ANIOŁ DLA DWOJGA

AUTOR: JACEK KOPCIŃSKI

fot. Kinga Karpati

Szukałem w Internecie jego głosu, ale znalazłem obrazek: „Anioł dla dwojga”. Kliknąłem. Okazało się, że to „Anioł na prostokątnej heblowanej desce, na ślub lub rocznicę ślubu”. Cena nie jest wygórowana, anioł kosztuje tylko 295 złotych, a ponieważ jest dla dwojga, można się zrzucić i będzie taniej. Grawerowana dedykacja i ozdobne opakowanie nieznacznie podnoszą wartość przesyłki. Realizacja zamówienia trwa czternaście dni roboczych, możliwa jest jednak dostawa ekspresowa, trzeba tylko „zaznaczyć w kalendarzu, na kiedy potrzebujesz Anioła”. Potrzebowałem natychmiast, ale nie malowanego.

Anioły żyją jednak głównie na obrazach, zwłaszcza w Internecie. Anioł ze złotymi skrzydłami zwiastujący Pannie Maryi narodziny Syna (na płótnie Fra Angelica). Anioł z lokami i gitarą (wymalowany przez Rossa Fiorentina). Anioł z laską schowaną za plecami i przestraszone dziecko (na obrazie Jacka Malczewskiego). Trochę dziwny ten modernistyczny Anioł Stróż… Przecież prawdziwy przypomina młodą mamę, albo nianię z pięknymi długimi włosami blond, pochylającą się nad dziećmi, które przechodzą przez spróchniałą kładkę nad niebezpieczną rzeką. Na płótnie fińskiego malarza Hugona Simberga też płynie rzeczka, ale nieszczęście już się wydarzyło. Dwoje wiejskich dzieci w ciemnych ubrankach dźwiga na noszach białego anioła z bandażem na głowie. Chłopcy mają diabła za skórą, a ranny anioł to drobna dziewczynka. Ktoś ją uderzył, założę się, że kolega, który patrzy spode łba.

Gdzie jej tam do anioła ujrzanego we śnie przez proroka Daniela! „A podniósłszy oczy moje ujrzałem, a oto mąż niejaki ubrany w szatę lnianą, a biodra jego przepasane były złotem szczerem z Ufas; […] a oblicze jego na wejrzeniu jako błyskawica, a oczy jego były jako lampy gorejące […]; Tedym słyszał głos słów jego; a usłyszawszy głos słów jego usnąłem […]”. Chyba o takim aniele myślał Czesław Miłosz, pisząc z żalem w znanym wierszu: „Odjęto wam szaty białe, / Skrzydła i nawet istnienie”. Anielski głos jednak nie zniknął, poeta przecież „nieraz” słyszał go we śnie, a także „w melodii powtarzanej przez ptaka” o poranku. Poczuł go nawet „w zapachu jabłek pod wieczór”, co świadczy chyba o tym, że tajemniczy efekt synestezji pochodzi właśnie od anioła.

Kiedy go wreszcie usłyszałem, jego głos okazał się niski, raczej chropowaty i cichy. Jakby należał do kogoś, kto „spał na ławce / z głową złożoną / na plastykowej torbie”, jak w znanym wierszu Tadeusza Różewicza, i właśnie się obudził, szepcząc mi prosto do ucha: „To miasto jak widokówka opatulone rzeką jak szalikiem…”. Pewnego grudniowego poranka, głosem starego aktora, którego lubię i podziwiam, odezwał się do mnie anioł, który na pewno jest poetą. Nie tylko dla zaskakujących porównań, przede wszystkim dla rzadkich zdolności, które uczyniły go też dramaturgiem, muzykiem, reżyserem i czułym radiowcem. Posłuchajcie: „Tu ludzie zamykają niedomknięte drzwi od lodówki w supermarketach szczyty gór są jak policjanci w białych mundurach zamiast szpitala jest ogród róż w parkach w dresach biegają smukli ludzie w tramwaju spotkać można żołnierzy z dredami klub nocny koło dworca to zapamiętajcie starówka jest jak domki dla lalek co pół godziny słychać średniowieczny brzdęk z zegara jakby czas nigdy nie szedł do przodu tu bogaci i biedni wylizują talerze a ja siedzę na wieży katedry i słyszę co ludzie czują”.

