm stosują koty, stając do przeciwnika bokiem, by wydawać się większe.

Ich noc poślubna była… scenariuszem filmu porno. Przemek nawet pomyślał, gdy ją zobaczył „tego nie robią dziewice”. Iza założyła odważną bieliznę i prężyła się jak kocica. Potem niemal każdy ich seks tak wyglądał. Nie żeby Przemek chciał tylko takich zbliżeń. To Iza do każdego z nich musiała… wróć – chciała się przygotować. Robiła makijaż, dokładną depilację, nawet układała włosy. Zawsze do łóżka wkładała wysokie szpilki. Choć Przemek początkowo był szczęśliwy, widząc starania żony, z czasem zmienił zdanie.

Iza miała zdecydowanie mniejszy temperament niż on, a w ich seksie nie było spontaniczności, dzikości, wszystko musiało być zaplanowane i przygotowane. Czasem chciał wziąć żonę podczas wspólnego oglądania filmu czy w kuchni, gdy przygotowywała kolację. Nigdy się to nie udało. Iza zawsze musiała coś jeszcze zrobić albo rano wcześnie wstać. Dziwił się też, że często brak ochoty na seks tłumaczy zmęczeniem, po czym bierze torbę i idzie na siłownię, w której spędza dwie godziny. Tak jak dziwił się, dlaczego mając tak perfekcyjne, sprężyste i jędrne ciało, potrafi pod obcisłą sukienkę założyć bieliznę korygującą.

Z czasem Iza na siłowni zaczęła spędzać więcej czasu niż w ich sypialni. Nie lubiła też swojego ciała. Nie chciała, nie miała ochoty go poznawać. Nienawidziła tych obleśnych fałd zwisających z jej ramion. Tego cellulitu na udach i opony, która robiła się na brzuchu, gdy siadała. To wszystko widziała tylko ona, była swoim najsurowszym krytykiem. W oczach innych wyglądała doskonale.

Nie lubiła też seksu. Głównie dlatego, że musiała się rozebrać, by kochać się z mężem. „Dziwkarska” bielizna była dla niej jak kostium. Nigdy nie miała orgazmu, bo by go mieć, trzeba odpuścić kontrolę, czego ona nawet nie potrafiła sobie wyobrazić. By dowiedzieć się, jak powinna się zachowywać w łóżku, oglądała filmy porno. Czuła się po tych seansach podle, bo wszystkie aktorki miały idealne ciała i cipki jak wycięte od jednego szablonu, ale dzięki takim nauczycielkom mogła zagrać swoją rolę namiętnej kochanki.

Justyna: Sama znam ludzi, którzy stawiają bardzo wyraźne granice i bariery w pracy, wolą nie dowcipkować, nie wchodzić w relacje czy przyjaźnie w biurze. Uważają, że konkurencja nie śpi, a zbytnie spoufalanie się z pracownikami usypia czujność. Ale Iza zdaje się być czujna przez cały czas, jakby bała się, że ktoś w każdej chwili może powiedzieć „sprawdzam”, a ona nie będzie gotowa.

Anna: Iza nie tyle obawia się, że inni mają wobec niej jakieś złe intencje, ile boi się, że nie sprosta ich oczekiwaniom. Kiedy jesteśmy wobec siebie bardzo krytyczni, w wielu sytuacjach czujemy się spięci. Zakładamy, że inni zobaczą w nas te wszystkie usterki, które my widzimy.

Nie masz wrażenia, że siłownia zastępuje Izie sypialnię? A sport seks?

Być może z boku tak to wygląda. Nie widzi tego, jaka jest atrakcyjna. Na pewno jest zamknięta w sobie, ostra i surowa dla siebie. Siłownia może być jej walką o ciało, które wreszcie mogłaby pokochać.

A temperament i stres gdzieś muszą znaleźć ujście. W przypadku masturbacji sprawdza się powiedzenie, że praktyka czyni mistrza? Autoerotyzm pozwala nam poznać swoje ciało lepiej? A dzięki temu mieć większą satysfakcję z seksu z drugim człowiekiem?

Z jednej strony nie ma lepszego sposobu na poznanie własnego ciała i jego reakcji, a właśnie ich nieznajomość u kobiet jest najczęstszą przyczyną braku orgazmu. Pacjentom, którzy nie potrafią odbierać przyjemności seksualnej bez poczucia winy czy wstydu, mają kłopot z akceptacją swojej seksualności, przyjęciem jej jako coś dobrego i naturalnego, seksuolodzy wręcz zalecają badanie reakcji swojego ciała. Dotykanie różnych jego części na różne sposoby i zarejestrowanie odczuć, jakie temu towarzyszą, dokładne obejrzenie go w lustrze to najprostszy i najskuteczniejszy sposób poznania siebie. Uwaga poświęcana własnemu ciału pozytywnie wpływa na poczucie własnej atrakcyjności. Powiedziałabym, że nie ma co popadać w skrajności. Od masturbacji nie uschną nam ręce i bywa ona potrzebna, ale też nie podpisałabym się pod stwierdzeniem, żeby masturbować się jak najwięcej.

Myślę, że wiele kobiet, jeśli nie większość, nie wie, jak wyglądają ich genitalia. A wiele tych, które wiedzą, uważa je za raczej nieestetyczną część ciała. Miewamy kompleksy na tym punkcie?

Miewamy. Najczęściej panie wstydzą się zbyt dużych warg sromowych.

Zbyt dużych, czyli jakich? Jest jakaś europejska norma, której trzeba się trzymać?

Niestety wiele kobiet, jak Iza, porównuje się do modelek z pism erotycznych czy aktorek porno. Tymczasem strefy intymne na zdjęciach często są retuszowane, aktorki natomiast przechodzą operacje plastyczne, które mają ich genitalia upodobnić do dziecięcych. Długość warg sromowych, ich wygląd, rozmiary, nie mają wpływu na sprawność seksualną. Według mnie jeśli nie ma konkretnych wskazań medycznych, nie warto poddawać się zabiegom tak modnej ostatnio ginekologicznej medycyny estetycznej. Może mniej byśmy się czepiały wyglądu warg sromowych, gdybyśmy się zastanowiły, po co one w ogóle są? A no po to, żeby chronić i dawać przyjemność. Osłaniają pochwę przed urazami, pomagają utrzymać jej nawilżenie i odpowiednią florę bakteryjną. Ponieważ są mocno unerwione, są też ważnym elementem odczuwania przyjemności podczas współżycia.

Przerwy w ich seksie były coraz dłuższe – miesiąc, dwa. Przemkowi nie chciało się już prosić, Iza natomiast miała coraz mniej siły na swoją grę.

Pewnego dnia chciała sprawdzić, czy ich syn nie spędza zbyt dużo czasu przed komputerem i przejrzała historię urządzenia. Początkowo wystraszyła się, że strony porno ogląda ich dziecko. Z historii wynikało, że ktoś co kilka dni, systematycznie zagląda na popularny serwis pornograficzny. Gdy powiedziała o tym Przemkowi, przyznał, że to on je odwiedza.

– Od paru lat zastępują mi seks, jakoś muszę się rozładować. – Starał się jej to wytłumaczyć najdelikatniej, jak mógł, że to nic ważnego, że po prostu oglądając porno, łatwiej mu się wyładować i odprężyć, że przecież lepiej, gdy robi to sam przed komputerem niż z inną kobietą Oczywiście, że wolałby kochać się z nią, ale nie chciał tego wymuszać!

Przemek nie był złym mężem. Iza wiedziała, że ich sytuacja nie jest normalna, że on potrzebuje bliskości, której ona nie potrafi mu dać. Był jej opoką, silnym ramieniem, jedynym, w które szczerze potrafiła wypłakać swoje strachy i lęki. To wyznanie jednak sprawiło, że stabilna podłoga małżeńskiego życia usunęła się jej spod stóp. Spokojna rozmowa szybko przemieniła się w pełną żali i wyrzutów kłótnię.

– Co mam robić, skoro ty nie dajesz się normalnie zerżnąć?!

– Jesteś zboczony! Aż tyle tego potrzebujesz?!

Iza płakała jak zdradzana żona, której mąż oświadcza, że wyprowadza się do kochanki i zostawia ją i dzieci. Tak właśnie się czuła. Strach mieszał się z obrzydzeniem. Po pierwsze nie sądziła, że jej mąż może onanizować się „w ich domu, przed ich komputerem”, po drugie okazało się, że aktorki porno, których szczerze nienawidziła za ich idealne ciała, za ich jęki, za to, że potrafią przeżywać rozkosz i czerpać z seksu przyjemność, są kochankami jej męża. JEJ MĘŻA, jedynego człowieka, który naprawdę ją znał. Naprawdę… Naprawdę? Iza wiedziała, że to nieprawda. Że ma ją za kobietę, która lubi do łóżka zakładać obcasy i pończochy. Tylko właściwie co tak naprawdę lubiła zakładać do łóżka?

Przemek musiał przysiąc, że przestanie oglądać filmy dla dorosłych. To był jej warunek. Ona obiecała, że „jak tylko ochłonie”, postara się, by ich seks był częstszy.

Justyna: Porno. Kuszące kobiety, kochankowie gotowi spełniać najbardziej wyszukane fantazje dosłownie na odległość paru kliknięć. Łatwo stracić zainteresowanie swoim partnerem.

Anna: To się często dzieje w takich sytuacjach, ale myślę, że to nie jest przypadek Przemka, on wciąż miał na swoją żonę wielką ochotę. To ona budowała mur. Trzeba pamiętać, że wirtualny seks czy z wykorzystaniem pornografii nie zawsze jest powierzchowny i prowadzi do destrukcji. Przecież bywa, że staje się jedyną formą erotycznej bliskości, jaka dostępna jest czasowo rozdzielonym partnerom, choćby ze względu na wyjazdy związane z pracą. Powiedziałabym, że o tym, czy oglądanie pornografii jest problemem, nie decyduje tylko częstotliwość. Brałabym pod uwagę także to, czy dana osoba ma poczucie utraty kontroli nad swoimi zachowaniami. Czy wielokrotnie, bez skutku próbowała ograniczyć oglądanie pornografii. Czy masturbuje się nie w odpowiedzi na potrzebę seksualną, a żeby regulować napięcie, emocje albo stres. Czy te zachowania negatywnie wpływają na pracę, edukację, relacje z innymi osobami. Czy konsekwencje zachowań seksualnych powodują dodatkowy stres, cierpienie.

Zresztą, co znaczy częstotliwość? Do czego należałoby ją odnieść, z czym porównać, żeby móc określić, że robimy to za często czy za rzadko.

Nie mamy żadnej normy wskazującej na prawidłową siłę popędu seksualnego i liczbę zachowań seksualnych, które powinniśmy podejmować w ciągu dnia czy tygodnia. Decyduje o tym ogólna wydolność społeczna człowieka i jego osobowość. U osób, które prowadzą intensywne życie, są aktywne zawodowo i towarzysko, duży poziom libido jest wyrazem witalności i temperamentu. Problem pojawia się, gdy stosunki seksualne, masturbacja czy oglądanie pornografii całkowicie zastępują pacjentowi inne sfery życia. Gdy na przykład pornografię ktoś wybiera częściej i chętniej niż zbliżenie z partnerem. Znacznie częściej dotyczy to mężczyzn niż kobiet.

Kiedy człowiek zaczął potrzebować pornografii? Dlaczego znalazła się w kulturze?

Obsceniczne obrazki towarzyszyły ludzkości prawdopodobnie od zawsze. Ale pornografia jako oddzielna dziedzina miała się narodzić w dobie renesansu we Włoszech, kiedy to dynamicznie rozwijały się techniki drukarskie. Najważniejszy był jednak rozwój technologii filmowej i powstanie kinematografu. Już rok później świat zobaczył pierwszy film pornograficzny. Trwał trzy minuty, miał tytuł Noc poślubna panny młodej i poruszył lawinę. Odtąd filmy pornograficzne zaczęły się pojawiać z zawrotną szybkością.

A po nim przyszło wiele nawet kultowych dziś tytułów, jak na przykład Głębokie gardło. Podobno powstał w ciągu sześciu dni.

To wystarczyło, żeby wprowadził pornografię do głównego nurtu kina. To był pierwszy film porno w Stanach Zjednoczonych dopuszczony do dystrybucji kinowej. Po raz pierwszy widzowie mogli obejrzeć fellatio do końca. Nowością było też podkreślenie znaczenia orgazmu kobiecego, którym wcześniej nie bardzo się przejmowano. Swoją drogą bardzo polecam ścieżkę dźwiękową z tego filmu.

