REDAKCJA:

Jacek Kopciński

redaktor naczelny

Katarzyna Flader-Rzeszowska

zastępca red. naczelnego

Katarzyna Tokarska-Stangret

sekretarz redakcji

Jacek Cieślak, Szymon Kazimierczak,

Anna Szymonik, Agata Tomasiewicz, Grzegorz Wroniewicz Kinga Czaplarska

sekretariat

STALE WSPÓŁPRACUJĄ:

Jarosław Cymerman, Artur Duda, Artur Grabowski, Mirosław Kocur, Jolanta Kowalska,

Dorota Kozińska, Edyta Kubikowska,

Wojciech Majcherek, Jadwiga Majewska, Małgorzata Piekut, Paweł Płoski,

Paweł Schreiber, Iwona Uberman,

Halina Waszkiel, Jarosław Zalesiński

RADA REDAKCYJNA:

Janusz Degler, Małgorzata Dziewulska, Piotr Kłoczowski, Antoni Libera, Jerzy Limon, Zbigniew Majchrowski, Tadeusz Nyczek, Barbara Osterloff, Marta Piwińska,

Dobrochna Ratajczakowa, Lech Sokół, Lech Śliwonik

PROJEKT LAYOUTU:

Kamila Schinwelska/dizajnia

OPRACOWANIE GRAFICZNE, OKŁADKA I REDAKCJA TECHNICZNA:

Elżbieta Krassowska Modlinger

RYSUNKI:

Bogna Podbielska

ADRES REDAKCJI:

ul. Kozia 3/5 m. 6, 00-070 Warszawa tel.: +48 22 692 88 18,

+48 22 692 88 19

e-mail: teatr@teatr-pismo.pl

WYDAWCA:

Instytut Książki

ul. Zygmunta Wróblewskiego 6

31-148 Kraków Dział Wydawnictw

ul. Parandowskiego 19, 01-699 Warszawa tel.: +22 697 05 32, +22 697 05 34

e-mail: czaspatron@instytutksiazki.pl

Czasopismo patronackie Instytutu Książki wydawane na zlecenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Istnieje od 1946 roku.

TEKSTÓW NIEZAMÓWIONYCH REDAKCJA NIE ZWRACA. REDAKCJA ZASTRZEGA SOBIE PRAWO DOKONYWANIA SKRÓTÓW I ZMIAN W PUBLIKOWANYCH TEKSTACH.

Bezpłatny fragment

Jacek Kopciński

Autorzy

FORUM

FOKUS NA... … JOANNĘ ZDRADĘ. Najpełniejsza spośród form

NAGRODY „TEATRU”

Grzegorz Kondrasiuk

LUDZIE

Kiedy piszę, wszystko do mnie mówi

Jesteśmy tacy sami

Nie miałam być choreografką

Dorota Kozińska

PRZESTRZENIE TEATRU

Siła głosu

Bezinteresowność dramatów romantycznych

Musicale kwantowe

Antonina Grzegorzewska

PO PREMIERZE

Małymi literami

Rozbite lustro

noty o przedstawieniach

Magdalena Drab

PRZEGLĄD

W nowym teatrze Łopachina

Urodzaj na Szekspira

Co dla najnajmłodszych?

Minuta nadziei

Bezradność

Artur Pałyga

CZYTELNIA

Wypełnianie luk

Zawłaszczanie mitu

Inwersja i metafora

ROZMAITOŚCI

PARASEZON

REDAKTOR NACZELNY: JACEK KOPCIŃSKI

W tym miesiącu jak co roku drukujemy naszą ankietę Najlepszy, najlepsza, najlepsi, podsumowującą miniony sezon. Ale jaki sens ma taka ankieta, skoro tylko niektórzy krytycy obejrzeli tylko niektóre przedstawienia na niektórych scenach? Po co układać ten ranking, skoro rok był tak fatalny dla polskiego teatru, wiele zaplanowanych premier się nie odbyło, a inne przygotowywano w sposób urągający idei „procesu”: zdalnie, z przerwami, z nagłymi zastępstwami, na ostatnią chwilę?