Chciałbym słyszeć, co czują inni ludzie. A przynajmniej chciałbym poznać anioła, który słyszy muzykę ludzkich uczuć i w odpowiednim momencie szepcze mi o niej do ucha. Wyobraźcie sobie: rozmawiacie z żoną albo mężem, dziewczyną albo chłopakiem, a cichy głos na stronie cierpliwie wam tłumaczy, co oni czują. Nie co mają na myśli, jakie kompleksy się w nich odzywają, ani co chcą osiągnąć. Co czują, kiedy mówią, albo kiedy was słuchają i reagują na wasze słowa, których przecież nigdy nie wypowiadacie jak myślące automaty. Anioły dysponują nadnaturalną inteligencją, okazuje się, że także emocjonalną, a ich uwaga jest podzielna. Spokojnie więc możecie założyć, że wasza dziewczyna albo wasz chłopak także słyszy anioła, który w tym samym momencie podpowiada im to samo, co wam. Zróbcie taką próbę. A kiedy już nauczycie się rozpoznawać swoje uczucia, może zaczniecie być wobec siebie bardziej wyrozumiali? I uczciwi.

Anioł jako niewidzialny coach, niech będzie. Albo anioł jako sumienie, ale nie to skrupulatne, które innym (i sobie) stale wylicza grzechy lekkie i ciężkie. Raczej to uwalniające, empatyczne, które stale przypomina: ona jest zmęczona, on jest sfrustrowany, ona jest delikatna, on się boi. Czasem też upomina: „Chcesz go zabić?”, „Przecież ona jest człowiekiem!”, lub przestrzega: „Nie kłam!”. Nie wierzycie w takiego anioła? To go posłuchajcie na stronie radiowej Jedynki w zakładce słuchowiska, zanim zniknie. Tytuł: Anioł dla dwojga, reżyseria: Tomasz Man, realizacja akustyczna: Andrzej Brzoska, muzyka: Sambor Dudziński, obsada: Stanisław Brudny, Michalina Łabacz, Bartosz Porczyk. Najlepiej posłuchajcie go we dwoje, bo też o dwojgu jest ta dźwiękowa historia. On gra na organach w katedrze i strasznie boi się matki, ona tańczy w klubie nocnym, a w kościele płacze, bo szefowa zabrała jej paszport. Pewnego dnia zakochują się w sobie, ale zderzenie jest zbyt gwałtowne, żeby obeszło się bez anioła. Wesołych Świąt!

AUTORZY

MIROSŁAW BARAN – kulturoznawca i dziennikarz, były recenzent teatralny trójmiejskiej „Gazety Wyborczej”. Członek komisji artystycznej Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej, kurator cyklu czytań dramatu współczesnego PC Drama w Gdańsku.

JACEK CIEŚLAK – krytyk teatralny i dziennikarz „Rzeczpospolitej”, redaktor „Teatru”.

MAGDALENA DRAB – aktorka, autorka i reżyserka, obecnie w zespole Teatru Modrzejewskiej w Legnicy. Współzałożycielka Teatru Zamiast w Łodzi. Laureatka GND za dramat Słabi. Ilustrowany banał teatralny (2017).

ADAM KAROL DROZDOWSKI – publicysta kulturalny, współpracownik „Teatru”, kurator wydarzeń, animator grup ludzkich, obserwator i praktyk offu.

KAROLINA FELBERG – badaczka literatury późnej nowoczesności, autorka m.in. książki Melancholia i ekstaza. Projekt totalny w twórczości Andrzeja Sosnowskiego (2009), edytorka wielotomowego wydania Dzienników i zapisków Agnieszki Osieckiej. Współtworzy „Nowy Tygodnik Kulturalny”.

KATARZYNA FLADER-RZESZOWSKA – teatrolożka, profesor UKSW, zastępca redaktora naczelnego miesięcznika „Teatr”. Autorka m.in. książki Teatr przeciwko śmierci. Kryptoteologia Tadeusza Kantora (2015).

DOMINIK GAC – krytyk teatralny, stale współpracuje z „Teatrem” i portalem teatralny.pl.

