TRZY POKOLENIA KOBIET.

RODZINNA TRAGEDIA.

I NIEDOPOWIEDZENIA, KTÓRE WYWOŁUJĄ LAWINĘ KŁAMSTW.

Kiedy los wzywa do rodzinnego DOMU, sekrety niczym ptaki w klatce nie mogą się doczekać, by wyrwać się na WOLNOŚĆ.

A tajemnice przez lata zatrzaśnięte za DRZWIAMI skrywają odpowiedzi na pytania, które bano się zadać. Na przykład o to, co TAK NAPRAWDĘ wydarzyło się w pewnym domu w Wigilię 1959 roku…

Ale dom to nie tylko mury, drzwi i okna… To przede wszystkim LUDZIE, którzy wzajemnie chronią się przed samotnością. Czy istnieje szansa, by na gruzach przeszłości odbudować relację, która rozświetli PRZYSZŁOŚĆ?

Kate Morton

Pisarka, która zyskała międzynarodową sławę dzięki powieściom Dom w Riverton, Zapomniany ogród, Milczący zamek i Dom nad jeziorem.

Kate Morton jest najstarszą z trzech sióstr. Pochodzi z południowej Australii, po wielu przeprowadzkach jej rodzina osiadła w Tamborine Mountain. Od dzieciństwa lubiła czytać, szczególnie książki autorstwa Enid Blyton. Studiowała w Londynie w Trinity College. Ukończyła z wyróżnieniem University of Queensland, uzyskując dyplom z literatury angielskiej. Jest matką trzech synów. Jej powieści zostały wydane w 42 krajach i sprzedane w ponad 3 milionach egzemplarzy. Szczególna popularnością cieszą się w jej rodzinnej Australii, USA, Włoszech, Wielkiej Brytanii oraz w Niemczech.

katemorton.com

Tej autorki

DOM W RIVERTON

ZAPOMNIANY OGRÓD

MILCZĄCY ZAMEK

STRAŻNIK TAJEMNIC

DOM NAD JEZIOREM

CÓRKA ZEGARMISTRZA

TAJEMNICA DOMU TURNERÓW

Tytuł oryginału:

HOMECOMING

Copyright © Kate Morton 2023
All rights reserved

Polish edition copyright © Wydawnictwo Albatros Sp. z o.o. 2023

Polish translation copyright © Anna Dobrzańska 2023

Redakcja: Anna Walenko

Projekt graficzny okładki: Kasia Meszka/Wydawnictwo Albatros

Ilustracje na okładce: Iya Balushkina/Shutterstock.com (kwiaty), aksol/Shutterstock.com (ptaki), PeGoArt/Shutterstock.com (drzewa), Feodora_21/Shutterstock.com (ornament), ART. STUDIO VECTOR/Shutterstock.com (liście)

ISBN 978-83-8361-041-2

Wydawca

Wydawnictwo Albatros Sp. z o.o.

Hlonda 2A/25, 02-972 Warszawa

wydawnictwoalbatros.com

Facebook.com/WydawnictwoAlbatros|Instagram.com/wydawnictwoalbatros

Niniejszy produkt jest objęty ochroną prawa autorskiego. Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku osobę, która wykupiła prawo dostępu. Wydawca informuje, że publiczne udostępnianie osobom trzecim, nieokreślonym adresatom lub w jakikolwiek inny sposób upowszechnianie, kopiowanie oraz przetwarzanie w technikach cyfrowych lub podobnych – jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom.

Konwersja do formatu EPUB oraz MOBI

Jan Żaborowski

woblink.com

Spis treści

Okładka

O książce

Karta tytułowa

O autorce

Karta redakcyjna

Dedykacja

PROLOG

CZĘŚĆ PIERWSZA

ROZDZIAŁ PIERWSZY

ROZDZIAŁ DRUGI

ROZDZIAŁ TRZECI

ROZDZIAŁ CZWARTY

ROZDZIAŁ PIĄTY

CZĘŚĆ DRUGA

ROZDZIAŁ SZÓSTY

ROZDZIAŁ SIÓDMY

ROZDZIAŁ ÓSMY

ROZDZIAŁ DZIEWIĄTY

ROZDZIAŁ DZIESIĄTY

ROZDZIAŁ JEDENASTY

ROZDZIAŁ DWUNASTY

CZĘŚĆ TRZECIA

ROZDZIAŁ TRZYNASTY

ROZDZIAŁ CZTERNASTY

CZĘŚĆ CZWARTA

ROZDZIAŁ PIĘTNASTY

ROZDZIAŁ SZESNASTY

CZĘŚĆ PIĄTA

ROZDZIAŁ SIEDEMNASTY

ROZDZIAŁ OSIEMNASTY

CZĘŚĆ SZÓSTA

ROZDZIAŁ DZIEWIĘTNASTY

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY PIERWSZY

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY DRUGI

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY TRZECI

CZĘŚĆ SIÓDMA

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY CZWARTY

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY PIĄTY

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY SZÓSTY

CZĘŚĆ ÓSMA

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY SIÓDMY

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY ÓSMY

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY DZIEWIĄTY

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY PIERWSZY

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY DRUGI

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY TRZECI

CZĘŚĆ DZIEWIĄTA

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY CZWARTY

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY PIĄTY

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY SZÓSTY

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY SIÓDMY

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY ÓSMY

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY DZIEWIĄTY

PODZIĘKOWANIA

Dla mojej rodziny

PROLOG

Adelaide Hills, Australia Południowa, Nowy Rok 1959

Nowy Rok z pewnością należało uczcić przyjęciem. Co prawda skromnym, bo tylko dla rodziny, ale Thomas oczekiwałby świątecznej oprawy. Inna opcja była nie do pomyślenia, bo Turnerowie szanowali tradycję. A skoro Nora i Richard mieli przyjechać z Sydney, nie było mowy o rezygnacji z ozdób czy wystawnego lunchu.

Isabel postanowiła przenieść przyjęcie do innego miejsca w ogrodzie. Co roku siedzieli pod orzechem we wschodniej części trawnika, dziś jednak coś przyciągało ją do zachodniej, leżącej w cieniu cedru pana Wentwortha. Kiedy ścinała kwiaty do wazonu, urzekł ją roztaczający się stamtąd widok na góry.

– Tak – powiedziała do siebie. – Tu będzie świetnie.

Zaskoczyła ją ta myśl, a jeszcze bardziej stanowczość, z jaką podjęła decyzję.

Wytłumaczyła sobie, że to część postanowienia, by rozpocząć nowy rok, 1959, ze świeżym spojrzeniem i nowymi oczekiwaniami. Lecz jakiś cichy głos podpowiadał Isabel, że podjęła tę decyzję, żeby zirytować Thomasa. Odkąd odkryli zdjęcie w sepii, na którym pan Wentworth i jego brodaci wiktoriańscy przyjaciele zasiadali w eleganckich drewnianych fotelach na wschodniej części trawnika, twierdził uparcie, że to idealne miejsce do podejmowania gości. Isabel nie była tego pewna, od kiedy zaczęła czerpać wstydliwą przyjemność z widoku pionowej zmarszczki, która pojawiała się między brwiami męża.

Gwałtowny podmuch wiatru omal nie wyrwał jej z rąk sznura chorągiewek, musiała więc chwycić się mocno najwyższego szczebla drewnianej drabiny. Rano sama przyniosła ją z szopy w ogrodzie, co sprawiło jej nie lada radość. Kiedy się na nią wspięła, wróciło do niej wspomnienie z dzieciństwa – wycieczka z rodzicami do Hampstead Heath, gdzie wdrapała się na jedną z ogromnych sekwoi i spoglądała na południe, w stronę Londynu.

– Widzę katedrę Świętego Pawła! – zawołała do stojących w dole rodziców, gdy przez wiszący w powietrzu smog dostrzegła znajomą kopułę.

– Nie puszczaj gałęzi! – odkrzyknął ojciec.

W chwili gdy to powiedział, Isabel poczuła przemożną ochotę, żeby zrobić mu na przekór. I ta chęć na chwilę pozbawiła ją tchu.

Teraz stado kakadu, trzepocząc różowo-szarymi skrzydłami, wystrzeliło spomiędzy gałęzi banksji i Isabel zamarła. Ktoś tam był. Zawsze miała wyczulony szósty zmysł. „Musisz mieć coś na sumieniu”, powtarzał Thomas w Londynie, kiedy jeszcze byli sobą urzeczeni. „Bzdura – odpowiadała. – Jestem po prostu niebywale spostrzegawcza”. Stała nieruchomo na szczycie drabiny i nasłuchiwała.

– Tam, patrz! – dobiegł jej uszu teatralny szept. – Pospiesz się i zabij go kijem.

– Nie mogę!

– Możesz. Musisz. Przysięgłaś.

To tylko dzieci, Matilda i John, pomyślała z ulgą, wciąż jednak zachowywała się jak najciszej, bo nie chciała, by ją zauważyły.

– Po prostu skręć mu kark i będzie po wszystkim. – To była jej młodsza córka, dziewięcioletnia Evie.

– Nie mogę.

– Och, John – rzuciła Matilda. – Dawaj go tu. I nie bądź taki wkurzający.

Isabel rozpoznała tę zabawę: polowanie na węża. Była zainspirowana antologią wierszy „poetów buszu”, którą przysłała Nora. Isabel czytała je na głos, a dzieci słuchały z przejęciem. Podobnie jak wiele tutejszych historii, ta również stanowiła ostrzeżenie. Wyglądało na to, że w miejscu takim jak to należy się bać mnóstwa rzeczy: węży i zachodów słońca, burz z piorunami, suszy, ciąży, gorączki, pożarów buszu, powodzi, szalonych byków, wron, orłów, obcych oraz „włóczęgów, którzy uniknęli stryczka” i wychodzili z buszu, pałając żądzą mordu.

Czasami ta mnogość niebezpieczeństw przytłaczała Isabel, dzieci były jednak Australijczykami z krwi i kości; rozmiłowane w tych opowieściach, cieszyły się zabawą. Było to jedno z niewielu zajęć, w których uczestniczyły wszystkie, mimo dzielącej je różnicy wieku i zainteresowań.

– Mam!

– Świetna robota.

Salwa śmiechu.

– Dobra, chodźmy dalej.

Uwielbiała słuchać ich radosnych, hałaśliwych głosów, a jednak wstrzymała oddech, czekając, aż zaaferowane grą, oddalą się nieco. Czasami – choć nigdy nie przyznałaby się do tego głośno – łapała się na tym, że wyobraża sobie, jak by to było, gdyby mogła sprawić, że wszystkie znikną. Oczywiście tylko na trochę; bo przecież strasznie by za nimi tęskniła. Powiedzmy, na godzinę, na jeden dzień, najwyżej na tydzień. Na tyle, by miała czas pomyśleć. Zawsze brakowało jej czasu i nigdy nie miała go wystarczająco dużo, żeby podążyć za myślą do logicznego wniosku.

Gdy o tym wspominała, Thomas patrzył na nią, jakby była szalona. Miał dość wyrobione zdanie na temat macierzyństwa. I bycia żoną. W Australii żony często same musiały radzić sobie z wężami, pożarami i dzikimi psami. Thomas mówił o tym z dziwnym błyskiem w oku, charakterystycznym dla romantycznych sentymentalistów zafascynowanych folklorem swojego kraju. Lubił malować przed nią obraz żony mieszkającej w głuszy, dzielnie znoszącej trudy życia i dbającej o domowe ognisko, podczas gdy on beztrosko rozbija się po świecie.

Dawniej bawiła ją ta myśl. Była śmieszniejsza, gdy myślała, że Thomas żartuje. Ale miał rację, kiedy przypominał jej, że przystała na jego wielki plan i chętnie skorzystała z okazji, by zakosztować czegoś innego. Wojna była długa i posępna, a gdy dobiegła końca, Londyn sprawiał wrażenie odrażającego, smutnego miejsca. Isabel była zmęczona. Thomas miał również rację, kiedy zauważył, że życie w wielkim domu w niczym nie przypomina życia w głuszy. Miała przecież telefon, światła elektryczne i zamek w każdych drzwiach.

Co nie oznaczało, że czasami, kiedy dzieci kładły się spać, dom nie wydawał się pusty i bardzo ciemny. Nawet czytanie, w którym od dawna znajdowała pociechę, nie łagodziło poczucia osamotnienia.

Trzymając się drabiny, Isabel wyciągnęła szyję, żeby zobaczyć, czy lampiony będą wisiały dokładnie nad stołem. Zawieszenie ich było trudniejsze, niż przypuszczała. Gdy zajmował się tym Henrik, wszystko wydawało się takie proste. Mogła – powinna była – poprosić go, żeby zrobił to, zanim poprzedniego dnia skończył pracę. Nie zapowiadano deszczu; można więc było zawiesić chorągiewki wieczorem. A jednak nie mogła tego zrobić. Ich relacje zmieniły się, odkąd pewnego popołudnia zastała go w biurze, pracującego do późna, kiedy Thomas był w Sydney. Teraz, gdy prosiła go, żeby wykonał drobne prace wokół domu, czuła się zakłopotana i dziwnie obnażona.

Musiała sama zająć się lampionami, choć wiatr jej w tym przeszkadzał. Podjęła decyzję o zachodniej części trawnika, nim zaczęło wiać. Zapomniała, że to mniej osłonięta część ogrodu. Lecz Isabel całe życie była uparta. Mądry przyjaciel powiedział jej kiedyś, że ludzie nie zmieniają się z wiekiem, stają się tylko starsi i smutniejsi. Na to, że się starzeje, nie miała wpływu, zamierzała jednak walczyć ze smutkiem. Na szczęście z natury była optymistką.

Problem w tym, że wietrzne dni przynosiły ze sobą niepokój. Przynajmniej ostatnio. Isabel była pewna, że nie zawsze czuła to nieprzyjemne ściskanie w żołądku. Kiedyś, w innym życiu, słynęła z tego, że miała nerwy ze stali. Teraz zdarzało się, że ogarniała ją nagła trwoga. Jak gdyby stała samotna na powierzchni życia, które wydawało się kruche niczym szkło. Pomagało oddychanie. Zastanawiała się, czy potrzebuje nalewki, czy może raczej herbaty. Czegoś, co uspokoi jej myśli na tyle, że będzie mogła zasnąć. Rozważała nawet pójście do lekarza, ale nie do męża Maud McKendry, przy głównej ulicy. Boże, broń!

Poradzi sobie z tym. Choć nikomu o tym nie wspomniała, było to kolejne z jej noworocznych postanowień: odzyskać spokój i równowagę. Dawała sobie na to rok. Ludzie na niej polegali i uznała, że najwyższa pora wziąć się w garść.

W tym roku skończy trzydzieści osiem lat. Prawie czterdzieści! Ani jej ojciec, ani matka nie dożyli takiego wieku. Może właśnie dlatego ostatnio tak często wracały do niej wspomnienia z dzieciństwa. Zupełnie jakby upłynęło wystarczająco dużo czasu, żeby w końcu mogła spojrzeć za siebie i zobaczyć je jasno i wyraźnie, z drugiej strony oceanu czasu. Prawie nie pamiętała, jak go przemierzyła.

To niedorzeczne, że czuła się samotna. Mieszkała w tym domu od czternastu lat, otoczona dużą rodziną – Bóg jeden wiedział, że nawet gdyby chciała, nie uciekłaby od dzieci. A jednak bywały chwile, gdy przerażała ją samotność i dręczyło poczucie, że straciła coś, czego nie potrafi nazwać, niemożliwe więc, by to odzyskała.

W dole, na zakręcie podjazdu, coś się poruszyło. Isabel wytężyła wzrok. Tak, nie zdawało się jej: ktoś się zbliżał. Ktoś obcy? Traper na koniu, żywcem wyjęty z wiersza Banjo Patersona?

Dopiero widząc owiniętą brązowym papierem paczkę, uświadomiła sobie, że to listonosz. W Nowy Rok! Jedną z zalet życia w małym miasteczku, gdzie wszyscy wszystkich znają, były nietypowe godziny doręczania poczty, ale czegoś takiego się nie spodziewała. Ogarnięta radosnym podnieceniem, usiłowała jak najszybciej zawiązać sznur chorągiewek, żeby móc zejść i odebrać przesyłkę. Miała nadzieję, że to coś, co zamówiła kilka tygodni temu. Jej wyzwolenie! Nie spodziewała się, że przyjdzie tak szybko.

Tymczasem wszystko sprzysięgło się przeciwko niej. Sznurek się splątał, a wiatr szarpał chorągiewkami. Isabel walczyła z nimi przez chwilę, po czym zaklęła pod nosem i obejrzała się przez ramię na listonosza.

Nie chciała, żeby zaniósł paczkę do domu.

Kiedy był już przy ostatnim łuku podjazdu, uświadomiła sobie, że jeśli chce zdążyć zejść, musi puścić sznurek.

– Halo! – zawołała po chwili wahania i pomachała ręką. – Tu jestem!

Mężczyzna z zaskoczeniem podniósł wzrok, a gdy kolejny silny podmuch zmusił Isabel, by mocniej załapała się drabiny, dotarło do niej, że się pomyliła. Bo choć nieznajomy rzeczywiście trzymał paczkę, nie był listonoszem.

Wigilia Bożego Narodzenia, 1959

Później, kiedy go o to pytano – a w ciągu jego długiego życia zdarzało się to wielokrotnie – Percy Summers odpowiadał zgodnie z prawdą: myślał, że śpią. Bo cóż innego mogliby robić w taki upał? W grudniu na południe napłynęło od wschodu pustynne gorące powietrze i zawisło nad nimi, niewidoczne i nieruchome. Co wieczór słuchali w radiu raportów pogodowych, czekając na wieści o załamaniu pogody, te jednak nie nadchodziły. Przez całe popołudnia stali oparci o płoty sąsiadów i mrużąc oczy, wpatrywali się w znikającą za horyzontem na skraju miasta drżącą kulę słońca. Kręcili głowami i narzekali na przeklęty upał, pytając się nawzajem, kiedy wreszcie się to skończy, choć nie liczyli na odpowiedź.

Tymczasem na wzgórzach okalających dolinę rzeki stały w ciszy wysokie, smukłe eukaliptusy gałkowe, których łaciate pnie lśniły metalicznie. Drzewa były stare i wszystko już widziały. Stały tu na długo przed tym, jak pojawiły się domy z kamienia, drewna i żelaza, a także drogi, samochody i ogrodzenia, zanim wyrosły rzędy winorośli i jabłoni i powstały zagrody, w których wypasano bydło. Były tutaj pierwsze i dzielnie stawiały czoło piekielnym upałom lata i chłodnej wilgoci zimy. W tym prastarym miejscu, krainie skrajności.

Lato 1959 roku było jednak upalne nawet jak na tutejsze standardy. Tam gdzie prowadzono pomiary, padały kolejne rekordy temperatury, a mieszkańcy Tambilli boleśnie to odczuwali. Żona Percy’ego, Meg, wstawała bladym świtem, by dostarczyć mleko do sklepu, zanim skwaśnieje. Jimmy Riley mówił, że nawet jego ciotki i wujowie nie pamiętali takiej suszy, a po wydarzeniach roku 1955 wszyscy obawiali się pożarów.

Czarna niedziela, tak pisały o tym gazety. Najgorsze pożary, odkąd założono kolonię. Cztery lata temu drugi dzień stycznia rozpoczął się z poczuciem nadchodzącej katastrofy. W nocy znad suchych równin nadciągnęła burza piaskowa, która przetoczyła się na północ; gorące podmuchy wiatru osiągały prędkość stu kilometrów na godzinę. Drzewa gięły się ku ziemi, zrzucając liście do wąwozów, a z budynków gospodarczych odrywała się blacha falista. Zerwane linie wysokiego napięcia sypały iskrami, dając początek małym ogniskom, które rosły i rozprzestrzeniały się, aż w końcu połączyły się i utworzyły wielką zachłanną ścianę ognia.

Miejscowi godzinami walczyli z żywiołem, rzucając mokre worki, suchą ziemię i co tylko mieli pod ręką, aż w końcu, cudem, pod wieczór zaczął padać deszcz, a wiatr zmienił kierunek. Cóż z tego, skoro ogień strawił około czterdziestu domostw i pozbawił życia dwie osoby. Od tamtej pory mieszkańcy domagali się straży pożarnej z prawdziwego zdarzenia, ale władze miasta zbyt wolno podejmowały decyzje. W tym roku, równie upalnym i suchym, ludzie postanowili wziąć sprawy we własne ręce.

Jimmy Riley, który pracował jako tropiciel dla farmerów z Hills, od lat mówił o konieczności oczyszczania gruntu. Twierdził, że jego przodkowie od tysięcy lat prowadzili regularne powolne wypalanie ziemi, ograniczając ilość materiału palnego, tak żeby nie miało co zająć się ogniem w te upalne dni, kiedy wieją wiatry z północnego zachodu, a najmniejsza iskra może wywołać pożar. Percy uważał, że ludzie pokroju Jimmy’ego Rileya, znający ten kraj na wskroś, nie cieszą się takim posłuchem, na jaki zasługują.

Ostatnie wezwanie przyszło tydzień wcześniej od Angusa McNamary, mieszkającego nieopodal Meadows. Dzięki umiarkowanym deszczowym latom po pamiętnym 1955 roku ziemia odżyła, a las Kuitpo był gęsty jak nigdy. Wystarczyłby jeden piorun, jedna zapałka, żeby rozszalał się pożar. Trudzili się cały tydzień i skończyli wycinkę tuż przed Bożym Narodzeniem. Na weekend co prawda zapowiadano burze, lecz mogło zdarzyć się tak, że przejdą bokiem i susza będzie trwała w najlepsze. Meg nie była zachwycona, kiedy Percy powiedział jej, że najbardziej pracowity czas w roku spędzi poza domem, wiedziała jednak, że tak trzeba, a jej mąż nie należał do ludzi, którzy uchylali się od obowiązków. Synowie mieli zastępować go w sklepie i Meg niechętnie przyznała, że odrobina prawdziwych obowiązków wyjdzie im na dobre. Percy zostawił im forda, a sam pojechał do Meadows na grzbiecie Blaze.

Prawdę mówiąc, wolał jechać konno. Podczas wojny musiał odstawić pick-upa, bo benzyna była towarem deficytowym – wszystko rekwirowały armia i inne służby – więc kiedy w końcu mógł ponownie uruchomić silnik, zdążył odzwyczaić się od jazdy samochodem. Trzymali pick-upa do przewożenia większych dostaw, lecz kiedy tylko mógł, Percy siodłał Blaze. Klacz była już stara i w niczym nie przypominała płochliwego źrebaka, który trafił do nich w 1941 roku. Wciąż jednak uwielbiała przejażdżki.

Posiadłość McNamarów była dużą hodowlą bydła po tej stronie Meadows, którą większość ludzi nazywała po prostu Stacją. Dom był duży i niski, z szeroką werandą dookoła i żelaznym daszkiem, który miał chronić przed upałem. Percy’emu zaproponowano, żeby nocował w szopie, on jednak wolał spać pod gołym niebem. Zajęty sklepem i dorastającymi synami, nieczęsto miewał okazję do biwakowania. Chłopcy, w wieku szesnastu i czternastu lat, byli wyżsi od ojca, nosili ten sam rozmiar butów co on i woleli spędzać czas z przyjaciółmi, niż biwakować ze staruszkiem. Percy nie miał synom za złe ich niezależności, ale tęsknił za nimi. Niektóre z jego najlepszych wspomnień wiązały się z tym, jak razem siedzieli przy ognisku, opowiadali sobie historie, śmiali się, liczyli gwiazdy na nocnym niebie, a on uczył ich znajdować świeżą wodę i zdobywać pożywienie.

Na święta dał im po nowej wędce. Meg zarzuciła mu rozrzutność, kiedy przyniósł do domu prezenty z miasta, ale powiedziała to z uśmiechem. Rozumiała, że wciąż próbuje pozbierać się po śmierci Buddy’ego, ich starego psa, który zdechł na wiosnę. Percy usprawiedliwił wydatek, przypominając jej, że Marcus świetnie radzi sobie z wędką i całkiem nieźle mógłby na tym zarobić. Starszy, Kurt, po ukończeniu szkoły wybierał się na uniwersytet, jako pierwszy w rodzinie, i choć Percy starał się nie chełpić przesadnie ocenami syna – zwłaszcza nie w towarzystwie Marcusa – był dumny jak diabli. Meg również. Nawet ostatnio, kiedy Kurtowi wpadła w oko Matilda Turner, nie opuścił się w nauce. Percy żałował, że jego nieżyjąca matka nie może przeczytać, co piszą o jej wnuku nauczyciele.

Poszycie było wyschnięte na wiór i drobne gałązki pękały z trzaskiem pod kopytami Blaze. Opuścili Stację bladym świtem i byli w drodze cały dzień. Jechali powoli, w równym tempie, trzymając się cętkowanego cienia wszędzie tam, gdzie tylko mogli. Przed nimi majaczył skraj Hahndorfu; jeszcze trochę i będą w domu.

Grzejące go w kark promienie słońca i miarowe bzyczenie owadów sprawiły, że Percy’ego ogarnęła senność. Suche letnie powietrze obudziło w nim wspomnienia z czasów dzieciństwa, kiedy leżał w łóżku, w małym pokoju na tyłach domu, w którym mieszkał z rodzicami, i nasłuchiwał odgłosów z zewnątrz. Zamykał oczy, żeby lepiej wyobrazić sobie toczące się za oknem życie.

Większość dwunastego roku życia Percy spędził w łóżku. Nie było to łatwe dla chłopca przyzwyczajonego, że chodzi, gdzie i kiedy chce. Słyszał przyjaciół na ulicy, którzy grając w piłkę, wołali do siebie, śmiali się i sprzeczali. Tak bardzo chciał do nich dołączyć, poczuć krew pulsującą w nogach, serce tłukące się w piersi. Czuł, że się kurczy, że obraca się w nicość.

Jego matka pochodziła z silnej anglikańskiej rodziny i nie zamierzała patrzeć bezczynnie, jak syn pogrąża się w rozpaczy.

– To bez znaczenia, że twoje ciało jest przykute do łóżka – powiedziała stanowczym, rozsądnym głosem. – Możesz podróżować na inne sposoby.

Zaczęła od książeczki dla dzieci z historyjkami o misiu koala, który chodził o lasce, o żeglarzu i pingwinie, o miseczce z budyniem, która w cudowny sposób wciąż wypełniała się na nowo. Doświadczenie to było dla niego prawdziwym objawieniem. Nawet jako dziecko Percy nie lubił książek. Widział je na biurku nauczycielki w szkole, lecz – ponieważ pozostawał pod silnym wpływem ojca – kojarzyły mu się z karą i ciężką pracą. Nie miał pojęcia, że między okładkami tkwiły zamknięte całe światy, pełne ludzi i miejsc, zabawy i humoru, które czekały tylko, by w nich zawitał.