Wątpliwości można mnożyć. Jak sprawiedliwie ocenić sezon, w którym nie wszyscy aktorzy mieli szansę zagrać, reżyserzy zainscenizować, dyrektorzy wyprodukować? Skoro jedni stracili rolę, a drudzy spektakl? A przecież nawet jeśli zagrali czy wyreżyserowali, to w stresie większym niż zazwyczaj, bo wirus, koleżanka choruje, a kolega zmarł. I jak tu grać przed ludźmi w chirurgicznych maseczkach, na dystans? „Nie widziałem”, „nie odbyło się”, „przesunęli”, „zagrali tylko dwa razy”, „pokazali online”, „znowu kwarantanna” – brzmi nudny refren tej smętnej piosenki o teatrze w pandemii. Niepełna wiedza, nierówne szanse, niekomfortowe warunki. Odwołujemy?

My także? Gdy zaczął się lockdown, a teatry przerzuciły się do sieci, zachodziliśmy w głowę, czy recenzować pandemiczne spektakle online. Nie dawne rejestracje, ale nowe produkcje, zatrzymane przez wirusa i ukończone przed kamerami, a często wyprodukowane już tylko z myślą o publiczności w domu. Gołym okiem było widać, że to nie to, jakbyśmy podglądali spektakl przez uchylone drzwi, w lustrzanym odbiciu, zza grubej szyby. Ale przecież ktoś za tą szybą się dla nas uwijał, starał się przebić, coś zakomunikować, wypowiedzieć, wykrzyczeć, nawet wzruszyć. Mieliśmy go zostawić bez odpowiedzi? Westchnąć, zrobić minę i czekać na koniec lockdownu?

A teraz, gdy szczepionki umożliwiły pracę teatralnym zespołom (owszem, jeszcze nie całkiem bezpieczną), a nam krytykom pozwoliły przemieszczać się po kraju (owszem, jeszcze nie tak często, jak zazwyczaj) – mamy zrezygnować z oceny tego, co z takim trudem udało się stworzyć i zrealizować w ostatnim sezonie? Wydaje mi się, że nie. Mimo wielu przeszkód sezon ten przyniósł wiele dobrych spektakli, a kilka naprawdę świetnych, wiele udanych ról, a kilka wyśmienitych. Na scenach czy w druku pojawiło się też parę naprawdę interesujących sztuk teatralnych, a w księgarniach lub w sieci można znaleźć nowe, dobre książki o teatrze. Działały też teatry radiowy i telewizyjny, a teatr w sieci znacznie podniósł jakość rejestrowanych i transmitowanych spektakli. Do zdezynfekowanych sal wróciła wreszcie publiczność, ta dorosła, ta dziecięca i młodzieżowa, a także festiwalowa, bo odbyły się też festiwale, na razie w formie hybrydowej, ale zawsze.

Mimo wszystko było więc co opisywać, oceniać, podsumowywać. W tym roku robimy to z jeszcze większą niż zazwyczaj świadomością arbitralności naszych wyborów. Ale też z przekonaniem, że ludzie teatru, którzy w pandemii zawsze na końcu wracają do miejsc swojej twórczej pracy, czekają na nasz werdykt.

Autorzy

JUSTYNA CZARNOTA – polonistka, pedagożka teatru, menadżerka, kierowniczka Działu Pedagogiki Teatru w Instytucie Teatralnym w Warszawie.

MAREK DĘBOWSKI – teatrolog i romanista, profesor UJ. Wykłada również jako professeur étranger w CEU Uniwersytetu Lotaryńskiego Nancy 2. Jego zainteresowania obejmują dzieje teatru polskiego i francuskiego przełomu XVIII i XIX wieku. Autor licznych artykułów naukowych i książek, m.in. Jean Potocki et le théâtre polonais. Entre Lumières et premier romantisme (Paryż 2014).

TOMASZ DOMAGAŁA – krytyk teatralny, autor bloga DOMAGAŁAsięKULTURY, selekcjoner Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego Boska Komedia w Krakowie oraz kurator Festiwalu Nowego Teatru w Rzeszowie. Publikował m.in. w „Teatrze”, „Rzeczpospolitej”, „Tygodniku Powszechnym” i „Dzienniku. Gazecie Prawnej”. Redaktor PR w latach 2018–2020. Od 2014 publikuje recenzje i wywiady z ludźmi teatru na swojej stronie.