ANTONINA GRZEGORZEWSKA – plastyczka, dramatopisarka, autorka m.in. dramatów On, Ifigenia, Migrena, laureatka konkursu „Dramatopisanie”, w ramach którego napisała dramat La Pasionaria.

ANNA JAZGARSKA – literaturoznawczyni, członkini Pracowni Krytyki Artystycznej UG, krytyk teatralna, pedagożka.

MATEUSZ KANABRODZKI – badacz teatru, w latach 2002–2017 pracował w Zakładzie Teatru i Widowisk IKP UW i na Wydziale Wiedzy o Teatrze w AT. Autor książek Dziecięcy język teatru (1997) oraz Kapłan i fryzjer. Żywioł materialno-cielesny w utworach Georga Büchnera, Witolda Gombrowicza, Mirona Białoszewskiego, Helmuta Kajzara (2004). Prowadzi badania z zakresu antropologii widowisk, poetyki kulturowej teatru, teatru społecznego i socjologii teatru.

PAWEŁ KLUSZCZYŃSKI – autor bloga ijestemspelniony.pl, współpracuje z e-teatrem w ramach Nowej Siły Krytycznej.

GRZEGORZ KONDRASIUK – teatrolog, krytyk teatralny. Redaktor i współautor książek Scena Lublin (2017) i Cyrk w świecie widowisk (2017). Pracuje na UMCS, współpracuje z Instytutem Teatralnym w Warszawie.

JACEK KOPCIŃSKI – redaktor naczelny miesięcznika „Teatr”. Profesor w IBL PAN, wykładowca UKSW i UW. Autor kilku książek o dramacie współczesnym i teatrze. Ostatnio opublikował tom Wybudzanie. Dramat polski / Interpretacje (2018).

JOLANTA KOWALSKA – krytyk teatralna, stała współpracowniczka „Teatru”. Autorka monografii Kazimierz Junosza-Stępowski (2000) i zbioru recenzji Spacer po barykadach (2015).

DOROTA KOZIŃSKA – latynistka, krytyk muzyczna i teatralna, tłumaczka, wykładowczyni, wieloletnia redaktorka „Ruchu Muzycznego”. Autorka Dobrej pustyni (2012).

EDYTA KUBIKOWSKA – filozof i teatrolog, tłumaczka sztuk teatralnych.

ALICJA MÜLLER – doktor nauk humanistycznych. Publikuje m.in. w „Teatrze”, „Didaskaliach”, „Akcencie”, „Blizie” i na portalu taniecpolska.pl. Autorka książki Sobątańczenie. Między choreografią a narracją (2017).

ARTUR PAŁYGA – dramatopisarz, dramaturg w Teatrze Śląskim w Katowicach. Autor m.in. Żyda i Nieskończonej historii; uhonorowany GND za tekst W środku słońca gromadzi się popiół (2013).

MONIKA SAMSEL-CHOJNACKA – doktor nauk humanistycznych, pracuje w Katedrze Skandynawistyki UG.

PAWEŁ SCHREIBER – doktor, adiunkt w Katedrze Literatur Anglojęzycznych UKW, specjalista w zakresie współczesnego dramatu brytyjskiego, krytyk teatralny; publikował w „Teatrze”, „Didaskaliach” i „Chimerze”.

MARTA SKWARA – profesor doktor habilitowana, pracuje w Instytucie Literatury i Nowych Mediów US, redaktor naczelna „Rocznika Komparatystycznego”. Autorka licznych artykułów i monografii komparatystycznych, m.in. „Polski Whitman”. O funkcjonowaniu poety obcego w kulturze narodowej (2010) czy Wśród Witkacoidów: w świecie tekstów, w świecie mitów (2012).

PIOTR SOBIERSKI – dziennikarz, publikował w „Gazecie Wyborczej”. Współprowadzi audycję Ten cały musical w Programie 2 PR. Autor książki Więcej niż musical. Teatr Wojciecha Kościelniaka (2018).

PAWEŁ STANGRET – doktor habilitowany, profesor UKSW, zajmuje się literaturą i teatrem awangardowym. Autor książki Artysta jako tekst (2018).