Kiedy usłyszał opowieści dla dzieci wystarczająco wiele razy, by móc cytować je z pamięci, ośmielił się zapytać matkę, czy ma może inne książki. Widząc jej wahanie, wystraszył się, że być może przekroczył jakąś niewidzialną granicę, że opowieści ulecą mu z głowy i znów zostanie sam, mając za jedyne towarzystwo swoje połamane ciało. Matka jednak w końcu mruknęła pod nosem: „Zobaczę” i zniknęła w powozowni na tyłach ogrodu, w miejscu, do którego nie zapuszczał się ojciec.

Aż strach pomyśleć, ale gdyby Percy nie zachorował na polio, być może nigdy nie poznałby Jane Austen.

– Ją lubiłam najbardziej – oznajmiła cicho matka, jak gdyby zdradzała mu sekret. – Zanim poznałam twojego ojca.

Powiedziała, że nie ma czasu mu jej czytać – „Jeśli nie będę sprzedawała mleka i jaj, całe miasto umrze z głodu” – ale włożyła Percy’emu książkę w dłonie i w milczeniu, z powagą, skinęła głową. Zrozumiał, co miał znaczyć ten gest. Byli teraz współspiskowcami.

Potrzebował trochę czasu, żeby przyzwyczaić się do języka, i niektóre słowa były dla niego nowe, lecz i tak musiał leżeć, a gdy raz wkroczył do świata Jane Austen, nie mógł z niego wyjść. Duma i uprzedzenie, Rozważna i romantyczna, Emma. Z początku wydawało mu się, że świat tych powieści jest zupełnie inny od tego, w którym żył, lecz im dłużej czytał, tym częściej rozpoznawał w bohaterach ludzi z miasteczka z ich wysokim mniemaniem o sobie, ich ambicje, nieporozumienia, zmarnowane okazje, tajemnice i urazy. Śmiał się z nimi, cicho płakał w poduszkę, kiedy cierpieli, i radował się, gdy w końcu dostrzegali światło. Uświadomił sobie, że pokochał te fikcyjne postacie, i nie wiedzieć czemu, przejmował się ich losem równie mocno, jak przejmował się losem rodziców i najlepszych przyjaciół.

Kiedy przeczytał niewielki stosik książek, które matka trzymała w pudełku w szopie, przekonał ją, żeby wypożyczyła kolejne trzy z objazdowej biblioteki. Czytał zwrócony plecami do drzwi, gotów ukryć książkę pod kołdrą, gdy w korytarzu rozlegną się kroki ojca. Ojciec przychodził każdego wieczoru po pracy, stawał przy łóżku i marszcząc z frustracją brwi, pytał Percy’ego, czy czuje się lepiej, i modlił się w duchu, by bezużyteczne nogi syna odzyskały dawną sprawność.

Być może jego modlitwy podziałały, bo Percy okazał się jednym z niewielu szczęśliwców. Co prawda nie mógł grać już w piłkę i był za wolny na boisku do krykieta, ale dzięki szynom powoli odzyskał władzę w nogach i w późniejszych latach ktoś, kto patrzył na chłopca zgłaszającego się do sędziowania, musiał się nieźle natrudzić, żeby dostrzec, że jest mniej sprawny fizycznie od kolegów.

Percy nie przestał czytać, ale też nie rozpowiadał o tym. Czytał beletrystykę i literaturę faktu, a z upływem lat, gdy jego zmieniające się uczucia sprawiły, że sam sobie wydał się obcy, również poezję. Pożerał wiersze Emily Dickinson, zachwycał się Wordsworthem i znalazł przyjaciela w Keatsie. Zastanawiał się, jak to możliwe, że T.S. Eliot, który urodził się w Ameryce, lecz spędził życie w Londynie – mieście historii, angielskości, obcym Percy’emu, tajemniczym i pełnym budynków z szarego kamienia – potrafił zajrzeć mu do serca i dostrzec jego rozważania na temat czasu, pamięci i tego, co znaczy być człowiekiem.

Zachowywał te myśli dla siebie. Nie chodziło o to, że się ich wstydził – wiedział tylko, że inni chłopcy w Tambilli nie podzielają jego zainteresowań. Nawet Meg patrzyła na niego niepewnie, gdy zabiegając o jej rękę, zapytał ją o ulubioną książkę. Zawahała się, po czym odrzekła: „To oczywiste. Biblia”. W tamtym czasie uznał tę odpowiedź za przejaw pobożności, lecz i tak go zaskoczyła, zważywszy na inne rzeczy, które sobie mówili. Ale kiedy po roku, może dwóch latach po ślubie znów podjął ten temat, Meg spojrzała na niego zmieszana, a potem wybuchła śmiechem.

– Myślałam, że sprawdzasz, jak bardzo jestem cnotliwa – odparła. – Nie chciałam cię zawieść.

Boki Blaze pokryte były pianą, więc Percy zatrzymał się przy korycie na głównej ulicy Hahndorfu, żeby klacz mogła się napić i odpocząć. Zeskoczył z siodła i owinął lejce wokół słupka.

Minęła trzecia po południu; ulica była zacieniona dzięki setkom wielkich kasztanowców, wiązów i platanów, którymi obsadzono ją przeszło pół wieku temu. Niektóre sklepy wciąż były otwarte. Percy zatrzymał się przed warsztatem tokarskim, gdzie na półkach stały ręcznej roboty towary: miski i inne naczynia, niektóre bogato zdobione.

Wszedł do środka.

– Ten mały strzyżyk – zwrócił się do dziewczyny za ladą. Przez cały dzień nie odzywał się do nikogo i własny głos wydał mu się dziwny. – Mogę go obejrzeć?

Dziewczyna sięgnęła po figurkę i podała ją Percy’emu.

Przez chwilę obracał ją w dłoniach, przyglądając się jej z każdej strony. Podniósł ją do światła i podziwiał kruchą ptasią szyję i przypominające wachlarz pióra w ogonku. Podobieństwo do prawdziwego ptaszka było zdumiewające, a wykonanie pierwszorzędne.

– To na prezent? – spytała dziewczyna.

Percy odłożył figurkę na ladę i pokiwał głową.

– Żona zbiera figurki ptaków.

Dziewczyna zaproponowała, że zapakuje ptaszka. Na zapleczu, gdzie pakowała prezenty dla bliskich, miała ozdobny papier świąteczny i srebrną wstążkę.

Zapłaciwszy za prezent, Percy ukrył paczuszkę w kieszeni.

– Wesołych świąt – powiedział.

– Nawzajem, panie Summers. Proszę pozdrowić ode mnie żonę. – Musiał wyglądać na zaskoczonego, bo się roześmiała. – Obie należymy do koła gospodyń wiejskich. Pani Summers będzie zachwycona strzyżykiem. Wyznała mi kiedyś, że ma słabość do ptaków i uwielbia je od dzieciństwa.

Percy nie mógł sobie przypomnieć, kiedy pierwszy raz zauważył Meg. Właściwie zawsze kręciła się gdzieś w pobliżu. Przez dłuższy czas była jednym z kilkorga młodszych dzieci, które gromadziły się na piaszczystych padokach albo na brzegu rzeki po deszczu i wymyślały różne gry. Była drobną, wiecznie umorusaną dziewczynką, lecz Percy nie zamierzał jej oceniać. Wszyscy byli wiejskimi dzieciakami, które wkładały czyste ubrania wyłącznie na niedzielną mszę, a i wtedy robiły to tylko dlatego, żeby nie dostać lania od matek.

Pamiętał, że wpadł na nią pewnego dnia, kiedy poszedł do nieczynnej kopalni miedzi, niedaleko miejsca, w którym jeździły pociągi z Balhannah do Mount Pleasant. Chodził tam, gdy chciał uciec przed ojcem, który w dobrej wierze usiłował go „zahartować”. Siedziała na parapecie starego domu kruszarza; łzy spływające jej po policzkach mieszały się z brudem i smarkami. Jak, na Boga, się tam dostała? – zastanawiał się Percy. Dopiero później, kiedy poznał ją lepiej, uświadomił sobie, że za twarzą aniołka kryła się niezłomna wola przetrwania.

Zawołał ją i spytał, co się stało, ale z początku nie chciała nic powiedzieć. Nie naciskał, zajął się własnymi sprawami. Przez jakiś czas czytał w cieniu wielkiego okrągłego komina, a gdy przyszła pora rozprostować nogi, wszedł w wysoką trawę, by poszukać płaskich kamieni, które mógłby przerzucić na drugą stronę tamy. Czuł na sobie spojrzenie Meg, ale nie próbował jej zagadywać. Musiało ją jednak zainteresować to, co robił, bo w pewnym momencie jak spod ziemi wyrosła u jego boku i razem z nim zaczęła szukać kamyków.

Pracowali w kojącej ciszy, przerywanej od czasu do czasu pełnym uznania gwizdnięciem Percy’ego, kiedy Meg puściła wyjątkowo imponującą kaczkę. W porze lunchu podzielił się z nią kanapką. Jedli w milczeniu do czasu, gdy uwagę Percy’ego przykuł kolorowy ptak.

– Łowczyk czczony – oznajmił, wskazując stroszącego piórka ptaka, który przycupnął na gałęzi pobliskiej rzewni skrzypolistnej.

– Nie. To kukabura.

Percy pokręcił głową.

– To ta sama rodzina, ale jej ciemniejsze pióra są turkusowe. Zaczekaj, aż zauważy jaszczurkę albo żuka, wtedy zobaczysz, jak błyszczą w słońcu.

– A to co za ptak?

– Koralicowiec czerwony.

– A tamten?

Percy zauważył czarno-białego ptaka z jasnożółtym dziobem.

– Miodożer maskowy. Nie słyszysz?

– A tamten? – Dziewczynka wskazała małego ptaszka z jaskrawoniebieską piersią i długimi prostymi piórami ogonka, skierowanymi ku górze.

– Chwostka szafirowa.

– Jest najładniejsza.

– To samiec.

– Skąd wiesz?

– Samce są ładniejsze. Samiczka jest brązowa z odrobiną zieleni na ogonku.

– Jak tamta?

Percy, wytężając wzrok, spojrzał we wskazanym kierunku.

– Właśnie tak.

– Wiesz dużo rzeczy – zauważyła.

– Co nieco wiem – przyznał.

Kiedy nadszedł czas powrotu do domu, zapytał Meg, czy chce z nim jechać. Mógł podwieźć ją do miasta. Zmierzchało i w powietrzu czuło się nadciągający deszcz. Dziewczynka wahała się chwilę, po czym wyznała mu, że w ogóle nie zamierza wracać: uciekła z domu i dlatego tu przyszła.

Percy dopiero wtedy uświadomił sobie, jaka jest drobna. Patrzyła na niego wyzywająco, obejmując się ramionami, wyczuwał jednak, że w głębi duszy ma nadzieję, że zmusi ją, by z nim wróciła. Jej bezbronność wywołała w nim nagły smutek. I gniew. Wszyscy wiedzieli, że jej ojciec, gdy wpadnie w złość, nie potrafi trzymać pięści przy sobie. Matka Percy’ego mówiła, że zmieniła go wojna. „Ale pokaż mi człowieka, którego nie zmieniła”, dodawała.

Rozumiał, co miała na myśli: całe pokolenie mężczyzn przekonało się, że jedynym sposobem, by zapomnieć o tym, co widzieli i robili, i przestać widywać twarze tych, których ciała zostały w błocie, było upijanie się do nieprzytomności i przenoszenie koszmarów na tych, którzy czekali w domach. Percy miał więcej szczęścia. Jego ojciec był surowy, ale nie stosował przemocy. Do tego musiałby być obecny, tymczasem on błądził myślami gdzieś bardzo, bardzo daleko.

Z nieba zaczęły spadać pierwsze duże krople.

– Jak chcesz – rzucił Percy. – Ale nocą zrobi się zimno.

– Mam koc.

– Mądra dziewczynka. O kolacji pewnie też pomyślałaś?

– Wzięłam trochę chleba.

Schował książkę do plecaka.

– Wygląda na to, że pomyślałaś o wszystkim. – Sprawdził siodło Prince’a i pociągnął za strzemiona. – Ale w radiu mówili, że dziś w nocy będzie burza. A w zimną deszczową noc suchy chleb to raczej kiepskie jedzenie.

Chmura niepewności zasnuła jej czoło.

– Wiesz – ciągnął Percy – kiedy rano wyjeżdżałem, moja mama gotowała potrawkę. Zwykle gotuje ją cały dzień, tak jak robiła to babcia, i zawsze jest tego za dużo.

– Jaka potrawka?

– Jagnięca.

Dziewczynka przestąpiła z nogi na nogę. Cienkie warkocze opadały jej na ramiona jak dwa mokre sznurki.

– Ale pewnie nie będziesz miała ochoty na talerz albo dwa. Mógłbym cię później odwieźć tutaj z powrotem.

Nie poprzestała na dwóch talerzach. Zjadła aż trzy. Matka Percy’ego przyglądała się jej z cichą radością. Susan Summers traktowała obowiązki chrześcijańskie poważnie, więc z chęcią przyjęła pod swój dach głodne, zziębnięte dziecko, które w deszczową zimową noc stanęło na progu jej domu. Uparła się, że Meg musi wziąć kąpiel, a gdy naczynia po kolacji zostały umyte, położyła dziewczynkę na kozetce przy trzaskającym ogniu i ta niebawem zasnęła.

– Biedactwo – powiedziała matka Percy’ego, spoglądając na Meg znad półokularów. – I pomyśleć, że chciała spędzić noc zupełnie sama.

– Powiesz jej rodzicom, gdzie jest?

– Będę musiała – odparła i westchnęła ciężko. – Ale zanim pozwolimy jej odejść, zadbamy o to, żeby poczuła, że zawsze jest tu mile widziana.

Percy postanowił mieć ją na oku. Nie musiał szukać daleko, żeby ją znaleźć. Meg zaczęła spędzać popołudnia w ich sklepie – rozmawiała z jego matką – i zanim się obejrzał, w weekendy pracowała za ladą.

– Jest dla mnie jak córka, której nie miałam – mówiła matka i uśmiechała się czule, patrząc, jak Meg podlicza utarg i spisuje listę zamówień. – Uprzejma, kompetentna i miła dla oka.

A później, kiedy Meg przestała być dzieckiem i wyrosła na kobietę, matka powiedziała:

– Pewnego dnia będzie bardzo dobrą żoną. – Dość wymownie, choć nie złośliwie, zerknęła na sztywną nogę Percy’ego i dodała: – Mężczyzna o pewnych ograniczeniach byłby szczęściarzem, mogąc poślubić taką dziewczynę.

Zostawiwszy Hahndorf w tyle, wjechał na znajome tereny pełne falistych wzgórz, które ciągnęły się aż do Mount Lofty. Rzędy liściastych winorośli pławiły się w promieniach późnopopołudniowego słońca, a w ciepłym powietrzu unosił się delikatny zapach lawendy z farmy kwiatowej Kretschmera.

W miarę jak zbliżał się do Onkaparinga Valley Road, Blaze wyraźnie się ożywiała. Sady jabłoniowe ustąpiły miejsca gajom oliwnym, a gdy przejeżdżał przez most Balhannah, klacz zaczęła potrząsać grzywą i skręcać nieznacznie w stronę wody. Percy ścisnął mocniej wodze i przyłożył dłoń do szyi zwierzęcia.

– Wiem, co chcesz powiedzieć, staruszko.

Kiedy wróci, Meg będzie miała dla niego mnóstwo roboty. Przed świętami zawsze zdarzały się zamówienia na ostatnią chwilę, a obecność na mszy o osiemnastej trzydzieści, odprawianej przez wielebnego Lawsona, nie podlegała dyskusji. Odkąd dziesięć godzin temu wyjechał ze Stacji, tylko kilka razy zatrzymał się na postój i choć chciał jak najszybciej wrócić do domu, nie mógł odmówić Blaze wejścia do wody.

Jechał na zachód, w stronę popołudniowego słońca, ale na przedmieściach Tambilli skręcił z drogi i poprowadził klacz w dół stromego trawiastego wąwozu. Wąski strumyk na dnie parowu był dopływem rzeki Onkaparinga, która płynęła na pogórzach pasma Mount Lofty i niczym wąż wiła się doliną. Blaze, uradowana widokiem wody, trącała pyskiem trzciny i kierowała się w dół strumienia. Dotarła do miejsca, gdzie w rozciągniętej na drewnianych słupkach siatce ziała pokaźna dziura. Percy wahał się przez chwilę, lecz zaraz delikatnym szturchnięciem w boki dał jej znać, żeby szła dalej. Był teraz na ziemi Turnera, choć jego dom znajdował się w znacznej odległości.

To właśnie z tej strony jechał, kiedy po raz pierwszy zobaczył ten dom. Zabawne, ale od dawna nie myślał o tamtym dniu. Miał wówczas trzynaście lat i wracał do sklepu po tym, jak dostarczył przesyłkę. Polio być może pozbawiło go szybkości na boisku do krykieta, lecz dosiadając Prince’a, nie różnił się od innych. Ojciec z całego serca przyklasnął pomysłowi – wszystko było lepsze od widoku syna z książką w ręce – i niebawem zaproponował mu pracę po szkole.

Konno mógł przemierzać cały Hahndorf, aż do Nairne i z powrotem, do Balhannah i Verdun. Dolina Piccadilly nastręczała trochę problemów, ale ojciec nigdy nie odrzucał zamówienia, więc Percy nauczył się jeździć szybciej. Powinien wybierać najkrótsze drogi, lecz wolał kluczyć. To było jego miejsce, a te wzgórza były jego domem i szczerze je kochał.

Przy Willner Road stały tylko nieliczne domy i nigdy nie dostarczał tu przesyłek, ale zboczył nieco, żeby przejechać tędy, bo lubił zapach akacji, a po obu stronach drogi rosły duże srebrzystozielone krzewy, które w sierpniu obficie kwitły żółtymi pomponami. Było późne lato, jednak w ten szczególny dzień, tego szczególnego roku, wszystko wokół zdawało się tętnić życiem. Percy wziął głęboki oddech, rozkoszując się ciepłem słońca na koszuli i przyjemnym ziemistym zapachem eukaliptusów i kwiatów. Położył się na szerokim karku Prince’a i równy koński chód kołysał go niczym matczyne ramiona, gdy był małym dzieckiem. Jechał tak jakiś czas, aż dobiegający z góry krzyk zwrócił jego uwagę.

Mrugając, spojrzał w bezchmurne niebo, gdzie niesiona ciepłymi prądami para orłów australijskich leniwie zataczała kręgi. Przez chwilę wodził za nimi wzrokiem, a w końcu skierował Prince’a w stronę dziury w płocie i dalej, na szczyt wzgórza. Wzniesienie, nad którym kołowały orły, porastały gęste drzewa. Percy zaczął się zastanawiać, czy gdzieś tutaj ptaki mają gniazdo. Słyszał, że widziano orły nieopodal Cudlee Creek, ale nie sądził, by osiedlały się tak daleko na południu.

Podczas gdy Prince przedzierał się dzielnie między eukaliptusami, Percy obserwował ich najwyższe gałęzie. Wypatrywał przykrytej liśćmi konstrukcji z patyków. Spoglądając to na drzewa, to na niebo – by nie stracić z oczu orłów – z początku nie zorientował się, że przekroczył niewidzialną granicę i wjechał na nieco inny teren. Najpierw jego uwagę zwrócił dziwny dźwięk, jak gdyby ktoś opuścił mu na głowę kopulaste wieko. Nagle gałęzie znalazły się tuż nad nim.

Zauważył, że liście też wyglądają tu inaczej. Wśród eukaliptusów i pożółkłej trawy pojawiły się inne rośliny, a srebrzyste pnie mieszały się z grubymi pniami dębów i chropowatymi pniami wiązów i cedrów. Splątane jeżyny zaściełały ziemię, a liściaste pnącza oplatały gałęzie i zwieszały się między nimi, przez co trudno było dostrzec niebo.

W tym zacienionym świecie temperatura była o kilka stopni niższa. Nad głową Percy’ego trajkotały ptaki: szlarniki rdzawoboczne i papugi lora, jaskółki, miodojady i strzyżyki. Całe to miejsce tętniło życiem, szanse na znalezienie orlego gniazda były jednak marne.

Zawrócił Prince’a, by ruszyć w drogę powrotną do miasta, kiedy jego uwagę przykuł błysk światła. Promienie popołudniowego słońca odbiły się od czegoś, co rozbłysło między drzewami niczym płonąca pochodnia. Zaciekawiony, skierował konia w górę gęsto zalesionego zbocza. Czuł się jak postać z książki. Pomyślał o Mary Lennox i o tym, jak odkryła tajemniczy ogród.

Krzaki jeżyn rosły tu tak gęsto, że nie sposób było przejechać przez nie konno. Percy zsunął się z siodła i zostawił Prince’a w cieniu grubego dębu. Podniósł z ziemi gałąź i wywijając nią, torował sobie drogę w ciernistej plątaninie. Nie był już chłopcem, którego nogi nie zawsze robiły, co im kazał. Był sir Gawainem wypatrującym Zielonego Rycerza, lordem Byronem zmierzającym na pojedynek, Beowulfem wiodącym swoją armię przeciwko Grendelowi. Tak bardzo wczuł się w rolę, że z początku nie zauważył nawet, że wyszedł już z lasu i stoi na szczycie wysypanego żwirem podjazdu.

Przed nim wznosił się nie tyle dom, ile zamek. Dwa ogromne piętra z wysokimi prostokątnymi oknami i przedniej roboty kamienna balustrada z kolumn korynckich, otaczająca płaski dach z czterech stron. Od razu pomyślał o Pemberley i niemal spodziewał się zobaczyć pana Darcy’ego, jak wychodzi przez wysokie podwójne drzwi, ze szpicrutą pod pachą, i zbiega po kamiennych schodach, które zakręcały z gracją i rozszerzały się aż do miejsca, gdzie stał.

Już wtedy wiedział, co to za miejsce. Był to dom wybudowany przez pana Wentwortha. Ludzie twierdzili, że budowanie na pustkowiu czegoś tak wielkiego jest głupotą. Tylko miłość lub szaleństwo – albo połączenie obu tych rzeczy – mogły sprawić, że człowiek wyobraził sobie, a co więcej, zbudował taki dom. W Hills wiele było imponujących kamiennych budynków. Odkąd ludzie zaczęli osiedlać się w Australii Południowej, bogata szlachta zajmowała ziemie i budowała na nich wytworne rezydencje, by móc tu przeczekać lato w łaskawszym klimacie. Lecz Percy jeszcze nigdy nie widział czegoś takiego.

Plany domu powstały w Londynie i przypłynęły do pana Wentwortha na statku kupieckim aż z dalekiej Anglii. Koszt budowy był astronomiczny i czterdziestokrotnie przewyższał cenę drugiego w kolejności najdroższego domu w Australii Południowej. „Kto wydaje takie sumy pieniędzy tylko po to, żeby samemu mieszkać w czymś tak szkaradnym?”, szeptali z niedowierzaniem ludzie.

Percy musiał przyznać, że dom jest wielki – nikt, kto miał oczy, nie mógł temu zaprzeczyć – choć wcale nie uważał, że jest szkaradny. Bynajmniej. Przypominał mu ilustrację na frontyspisie jego ulubionej książki.

Po tamtym pierwszym dniu wracał tu, kiedy tylko mógł. Nie opowiedział przyjaciołom o domu. Przynajmniej nie od razu. Ilekroć o nim myślał, ogarniała go dziwna zaborczość. Dom postanowił, że pokaże się właśnie jemu. Ale bycie jedynym strażnikiem tak niesamowitej tajemnicy wkrótce zaczęło mu ciążyć, a chęć podzielenia się nią z kimś wzięła górę. Natychmiast pożałował swojej decyzji. Jego przyjaciele chcieli od razu pobiec tam, zobaczyć dom na własne oczy i wejść do środka. Kiedy wybili szybę, żeby dostać się do wnętrza, Percy poczuł się, jakby to jemu wyrządzono krzywdę.

Parę razy wszedł z nimi do domu. Większość mebli, które przesłano panu Wentworthowi z Anglii, nadal tam była, pokryta warstwą kurzu. Na ścianie nad schodami wisiał duży portret starego mężczyzny. Percy czuł na sobie jego oskarżycielskie spojrzenie i było mu wstyd. Później, kiedy poznał historię Edwarda Wentwortha, zrozumiał dlaczego. Dom zbudowano z miłości, jednak młoda kobieta, która stała się dla niego inspiracją, zmarła wskutek udaru słonecznego na statku do Australii. Pan Wentworth, który czekał na nią w porcie w Adelaide, na wieść o tym, co się wydarzyło, załamał się, nigdy nie doszedł do siebie i zaryglował drzwi domu, by pozostać sam na sam ze swoim smutkiem. Dom stał się sanktuarium dla jego złamanego serca.

W końcu przyjaciele Percy’ego znudzili się domem i zaczęli szukać nowych przygód. Sam Percy także miał więcej zajęć: poślubił Meg, przejęli sklep, a później wybuchła wojna. Kiedy następnym razem usłyszał o domu, dowiedział się, że kupił go jakiś mężczyzna z Sydney. Nazywał się Turner. Gdy wojna dobiegła końca, po mieście rozeszły się wieści, że on i jego angielska żona zamieszkają tam na wiosnę.

To było czternaście lat temu. Od tego czasu miejsce to bardzo się zmieniło. Ziemia została wykarczowana, a zapuszczony ogród Wentwortha odzyskał dawną świetność. Zaangażowano robotników z miasteczka i okolic i wydano całe mnóstwo pieniędzy (tak przynajmniej twierdziły miejscowe plotkarki), żeby doprowadzić dom do porządku.

Percy wielokrotnie dostarczał tam zakupy i za każdym razem, zbliżając się do domu krętym podjazdem, zachwycał się przemianą, jaka tu nastąpiła. Czasami, kiedy zatrzymywał się na wysuniętym najbardziej na zachód odcinku drogi, żeby Blaze mogła zaczerpnąć tchu, spoglądał ponad ogrodami w kierunku domu i podziwiał zieleń trawników, kamienne mury, dzikie jabłonie i kamelie. Zdarzało się wówczas, że gdy zmrużył oczy, przez krótką chwilę dostrzegał, jakby za mgłą, zarośnięty, zaniedbany dom, tak jak wyglądał on na długo przed pojawieniem się tutaj Turnerów.

Tego dnia jednak nie zamierzał podjeżdżać bliżej. Blaze nie miała ochoty wspinać się na Wentworth Hill, a Percy nie miał czasu. Pozwolił, by to ona prowadziła. Dobrze wiedział, dokąd idzie. Staruszka kierowała się na północ, do miejsca, które kochała, gdzie porośnięte wierzbami brzegi stawały się szersze, a rzeka była na tyle głęboka, żeby utworzyć wodopój. Można tam było również popływać.

Pierwszą rzeczą, jaka zwróciła jego uwagę, był kolorowy proporczyk zawieszony na gałęzi jednej z największych wierzb.