MAGDALENA DRAB – aktorka, autorka i reżyserka, obecnie w zespole Teatru Modrzejewskiej w Legnicy. Współzałożycielka Teatru Zamiast w Łodzi. Laureatka GND za dramat Słabi. Ilustrowany banał teatralny (2017).

ADAM KAROL DROZDOWSKI – krytyk teatralny, współpracownik „Teatru”. Zwycięzca III edycji Konkursu im. Andrzeja Żurowskiego (razem z Kamilą Łapicką).

KAROLINA FELBERG – badaczka literatury późnej nowoczesności i publicystka kulturalna, autorka m.in. książki Melancholia i ekstaza. Projekt totalny w twórczości Andrzeja Sosnowskiego (2009), edytorka wielotomowego wydania Dzienników i zapisków Agnieszki Osieckiej. Pracuje w IAM, prowadzi audycje o literaturze i teatrze w Radiu Kapitał, współtworzy „Nowy Tygodnik Kulturalny”.

KATARZYNA FLADER-RZESZOWSKA – teatrolożka, profesor UKSW, zastępca redaktora naczelnego miesięcznika „Teatr”. Autorka m.in. książki Teatr przeciwko śmierci. Kryptoteologia Tadeusza Kantora (2015).

ANETA GŁOWACKA – teatrolożka i krytyk teatralna, adiunkt w Instytucie Nauk o Kulturze UŚ. Współpracuje z „Teatrem” i „Didaskaliami”. Redaktorka „Opcji”.

ANTONINA GRZEGORZEWSKA – plastyczka, dramatopisarka, autorka m.in. dramatów On, Ifigenia, Migrena, laureatka konkursu „Dramatopisanie”, w ramach którego napisała dramat La Pasionaria.

DOROTA JARZĄBEK-WASYL – historyk teatru, pracuje w Katedrze Teatru i Dramatu Wydziału Polonistyki UJ; ostatnio wydała (wraz z Barbarą Maresz) Archiwum teatru XIX wieku. Ludzie, dokumenty, historie (2019).

GRZEGORZ KONDRASIUK – teatrolog, dramaturg, krytyk teatralny. Redaktor i współautor książek Scena Lublin (2017) i Cyrk w świecie widowisk (2017). Pracuje na UMCS, współpracuje z Instytutem Teatralnym w Warszawie.

JACEK KOPCIŃSKI – redaktor naczelny miesięcznika „Teatr”. Profesor w IBL PAN, wykładowca UKSW i UW. Ostatnio opublikował tom Wybudzanie. Dramat polski / Interpretacje (2018).

JOLANTA KOWALSKA – krytyk teatralna, stała współpracowniczka „Teatru”. Autorka monografii Kazimierz Junosza-Stępowski (2000) i zbioru recenzji Spacer po barykadach (2015).

DOROTA KOZIŃSKA – latynistka, krytyk muzyczna i teatralna, tłumaczka, wykładowczyni, wieloletnia redaktorka „Ruchu Muzycznego”. Autorka Dobrej pustyni (2012).

MATEUSZ PAKUŁA – dramatopisarz, dramaturg, adaptator, reżyser teatralny i radiowy. Laureat GND za tekst Smutki tropików (2014) oraz trzykrotny finalista tego konkursu. Wydał sześć zbiorów dramatów.

ARTUR PAŁYGA – dramatopisarz, dziennikarz, dramaturg w Teatrze Śląskim w Katowicach. Autor m.in. Żyda i Nieskończonej historii; uhonorowany GND za tekst W środku słońca gromadzi się popiół (2013).

KAMILA PAPROCKA-JASIŃSKA – doktorantka Instytutu Sztuki PAN, absolwentka Wiedzy o Teatrze warszawskiej AT i Stosowanych Nauk Społecznych UW. Pracuje w Instytucie Teatralnym w Warszawie. Publikowała m.in. w „Teatrze”, „Scenie” i „Didaskaliach”.