Fabuła filmu pokazuje, że nie wymagamy w takich obrazach wyszukanych treści. Jest zabawnie prosta: bohaterka mimo wielu różnorodnych doświadczeń seksualnych nie jest w stanie osiągnąć orgazmu. Lekarz, u którego szuka porady, stwierdza, że jej łechtaczka znajduje się głęboko w gardle. Zaleca jej zatem technikę seksualną „głębokie gardło”. Potem przez wiele scen filmu możemy obserwować skuteczność tej metody.

Ale już Emmanuelle wyróżniała się wysokim poziomem gry aktorskiej, techniki filmowej i egzotycznymi plenerami. Film zyskał też nieprawdopodobną popularność. Główna bohaterka to żona francuskiego dyplomaty, która zaspokaja swoje potrzeby seksualne z mężczyznami i z kobietami. W filmie obserwujemy jej przemianę w bezpruderyjnego wampa. Wiele osób twierdzi, że dzieło do dziś się nie zestarzało i nie straciło nic ze swojego uroku. Film obfituje w śmiałe i wysmakowane sceny erotyczne, ale nie znajdziemy w nim ginekologicznych zbliżeń na narządy płciowe, typowych dla pornografii.

Jest też więc bardziej filmem erotycznym niż pornograficznym. Podobnie jak wyczekiwane, a potem rozsmarowane na ekranie przez krytyków Pięćdziesiąt twarzy Grey’a.

Żadne z nich nie dotrzymało obietnicy. Izę wiele kosztowało odkrycie, że mąż ogląda pornografię. Zaczęła obsesyjnie sprawdzać historię wszystkich komputerów w domu, łącznie z tą w jego telefonie. Prawie zawsze coś znalazła. Początkowo Przemek pamiętał, żeby kasować historię, z czasem jednak przekonanie, że nie robi niczego złego, uśpiło jego czujność, a Iza wiele razy znalazła kolejne dowody jego „zbrodni”. Próbował jej tłumaczyć, że to tylko zamiennik, że woli się kochać z nią, ale jest niedostępna. Że kocha jej ciało, jej zapach, czuć jej skórę pod palcami, ale ona ubzdurała sobie, że on chce czegoś innego i z każdym miesiącem ich małżeństwa zamykała się przed nim coraz bardziej. Czasem nie wytrzymywał i spokojne na początku rozmowy kończyły się awanturą. „Jestem normalnym facetem, nie rób ze mnie zboczeńca!”.

Wiele go kosztowała oziębłość żony. Nie mógł też zrozumieć, jak to jest możliwe, że dziewczyna, która na początku ich małżeństwa serwowała mu w łóżku prawdziwego pornola, z czasem w ogóle nie dawała się dotknąć.

Po pół roku ich małżeństwo wisiało na włosku, zdecydowali się na terapię. Po paru spotkaniach z seksuologiem została na niej tylko Iza. Wspólnie z terapeutą zaczęli odkrywać lęki, z jakimi przez całe życie walczyła, i te, którym się poddawała.

Iza miała surowego ojca, wcześnie zmarł, ale zdążył zakorzenić w córce przekonanie, że nie jest wystarczająco dobra. Przyniesiona ze szkoły czwórka nie była powodem do radości tylko złości, że to nie piątka. Iza już w szkole zaczęła porównywać się z koleżankami i zawsze gorzej wypadała w tych porównaniach. Piątkowa uczennica widziała, że to one lepiej się uczyły, a w szkole muzycznej, którą ukończyła z wyróżnieniem, przeżywała, że na koncercie zafałszowała. Choć nikt prócz niej tego nie zauważył.

Jej stroje w łóżku, bielizna i staranne przygotowania były jak kamuflaż, którym chciała zakryć swoje wady. A sam seks? Nie wiedziała, co to orgazm, co tylko upewniało ją w tym, że jest gorsza od innych. Wolała udawać niż przyznać się do tego mężowi przekonana, że ją zostawi, gdy dowie się, że nawet w tym jego żona jest gorsza od innych. Odkrycie, że Przemek zaspokaja się, oglądając inne, idealne przecież kobiety zachwiało do reszty jej poczuciem własnej wartości. One były konkurencją. Czuła się zdradzana.

Podczas spotkań z terapeutą Iza zrozumiała, ile robiła, żeby coś pokazać innym, a jak mało dla siebie. Paradoksalnie kiedy zaczęła dawać więcej sobie, sprawiać przyjemności, pozwalać na leniuchowanie – mąż okazywał jej dużo akceptacji. Lubił ją taką! Po początkowym żalu przyszła refleksja, że Przemek był w naprawdę trudnej sytuacji. To on tęsknił, pragnął bliskości, a jednocześnie nie chciał niczego wymuszać. Okazało się też, że w miarę jak u Izy obniża się poziom lęku, zaczynają się przebijać inne odczucia – radość, zadowolenie z siebie, kiedy widzi postępy w terapii, a nawet… potrzeby seksualne.

Justyna: Ta zazdrość o aktorki porno, zupełnie irracjonalne uczucie…

Anna: Żeby to ocenić, trzeba pamiętać, z jakimi demonami mierzy się Iza. Dla osoby z tak niską samooceną aktorki porno to konkurentki. Przemek po prostu szukał ujścia. Osoba, która ogląda pornografię, redukuje seks do aktu fizjologicznego, nie doświadcza przeżyć uczuciowych, duchowych, bliskości i więzi z partnerem. Seks z komputerem to nie jest przeżycie intymne.

Jak to się więc dzieje, że czasem człowiek woli oglądanie pornografii od seksu z partnerem?

Nie wszyscy mamy jednakowe potrzeby. Idealnie byłoby, gdybyśmy w seksie wszyscy szukali tego samego. Nie byłoby rozczarowań i niespodzianek. Ale bywa różnie. Część osób wybiera porno, bo unika intymności. Innych kręci coś, do czego nigdy by się nie przyznali partnerom. Niektórzy właśnie z lęku przed tą bliskością nie potrafią wejść w intymną relację. Osoby kompulsywnie oglądające pornografię często perfekcyjnie skupiają się na szczegółach i obawiają się popełnienia jakiegokolwiek błędu. Przez to mają trudności z podejmowaniem decyzji.

Internet

W 2000 roku zaledwie 1 procent stron internetowych, czyli około 60 tysięcy, było stronami z pornografią. Ale ten 1 procent odpowiadał za 40 procent ruchu w internecie. W 2004 roku liczba stron dla dorosłych z 60 tysięcy wzrosła do 1,6 miliona.

Ważnym kanałem przekazu pornograficznych treści są gry komputerowe, których atutem jest interaktywność. Gracz jest nie tylko widzem, ale aktywnym uczestnikiem i twórcą często kontrowersyjnych i brutalnych scen seksualnych.

Z raportu serwisu Pornhub, który odnotowuje 115 milionów wizyt dziennie, a obejrzenie wszystkich dostępnych na nim filmów zajęłoby 169 lat, możemy się dowiedzieć, czego w 2019 roku poszukiwali spragnieni pornografii Polacy. Okazuje się, że w Warszawie panują nieco inne trendy – tu oglądamy więcej niż w innych miastach filmów przedstawiających seks biseksualny oraz częściej oglądamy porno na telefonach.

Polacy to porno-patrioci, najczęściej szukamy haseł: „polskie porno” i „polska” (pisownia oryginalna). Interesują nas też MILF, co łagodnie można przetłumaczyć jako „gorące mamuśki”.

Ulubioną aktorką Polaków jest trzydziestodwuletnia Sasha Grey, urocza brunetka, której matka ma irlandzko-polskie pochodzenie.

Polki szukały na Pornhubie wideo ze scenami seksu lesbijskiego, w tym częściej niż inne nacje szukałyśmy filmów z Czeszkami. Lubimy też porno w stylu vintage oraz przedstawiające orgie.

W rankingu nacji oglądających najwięcej porno znaleźliśmy się w top 20, na 14. miejscu. Liderem niezmiennie są Stany Zjednoczone.

7 Tylko nie mów nikomu……

Była to jedna z wielkich tajemnic. Jedna z tych bardziej przyjemnych (…). Przecież serce służy do tego, żeby pompować krew. Dlaczego zatem robi jeszcze te inne, niewyjaśnione rzeczy?

Trudi Canavan, Uczennica maga

Urszula i Adam

Niby 55 lat to całkiem przyjemny wiek. Nie jesteś już głupim, nieznającym życia i jego pułapek gówniarzem, wiesz, jak się upić, żeby nie mieć kaca, dzieci na studiach w innych miastach, zarabiają na siebie. Dom spłacony, samochód w garażu. Chata wolna, starych nie ma… Tylko gdzie ten bal? Adam przyglądał się żonie, kiedy wnosiła do salonu kolejne półmiski z przysmakami przygotowanymi dla gości na jego urodziny. Brat z rodziną, dwóch kolegów z pracy z małżonkami i szwagierka z dziećmi. Nie było dużo gości. „W końcu troszkę ciałka nabrała, zawsze lubiłem takie miękkie kobietki”, myślał, patrząc na pochylającą się nad stołem Ulę. Oblała go fala… wdzięczności… ciepła? Sam nie wiedział. Kochał ją bardzo, dała mu dwoje pięknych, mądrych dzieci.

Była mądrą, atrakcyjną kobietą. Lata leciały, a on dopiero niedawno zauważył, że gdy się uśmiechała, na kiedyś gładkiej twarzy rysowały się zmarszczki. Przez taki szmat czasu tego nie widział, dla niego wciąż wyglądała jak w dniu ślubu. I tak samo jak wtedy uwielbiał seks z nią. Znali swoje ciała, wiedzieli, co to drugie lubi. On doskonale też już wyczuwał, kiedy lepiej do niej nie podchodzić, bo tylko się po łapach zarobi. Nieraz nieźle go zaskoczyła. Na przykład wtedy, kiedy przyjechała do jego biura w samym płaszczu i szpilkach. Niby taki oklepany filmowy motyw, ale jak zadziałał! Kochali się wtedy pod biurkiem tak mocno, że bał się, że w końcu ktoś usłyszy dźwięk przesuwającego się mebla. Uśmiechnął się na to wspomnienie pod nosem i z myślą, że podobnego pieprzu już dawno nie smakowali, wyszedł na balkon zapalić. Jego brat rozmawiał z Romkiem, kolegą Adama z firmy. Panowie ewidentnie wymieniali się jakimiś sekrecikami, bo gdy usłyszeli, że ktoś się zbliża, zamilkli i wpatrywali się w drzwi balkonowe w napięciu, aż zobaczyli Adama.

‒ Stary, szybko, słuchaj, co Romek mówi. ‒ Adam podszedł do mężczyzn i z szelmowskim uśmiechem odpalił papierosa.

‒ No widzę, że tu coś ciekawego się wyprawia.

‒ Romek jest swingersem ‒ oznajmił aż czerwony z wrażenia Tomek. Adam zaciągnął się papierosem i czekał, aż brat rozwinie myśl.

– Kim?

‒ Swingersem, stary!

‒ Ale ja nie wiem, kto to jest. Tańczysz? Czy co?

‒ Uprawiamy seks z innymi parami. ‒ Adam spojrzał na brata, znów na Tomka…

‒ Gośka o tym wie?

‒ No jak ma nie wiedzieć. Razem to robimy.

W ciągu następnych dziesięciu minut Adam dowiedział się, że pierwszy raz Tomek z Gośką zrobili to z parą, którą poznali w hotelu Góral w Kołobrzegu. Mieli na turnusie wspólny stolik. Polubili się, zaczęli spędzać ze sobą coraz więcej czasu. Dziewczyny chodziły razem do jacuzzi, a panowie gawędzili przy piwie. Pewnego wieczoru Gośka opowiedziała mężowi swoją rozmowę z nowo poznaną koleżanką. Okazało się, że w internecie znajdowali pary chętne na wspólny seks. Czasem byli to ludzie po dwudziestce, czasem starsi. Raz nawet byli na luksusowej imprezie dla swingersów w willi pod Poznaniem. Im więcej potem Tomasz o tym myślał, tym bardziej był zafascynowany nowymi znajomymi. Łapał się na tym, że przygląda im się, a po głowie krążą myśli, o które wcześniej by siebie nie podejrzewał.

Pewien wieczór postanowili spędzić w restauracji z muzyką na żywo. Gdy w środku nocy wracali do hotelu, dziewczyny szły przez miasto boso, bo nogi od paru godzin tańców nie mogły już znieść szpilek. „Kochani, wejdźcie na kieliszeczek do nas jeszcze”. Już wtedy wiedzieli, że ten wieczór skończy się o wiele ciekawiej niż na jeszcze jednym kieliszku Prosecco.