Percy ściągnął wodze i gdy Blaze się zatrzymała, osłonił dłonią oczy. Chwilę później zobaczył kilka osób, które leżały na ziemi w cieniu drzew, na kocach, a obok stały kosze piknikowe. Najwyraźniej wybrali się na piknik. Na drzewie, na którym był proporczyk, ktoś rozwiesił między gałęziami papierowy łańcuch.

Percy był nieco zaskoczony. W tak upalne popołudnie w środku lata większość rozsądnych ludzi siedziała w domach, kryjąc się przed palącym słońcem. Nie spodziewał się, że zastanie tu kogokolwiek. W zamyśleniu pogładził ciepłą szyję Blaze. Wjechał bez pozwolenia na teren posiadłości i chociaż wiedział, że nikt nie będzie miał mu tego za złe – pani Turner często mu powtarzała, żeby jechał na skróty przez wybiegi dla koni – nie chciał, by pomyśleli, że nadużywa ich uprzejmości. Jak każdy w mieście, był zaintrygowany przyjazdem pani Turner. Teraz ludzie rzadko przeprowadzali się do Tambilli, zwłaszcza po to, by zamieszkać w takim miejscu jak dom Wentwortha, a pani Turner była dystyngowana, dostojna i bardzo angielska.

Powinien był zawrócić i odjechać. Ale gdyby się obudziła i zobaczyła go, jak oddala się chyłkiem, czy nie byłoby to gorsze? Bardziej obciążające?

Później – a w kolejnych dniach, tygodniach i latach wielokrotnie go o to pytano, przede wszystkim jednak w nadchodzących godzinach, kiedy odpowiadał na pytania policjantów – powtarzał, że szósty zmysł podpowiedział mu, że coś jest nie tak. W głębi duszy zastanawiał się, czy rzeczywiście tak było; czy w scenie, którą zobaczył, rzeczywiście było coś upiornego, czy też zapamiętał ją tak ze względu na to, co okazało się potem.

Wiedział tylko, że wtedy delikatnie szturchnął piętami boki Blaze i powoli ruszył w stronę leżących pod wierzbą Turnerów.

Pamiętał, że śpiące dzieci wyglądały jak akwaforty w cennej Biblii należącej do jego matki, tej samej, którą dziadkowie zabrali ze sobą, opuszczając Liverpool. Były to piękne dzieci, nawet chłopiec, John. Miały jasne loki – niechybnie tak samo jak ich ojciec, gdy był dzieckiem – i niesamowicie niebieskie oczy. Wszystkie z wyjątkiem najstarszej dziewczynki, Matildy, której ciemne włosy i zielone oczy upodabniały ją do matki. Znał trochę Matildę. Była w jednej klasie z Kurtem, a ostatnio między tym dwojgiem zaczęło chyba kiełkować jakieś uczucie. Leżała w cieniu najbliżej pnia drzewa, a jej słomiany kapelusz spoczywał na ziemi obok. Podmuch ciepłego wiatru uniósł rąbek jej spódnicy. Stopy miała bose.

Pozostała dwójka dzieci leżała na kocu razem z matką; były przewiązane w pasie ręcznikami, jak gdyby właśnie wyszły z kąpieli. John leżał na plecach, a dziewczynka, Evie, na boku, skulona. Prawe ramię miała wyprostowane.

Percy przypomniał sobie, jak sam zabierał synów nad rzekę i jeziora w Hills, na plażę do Port Willunga, do Goolwy i innych miejsc, gdzie zabierał go ojciec, żeby łowić ryby i zbierać małże. Niemal czuł przyjemną senność, jaka ogarnia człowieka, gdy po wyjściu z wody czuje na skórze ciepłe promienie słońca.

Z najprostszej gałęzi wierzby zwisał wiklinowy kosz. To Meg powiedziała mu, że pani Turner w końcu urodziła. Miesiąc albo dwa temu, kiedy wrócili z kościoła, stanęła przed lustrem w korytarzu, żeby wyjąć szpilkę z kapelusza i poprawić włosy.

– Słyszałeś, że pani Turner urodziła?! – zawołała do Percy’ego, który w kuchni nalewał wodę do czajnika. – Śliczne maleństwo z poważną buźką.

– Tak?! – odkrzyknął Percy.

– To już czwarte. Lepiej, że to ona, a nie ja – dodała ze śmiechem Meg. – Nie pozwól, żeby miały nad tobą przewagę liczebną. Oto moje motto.

Od tamtej pory widywał panią Turner w mieście. Kilka tygodni temu szła z dzieckiem na ręce i omal nie wpadł na nią, wychodząc ze sklepu. Zawstydzony, oblał się rumieńcem, ale ona uśmiechnęła się, jakby nic się nie stało.

Percy niósł duży worek mąki, więc nie mógł uchylić kapelusza. Skinął tylko głową.

– Jak się pani ma, pani Turner?

– Dziękuję, bardzo dobrze. I dziecko także.

Wzrok Percy’ego spoczął na opatulonej kocykiem drobnej buźce. Zobaczył parę niebieskich oczu i jasne brwi ściągnięte niby to w zamyśleniu, co widuje się u wszystkich niemowląt i co znika wraz z pierwszym uśmiechem.

– Jest takie maleńkie – powiedział.

– To prawda, co mówią. Człowiek zapomina.

Meg, która dołączyła do nich na chodniku, zaczęła pieszczotliwie przemawiać do dziecka, a zaraz potem przepraszać panią Turner.

– Mój mąż zwykle nie jest roztrzepany, ale jeśli już popełnia błąd, to zawsze widowiskowy. Mam nadzieję, że smakowała państwu pasta rybna, którą przesłałam?

– Była przepyszna, pani Summers. Właśnie się wybierałam do pani, żeby upewnić się, że dopisze ją pani do rachunku. Miałam zamiar zadzwonić, ale ostatnio jestem dziwnie rozkojarzona.

– Nie dziwię się – odparła Meg i czubkiem palca pogłaskała dziecko po policzku. Jej swoboda kontrastowała z zakłopotaniem Percy’ego, przez co czuł się jeszcze bardziej niezdarny. – Dzieci potrafią zaleźć za skórę, prawda? Urocze maleństwo, jest taka śliczna.

Ona. Percy nie miał pojęcia, że żona wie. Pospiesznie zerknął na jej twarz, szukając na niej śladów smutku albo zazdrości, ale ona uśmiechała się do śpiącego dziecka.

Teraz, na widok pani Turner leżącej na kocu, Percy poczuł, że się rumieni, zupełnie jakby podkradł się tutaj celowo. Pod wierzbą wyczuwało się dziwną intymność i bezbronność. Patrzył na śpiącą rodzinę, która chwilę wcześniej zjadła razem lunch, o czym świadczyły talerze i filiżanki na kocu, a także skórki chleba i okruchy ciasta.

Dopiero po chwili uderzył go bezruch tego obrazu. Był wręcz nienaturalny.

Percy zdjął kapelusz. Później zastanawiał się, dlaczego właściwie to zrobił. Słyszał własny oddech: wdech i wydech, wdech i wydech.

Coś się poruszało na nadgarstku młodszej z dziewczynek. Percy zbliżył się o krok. I wtedy zobaczył sznur mrówek, ciągnący po jej ciele i wyprostowanej ręce do resztek jedzenia.

Poza tym wszystko było ciche i nieruchome. Nikt nie poruszał się we śnie. Nie ziewał ani się nie wiercił, kiedy ciepły wiatr łaskotał odsłoniętą skórę. Żadna pierś nie unosiła się ani nie opadała.

Percy podszedł do pani Turner i uklęknął przy jej głowie. Zwilżył palec i zbliżył go do jej nozdrzy, z nadzieją, że oddech kobiety go osuszy. Uświadomił sobie, że ręka mu drży. Odwrócił wzrok, jakby liczył, że to coś da, jak gdyby miał nadzieję, że wytężając wszystkie zmysły, zmusi ją do tego, by zaczęła oddychać.

Nic się nie wydarzyło.

Cofnął się, wpadł na kosz piknikowy i wzdrygnął się na dźwięk sztućców i talerzy. Nadal nikt się nie ruszał. Żadna z leżących pod drzewem osób nawet nie drgnęła.

Trzęsącymi się dłońmi Percy włożył kapelusz na głowę. Starał się uspokoić myśli, które gnając szaleńczo, zderzały się ze sobą. Szok i strach – próbował odepchnąć je i oczyścić umysł, żeby zdecydować, co ma teraz zrobić.

Nieco dalej stała Blaze. Nie wahając się ani chwili dłużej, wskoczył na siodło i pognał sprowadzić pomoc.

CZĘŚĆ PIERWSZA

ROZDZIAŁ PIERWSZY

Londyn, 7 grudnia 2018

Zawsze, gdy Jess czuła złość, smutek albo niewytłumaczalny niepokój, udawała się do Muzeum Charlesa Dickensa przy Doughty Street. Było coś niebywale pocieszającego w siedzeniu przy dzbanku angielskiej herbaty po tym, jak niespiesznie przeszła przez kolejne pokoje. Czasami słuchała audioprzewodnika, chociaż słyszała go już tyle razy, że znała na pamięć wszystkie informacje. Po prostu lubiła głos lektora.

Odkryła to muzeum podczas pierwszych miesięcy pobytu w Londynie. Miała wtedy dwadzieścia jeden lat, mieszkała na poddaszu w domu ciotki matki szkolnej koleżanki i pracowała na pół etatu w podupadłym pubie nieopodal dworca King’s Cross. Pewnego dnia, kiedy przyjechała do pracy nieco za wcześnie, postanowiła pokręcić się po okolicy. Lubiła chodzić i patrzeć, a czasami musiała się uszczypnąć, bo nadal nie mogła uwierzyć, że jest tutaj, w mieście kocich łbów, piwa, mieszkań, w których niegdyś były stajnie, w mieście poetów, malarzy, dramaturgów i wiecznie toczącej wody Tamizy.

Ogarnięta gorączką zwiedzania i odkrywania, pozwalała sobie wędrować w dowolnym kierunku, na chybił trafił. Tak oto znalazła się na Doughty Street. Mijała właśnie rząd ceglanych domów, gdy zauważyła podwójną tablicę reklamową na chodniku przed numerem czterdzieści osiem, z informacją, że mieści się tu Muzeum Charlesa Dickensa. Natychmiast przypomniała sobie tysiące godzin, które spędziła z książką w ręce w babcinym ogrodzie w Sydney. Nie zastanawiając się ani chwili, wbiegła po schodkach i pchnięciem otworzyła czarne lśniące drzwi. Czas przestał mieć znaczenie; świadomość, że jest w Anglii, a nazwy i miejsca, na które natykała się w powieściach, są prawdziwe, wciąż jeszcze była świeża i Jess poczuła zachwyt na myśl, że Dickens we własnej osobie chodził tymi oto korytarzami, jadał przy tym stole i przechowywał wino w piwniczce na dole.

Tamtego dnia spóźniła się do pracy, za co dostała upomnienie, a niedługo potem kolejne, po którym ją zwolniono. Na szczęście bezrobocie otworzyło przed nią nowe możliwości i tak trafiła do niewielkiego biura podróży w Victorii, gdzie oprócz wielu innych rzeczy musiała pisać biuletyn. Tak oto w przypadku rzadkiej, idealnej synchroniczności zawsze czuła, że powinna dziękować Dickensowi, że umożliwił jej start w zawodzie dziennikarki.

Wybór ulubionego pokoju w muzeum zależał od nastroju Jess i jej sytuacji życiowej. Ostatnio spędzała mnóstwo czasu w gabinecie. Lubiła stać w kącie, gdzie krawędź biurka sięgała niemal do okna, i patrzeć na niedokończony obraz Roberta Williama Bussa, przedstawiający Dickensa śpiącego w starym drewnianym fotelu, podczas gdy postacie, które powołał do życia, materializowały się wokół niego w powietrzu. Z radością wyławiała je, jedną po drugiej, obleczone we wspomnienia, które wyniosła z ich pierwszego spotkania. Było to niezwykłe przeżycie: wytwory wyobraźni angielskiego pisarza z poprzedniego stulecia splotły się z losami małej dziewczynki dorastającej w dalekim Sydney.

Dziś jednak, kiedy przyglądała się obrazowi, przyszło jej do głowy, że jest coś niepokojącego w tym, jak bohaterowie nawiedzają autora, jak tłoczą się wokół niego, osaczają go i odmawiają mu spokoju nawet we śnie. Jess znała to uczucie. Właśnie tak się czuła, odkąd wpadła na POMYSŁ. Właściwie czuła się tak – w mniejszym lub większym stopniu – przez całe życie: kiedy w jej głowie rodził się jakiś pomysł, myślała o nim obsesyjnie i zamartwiała się, dopóki nie znalazła rozwiązania i nie zakończyła sprawy. Wiedziała z wiarygodnego źródła, że takie cechy charakteru doprowadzają ludzi do szaleństwa, i wielokrotnie słyszała, że brakuje jej zdyscyplinowania, że jest rozkojarzona i że ciekawość to pierwszy stopień do piekła. Ale nikt nigdy nie zaprzeczył, że takie podejście doskonale sprawdza się w pracy.

Ten szczególny pomysł nasunął jej się tydzień temu. Wracała metrem z biblioteki, a gdy wysiadła na Hampstead, zauważyła wśród pasażerów, którzy także wysiedli, staruszkę uginającą się pod ciężarem dwóch pękatych reklamówek z logo Sainsbury’s. Jess zaproponowała, że jej pomoże. Skończyło się na tym, że odprowadziła kobietę do jej domu – jednego z georgiańskich ceglanych budynków w Well Walk, między pubem a Gainsborough Gardens. To wtedy, gdy szły, i później, przy filiżance herbaty, Jess usłyszała historię życia nowej znajomej, łącznie z tym, że jej dom należał niegdyś do Johna Keatsa, a ona, jako świeżo upieczona małżonka, znalazła list, który poeta napisał do Fanny Brawne, wciśnięty między stopnie schodów.

Ta fantastyczna opowieść sprawiła, że Jess zaczęła myśleć o wszystkich innych domach, które mijała każdego dnia. Wszechobecna historia i warstwy czasu widoczne dla tych, którzy wiedzieli, gdzie i na co patrzeć, były tym, co nadal urzekało ją w Londynie, nawet po niemal dwudziestu latach. Czyż nie byłoby cudownie wybrać przypadkiem jedną z ulic, porozmawiać z lokatorami każdego domu i spleść ich losy z dziejami poprzednich mieszkańców, a także z historiami samych domów? Uczciłaby w ten sposób wszechobecność opowieści i wszystkich niewidocznych podobieństw, z których utkana jest konstrukcja naszego życia. Jak wiele ciekawych spraw – czy to drobnych, czy wyjątkowych – ukrywa się na zakurzonych klatkach schodowych tego miasta?

Gdy wracała z Well Walk do swojego domu w cieniu New End School, w jej głowie zrodził się plan całej serii. Otworzyła drzwi, ściągnęła buty i poszła na górę do gabinetu. W miarę jak zapadał zmrok, a niebieskie światło monitora rozlewało się po podłodze, na ekranie Jess przybywało otwartych stron. Kiedy w końcu wstała od biurka, miała gotowy szkic, chwytliwy slogan reklamowy i listę wydawców, którzy może byliby zainteresowani taką publikacją.

Po zachłyśnięciu się pomysłem przyszedł jednak czas na oczekiwanie. Jess, która przez wiele lat pracowała na pełen etat, wciąż nie mogła się z tym oswoić. Ostatni redaktor, z którym się kontaktowała, odezwał się poprzedniego dnia i oznajmił, że owszem, pomysł brzmi obiecująco, ale musi jeszcze raz rzucić na niego okiem i skontaktuje się z nią przed weekendem. Dziś był piątek i Jess siedziała jak na szpilkach. Nie było mowy, żeby skupiła się na czymś innym, więc poszła pieszo z Hampstead, przez Primrose Hill i Regent’s Park, do muzeum. Dotarła na miejsce akurat, gdy otwierano. Niedługo potem siedziała w pokoju herbacianym, popijając herbatę Darjeeling i jedząc ciasto bananowe. Zrozumiała, że popełniła podstawowy błąd osoby uprawiającej wolny zawód: emocjonalnie zaangażowała się w projekt, zanim otrzymała zielone światło od wydawcy, który chciałby opublikować gotowy artykuł, a przecież nie stać jej było na pisanie wyłącznie dla własnej satysfakcji.

Redakcje cięły koszty, małe niezależne gazety zamykały się, a wiadomości pojawiały się jednocześnie w kilku tytułach, zamiast trafiać do lokalnych gazet. Wielu dziennikarzy straciło pracę i próbowali wiązać koniec z końcem, pracując jako freelancerzy. „Dobrze, będziemy mieć trochę elastyczności”, z nerwowym optymizmem przekonywali się wzajemnie na początku, jednak było ich zbyt wielu, a zleceń jak na lekarstwo. Mówiono im, że czytelników nużą długie formy, więc cięto zarówno słowa, jak i stawki. Dziennikarstwo stało się pracą, z której ciężko było się utrzymać. Kilkoro przyjaciół Jess wróciło na studia, niektórzy „zrobili sobie przerwę”, a jeszcze inni sprzedawali nieruchomości, a nawet kopali kryptowaluty.

– A co z pisaniem scenariuszy? – spytała jej przyjaciółka Rachel, próbując być pomocna. – Czytałam, że każdy teraz coś kręci. Netflix, Amazon. Wystarczy wejść do sieci, żeby przekonać się, jak bardzo są głodni ciekawych pomysłów. Jak nazywa się ten dziennikarz, który napisał scenariusz do tego filmu… Fajerwerki czegoś tam?

– Tom Wolfe? Fajerwerki próżności?

– Tak! On! Napisz coś takiego.

– To nie scenariusz, tylko książka.

– No to napisz książkę. W końcu jesteś pisarką, prawda?

Rachel była pełna dobrych chęci i z pewnością nie zasługiwała na miażdżące spojrzenie, jakie posłała jej Jess. Owszem, Jess znała kilku byłych dziennikarzy, którzy pisali książki, ale tylko jeden podpisał umowę z wydawnictwem i lepiej nie wspominać o nim i jego nowym życiu. Nie powiedziała, że Fajerwerki próżności (jedna z ważniejszych powieści lat osiemdziesiątych zeszłego wieku!) najpierw były publikowane w dwudziestu siedmiu odcinkach w magazynie „Rolling Stone”. Dwadzieścia siedem odcinków!

Siedząc przy swoim stoliku w kącie pokoju herbacianego, Jess wlała do filiżanki resztkę herbaty. Gdy odstawiała dzbanek na stół, jej uwagę przykuła ulotka z wizerunkiem Dickensa. Globalna tendencja zniżkowa z pewnością by go przybiła. Jego płodność obrosła legendą: piętnaście powieści, pięć nowel, dziesięcioro dzieci, liczne opowiadania, wiersze i sztuki teatralne, podróże zagraniczne i całkiem sporo prac o charakterze filantropijnym. No ale miał przedsiębiorczą żonę. I szwagierkę.

Jess skręciła serwetkę i wsunęła ją pod nóż. Problem polegał na tym, że brakowało jej długoterminowych projektów, w których mogłaby się zanurzyć i zatracić. Chciała gonić za odpowiedziami i ukazywać historie. Wiedziała, że brzmi to zatrważająco szczerze, ale w najlepszych czasach uważała, że robi kawał dobrej roboty: mówi prawdę rządzącym, rozlicza decydentów i przywódców w imieniu tych, którzy nie mogą tego zrobić sami. Bez wątpienia w epoce fałszywych wiadomości i snutych w mediach społecznościowych teorii spiskowych dziennikarstwo było ważniejsze niż kiedykolwiek. Nie chodziło o to, że spodziewała się zmienić świat; po prostu pragnęła robić coś sensownego.

– Spłacanie hipoteki ma sens – powiedziała Rachel.

A było co spłacać. Rachel miała rację. Praca, która łączyła się z misją, a do tego dawała jeszcze pieniądze, była prawdziwym przywilejem. Zajęcie, które przynosiło duchowe spełnienie, stało się luksusem, na który większość ludzi nie mogła sobie pozwolić. Niemniej jednak trudno było zrozumieć, że świat potrzebuje kolejnego tekstu o szybkich zmianach mody czy miejskich trendach w serwowaniu kawy. Czasami Jess miała wrażenie, że zaśmieca ziemię, zupełnie jakby produkowała plastikowe słomki.

Kolejny raz sięgnęła po telefon i marszcząc brwi, spojrzała na ekran. Nadal nic.

Istniała szansa, że redaktor wyśle jej maila, choć powiedział, że zadzwoni.

Sprawdziła pocztę.

I upewniła się, że nie ma wyciszonego telefonu.

Odłożyła go i podniosła wzrok na rodzinę, która właśnie weszła do pokoju. Zaskoczona nagłym zgiełkiem i poruszeniem, potrzebowała chwili, żeby ocenić sytuację: płaczące dziecko w nosidełku na piersi mężczyzny, drugie, mniej więcej pięcioletnie, przemoczone od deszczu i uczepione kobiecej ręki, i trzecie – z listą żądań, które wyrażało tak, by wszyscy je słyszeli. Rozglądali się za wolnym stolikiem, a ich kolorowe plecaki obijały się o krzesła, kiedy lawirowali w ciasnym pomieszczeniu.

Jess spojrzała na kobietę i wyczytała z jej oczu, że jest u kresu wytrzymałości.

– Właśnie wychodziłam – powiedziała, wskazując pustą filiżankę.

Postanowiła nie wracać na górę, tylko iść do biblioteki, żeby poszukać materiałów do artykułu o Well Walk. Nie zamierzała niczego pisać, po prostu chciała być pewna, że kiedy zadzwoni telefon, będzie gotowa.

Przetrząsając zawartość torebki, skierowała się do drzwi frontowych i wyszła z muzeum. Gdy pierwsze krople deszczu spadły jej na głowę, pomyślała o parasolce, którą zostawiła w domu na kuchennej ławie. Spojrzała na zaciągnięte szarymi chmurami niebo. Zanim dotrze do metra, będzie kompletnie przemoczona. Już miała zawrócić, kiedy zobaczyła taksówkę nadjeżdżającą od strony Guildford Street. Było to luksusem, na który rzadko mogła sobie pozwolić, zwłaszcza że niemal wszystkie pieniądze szły na spłatę kredytu hipotecznego, ale słysząc w oddali pomruk burzy, wyciągnęła rękę, żeby zatrzymać taksówkę. Po prostu będzie musiała ograniczyć się do jednego kieliszka wina, kiedy jak w każdy piątkowy wieczór spotka się z Rachel na drinka. Sama była sobie winna, że dała się namówić na kupno domu w części Londynu, w której duży kieliszek różowego wina mógł kosztować dwadzieścia funtów.

W chwili gdy gramoliła się na tył taksówki, zadzwonił jej telefon. Przytknęła go do ucha i przytrzymała ramieniem.

– Halo? Proszę sekundkę zaczekać – poprosiła, sadowiąc się na upstrzonym kroplami deszczu siedzeniu i odkładając torebkę. – Proszę do Biblioteki Brytyjskiej – zwróciła się do kierowcy. Gdy zatrzasnęła drzwi, a taksówkarz zawrócił gładko i ruszył na zachód, skupiła uwagę na rozmówcy. – Przepraszam. Już jestem.

– Jess? Jessica Turner-Bridges?

– Przy telefonie. – Jess starała się panować nad emocjami.

Już na zawsze miała zapamiętać zapach ciepłego powietrza płynącego z nawiewników i miarowy ruch wycieraczek. Jej zaskoczenie było tym większe, że oczekiwała zupełnie innej rozmowy. Ponieważ dzwonił nie redaktor dodatku do gazety, lecz ktoś z dalekiej przeszłości i zupełnie innego życia, by przekazać wieści najgorsze z możliwych; Jess bała się je usłyszeć, odkąd przeprowadziła się z Sydney do Londynu.

ROZDZIAŁ DRUGI

– Ale jak to spadła? – Rachel siedziała wygodnie w słabo oświetlonym, wyłożonym poduszkami boksie na tyłach tapas baru, w suterenie na rogu Heath Street i Church Row. – Nie było pielęgniarza, który się nią opiekuje?

– Miał wtedy wolne popołudnie – wyjaśniła Jess. – Ona miała być w bibliotece i pisać listy. Tam zostawił ją Patrick. Nie wiem, co sobie myślała. Zjadła już kolację, a jej sypialnia jest po drugiej stronie korytarza. Nie powinna była nigdzie chodzić.

A już na pewno nie powinna była zbliżać się do schodów na najwyższym piętrze. Tego właśnie Jess nie mogła pojąć. Nie przypominała sobie, by przez cały ten czas, kiedy mieszkała z babcią w domu z widokiem na port, ta kiedykolwiek weszła na strych. Jess również miała zakaz wchodzenia tam. Było to jedno z nielicznych miejsc, w których nie mogła się bawić w dzieciństwie, ponieważ schody na strych były strome i niebezpieczne. Rzecz jasna ostrzeżenia i zakazy tylko podsycały jej ciekawość i wielokrotnie zakradała się do drzwi w kształcie litery A, nigdy jednak nie zauważyła, żeby babcia znikała za nimi czy w ogóle wchodziła na poddasze. W domu tak wielkim jak Darling House nie było takiej potrzeby. Wszystko, co przedstawiało sobą jakąkolwiek wartość – i nie tylko to – miało swoje miejsce w szafie, biurku albo szufladzie w pokojach na dole.

Jess spojrzała na kieliszek wina, które sączyła od początku spotkania. To był kiepski dzień na narzucanie sobie ograniczeń, ale nie miała wyboru. Była tak zszokowana telefonem i tak zdeterminowana, żeby dowiedzieć się jak najwięcej od gospodyni babci – dzięki Bogu, że pani Robinson zapomniała torby na zakupy i wróciła po nią do Darling House – że poprosiła kierowcę, by odwiózł ją aż do domu w Hampstead. Z powodu robót drogowych w New End musieli jechać objazdem przez West Heath Road i taksówka kosztowała ją prawie dwadzieścia pięć funtów.

– Nie rozumiem, po co tam poszła. Schody na górę są strome i kiepsko oświetlone.

– Ile ona ma lat? – spytała Rachel.

– Prawie dziewięćdziesiąt. I wiem, co sobie myślisz, ale umysł ma ostry jak brzytwa.

Rachel pokiwała głową, choć Jess widziała, że nie bardzo w to wierzy. Nora nie była zgrzybiałą staruszką na trzęsących się nogach, która zapominała, dokąd idzie, i zamiast pójść do sypialni po drugiej stronie korytarza, przypadkiem weszła na strych. Zawsze była sprawna i zdumiewająco błyskotliwa i mimo swojego wieku taka pozostała. Po rozwodzie, w czasach, gdy kobiety – zwłaszcza samotne – mogły pracować wyłącznie jako sekretarki albo ekspedientki, założyła Grupę Nora Turner-Bridges i prawie sześćdziesiąt lat później codziennie dzwoniła do biura.