PAWEŁ PASSINI – reżyser teatralny, dramatopisarz, kompozytor, aktor, twórca lubelskiego neTTheatre, pierwszego na świecie teatru internetowego. Zdobywca Nagrody im. Konrada Swinarskiego dla najlepszego reżysera w sezonie 2012/2013.

AGNIESZKA RATAJ – absolwentka Wydziału Polonistyki UW i Wiedzy o Teatrze warszawskiej AT. Dziennikarka i copywriterka, pracuje w TVP Kultura. Współpracowała m.in. z festiwalem Sztuka Ulicy, Radiem Bis, Programem 1 PR, „Życiem Warszawy” i „Rzeczpospolitą”.

ŁUKASZ RUDZIŃSKI – recenzent i krytyk życia teatralnego i kulturalnego w Trójmieście, w Polsce i za granicą. Współpracuje m.in. z „Teatrem”, „Dialogiem”, „Ritą Baum”, „Sceną”, „Teatrem Lalek” i „Mademoiselle”.

PIOTR SOBIERSKI – dziennikarz, publikował w „Gazecie Wyborczej”. Współprowadzi audycję Ten cały musical w Programie 2 PR. Autor książki Więcej niż musical. Teatr Wojciecha Kościelniaka (2018), za którą otrzymał Nagrodę Artystyczną Prezydenta Gdyni.

PAWEŁ STANGRET – doktor habilitowany, pracownik UKSW, zajmuje się literaturą i teatrem awangardowym. Autor książki Artysta jako tekst (2018).

JACEK WAKAR – krytyk teatralny, dziennikarz. Pracował m.in. w „Życiu”, „Dzienniku”, „Przekroju” i radiowej Dwójce, był szefem działu kultury PAP. Ostatnio wydał książkę Zawód: aktor (2020).

PRENUMERATA 2021

Instytut Książki z siedzibą w Krakowie, przy ul. Z. Wróblewskiego 6, jako Administrator danych informuje, że Państwa dane osobowe będą przetwarzane wyłączenie w celu realizacji prenumeraty Czasopism Patronackich. W związku z przetwarzaniem, Administrator może podpowierzyć dane osobowe podmiotom zewnętrznym. Przysługuje Państwu prawo dostępu do treści swoich danych, ich poprawiania, cofnięcia zgody na dalsze przetwarzanie, prawo do bycia zapomnianym oraz wniesienia skargi na zasady przetwarzania danych do organu nadzorczego tj. Prezesa Urzędu Ochrony Danych

Osobowych. Podanie danych jest dobrowolne, lecz niezbędne w celu złożenia zamówienia na prenumeratę. W sprawach związanych z danymi osobowymi można kontaktować się z inspektorem ochrony danych – iod@instytutksiazki.pl.

„TEATR” MOŻNA ZAPRENUMEROWAĆ ONLINE:

ZA POŚREDNICTWEM INSTYTUTU KSIĄŻKI

www.instytutksiazki.pl (e-sklep) lub przez Dział Wydawnictw IK: + 48 22 697 05 34

ZA POŚREDNICTWEM FIRMY RUCH SA

Prenumerata krajowa:

Zamówienia na prenumeratę przyjmują zespoły prenumeraty właściwe dla miejsca zamieszkania klienta, www.prenumerata.ruch.com.pl, e-mail: prenumerata@ruch.com.pl

Prenumerata ze zleceniem wysyłki za granicę:

Informację o warunkach prenumeraty i sposobie zamawiania można uzyskać pod nr tel. +48 22 693 67 75, www.ruch.pol.pl, e-mail: prenumerataz@ruch.com.pl

W 2021 roku cena „Teatru” nie ulega zmianie. Cena numeru w prenumeracie – 10 zł, prenumerata kwartalna – 30 zł, półroczna – 60 zł, roczna – 120 zł.

fot. Jeremi Astaszow / Teatr Miejski w Gliwicach

fot. Bartek Barczyk / Teatr im. J. Słowackiego w Krakowie

Na pierwszej stronie okładki zdjęcie ze spektaklu Wiśniowy sad w reżyserii Tiago Rodriguesa, Festival d'Avignon; fot. Christophe Raynaud de Lage / Festival d'Avignon.