‒ … i nagle zobaczyłem, że Gośka z tą Martą się całują. I tak jakoś poszło… No a potem, już w domu, sami zaczęliśmy szukać okazji. Okazało się, że taki seks jest na wyciągnięcie ręki. No i podoba nam się. Kiedy zobaczyłem, jak Gośka kocha się z innym facetem, ale tak, że wiesz, że to nie zdrada, że się na to zgadzasz… matko, co za emocje. Nie polecam, bo to chyba nie dla każdego zabawa, ale pomyślcie, chłopaki. ‒ Tomasz dokończył opowieść, zgasił papierosa, poklepał Adama po ramieniu i wrócił do mieszkania.

Romek z bratem jeszcze przez chwilę trawili usłyszaną właśnie historię.

‒ Ludzie to mają jednak nasrane… Wracasz? ‒ Romek chwycił za swoją szklankę whisky i skierował się do drzwi.

‒ Zapalę jeszcze.

Justyna: Dużo osób marzy o pójściu do klubu dla swingersów?

Anna: W Polsce jest kilkadziesiąt takich klubów. W zachodniej Europie parę tysięcy. Na pewno mniej niż jeszcze parę lat temu, bo ludzie teraz częściej szukają się w internecie i tam umawiają.

A jak wielu mają bywalców?

Tego nie wiem, ale z badań profesora Zbigniewa Izdebskiego wynika, że seks grupowy jest preferowaną i najbardziej atrakcyjną techniką seksualną dla dwóch procent Polaków. Tyle samo kobiet co mężczyzn.

To około 800 tysięcy osób. Prawie połowa mieszkańców Warszawy… Co bywa motywacją do spróbowania swingowania?

Na pewno gwarancja wielości bodźców i nowe doznania. Jednych będzie pociągała możliwość spróbowania wielu partnerów jednego wieczoru, innych anonimowość, jeszcze innych możliwość uczestniczenia w czymś tylko dla wtajemniczonych, a więc czymś wyjątkowym. Są też tacy, których ekscytuje możliwość oglądania innych, jak uprawiają seks. Także własnego partnera lub partnerkę.

To zabawa dla każdego? Wydaje mi się, że swingersi to jednak ludzie o określonym temperamencie.

To prawda. To, co wspólne u osób decydujących się na wymianę partnerów, to szczególnie duża potrzeba poszukiwania nowości. Jej poziom można zmierzyć. Ludzie o jej wysokim natężeniu czerpią zadowolenie ze zmiennych, intensywnych doświadczeń. Dążą też do tego, aby mieć wielu partnerów, częściej uprawiają seks oralny, próbują wielu pozycji. Z kolei osoby o niskim poziomie poszukiwania nowości mają bardziej ograniczone i tradycyjne doświadczenia, postrzegają też seks jako wyraz przywiązania do drugiego człowieka. Ciekawe, że małżonkowie zwykle mają zbliżone natężenie poszukiwania nowości. Jest też silny związek między natężeniem tej cechy u danej pary a ich satysfakcją seksualną.

Przez następne dni Adam wiele razy myślał o przygodach Tomka. Na początku był nawet trochę zaniepokojony, jaką ekscytację w nim wywołały. Wtedy na balkonie starał się przykryć ją obojętnością, teraz łapał się na tym, że coraz częściej wyobraża sobie, że obserwuje jakąś parę podczas seksu. Dotyka obcych piersi, patrzy w oczy swojej żony, kiedy ta kocha się z kimś innym. Z czasem zapraszał do tych fantazji coraz więcej osób. W końcu gubili się z Ulą w tłumie obcych jęków i ciał. Rzeczywiście łatwo było znaleźć okazję. W sieci roiło się od stron dla swingersów i ogłoszeń czy propozycji spotkań.

‒ Ula, a gdybyśmy się z jakąś parą na seks umówili? ‒ Długo myślał nad najlepszym sposobem i formą, w jakiej można zadać takie pytanie żonie. Uznał w końcu, że najlepiej wprost. W razie gdyby się obraziła, zawsze może powiedzieć, że przecież żartował. Ula milczała. Szukała czegoś w szafie, była odwrócona do niego tyłem i nie widział jej twarzy.

‒ Gadałeś z Tomkiem? ‒ zapytała w końcu.

‒ Czemu z Tomkiem? ‒ Nie miał pojęcia, po co kręcił.

‒ Adaś, nie pal głupa. Gośka mi też wszystko opowiedziała. Milczeli przez chwilę. On nie wiedział, co powinien powiedzieć po tym, jak zaproponował żonie, żeby przeleciał ją obcy facet, ona nie wiedziała, jak się przyznać, że… marzy o tym od dawna. Ula wyjęła z szafy oliwkową spódnicę, przyłożyła do bioder i przejrzała się w lustrze. W odbiciu zobaczyła zafrasowaną twarz męża. Uśmiechnęła się pod nosem i niedbale odłożyła ciuch do szafy.

‒ No, i co ci po tej głowie chodzi? ‒ Pogłaskała Adama po karku.

‒ To ty się nie gniewasz, że ja tak cię zapytałem?

‒ Adam, jesteśmy dorośli, ufamy sobie, znamy się, kochamy. Może to będzie fajna zabawa?

‒ Myślałaś o tym?

‒ Oj, długo. No co mam ci powiedzieć, każdy ma jakieś fantazje. Ja fantazjuję o seksie grupowym. Od zawsze chyba. W życiu sama bym tego nie zrobiła, nie odważyłabym się, ale z tobą…

Długo rozmawiali tej nocy. Najpierw było poważnie, o miłości, pewności, zaufaniu. Potem otworzyli butelkę wina i chichotali, zwierzając się sobie z własnych fantazji. Tego samego wieczoru zaczęli szukać w sieci par i miejsc, które byłyby dla nich atrakcyjne. Okazało się przy okazji, że na przykład Ula w życiu nie potrafiłaby się kochać z łysym. A Adam nie lubi zbyt dużych piersi. Zadziwiające, jak wiele można o sobie nie wiedzieć tyle lat po ślubie.

Początkowo chcieli się umówić z jedną parą. Doszli jednak do wniosku, że to będzie zbyt intymne, że w większym gronie będzie bardziej anonimowo i może łatwiej im będzie się otworzyć. Wybrali klub, ale nieduży. Od początku szukali czegoś w innym mieście. Bali się trochę niezręczności, gdyby spotkali sąsiadów albo kolegów z pracy. Lokal miał jakieś 250 metrów. Niby sporo, ale trafiali też na trzypoziomowe luksusowe wille. Byli umówieni.

Justyna: Odpowiedź na pytanie, dlaczego związki szukają dodatkowych partnerów seksualnych, wydaje się oczywista – bo próbują wzbogacić swoje życie erotyczne. Ale czy za taką decyzją i wizytą w klubie nie czai się żadne niebezpieczeństwo? Istnieje ryzyko, że to, co zobaczą i poczują, będzie dalekie od scen, które rozgrywają się w wyobraźni. Albo że rola, jaką odgrywają podczas realizacji fantazji partnera, zupełnie im nie odpowiada.

Anna: Seksuolodzy często posługują się pojęciem normy partnerskiej. Myślę, że to klucz do uniknięcia sytuacji, o których mówisz. W normie partnerskiej mieszczą się wszelkie formy aktywności seksualnej i zachowania, które są akceptowane przez oboje partnerów, nie szkodzą ich zdrowiu no i prowadzą do osiągnięcia rozkoszy.

Myślę, że poniekąd swing mamy we krwi. Człowiek bowiem z natury jest istotą poligamiczną.

Doktor Michael Hammer, genetyk z University of Arizona, twierdzi, że zawdzięczamy to pochodzeniu od poligynicznych małp naczelnych.

Antropolodzy uważają, że poligamia jest dopuszczalna w ponad 80 procentach społeczeństw.

Tak, ale trzeba dodać, że są to mniejsze społeczeństwa. W tych największych króluje monogamia. Z drugiej strony, nawet jeśli oficjalnie mężczyźni nie mogą mieć wielu żon, to i tak współżyją w tym samym czasie z różnymi kobietami i nawet mają z nimi dzieci. Poligynia, czyli sytuacja, gdy niewielu mężczyzn ma wiele partnerek, to najpopularniejsza forma poligamii. Można się na to oburzać, ale u nas, Polaków, stosunek do seksu jest kształtowany w dużej mierze przez Kościół i jego naukę. Co nie znaczy, że się nie zmienia. Coraz częściej można spotkać się z opiniami, że seks małżeński jest nudny, a silnych pozytywnych wrażeń dostarczają krótkotrwałe znajomości czy związki. W ostatnich latach bardzo zmienił się także nasz stosunek do wyglądu zewnętrznego. Na przykład przywiązujemy coraz większą wagę to kształtowania naszego ciała. Myślę, że poszukiwania swingersów to tylko jedna z praktyk, jakim te ciała poddajemy.

Oboje stresowali się jak dzieciaki. Ula też trochę się niepokoiła, że będzie źle wyglądała nago przy obcych ludziach. W regulaminie klubu wyczytali, że panie mogą mieć na sobie dowolną bieliznę, strój BDSM albo być zupełnie nago. Martwiła się, że jej 56-letnie ciało (wcale nie takie znowu złe, ale jednak po dwóch porodach) blado wypadnie przy młodszych kobietach. Adam oczywiście uspokajał ją, że wygląda pięknie, że nie ma się czego wstydzić, ale sam zaczął biegać na siłownię, bo naoglądał się w internecie głupot i był przekonany, że każdy spotkany w klubie mężczyzna będzie miał kaloryfer, wydepilowaną klatkę i umięśnione uda.

Do Krakowa przyjechali po południu, zameldowali się w hotelu i zaczęli przygotowania. Adam ubierał wyprasowane bokserki, Ula robiła nieco mocniejszy makijaż. Ostatecznie zdecydowała się na bieliznę z bardziej zabudowanymi majtkami. Pomyślała, że jeśli nie poczuje się swobodnie, najwyżej ich nie zdejmie i jej brzuch pozostanie tajemnicą. A jeśli zabawa się rozkręci, pewnie i tak będzie jej wszystko jedno. Była w łazience, gdy usłyszała pukanie do drzwi pokoju. Adam przez chwilę z kimś rozmawiał. Potem wszedł do niej z dwoma kieliszkami i schłodzonym szampanem.

‒ Zamówiłem, bo czuję się jak przed pierwszą randką.

‒ Wystraszony?

‒ Trochę też. I podekscytowany. ‒ Wybuchnęli śmiechem i stuknęli się kieliszkami.

Byli trochę zdziwieni, gdy taksówka przywiozła ich na zwykłe blokowisko z rzędem małych domków w bocznej uliczce. Klub był w jednym z nich. Bez żadnego szyldu, bez specjalnego oświetlenia. Zadzwonili do drzwi, otworzył przyjazny mężczyzna ubrany w koszulę i dżinsy. Adam zapłacił mu 150 złotych. Tyle kosztował wstęp do krainy rozkoszy, którą mieli za chwilę dzielić z kilkunastoma obcymi ludźmi. Kobiety wchodziły za darmo. Mężczyzna dał im kluczyki do szafek i skierował piętro niżej, do szatni, gdzie mogli się przebrać. Lub po prostu rozebrać.

Na górze poszli prosto do baru. Wypili po drinku i z drugim w ręku postanowili zwiedzić lokal. Trzymając się za ręce, weszli do pierwszego pomieszczenia. Na łóżku mężczyzna z jakąś kobietą uprawiał seks od tyłu. Nie miał prezerwatywy, więc najpewniej poza klubem byli parą. W kilku innych pomieszczeniach też były łóżka, w jednym jacuzzi, w kolejnym huśtawka. Najbardziej na uboczu mieścił się pokój do zabaw BDSM. Był pusty. „Za wczesna godzina”, pomyślała Ula. Zatrzymali się w największym pokoju i rozejrzeli dookoła. Na skórzanych kanapach siedziało w grupkach parę osób, jedni zupełnie nadzy, inni w bieliźnie. Rozmawiali, pili drinki. Adam odsunął prezerwatywy, które leżały na kanapie i usiadł. W kieszonce koszulki miał swoje. Przed przyjazdem przeczytał regulamin klubu, w którym stało, że seks bez prezerwatywy można uprawiać tylko z własnym partnerem.

‒ Wy tu chyba pierwszy raz? ‒ Przystojny chłopak wyciągnął rękę w kierunku Adama, który przywitał się z nieznajomym.

‒ Aż tak to widać?

‒ Nowych zawsze łatwo poznać. Sam pamiętam, jak byłem tu pierwszy raz. Zestresowany potwornie. Dobry klub wybraliście. Na poziomie. Byłem w kilku, ale tu zawsze jest najlepsza zabawa. Może do jacuzzi skoczymy? – Adam spojrzał na Ulę, skinęła głową, a nowy znajomy gestem zaprosił swoją partnerkę.