Fakt, że Rachel nie znała Nory, sprawił, że powstała między nimi przepaść, i Jess poczuła nagłe ukłucie w piersi. Chciała wytłumaczyć, że babcia jest mądra, dzielna i niezwykle lojalna. Że ją przygarnęła, kochała jak córkę i nigdy nie dała jej odczuć, że żałuje, iż zdecydowała się na ten krok. Co więcej, dokładała wszelkich starań, by Jess czuła się chciana, i traktowała ją jak dar od Boga. „Druga szansa”, mawiała Nora w rzadkich chwilach, gdy ze smutkiem wpatrywała się w dal. Obie były dla siebie drugą szansą.

Napuszony brodacz przy stoliku obok parsknął donośnym śmiechem. Jess zerknęła w jego stronę i poczucie osamotnienia zniknęło równie nagle, jak się pojawiło.

– Nora nie jest jak inni ludzie – powiedziała. – Jest wyjątkowa.

– Brzmi jak opis kogoś, kogo znam.

Dorastając, Jess często słyszała podobne opinie, zwłaszcza od Nory, która lubiła powtarzać, że Jess jest „prawdziwą Turner”, zwłaszcza gdy osiągała świetne wyniki w szkole, gdy wywalczyła sobie miejsce w drużynie pływackiej albo zmiażdżyła w dyskusji przeciwników. Wtedy Jess cieszyły te porównania. Lecz teraz, po tym, jak wszystko w jej życiu zaczęło się sypać, raczej ją zawstydzały.

– Nie – odparła stanowczo. – Nora jest jedyna w swoim rodzaju.

Rachel nakryła dłonią rękę przyjaciółki.

– A co mówili w szpitalu?

– Właściwie nie znam szczegółów. Kiedy po rozmowie z panią Robinson zadzwoniłam do szpitala, lekarz poszedł już do domu, a pielęgniarki właśnie skończyły zmianę. Miałam nadzieję, że powiedzą mi nieco więcej, ale ta, z którą rozmawiałam, nie wiedziała niczego ponad to, co napisano w karcie Nory: spadła ze schodów, uderzyła się w głowę i złamała nadgarstek, śpi, a jej stan jest stabilny. Prosili, żebym zadzwoniła rano.

– Dzień w Sydney zacznie się pewnie niedługo?

– O dwudziestej naszego czasu. – Jess zerknęła na zegarek. Miała jeszcze godzinę. – Wtedy jej lekarz rozpoczyna dyżur. Dopiero jak z nim porozmawiam, będę wiedziała, czy muszę wracać.

Rachel spojrzała na nią zaskoczona.

– Do Australii? Kiedy?

– Jutro wieczorem. Zarezerwowałam już lot. Do rana muszę potwierdzić rezerwację. – Nie powiedziała, że starczyło jej pieniędzy tylko na bilet w jedną stronę.

– Przegapisz wręczenie nagród.

– Wiem.

– Przecież kupiłyśmy już sukienkę zemsty!

– Może zaczekać na inną okazję. Jeśli Nora mnie potrzebuje… Kto inny się nią zajmie?

– Twoja matka?

– Błagam cię. – Jess przewróciła oczami.

– Na pewno nie chcesz wrócić, żeby zdążyć na rozdanie nagród?

– Na pewno.

Rachel upiła łyk wina i spojrzała wymownie ponad lewym ramieniem przyjaciółki.

– Nie – rzuciła Jess. – Zapewniam cię, że pod tym względem wszystko jest w porządku.

– A jeśli lekarz powie, że twoja babcia czuje się dobrze, to może wstrzymasz się z wyjazdem? Zrób jedno i drugie. Idź na rozdanie nagród, włóż tę bajeczną kieckę, pokaż gnojkowi, że masz się świetnie, i zrób wrażenie na każdym redaktorze, którego spotkasz. Po wszystkim, we wtorek z samego rana, wsiądziesz do samolotu. I polecisz do domu na święta.

– Może – rzuciła Jess, bardziej po to, żeby ugłaskać przyjaciółkę, niż dlatego, że rzeczywiście rozważała taką opcję. W gruncie rzeczy, gdy tylko dopuściła do siebie myśl, że mogłaby nie pójść na galę, poczuła głęboką ulgę. Nie usychała z tęsknoty za Mattem i naprawdę nic by się nie stało, gdyby na niego wpadła. Odkąd się rozstali, widziała go kilka razy, zresztą Maxine też. Raz. Wszyscy zachowywali się bardzo dojrzale. Istniały jednak jakieś granice. – Zastanowię się.

– To dobrze. – Rachel wstała. – A teraz, na litość boską, dopij to wino, żebyśmy mogły zamówić ci następny kieliszek, kiedy wrócę.

Jess odprowadziła wzrokiem przyjaciółkę, która poszła do toalety, i skupiła uwagę na grupie osób młodszych od niej o jakieś dziesięć lat. Ich twarze zdawały się emanować radością, jaką czują ludzie, którzy spędzają piątkowy wieczór w zatłoczonym lokalu, z przyjaciółmi, dobrym jedzeniem i winem, w najlepszym mieście na świecie, nie przejmując się pieniędzmi i ciesząc się tylko perspektywą weekendu.

Gdy na nich patrzyła, przystojny młody mężczyzna na końcu stołu powiedział coś, na co wszyscy się roześmiali, a siedząca obok niego dziewczyna – najwyraźniej jego partnerka – uśmiechnęła się i rozbawiona uniosła brwi. Wspomnienia towarzyskich spotkań wróciły do Jess niczym duchy. Kiedyś ona i Matt byli takim duetem. Szczególnie pamiętała ich popisowy numer, który wykonywali zwykle wtedy, gdy okazywało się, że ktoś z ich otoczenia zostanie wkrótce rodzicem. Jess mówiła coś o tym, jak bardzo wymagająca jest jej praca, na co Matt przyznawał jej rację i z rozbrajającym uśmiechem dodawał, że on nie nadaje się na ojca. Po czym oboje jak na zawołanie wybuchali śmiechem.

Tymczasem los postanowił z nich zadrwić. A właściwie z niej. Nie miała ani pracy, ani chłopaka, ani dziecka, podczas gdy Matt miał nową młodą żonę oraz rozkoszną pięciomiesięczną córeczkę i odkrywał cuda ojcostwa, o których opowiadał na prawo i lewo. Miał też swoją rubrykę w „Daily Mail” – powierzono mu ją, gdy artykuł, który napisał tuż po tym, jak został świeżo upieczonym tatą, odniósł ogromny sukces. Rubryka nosiła tytuł „Tata o Londynie”, przy czym pierwsze „T” zapisano nad przekreślonym „M”, a drugie „a” nad przekreślonym „t”, co sugerowało, że z Matta zrobił się tata. Jess dowiedziała się pocztą pantoflową, że powstaje również książka.

Upiła większy łyk wina, niż zamierzała, i przeklęła się w duchu za to, że nie potrafi delektować się jego smakiem. Brodacz przy stoliku obok znów parsknął śmiechem, a gdy dźwięk odbił się echem od niskiego sklepienia, Jess poczuła nagłą chęć, żeby spoliczkować tego wesołka.

Na szczęście pojawiła się Rachel, która wracała z toalety, lawirując między stolikami.

– A co do redaktorów… – zaczęła, gdy tylko usiadła. – Odzywał się ten w sprawie Well Walk?

Jess miała wrażenie, że wcale nie wahała się długo z odpowiedzią, ale musiało być inaczej, bo Rachel ciągnęła:

– Spasował? Jasna cholera, co z nim nie tak? Powiedział dlaczego?

– Nie chce serii – odparła Jess. – Szuka czegoś bardziej „bezpośredniego” i mniej „historycznego”.

Redaktor zadzwonił niedługo po jej rozmowie z panią Robinson, kiedy próbowała wysupłać pieniądze na taksówkę i napiwek.

– Nie rozumiem tego waszego języka. Co znaczy „bardziej bezpośrednie”?

– Osobiste. Pisane z mojej perspektywy.

– W takim razie napisz o historii twojego domu. Jest stary, ma co najmniej sto lat.

– Może. Chociaż odniosłam wrażenie, że to tylko jedna z rzeczy, które mu się nie podobały. Powiedział, że ludzie nie kupują czasopisma dla lekcji historii. Chcą, żeby życie pisarza odzwierciedlało ich własne uczucia i doświadczenia. To „podstawa”.

– Chryste… weźmy ci coś do picia.

– Nie, mam już dość.

Wyglądało na to, że ostatnio każda rozmowa z Rachel skupia się na jakimś rozczarowaniu albo porażce w życiu Jess. Kiedy stała się osobą, która tak bardzo potrzebuje pocieszenia? Przez to sama sobie wydawała się dziwnie obca.

– O czym ty mówisz? Teraz ja stawiam – rzuciła Rachel.

Jess uśmiechnęła się z wdzięcznością.

– Naprawdę muszę lecieć. Chcę zadzwonić do szpitala i złapać lekarza, zanim pójdzie na obchód.

Rachel pokiwała głową.

– Ja chyba też powinnam się zbierać. Obowiązki i takie tam. Tyle razy błagałam nianię, by się do nas wprowadziła, ale upiera się, żeby wieczorami wracać do siebie.

Zapłaciły rachunek, na dole schodów włożyły kurtki i szaliki, wełniane czapki i rękawiczki i wyszły na chłód. Prognozy pogody zapowiadały śnieżycę, ale na razie w blasku ulicznych lamp widać było tylko drobinki lodowatego śniegu z deszczem. Objęły się i Rachel spojrzała z powagą na przyjaciółkę.

– Zadzwoń do mnie, jak tylko dowiesz się czegoś o Norze. A jeśli zdecydujesz się wrócić do Australii, daj mi znać, czym mam się zająć pod twoją nieobecność. Mogę podlewać kwiatki, zaglądać do twojego domu, grać na twoim pianinie. – Uśmiechnęła się, cmoknęła Jess w policzek i ruszyła Church Row w stronę St. John’s.

Jess przez chwilę patrzyła, jak przyjaciółka przechodzi na drugą stronę ulicy i skręca za rogiem w Holly Walk, spiesząc ku ciepłemu, przytulnemu domkowi na wzgórzu, gdzie czekały na nią zgiełk, zabawki i radosny, choć zmęczony mąż bankier o imieniu Ben.

Jess przeszła między sunącymi leniwie samochodami na Heath Street i ruszyła na skróty przez Perrin’s Lane. Sznury rozpiętych między latarniami maleńkich świątecznych lampek rozświetlały na złoto wąską brukowaną uliczkę. Zawsze uważała, że w okresie Bożego Narodzenia miasto pokazuje wszystko to, co ma w sobie najlepszego. Dziś jednak przekrzywione domki, porośnięte bluszczem cegły, lampiony przed domami zamożnych obywateli i padające zza zaciągniętych zasłon ciepłe żółtawe światło sprawiały jej niemal fizyczny ból. Napierały na nią ze wszystkich stron i choć jeszcze do niedawna czuła się częścią tego wszystkiego, teraz miała wrażenie, że jest wyłącznie obserwatorem.

Mijała Waterstones, kiedy telefon w jej kieszeni zaczął wibrować. Nie zdejmując rękawiczki, wyciągnęła go i przesunęła palcem po ekranie.

Była to wiadomość od Rachel. Wiem, o czym powinnaś napisać! – brzmiała. Pływające na ekranie trzy kropki oznaczały, że lada chwila będzie ciąg dalszy.

O czymś, z czym każdy może się utożsamić!

Tym razem kropki falowały tak długo, że Jess zdążyła przejść na drugą stronę ulicy i skręcić za rogiem we Flask Walk.

Wiadomość pojawiła się, kiedy Jess mijała bajkowo oświetlony Judy Green’s Garden Store. Jeśli wrócisz do Australii, napisz o tym. Napisz, jak to jest wrócić do domu po tylu latach.

ROZDZIAŁ TRZECI

Lotnisko Heathrow, 8 grudnia 2018

Samolot linii Qantas do Australii odlatywał późno w nocy i Jess opuściła Hampstead z kilkugodzinnym zapasem; po części dlatego, że musiała złapać pociąg – nigdy nie wiadomo, co może się wydarzyć – a po części dlatego, że kiedy się spakowała i przygotowała dom na swoją nieobecność, poczuła się w nim jak gość, który nieco się zasiedział i którego obecność jest tolerowana tylko dzięki temu, że gospodarz to kulturalny człowiek. Jazda pociągiem na południe przebiegła gładko i Jess dotarła na miejsce grubo przed czasem. Usiadła w kafejce Pret a Manger nieopodal kontroli bezpieczeństwa, żeby przegryźć coś przed odprawą. Lubiła znajdować się po tej stronie, gdzie podróżni i ich rodziny ciągle jeszcze byli razem. Często próbowała odgadnąć, kim dla siebie są, dokąd i po co lecą i na jak długo się rozstają.

Przez jakiś czas obserwowała troje ludzi przy stoliku obok i odprowadziła ich wzrokiem, kiedy ruszyli w stronę bramek kontroli. Młoda kobieta z plecakiem szła nieco szybciej od towarzyszącej jej starszej pary, a w jej sprężystym, energicznym kroku wyczuwało się zniecierpliwienie. Kilka metrów przed wejściem zatrzymała się i wszyscy troje się objęli. Przez chwilę mówili coś do siebie, dziewczyna zajrzała do plecaka i zaczęli się śmiać. Znowu się objęli, po czym dziewczyna z plecakiem przeszła przez drzwi. Pospiesznie pomachała do (prawdopodobnie) rodziców, błysnęła uśmiechem i nie oglądając się za siebie, ruszyła dalej.

Dwadzieścia lat temu to Jess była taką dziewczyną. Znała to radosne podniecenie, które ogarnia człowieka po drugiej stronie bramek, wiedziała, jak smakują pierwsze chwile wolności i ekscytujące przeświadczenie, że w końcu jest się panią własnego losu.

To Nora odprowadziła ją na lotnisko w Sydney, kiedy Jess (jak obie wówczas sądziły) robiła sobie rok przerwy przed pójściem na studia. Miała nowy portfel podróżny – prezent od Nory – a w nim kartę pokładową, plik czeków podróżnych, nazwisko ciotki matki przyjaciółki ze szkoły (kobieta zgodziła się, żeby Jess zamieszkała na poddaszu jej domu w Holborn) i wydrukowany plan lotu z datą powrotną wyznaczoną równo za rok. Czekały razem niedaleko kawiarni w hali odlotów. Jess była zbyt zdenerwowana i podekscytowana, żeby wypić więcej niż kilka łyków cappuccino, podczas gdy Nora mówiła za nie obie, rozprawiając radośnie o ludziach, których znały. Dopiero gdy na tablicy odlotów pojawiła się informacja o rejsie do Londynu z międzylądowaniem w Singapurze, Nora stała się dziwnie milcząca.

Jess po raz ostatni sprawdziła dokumenty i powiedziała:

– Chyba powinnam się zbierać.

– Byłoby kiepsko, gdybyś rozpoczęła swoją wielką przygodę od spóźnienia się na lot – przyznała Nora.

Podeszły razem do bramki i objęły się. To wtedy Jess poczuła nagłą chęć, żeby powiedzieć babci, że to straszny błąd, że ona wcale nie chce lecieć taki kawał do Londynu, gdzie nikogo nie zna, że pragnie wrócić do Darling House, usiąść na sofie i oglądać serial Duma i uprzedzenie nakręcony przez stację BBC, i przyjąć ofertę przyjaciółki Nory, która zaproponowała jej staż w „Sydney Morning Herald”.

Być może Nora wyczuła, że ekscytacja Jess balansuje na krawędzi i lada chwila przemieni się w obawę, bo ujęła w dłonie ręce wnuczki i je uścisnęła.

– Ktoś, kogo znałam przed laty, powiedział mi kiedyś, że strach to drzwi do możliwości. I zapewniam cię, skarbie, że wszystko dobre, co spotkało mnie od tamtej pory, zdarzyło się dzięki temu, że działałam pomimo swoich lęków. – Mocno objęła Jess. – Pamiętaj tylko – dodała cicho – że bez względu na to, co się stanie, jestem tutaj, a ty zawsze możesz wrócić do domu.

Jess zapisała to wspomnienie w notatniku, podczas gdy przy stoliku obok usiadła grupa podróżnych. Cieszyła się, że przypomniała sobie tamtą rozmowę. Porada, którą usłyszała od Nory dwadzieścia lat temu, ładnie wkomponuje się w artykuł, który zamierzała napisać. Po trudzie, jaki sobie zadała, i niepokoju, jaki czuła w związku z pomysłem na tekst o Well Walk, szkic Powrotu do Sydney, nakreślony w pośpiechu poprzedniego wieczoru, zaraz po rozmowie z lekarzem, został ochoczo przyjęty przez redaktora, który spodziewał się otrzymać gotowy artykuł pod koniec przyszłego tygodnia. Jess nie miała pieniędzy na bilet powrotny, więc ochoczo się zgodziła.

Pomysł wydawał się prosty. Miała napisać tekst o dobrze jej znanym miejscu i osobie, daleki od wnikliwych raportów śledczych, na których zbudowała karierę. W drodze na lotnisko stworzyła wstępny szkic, oznaczając gwiazdkami te punkty, które jej zdaniem wymagały nieco więcej szczegółów i podkoloryzowania. Teraz sporządziła krótką notatkę na temat swoich doświadczeń z poprzednich powrotów do Australii: zmęczenia po długim locie, uczucia, że straciło się jeden dzień z kalendarza, zawrotów głowy, oszołomienia i senności, która dopada człowieka w najmniej spodziewanych chwilach.

Nałożyła skuwkę na długopis i zerknęła na tablicę odlotów. Obok numeru lotu pojawił się numer bramki. Miała jeszcze nieco ponad godzinę. Schowała notes do bagażu podręcznego, sprawdziła, czy ma laptopa, telefon, portfel i słuchawki AirPods, i skierowała się w stronę bramek. Zauważyła, że mężczyzna i kobieta nie ruszyli się z miejsca. Stali razem, lecz osobno, wpatrzeni w puste drzwi hali odlotów, jakby spodziewali się, że lada chwila zobaczą w nich córkę. Być może zamierzali zostać tu do odlotu, może nie wiedzieli, co ze sobą zrobić. Jess podejrzewała, że to możliwe, bo ktoś, kto nagle został zwolniony z odpowiedzialności za drugiego człowieka, wcale nie czuje się wolny – jest zagubiony jak dryfująca bez celu łódź.

Kiedy zdjęła buty i włożyła je razem z laptopem do plastikowego kosza, zastanawiała się, co zrobiła Nora, kiedy dwadzieścia lat temu wnuczka zniknęła za bramkami w Sydney. Musiała czuć się dziwnie, wracając do Darling House. Jess mieszkała z nią od dziesięciu lat, a w tak dużym domu nietrudno było poczuć się samotnym. Sama nie mogła przywyknąć do tego, jak cichy i pusty stał się dom w Hampstead, odkąd Matt się wyprowadził. Czasami łapała się na tym, że z szacunku dla pustych pokoi chodzi na palcach, a potem strasznie hałasowała, jakby chciała zrobić domowi na złość. Kiedy poprzedniego wieczoru, po spotkaniu z Rachel, wróciła do Hampstead, miała wrażenie, że milczące powietrze napiera na nią, więc szybko włączyła światła i telewizor, żeby tchnąć w te ściany odrobinę życia.

Ona i Matt wynajęli dom, gdy przeprowadzili się do północnego Londynu i byli obłędnie szczęśliwi. Stał przy niewielkim skrawku zieleni, przy uliczce tak krótkiej i ustronnej, że łatwo było ją przeoczyć. Kiedy właścicielka wystawiła go na sprzedaż, dni otwarte zaczęły doprowadzać ich do szału. Pomysł, żeby kupić dom, choćby tylko po to, by przestali się po nim kręcić obcy ludzie, z początku traktowali jak żart. Z czasem jednak ten żart przestał ich bawić, aż w końcu Matt postanowił spieniężyć udziały, które zostawił mu ojciec, i razem z Jess złożyli wniosek o kredyt hipoteczny. „Nie można stracić na londyńskich nieruchomościach”, powtarzali sobie nerwowo, widząc na formularzach zawrotną kwotę.

Jess wzięła na siebie spłatę kredytu po tym, jak Matt się wyniósł i jak podpisali skomplikowaną umowę, na mocy której Jess mogła wykupić dom za dwa lata, jeśli będzie ją na to stać. Od tego czasu straciła pracę, przestała zarabiać i żyła głównie z oszczędności. Była tutaj szczęśliwa, lecz teraz czuła się jak oszustka starająca się zachować pozory pięknego życia, które wydawało się czymś solidnym i rzeczywistym, a okazało się wydmuszką.

– Myślisz, że twoja rodzina pomoże? – spytała pewnego wieczoru Rachel, kiedy Jess zadręczała się myślami o tym, czy będzie mogła zostać w domu.

Mówiąc „rodzina”, miała oczywiście na myśli Norę, ale Jess tak gwałtownie pokręciła głową, że Rachel już nie drążyła tematu. Chociaż Nora niemal na pewno by pomogła. Co więcej, zrobiłaby to z radością. Kochała domy – stworzyła firmę zajmującą się ich odrestaurowywaniem – i była zachwycona, kiedy Jess oznajmiła, że ona i Matt zdecydowali się na kupno nieruchomości w Hampstead. Natychmiast zażądała, żeby przysłali jej zdjęcia, opisy i specyfikacje. Proszenie jej o pomoc oznaczałoby jednak przyznanie się do czegoś, o czym Nora, zdaniem Jess, nie powinna wiedzieć: że w bardzo niedługim odstępie czasu straciła zarówno pracę, jak i partnera. Dlatego obiecała sobie, że sama spłaci pożyczkę.

Jess nie lubiła mieć przed Norą tajemnic, lecz wstydziła się swojej sytuacji i nie chciała, by babcia miała o niej złe zdanie. Poza tym liczyła, że niedługo wszystko się zmieni i że lada dzień wyjdzie na prostą. Tymczasem robiła, co mogła, żeby ograniczyć wydatki. Podróż do Australii nie była czymś, co przewidziała w budżecie, ale nie miała wyboru. Gdy po raz drugi zadzwoniła do szpitala i zapytała lekarza o stan Nory, odparł, że po przebudzeniu była zdezorientowana.

– U pacjentów z urazem głowy to normalne – wyjaśnił. – Rezonans magnetyczny i tomografia komputerowa wykazały nieznaczny obrzęk mózgu.

– Dzwonię z Londynu – powiedziała Jess. – Zarezerwowałam lot, ale nie wiem, czy powinnam przylecieć już teraz, czy lepiej zaczekać, aż babcia wróci do domu.

Odpowiedź lekarza była brutalnie szczera.

– Pani babcia ma osiemdziesiąt dziewięć lat. Jeśli chce pani się z nią zobaczyć, radziłbym nie zwlekać.

Chociaż komuś mogłoby się to wydawać oczywiste, jego słowa spadły na Jess niczym cios. Miała świadomość, że pewnej nocy może odebrać telefon i ktoś obcy przekaże jej smutne wieści. Każdy, kto żył na obczyźnie, musiał się z tym liczyć. Ale z jakiegoś powodu wyobrażała sobie, że wiadomość będzie dotyczyła jej matki. Znacznie łatwiej było wyobrazić sobie Polly osłabioną po wypadku albo chorobie niż to, że Nora zaniemogła.

Tymczasem słowa lekarza nie pozostawiały wątpliwości, więc Jess natychmiast weszła na stronę linii Qantas, żeby potwierdzić rezerwację na wieczorny lot następnego dnia.

Jess włożyła buty, wyjęła z kosza laptopa oraz inne przedmioty i weszła do hali odlotów terminala numer trzy. Oprócz grudniowego zamieszania i zgiełku nie było tutaj niczego, co można by uznać za choć trochę interesujące czy poprawiające nastrój. Zwykle Jess żyła poza rytmem szkolnych ferii i wakacji, dlatego zawsze zaskakiwało ją, gdy widziała dzieci tam, gdzie zwykle ich nie było. Lecz w sobotę, tuż przed świętami, nie budziło zdziwienia, że dzieciaki są wszędzie: w czapkach Świętego Mikołaja i okularach przeciwsłonecznych dreptały za dorosłymi, ciągnąc miniaturowe walizki albo – jak w jednym przypadku – niosąc dmuchane koło do pływania z przyczepionym do niego czerwonym nosem Rudolfa.

W końcu stanęła w kolejce do kontroli paszportowej, a potem weszła do przeszklonej poczekalni. Podobało jej się tutaj. W przeciwieństwie do hali odlotów, będącej tak naprawdę ziemią niczyją udającą lokalne centrum handlowe – sklepy i restauracje miały odwrócić uwagę ludzi od tego, że oficjalnie znajdują się gdzieś pomiędzy, na skraju ziemskiej egzystencji – to miejsce nie udawało niczego, pozostawało tym, czym rzeczywiście było: poczekalnią dla ludzi, którzy mogli udać się stąd tylko w jednym kierunku.

Jess znalazła wolne miejsce z widokiem na pas startowy. Za szybą, w ciemności londyńskiego wieczoru, widziała wielkiego białego ptaka, na którego skrzydłach mieli wzbić się w noc i lecieć do Sydney. Podniosła się mgła i pracownicy obsługi naziemnej błyskali do siebie pomarańczowymi światłami latarek.

Cztery lata temu, niemal co do dnia, ona i Matt lecieli, by spędzić święta z babcią. Nora polubiła Matta, a on ją pokochał. Darling House go zachwycił.

– Wygląda jak dom, który powinien stać nad brzegiem Missisipi – powiedział pewnego dnia.

Siedzieli na ławce z kutego żelaza, w cieniu ogromnej jakarandy, pili miętowe drinki i spoglądali na wysoki dom z drewnianym sidingiem.

– Jesteś w obszarze podzwrotnikowym – przypomniała mu Nora. – Mój pradziadek zbudował Darling House pięć lat po tym, jak przybył tu ze Szkocji. Już wtedy wiedział, że ten klimat wymaga czegoś innego niż to, do czego przyzwyczaił się w dzieciństwie.

– To wytworna stara dama – podsumował dom Matt. – Otulona szalem z żelaznej koronki, spogląda na port.

Nora się uśmiechnęła.

– Dlatego tak świetnie się dogadujemy. Jesteśmy bratnimi duszami.

Nora mieszkała w Darling House przez całe życie i była jego częścią, podobnie jak strzegąca bramy para lwów i strzelające w błękitne niebo ceglane kominy. Trudno było wyobrazić ją sobie gdziekolwiek indziej. Wystarczyło, że Jess zamknęła oczy, a widziała babcię, która stoi na szerokich betonowych schodach i wita ją z szeroko otwartymi ramionami.

Mnóstwo ludzi próbowało przez lata kupić Darling House: celebryci, bywalcy salonów, deweloperzy. Oferowano za niego małą fortunę, Nora pozostała jednak niewzruszona.

– Zamierzam umrzeć w tym domu – powtarzała. – Po co mi pieniądze? Znacznie ważniejsze są wspomnienia zaklęte w tych ścianach.