fot. Dawid Stube / Teatr Muzyczny w Poznaniu

fot. Katarzyna Kural-Sadowska / Teatr Polonia w Warszawie

Redakcja:

Jacek Kopciński

redaktor naczelny

Katarzyna Flader-Rzeszowska

zastępca red. naczelnego

Katarzyna Tokarska-Stangret

sekretarz redakcji

Jacek Cieślak, Szymon Kazimierczak,

Anna Szymonik, Agata Tomasiewicz, Grzegorz Wroniewicz Kinga Czaplarska

sekretariat

Stale współpracują:

Jarosław Cymerman, Artur Duda, Artur Grabowski, Mirosław Kocur, Jolanta Kowalska,

Dorota Kozińska, Edyta Kubikowska,

Wojciech Majcherek, Jadwiga Majewska, Małgorzata Piekut, Paweł Płoski,

Paweł Schreiber, Iwona Uberman,

Halina Waszkiel, Jarosław Zalesiński

Rada redakcyjna:

Janusz Degler, Małgorzata Dziewulska, Piotr Kłoczowski, Antoni Libera, Jerzy Limon, Zbigniew Majchrowski, Tadeusz Nyczek, Barbara Osterloff, Marta Piwińska,

Dobrochna Ratajczakowa, Lech Sokół, Lech Śliwonik

projekt Layoutu:

Kamila Schinwelska/dizajnia

Opracowanie graficzne, okładka i redakcja techniczna:

Elżbieta Krassowska Modlinger

Rysunki:

Bogna Podbielska

Adres redakcji:

ul. Kozia 3/5 m. 6, 00-070 Warszawa tel.: +48 22 692 88 18,

+48 22 692 88 19

e-mail: teatr@teatr-pismo.pl

Wydawca:

Instytut Książki

ul. Zygmunta Wróblewskiego 6

31-148 Kraków Dział Wydawnictw

ul. Parandowskiego 19, 01-699 Warszawa tel.: +22 697 05 32, +22 697 05 34

e-mail: czaspatron@instytutksiazki.pl

Czasopismo patronackie Instytutu Książki wydawane na zlecenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Istnieje od 1946 roku.

TEKSTÓW NIEZAMÓWIONYCH REDAKCJA NIE ZWRACA. REDAKCJA ZASTRZEGA SOBIE PRAWO DOKONYWANIA SKRÓTÓW I ZMIAN W PUBLIKOWANYCH TEKSTACH.

FORUM

WYDARZYŁO SIĘ

Austerlitz, reż. Krystian Lupa; fot. Laura Vansevičienė

Mistrzowski dziesiąty festiwal „Dialog – Wrocław”

Przeniesioną z 2020 roku jubileuszową X edycją Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego „Dialog – Wrocław” znów kieruje jego inicjatorka w 2001 roku, Krystyna Meissner. Na program składa się sześć spektakli wyreżyserowanych przez najwybitniejszych reżyserów europejskiego teatru, w tym dwóch Polaków: Krystiana Lupę (Austerlitz) i Krzysztofa Warlikowskiego (Odyseja. Historia dla Hollywoodu). Festiwal otworzy pokaz 3SIÓSTR Luka Percevala – koprodukcji Narodowego Starego Teatru w Krakowie i TR Warszawa. Ponadto będzie można obejrzeć dzieła Christopha Marthalera (Płacz. Iluzje (morze łez 4)), Ivo van Hove’a (Kto zabił mego ojca), Marlene Monteiro Freitas (Bachantki – preludium do oczyszczenia) oraz ostatni spektakl Eimuntasa Nekrošiusa (Synowie suki, przedstawienie wyreżyserowane w 2018 roku w Teatrze Dramatycznym w Kłajpedzie). Festiwal potrwa od 11 do 17 października.

Żywa klasyka

XLV Opolskie Konfrontacje Teatralne (9–26 września), podczas których zaprezentowano dziesięć spektakli wyłonionych w ramach V i VI konkursu „Klasyka Żywa”, wygrało Nad Niemnem z Teatru im. Juliusza Osterwy w Lublinie w adaptacji Huberta Sulimy i reżyserii Jędrzeja Piaskowskiego. Piaskowski odebrał też nagrodę za reżyserię, dwie równorzędne nagrody w tej kategorii otrzymali Marcin Liber za Krótką rozmowę ze Śmiercią i Wojtek Klemm za Lalkę.