W wodzie rozmawiali przez chwilę, gdy dołączyły do nich kolejne pary. W pewnym momencie dwie kobiety wyraźnie rozbawione czymś, co powiedział partner jednej z nich, zaczęły się całować. Ula poczuła, jak jej ciało reaguje na ten widok. Ktoś położył jej rękę na ramieniu. Odwróciła się i spojrzała na mężczyznę, który niedawno się z nimi witał. Głaskał jej ramię, pochylił się do jej ust i zsunął rękę na pierś. Ula odwzajemniła pocałunek. Poczuła ucisk w żołądku. To nie był dotyk, który jej skóra znała i kochała. Poczuła się niepewnie. Jej dłoń zaczęła pod wodą szukać ręki męża. Gdy ją chwyciła, odsunęła się lekko od nieznajomego i spojrzała na Adama. Stał jak wmurowany i patrzył na nich. Ula spojrzeniem zapytała: „Wszystko okej?”. Bezgłośnie odpowiedział „kochaj się ze mną”.

Tej nocy ani razu nie użyli prezerwatywy. Kochali się tylko ze sobą. Obserwowali inne pary, pozwalali się dotykać, ale bez żadnych ustaleń, bez rozmów postanowili, że chcą być tylko dla siebie.

Czy było fajnie? Czy żałują? Tak. I nie. Wiele razy jeszcze odwiedzali kluby dla swingersów. Choć nigdy nie poszli na całość, cieszyli się, że odkryli, jaką frajdę sprawia im obecność innych osób. Okazuje się, że nawet w tłumie można być naprawę blisko.

Justyna: I to jest najlepszy dowód na to, że nie każdą fantazję warto realizować. Ba! Nie każdą powinno się realizować. Myślę, że gdyby nie zatrzymali się w odpowiedniej chwili, bardzo by cierpieli. Jak swingersi radzą sobie z uczuciem zazdrości?

Anna: Chyba przede wszystkim są wobec siebie szczerzy i trzymają się zasad i reguł, które wcześniej wspólnie ustalili. Pary, które decydują się na swing, a z którymi rozmawiałam, często też rozdzielają seks od bliskości emocjonalnej i intymności. Tą ostatnią na przykład może być namiętny pocałunek lub seks bez zabezpieczenia czy seks oralny. Dla różnych ludzi co innego może być zdradą, ale chyba zawsze jest nią kłamstwo. Jeżeli partner czy partnerka szczerze mówi o swoich przygodach seksualnych, to nie czują się zdradzeni ani zazdrośni. A jeśli nawet to uczucie, czyli zazdrość, pojawi się, dla swingersów może być jak dodatkowa porcja pieprzu, która zintensyfikuje emocje.

Gdzie postawiłabyś granicę między powiewem świeżości a destrukcją? Realizując jakiekolwiek fantazje partnera, chyba jednak na pierwszym miejscu powinniśmy postawić siebie.

Na przykład kobieta, która godzi się na swingowanie, bo boi się, że partner uzna ją za oziębłą, najpewniej będzie żałować tej decyzji. Najważniejsze jest wzajemne poszanowanie oczekiwań i preferencji partnera. Nie można dopuścić do sytuacji, gdy ktoś realizuje czyjeś fantazje kosztem siebie i swoich uczuć czy obaw.

A propos obaw. Myślę, że swing może być formą ucieczki przed bliskością. Dostarcza intensywnych przeżyć, ale nie naraża przy tym na zranienie, bo też nie daje szans za zaangażowanie się, zbudowanie relacji.

Oczywiście. Ale nie zawsze ta ucieczka kończy się powodzeniem. Dawanie i odczuwanie rozkoszy, bliskość cielesna, mogą dostarczyć bogatych przeżyć i doprowadzić do powstania więzi, nawet jeśli początkowo partnerzy nie są mocno zaangażowani. Bywają sytuacje, kiedy podczas wymiany partnerów tworzą się nowe związki. Przecież swingowanie to sytuacja jak każda inna, gdzie można trafić na osobę, która lepiej do nas pasuje i to nie tylko pod względem seksualnym. No i zdarza się, że są to sytuacje okupione łzami i cierpieniem.

Nawet jeśli związek się nie rozpadnie, to poznanie kogoś ekscytującego nie zostanie raczej bez wpływu na niego i na to, jak postrzegamy naszego partnera…

Każde doświadczenie może nas zmienić, wzbogacić naszą świadomość, wpłynąć na oczekiwania dotyczące seksu. Mamy więcej punktów odniesienia. Nie zawsze te porównania muszą wypadać na niekorzyść stałego partnera.

Na stronie KinseyInstitute.org czytamy, że w przeprowadzanych dotychczas badaniach stwierdzono, że osoby praktykujące BDSM nie różnią się od reszty populacji pod względem miar psychopatologii, depresji, lęku, zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych oraz sadyzmu psychicznego i masochizmu.

Olga i Max

‒ … i każdy, kto myśli inaczej, będzie miał na sumieniu życie tej kobiety i jej dziecka. ‒ Max wyczekał dramatyczną pauzę i dokończył ‒ Jeszcze nie jest za późno.

Wrócił na swoje miejsce na sali sądowej. Blada kobieta na miejscu obok spojrzała na niego załzawionymi oczyma. Delikatnie uścisnął jej dłoń.

‒ Będzie dobrze.

Faktycznie było. Maria Wigurska została oczyszczona z zarzutów znęcania się nad córką i próby zabójstwa byłego męża. Ten ostatecznie usłyszał wyrok za znęcanie się psychiczne i ekonomiczne nad byłą żoną oraz składanie fałszywych zeznań.

To była jedna z tych spraw, gdzie gra toczyła się o wszystko, takie zresztą najbardziej lubił. Wymagające, wydawałoby się, beznadziejne. I zazwyczaj diabelnie opłacalne. Te najważniejsze sprawy brał sam. Najważniejsze, czyli albo takie, gdzie walka toczyła się o gigantyczne pieniądze, albo w których oskarżonym groziły najwyższe wyroki. Raz tylko bronił gangstera. Wiedział, że facet jest winny, ale zrobił to dla pieniędzy. Załatwił mu cztery lata za brutalne pobicie zamiast piętnastu za usiłowanie zabójstwa. Zresztą facetowi za chwilę doszedł kolejny wyrok w innej sprawie, więc i tak swoje odsiedział. Niemniej Max czuł się po wygraniu tej sprawy obrzydliwie. To był chyba jedyny przypadek, kiedy wolałby przegrać.

Na sprawach takich jak ta, Marii Wigurskiej, z której mąż próbował zrobić wariatkę i odebrać prawo do opieki nad dzieckiem, nic nie zarabiał. Co jakiś czas za darmo pomagał ludziom, których nigdy nie byłoby na niego stać. Mówił, że w ten sposób spłaca swój dług wobec losu. Za piękną żonę, syna, pełne konto.

Dzięki uporowi, talentowi i – powiedzmy sobie szczerze – cholernej ilości szczęścia, miał dziś własną kancelarię, w której zatrudniał czterech prawników (potrafił przekonać tych najzdolniejszych w mieście, by to u niego pracowali), spory dom i opinię „nie do pokonania”.

Do każdej rozprawy był perfekcyjnie przygotowany, nigdy nie leciał na rutynie. Nauczyła go tego mama: „Jeśli nie dajesz z siebie wszystkiego, lepiej w ogóle nie wstawaj z łóżka”. A im bardziej się przygotowywał, tym większą czuł presję. Czasem spraw było za dużo, widział, że pracuje ponad własne siły, ale gdy już zobowiązał się wobec klienta, nie mógł przecież przekazać go komuś innemu. Co miałby powiedzieć? Że jest zmęczony? Że psychicznie nie wytrzymuje?

Mama, prokurator w miejscowym sądzie rejonowym, nauczyła go też, że warto mieć sytuację pod kontrolą, decydować o wydarzeniach. Może dlatego, mimo że zatrudniał księgową i panią Beatę, która ogarniała codzienne życie kancelarii, zawsze musiał choćby rzucić okiem na listę zakupów czy rachunki za prąd. Nie, nie podejrzewał, że coś może być nie tak. Po prostu możliwość powiedzenia „za dużo prądu marnujemy” albo „dobrze, że zamówiła pani więcej papieru do drukarki” dawała mu to poczucie kontroli i spokój, bo przecież ostatnie słowo należało do niego. Był spokojny, bo wiedział, że nic nie wydarzy się bez jego wiedzy. Z tego też powodu osobiście dbał o to, by pracownicy kancelarii dostawali na czas pensje. Sam robił przelewy.

Walczyły w nim dwie siły. Jedna sprawiała, że uwielbiał rozstawiać ludzi po kątach, także we własnej kancelarii. Współpracownicy chodzili na palcach, ale jednocześnie każdy marzył, by z nim pracować. Młodzi prawnicy wiedzieli, że mogą się wiele od niego nauczyć, starsi natomiast doceniali, że potrafił o nich zawalczyć. Był szefem surowym, ale sprawiedliwym. Druga siła sprawiała, że marzył, by nic nie musieć, by nic od niego nie zależało. Chciał być maszynką, która tylko wykonuje polecenia. O niczym nie decyduje, nic nie może. Czasem czuł się jak pies, choć zmęczony, senny, zerwie się z legowiska, by sprawdzić, kto chodzi pod drzwiami. To było silniejsze.

Justyna: Czy są ludzie, którzy w ogóle nie snują żadnych fantazji, nie potrzebują tego?

Anna: Są ludzie, którzy tak twierdzą.. W tej grupie mogą być osoby, które nie akceptują swoich fantazji i wolą się do nich nie przyznawać. Jest też część osób, które nie tylko nie fantazjują, ale i nie marzą. Nie tworzą pozytywnych, przyjemnych scenariuszy w ogóle, nie tylko na temat seksu. Zamiast tego często koncentrują się na tym, co ewentualnie może pójść źle.

A jest tyle okazji! Fantazjujemy, gdy jesteśmy zakochani, bo przecież obsesyjnie wtedy wyobrażamy sobie różne sceny z naszym wybrankiem czy wybranką, przy okazji oczywiście idealizujemy nasz obiekt westchnień. Fantazjujemy, gdy czujemy się samotni. Bo po prostu łatwiej wtedy tę samotność przetrwać. A fantazje seksualne? Po co nam one?

Stanowią ważne źródło wiedzy o sobie. Są częścią naszej seksualnej tożsamości, ujawniają nasze upodobania seksualne. Odwołują się do naszej nieświadomości i utajonych tęsknot. Często wychowujemy się w środowiskach skrępowanych przez konwenanse i normy dotyczące seksu. Fantazje pozwalają przekraczać te ograniczenia. To, co lubimy, najpierw zazwyczaj lubimy w głowie. Fantazje intensyfikują pożądanie i wzmagają potrzeby seksualne. Czasem też pozwalają zastępczo je zaspokoić.

I zawsze są… na wyrost. Przerysowane. Raczej nie wyobrażamy sobie seksu pod kołdrą, z mężem, przy zgaszonym świetle, tylko z nieznajomym, na plaży, w miejscu publicznym… i gdzie tam jeszcze fantazja poniesie. Bywają szalone, nawet niebezpieczne…

I dlatego tak nas pociągają. Treści naszych fantazji nie należy interpretować wprost. Przykładem Urszula i Adam – chcieli seksu z nieznajomymi, a gdy mieli go na wyciągnięcie ręki, wycofali się. I to oczywiście bardzo dobrze. To, że coś pojawia się w naszej głowie, nie oznacza, że chcemy to zrealizować. Czasem właśnie głowa jest najlepszym miejscem do rozgrywania niektórych historii.

O czym fantazjują kobiety, a o czym mężczyźni?

Kobiety najczęściej fantazjują o swoim partnerze, seksie z innym mężczyzną, także z obcym, seksie z kobietą, o seksie oralnym, romantycznej miłości, ale i seksie wbrew woli, o byciu boginią seksu czy prostytutką. Mężczyźni natomiast częściej fantazjują o seksie z inną kobietą albo o zupełnie anonimowych osobach. Lepiej zapamiętują takie aspekty zbliżenia jak strój kochanki, otoczenie, pora dnia. Mają silniejszą potrzebę podglądania, zarówno nagich kobiet, jak i par oddających się rozkoszy. W ich wyimaginowanych erotycznych scenariuszach bardzo ważne są zdobywanie i dominacja. W naszych, kobiecych fantazjach częściej pojawia się romantyczna miłość. Marzymy o bliskości i częściej niż sam stosunek wyobrażamy sobie pieszczoty. Wyniki badań prowadzonych w Stanach Zjednoczonych, Japonii oraz Wielkiej Brytanii wskazują, iż kobiety dwukrotnie częściej przyjmują w swoich fantazjach rolę bierną, są kochane, pożądane. To mężczyzna czyni im awanse seksualne, na które one jedynie przyzwalają.