Nie żeby wszystkie jej wspomnienia były szczęśliwe. Jess wiedziała, że dzieciństwo babci było dalekie od sielanki. Rodzice Nory często bywali poza domem, a wychowaniem dziewczynki zajmowały się liczne nianie i guwernantki. Niektóre z nich najwyraźniej postawiły sobie za cel uprzykrzyć jej życie. Na szczęście Nora miała bogatą wyobraźnię. Ogród był całym jej światem, a w domu miała mnóstwo miejsc, w których mogła się ukryć. Jess przyszło do głowy, że babcia byłaby świetną pisarką, gdyby nie przekuła miłości do opowieści w ratowanie i odnawianie domów.

Nora wyjaśniła Mattowi swoją fascynację budynkami, tak jak zrobiła to lata temu w wywiadzie radiowym, w cyklu Women in Business. „Ludzie, którzy dorastają w starych domach, rozumieją, że budynki mają dusze. Mają swoje wspomnienia i tajemnice. Tak jak w przypadku ludzi, wystarczy uważnie słuchać. Język domów jest moim językiem ojczystym. Nauczył mnie tego Darling House, kiedy byłam mała”.

Czasami Jess zastanawiała się, czy dom znaczy dla Nory tak wiele, dlatego że był w jej życiu czymś solidnym i niezawodnym, kiedy brakowało jej rodziców. Sama coś o tym wiedziała.

– Myślę, że to najpiękniejszy dom, jaki kiedykolwiek widziałem – powiedział Matt, a Nora od razu go zaakceptowała, bo pokochanie Darling House było kluczem do jej serca.

W rozmowie z Jess wyznała jednak, że nie bardzo rozumie, dlaczego dwoje odnoszących sukcesy, dobrze sytuowanych ludzi postanowiło nie mieć dzieci.

– Świat jest przeludniony – odparła Jess, tylko na poły żartobliwie.

Nora odpuściła, choć tylko na jakiś czas. Z każdym mijającym rokiem, w miarę jak Jess nieuchronnie zbliżała się do czterdziestki, babcia wyrażała coraz większe zdumienie.

– Chodzi o Matthew? To on nie chce mieć dzieci? Bo wiesz, z mężczyznami jest inaczej. Oni mogą zaczekać. Gdybyś zaszła w ciążę, na pewno zmieniłby zdanie. A jeśli nie? Cóż… miałabyś dziecko. A uwierz mi, kiedy ma się dziecko, wszystko inne przestaje się liczyć.

Rada została udzielona przez telefon, więc Nora nie mogła zobaczyć, jak wnuczka przewraca oczami. Jess nie zamierzała z nią dyskutować, wiedziała, że to bez sensu. W swoich przekonaniach Nora była nieustępliwa. Miała tylko jedno dziecko, matkę Jess, Polly, i nieraz mówiła, że najbardziej w życiu żałuje tego, że nie mogła mieć więcej dzieci.

– Zawsze widziałam siebie z dużą rodziną, pełną kuzynostwa, bliższych i dalszych krewnych oraz dzieci. Niestety, nie było mi to dane. Miałam tylko twoją mamę i Bogu niech będą dzięki za nią, bo dzięki niej jesteś ty.

Jess uważała, że to strasznie smutne, że ktoś, kto mógł tyle zaoferować, miał tak nieliczną rodzinę. Wielokrotnie zastanawiała się, jak jej matka mogła być tak samolubna, żeby porzucić ją – dziesięcioletnią córkę – i swoją mamę. Wiedziała jednak, że nie powinna mówić o tym głośno. Nora nie należała do ludzi, którzy żyją przeszłością, i nie chciała, żeby robiła to Jess.

– Nie możemy dopuścić do tego, byśmy stali się ofiarami własnego dzieciństwa – powtarzała. – Nie można za wszystko obwiniać rodziców czy dzieci. Większość ludzi robi, co w ich mocy. Niestety, czasami to za mało.

To, czy matka Jess robiła wszystko, co w jej mocy, było kwestią sporną. Porzuciła córkę i przeniosła się na północ, do Queenslandu, żeby rozpocząć nowe życie.

– Nie chodzi o to, że cię nie kochała – powiedziała Nora, lojalna do bólu i zawsze broniąca córki. – Po prostu nie dawała sobie rady. Nie była gotowa na macierzyństwo. Była bardzo młoda, kiedy zaszła w ciążę. Inaczej jest, kiedy człowiek czeka i marzy o dziecku.

– Łatwo przyszło, łatwo poszło – rzuciła Jess.

– Skarbie, po co ten sarkazm? Zresztą wcale tak nie było. Polly nie mogła być matką, jakiej potrzebowałaś, i gdy się nad tym zastanowić, to bardzo szlachetne z jej strony, że miała tego świadomość. Poza tym wszystko dobrze się skończyło, prawda? Nieźle sobie radziłyśmy, ty i ja.

Radziły sobie znacznie lepiej niż nieźle.

Pasażerowie zaczęli wchodzić na pokład i Jess pokazała bilet uśmiechniętej stewardesie.

– Witamy z powrotem, pani Turner-Bridges. – Akcent kobiety natychmiast wytworzył między nimi pewną więź. – Leci pani z nami aż do Sydney?

– Tak.

– Miłego lotu do domu.

Wchodząc do rękawa lotniczego, Jess poczuła nagły zawrót głowy. Zimne powietrze z zewnątrz wdzierało się szczelinami do środka, przez co była boleśnie świadoma tego, że znajduje się w miejscu granicznym: między terminalem a samolotem, między państwami, a nawet między dwoma rozdziałami swojego życia. To przypomniało jej, jak w dzieciństwie chodziła z matką do parku na szczycie półwyspu. Była tam huśtawka, do której zawsze biegła najpierw. Lubiła stać na środku poziomej deski i tak długo balansować ciałem, aż osiągnęła idealną równowagę.

Na końcu rękawa zerknęła na dużą reklamę banku HSBC. Było na niej ogromne zdjęcie Piccadilly Circus. Pomyślała o swoim domu w Hampstead, o barze tapas, Rachel, domach przy Well Walk, Judy Green’s, księgarni Waterstones i parku Heath. To była jej okolica, jej życie, które jeszcze kilka godzin temu wydawało się takie realne, a teraz bardziej przypominało iluzję – cudowny sen, który rozpływał się za jej plecami, gdy wsiadała do samolotu.

Gdzie wszystko było jasne i gwarne, pachniało podróżą i istniało poza normami czasu. Jess znów była skupiona, bo na końcu tej podróży, dwadzieścia cztery godziny i kilka oceanów i kontynentów dalej, czekała na nią Nora. Niemal czuła, jak dom ją przyciąga, i wprost nie mogła się doczekać, aż poczuje pod stopami twardą ziemię po drugiej stronie.

ROZDZIAŁ CZWARTY

Adelaide Hills, 24 grudnia 1959

– Proszę powiedzieć jeszcze raz, panie Summers, co robił pan przy wodopoju?

Percy odpowiedział już na wszystkie pytania, lecz rozumiał, że policjanci muszą wykonać swoją robotę, więc westchnął i po raz kolejny opowiedział, co się stało. Siedział na posterunku przy West Road od kilku godzin. Po jakimś czasie szok ustąpił miejsca odrętwieniu i Percy stwierdził, że potrafi opisać szczegóły z nieco większym spokojem: co tam robił, co zobaczył, koszmarne godziny, które nastąpiły, gdy na miejscu zjawił się najpierw jeden, a później drugi stróż prawa.

Był jednak rozkojarzony i wyczerpany. Wczesna pobudka, długa droga powrotna ze Stacji, upał; myśli kłębiły mu się w głowie jak insekty o zmierzchu. Kiedy dotarł w opowieści do tego, jak zdecydował się podejść bliżej, zamiast zawrócić i jechać do miasta, po niebie przetoczył się pomruk burzy. Oto nadeszło załamanie pogody, przed którym ich ostrzegano.

– Podszedł więc pan do Turnerów, żeby co? Przywitać się?

– Tak.

– Czy znał ich pan osobiście, panie Summers?

Błyskawica przecięła niebo za oknem i Percy się wzdrygnął.

– Czy znał pan osobiście panią Turner i jej dzieci? – powtórzył policjant.

– Moja żona, Meg, i ja… – zaczął Percy, lecz zaraz urwał.

Meg będzie się zastanawiała, gdzie on się podziewa. Wczoraj wieczorem – miał wrażenie, że od tego czasu upłynęły całe wieki – zadzwonił do niej z farmy McNamarów i powiedział, że wyjedzie z samego rana. „Nie spóźnij się – poprosiła. – I jeśli wiesz, co dla ciebie dobre, nie zatrzymuj się po drodze”. Percy domyślał się, że coś planowała. Jeden z synów wspomniał coś o torcie urodzinowym.

– Moja żona…

– Chodzi o to, sierżancie – odezwał się Hugo Doyle, jeden z policjantów konnych, który stał oparty o ścianę przy otwartym oknie – że tutaj, w Tambilli, właściwie wszyscy wszystkich znają.

Policjant siedzący przy biurku naprzeciw Percy’ego – kiedy zjawił się przy wodopoju, przedstawił się jako sierżant Peter Duke – odchylił się na oparcie drewnianego krzesła. Należy pamiętać, że nie było to jego krzesło, tak jak posterunek nie był jego. Sierżant Duke przyjechał po południu z Adelaide. Najwyraźniej ktoś wysoko postawiony uznał, że sytuacja wymaga pomocy z zewnątrz.

Percy zastanawiał się, co o tym wszystkim sądzi sierżant Kelly, przy którego biurku siedzieli. Kelly był nowy w Tambilli i niedawno przyjechał z posterunku w Mount Barker. Czekało go trudne zadanie. Do niedawna był to teren Erniego Staffsmitha. Ernie przez lata, jeszcze za czasów dzieciństwa Percy’ego, pilnował porządku w mieście. Był imponującym mężczyzną, zarówno pod względem postury, jak i reputacji. Sprawiedliwym, choć surowym, z piersią wielką jak głaz i zmarszczkami na twarzy głębokimi jak załamania w starym siodle. Jako dzieci wszyscy żyli w strachu przed wyłaniającym się nagle cieniem sierżanta Staffsmitha.

Niespodziewanie Percy’ego ogarnęła tęsknota za starszym policjantem. Zapomniał o tym, jak dostawał w skórę, o surowych napomnieniach i skargach, jakie wpływały do rodziców. Brak stróża prawa, którego pamiętał z dzieciństwa, wydawał się metaforą niestałości wszechrzeczy: słonecznych popołudni, szczęścia, ludzkiego życia. Wszystko to było takie ulotne.

– A więc pan znał panią Turner osobiście?

Erniemu Staffsmithowi z pewnością nie spodobałoby się, że jego miejsce zajmuje ktoś spoza miasta.

– Ja i żona prowadzimy sklep spożywczy – odparł Percy. – Dostarczaliśmy państwu Turnerom jedzenie i inne towary, odkąd zamieszkali przy Willner Road.

– Czyli od jak dawna?

– Od jakichś czternastu lat. Przyjechali po wojnie.

– Pańska żona przyjaźniła się z panią Turner?

– Meg przyjaźni się ze wszystkimi.

Sierżant Duke zapisał coś i powoli narysował na kartce długą prostą linię. Rękawy koszuli podwinął do łokci, odsłaniając bladą nierówną bliznę na lewym przedramieniu.

– Czyli zobaczył pan rodzinę, która urządziła sobie piknik pod drzewem, i podszedł pan się przywitać.

Percy pokiwał głową.

– Byłoby niegrzecznie, gdybym tego nie zrobił, tym bardziej że przyprowadziłem Blaze do wodopoju, który znajduje się na ich ziemi.

– To niecodzienne?

Percy już to wyjaśniał. Tłumaczył, że od czasu do czasu, kiedy wracał na południe, prowadził Blaze wzdłuż strumienia. Był cierpliwym człowiekiem, ale czuł, że ogarnia go frustracja. Kiedy opuszczali Wentworth, słyszał, jak sierżant Kelly mówił, że trzeba zwołać miejscowych mężczyzn. Wolałby teraz być razem z nimi i pomagać w poszukiwaniach, zanim pogoda się załamie, zamiast siedzieć tutaj, w tym dusznym małym pomieszczeniu.

– Panie Summers?

– Nie. To nie było nic niezwykłego. Ale rzadko tam kogokolwiek widywałem.

– Mówił pan wcześniej, że od początku czuł pan, że coś jest nie w porządku. – Sierżant Duke przechylił się nad biurkiem. – „Szósty zmysł”, tak pan to ujął.

Nawet teraz Percy poczuł na skórze nieprzyjemne mrowienie, gdy przypomniał sobie, jak szedł w górę zbocza ku Turnerom.

– Miałem dziwne przeczucie. Już kiedyś, raz czy dwa, czułem coś podobnego. W buszu. Wszystko wydawało się nieruchome. Martwe.

Twarz sierżanta Duke’a pozostała obojętna.

– Czy zauważył pan coś dziwnego? Coś szczególnego zwróciło pańską uwagę?

– Nic, co bym zapamiętał.

– Nic nie wskazywało na to, że piknik został w jakiś sposób zakłócony?

– To znaczy?

– Czy coś wskazywało na to, że był tam ktoś jeszcze?

Percy szukał w pamięci czegoś, co mogłoby o tym świadczyć.

– Nie sądzę – odparł w końcu.

– Zauważył pan jakieś ślady?

Pamiętał, że mężczyźni w Wentworth mówili coś o psach, ale ich słowa uleciały mu z głowy. Zresztą nie wiedział, jaki to mogło mieć związek ze strasznymi wydarzeniami przy wodopoju. Teraz jednak przypomniał sobie ostatnie ataki, do których doszło w mieście. Ktoś kradł kury, a pewnej nocy z zagrody McKenziech zginęło jagnię. Pomyślał też o mężczyznach, którzy przeczesywali okolice. Nagle zrozumiał, skąd to pytanie, i zrobiło mu się niedobrze.

– Nie pamiętam. Nie zauważyłem, przepraszam.

– To nic, panie Summers. Jeśli coś pan sobie przypomni, zawsze może pan do nas wrócić. Proszę jeszcze raz po kolei opowiedzieć, co się stało, kiedy podszedł pan do tej rodziny. Mówił pan, że w pierwszej kolejności podszedł pan do pani Turner i stwierdził, że nie oddycha.

Percy lewą ręką dotknął palców prawej. Dziwne, jak brak czegoś potrafi zostawić ślad.

– Tak.

– Sprawdził pan, czy dzieci oddychają?

– Nie.

– A zajrzał pan do wiklinowego kosza, który wisiał na drzewie?

– Nie.

– Co: nie, panie Summers?

– Nie podchodziłem do drzewa.

Percy do końca życia miał przeklinać się za to przeoczenie. Stał z boku, kiedy policjanci dokonali odkrycia. Obserwował policyjnego fotografa, chudego młodego człowieka w jasnobrązowym garniturze i okularach z ciemnymi oprawkami, którego przysłano z Adelaide, żeby obfotografował miejsce zdarzenia: całą scenę, zbliżenie na okruchy pozostawione na talerzach. Nadgarstek, kostkę, każdy zrzucony but. Czekał, aż się obudzi i uświadomi sobie, że to wszystko mu się śniło, kiedy spod wierzby dobiegł oszalały krzyk: „Jest pusta! Dziecko zniknęło!”.

– Ale zauważył pan kosz na drzewie, panie Summers?

– Widziałem kosz zawieszony na gałęzi, ale nie… nie przyszło mi do głowy, żeby zajrzeć do środka. – Percy’emu zaschło w ustach. – Kiedy uświadomiłem sobie, co się wydarzyło, myślałem wyłącznie o tym, żeby wezwać pomoc.

– Dlatego udał się pan prosto do domu państwa Hughesów?

To też już przerabiali.

– Wiedziałem, że Alastair, pan Hughes, ma samochód i telefon i że on i Esther prawdopodobnie będą w domu.

– Jeśli dobrze pamiętam, mówił pan, że Alastair Hughes jest miejscowym prawnikiem.

– Tak.

– Czyli pojechał pan na Willner Road pod numer… – sierżant Duke zajrzał do swoich notatek – sto sześć i zastał pan państwa Hughesów w domu.

Percy załomotał do drzwi. Kiedy Esther Hughes otworzyła mu i spojrzała na niego przez okulary w kocich oprawkach, od razu się domyśliła, że stało się coś bardzo złego. Ruchem ręki zaprosiła go do środka i zawołała męża. Alastair wyszedł z pokoju, w dłoni trzymał długopis. Percy pamiętał, że prawnik miał skarpetki nie do pary.

– Czy może pan powtórzyć, co pan powiedział państwu Hughesom? – spytał sierżant Duke.

– Powiedziałem im, co zobaczyłem.

– Jeśli to nie problem, czy mógłby pan powtórzyć to dokładnie? Używając tych samych słów?

Percy zamknął oczy, usiłując się skupić.

– Powiedziałem, że pani Turner i jej dzieci są przy wodopoju. Że musiał zdarzyć się jakiś wypadek. I że pani Turner nie oddycha.

– Wypadek. – Sierżant Duke postukał się długopisem w brodę. – Ciekawe. – Odchylił się na oparcie krzesła, a jego wzrok spoczął na gipsowym gzymsie łączącym ścianę z sufitem. W końcu przypomniał sobie, że prowadzi przesłuchanie, zerknął na zegarek i rzucił: – Proszę mówić dalej, panie Summers. Był pan w domu państwa Hughesów.

– Alastair, pan Hughes, zadzwonił natychmiast na policję.

– I obaj wróciliście na miejsce zdarzenia?

– Pojechaliśmy samochodem Alastaira. Na miejscu spotkaliśmy sierżantów Kelly’ego i Doyle’a.

Stojący pod ścianą Hugo Doyle posępnie skinął głową, kiedy sierżant przewrócił kilka kartek w swoim notesie.

– Cierpliwości – powiedział.

Widoczny w oknie za plecami sierżanta Duke’a świat pogrążył się w mroku. Zawieszona nad biurkiem żarówka odbijała się w jednej z matowych szyb. W szczelinie otwieranego pionowo okna Mount Lofty pojawiało się i znikało, gdy błyskawice przeszywały ciemnogranatowe niebo.

To pasmo było dla niego jak kompas i Percy nawet we śnie potrafiłby narysować jego kontury. Żyjące na równinach ludy Kaurna wierzyły, że dawno, dawno temu ich potężny przodek, olbrzym, został zabity, a jego ciało, upadając, przybrało formę pasma górskiego, uszy zaś dały początek bliźniaczym szczytom Mount Lofty i Mount Bonython. Jimmy Riley opowiedział mu tę historię, kiedy biwakowali niedaleko Clelandu. W blasku ognia jego twarz wyrażała zagubienie i dumę.

Jimmy na pewno brał udział w poszukiwaniach. Był najlepszym tropicielem po tej stronie Alice Springs. Młody Eric Jerosch również znał się na rzeczy. Starszy o kilka lat od starszego syna Percy’ego, Eric szkolił się na konstabla, ale zgłosił się na instruktora skautów w Piccadilly Valley i znał wzgórza niemal tak dobrze jak Percy.

Wiatr przybrał na sile i Percy słyszał drapanie gałęzi o metalowy dach. Ciepły podmuch przyniósł woń deszczu wsiąkającego w spieczoną ziemię. Gdzieś niedaleko zaczęło już padać. Percy się niecierpliwił. Wolałby szukać dziecka, niż siedzieć w dusznym pokoju.

W chwili gdy sierżant Duke zamknął notatnik, stado kakadu, jak na umówiony znak, ze skrzekiem poderwało się do lotu w poszukiwaniu schronienia.

– To wszystko na dziś, panie Summers – powiedział sierżant. – Na pewno chce pan już wrócić do domu. Moja żona też prawdopodobnie zastanawia się, gdzie się podziewam.

Percy podniósł się z krzesła. Mięśnie miał napięte od jazdy konnej, od upału i ze zdenerwowania. Gdy się pochylił, żeby wziąć torbę, którą postawił przy biurku, zatoczył się lekko.

– Jeszcze jedno, panie Summers. Przed wyjściem proszę zostawić informację o rozmiarze i rodzaju pańskich butów – dodał sierżant Duke i skinął głową.

– Odprowadzę cię. – Hugo Doyle położył ciężką rękę na plecach Percy’ego i obaj wyszli z pokoju przesłuchań na wąski korytarz. Szli w milczeniu aż do recepcji, gdzie Doyle rzucił ściszonym głosem: – Wybacz, Perce. Przysłali nam tutaj ważniaków z Adelaide.

Percy pokiwał głową ze zrozumieniem.

– Zrobię wszystko, żeby pomóc.

– Straszna sprawa. Człowiek w życiu by się nie spodziewał, że znajdzie ich wszystkich leżących pod drzewem.

Lucy Finkleton siedziała za biurkiem. Za jej plecami, na rozpiętym między gwoździami sznurku, wisiały kartki bożonarodzeniowe. Widząc ich, wstała sztywno i posłała im coś, co miało wyglądać jak uśmiech.

– Witaj, Perce.

– Cześć, Luce.

W dzieciństwie chodzili razem do szkoły. Percy pamiętał, jak oznajmiła całej klasie, że rusza jej się ząb, a potem płakała, bo połknęła go, jedząc lunch.

– Lucy – zwrócił się do niej Doyle – czy mogłabyś sporządzić notatkę na temat butów Percy’ego? – Kiedy szukała na biurku kartki, spojrzał na Percy’ego. – Musimy sprawdzić, czy po tym, jak odszedłeś, nie pojawił się tam ktoś inny.

Percy podał Lucy szczegóły i zanotowała je starannym pismem. Potem wyszła zza biurka, żeby sporządzić obrys buta. Gdy pochylała się nad kartką, zauważył w jej brązowych włosach pierwsze pasma siwizny.

– Pozdrów ode mnie Meg – powiedziała, kiedy skończyła. – Zadzwoniłam do niej wcześniej, żeby uprzedzić ją, że się spóźnisz, a Alastair Hughes dzwonił z informacją, że Blaze jest u niego w stajni. Nie musisz się spieszyć, żeby ją odebrać. Zrobisz to, kiedy będzie ci pasowało. – Urwała na chwilę, po czym dodała głosem niewiele głośniejszym od szeptu: – Taka straszna rzecz. To okropne, że coś tak potwornego wydarzyło się w naszej okolicy.

Percy już miał jej przytaknąć, gdy usłyszał, że ktoś go woła.

– Panie Summers?

Odwrócił się i zobaczył sierżanta Duke’a stojącego na końcu korytarza.

Dopiero teraz Percy zauważył, jaki wysoki jest Duke. Dół jego jasnych spodni był zabrudzony, a buty pokrywała warstwa kurzu.

– Jeszcze jedno, zanim pan wyjdzie. Mówił pan, że pański syn spotykał się z najstarszą córką Turnerów? – Zerknął na notes, a zaraz potem spojrzał znad okularów na Percy’ego. – Z Matildą Turner?

– Przyjaźnili się. Chodzili razem do szkoły. Wie pan, jak to dzieciaki.

Sierżant Duke nie dał po sobie poznać, czy wie, czy nie. Zapisał coś i spytał:

– Jak ma na imię pański syn?

Uwagę Percy’ego przykuły wiszące na ścianie kartki świąteczne, zrobione przez dzieci z miejscowej szkoły. Maud McKendry lata temu zapoczątkowała taką tradycję, by okazać ducha wspólnoty i zebrać pieniądze dla tych, którzy mieli w życiu mniej szczęścia. Jego synowie brali udział w tej akcji, kiedy byli młodsi. Pamiętał, jak siedzieli przy kuchennym stole z rozrzuconymi po blacie kolorowymi kredkami, mając głowy pełne zabawnych pomysłów. Zdawało się, jakby to było wczoraj – albo sto lat temu.

– Panie Summers?

Deszcz tłukł o żelazny dach posterunku.

– Kurt – odpowiedział Percy.

Czuł, jakby ostre krawędzie imienia syna utknęły mu w gardle. Cztery litery, ciężkie od miłości, nadziei i marzeń. Wypowiadanie go na głos w takim miejscu brzmiało jak bluźnierstwo. Miał ochotę wyciągnąć ręce i zamknąć to imię w dłoniach; zatrzymać je dla siebie, ukryć przed wzrokiem policjanta z miasta.

– Dziękuję, panie Summers – rzucił sierżant Duke. Jego twarz nie zdradzała żadnych emocji. – Na razie to wszystko.

ROZDZIAŁ PIĄTY

Deszcz padał w świetle ulicznych latarni, gdy Percy szedł główną ulicą Tambilli. Spodnie miał mokre, a wielkie krople stukały o rondo jego kapelusza. Kiedy opuścił posterunek, przez chwilę stał w ciemności, z twarzą zwróconą do nieba. Doyle musiał go widzieć, bo wychylił się na zadaszony podest.

– Podrzucić cię, Perce? – zawołał, przekrzykując deszcz. – To żaden kłopot, stary. Mam samochód na tyłach budynku.

Percy podziękował i odmówił. Wolał iść pieszo. Mieszkał niedaleko i potrzebował czasu, żeby przed powrotem do domu odciąć się od tego, co zobaczył po południu.

Ulica była wyludniona. W herbaciarni Betty Diamond paliło się światło, a w barze hotelu Tambilla po drugiej stronie ulicy siedziało kilka osób. Znacznie mniej niż zwykle. Zapewne połowa mieszkańców nadal prowadziła poszukiwania. Takim właśnie miasteczkiem była Tambilla. Ludzie tutaj lubili sobie pomagać bez względu na dzielące ich różnice. Kiedy Percy razem z Doyle’em i sierżantem szedł na posterunek, zauważył wielebnego Lawsona i innych, którzy zgromadzili się przy Willner Road. Wieści szybko się rozniosły. W Tambilli trudno było zachować coś w tajemnicy.

W oknach niektórych domów płonęły bożonarodzeniowe świece. Najwyraźniej do Hills dotarła tradycja, która rozpoczęła się kilka lat temu w Lobethal, gdzie w większości sklepów – i w niektórych domach – zapalano światełka dla uczczenia nadchodzących świąt. Ludzie lubili takie rzeczy. Słyszał, że niektórzy wybierali się, żeby je obejrzeć, wyposażeni w kosze z jedzeniem i koce piknikowe. Kurt wspomniał coś, że chciałby pojechać tam z Matildą Turner. W przeddzień wyjazdu Percy’ego do Stacji spytał ojca, czy będzie mógł pożyczyć pick-upa. Udawał, że to nic takiego, ale Percy wyczytał z jego twarzy, że chłopak się denerwuje. On i Matilda przyjaźnili się od dziecka, należeli do grupy dzieciaków, które razem chodziły do szkoły i spędzały weekendy nad wodopojem albo w pobliżu starej kopalni. Lecz w ostatnich miesiącach Percy wyczuwał, że sprawy między nimi zrobiły się poważniejsze. Trudno powiedzieć, co właściwie się zmieniło. Kiedy byli razem, jak gdyby oddzielała ich od świata niewidzialna bariera; tak bardzo skupiali się na sobie, że nic innego dla nich nie istniało. Później zobaczył na biurku Kurta wisiorek leżący w pudełeczku wśród podręczników i zapisanych starannym pismem notatek.