ANNA SZYMONIK – krytyk teatralna, redaktorka „Teatru”.

PIOTR TKACZ-BIELEWICZ – didżej, animator kultury, publicysta współpracujący m.in. z „Glissandem”, „Ruchem Muzycznym”, „Kulturą u Podstaw” i Radiem Kapitał.

JAROSŁAW ZALESIŃSKI – dyrektor Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Gdańsku, krytyk, poeta, autor siedmiu książek poetyckich, laureat m.in. Nagrody im. ks. Janusza Pasierba.

Fragment

ANIOŁ DLA DWOJGA

AUTORZY

FORUM

NAGRODY „TEATRU”

TEMAT Z OKŁADKI

Zmierzch bogów

PO PREMIERZE

Jedenaste

Upaleni

Glebae Adscripti

Gniew

Fatum naszych dziadków

Metafizyczny rebus

Historia a teraźniejszość

Unieś, unieś, dokąd chcesz

Dokąd pędzisz, świecie?

LUDZIE

Zaraza przenosi się poprzez język

Spotkanie z samym sobą

Być sobą na sto procent

PRZESTRZENIE TEATRU

Histeria Gruszeńki

Utopie rozpuszczone w eterze

Przedszkole rzeczywistości

Hitler w przedszkolu

Madame Butterfly

PRZEGLĄD

Musical trwa

Solidarność ciał

Dramaturgia w cieniu wojny

Ludzie w zamkniętych kręgach

Świat w ogniu

Idealnie

Chłód rekonstrukcji

CZYTELNIA

W orbicie nowoczesności

Polityczne/romantyczne

FOKUS NA… …OLGĘ CIĘŻKOWSKĄ

Doświadczać i uczyć się zmiany

ROZMAITOŚCI

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

REDAKCJA:

Jacek Kopciński

redaktor naczelny

Katarzyna Flader-Rzeszowska

zastępca red. naczelnego

Katarzyna Tokarska-Stangret

sekretarz redakcji

Jacek Cieślak, Szymon Kazimierczak,

Anna Szymonik, Agata Tomasiewicz, Grzegorz Wroniewicz Kinga Czaplarska

sekretariat

STALE WSPÓŁPRACUJĄ:

Jarosław Cymerman, Artur Duda, Artur Grabowski, Mirosław Kocur, Jolanta Kowalska,

Dorota Kozińska, Edyta Kubikowska,

Wojciech Majcherek, Jadwiga Majewska, Małgorzata Piekut, Paweł Płoski,

Paweł Schreiber, Halina Waszkiel, Jarosław Zalesiński

RADA REDAKCYJNA:

Janusz Degler, Małgorzata Dziewulska, Piotr Kłoczowski, Antoni Libera, Zbigniew Majchrowski, Tadeusz Nyczek, Barbara Osterloff, Marta Piwińska,

Dobrochna Ratajczakowa, Lech Sokół, Lech Śliwonik

PROJEKT LAYOUTU:

Kamila Schinwelska/dizajnia

OPRACOWANIE GRAFICZNE, OKŁADKA I REDAKCJA TECHNICZNA:

Elżbieta Krassowska Modlinger

RYSUNKI:

Bogna Podbielska

ADRES REDAKCJI:

ul. Kozia 3/5 m. 6, 00-070 Warszawa tel.: +48 22 692 88 18,

+48 22 692 88 19

e-mail: teatr@teatr-pismo.pl

WYDAWCA:

Instytut Książki

ul. Zygmunta Wróblewskiego 6

31-148 Kraków
Dział Wydawnictw

ul. Parandowskiego 19, 01-699 Warszawa
tel.: +22 697 05 32, +22 697 05 34

e-mail: czaspatron@instytutksiazki.pl

Czasopismo patronackie Instytutu Książki wydawane na zlecenie Ministra
Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Istnieje od 1946 roku.

TEKSTÓW NIEZAMÓWIONYCH REDAKCJA NIE ZWRACA. REDAKCJA ZASTRZEGA SOBIE PRAWO DOKONYWANIA SKRÓTÓW I ZMIAN W PUBLIKOWANYCH TEKSTACH.