Siłą rzeczy inaczej więc także reagujemy na różne bodźce.

Według Helen Fisher, antropolożki z Uniwersytetu Rutgersa, przeciętnego mężczyznę silniej podniecają bodźce wizualne, takie jak pornografia, ale też przyglądanie się własnym genitaliom. Kobiety natomiast silniej reagują na słowa, obrazy i wątki w filmach i książkach.

BDSM

Skrót od słów:

bondage – discipline, domination – submission, sadism – masochism, oznaczających odpowiednio: związanie – dyscyplinę, dominację – uległość oraz sadyzm – masochizm.

Cztery tajemnicze literki: BDSM…?

Sadomasochistyczne fantazje seksualne ujawnia około 12 procent kobiet i 22 procent mężczyzn. W seksualnych marzeniach właśnie wątki związane z przemocą, dominacją i uległością są najbardziej popularne.

Tamtej soboty obudził się z lekkim kacem. Poprzedniego wieczoru byli z żoną na bankiecie z okazji imienin jej byłego wspólnika. Mimo że Max trzymał pion – i poziom – przez cały wieczór, kilka wypitych szklanek whisky sprawiło, że rano głowę miał wyjątkowo ciężką.

Odwrócił się na łóżku do żony. Spała jeszcze. Kilka blond pasemek spadło jej na twarz. Max uśmiechnął się do siebie i delikatnie, tak żeby nie obudzić Olgi, odgarnął jej włosy. Musiała być lekko wstawiona, bo nie zmyła dokładnie makijażu. Normalnie jej się to nie zdarzało.

Przypomniał sobie, jak wyglądała poprzedniej nocy. Czerwona szminka kontrastowała z – wydawałoby się – zachowawczą czarną prostą sukienką przed kolano i szpilkami w tym samym kolorze. Pomyślał, że wyglądałaby sexy nawet w jutowym worku i w jego głowie zaczęło rysować się zupełnie inne zakończenie minionego dnia. Widział urywki scen. Siebie na kolanach. Stojącą przed nim w lekkim rozkroku Olgę. Z władczą miną pokazała palcem łóżko. Podszedł do niego na kolanach, położył się. Olga wyjęła z szafy kilka jego krawatów. Nadgarstki męża przywiązała do zagłówka łóżka. Pochyliła się nad nim i spojrzała w oczy. Jakby chciała powiedzieć: „A teraz nic od ciebie nie zależy”. Pocałowała go w szyję i powoli schodziła coraz niżej… Max poczuł, że jego ciało odpowiada na tę zaskakującą dla niego fantazję.

– Dlaczego się uśmiechasz? – Nie zauważył, że Olga przebudziła się już jakiś czas temu.

– Wyobrażałem sobie, że mnie związujesz i robisz ze mną, co tylko chcesz. – Pogłaskał ją po twarzy. Olga przetarła oczy dłońmi i roześmiała się.

– Kochanie, w tym związku dominant jest tylko jeden. I na pewno nie jestem nim ja. –Przeciągnęła się i odrzuciła kołdrę. – Chcesz kawy?

– Poproszę. – W łazience pochylił się nad umywalką. Spojrzał w lustro: „Serio? Stary, naprawdę taka zabawa by cię jarała?”.

Myśl, która pojawiła się w tamten sobotni ranek, wracała do niego jeszcze parę razy. Kiedyś siedział w kancelarii do późna, wychodził jak zwykle ostatni. Przeciągnął się w fotelu, miał już wyłączać komputer, ale zawahał się. W wyszukiwarce wpisał BDSM. Odpalił pierwszy lepszy film. Kobieta w lateksowym gorsecie dawała klapsy pochylonemu mężczyźnie. Pytała go, czy wie „za co to”.

Po powrocie do domu zastał Olgę w salonie, relaksowała się z babską gazetą i kubkiem ziół. Uśmiechnęła się na jego widok.

– Kolację podano. Wrzuć tylko do piecyka. – Pocałował żonę.

– Nie jestem głodny. Będzie na jutro – powiedział i z westchnieniem usiadł w fotelu obok niej.

– Olga, czy ty mnie kochasz? – Żona spojrzała na niego znad okularów. Odłożyła gazetę i poprawiła się na kanapie. Spróbowała udawać ton pełen pretensji i dla lepszego efektu chwyciła się pod boki.

– Piorę twoje gacie, gotuję, czekam z kolacją, ręce sobie urabiam, a ty pytasz, czy cię kocham?! – Max uśmiechnął się.

– A zrobisz coś dla mnie?

– Wiedziałam, że to pytanie to nie zwykła potrzeba posłuchania o moich uczuciach. Co tam?

– Zwiąż mnie.

Olga, która właśnie sięgała z powrotem po gazetę, zamarła w połowie ruchu.

– Kochanie, no to by była zaskakująca zmiana ról. Przecież ty niepewnie się czujesz, nawet jeśli nie zapytam cię o zdanie przy wyborze koloru pościeli. Nie żartuj.

– Poważnie, chcę, żebyś mnie związała. Możesz to dla mnie zrobić? Tylko jeśli jesteś z tym okej. Nie chcę cię namawiać do czegoś, z czym będziesz się źle czuła.

– Zaskoczyłeś mnie. Pojęcia nie mam, jak będę się z tym czuła, nigdy tak się nie bawiliśmy. Nawet nie myślałam o tym.

– A możesz pomyśleć?

Justyna: Adwokat, któremu cała palestra kłania się w pas, prosi żonę, by ta go związała. Zaskakujący scenariusz.

Anna: Pozornie. Często o uległości w seksie fantazjują osoby na co dzień asertywne, kontrolujące i stanowcze. Powiem więcej, to właśnie te osoby, jak Max, wychodzą z inicjatywą, proponują partnerowi, by ich zdominował. Właśnie dla ludzi, którzy zazwyczaj zarządzają innymi, dobrowolna rezygnacja z tego, odpuszczenie kontroli i świadomie przekazanie jej komuś mogą być szczególnie kuszące. A nawet wyzwalające.

A więc w zabawach sado-maso nie o ból chodzi, o jego przyjmowanie i zadawanie, ale o władzę i uległość.

Tak twierdzi na przykład Esther Perel, belgijska psychoterapeutka i autorka bestselleru Inteligencja erotyczna. Gra toczy się o naprzemienne panowanie i poddawanie się. Tak naprawdę prawie wszyscy przejawiamy silniejsze lub słabsze skłonności sadystyczne czy masochistyczne.

Można powiedzieć, że każdy akt seksualny to wymiana pozycji dominacji i uległości.

Oczywiście! Kobiety na przykład często fantazjują o gwałcie – co nie znaczy, że chcą być zgwałcone! – albo o seksie z policjantem czy żołnierzem. Przecież mundur to strój wskazujący na posiadanie władzy.

I mamy kolejny powód takiej popularności książki i filmu Pięćdziesiąt twarzy Grey’a. Kobiety zaczęły zadawać sobie pytanie o to, co tak naprawdę lubią.

I przekonały się, że mogą dopuścić takie skłonności. Że bez poczucia winy mogą wyobrażać sobie podniecające sceny. Moje pacjentki, które wcześniej raczej nie inicjowały zbliżeń z partnerem i miały zdecydowanie mniejsze potrzeby niż on, po kilku wieczorach spędzonych z Greyem, częściej mają ochotę na seks i same go inicjują.

A czy rodzaj fantazji, jakie mamy, mówi coś o nas? Z jakich powodów kobietę, która na co dzień oczekuje szacunku i partnerstwa, podniecają myśli o tym, że jest gwałcona?

Na temat marzeń istnieje wiele mitów. Najczęściej popełnia się błąd polegający na tym, że bierzemy fantazje zbyt dosłownie. Dlatego trudno nam zrozumieć, dlaczego ktoś marzy o byciu zdominowanym czy upokarzanym… Esther Perel zauważa na przykład, że więźniowie raczej nie mają ochoty udawać więźniów. Takie fantazje mają tylko ludzie wolni. To, że możemy swobodnie bawić się konwencją i rolami, to znaczy, że nie jesteśmy w ich władzy.

Paradoksalnie więc poddanie się komuś w seksie, uległość w łóżku może być bardzo wyzwalająca.

No bo pomyśl, to jak chwila wytchnienia. Możesz zupełnie odpuścić. Także dlatego, że to wymaga zupełnego zaufania do partnera, choćby ze względu na bezpieczeństwo, musisz przecież wiedzieć na pewno, że nikt nie przekroczy twoich granic. W takich grach masz pewność, że partner zaspokoi twoje pragnienia, nie tylko seksualne, ale także emocjonalne.

Nie wracali do tematu przez następnych parę tygodni. Max myślał, że Olga zapomniała o ich rozmowie. „Skoro zapomniała, może lepiej nie wracać do tematu…”, myślał, wychodząc z kancelarii. Odpalił silnik samochodu i zanim ruszył, poszukał stacji z muzyką klasyczną. Odprężał się przy niej po naprawdę wymagających dniach. Siedział jeszcze chwilę w samochodzie i rozmyślał. Przecież nie chciał jej do niczego namawiać, naciskać. Przez chwilę nawet wyrzucał sobie, że ją o to zapytał.

W domu rozmawiali jeszcze chwilę w łóżku. Max chciał przygotować się do jutrzejszej rozprawy, więc przeglądał jakieś papiery. Olga wyszła do łazienki. Nie wracała przez jakiś czas. Max spojrzał na zegarek.

‒ Kochanie, wszystko w porządku? ‒ Gdy kończył mówić te słowa, zobaczył żonę w drzwiach sypialni. Miała na sobie szpilki, lateksowe majtki i stanik.

‒ Odłóż to. ‒ Max usłyszał te słowa, ale nie zareagował. Patrzył na Olgę, która powoli podchodziła do łóżka. Patrzyła mu prosto w oczy.

‒ Odłóż to ‒ powtórzyła. Max, nie spuszczając jej z oka, odłożył dokumenty na nocny stolik. Olga stała przez chwilę, przyglądając mu się. Podeszła do komody i wyciągnęła z niej parę swoich pończoch. Uwielbiał ją w nich, ucieszył się, że dopełnią jej lateksowy komplet. Olga jednak z pończochami w dłoniach uklękła na łóżku.

‒ Połóż się. ‒ Jej głos był nieco niepewny, nieśmiały. Max zsunął się z poduszki, którą miał pod plecami. ‒ Podnieś ręce. ‒ Olga pończochami przywiązała jego nadgarstki do zagłówka… Usiadła na nim…

Czy spełnienie tej fantazji dało Maxowi satysfakcję? Niejedną i nie tylko tego wieczoru. Nieznana dotąd możliwość poczucia się bezwolnym, poczucia, że „musi” słuchać poleceń, sprawiła, że odkrył zupełnie nową stronę siebie. Odkrył i polubił.

Ich seks nie zmienił się radykalnie. Nadal kochali się z czułością, po staremu. Czasem jednak robili sobie takie specjalne noce. Prywatne seksualne święto. Dorobili się nawet sporej szuflady gadżetów. Czasem pisali wspólne scenariusze i opowiadali sobie o swoich fantazjach. Czasem przygotowywali się, a czasem jedno drugie zaskakiwało. Przyszedł czas, że Olga też zapragnęła być tą zdominowaną. Podobało się jej, ale potrafiła wejść w tę rolę, dopiero gdy była już bardzo podniecona. Na początku ich wspólnych nocy zdecydowanie łatwiej przychodziło jej odgrywanie doli dominy.

Znali się, kochali i szanowali, czuli się więc bezpiecznie i byli wyczuleni na sygnały, które jedno drugiemu daje. Znali swoje reakcje i szczególne upodobania. On wiedział, dokąd się posunąć, gdy prosiła, by mocniej ścisnął jej szyję, ona znała siłę klapsów, które sprawiały mu największą przyjemność. Dbali o bezpieczeństwo i komfort partnera.

Wypracowali też swoje rytuały i zasady. Przed nocą, kiedy chcieli pozwolić sobie na więcej, pili maksymalnie po kieliszku wina. Nie chcieli stracić kontroli nad tym, co robią i zrobić czegoś, co naprawdę zaboli.

Justyna: Przekraczanie granic, ale pod kontrolą. Szaleństwo, ale na określonych zasadach.

Anna: Paradoksalnie to właśnie te zasady sprawiają, że zabawa się udaje. Poddajesz się, ale tylko tyle, ile naprawdę chcesz. Dajesz się związać, ale tylko tak mocno, żeby było to przyjemne. Dominujesz do tego stopnia, do którego pozwoli ci partner. To nie uda się z osobą, której nie ufasz i która nie ufa tobie. Partnerzy umawiają się, na co się zgadzają, dokąd wolno im się posunąć. Mogą też uzgodnić jakieś słowo lub gest, znak, który zatrzyma zabawę, gdy ktoś przestanie się czuć komfortowo.