– Ładny – zauważył mimochodem.

Gdyby nawet nie wiedział, z myślą o kim został kupiony, rumieniec na twarzy Kurta mówił sam za siebie.

To było w ubiegłym tygodniu. Dziś ujrzał ten sam wisiorek na szyi Matildy Turner – misternej roboty medalion spoczywający w zagłębieniu jej szyi. No proszę, a jednak chłopak to zrobił, pomyślał przelotnie, nim szok i niedowierzanie zepchnęły tę myśl na dalszy plan.

Chryste! Percy wyciągnął rękę, żeby oprzeć się o pień mijanego właśnie potężnego dębu. To, co zobaczył… groza tego, co wydarzyło się przy wodopoju… Sięgnął do kieszeni koszuli po papierosa.

Rzucił palenie kilka lat temu, lecz Esther Hughes poczęstowała go papierosem, kiedy wychodził; wypalił go tak łapczywie, że dała mu jeszcze kilka.

Stojąc pod drzewem, wyjął zapałki, przypalił papierosa i głęboko zaciągnął się dymem. Zastanawiał się, co miało znaczyć ostatnie pytanie, które zadał mu sierżant Duke. Zagadnął o to Doyle’a, kiedy stali przed posterunkiem.

– O co mu chodziło? – spytał, wskazując na budynek. – Co to ma wspólnego z Kurtem?

– Z Kurtem? – Doyle zmarszczył brwi, a na jego twarzy odmalowało się szczere zdumienie. – Nie ma się czym martwić. Ważniak z miasta chce postawić kropkę nad i.

Ale coś w sposobie, w jaki sierżant Duke stał na korytarzu i zapisywał w notatniku imię Kurta, sprawiło, że serce Percy’ego ściął lód. Wciąż rozmyślał o chwili milczenia w trakcie przesłuchania i o tym, jak Duke powtórzył słowo „wypadek” w odniesieniu do tego, co wydarzyło się na terenie posiadłości Wentwortha. „Ciekawe”, powiedział, jakby coś takiego w ogóle nie przyszło mu do głowy.

Tylko co to było, jeśli nie straszny wypadek? Jak mogło się to zdarzyć? I jaki to miało związek z Kurtem?

W świetle pobliskiej lampy zmaterializował się nagle czarny kot i chwilę później czmychnął na drugą stronę ulicy. Percy zgasił ostatniego papierosa o pień drzewa i ruszył dalej. To nie mogło mieć nic wspólnego z Kurtem. Po prostu nie mogło. Tak jak mówił Doyle, miastowy policjant próbował rozeznać się w sytuacji.

Jedno Percy wiedział na pewno: jego syn będzie zdruzgotany. Kurt był skrytym chłopakiem, poważnym i troskliwym. To Marcus był wybuchowy, reagował szybko i przesadnie, niezależnie od tego, czy cieszył się, czy złościł. Kurt wolał nie okazywać uczuć; zawsze taki był, nawet jako dziecko. Percy uświadomił sobie, że syn pewnie wie już o wszystkim. W małych miasteczkach wieści roznosiły się lotem błyskawicy. Poczuł ukłucie bólu, gdy przypomniał sobie, jak tulił do piersi kruche, maleńkie dzieciątko, które przyszło na świat sześć tygodni za wcześnie.

Tuż za kałużą światła ulicznej latarni dostrzegł sklep i namalowane na daszku litery:

Sklep spożywczy

Summers i Synowie

Litery „owie” na końcu słowa „synowie” były bardziej błyszczące od reszty. Za dnia różnica nie była aż tak widoczna, ale w żółtawym świetle lamp biała farba zdawała się lśnić, podczas gdy reszta zdążyła już zmatowieć. To Meg zaproponowała tę zmianę.

– Chłopcy rosną, Perce – powiedziała. – Pomagają, mają tu swój udział. Ani się obejrzysz, jak skończą szkołę. Więc można załatwić to już teraz.

Percy nie do końca się z nią zgadzał – miał własne zdanie o tym, co chłopcy mogą robić po ukończeniu szkoły – ale też nie do końca się nie zgadzał, a ponieważ z nich dwojga to Meg zawsze była bardziej dynamiczna – szybciej działała, łatwiej wpadała w złość i w ogóle wszystko robiła szybciej – niedługo potem zaprosili Teda Holmesa zajmującego się malowaniem liter na szyldach.

– Mam wrażenie, że nie dalej jak wczoraj wspinałem się na ten daszek – powiedział Holmes i roześmiał się suchym, chrapliwym śmiechem palacza. – Ale ból w stawach pewnie powie mi coś innego.

Tak naprawdę od ostatniej zmiany minęło już dwadzieścia pięć lat. Percy pamiętał to jak dziś. Miał mniej więcej siedemnaście lat i wracał z dostawy gdzieś z okolic Nairne, kiedy zobaczył rodziców i pana Holmesa, którzy stali przed sklepem, dokładnie tu, gdzie on teraz. Ojciec przywołał go do siebie i przyjrzał mu się z uwagą, zupełnie jakby go oceniał, i w końcu oznajmił, że podczas nieobecności syna zaszło „kilka zmian”. Percy spojrzał we wskazane przez ojca miejsce, na wyciętą w półksiężyc deskę nad daszkiem budynku, i zobaczył, że szyld „Sklep spożywczy Summers” zmienił nazwę na „Sklep spożywczy Summers i Syn”.

– To firma rodzinna – powiedział ojciec. – I należało umieścić cię obok mnie.

Harry Summers był człowiekiem, który przez całe swoje życie ciężko harował i rzadko okazywał emocje, więc wzruszenie na jego twarzy zdumiało Percy’ego. Potrzebował chwili, by zrozumieć, że ojciec jest dumny. Odkrycie to szczerze go zaskoczyło i nie bardzo wiedział, jak zareagować.

Ojciec przerwał krępującą ciszę.

– No co? Nie podoba ci się?

– Nie, tato, jest piękny. – Percy zdołał się uśmiechnąć. – Wygląda wspaniale.

Widział, że zdaniem ojca dostąpił wielkiego zaszczytu. Zmiana była jednak czymś więcej niż tylko symbolicznym gestem. Coś, co do tej pory było niejasne, w końcu przybrało wyraźny kształt: rodzice Percy’ego spodziewali się, że w przyszłości to on przejmie sklep. Miał ich zastąpić i podążać szlakiem, który dla niego przetarli. Jego życie zostało zaplanowane, określono granice.

Kiedy stojąca na chodniku matka uśmiechnęła się do niego z satysfakcją, Percy poczuł, że ogarnia go panika, i przez chwilę zdawało mu się, że tonie. Ale nie miał serca ani nie znajdował słów, by powiedzieć rodzicom, że nie jest pewny, czy chce pozostać w Tambilli i pracować w sklepie; że jest wiele rzeczy, których chce się nauczyć, i miejsc, do których chciałby pojechać. Ojciec by tego nie zrozumiał.

Percy uznał, że nie ma potrzeby cokolwiek mówić. Przecież nie miał planu podróży ani pomysłu na to, co chciałby robić w życiu. Zawsze nosił w kieszeni notes, w którym zapisywał różne pomysły, a także informacje o piramidach w Gizie, kanałach w Wenecji, olbrzymich sekwojach w Ameryce Północnej i gorących źródłach w Reykjavíku. Była tam również lista miejsc z jego ulubionych powieści: angielskie wioski, ślady Jane Austen w Bath, uliczki w Londynie i Paryżu. Ale to wszystko wciąż pozostawało marzeniem. Na razie nie było go stać na podróże, potrzebował pracy. Po co miał denerwować rodziców? Zaczeka i znajdzie sposób, żeby jakoś im o tym powiedzieć.

Nie zdawał sobie sprawy, że kiedy zgromadzi już na koncie wystarczającą sumę pieniędzy, będzie musiał pomyśleć także o Meg. Wieczorami, przy fajce, ojciec coraz częściej wypytywał, kiedy syn w końcu się z nią ożeni. Z początku Percy zbywał te pytania. Nie chodziło o to, że nie chciał żenić się z Meg; po prostu było tyle rzeczy, które chciał zrobić najpierw. Zawsze zakładał, że Meg pragnie tego samego.

Pewnego wieczoru, kiedy wracali samochodem z kina po seansie Psa Baskerville’ów, Percy powiedział jej o pieniądzach, które zaoszczędził, i zaproponował, że może kupiliby za nie dwa bilety do Anglii. Czytał w gazetach o napiętej sytuacji w Europie, był jednak pewien, że Adolf Hitler pójdzie po rozum do głowy. Nikt – nawet on – nie chciał przecież kolejnej wojny.

Meg spojrzała na niego, jakby był szalony, po czym roześmiała się.

– Przez chwilę myślałam, że mówisz poważnie. – Mocniej ścisnęła go za rękę i z uśmiechem zadowolenia odchyliła się na oparcie siedzenia pasażera. – Ale to cudownie, że udało ci się tyle odłożyć – ciągnęła rozmarzonym głosem. – Kiedy się pobierzemy, będziemy mogli zbudować nieduży dom, tylko dla nas.

A kilka tygodni później przekazała mu wieści, które tłumaczyły, dlaczego w ogóle nie brała pod uwagę podróży na drugi koniec świata. Pobrali się wkrótce potem, zanim ciąża zaczęła być widoczna. Percy miał wówczas dwadzieścia dwa lata, a Meg osiemnaście. Zamieszkali w powozowni na końcu parceli, za sklepem i domem rodziców.

Percy, który marzył o tym, żeby zobaczyć wieżę Eiffla i wędrować nadbrzeżnymi ścieżkami Kornwalii, uświadomił sobie, że pora stać się mężczyzną i porzucić dziecinne mrzonki. Los obdarzył go prawdziwym szczęściem, które mogło go nie spotkać przez te jego słabe, chwiejne nogi. Tymczasem poślubił Meg, miał stałą, dobrze płatną pracę i dom w uroczym miasteczku, gdzie wszyscy wiedzieli, kim jest. A teraz zostanie ojcem.

Czasem, w chwilach zwątpienia, kiedy wyglądał przez okno i zatapiał się w marzeniach o dalekich miejscach, przypominał sobie słowa matki, które powiedziała w pewien upalny dzień, siedząc na skraju jego łóżka. „Możesz podróżować na inne sposoby”.

Mówiła prawdę. Miał książki i nie było w wyobraźni miejsca, którego nie mógłby odwiedzić.

Percy ruszył przez ulicę w stronę sklepu, otworzył furtkę i wszedł na ścieżkę biegnącą wzdłuż kamiennego budynku. Wokół panowała upiorna cisza. Przez ostatnie piętnaście lat pokonywał tę drogę w towarzystwie psa, Buddy’ego, który zawsze wybiegał mu na spotkanie. Na myśl o stracie przyjaciela poczuł dojmujący ból.

Dom, w którym mieszkali – w którym mieszkał kiedyś z rodzicami – znajdował się za sklepem, pośrodku wąskiej, prostokątnej działki. W środku paliło się światło, złotawe i ciepłe, lecz niezbyt jasne. Percy się zawahał. Nim przekroczy próg, chciał nacieszyć się spokojem tego miejsca, gdzie razem z Meg wychowywali chłopców, gdzie łatał pęknięcia w ścianach, gdzie wspólnie świętowali urodziny i w równym stopniu rozdawali pochwały, jak i nagany.

Podszedł do okna. Pokój był pusty, ale w kącie stała choinka, przystrojona ozdobami, o które tak bardzo dbała Meg. Przez lata chłopcy zrobili w szkole mnóstwo łańcuchów, a ona zachowała je wszystkie i każdego roku zawieszała je z takim pietyzmem, jak gdyby zapłaciła za nie fortunę w jednym z eleganckich sklepów w Adelaide.

Percy przytknął dłoń do szorstkiej kamiennej ściany. Widok za szybą był pełen domowego ciepła. Nagle ogarnęło go poczucie dojmującej samotności. Zupełnie jakby świat, który znał, i bezpieczeństwo, w które wierzył, rozpadły się i uleciały. Poczuł się zbrukany. Przez ten dzień, przez wszystkie lata, które przywiodły go do tej chwili, przez to, co ujrzał dziś po południu, przez widok ciał na kocu piknikowym. Przez martwą ciszę i bezruch tamtej chwili. Dobry Boże, już zawsze będzie miał przed oczami ten widok.

Nie mógł jednak zawrócić. Wejdzie do domu, zdejmie buty i ustawi je pod ścianą, tak jak robił to zawsze. Przyniesie prezenty, które ukrył, zanim wyjechał do Stacji, i umieści je pod choinką, żeby jego bliscy otworzyli je jutro rano. Znajdzie starszego syna i zrobi, co tylko będzie mógł, żeby go wesprzeć. A później się umyje, położy się do łóżka i będzie czekał na wschód słońca w ten najświętszy dzień roku.

Nacisnął klamkę i kiedy wszedł do przedpokoju, wsunął rękę do kieszeni, gdzie schował małego drewnianego ptaszka, którego kupił w Hahndorfie, nim cały jego świat wywrócił się do góry nogami.

Lecz kieszeń była pusta.

Gdzieś, nie wiadomo jak, w całym tym zamieszaniu zgubił maleńką figurkę.

CZĘŚĆ DRUGA

ROZDZIAŁ SZÓSTY

Sydney, 10 grudnia 2018

Jess odprowadziła wzrokiem odjeżdżającą taksówkę, po czym raz jeszcze zerknęła w poranne niebo. W porównaniu z gęstą od spalin, przesiąkniętą wilgocią londyńską kopułą niebo w Sydney wydawało się jasne, błękitne i zdumiewająco odległe. Zauważyła samolot lecący nad oceanem – przybliżającą się białą kropkę.

Zaledwie trzy godziny temu to ona siedziała w jednej z takich kropek. Lot był długi, a gonitwa myśli nie pozwalała jej zasnąć, ale dobrze wykorzystała ten czas, opracowując szkic artykułu. Obejrzała kilka filmów, powłóczyła się po gwarnym rozświetlonym lotnisku Changi, a podczas drugiego lotu, gdzieś nad Indonezją, zasnęła i obudziła się dopiero wtedy, gdy stewardesa pochyliła się nad nią, żeby podnieść zasłonę w oknie.

Po sztucznym mroku kabiny dziwnie było zobaczyć wschód słońca, które niczym płynne złoto rozlewało się na horyzoncie. Daleko w dole, na powierzchni oceanu, migotały srebrne punkciki i gdy Jess, mrużąc oczy, spojrzała w przestwór błękitu, poczuła tęsknotę. Pacyfik: ocean jej dzieciństwa. Gdy tak patrzyła, promienie słońca dosięgły widocznej w oddali linii brzegowej, która najpierw przypominała opary mgły, następnie dziecięce bazgroły, aż w końcu, w miarę jak samolot zniżał lot, przemieniła się w znajomy krajobraz nadbrzeżnych przedmieść. Jess ujrzała ulice, parki i budynki, a gdzieś między nimi miejsce, w którym stała teraz: Darling House, ukryty w ogrodzie na przycupniętych wśród klifów przedmieściach Sydney.

Wbiła w klawiaturę kod bezpieczeństwa, z nadzieją, że nie został zmieniony, i odetchnęła z ulgą, gdy brama się otworzyła. Kiedy ciągnąc za sobą walizkę, szła w górę wysadzanego agapantami podjazdu i dalej, przez palmowy zagajnik, przypomniała sobie, jak przyjechała tu po raz pierwszy i wlokąc mały bagaż, szła między drzewami. Tamtego dnia była z nią matka. Jess sądziła, że przyjechała w odwiedziny; nie miała pojęcia, że oto rozpoczyna zupełnie nowe życie.

Kiedy pokonała ostatni zakręt, po drugiej stronie wysypanego żwirem okrągłego placu do zawracania pojawił się dom Nory, równie okazały jak zawsze. Jak na ironię, to właśnie majestat tego domu zdumiał ją najbardziej pamiętnego dnia w dzieciństwie. Dziesięcioletniej wówczas Jess Darling House wydawał się baśniową budowlą, wysoką i elegancką, z lśniącym drewnianym sidingiem i plątaniną gałęzi wisterii. Najdłuższe konary najwyższych drzew tworzyły przed domem łukowato sklepione proscenium, zielony trawiasty dywan opadał na wszystkie strony, a na zachodnim zboczu widać było okrągłą sadzawkę z lśniącymi liśćmi lilii wodnych i pełnym gracji kamiennym posążkiem. Wszystko razem sprawiało wrażenie, jakby to miejsce zostało oddzielone od reszty świata.

A w centrum tego wszystkiego zawsze była Nora.

Jess odruchowo spojrzała na szerokie betonowe schody, wiodące na rozległą werandę, dziś jednak nie było na nich babci.

Pani Robinson mówiła, że zostawiła pod wycieraczką zapasowy klucz, lecz Jess nie był potrzebny. Wciąż miała ten, który nosiła przy sobie przez całe liceum i na studiach. Po przeprowadzce do Londynu przypięła go do breloczka, chociaż był to duży wiktoriański klucz z mnóstwem misternych zdobień na jednym końcu i mosiężnymi ząbkami na drugim. Wieść o tym ucieszyła Norę.

– Dobra dziewczynka – powiedziała. – Miej go zawsze przy sobie. Ktoś, kto wraca do domu, nie powinien do niego pukać.

Dorastając tutaj, Jess otrzymywała wiele takich pouczeń. Babcia była nieprzejednana w swoich przekonaniach. Na dole, w salonie obok kuchni, wisiał nad kanapą portret młodej Nory. Czasami, odrabiając pracę domową, Jess zerkała na niego i zastanawiała się, czy ta wielkooka dziewczyna z gęstymi bujnymi włosami i rozsianymi na nosie bladymi piegami już wtedy myślała tak trzeźwo jak teraz.

Przyjechawszy do Darling House, by tu zamieszkać, Jess starała się dorównać jej pewnością siebie. Choć miała dopiero dziesięć lat, wiedziała, że to jedna z wielu rzeczy, którymi różnią się od siebie jej matka i babka. Podczas gdy Polly analizowała każdą, nawet najbardziej błahą, sprawę, oglądając ją ze wszystkich stron i rozkładając na czynniki pierwsze, a następnie zadręczała się myślami, że podjęła złą decyzję, Nora miała na wszystko gotową odpowiedź i machnięciem ręki zbywała wszelkie wątpliwości. „W dziewięćdziesięciu dziewięciu przypadkach na sto mam dziewięćdziesiąt dziewięć procent racji”, mówiła. Nigdy nie zmieniała raz podjętej decyzji. „Nie ma sensu oglądać się za siebie – powtarzała. – Po prostu podejmij decyzję i zaufaj sobie, że postąpiłaś słusznie”.

Jess próbowała żyć zgodnie z tą zasadą, ostatnio odkrywała jednak wokół siebie coraz więcej odcieni szarości. I choć jako dziennikarka powinna zachowywać otwarty umysł, żeby rzetelnie relacjonować to, co widzi i słyszy, a nie to, co myśli i czuje, coraz częściej kwestionowała różne rzeczy, także w życiu prywatnym. Nauczyła się ważyć decyzje tak ostrożnie, że żadna z szalek nigdy nie przechyliła się zanadto, i często nie mogła spać, rozmyślając, czy słusznie postąpiła. Niepokoiło ją to, bo skłonność do samokrytyki to jedno, a paraliż analityczny to zupełnie coś innego.

Dobiegający z ogrodu krzyk sroki obudził w Jess wspomnienia z dzieciństwa. Zerknęła w prawo i zobaczyła czarno-białego ptaka przycupniętego na stojącym w sadzawce posążku. W Anglii też były sroki – Jess często widywała je w parku Hampstead Heath – ale chociaż miały tę samą nazwę, różniły się od swoich kuzynek z antypodów: były mniejsze, ładniejsze i bardziej krzykliwe. Ta patrzyła wprost na nią. Jess przechyliła głowę i przez moment ona i sroka mierzyły się wzrokiem. Chwilę później ptak rozpostarł skrzydła i odleciał.

Jess przecięła okrągły plac i ruszyła w stronę trawnika. Trawa wciąż była wilgotna od rosy, chociaż słońce stało już wysoko, a długie cienie wyciągały macki w stronę portu. Dotarła na skraj sadzawki, obeszła ją i zatrzymała się naprzeciwko wykutej z kamienia kobiety, która klęczała z rękami splecionymi nad głową i twarzą skierowaną w dół, ku rybkom i liliom.

To właśnie tutaj przyszła tamtego dnia, kiedy matka zostawiła ją z Norą. Był sierpień, środek zimy, lecz na tyle ciepło, że Jess wysłano do ogrodu, żeby „pobawiła się” na dworze. Ale nie miała nastroju do zabawy. Usiadła na skraju sadzawki i patrzyła, jak rybki przepływają przez jej odbicie; łamała gałązki i puszczała je na wodę jak łódeczki – starała się zająć czymś ręce, bo jej myśli nadal krążyły wokół ostatnich wydarzeń i rozmów. Wiedziała, że mama zamierza się przeprowadzić, że na północy czeka na nią nowy dom i nowa praca, lecz była przekonana, że wyjeżdżając z Sydney, zabierze ją ze sobą. W swej dziecięcej naiwności wmówiła sobie, że razem z matką potajemnie opuszczą Darling House. Tymczasem Polly oznajmiła jej, że potrzebuje czasu, by uporządkować kilka spraw, i że ona – Jess – na pewno chętnie zostanie z babcią w tym pięknym wielkim domu. Niedaleko jest szkoła, więc codziennie będzie widziała się z przyjaciółmi i nie opuści żadnych lekcji. Jess niechętnie odparła, że sobie doskonale poradzi, a Polly obiecała, że niedługo po nią wróci. Lecz kiedy się żegnały, Jess czuła, że dzieje się coś, czego nie rozumie. Zupełnie jak wtedy, gdy dorośli mieli sekrety, ale próbowali udawać, że wszystko jest w porządku.

Tamtego popołudnia Nora wyszła poszukać wnuczki. W powietrzu czuło się wieczorny chłód, więc zarzuciła na ramiona wełnianą chustę. Z początku nic nie mówiła, tylko siedziała obok Jess na skraju sadzawki. W końcu się odezwała.

– Czy mama mówiła ci, że urodziłaś się w tym domu?

Jess pokręciła głową.

– Tak było. Przez pierwsze lata twojego życia obie mieszkałyście tutaj ze mną. – Urwała na chwilę, po czym z lekką konsternacją spytała: – Naprawdę nie widziałaś żadnych zdjęć ani nie słyszałaś opowieści z tamtych czasów?

Wystarczyło zerknąć na Norę, żeby poznać, że jej uczucia zostały zranione, choć bardzo starała się tego nie okazywać.

– Już wtedy uwielbiałaś tę fontannę – podjęła. – Przychodziłam tu z tobą w najgorętsze dni, a ty rozchlapywałaś wodę małymi stópkami i śmiałaś się, kiedy ryby podpływały, próbując skubać ci paluszki. Pewnie nie pamiętasz, ale nadałaś naszej pięknej pani imię.

Jess zerknęła na posąg.

– Grace – powiedziała nagle, gdy to słowo znikąd pojawiło się w jej głowie.

Nora się uśmiechnęła.

– Masz rację. Grace. Nie wiem, skąd wzięło się to imię. Zawsze uważałam, że to była jakaś boska interwencja, bo przecież tak właśnie ma na imię. Jakże mogłoby być inaczej?

Jess znowu spojrzała na figurę, jak gdyby pierwszy raz widziała ją na oczy. Sploty kamiennych włosów, twarz kobiety i jej naga pierś pokryte były porostami, a w jej pozie i wyrazie twarzy wyczuwało się coś nieokreślonego.

– Wiesz – ciągnęła Nora – kiedy byłam mała, moi rodzice często wyjeżdżali. Nienawidziłam zostawać sama, do czasu, aż uświadomiłam sobie, że Darling House to coś więcej niż dom.

Jess zerknęła na nią z ukosa.

– Zobaczysz, o czym mówię – rzuciła babcia. – To dom, który nagradza ciekawskich. Byłaś już w zakamarku pod wschodnimi schodami? Uwielbiałam się tam bawić. Myślę, że przez lata stał samotny i pusty. Czekał, aż jakieś dziecko znowu się w nim zjawi.

– Mamusia obiecała, że po mnie wróci – wtrąciła Jess.

– Cóż, do tego czasu możesz biegać po całym domu – powiedziała Nora. – Oczywiście z wyjątkiem strychu. Schody tam są strome i niebezpieczne.

Babcia była dla niej bardzo miła, przez co – jak to często bywa w takich przypadkach – Jess poczuła się straszliwie smutna i samotna. Pokiwała głową, bojąc się, że głos ją zawiedzie, a gdy myśli, nad którymi próbowała zapanować, rozpierzchły się, uświadomiła sobie, że nie pamięta, by mama kiedykolwiek ją zostawiła, choćby na jedną noc. Broda zaczęła jej drżeć.

– Tęsknię za mamusią. – Te wstrętne, paskudne słowa wypadły z jej ust i rozpłakała się.

– Wiem. – Nora okryła chustą jej ramiona. – Wiesz, co robię, kiedy jest mi smutno? Myślę o tym, że Grace stoi tutaj zupełnie sama, na wietrze i w deszczu, i nigdy się nie skarży. Wtedy od razu czuję się lepiej. Złe rzeczy spotykają nawet najlepszych ludzi, ale nie możemy pozwolić, żeby nas przytłoczyły. Życie nie zawsze toczy się tak, jak byśmy tego chcieli, ale w końcu wszystko się układa.

Jess ruszyła w stronę domu. Słońce grzało ją w plecy. Nie zdziwiło jej, że wspomnienia tamtego dnia czekały na nią tutaj. W Londynie rzadko do nich wracała, bo tam wydawały się nieważne. Kilka razy, gdy temat się pojawił, Rachel kręciła głową i rzucała coś w stylu: „Ale jak mogła cię porzucić? To twoja matka”. Jess zbywała słowa przyjaciółki wzruszeniem ramion. Ciężko pracowała nad tym, by nie czuć żalu do mamy. Nie chodziło o to, że Polly była złą matką. Ne była okrutna i nie znęcała się nad nią, a odchodząc, dała córce prezent w postaci Nory.