PRENUMERATA 2022

Instytut Książki również w 2022 roku realizuje specjalną ofertę dla Czytelników. Prenumerując jedno z czasopism IK, drugi, tańszy tytuł otrzymają Państwo z 50-procentowym rabatem. Prenumeratę można zamówić na dowolnie wybrany okres. Zamawiający nie ponosi żadnych opłat związanych z wysyłką. Promocja dotyczy tylko prenumeraty realizowanej przez Instytut Książki. Szczegółowe informacje pod numerem telefonu: +48 22 697 05 34.

„TEATR” MOŻNA ZAPRENUMEROWAĆ ONLINE:

ZA POŚREDNICTWEM INSTYTUTU KSIĄŻKI

www.instytutksiazki.pl (e-sklep) lub przez Dział Wydawnictw IK: + 48 22 697 05 34

ZA POŚREDNICTWEM FIRMY RUCH SA

Prenumerata krajowa:

Zamówienia na prenumeratę przyjmują zespoły prenumeraty właściwe dla miejsca zamieszkania klienta, www.prenumerata.ruch.com.pl, e-mail: prenumerata@ruch.com.pl

Prenumerata ze zleceniem wysyłki za granicę:

Informację o warunkach prenumeraty i sposobie zamawiania można uzyskać pod nr tel. +48 22 693 67 75, www.ruch.pol.pl, e-mail: prenumerataz@ruch.com.pl

W 2022 roku cena „Teatru” nie ulega zmianie. Cena numeru w prenumeracie – 10 zł, prenumerata kwartalna – 30 zł, półroczna – 60 zł, roczna – 120 zł.

Instytut Książki z siedzibą w Krakowie, przy ul. Z. Wróblewskiego 6, jako Administrator danych informuje, że Państwa dane osobowe będą przetwarzane wyłączenie w celu realizacji prenumeraty Czasopism Patronackich. W związku z przetwarzaniem, Administrator może podpowierzyć dane osobowe podmiotom zewnętrznym. Przysługuje Państwu prawo dostępu do treści swoich danych, ich poprawiania, cofnięcia zgody na dalsze przetwarzanie, prawo do bycia zapomnianym oraz wniesienia skargi na zasady przetwarzania danych do organu nadzorczego tj. Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Podanie danych jest dobrowolne, lecz niezbędne w celu złożenia zamówienia na prenumeratę. W sprawach związanych z danymi osobowymi można kontaktować się z inspektorem ochrony danych – iod@instytutksiazki.pl.

Na pierwszej stronie okładki zdjęcie ze spektaklu Dekalog w reżyserii Wojciecha Farugi, Teatr Narodowy w Warszawie; fot. Natalia Kabanow.

FORUM

WYDARZYŁO SIĘ

Centrum Sztuki Włączającej we własnej siedzibie

W dniach 18–20 listopada odbyło się uroczyste otwarcie długo wyczekiwanej siedziby Centrum Sztuki Włączającej / Teatru 21, podczas którego m.in. zaprezentowano wydaną w serii „Odzyskiwanie obecności” nową książkę Ustanawianie normy. Niepełnosprawność, głuchota i ciało Lennarda J. Davisa. Przy ulicy Skoczylasa 10/12 na warszawskiej Pradze pokazywana będzie sztuka tworzona przez osoby z niepełnosprawnością, planowane są także warsztaty, wykłady i wystawy. Do 2026 roku Teatr 21 będzie finansowany przez Miasto Stołeczne Warszawa jako Społeczna Instytucja Kultury (jest to jeden z pięciu wyłonionych przez komisję projektów/miejsc kultury; pozostałe to: Komuna Warszawa, Centrum Teatru i Tańca Zawirowania, Jasna 10, Przestrzeń Muzyki Współczesnej Hashtag Lab).