Taki poziom zaufania scala związki. Fakt, że obok ciebie jest ktoś, z kim możesz realizować, dodam – bezpiecznie realizować, swoje fantazje, sprawia, że wasza więź się zacieśnia.

Rzeczywiście, związki osób ujawniających tendencje sadystyczno-masochistyczne często są bardzo trwałe. Z racji podobnych upodobań partnerzy uzupełniają się w seksie, a też, co bardzo ważne, to, co robią w sypialni, potrafią oddzielić od codzienności. Na przykład jeśli podczas seksu podniecają ich nieco ostrzejsze słowa, nie oznacza to, że będą tak do siebie mówić też poza sypialnią.

W przytaczanych na stronie Kinsey Institute badaniach z 2008 roku średnio 1,8 procent osób aktywnych seksualnie (2,2 procent mężczyzn, 1,3 procent kobiet) stwierdziło, że uczestniczyło w praktykach BDSM w poprzednim roku. Było to bardziej powszechne wśród gejów, lesbijek i osób biseksualnych. Ludzie, którzy brali udział w BDSM, mieli bardziej różnorodne doświadczenia seksualne. Częściej niż reszta populacji mieli doświadczenie seksu oralnego lub analnego, mieli więcej niż jednego partnera w ciągu ostatniego roku, uprawiali seks z kimś innym niż ich stały partner, uprawiali seks przez telefon, odwiedzili stronę internetową z seksem, lub obejrzeli film pornograficzny, używali zabawek albo gadżetów seksualnych, uprawiali seks grupowy lub brali udział w ręcznej stymulacji odbytu, fistingu (stymulacja pięścią) lub rimingu (seks oralno-analny). Jednak nie byli bardziej skłonni do zmuszania kogokolwiek do aktywności seksualnej i nie byli znacznie bardziej skłonni do odczuwania niezadowolenia lub niepokoju. Mężczyźni, którzy brali udział w BDSM, osiągali też znacznie niższe wyniki w skali stresu psychicznego niż inni mężczyźni.

Badacze stwierdzili, że BDSM jest po prostu zainteresowaniem seksualnym lub subkulturą atrakcyjną dla mniejszości, a dla większości uczestników nie jest patologicznym objawem przeszłego znęcania się lub trudności z „normalnym” seksem.

Paulina i Krystian

W fantazjach zawsze była kimś innym. Nie lepszym, ładniejszym czy coś takiego. Innym. Była pacjentką, która uprawia seks ze swoim lekarzem, w gabinecie podczas wizyty. Albo uczennicą, która po lekcjach w klasie uprawia seks z kolegą lub młodym nauczycielem.

Te historie długo nie opuściły granic jej myśli, zawsze zostawały w głowie. Żaden jej partner w realu nie został nigdy lekarzem, kurierem uprawiającym seks z klientką, która nie ma jak zapłacić za dostarczoną przesyłkę czy ratownikiem, z którym w opuszczonym schronisku w górach uwięziła ją śnieżyca.

Była z Krystianem od czterech lat. On również długo nie wiedział, co rozgrywa się w jej głowie, gdy się kochali. W końcu jednak poziom zaufania, które razem budowali w związku, sprawił, że przyznała się, że chciałaby być lekarką, która ma pacjenta z nierozpoznaną dotąd chorobą. Krystian aż podskoczył.

‒ To cię nie dziwi?

‒ Dziwi?! Dziewczyno, jeśli ty chcesz dla mnie udawać panią doktor, to ja mogę tylko kupić szampana, bukiet kwiatów i oszaleć ze szczęścia!

Potem kilka razy nawet próbowali różnych przebieranek, ale zazwyczaj albo w końcu wybuchali śmiechem, albo stygli, bo wyszukane i wymyślone stroje okazywały się przerostem formy nad treścią. Oboje dochodzili do wniosku, że udawanie, że Paulina jest zakonnicą, a on pomaga jej w pracach na zakrystii i w końcu kończą namiętnym seksem, jest beznadziejne i w rzeczywistości nie rajcuje tak jak w głowie. Byli rozczarowani tandetą tych pomysłów.

No bo jak to rozegrać? Tak żeby nie wyszło śmiesznie, a scena, która w głowie sprawia, że kipisz z podniecenia, w sypialni jak pierza z poduszki nie rozrzuciła żenady…

Mówiąc najprościej – im się to nie udawało. Próbowali co jakiś czas, kiedy niewypał po ostatnim razie zdążył nieco ostygnąć. Kolejna próba okazała się jednak wyjątkowo udana…

Postanowili, że zabawią się w nieznajomych.

Justyna: Przebieranki to jest chyba najpopularniejsza „zabawa dorosłych”.

Anna: No, może nie najpopularniejsza, ale ma swoich zwolenników.

Dlaczego odgrywanie różnych ról tak nas podnieca?

Wchodząc w różne role, pozwalamy sobie na zarezerwowane dla nich zachowania. Kto przez chwilę nie chciałby bez konsekwencji spróbować, jak to jest być kimś innym. Poza tym mogą nas podniecać użyte w tym celu rekwizyty, specjalne stroje itp. Chcemy też zobaczyć inną, nieznaną twarz partnera.

Często do seksuologów zgłaszają się osoby zaniepokojone swymi fantazjami seksualnymi? Takie, które zadają sobie pytanie „czy są normalne”, bo fantazjują o czymś… hmmm… nietypowym?

Zdarzają się tacy pacjenci, bo przecież większość z nas nie chce odbiegać od różnych norm, ram. Szczególnie jeśli dotyczą one tak wrażliwej sfery jak seks.

A nietypowe fantazje powinny nas niepokoić? I w ogóle co oznacza „nietypowe”, „normalne”?

Decydują o tym przede wszystkim normy społeczne, tylko czy ocenianie na ich podstawie można uznać za słuszne? Nie sądzę. No bo kto wyznacza te normy? Na jakiej podstawie? Z czego one wynikają, bo jeśli z tego, jak zachowuje się większość przedstawicieli danej społeczności, to znaczy, że to, jak zachowuje się mniejszość, na pewno od razu jest nienormalne? Niesłuszne? Zresztą normy możemy odnosić raczej do zachowań niż marzeń.

Poza tym normy społeczne nie są takie same od zawsze, zmieniają się tak, jak zmieniają się ludzie, razem z przemianami społecznymi i kulturowymi. Niektóre zachowania, także w łóżku, jeszcze sto lat temu były karygodne.

Tak więc mamy zgodę, że nie można łóżkowych norm interpretować zawsze tak samo, na tej samej podstawie i w oderwaniu od konkretnego pacjenta, konkretnej osoby. Moim zdaniem jest jedna norma, której należy się trzymać bezwzględnie. To norma partnerska. Jeśli jakieś zachowanie seksualne jest akceptowane przez dwoje ludzi…

…albo troje… czworo…

…i zarazem ich zachowania nie zakłócają porządku publicznego ani nie zagrażają niczyjemu życiu czy zdrowiu, to mieszczą się w normie.

Wybrali wieczór, który mieli zacząć oddzielnie. Ona na wieczorze panieńskim koleżanki, on umówił się z kolegami. Paulina zadbała o to, by nie wiedział, jak będzie wyglądała tego wieczoru. Poprosiła, by umówił się wcześniej tak, żeby miała czas w samotności zrobić inny niż zazwyczaj makijaż, a zawsze rozpuszczone włosy zebrać w efektowny kok. Sukienki też wcześniej nie widział. Wydając na nią nieco więcej niż powinna, tłumaczyła sama przed sobą, że po pierwsze to inwestycja w związek, a po drugie, że kiecka będzie idealna również na sylwestra.

Umówili się w popularnym klubie o 23. Krystian zjawił się punktualnie, wiedział, że Paulina na pewno odrobinę się spóźni, więc on zauważy moment, kiedy wchodzi i będzie mógł poobserwować ją, może podpatrzeć, jak flirtuje z innymi. Tak się umówili – nie znają się, wszystkie chwyty (w granicach rozsądku) dozwolone.

W barze chciał zamówić ulubione cuba libre, ale zawahał się. „Jak nieznajomi, to nieznajomi…”

‒ Wódkę z lodem dla mnie. ‒ Zajął miejsce przy jednym z małych wysokich stolików, które stały tuż przy parkiecie. Sączył drinka i przyglądał się tańczącym parom i dziewczynom zbitym w grupki. Szybko tuż przy jego stoliku „przypadkiem” zaczęły tańczyć dwie dziewczyny. „No proszę…” uśmiechnął się do siebie, co jedna z tancerek ewidentnie odebrała osobiście i zdecydowanie mocniej zaangażowała się w taniec. Krystian spojrzał na zegarek. 23:10. Miał jeszcze czas. Nie spodziewał się Pauliny wcześniej niż za 20 minut. Rozejrzał się po klubie. Przy barze naprzeciwko siedziała jakaś para. Barczysty koleś obskakiwał drobną dziewczynę w lekko połyskującej sukience i zebranych wysoko włosach. Nie widział twarzy, ale dziewczyna miała jakąś pewność w sposobie poruszania się, w gestach, w tym, jak odrzucała głowę do tyłu, śmiejąc się z żartów przystojniaka w opiętej na bicepsach koszuli, że po prostu musiała być ładna. „Będziesz miał dziś szczęście, kolego”, powiedział pod nosem do nieznajomego, by po sekundzie zdębieć. Paulina odwróciła się na barowym stołku i rozejrzała po lokalu. Osiłek zrobił zapraszający gest w kierunku parkietu i podał jej dłoń. Paulina uśmiechnęła się, chwyciła ją, zeskoczyła z wysokiego stołka i tanecznym krokiem wmieszała się pomiędzy tańczących. Krystian dopił wódkę i dołączył do dwóch tańczących przed nim dziewcząt. Wcześniej dyskretnie rozejrzał się po klubie i upewnił, że przyszły same, a on nie skończy ze śliwą pod okiem.

Dziewczyny powitały go uśmiechem, a po chwili jedna się wycofała. Krystian tańczył tak, żeby przesuwać się i zbliżać do Pauliny i jej adoratora.

W pierwszym momencie, gdy Paulina zobaczyła, jak jej partner trzyma dłonie na biodrach obcej kobiety… „Co jest…? Zaraz, stop, okej… nie znam go przecież”. Po krótkim ukłuciu zazdrości szybko się uspokoiła i wróciła myślami do tańczącego z nią Andrzeja. Był po AWF-ie, zapewniał że dawno nie widział tak pięknej dziewczyny i nawet nieźle tańczył. Paulina z Krystianem co jakiś czas zerkali na siebie i uśmiechali się. Andrzej chyba zauważył te spojrzenia.

Justyna: Moja znajoma często fantazjuje o seksie na statku kosmicznym, z dziwnie wyglądającymi istotami. Fantazja naprawdę zdaje się nie mieć granic…

Anna: Jak widać, nawet gatunkowych. Przekraczanie granic i odwracanie ról w fantazjach seksualnych czy zainscenizowanych sytuacjach erotycznych czasami może być szokujące. Jak zauważa w piosence Wiadomo Kasia Nosowska: „Zagorzałe feministki w snach nie walczą o żadne ze swoich praw, tylko z pokorą na kolanach pucują buty swych mężów tyranów.

Wszystkie wierne żony w snach nie strzegą tak pilnie swoich łon, które stają się bardziej uczęszczane niż ruchliwe ulice po szesnastej”.

Mówisz, że są ludzie, którzy w ogóle nie fantazjują… A sny erotyczne? Wielu je ma?

Zdecydowana większość, pytanie, ilu z nas się do nich przyznaje. Możemy ich też zwyczajnie nie pamiętać.

No bo jak można… „takie rzeczy”… A tu, nawet bardziej wolno wszystko, bo przecież sny rozgrywają się zupełnie poza naszą kontrolą.