Polly nie wróciła po Jess. Nadal mieszkała w Brisbane, w podmiejskiej dzielnicy Paddington, niedaleko miasta, gdzie rozpadające się drewniane domy balansowały na palach w dolinach. Jess potrzebowała czasu, żeby uświadomić sobie, że ich rozłąka nie była chwilowa, że ma być trwała. Nikt nigdy nie powiedział tego głośno. „Jeszcze trochę” zmieniło się w „do końca roku szkolnego”, a gdy we wrześniu rozpoczęły się wakacje i Nora wsadziła Jess do samolotu, żeby poleciała do Queenslandu, nie było więcej rozmów o pozostaniu i przeprowadzce. Polly wciąż mówiła, jak bardzo czekała na przyjazd córki „na wakacje” i jak odliczała dni do jej „odwiedzin”. To bardzo niepokoiło Jess, która już wtedy przywiązywała wagę do tego, co mówią ludzie, nie chciała jednak psuć wspólnie spędzanego czasu trudnymi pytaniami.

Spędziły tydzień na Gold Coast, niedaleko Main Beach. Polly wynajęła niewielki apartament zaledwie kilka ulic od oceanu i w sklepie z rzeczami używanymi kupiła deskę surfingową. Codziennie bawiły się na plaży i biegały po piasku, a o zachodzie słońca, gdy chłodna bryza muskała ich opalone ramiona, zajadały się gorącymi frytkami z ketchupem.

Ostatniego dnia, kiedy siedziały naprzeciw siebie przy zniszczonym drewnianym stoliku na skraju trawnika przy plaży, Jess zerknęła na matkę. Polly upięła włosy w niedbały kok na karku, lecz targane morską bryzą pojedyncze kosmyki lśniły złotem w promieniach słońca. Skóra wokół jej oczu marszczyła się, gdy mrużąc powieki, Polly wpatrywała się w wodny przestwór. Było w tej chwili coś podniosłego, niemal religijnego. Jess czuła, że jeszcze chwila i serce eksploduje jej ze szczęścia.

– Chcę tu zostać – oświadczyła.

Polly nie odpowiedziała od razu. Nadal patrzyła na horyzont i przez chwilę Jess zdawało się, że jej nie usłyszała. Tylko nieznaczny ruch szczęki świadczył o tym, że się nad czymś zastanawia.

– Lepiej będzie ci z babcią – odezwała się w końcu.

– Ale ja chcę zostać tutaj. Z tobą.

– Widziałaś moje maleńkie mieszkanie w Brisbane. Jedna z nas musiałaby spać na składanym łóżku.

– Ja mogę. Będę spała na składanym łóżku.

Polly uśmiechnęła się, ale jej oczy pozostały poważne i Jess wiedziała, że matka nie chce tego samego co ona. Była pewna, jeszcze zanim Polly się odezwała, że usłyszy odmowę.

– Będziemy się świetnie bawić, kiedy przyjedziesz do mnie w odwiedziny. – W końcu odwróciła się, żeby spojrzeć córce w oczy.

Jess miała ochotę się rozpłakać, lecz tego nie zrobiła. Zgarnęła złość i smutek, zmięła je w kulkę i schowała głęboko w piersi. A gdy matka zawiozła ją na lotnisko, przytuliła mocno i powiedziała, że ją kocha, że będzie codziennie o niej myślała i że zobaczą się najszybciej, jak będzie to możliwe, Jess zacisnęła powieki i również ją objęła, lecz nie odezwała się ani słowem, tak bardzo była skupiona na tkwiącej w jej piersi kulce, która rosła, w miarę jak Jess upychała w niej kolejne uczucia.

Weszła po schodach na werandę. Przy drzwiach stała kamionkowa donica, a w niej parasole i laska do chodzenia. Pewnie Nory, pomyślała Jess z lekkim zaskoczeniem. Babcia nie wspominała, że chodzi o lasce. Poróżniły się na ten temat podczas jej ostatniej wizyty w Darling House. Nora uparcie twierdziła, że nie potrzebuje laski. Może Patrick przemówił jej do rozsądku i przekonał ją, że to żaden wstyd i że dzięki temu łatwiej będzie jej spacerować po ogrodzie.

Jess wyjęła spod wycieraczki komplet kluczy, schowała je do kieszeni i sięgnęła do torby po własne. Czasami zastanawiała się, jak wyglądałoby jej życie, gdyby matka nie zostawiła jej z Norą, choć wiedziała, że dobrze się stało. Prawie nie pamiętała czasów „sprzed”. Zdumiewało ją, jak niewiele miała wspomnień z pierwszych dziesięciu lat życia. Z tego, co usłyszała od Nory, był to okres niepewności, zmian i braku pieniędzy, choć nie pamiętała, żeby czuła się wtedy niepewnie.

– Na szczęście dzieci zapominają – odparła Nora, gdy Jess jej o tym powiedziała. – Ale było kilka sytuacji, kiedy naprawdę się martwiłam.

Jess wyczuła jakąś dziwną nutę w tonie babci i postanowiła dowiedzieć się czegoś więcej. Już wtedy miała dziennikarskiego nosa do tajemnic. Nora była jednak powściągliwa. Dopiero kilka lat później w końcu opowiedziała o incydencie, który wydarzył się, gdy Polly była świeżo upieczoną mamą. Nora dokładała wszelkich starań, żeby uświadomić wnuczce, że nie jest taka sama jak jej matka. Polly była nerwowym dzieckiem i zbuntowaną nastolatką, niezorganizowaną i niezdecydowaną. „Ty jesteś zupełnie inna – mawiała Nora. – Wrodziłaś się w moją rodzinę”. Raz, kiedy Nora przypadkowo się wygadała, że pod koniec liceum Polly przeszła coś w rodzaju załamania nerwowego, wytłumaczyła pospiesznie: „Nigdy nie radziła sobie ze stresem. Wszystko było dobrze, dopóki życie toczyło się tak, jak tego chciała. Problem w tym, że nie zawsze możemy nad wszystkim panować. Wiesz, jaka jest Peyton School. Oczekują tam, że dziewczęta wykorzystają dane im możliwości. Polly nie radziła sobie z tym. Przez jakiś czas naprawdę się o nią martwiłam. Dzięki Bogu, znałam dobrego specjalistę zajmującego się stanami lękowymi i depresją. Nawet nie chcę myśleć, co by się stało, gdyby nie doktor Westerby”.

Jess poznała doktora Westerby’ego podczas jednego z licznych bankietów organizowanych przez babcię. Odkąd pamiętała, Nora zbierała pieniądze na tę lub inną organizację charytatywną, użyczając swojego nazwiska i Darling House na „szczytne cele”. Ceniła sobie relacje z ludźmi i potrafiła sprawić, że każdy, kto ją spotkał, czuł, że jest dla niej ważny. Na tym polegała siła jej osobowości. To dzięki niej jako młoda rozwódka z małym dzieckiem nie tylko przetrwała trudne lata sześćdziesiąte, ale też stworzyła własne imperium. Bo choć przyszła na świat w zamożnej rodzinie, rodzice zmarli, zostawiając jej puste konta bankowe i obciążony kilkoma hipotekami Darling House.

„Tak wiele straciłam – powtarzała Nora za każdym razem, gdy opowiadała tę historię. – Moi bliscy odeszli i zostałam całkiem sama. Ale nie zamierzałam pozwolić, by bank zabrał mi dom. Stworzyłam swoją nową, choć małą, rodzinę i poprzysięgłam sobie, że zrobię, co w mojej mocy, żeby zadbać o córkę i zabezpieczyć ją na przyszłość”.

Miała bardziej stanowcze przekonania w kwestii tego, co znaczy być dobrym rodzicem: trzeba wiele poświęcić i należy stawiać potrzeby dziecka ponad własnymi. Z tego, co Jess wiedziała, był to jedyny temat, który potrafił doprowadzić jej babcię do łez. Nora nie czytała książek, w których była mowa o wykorzystywaniu dzieci, i zmieniała kanał telewizyjny, jeśli w wiadomościach wspomniano cokolwiek na ten temat. „Rozumiem, że niektórzy ludzie nie powinni być rodzicami – mówiła wielokrotnie. – Ale nie pojmuję, jak ktoś może skrzywdzić własne dziecko, i nie jestem w stanie tego wybaczyć”.

Dopiero teraz, kiedy Jess przekręcała klucz w zamku, uświadomiła sobie, że było to jedyne zachowanie, na które babcia nie miała gotowego wytłumaczenia. Nora starała się zrozumieć, zwłaszcza że dopuściła się tego jej córka, ale jedyne, co przychodziło jej do głowy, to: „Stres”. Za każdym razem, gdy to mówiła, rozkładała bezradnie ręce. „Stres potrafi doprowadzić do tego, że nawet najbardziej kochająca matka może stracić kontrolę”.

ROZDZIAŁ SIÓDMY

Darling House zdawał się wiedzieć, że nikogo w nim nie ma. Nie chodziło o to, że sprawiał wrażenie nawiedzonego, po prostu bez Nory stał się domem bez życia. Poranne słońce sączyło się do środka przez półkoliste okno witrażowe nad drzwiami i kładło się na płytkach w holu tęczą, w której wirowały leniwie drobinki kurzu.

– Halo? – zawołała niepewnie Jess, zerkając w górę krętych schodów, chociaż wiedziała, że dom jest pusty.

Nie doczekała się odpowiedzi, więc zostawiła walizki przy drzwiach i przecięła hol. Nagle ogarnęło ją potworne zmęczenie. Kwiecista tapeta projektu Florence Broadhurst pływała jej przed oczami.

Staroświecka kolekcja niebiesko-białych talerzy zakrywała większość kuchennej ściany, a na haczyku obok spiżarni wisiał otwarty na grudniowej kartce kalendarz Art Gallery of New South Wales. Na kredensie stał fajansowy wazon ze świeżymi gałązkami krzewów z ogrodu i Jess wyobraziła sobie Norę w słomkowym kapeluszu z szerokim rondem, z sekatorem w ręce, niosącą coroczne łupy. Uwielbiała przystrajać dom i wykorzystywała ku temu każdą okazję („Co nam zostanie, jeśli nie będziemy szanować tradycji?”), lecz w grudniu starała się szczególnie, bo w Boże Narodzenie przypadały urodziny Polly. Świadomość, że przez dwadzieścia lat nic w tej kwestii się nie zmieniło, była dziwnie krzepiąca, ale i nieco przytłaczająca: przypominała Jess, że wszystko to działo się bez jej udziału.

Pośrodku sosnowego stołu leżała kartka powitalna od pani Robinson – jej brzeg był wetknięty pod misę na owoce. Gosposia pamiętała również o zwyczajowym śniadaniu, bo na blacie leżały zapasy.

Jess podeszła do zlewu, żeby umyć ręce, i nalała wody do czajnika. Włożyła do tostera dwie kromki chleba, ale nie zaczęła ich opiekać. Herbata i tosty były obowiązkowym śniadaniem po długim męczącym locie. To, że człowiek, który niemal ciągle coś jadł podczas trwającej dwadzieścia cztery godziny podróży, docierał na miejsce głodny jak wilk, było jedną z wielkich zagadek wszechświata. Należałoby również wyjaśnić osobliwie uszlachetniające właściwości dżemu truskawkowego i masła na gorącym toście.

Czekając, aż woda się zagotuje, Jess skupiła uwagę na ścianie przyległego salonu. Z wiszącego pośrodku portretu spoglądała na nią Nora. Wokół wisiało całe mnóstwo oprawionych w ramki zdjęć. Mała Polly, w luźnej sukieneczce bez rękawów, z poważną miną wpatrywała się w obiektyw, jakby tylko czekała, aż usłyszy trzask migawki i będzie mogła przestać pozować. Wśród zdjęć Jess było jedno, które wysłała mailem z Londynu kilka lat temu: ona i Matt z głowami w otworach wyciętych w tablicy powitalnej Fenton House Apple Weekend.

Było też kilka fotografii Rodziny: kobiety w długich sukniach i mężczyźni w melonikach na imprezach tenisowych w stylu edwardiańskim, przyjęcia ogrodowe i mecze krykieta, dzieci z drewnianymi obręczami. Minęło kilka lat, nim Jess zrozumiała, że dla Nory termin „Rodzina” oznaczał rozłam w czasie. Rodzina żyła „przed”, opowieści o niej były historyczne, nawet te, w których pojawiała się ona. Baśnie oglądane przez pryzmat straty, a Nora jako ostatnia przedstawicielka tego dużego, silnego klanu. Bezustannie próbowała posklejać tę szczelinę anegdotami i pielęgnowała poczucie ciągłości dla Jess, której rodzina ograniczała się do babki i matki.

„Przypominasz mi moją babkę Szkotkę – powiedziała kiedyś. – Była ciekawa świata i uparta, kiedy zachodziła taka potrzeba. Chciała zostać pisarką… jej dzienniki były dość skandaliczne”. Albo: „Opowiadałam ci kiedyś o twojej prapraciotce Beatrice? Była jak żywe srebro, zupełnie jak ty, a do tego bardzo niesforna. Wrzucała skórki od chleba pod krzesło, na którym siedział jej kuzyn, Jamie. Biedny chłopiec płakał, kiedy matka na niego krzyczała, ale nigdy nie powiedział, kto to robił. Zakładali mu czepek i w lekkim powozie wozili po ogródku. Ach, jakże bym chciała, żebyś mogła go poznać”.

Jedno ze zdjęć, które Jess lubiła najbardziej, przedstawiało młodą Norę siedzącą na ławce z kutego żelaza w ogrodzie Darling House, z mężczyzną w zawadiacko przekrzywionym filcowym kapeluszu. Uchwycono ich, jak wpatrzeni w siebie, śmieją się z czegoś. To zdjęcie nie wisiało na ścianie wśród innych, lecz oprawione w ozdobną brązową ramkę stało w pokoju Nory. Kiedy Jess zobaczyła je po raz pierwszy, uznała, że mężczyzną na zdjęciu jest pan Bridges, człowiek, który przez krótki czas był mężem Nory, a mówiła o nim rzadko i zawsze z przekąsem. Dopiero później, dowiedziawszy się, że Nora miała starszego brata, Jess uświadomiła sobie, że roześmiany mężczyzna w kapeluszu to wcale nie pan Bridges, lecz Thomas Turner, a zdjęcie zrobiono niedługo po tym, jak wrócił do Australii po drugiej wojnie światowej.

Gdy czajnik zaczął gwizdać, Jess zalała herbatę i przez chwilę patrzyła, jak woda w kubku zmienia barwę. Potem włączyła toster. W Darling House nie było zdjęć pana Bridgesa. Wcześniej Jess myślała, że ich małżeństwo musiało być tak bardzo nieudane, że Nora nie chciała zachować żadnych pamiątek po byłym mężu, ale kiedy w końcu zebrała się na odwagę, żeby ją o to zapytać, Nora się roześmiała.

– Och, skarbie, dramatyzujesz! Prawda jest zdecydowanie mniej ekscytująca. Pobraliśmy się młodo i nasze małżeństwo nie przetrwało. Czasami tak bywa. Prawdę mówiąc, prawie go nie pamiętam. I po cóż, na Boga, miałabym wieszać na ścianie jego zdjęcie?

– Bo był ojcem mojej mamy? – odważyła się spytać Jess.

I moim dziadkiem, dodała w myślach.

Nora była jednak nieugięta i zbyła jej słowa wzruszeniem ramion. Gest ten mógł być zarówno potwierdzeniem, jak i zaprzeczeniem.

– Ojcostwo to coś więcej niż użyczenie DNA.

Nora traktowała córkę, jakby ta należała wyłącznie do niej. Jess zastanawiała się, co Polly sądzi o tym, że ojciec został praktycznie wymazany z jej życia, lecz przypomniała sobie, że niewiedza na temat ojców to poniekąd rodzinna tradycja. Mama niewiele mówiła Jess o jej ojcu. W dzieciństwie opowiadała jej, że był dobry, mądry i życzliwy, lecz gdy Jess dorosła na tyle, by zrozumieć, że wszystko to były bajeczki dla małych dzieci, w jej relacjach z matką zabrakło już miejsca na bliskość i zwierzenia.

Dlatego Jess, jak zawsze, zwróciła się do Nory, a ta spytała, co mówiła jej na ten temat Polly, po czym powiedziała:

– Twoja mama na pewno ma rację. Spójrz tylko na siebie, to oczywiste, że musiał być dobry, mądry i życzliwy. Chociaż – dodała po chwili – równie dobrze mogłaś odziedziczyć wszystkie te cechy po mojej rodzinie.

Tym razem Jess postanowiła, że nie da się zbyć.

– Na pewno możesz mi powiedzieć nieco więcej – naciskała.

W końcu Nora westchnęła i wskazała, żeby Jess usiadła obok.

– Tak naprawdę nie znałam twojego ojca. Twoja mama ledwie skończyła szkołę, była młoda i naiwna. Moim zdaniem miała bardzo niską samoocenę. W liceum prawie przez rok się głodziła. W końcu zaczęłyśmy robić jakieś postępy… ukończyła szkołę razem z rówieśnikami i nawet dostała się na uniwersytet… ale nadal była wrażliwa i podatna na wpływy. Ten młody człowiek okazał jej odrobinę zainteresowania, a ona błędnie uznała je za coś zupełnie innego.

Grzanki wystrzeliły z opiekacza i Jess posmarowała je grubo masłem, po czym nałożyła łyżeczką dżem truskawkowy. Wzięła talerz i kubek z herbatą, poszła do salonu i usiadła na kanapie, pod czujnym wzrokiem Rodziny. Spojrzała na zrobione w dwunastej klasie, oprawione w ramkę zdjęcie Polly, która miała na sobie taki sam ciemnozielony żakiet, jaki wcześniej nosiła Nora, a potem Jess. Oto poważna, wrażliwa młoda kobieta, która pomyliła pożądanie z miłością i w wieku osiemnastu lat zaszła w ciążę.

Gdy Nora jej o tym powiedziała, Jess przez chwilę siedziała w milczeniu, a jej myśli przeskakiwały od matki do młodego mężczyzny, który okazał Polly „odrobinę zainteresowania”. Kim był, zastanawiała się Jess, i co poczuł, kiedy usłyszał, że zostanie ojcem? Być może Nora domyśliła się, jakie będzie jej kolejne pytanie, a może doświadczyła tego samego, będąc w ciąży z Polly, bo dodała:

– Nie chodzi o to, że cię nie chciał. Nie wiedział nawet o twoim istnieniu. Przyjechał tu z zagranicy i kiedy twoja mama zorientowała się, że jest w ciąży, już go nie było.

Rachel uważała, że Jess powinna zarejestrować się na portalu ancestry.com – „Czytałam o kobiecie, która odkryła, że jej ojciec tak naprawdę wcale nie jest jej ojcem i że ma piętnaścioro kuzynostwa, a jedna z jej kuzynek pracuje w biurze piętro niżej!” – i Jess rozważała tę opcję. Wzdrygała się jednak na myśl, że miałaby wysłać próbkę swojego DNA na tajemniczy adres w Stanach. Po tym, jak napisała serię artykułów na temat prywatności w sieci, przestała odblokowywać telefon odciskiem palca. Nora, gdy Jess wspomniała jej o ancestry.com, obruszyła się.

– Cóż za upiorny pomysł! I po co to wszystko? Jesteś sobą, Turnerówną z krwi i kości.

Jess upiła duży łyk herbaty. Miała świadomość, że oprócz niej w domu nie ma nikogo. Słyszała trzaski nagrzanego słońcem metalowego dachu. Próbowała obliczyć, która godzina jest teraz w Londynie. Może pierwsza w nocy? W poniedziałek? Źle się czuła, mając na sobie te same dżinsy i koszulkę, które włożyła w sobotę. Kręciło jej się w głowie i nagle zapragnęła choćby na minutę zwinąć się w kłębek na kanapie. Promienie słońca przesunęły się teraz na drugi koniec kanapy i Jess wyobraziła sobie, jak przyjemnie grzałyby ją w stopy.

Ale wiedziała z doświadczenia, jak bardzo bywa to niebezpieczne. Zmusiła się, żeby wstać, zaniosła talerz i kubek do kuchni, zabrała z holu walizkę i ruszyła po schodach na górę. Musiała wziąć prysznic i zmyć z siebie zmęczenie. Po południu zamierzała wybrać się do szpitala St Vincent’s. Najpierw jednak chciała ponownie zaznajomić się z domem. Była pewna, że kiedy zacznie po nim chodzić, pokoje nie będą już tak upiornie ciche.

Wszędzie czekały na nią przyjemne wspomnienia. Gładka dębowa poręcz wciąż jeszcze była miła w dotyku po ostatnim woskowaniu. Na stojącym na górze stoliku zobaczyła dzbanek do mycia, a w nim kolejny bukiet ułożony przez babcię. Nora lubiła ten dzbanek mimo wyszczerbionego dziobka. „Perfekcja bywa nużąca”, powtarzała.

Jess weszła do biblioteki. Oprócz sypialni Nory to miejsce najbardziej kojarzyło jej się z babcią. Bez względu na to, jak długo Jess przebywała z dala od domu, i niezależnie od tego, o jakiej porze roku tu wracała, biblioteka zawsze pachniała tak samo: środkiem do pielęgnacji mebli, pomarańczami i – mimo usilnych starań pani Robinson – kurzem. Północna i południowa ściana były od podłogi po sufit zastawione półkami pełnymi książek, a ulubiony fotel uszak Nory był ustawiony przodem do okna. Obok niego, na drewnianym stoliku, stała mosiężna donica z wielką paprotką. Skórzana sofa Chesterfield, o którą tak dbała pani Robinson, wyblakła od słońca. Gosposia, podobnie jak Nora, była częścią domu; pracowała w Darling House, odkąd Jess sięgała pamięcią, i podjęła tu pracę jako młoda dziewczyna, jeszcze zanim Polly przyszła na świat. Pokój wyglądał tak, jakby niedawno ktoś się tutaj krzątał – poduszki były spulchnione i równo poukładane, a zasłony starannie odsunięte.

Na środku biblioteki stał jeden z największych skarbów Nory. Jej pogrążeni w długach rodzice sprzedali wszystkie pamiątki rodowe, więc kiedy jej firma zaczęła przynosić zyski, Nora obiecała sobie, że odszuka i odzyska wszystko, co tylko się da.

– Historia jest ważna – oznajmiła pewnego ranka, gdy pracownicy firmy przeprowadzkowej ustawiali przed oknem wykuszowym masywne mahoniowe biurko. – Mój pradziadek zapakował to biurko na pokład statku w Edynburgu, kiedy wypływał do Nowej Południowej Walii. Nie miał pojęcia, czy na końcu tej podróży znajdzie szczęście, czy czekał go tam upadek. Wyobraź sobie, jak wielkim trzeba być optymistą, żeby transportować taki mebel na drugi koniec świata. Na tym blacie pisał każdy list do domu, a w tych szufladach przechowywał swoje dokumenty.

Jess zauważyła, że na biurku walają się gazety. Taki nieporządek był niepodobny do Nory, która na koniec dnia odkładała wszystko na swoje miejsce. Patrick mówił, że kiedy wychodził tamtego feralnego popołudnia, siedziała przy biurku: czyli albo wyszła w pośpiechu, albo zamierzała wrócić. Prawdopodobnie jedno i drugie. Tylko po co, na Boga, wchodziła na strych?

Pomimo zakazów babci Jess spędziła połowę swojego nastoletniego życia na poddaszu i nie miała pojęcia, co tak pilnie chciała przynieść stamtąd Nora: kolekcję zniszczonych już, choć niegdyś uwielbianych zabawek, plastikowe pojemniki ze skrawkami materiałów, stare podręczniki Jess i Polly, poobijany kufer należący do brata Nory, od dawna pusty? Jess była w Darling House w dniu, kiedy przywieziono ten kufer. „Czy to nie nadzwyczajne, że można zmieścić w czymś takim całe nasze życie?”, zauważyła Nora.

W tamtym czasie Jess niewiele myślała o życiu, śmierci i o tym, jaki los spotyka rzeczy materialne. Pokiwała głową, wiedząc, że to właśnie należy zrobić, ale jej uwagę zwróciła nalepka podróżna z boku kufra. Londyn. Jess zdążyła już całkiem dobrze poznać to miasto dzięki ulubionym książkom, oto jednak miała przed sobą przedmiot, który jeszcze niedawno naprawdę był w Londynie.

– Czy kiedykolwiek odwiedziłaś brata w Anglii? – spytała z nadzieją, że dowie się nieco więcej o tym mieście i o egzotycznym bracie babci.

Nora pokręciła głową.

– Bardzo chciałam – odparła. – Kiedy dorastałam, był moim najlepszym przyjacielem. Podobno miał tam żonę i uroczy dom. Ale panicznie boję się latać i nie zdobyłabym się na tak daleką podróż.

Myśl o tym, że starsza osoba – zwłaszcza ktoś taki jak Nora – mogłaby się czegoś bać, zdumiała Jess.

– Nigdy nie latałaś samolotem?

– Bardzo dawno temu odbyłam kilka lotów krajowych. To mi wystarczyło. Pamiętam jeden koszmarny lot do Sydney, kiedy twoja mama była malutka. Samolot wpadł w turbulencje, Polly darła się wniebogłosy, a ja byłam przekonana, że się rozbijemy. Spojrzałam na jej śliczną maleńką buźkę i zawarłam układ z Panem Bogiem, że jeśli wrócimy do domu całe i zdrowe, nigdy więcej już nie polecę. I dotrzymałam słowa.

Powaga, z jaką to powiedziała, jej nagła religijność i wysoka stawka obietnicy zaimponowały Jess. Była pełna podziwu – choć wtedy jeszcze nie potrafiła znaleźć słów, by opisać, co czuje – że Nora wierzyła, że tylko pozostając z dala od ukochanego brata, będzie w stanie ochronić córeczkę.

Nora wywiązała się z układu, który zawarła z Bogiem. W ciągu tych wszystkich lat, jakie upłynęły od podróży samolotem do tamtego ranka, gdy kufer z osobistymi rzeczami jej brata trafił po jego śmierci do Darling House, nigdy więcej się z nim nie zobaczyła. To, co było w kufrze, zostało z niego usunięte, bo gdy Jess znalazła go na strychu, służył jako schowek na ubrania, w których nikt już nie chodził, ale były w zbyt dobrym stanie, żeby je wyrzucać. Nawet teraz silny zapach kulek na mole budził w niej ciepłe uczucia i wspomnienia o niezliczonych godzinach, które spędziła na poddaszu, przymierzając eleganckie sukienki i buty na szpilkach.

Jess była pewna, że babcia nie weszła na górę po to, żeby bawić się w przebieranki, ale możliwe, że wyjaśnienie, dlaczego to zrobiła, znajdowało się na biurku, wśród papierów i notatek. Jess podeszła, żeby je obejrzeć. Na podkładce leżała kupka rozdartych kopert, kilka otwartych listów, zaproszenia i prośby o pomoc. Nora była sławną mentorką i co rusz przemawiała na rozmaitych imprezach organizowanych przez kobiety, a także w szkołach dla dziewcząt. Nieco ponad dziesięć lat temu stworzyła program stypendialny oferujący wsparcie dla firm prowadzonych przez młode kobiety, często matki, z pomysłami na biznes. Program okazał się strzałem w dziesiątkę i Nora była zasypywana prośbami o wsparcie.