„Teatr potrzebny” – Nagroda im. Haliny Machulskiej

Spośród czterdziestu jeden zgłoszeń wyłoniono pięć, z których kapituła konkursowa (Aleksandra Barczyk, Dorota Kowalkowska, Anna Rochowska, Joanna Nawrocka, Marzena Kruszko-Uszyńska, Grażyna Wydrowska) Nagrodą im. Haliny Machulskiej przyznawaną pedagogom teatralnym postanowiła uhonorować Monikę Kazimierczyk i Dariusza Wychudzkiego z Teatru Przebudzeni oraz Mirosławę Krymską z Suwalskiego Ośrodka Kultury. „Tegoroczni laureaci to pedagodzy artyści. Dla nich teatr nigdy nie był celem samym w sobie. Traktują go jako medium zbliżające ludzi do siebie. To, co łączy te kandydatury, możemy nazwać TEATREM POTRZEBNYM. Teatr potrzebny dzieje się w małych ojczyznach. Jest drogą, narzędziem do budowania siły, sprawczości i godności. To teatr, który zmienia jakość życia. Powoduje, że nabiera ono nowych, czasem egzotycznych smaków. Jest domem i obietnicą podróży” – czytamy w werdykcie.

Janusz Krasiński w Kordegardzie

Biograficzną wystawę przygotowaną przez Muzeum Literatury – poświęconą wybitnemu pisarzowi, autorowi sztuk, adaptacji teatralnych i słuchowisk – promowało hasło: „Janusz Krasiński – przeciw milczeniu”. Było ono linkiem do twórczości tego autora, ale też mówiło o zapomnieniu go przez współczesnych – prezentowana w Kordegardzie wystawa była pierwszą próbą całościowego ujęcia dorobku artysty. Można było ją oglądać przez miesiąc (13 października – 13 listopada 2022), ale z pewnością rezonować będzie dłużej.

fot. Rafał Guz / PAP

Obiecujące Forum Młodej Reżyserii

Orfeusz, reż. Anna Obszańska, AST w Krakowie; fot. Radosław Mroczek

Podczas XII Forum Młodej Reżyserii w Krakowie, festiwalu pokazującego prace – spektakle, etiudy, warsztaty – osób studiujących reżyserię w publicznych szkołach teatralnych, można było obejrzeć jedenaście dzieł. Tegoroczne jury: Malina Prześluga, Jacek Jabrzyk i Adam Orzechowski, podkreśliło wysoki poziom festiwalu oraz prezentacji przygotowanych w ramach Pracowni Dramaturgicznej i przyznało następujące nagrody i wyróżnienia: Nagrodę Główną MKiDN Annie Obszańskiej za reżyserię spektaklu Orfeusz (AST), Nagrodę Verba za jakości literackie Ewie Galicy za Minutę w ciemności (AT), wyróżnienia Marcie Twardowskiej za Bez tytułu. Synekdochę (AT), Aleksandrze Bielewicz za Kierunek zwiedzania (AT) oraz Kalinie Jagodzie Dębskiej i Marii Gustowskiej, tandemowi, który stworzył Preparadiso. Reality Show i Ordo Mordo (AST).

Pierwsza Nagroda Dramaturgiczna im. Tadeusza Różewicza

W pierwszej edycji konkursu zwyciężczynią została Małgorzata Maciejewska i jej sztuka Feblik, którą autorka nazwała „baśnią o dojrzewaniu na prowincji. Baśnią rozumianą jako pewna metafora, niedosłowne przedstawienie rzeczywistości”, a jury oceniło jako „tekst innowacyjny językowo, zaskakujący, oryginalny. Tworzący obraz quasi-wiejskiego świata, w którym główna bohaterka dokonuje zaskakującej transformacji”.

NOWOŚCI

Antologia dramatu pod choinkę

Osiem sztuk dwukrotnej laureatki Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej (2020, 2022) Maliny Prześlugi (Stephenie Moles dziś rano zabiła swojego męża, a potem odpiłowała mu prawą dłoń, Pustostan, Garnitur prezydenta, Nie ma, Czułość, Wszystko jest dobrze, jesteśmy szczęśliwi, Debil, Kobieta i życie) zebranych w antologii To mogło być śmieszne, ale nie było (osiem dramatów) przygotowywanej przez ADiT trafi do rąk czytelników jeszcze w grudniu. Prześluga, autorka początkowo znana z tekstów dla dzieci, pisze dla dorosłych zupełnie nieśmiesznie – ale pisze znakomicie.