KADRY

Rok reżyserek

W tym roku na Wydział Reżyserii PWSFTviT w Łodzi przyjęto siedem osób spośród stu sześćdziesięciu jeden kandydatów – w siedemdziesięcioletniej historii tej uczelni po raz pierwszy są to same kobiety.

Wybory w ZASP

Po nagłej śmierci Pawła Królikowskiego Zarząd Główny ZASP wybrał na prezesa Krzysztofa Szustera i – zgodnie ze statusem – powinien był przeprowadzić wybory w ciągu sześciu miesięcy od dnia objęcia przez niego stanowiska, tj. od 25 lutego 2020. Tymczasem sprawozdawczo-wyborcze LXI Walne Zebranie Delegatów ZASP odbędzie się w dniach 25–26 października 2021. Zarząd tłumaczy to obostrzeniami pandemicznymi. Przedłużająca się kadencja i podjęte w jej czasie niektóre ustawy wywołały jednak protesty, które niedawno upublicznił „List otwarty do Aktorek i Aktorów”. Widnieje pod nim kilkaset podpisów (w petycji poruszono m.in. kwestie podniesienia prowizji aktorkom, aktorom i osobom uprawionym z tytułu obsługi tantiem, wzrost pensji dla pracowników administracyjnych czy gospodarowanie Domem Artystów Weteranów Scen Polskich w Skolimowie). Zarząd ZASP odpowiedział na zarzuty.

Najlepsze realizacje radiowe i telewizyjne

Zakończył się XX Festiwal Teatru Polskiego Radia i Teatru Telewizji Polskiej „Dwa Teatry” w Zamościu. Grand Prix zdobyły spektakl telewizyjny Dzień gniewu w reżyserii Jacka Raginisa-Królikiewicza oraz słuchowisko Wyszedł z domu w reżyserii i adaptacji Szymona Kuśmidra. Nagrodę za najlepszą reżyserię spektaklu telewizyjnego otrzymał Igor Gorzkowski (Inny świat), zaś za reżyserię słuchowiska Mariusz Bieliński (Ojcze nasz). Wielką Nagrodę Festiwalu „Dwa Teatry”, przyznawaną za wybitne kreacje aktorskie, odebrali Ewa Wiśniewska i Jerzy Zelnik. Pełny werdykt, wyłoniony na podstawie ponad siedemdziesięciu spektakli i słuchowisk, dostępny jest na stronach TVP i PR.

Jolanta Janiczak; fot. Mateusz Skwarczek / Agencja Gazeta

Gdyńska Nagroda Dramaturgiczna dla Jolanty Janiczak

Podczas finału XIV edycji konkursu o GND, który odbył się w dniach 23–26 września w Teatrze Miejskim w Gdyni, po obejrzeniu inscenizowanych czytań pięciu finałowych sztuk (Banalna historia Jarosława Jakubowskiego, I tak nikt mi nie uwierzy Jolanty Janiczak, Stanisław Lem vs Philip K. Dick Mateusza Pakuły, Totentanz. Czarna noc, czarna śmierć Ishbel Szatrawskiej, Schwarzcharakterki Martyny Wawrzyniak), kapituła nagrodziła „dramat poetycki, w którego formie krystalizuje się sytuacja tych, których wiarygodność przez wieki podważano i podważa się nadal”, czyli sztukę Jolanty Janiczak o Barbarze Zdunk, ostatniej kobiecie w Europie spalonej na stosie.

Teatr w Płocku bez zmian

W wyniku nierozstrzygnięcia konkursu na dyrektora Teatru im. Jerzego Szaniawskiego w Płocku MKDNiS zgodziło się na powołanie Marka Mokrowieckiego bez konkursu – Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego podpisał z nim umowę na trzy kolejne sezony. Łącznie daje to trzydzieści cztery lata na tym stanowisku.