I tu znowu wkraczają normy społeczne. Jeszcze kilkaset lat temu wierzono bowiem, że właśnie za pomocą snów bogowie dają ludziom rady, ostrzegają, a nawet wydają rozkazy. Analiza snów była więc zwyczajem. W II wieku naszej ery Artemidor z Efezu, grecki filozof, stworzył Oneirocriticę, jeden z najstarszych senników świata. Pięciotomowa księga zawierała analizę 95 snów. To był podręcznik do ich samodzielnego interpretowania. I uwaga, autor aż cztery rozdziały poświęcił właśnie snom seksualnym. Z sennika, którego treść szczęśliwie przetrwała do naszych czasów, dowiadujemy się, że są trzy typy stosunków, o jakich możemy śnić: zgodne z prawem, sprzeczne z nim i sprzeczne z naturą. Co ciekawe, za stosunki zgodne z prawem Artemidor uznał między innymi cudzołóstwo czy korzystanie z usług prostytutek, wykorzystywanie niewolników oraz masturbację. Szczególną uwagę zwracał na status społeczny osób, o których ktoś śnił i pozycję, w jakiej spał. Na przykład źle wróżyło bycie stroną pasywną w trakcie zbliżenia ze sługą, bo sen obalający hierarchię społeczną oznaczał, że któryś z poddanych pogardza śniącym i wyrządzi mu krzywdę. Sny mężczyzn o seksie z innym mężczyzną również rozkładało się na kilka czynników. Ulec starszemu i bogatszemu oznaczało dobrą wróżbę, natomiast seks z młodszym albo ubogim zapowiadał wydatki.

Dziś Oneirocritica prawdopodobnie nie byłaby pomocna w zrozumieniu snów erotycznych. Wiele się zmieniło od czasów Artemidora.

Poza tym w tej wyjątkowej sferze życia niczego nie możemy być pewni. Czy masturbacja jest szkodliwa i uzależnia, czy pomaga rozładowywać napięcia i ćwiczyć się w osiąganiu orgazmów? Podobnie o kobiecym orgazmie najpierw mówiono, że nie istnieje, potem, że zdarza się tylko u kobiet zaburzonych i nieprzyzwoitych, by wreszcie uznać go miarą dojrzałości psychicznej. Całkiem niedawno seksuolodzy wyróżniali też różne rodzaje orgazmu, by w końcu dojść do wniosku, że orgazm jako przeżycie jest jeden i nieważne, na drodze jakiej stymulacji go osiągamy.

Pewnie dlatego wiele osób wciąż ma wątpliwości, czy mieszczą się w normie. Czy ich zachowania, sny, marzenia, odczucia i potrzeby są normalne.

Najwięcej takich pytań zadają młodzi ludzie, w czasie dojrzewania. Może dlatego, że częściej się wtedy zakochujemy, a w tym stanie fantazjujemy najintensywniej. Napięcia emocjonalne i seksualne, które tym fantazjom towarzyszą, mogą prowadzić do orgazmu bez żadnej dodatkowej stymulacji. Zdarza się, że ktoś nie potrafi przeżyć orgazmu na jawie, udaje się to tylko we śnie. Może to świadczyć o zahamowaniach czy problemach emocjonalnych.

Gdybyśmy nie byli zdolni do fantazjowania…

Chyba marzenia zastąpiłaby pornografia. Choć nie sądzę, że słowo „zastąpiła” jest odpowiednie. Bo czy da się zastąpić czymś własne fantazje? Może być coś bardziej własnego i intymnego niż sny i marzenia?

Gdzie chcemy się kochać?

Polscy single jako preferowane miejsce współżycia wskazują: dom (97 procent), łono natury (45 procent) i bardzo często samochód (42 procent). Około 30 procent badanych zdarzył się także seks w hotelu. Mniej popularne miejsca to: toaleta (16,8 procenta), klub i dyskoteka (15 procent), praca (15 procent), a nawet szkoła lub uczelnia (9 procent).

‒ Chodź, postawię ci drinka. ‒ Położył dłoń na plecach Pauliny i delikatnie skierował ją w kierunku baru. Dziewczyna wahała się przez chwilę, ale w końcu przyjęła propozycję, uznając, że nawet jeśli wie, że nie będzie tej nocy zdobyczą Andrzeja, to nie ma nic złego w przyjęciu zaproszenia na drinka. A i on nie powinien zakładać, że oznacza to zgodę na cokolwiek więcej.

‒ Chodź, postawię ci drinka. ‒ Krystian, który tego wieczoru był pilotem i relaksował się w przerwie między lotami, skinął głową w kierunku baru, a Nikola, bo tak miała na imię dziewczyna, z którą tańczył, chwyciła go za ramię i pociągnęła w kierunku stojących przy barze koleżanek.

‒ Nie, nie tam. Tu będzie wygodniej ‒ powiedział i wskazał jej barowy stołek tuż obok Pauliny. Nikola studiowała, pracowała i dużo mówiła o sobie, za co Krystian był nawet wdzięczny, bo taka „rozmowa” nie wymagała od niego wysiłku, poza tym uznał, że chyba nie czułby się komfortowo, flirtując z inną dziewczyną. Starając się słuchać monologu Nikoli, pomyślał, że wiele się zmieniło od czasu, kiedy zaczął być z Pauliną. Kiedyś miał „to coś”, potrafił zawrócić dziewczynie w głowie, „miał gadane”, jak mówili koledzy z roku, a dziś… nawet nie bardzo mu się chciało. Z ciekawością natomiast nasłuchiwał rozmowy, która toczyła się między parą tuż obok. Tym bardziej że Paulina co jakiś czas wybuchała śmiechem i teatralnie odchylała głowę do tyłu, więc jej towarzysz musiał być nie tylko przystojny, ale też wiedział, jak zabawić ją rozmową. Krystian pomyślał, że chyba chciałby, żeby ten wieczór już się skończył, zaczynał być zazdrosny, a cała zabawa wydała mu się głupia. „I co jeśli ten typ się jej spodoba?” Wtedy konkurent przeprosił Paulinę i zostawił ją samą, udając się najpewniej do toalety. Dziewczyna wyprostowała się na stołku i usiadła przodem do baru. Spojrzeli na siebie z Krystianem i uśmiechnęli się.

‒ Co pijesz? Ładnie to wygląda ‒ zwróciła się do Nikoli.

‒ Sex on the beach ‒ odpowiedziała głośniej, niż to było konieczne, a Krystian parsknął śmiechem. Paulina spojrzała na niego zawadiacko.

‒ No tak… może i ja wezmę. Jestem Martyna ‒ podała rękę Nikoli i Krystianowi, który właśnie pomyślał, że jest idiotą i nie wpadł na to, że skoro grają nieznajomych, powinien podać inne imię. Przedstawił się już jednak Nikoli jako Krystian, więc na zmianę imienia było za późno.

‒ Jestem, Martynko. ‒ Andrzej zajął swoje miejsce obok Pauliny, która była wciągnięta w rozmowę z jakimś gościem.

‒ To jest Andrzej, Andrzej to Krystian. I Nikola. ‒ Paulina tylko na chwilę przerwała rozmowę z „nowym” znajomym, który opowiadał właśnie, że pracuje jako pilot i jest w Warszawie tylko do jutra.

‒ Patrzcie, a Martynka jest stewardessą i też tylko do jutra w Warszawie, aż dziwne, że się nie znacie - powiedział uradowany Andrzej i aż klasnął uradowany ze swojego odkrycia.

‒ Latamy pewnie innymi liniami…

‒ To możliwe. ‒ Krystian uśmiechnął się do Pauliny.

‒ Chodźmy zatańczyć! Uwielbiam ten kawałek! ‒ Krystian wziął ją za rękę i porwał na parkiet. Pewnie chwycił Paulinę w ramiona. Ze zdziwieniem odkrył, że poczuł się bezpiecznie i z jeszcze większym zdziwieniem, że traci grunt, kiedy Paulina delikatnie, ale zdecydowanie zwiększała dystans między nimi, grając w grę, której zasady przecież oboje ustalili.

‒ Chcę cię dziś mieć ‒ szepnął jej do ucha. Paulina spojrzała mu w oczy.

‒ Szybki Bill…

‒ Przecież widzę, że masz ochotę ‒ położył jej rękę na pupie. Andrzej, który to zauważył, nie był pewien, jak zareagować.

‒ Ale my się nie znamy.

‒ Właśnie proponuję ci, żebyśmy się poznali. Jutro będziemy już w zupełnie innych miejscach. Szkoda tracić czas. Zobacz, co ze mną robisz. Przycisnął jej biodra do swoich i zobaczył, jak źrenice jego dziewczyny rozszerzają się w podnieceniu. Rozchyliła usta. Pochylił się i pocałował ją.

Gdy rozejrzeli się po sali, Andrzeja i Nikoli już nie było. W taksówce całowali się jak szaleni. Ku zresztą wyraźnej uciesze kierowcy. Tę noc spędzili w hotelu. Nie mieszkali przecież w tym mieście…

Justyna: Chyba jednak są różnice między fantazjowaniem a śnieniem. Choćby dlatego, że nad tym pierwszym mamy kontrolę.

Anna: I wyraża ono świadome życzenia. W śnie natomiast spełniają się te wyparte, zakłócające nasze życie psychiczne. Podobnego zdania był bohater opowiadania Trumana Capote, Oreilly[7]. Sprzedawał swoje sny ekscentrycznemu bogaczowi i uważał, że „większość snów bierze się stąd, że szaleją w nas burze, które wyważają wszystkie drzwi”. Sny czasami przypominają o doświadczeniach z przeszłości, wyrażają tęsknotę za partnerem, mogą też być sygnałem niezaspokojonych potrzeb seksualnych. Dzięki działaniu mechanizmów obronnych ukryte i być może nieakceptowane potrzeby, realizowane są w snach, a nie na jawie.

To skoro jesteśmy przy podziałach. O czym innym marzą kobiety i mężczyźni. To jedyne rozróżnienie?

Amerykanki częściej niż na przykład Europejki są w marzeniach dominujące w stosunku do mężczyzny. Traktują go przedmiotowo. Najpewniej odreagowując w ten sposób purytańską moralność. Czuły seks natomiast uprawiają z inną kobietą! Oczywiście takie fantazje niekoniecznie świadczą o orientacji psychoseksualnej. To może być wyraz pragnienia zmysłowości, jedności, buntu przeciwko układowi sił w heteroseksualnym związku.

A Polki?

To ciekawie, bo my zdecydowanie częściej marzymy o uległości i poddawaniu się presji. W naszych snach i fantazjach często główną rolę grają policjanci, wojskowi, mężczyźni, których strój i praca kojarzą się z władzą, a kobieta pozwala im się zniewalać.

Pierwsze skojarzenie i wytłumaczenie to preferencje masochistyczne.

Oczywiście może tak być, ale możliwe też, że w takich marzeniach uwalniamy się od poczucia winy związanego z seksem. Zrzucamy z siebie odpowiedzialność. Treść snów może wyrażać również nasz stosunek do samych siebie.

Chyba zamiast się bać własnych snów i fantazji lepiej przyjrzeć im się z życzliwym zaciekawieniem… Skoro mózg to nasz najważniejszy organ seksualny…

…a wyobraźnia najpotężniejszy afrodyzjak. Fantazje można przecież wykorzystać w poszukiwaniach inspiracji. Tylko w snach można skosztować owoców zakazanych bez żadnych konsekwencji.

Od Autorek

Jeśli pandemia, z którą przyszło nam się mierzyć w 2020 roku, przysporzyła komuś pracy, to terapeutom. Drzwi gabinetów seksuologów nie zamykały się, bo lockdown, uwięzienie w czterech ścianach i konieczność patrzenia wciąż na tę samą twarz partnera czy partnerki sprawiły, że musieliśmy zadać sobie pytanie: Czy coś jeszcze między nami jest?. Czy jesteśmy ze sobą, bo się kochamy, potrzebujemy, lubimy, pożądamy, czy może tylko z wygody? Z przyzwyczajenia? No i czy mamy siłę i chęć, by naprawić to, co zepsute, a na co w wielu związkach pandemia i związane z nią poczucie zagrożenia, także ekonomicznego, stres i ograniczenia rzuciły tak jaskrawe światło.

Bardzo nam zależało, by to, co znalazło się na poprzednich stronach, przyniosło ci jak najwięcej pożytku i szczęścia. A że szczęście czasem trzyma w dłoni skórzany pejczyk… A poważnie – żadna książka, największa nawet wiedza i najgłębsze doświadczenie nic nie zmienią, jeśli nie pojawi się jeszcze jedno, być może kluczowe w całej tej łóżkowej historii – zrozumienie. Nie ma miejsca na spełnienie, ani seksualne, ani duchowe, kiedy jedna płeć pogardza drugą, a partnerzy podejrzewają się o najgorsze intencje.

Do tej pory wizja miłości panująca w danej epoce zazwyczaj była uzależniona od miejsca kobiet w hierarchii społecznej. Świat antyczny nie znał miłości romantycznej, jak ją rozumiemy dziś. Chyba że dotyczyła uczucia kobiety do kobiety, tak pięknie opisanego w wierszu Safony Do Anaktorii:

Serce kobiet łatwo płonie uczuciem

i chce natychmiast mieć, co myśl dyktuje.