W TOKU

XXIX OKnWPSW – zmiany kryterium dofinansowania

Rozpoczęła się XXIX edycja powołanego w 1995 roku Ogólnopolskiego Konkursu na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej. Przynosi ona ważne zmiany regulaminowe dotyczące finansowego wsparcia dla teatrów. Biorąc pod uwagę liczbę zgłaszanych co roku spektakli opartych na polskiej literaturze z ostatnich dwudziestu lat (od kilku lat ta liczba przekracza setkę) – zwraca dziś uwagę nie tyle brak wystawień, jak było na początku konkursu, ile sposób eksploatacji dzieł, w tym obecność w repertuarze oraz tzw. prapremieroza, czyli brak kolejnych realizacji tekstu. Odpowiedzią na to ma być odejście od systemu refundacji części kosztów przygotowania premiery i zastąpienie go systemem nagród i wyróżnień dla teatrów szczególnie zasłużonych dla obecności polskiej literatury współczesnej na scenach. „Decydować będzie oczywiście jakość artystyczna zgłoszonych do Konkursu propozycji, ale pod uwagę będą brane także walory literackie samych tekstów i ich funkcja w spektaklu”.

Do tegorocznego konkursu kwalifikowane są premiery pomiędzy 1 kwietnia 2022 a 31 marca 2023 roku. W Komisji Artystycznej znaleźli się: Dominik Gac, Wiesław Kowalski, Andrzej Lis, Julia Lizurek, Magdalena Rewerenda, Jacek Sieradzki (koordynator merytoryczny) i Agata Tomasiewicz.

Zrzutka dla Akademii Teatralnej

Radio Nowy Świat kampanią informacyjną oraz koncertem solidarnościowym „Artyści dla akademii”, który odbył się 24 listopada w Collegium Nobilium, wsparło Akademię Teatralną im. Aleksandra Zelwerowicza w jej kłopotach finansowych. Koncert poprowadzili Joanna Kołaczkowska i rektor Wojciech Malajkat, który w wymianie listów otwartych z resortem kultury wykazywał niedofinansowanie uczelni, uniemożliwiające jej realizację powierzonych zadań. Do 31 grudnia 2022 na zrzutka.pl trwa także uruchomiona z inicjatywy Samorządu Studenckiego zbiórka dla AT.

„100 x TeArt“

„Pola narracji wyznaczają teatralizowane ekspozytory o zróżnicowanej wielkości. Wejście na salę prowadzi przez wyciętą w czarnej ścianie sylwetę – symboliczną pustkę, najbardziej rozpoznawalny znak Szajny” – można przeczytać na stronie internetowej Muzeum Śląskiego w Katowicach. Jeszcze do 8 stycznia obejrzymy w nim przygotowaną z rozmachem retrospektywną wystawę „100 x TeArt. Wolność Józefa Szajny” – która z okazji setnej rocznicy urodzin artysty prezentuje setkę eksponatów związanych z jego twórczością. Projekty scenografii, obrazy, instalacje, pomiędzy które wkomponowano animacje wykonane na zamówienie muzeum. Pejzaż akustyczny tworzy muzyka Aleksandra Lasonia do spektaklu Ślady. Jeżeli Szajna potrzebuje być przypomniany, wystawa i program towarzyszący w MŚ dają po temu świetną okazję.