Marek Mokrowiecki; fot. Tomasz Niesłuchowski / Agencja Gazeta

W TOKU

„Scena Młodych” w Narodowym

W sezonie 2021/2022 repertuar Teatru Narodowego w Warszawie wzbogacą najbardziej udane spektakle zrealizowane przez studentów w Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza. Cykl „Scena Młodych” zapowiedzieli we wspólnym liście dyrektor Jan Englert i rektor Wojciech Malajkat, ma on służyć promocji twórców u progu życia zawodowego, pozwoli też zapoznać się z nimi publiczności TN. Na początek – Kamień w reżyserii Sławomira Narlocha.

Społeczny Fundusz im. Marty Fik

Towarzystwo im. Ireny Solskiej, które założyły osoby związane z wydawnictwem Żywosłowie, powołało Fundusz im. Marty Fik przeznaczony na „finansowanie potrzebnych polskiej kulturze publikacji teatralnych, które z różnych powodów nie zostały zaakceptowane i dofinansowane przez oficjalny system wydawniczy”. Prace redaktorskie i edytorskie wykonywane będą społecznie, pozostałe koszty pokryją środki zebrane z darowizn (fundusz początkowy stanowi Nagroda PTBT za rok 2020, przekazana przez zespół realizujący projekt „Zmiana ustawienia. Historia polskiej scenografii teatralnej i społecznej XX i XXI wieku”). Propozycje można przesyłać na adres: towarzystwo.ireny.solskiej@gmail.com, oceniać je będzie Rada Funduszu: Dorota Buchwald, Dariusz Kosiński i Katarzyna Woźniak.

Jubileuszowe od-czytania

24 września – dokładnie w dwieście lat od urodzin poety – przypadła kulminacja oficjalnych obchodów w ramach Roku Norwida, nie zamknęła ona jednak kalendarza wydarzeń. W Instytucie Teatralnym im. Zbigniewa Raszewskiego trwa np. cykl „Od-czytywanie Norwida. Dramaty”, czyli czytania sceniczne i rozmowy o: Miłości czystej u kąpieli morskich (31 sierpnia), Promethidionie (25 września), Nocy tysiącznej drugiej (22 października), Pierścieniu Wielkiej Damy (25 listopada) i Za kulisami (16 grudnia).

Z kolei z okazji stulecia urodzin Tadeusza Różewicza we wrocławskim Instytucie im. Jerzego Grotowskiego odbywa się „Archipelag Tadeusza Różewicza”. W ramach II edycji w październiku pokazane zostaną trzy spektakle: Złowione w reżyserii Jarosława Freta, lalkowy Staruszek (na podstawie Śmiesznego staruszka) w reżyserii Eweliny Ciszewskiej, Odchodzi Leszka Mądzika. Od 20 do 22 października odbędzie się natomiast przegląd „Bohater.dok” (jako część projektu „Teatr na faktach”). „Na podstawie wywiadów, badań terenowych i pracy dramaturgicznej powstały spektakle twórczo nawiązujące do dzieł Tadeusza Różewicza i Różewiczowskiego bohatera” – zapowiada organizator.

Warto jesienią śledzić różewiczowskie premiery teatralne, telewizyjne i radiowe. Jedna z nich – Wyszedł z domu, słuchowisko Programu 2 PR – otrzymała Grand Prix XX festiwalu „Dwa Teatry” (jury wyróżniło za reżyserię i adaptację Szymona Kuśmidra, za realizację akustyczną Pawła Szalińskiego, a za role aktorskie Danutę Stenkę, Piotra Adamczyka i Pawła Krucza).

Staruszek, reż. Ewelina Ciszewska; fot. Tobiasz Papuczys

Strzępka i Demirski kręcą film

Duet, który w 2016 roku stworzył serial Artyści (otrzymał on nominację do Polskich Nagród Filmowych Orły), realizuje film fabularny. Zaprawdę, Hitler umarł powstaje w Studiu Munka działającym przy Stowarzyszeniu Filmowców Polskich. Demirski napisał scenariusz w konwencji dystopijnej opowieści: „Opustoszały świat na skraju postatomowej zagłady i tylko jeden kraj – państwo Europa. Osiemdziesiąt lat temu naziści wygrali II wojnę światową i zjednoczyli podbite kraje. Czterdzieści lat później pokolenie dzieci faszystowskich oprawców potępiło zbrodniczą ideologię i wzięło na siebie winy zwycięzców. Od tego momentu pamięć o ofiarach wojny spaja społeczeństwo Zachodu. Na pamiątkę tamtej męki ludność dokonuje rytualnych aktów samoudręczenia, kompulsywnie się umartwia, pokutuje, grzęźnie w coraz bardziej ekscentrycznych, ekspiacyjnych ceremoniach. Do takiego świata trafia tajemniczy chłopiec”. Film będzie miał premierę w CANAL+ Polska.