I moją daleką Anaktorię

wspominać każe,

której chód lekki ujrzeć zapragnęłam

i wspaniały blask jej twarzy, piękniejszy

niż rydwany Lidii, jej piechota,

zbroje i bitwy.

W szarym i zimnym średniowieczu miłości i szczęściu nie sprzyjał antyseksualizm całej epoki. Zresztą co to za szczęście, kiedy chwili rozluźnienia towarzyszy perspektywa mąk piekielnych? Romantyczne uczucia śmielej odezwały się w ludziach w renesansie. Wtedy stopniowo zaczęły się kształtować relacje kobiety i mężczyzny bliższe tym, jakie znamy obecnie, a ludzka potrzeba więzi emocjonalnych coraz wyraźniej zaczęła się splatać z potrzebą miłości – duchowej i fizycznej.

Mimo rozwoju człowieka i wszystkich jego osiągnięć także na polu duchowym do dziś spieramy się o równość w związkach i miłości. Wciąż można natknąć się na osoby przekonujące, że ich płeć jest poszkodowana w życiu społecznym, a czasem wręcz traktujących przedstawicieli płci przeciwnej jako potencjalnych wrogów. Dlaczego wciąż trwa wojna płci? Powód, który jako pierwszy przychodzi na myśl, to oczywiście feminizm. W przeszłości sufrażystki, czy emancypantki, inicjowały tak bardzo potrzebne zmiany społeczne.

Dzięki nim kobiety otrzymały prawa wyborcze i dostęp do edukacji. Nawet osoby, które dziś nie nazwałyby siebie feministkami, co więcej – może postawy feministyczne krytykują, nie wyobrażają sobie oddania tych zdobyczy. Tymczasem współczesny feminizm trzeciej fali charakteryzuje przekonanie, że mężczyźni to dla kobiet zagrożenie, a tradycyjna męskość to toksyczna manifestacja patriarchalnego systemu opresji. W wojnie tej orężem jest na przykład wprowadzanie przywilejów dla kobiet kosztem mężczyzn, choćby w postaci parytetów, czyli rozwiązania polegającego na zapewnieniu równego udziału reprezentantek i reprezentantów obu płci, niezależnie od ich kompetencji. Zgodnie z tym podejściem samo bycie kobietą lub mężczyzną stawia cię po jednej stronie konfliktu.

W reakcji na feministyczne postulaty, które mają wpływ na politykę współczesnych korporacji, uniwersytetów i rządów, w internecie aktywne też są środowiska powiązane z filozofią Red Pill, które wykazują jawną wrogość wobec feminizmu. Głoszą, że to mężczyźni są grupą uciskaną przez społeczeństwo. Większość mężczyzn ma nie zdawać sobie sprawy, że są ekonomicznie i emocjonalnie wyzyskiwani przez kobiety, które dążą do seksu z najbogatszymi i najprzystojniejszymi.

Według Red Pill każdy inny mężczyzna jest dla kobiety jedynie środkiem do celu, sponsorem spełniającym zachcianki albo frajerem uwięzionym we friendzone – stanie, w którym on, romantyk gotów ruszyć na jej każde wezwanie, liczy na związek, a dla niej pozostaje jedynie przyjacielem.

Środowisko MGTOW (ang. Men Going Their Own Way), czyli mężczyźni idący własną drogą, posuwa się jeszcze dalej, bo zaleca, żeby nie angażować się w jakiekolwiek relacje czy zobowiązania wobec kobiet. I by z góry zakładać, że mogą one mieć złe zamiary. Członkowie radykalnych grup wyznają zasady: nigdy się nie żeń, nie mieszkaj z kobietą, nie miej z nią wspólnego konta, nie mów jej o swoich oszczędnościach, ogólnie – ignoruj kobiety. Zjawiska te mają mniejszy zasięg niż feminizm, zauważalne są w Stanach Zjednoczonych, w Polsce w dużo mniejszym stopniu. Być może tylko na razie…

Relacja między płciami w przedstawionych powyżej filozofiach może polegać tylko na próbach zdominowania jednej przez drugą. Prowadzi to do uznawania, że istnieją takie zjawiska jak grupowa wina czy grupowa odpowiedzialność (na przykład wszyscy mężczyźni są przedstawicielami kultury gwałtu, wszystkie kobiety manipulują). Skrajne postawy są oczywiście szczególnie pociągające dla ludzi, którzy doznali jakiejś krzywdy od przedstawicieli odmiennej płci lub po prostu często czuli się odrzuceni i zranieni.

I po co ten cały krzyk? W rzeczywistości – czy tego chcemy, czy nie – jesteśmy ze sobą nierozerwalnie powiązani. To, co leży w interesie mężczyzny, często leży też w interesie związanych z nim kobiet – żony, matki, córek itp. I odwrotnie. Dlatego tak ważna jest rozmowa, o której wiele razy tu pisałyśmy. Jasne określenie potrzeb, oczekiwań i ról w małżeństwie czy stałym związku redukuje liczbę nieporozumień i konfliktów. I wcale nie muszą być to role stereotypowe czy tradycyjne. Ważne, żeby określenie, do kogo należą jakie obowiązki i przywileje, odbyło się za obopólną zgodą partnerów.

Być może współcześnie tak trudno jest nam się na coś umówić i sprawić, żeby ta umowa dobrze działała, bo żadne normy nie są już oczywiste i powszechnie obowiązujące. Tym bardziej warto ustalić własne. Zresztą, wolność wyboru nakłada na nas ciężar wypracowania własnego porządku i zderzenia się z różnymi pomysłami na ten temat. Swoją drogą, Jordan Peterson, kanadyjski profesor psychologii na Uniwersytecie w Toronto, zwraca uwagę na to, że współcześnie krytykuje się – pewnie cię to zdziwi – głównie tradycyjną męskość. Według Petersona często myli się męskie kompetencje i postawy z tyranią, a to z kolei powoduje, że są one ograniczane. Peterson uważa, że ma to negatywny wpływ na rozwój chłopców…

Walka płci trwa w wielu domach i pewnie będzie trwała jeszcze długo, choć to być może najokrutniejsza i najbardziej bezsensowna wojna. Nie można bowiem mówić o miłości tam, gdzie jedna strona ma siebie za silniejszą lub słabszą. Miłość jest tam, gdzie są równość i zaufanie. A to, że jesteśmy równi, nie oznacza, że jesteśmy tacy sami, nie oznacza zatarcia różnic między płciami i w ogóle między ludźmi. Och, oczywiście! Wtedy moglibyśmy czuć się o wiele bezpieczniej! Koniec z nieporozumieniami, niedomówieniami i całą tą tajemnicą. Niestety zlanie się w jedno najczęściej oznacza także koniec pożądania i seksu. To tak, jakbyśmy, chcąc uchronić ognisko przed deszczem, przykryli je betonowym kloszem. Zainteresowanie seksualne partnerem to ten niewielki dystans, odrobina niepewności i zaskoczenia, które warto wciąż na nowo pokonywać.

Udane życie seksualne to odwaga zaakceptowania
tej odrobiny niepewności czy, inaczej mówiąc, po prostu zaakceptowania partnera. A jeżeli znajdziesz w sobie otwartość, by na koniec przyjąć radę – pójdzie łatwiej, jeśli zaczniesz od zaakceptowania siebie…

Z całego serca tobie i sobie tego życzymy!

Anna i Justyna

Anna Golan

Jest psychologiem i seksuologiem klinicznym. Ma certyfikat Polskiego Towarzystwa Seksuologicznego. Od kilkunastu lat pracuje z osobami w trudnych sytuacjach życiowych, uwikłanymi w niesatysfakcjonujące związki, z osobami, które pragną wyzwolić się z narzucanych sobie ograniczeń i cieszyć się intymnością. Prowadzi terapie indywidualne oraz terapie par i małżeństw.

Współpracowała z organizacjami pozarządowymi, gdzie zajmowała się między innymi edukacją na temat HIV
i AIDS. Przez wiele lat współpracowała z pismem „Charaktery”. Zbiór jej artykułów na temat seksuologii i terapii par ukazał się w książce Intymność. Co robić i czego nie robić, żeby być razem i cieszyć się sobą (A. Depko, A. Golan).

Justyna S. Majewska

Przez kilkanaście lat pracowała jako reporter, prezenter i wydawca w największych polskich stacjach telewizyjnych i radiowych. Jest autorką wielu reportaży, lektorem, redaktorem książek, PR-owcem – kolejność przypadkowa. Studiowała filozofię, bo lubi rozumieć oraz analizę bezpieczeństwa i zagrożeń terrorystycznych, bo nie lubi się bać. Pochodzi ze Stargardu.

Bibliografia

rozdział 1

Sh. Boteach, Koszerny sex, Pardes, 2009.

L. Brannon, Psychologia rodzaju, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2002.

S. Dulko, K. Imieliński, Przekleństwo Androgyne, Wydawnictwo ARC-EN-CIEL, 2001.

S. Jones, Y: O pochodzeniu mężczyzn, Rebis, 2003.

S. Lipsitz Bem, Męskość kobiecość. O różnicach wynikających z płci, Gdańskie Towarzystwo Psychologiczne, 2000.

S. Pinker, Paradoks Płci, Czarna Owca, 2009.

K. Romanowska, W. Kruczyński, Mężczyzna bez winy i wstydu, Muza, 2019.

rozdział 2

H. Fisher, Anatomia miłości – nowe spojrzenie, Rebis, 2017.

A., B. Pease, Mowa ciała, Rebis, 2010.

Vlog Langusta na palmie, odcinki Dlaczego mężczyźni wolą zołzy? oraz Dlaczego kobiety wolą dupków?

rozdział 3

Z. Izdebski, E. Paprzycka, Single i singielki, Difin, 2016.

C.M. Meston, D.M. Buss, Dlaczego kobiety uprawiają seks, Smak Słowa, 2010.

L. Young, B. Alexander, Chemia między nami, PWN, 2013.

rozdział 4

W. Eichelberger, wykład Jak radzić sobie ze stresem?

Z. Izdebski, A. Ostrowska, Seks po polsku, Muza, 2004.

B. Wojciszke, Psychologia miłości, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2010.
J. Bucay, S. Salinas, Kochać z otwartymi oczami, Replika 2014

E. Fromm, O sztuce miłości, Dom Wydawniczy Rebis 2000

E. Perel, Kocha, lubi, zdradza, Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, 2018

rozdział 5

S.R. Leiblum, R.C. Rosen, Terapia zaburzeń seksualnych, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2005.

Z. Lew-Starowicz, Seks nietypowy, Cztery Strony Świata, 2003.

D. Morris, Naga kobieta, Albatros, 2006.

L. Young, B. Alexander, Chemia między nami, PWN, 2013.

G. Bonnet, Perwersje seksualne, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2006

rozdział 6

A. Długołęcka, Z. Lew-Starowicz, Edukacja seksualna, Świat Książki, 2006.

Lech M. Nijakowski, Pornografia. Historia, znaczenie, gatunki, Iskry, 2010.

rozdział 7

T. Cox, Jak sprawić, by seks był gorący, Hachette, 2008.

A. Depko, E. Wanat, Chuć, czyli normalne rozmowy o perwersyjnym seksie,
Wielka Litera, 2012.

M. Foucault, Historia seksualności, Słowo/obraz terytoria, 2010.

Z. Izdebski, E. Paprzycka, Single i singielki, Difin, 2016.

E. Perel, Inteligencja erotyczna, Znak, 2013.

Zakończenie

J.B. Peterson, 12 życiowych zasad: Antidotum na chaos, Fijorr Publishing, 2018.

Wojna Idei, odcinek Feministki, Red Pill i wojna płci

[1] Ogólnopolskie badania profesora Zbigniewa Izdebskiego i POLFARMY dotyczące seksualności Polaków

[2] Ogólnopolskie badania profesora Zbigniewa Izdebskiego i POLFARMY dotyczące seksualności Polaków

[3] Niemiecki filozof, psycholog i psychoanalityk, autor książek, m.in. O sztuce miłości

[4] Psychoterapeutka i terapeutka par, autorka książek Inteligencja erotyczna oraz Kocha, lubi, zdradza

[5] Profesor psychiatrii, psychoanalityk, 1924-1991. Autor wielu książek, w których opisywał m.in. rozwój tożsamości płciowej oraz dynamikę podniecenia seksualnego

[6] Kompulsywne zachowania seksualne – problemy związane z radzeniem sobie z myślami o treści seksualnej, skutkujące poświęcaniem dużej ilości czasu na podejmowanie zachowań seksualnych, w tym oglądaniu pornografii i masturbacji oraz zaniedbywaniem innych sfer życia. Zachowania te łączą się z cierpieniem, dyskomfortem, poczuciem wstydu.

[7] Pan Bida (T. Capote, Pośród ścieżek do raju i inne opowiadania)