KADRY

Dramatyczna sytuacja Teatru Dramatycznego m.st. Warszawy

Wojewoda mazowiecki Konstanty Radziwiłł zakwestionował wyniki konkursu przeprowadzonego przez Ratusz na stanowisko dyrektora/dyrektorki Teatru Dramatycznego m.st. Warszawy, który wygrała Monika Strzępka. Reżyserka podpisała umowę na pięć kolejnych sezonów artystycznych i 1 września objęła funkcję w teatrze na placu Defilad. 23 listopada wojewoda mazowiecki unieważnił zarządzenie powołujące Strzępkę na stanowisko dyrektorki, zawieszając ją tym samym ze skutkiem natychmiastowym w pełnionych obowiązkach. Radziwiłł skorzystał z tzw. rozstrzygnięcia nadzorczego, które pozwala uchylać zarządzenia prezydenta miasta, kiedy występują w nich błędy formalne. Według wojewody „dobór współpracowników i zaproponowany repertuar jednoznacznie wskazuje, że program Moniki Strzępki nie wpisuje się w oczekiwania organizatora”. Organizator, czyli warszawskie Biuro Kultury, zapowiada odwołanie w sądzie, do tego czasu obowiązki dyrektorki ma pełnić pełnomocniczka Strzępki ds. organizacyjno-finansowych Monika Dziekan.„Decyzja wojewody to próba postawienia Teatru w stan wyjątkowy, sparaliżowania jego działań i destabilizacji całej instytucji. Jest to sytuacja bezprecedensowa – nie zdarzyło się w historii teatru polskiego, by wojewoda zawiesił dyrektora samorządowego, miejskiego teatru. Wspólnie z Organizatorem, Biurem Kultury m.st. Warszawy, robimy jednak wszystko, by zapewnić ciągłość pracy instytucji. Uważam, że Konstanty Radziwiłł myli swoje polityczne przekonania z uprawnieniami nadzorczymi” – napisała Monika Strzępka w opublikowanym oświadczeniu. Rozstrzygnięcie konkursu na dyrektora Teatru Dramatycznego było wcześniej krytykowane jako niezgodne z dotychczasowym charakterem warszawskiej sceny i jasno określonymi oczekiwaniami organizatora. Mówiła o tym. m.in. Dorota Buchwald, Przewodnicząca Społecznej Rady Kultury przy Prezydencie Warszawy Rafale Trzaskowskim, która w lutym zrezygnowała z pełnienia tej funkcji. „Moja decyzja odejścia z Rady nie wiąże się ze sprawą jednostkową, ale rzeczywiście miałam poczucie, że w procedurze przeprowadzenia tego konkursu stała się rzecz absolutnie niedopuszczalna. Złamana została umowa społeczna, bo w jakimś sensie takie ogłoszenie jest »zamówieniem publicznym«, a konkurs wygrała oferta niezgodna z ogłoszeniem” – powiedziała Buchwald w wywiadzie udzielonym w lipcu kwartalnikowi „Więź”.

ODESZLI

Elżbieta Morawiec – krytyczka teatralna, tłumaczka, prawicowa publicystka. Kierowniczka literacka/członkini działów literackich teatrów: Polskiego we Wrocławiu, Starego w Krakowie, Studio w Warszawie i Teatru Ósmego Dnia. Autorka licznych recenzji i artykułów, a także dziesięciu książek (m.in. Mitologie i przeceny, Powidoki teatru, Jerzy Grzegorzewski. Mistrz światła i wizji, Teatr Stary: jaki był 1945–2000).

Andrzej Rozhin – reżyser, aktor, organizator festiwali (Lubelska Wiosna Teatralna), dyrektor teatrów (w latach 1974–1977 Teatru im. Juliusza Osterwy w Gorzowie Wielkopolskim, 1977–1978 – Teatru im. Stefana Jaracza w Olsztynie, 1979–1981 – Teatru im. Juliusza Słowackiego w Koszalinie, 1981–1983 – Teatru Polskiego w Szczecinie i w latach 1985–1993 Teatru im. Juliusza Osterwy w Lublinie). Założyciel i twórca działającego w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych znanego teatru studenckiego Gong 2 w Lublinie. Wyreżyserował blisko dwieście przedstawień teatralnych, operowych, musicalowych, telewizyjnych i estradowych.

Józef Skwark – polski aktor i reżyser teatralny. Absolwent Wydziału Aktorskiego PWSFTviT im. Leona Schillera w Łodzi oraz reżyserii dramatu PWST w Krakowie. Jako aktor i reżyser związany był m.in. z Teatrami Dramatycznymi w Szczecinie, Teatrem Polskim w Poznaniu, Teatrem im. Juliusza Słowackiego w Krakowie, Teatrem im. Wilama Horzycy w Toruniu czy Teatrem Narodowym w Warszawie. Był też dyrektorem Teatru im. Stefana Żeromskiego w Kielcach (1980–1982) i Bałtyckiego Teatru Dramatycznego w Koszalinie (1993–1998), a w latach 1973–1975 wykładowcą w krakowskiej PWST.