ODESZLI

Wiesław Gołas; fot. Wojciech Surdziel / Agencja Gazeta

Wiesław Gołas (1930–2021) – aktor teatralny, filmowy, telewizyjny i kabaretowy, najbardziej znany z ról komediowych. Fredrowskiego Papkina – swoją ulubioną postać sceniczną – kreował trzy razy: w Teatrze Dolnośląskim w Jeleniej Górze, gdzie zaangażował się na jeden sezon po ukończeniu wydziału aktorskiego warszawskiej PWST, a potem w stołecznych teatrach: Dramatycznym (w Teatrze Wojska Polskiego, a po przekształceniu w Teatrze Dramatycznym Gołas pracował w latach 1955–1985) i u Dejmka w Teatrze Polskim (aktor był członkiem tego zespołu w latach 1985–1992). Grał w wielu spektaklach, filmach i serialach. Występował w kabarecie Koń Jerzego Dobrowolskiego, w Dudku i w Kabarecie Starszych Panów, gdzie wykonywał także piosenkę aktorską. Jego piosenki i skecze nie tylko należą do najlepszych dokonań kabaretu powojennego, ale też pozostają znakomitymi mikroetiudami aktorskimi. Wiesław Gołas zmarł w wieku 90 lat, spoczął na Starych Powązkach.

Adam Bauman – aktor teatralny i filmowy, przez czterdzieści lat związany z Teatrem Śląskim w Katowicach. Za role w przedstawieniach tego teatru kilkukrotnie nagrodzony Złotą Maską.

Zofia Bielewicz – aktorka teatralna, od 1974 roku grała w Teatrze im. Jana Kochanowskiego w Opolu.

Kazimierz Czapla – aktor teatralny, filmowy i radiowy, należał do zespołu Teatru Polskiego w Bielsku-Białej.

Tomasz Knapik – znany lektor radiowy, telewizyjny i filmowy. Był też wykładowcą na Wydziale Transportu Politechniki Warszawskiej.

Andrzej Rybczyński – fotoreporter i fotograf, pracował w Agencji Fotograficznej PAP, gdzie specjalizował się w tematyce kulturalnej. Autor wielu portretów ludzi teatru.

Paweł Soszyński – współzałożyciel i zastępca redaktor naczelnej „Dwutygodnika”, gdzie prowadził dział teatralny, absolwent i współpracownik Instytutu Kultury Polskiej UW, redaktor, pisarz (publikował m.in. w „Lampie”, autor książek Osoby, Tajemnice Szumina, Nieżywi i leworęczni), dramaturg i dramatopisarz (w „Dialogu” nr 10/2018 ukazała się jego sztuka Teo). Miał 42 lata.

Najpełniejsza spośród form

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

NAGRODY „TEATRU”

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

…I NIE ZDARZY SIĘ NIC AŻ DO KOŃCA?

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

LUDZIE

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Kiedy piszę, wszystko do mnie mówi

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Jesteśmy tacy sami

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Nie miałam być choreografką

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

W szarą godzinę

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

PRZESTRZENIE TEATRU

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Siła głosu

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Bezinteresowność dramatów romantycznych

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Musicale kwantowe

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Otello. Only for man

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

PO PREMIERZE

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Małymi literami

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Rozbite lustro

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

noty o przedstawieniach

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Z dedykacją

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

PRZEGLĄD

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

W nowym teatrze Łopachina

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Urodzaj na Szekspira

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Co dla najnajmłodszych?

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Minuta nadziei

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Bezradność

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Ludzie spotkani w górach

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

CZYTELNIA

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Wypełnianie luk

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Zawłaszczanie mitu

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Inwersja i metafora

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROZMAITOŚCI

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.