– Nasza Nora nigdy nie odwracała się od ludzi w potrzebie – oznajmiła pani Robinson, gdy Jess delikatnie próbowała ją wypytać, czy babcia nie jest przytłoczona nadmiarem obowiązków. – Wiesz, jak lubi otaczać się młodymi ludźmi. Bardzo za tobą tęskni. Kiedy wyjechałaś, w jej życiu powstała pustka. Plusem jest to, że twoja decyzja o pozostaniu w Londynie pomogła wielu innym kobietom.

Na skraju biurka Jess dostrzegła charakterystyczne jasnoniebieskie kartki notatnika Smythson, który tak lubiła babcia. „To mój mały prezent dla siebie – mówiła o oprawnym w skórę terminarzu, który co roku zamawiała z londyńskiej Bond Street. – Jeśli kobieta nie traktuje siebie poważnie, niełatwo jej będzie przekonać innych, żeby ją tak traktowali”. Jess odsunęła dokumenty, które zasłaniały widok tygodnia, z podziałem na dni i godziny, i spojrzała na pochyłe pismo Nory. Nic nie zwróciło jej uwagi. Piątek, podobnie jak inne dni, zawierał listę osób, do których babcia miała zadzwonić. Te, z którymi już się skontaktowała, były odhaczone.

Nora uwielbiała telefony. „Z całym szacunkiem dla słowa pisanego, gdyby ludzie częściej odbierali telefony, zaoszczędzilibyśmy mnóstwo czasu i uniknęlibyśmy wielu nieporozumień”. Nawet kiedy Jess była w Londynie, Nora nie chciała kontaktować się z nią drogą mailową. Wolała długie coniedzielne rozmowy telefoniczne, podczas których opowiadały sobie o wszystkim, co wydarzyło się w ciągu tygodnia.

Na liście z ostatniego piątku widniało nazwisko notariusza z Rose Bay, inicjały M.S., oznaczające pewnie jakąś imprezę charytatywną, w którą zaangażowana była Nora, oraz niejaki profesor H. Goddard. Nic nie zostało odhaczone i Jess nie potrafiła stwierdzić, czy te telefony były ważne. Poza tym na piątkowej kartce z dziennika znajdowało się przypomnienie, żeby zapłacić za świątecznego indyka, i informacja o tym, że Patrick wcześniej kończy pracę.

Jess znała Patricka, bo podczas ostatniej wizyty w Australii sama pomogła go zatrudnić. Nora była oburzona tym pomysłem.

– Nie chcę, żeby jakaś apodyktyczna kobieta gromiła mnie wzrokiem i mówiła mi, co mogę, a czego nie mogę robić.

– Potraktuj opiekunkę nie jak pielęgniarkę, tylko jak asystentkę – powiedziała Jess.

W końcu Nora zgodziła się spotkać z kilkoma kandydatami.

– Ale niczego nie obiecuję – zastrzegła.

To Patrick przekonał ją do zmiany zdania. Ze swoim metr dziewięćdziesiąt pięć wzrostu, długimi jasnymi włosami i olśniewającym uśmiechem sprawił, że babcia – i wnuczka – zapomniała o swoich wątpliwościach i uprzedzeniach. „Jest uroczy – powtarzała Nora podczas ich niedzielnych rozmów przez telefon. – Ma taką radość życia i zna tyle zabawnych historii. Rozśmiesza mnie i uczy różnych rzeczy o roślinach domowych. Ma dobrą rękę do roślin”.

Z czasem w pokojach Darling House pojawiły się kosze z epipremnum i doniczki z cudownie zdrowymi figowcami dębolistnymi. Jess była zdumiona, gdy usłyszała, że babcia pozwoliła mu umieścić w wyłożonej tapetą Broadhurst jadalni filodendrony, lecz Nora tylko się roześmiała i odparła, że ją rozbawił.

Jess wyjęła z kieszeni telefon i znalazła na liście kontaktów numer do Patricka. Odebrał po trzecim sygnale.

– Jess! – powiedział. – Jak ona się czuje?

– Jeszcze się z nią nie widziałam. Przyleciałam dziś rano, ale niedługo pojadę do szpitala.

– Tak mi przykro. Moja siostra przyjechała do miasta na przymiarkę sukni ślubnej i obiecałem, że z nią pójdę, więc wziąłem wolne popołudnie. Paskudnie się z tym czuję.

– To nie twoja wina. Nikt nie oczekuje, że będziesz pracował siedem dni w tygodniu.

– Ale ja oczekuję od siebie więcej. Jednym z moich wyjątkowych talentów jest to, że naprawdę zwracam uwagę i obserwuję, jak radzą sobie moi pacjenci. Nora ostatnio źle się czuła. Powinienem był się domyślić, że coś takiego może się wydarzyć.

Jess uniosła brwi.

– Jak to źle się czuła? – Nie miała o niczym pojęcia.

– Dużo mówiła o przeszłości – odparł Patrick po chwili zastanowienia. – Wiem, że starsze osoby tak mają, niektórzy z moich pacjentów dosłownie żyją przeszłością, ale nie Nora. Zawsze sprawiała wrażenie znacznie młodszej. Kiedy przyjeżdżałem, patrzyła na mnie tymi swoimi mądrymi, przenikliwymi oczami i opowiadała mi ostatnie wiadomości: o brexicie, Trumpie, zmianach klimatycznych i takich tam.

Jess się uśmiechnęła.

– Ale ostatnio wydawała się rozkojarzona – dodał. – Jak gdyby jej umysł zaprzątały inne rzeczy.

– Jakie rzeczy?

– Związane z rodziną. Opowiadała o dzieciństwie, o bracie i o tym, jacy byli sobie bliscy. Jak było jej ciężko, kiedy poszedł na wojnę, jej rodzice podróżowali, a ona została w Darling House zupełnie sama, i jaka była szczęśliwa, gdy wrócił. Kiedy w tym tygodniu poszedłem po nią do ogrodu, wydawała się zaniepokojona, niemal zła, a gdy mnie zobaczyła, powiedziała: „Nie pozwolę mu zabrać mojego dziecka”.

– Jakiego dziecka? Polly?

– Nie wiem, zresztą może tylko mi się wydawało, bo kiedy poprosiłem ją, żeby powtórzyła, spojrzała na mnie tak, jakbym powiedział coś dziwnego, a zaraz potem uśmiechnęła się i uznała, że powinniśmy wracać do domu.

– Dziwne. Mówiła coś jeszcze?

– Dużo mówiła o przeszłości. Nie chodzi o to, że nigdy wcześniej o niej nie wspominała, ale zwykle nie rozwodzi się nad tym, co było.

– To prawda.

– Poza tym zrobiła się trochę tajemnicza. Kilka razy czytała, siedząc w fotelu w bibliotece, tym przy oknie wykuszowym…

Jess zerknęła na fotel uszak i wyobraziła sobie siedzącą w nim Norę.

– …a kiedy podchodziłem do niej z filiżanką herbaty, szybko chowała książkę za siebie, jakby nie chciała, żebym ją zobaczył. Kiedyś przypadkiem zrzuciłem ją ze stolika i okazało się, że to stara powieść detektywistyczna.

– Dlaczego nie chciała ci jej pokazać?

– Nie mam pojęcia. Ale zdziwiło mnie to.

– A schody na strych? Wiesz może, po co tam wchodziła?

– Przykro mi, Jess. Żałuję, że nie powiedziała o niczym. Poszedłbym tam i przyniósł to, czego szukała.

Jess obiecała Patrickowi, że zadzwoni do niego po spotkaniu z babcią, i rozłączyła się. Wychodząc z biblioteki, myślała o jego słowach. Miał rację. Nora musiała wiedzieć, że Patrick chętnie przyniesie ze strychu wszystko, o co go poprosi, a jednak się do niego nie zwróciła.

Wszystko to wydawało się dziwne, lecz idąc do sypialni, Jess uznała, że niepotrzebnie doszukuje się tajemnic. Przecież wcale nie musi snuć domysłów, co kierowało Norą – kiedy się zobaczą, po prostu zapyta ją, co, u diabła, sobie myślała.

Tymczasem były ważniejsze rzeczy: zgodnie z obietnicą pani Robinson pościeliła jej łóżko i na widok świeżej szeleszczącej pościeli Jess zakręciło się w głowie. Wyjęła z torby kosmetyczkę i poszła pod prysznic. Gorąca woda, mydło o zapachu mirtu cytrynowego i szampon wmasowany w skórę głowy sprawiły, że odzyskała jasność umysłu.

ROZDZIAŁ ÓSMY

Minęła trzynasta trzydzieści, gdy Jess dotarła do szpitala w Darlinghurst. Nie mogła się doczekać, kiedy zobaczy babcię, ale ujrzawszy swoje odbicie w ciemnej szybie, aż się przeraziła. Choć wzięła gorący prysznic i włożyła świeże ubranie, wyglądała na bardzo zmęczoną. Wzdrygnęła się na myśl, że przypomina Polly, kiedy ta czymś się martwiła.

– Przyjechałam do Nory Turner-Bridges – poinformowała kobietę w recepcji, a ta, wstukawszy coś na klawiaturze, skierowała Jess w głąb korytarza.

– Proszę zapytać przy wejściu na oddział intensywnej opieki medycznej. Tam podadzą pani numer pokoju.

Jess zdziwiła się, że Nora przebywa na OIOM-ie; myślała, że jest na zwykłym oddziale.

Pielęgniarka z oddziału intensywnej terapii obdarzyła ją miłym uśmiechem, gdy Jess podała nazwisko babci.

– Jest pani krewną?

– Tak, jestem jej wnuczką. Jessica Turner-Bridges.

– Pani babcia leży w pokoju numer dziewiętnaście, w połowie korytarza, po lewej stronie. Proszę się nie przejmować kardiomonitorem… dzięki niemu mamy ją pod stałą kontrolą.

– Nie spodziewałam się, że babcia jest na OIOM-ie.

– Została przeniesiona dziś rano. Informowaliśmy o tym najbliższą rodzinę.

– Ja jestem jej najbliższą rodziną.

– Dziwne. Zaraz sprawdzę. – Pielęgniarka przez chwilę pisała coś na klawiaturze i mrużąc oczy, wpatrywała się w ekran monitora. – Pani Jessica, tak?

– Tak.

– Mamy numer telefonu, ale… Nie, coś tu się nie zgadza.

– To numer komórki w Anglii – wyjaśniła Jess.

– Aha, rozumiem. Nasz system nie wykonuje połączeń międzynarodowych. Czy ma pani jakiś lokalny numer, który mogłabym dopisać do akt pacjentki?

Jess podała numer do Darling House i zanotowała w pamięci, żeby sprawdzić, czy automatyczna sekretarka jest włączona i działa.

– Dlaczego ją przeniesiono? Coś się stało?

– Poproszę doktora Martina, żeby porozmawiał z panią, kiedy skończy obchód. To już niedługo. Stara się rozmawiać z bliskimi, którzy odwiedzają pacjentów.

– Czy z moją babcią wszystko w porządku?

– Jej stan jest już stabilny. A gdyby coś się działo, jest pod najlepszą opieką. – Na widok kwiatów w dłoni Jess pielęgniarka uśmiechnęła się przepraszająco. – Obawiam się, że będzie musiała je pani zostawić. Nie można wnosić kwiatów na oddział.

Jess oddała jej bukiet obsypanych czerwonymi kwiatami gałązek z ogrodu Nory i ruszyła w głąb korytarza. Zerkając na widoczne zza uchylonych drzwi małe, pogrążone w ciszy pomieszczenia, pomyślała – zupełnie niepotrzebnie i z niewybaczalną banalnością – jak bardzo nienawidzi szpitali. W jej głowie natychmiast pojawiła się inna myśl: jak to dobrze, że istnieją na świecie fantastyczni ludzie, którzy chcą pracować w takim miejscu jak to i opiekować się ciężko chorymi. Poczuła taką wdzięczność, że łzy napłynęły jej do oczu. Uznała, że to zmęczenie długim lotem – zawsze sprawiało, że człowiek łatwiej poddawał się emocjom. I powrót do domu. I to, że babcia miała wypadek.

Będąc już niedaleko pokoju numer dziewiętnaście, Jess przystanęła, żeby wziąć się w garść. Chciała sprawiać wrażenie radosnej. Nora nienawidziła współczucia i byłaby przerażona, widząc troskę malującą się na twarzy wnuczki. Kiedy jednak Jess weszła do pokoju, te myśli wydały się trywialne.

Postać w łóżku leżała nieruchomo pod szpitalną kołdrą, oczy miała zamknięte. Sprawiała wrażenie takiej małej przy tym dziwnym urządzeniu – zapewne kardiomonitorze, jak powiedziała pielęgniarka – którego elektroniczne odgłosy zaburzały spokój.

W pierwszej chwili Jess pomyślała z zakłopotaniem, że weszła do niewłaściwego pokoju. Ta krucha staruszka o cienkiej, niemal przezroczystej skórze nie mogła być jej babcią. Nora była pełna życia. Kiedy wchodziła do jakiegoś pomieszczenia, ludzie odwracali się, żeby zobaczyć, co się stało. Ta osoba, ta oszustka, nie zajmowała sobą żadnej przestrzeni, jej ciało było takie maleńkie, a twarz taka stara. Jess zapragnęła wziąć babcię na ręce i zabrać ją do domu, do Darling House, gdzie mogłaby spać i w spokoju wracać do zdrowia, żeby znowu być sobą.

Sypialnia Nory z tapetą Pimpernel i stojącym pod oknem łóżkiem z kutego żelaza była jej sanktuarium pełnym starannie dobranych tkanin, obrazów i wzorów. Choć należała do mniejszych pokoi, Nora twierdziła, że woli ją od innych, większych, nawet od głównej sypialni po przeciwnej stronie, z widokiem na port. „Zawsze miałam wrażenie, że to pokój moich rodziców – powiedziała kiedyś i wzdrygnęła się z niesmakiem. – Dziękuję, tu jest mi dobrze”. Pani Robinson mówiła, że Nora przeniosła się do tamtego pokoju po tym, jak na świat przyszła Polly – „Wszystko dlatego, że przylegał do pokoju dziecięcego” – i nigdy nie wróciła do bardziej przestronnej sypialni.

Jess przysunęła do łóżka plastikowe krzesło. Uważała, żeby siadając, nie potrącić aparatury, i zerknęła na monitor, na którym równomiernie pojawiały się identyczne faliste linie. Piknięcia aparatury także były regularne, co Jess wzięła za dobrą monetę. Ujęła rękę babci. Była chłodniejsza, niż się spodziewała, kłykcie twardsze i bardziej gładkie pod cienką jak papier skórą.

– Pani Turner-Bridges?

Jess podniosła wzrok i zobaczyła w drzwiach schludnego mężczyznę o krótkich kasztanowych włosach. Na nosie miał okulary w cienkich oprawkach, pod pachą trzymał papierową teczkę.

– Jestem Martin. Pani babcia jest moją pacjentką.

Jess nagle poczuła napięcie.

– Dlaczego leży na oddziale intensywnej terapii? Co się stało?

– Dziś rano u pani babci doszło do migotania przedsionków. Samo w sobie nie jest ono powodem do zmartwień i możemy je umiarowić farmakologicznie, choć zważywszy na wiek pacjentki oraz wyniki tomografii i rezonansu magnetycznego, pani babcia powinna być pod stałą opieką.

Jego spokojny ton obudził w Jess czujność.

– Co wykazały badania?

– Jak wiem, mój kolega rozmawiał z panią kilka dni temu. Doszło do obrzęku mózgu, ale przy takim upadku można było się tego spodziewać.

– Lekarz, z którym rozmawiałam, mówił, że była zdezorientowana.

– Przyczyną może być obrzęk. Ale podajemy jej morfinę, żeby złagodzić ból, a poza tym musimy pamiętać, że pani babcia ma niemal dziewięćdziesiąt lat, więc taka dezorientacja to nic dziwnego.

– Czy wiadomo już, kiedy wróci do domu?

Doktor Martin uśmiechnął się cierpliwie.

– Proszę pani…

– Będzie chciała wrócić do domu najszybciej, jak będzie to możliwe.

– Doceniam to i jestem pewien, że większość ludzi czułaby tak samo. Ale jest za wcześnie, żeby mówić o powrocie do domu. – Jego głos złagodniał. – Rozumiem, że jest pani jej najbliższą krewną. Robimy wszystko, co w naszej mocy, żeby jej pomóc, a pani babcia ma silny organizm, ale jeśli napisała testament, myślę, że to dobry czas, żeby się z nim zapoznać.

Jess poczuła, że kręci jej się w głowie.

Lekarz zerknął do teczki, po czym poprawił okulary na nosie i przypomniał Jess, żeby poinformowała pielęgniarki, jeśli jej babcia czegoś potrzebuje.

Jego słowa i ich ponure znaczenie unosiły się w powietrzu jeszcze długo po tym, jak wyszedł, podczas gdy Jess siedziała bez ruchu, trzymając za rękę śpiącą Norę, i wsłuchana w miarowe pikanie aparatury, czekała, aż te słowa do niej dotrą.

„…jeśli napisała testament, myślę, że to dobry czas, żeby się z nim zapoznać”.

Nie dotarły. Zostały tam, gdzie były – wisząca pod sufitem paskudna czarna chmura. To tylko zdanie jednego człowieka, powiedziała sobie Jess. Opinia lekarza, który przywykł do analizowania zdjęć USG i w przypadku ludzi starszych wolał zachowywać ostrożność. Ale nie znał Nory.

Odchyliła się na krześle i zamknęła oczy. Słyszała regularne pulsowanie kardiomonitora i tykanie zegara wiszącego nad drzwiami pokoju. Wkrótce zaczęła oddychać do rytmu z odgłosami pokoju. Powieki miała ciężkie. Jej myśli gnały, spadały coraz niżej i niżej, przez czarne przestrzenie, fałdy czasu i elektryczne burze pamięci, aż w końcu znalazła się na plaży…

Miała trzy lata, była ubrana w nowy strój kąpielowy i klęcząc, grzebała w piasku. Czuła promienie słońca na ramionach i plecach, białe linie schnącej soli na rękach i wilgotny piasek pod palcami. W oddali, za spokojną wewnętrzną laguną powstałą w piaszczystej mierzei bliżej brzegu, szumiały fale. Była bardzo zajęta, skupiona na budowie zamku z piasku, więc wszystko inne pozostawało tylko przesyconą wakacyjnym zgiełkiem smugą barw.

Czas wokół niej rozciągał się i zaginał, aż nagle coś przykuło jej uwagę. Ktoś zaśmiał się głośno, rozległ się jęk syreny, a w górze krzyknął jakiś ptak. Jess podniosła głowę i ze zdumieniem zobaczyła, że woda się cofnęła. Spłacheć piasku, który był ledwie wysepką pośrodku ciepłego rozlewiska, gdy tu przyszła, teraz rozciągał się na wszystkie strony.

Wstała, z dłońmi oblepionymi wilgotnym piaskiem, i popatrzyła w stronę linii brzegowej, tak dalekiej, że ledwie ją widziała.

Była zupełnie sama.

Mglisty wir dźwięków i ruchu ustał. Nagle wszystko nabrało ostrości i Jess poczuła, że ziemia pod jej stopami się porusza. Tyle że to nie ziemia pulsowała; to setki krabów wypełzły z niewielkich otworów w piasku – podskakiwały, a odnóża stukały o twardą powierzchnię, gdy wszystkie biegły w jej stronę.

Ogarnęło ją przerażenie i otworzyła usta, żeby krzyknąć…

Zbudziła się gwałtownie.

Pokój był jasny, powietrze ciepłe i nieruchome, a nad głową miała sufit wyłożony białymi kasetonami.

Potrzebowała trzech długich sekund, żeby przypomnieć sobie, gdzie jest i co tu robi.

Sydney.

Szpital.

Nora.

Wyprostowała się na krześle. W głowie jej się kręciło i bolały ją plecy. Duża wskazówka zegara zbliżała się do czwórki.

Jess znała ten sen; śniła go od czasu do czasu przez większość swojego życia. Był czymś więcej niż tylko snem, był wspomnieniem. Tyle że w rzeczywistości, kiedy zjawiły się kraby, do akcji wkroczyła babcia, wzięła ją na ręce i mocno przytuliła.

Jess zamrugała, odzyskując ostrość widzenia.

Nora nie spała. Wyglądała na zakłopotaną, niemal wystraszoną, i wpatrywała się w Jess, jak gdyby próbowała przypomnieć sobie, kto to jest.

Jess pochyliła się ku niej.

– Cześć, Noro – powiedziała, biorąc ją za rękę.

– To ty. – W jej głosie, nieco tylko głośniejszym od szeptu, brzmiała ulga.

Wyraźna wdzięczność Nory sprawiła, że Jess poczuła się szczęśliwa, a jednocześnie zawstydzona.

– Proszę. – Wzięła plastikowy kubek stojący na szafce przy łóżku. – Napij się wody.

Oczy Nory były blade i smutne, a skóra wokół nich zaczerwieniona. Sącząc wodę przez słomkę, z uwagą przyglądała się twarzy wnuczki. Kiedy odezwała się, jej głos był ledwie słyszalny.

– Tęskniłam za tobą.

– Ja za tobą też, ale proszę, nic teraz nie mów. Nadrobimy wszystkie zaległości później, kiedy wrócisz do zdrowia.

– Czekałam.

– Przyleciałam najszybciej, jak mogłam. Anglia jest daleko stąd.

Po twarzy Nory spłynęły łzy. Jess nie wiedziała, skąd się wzięły. Przyszło jej do głowy, że to stare łzy, choć nie potrafiłaby wyjaśnić, co oznaczały.

– Przyleciałaś aż z Anglii.

– Tak, i zostanę w Sydney. Nigdzie się nie wybieram. Zatrzymałam się w Darling House. Wszystko jest tam dobrze, tak jak lubisz.

– Opiekowałam się nią.

– Wiem. Ozdoby bożonarodzeniowe są piękne, a ogród wygląda olśniewająco. Wszystko czeka, aż poczujesz się lepiej i wrócisz do domu.

Nora zamknęła oczy. Policzki miała mokre od łez i Jess delikatnie otarła je kciukiem. Staruszka oddychała głęboko, lecz od czasu do czasu po jej twarzy przebiegał skurcz, jakby coś nie dawało jej spokoju.

Lekarz mógł sobie myśleć, że Nora nie jest gotowa na powrót do domu, lecz Jess wiedziała lepiej. Jej babcia musiała wrócić do swojego pokoju z tapetą Pimpernel i łóżkiem pod oknem. Lubiła powtarzać, że widok, który się stamtąd roztacza, jest jedyną religią, jakiej potrzebuje. „Nie potrafię opisać satysfakcji, jaką czuje człowiek, który sam obsadził swój ogród i się nim opiekował – powiedziała kiedyś. – Który uczynił choćby skrawek ziemi piękniejszym, niż go zastał”.

Północno-zachodni kraniec Darling House niegdyś zdobiły staromodne różane rabaty, lecz po śmierci rodziców, kiedy majątek stał się jej własnością, Nora zdecydowała, że go odmieni. Wyobraziła sobie zupełnie inny ogród, dzikszy i bardziej chaotyczny, w którym występujące naturalnie gatunki roślin będą mieszały się z nieco bardziej egzotycznymi. Tworzyła go i pielęgnowała z miłością i troską przez dziesiątki lat. Ogród, który powstał, cieszył oko i radował serce. Kilka lat temu pokazywano go nawet w programie Gardening Australia.

Jess widziała ten odcinek kilka razy, bo Nora nagrała go i od czasu do czasu sama chętnie oglądała. Uwielbiała komentować, gdy razem z prowadzącym przechodzili pod jaśminowo-klematisową altaną do części ogrodu stworzonej z myślą o pszczołach i kiedy mężczyzna wygłaszał szczere zachwyty nad tą wizją, którą Nora postanowiła zrealizować. Nie przepadała za końcówką programu, kiedy oboje siedzieli w oplecionej wisterią rotundzie, a prowadzący wyjmował odkopane gdzieś czarno-białe fotografie „przed”.

– Och, wyłączże to – powtarzała Nora, kiedy docierały do tego momentu. – Wyglądam jak idiotka.

Ale Jess nie słuchała.

– Wcale nie! – mówiła. – Uwielbiam tę część. Byłaś taka władcza.

Nora kręciła głową, a czasami zakrywała dłonią oczy, ale pozwalała, by nagranie leciało dalej, gdy kamera robiła zbliżenie, a gospodarz programu oświadczał z uśmiechem: „Mam małą niespodziankę” i wyciągał fotografię, na co Nora, która nie znosiła niespodzianek, wyraźnie się wzdrygała.

„Nigdy nie lubiłam róż – powiedziała mu, szybko odzyskując panowanie nad sobą. – Ich woni, kwiatów, przeklętych kolców. To była jedyna zasada, jaką się kierowałam, tworząc ten ogród: żadnych róż w zasięgu wzroku”. „Ale to kwiaty miłości”, wtrącił prowadzący. „Tak powiadają. – Nora posłała mu zalotny uśmiech. – Ale ja nigdy nie cierpiałam na jej brak”.

Aparatura zaczęła pikać i Jess spojrzała na ekran. Nierówne linie poruszały się teraz szybciej, a na monitorze migało światełko.

Zauważyła, że usta Nory drżą i że oddycha z wyraźnym trudem.

Pikanie było szybsze i głośniejsze.

Jess znalazła na końcu łóżka przycisk, którym wzywało się pielęgniarki, i go wcisnęła.

Nora otworzyła oczy i wyciągnęła rękę do nadgarstka wnuczki. Próbowała wydobyć z siebie głos.

– Jestem tu – powiedziała Jess. – Jestem tu, Noro.

– Kartki.

Jess nie była pewna, czy dobrze usłyszała.

– Jakie kartki? – Podniosła wzrok na monitor, który pikał już bez przerwy. Czuła w piersi narastającą panikę. – Proszę, Noro, już dobrze. Wszystko jest dobrze.

Do pokoju weszła pielęgniarka i Jess puściła rękę babci. Nie chcąc przeszkadzać, cofnęła się pod okno.

– Czy nic jej nie jest? – spytała.

Pielęgniarka nie odpowiedziała. Patrzyła na monitor, sprawdzała kroplówkę i puls.

– Proszę… – Głos Nory brzmiał chrapliwie. – Pomóż mi, Jessy.

– Pomożemy pani – uspokoiła ją pielęgniarka. – Proszę się nie martwić.

– On chce mi ją odebrać…

– Nikt niczego takiego nie zrobi. – Głos pielęgniarki brzmiał rzeczowo. – Może być pani spokojna.

Jess patrzyła, jak babcia zamyka oczy. Pielęgniarka uwijała się przy łóżku i chwilę później na twarzy Nory zaszła zmiana, jak gdyby odpłynęła do innego miejsca. Trudno jednak było orzec, czy znalazła tam spokój, czy zapomnienie.

– Już – rzuciła pielęgniarka, gdy pikanie stało się wolniejsze. – Już lepiej.

Jess przysunęła się i wzięła Norę za rękę. Uścisnęła ją mocniej, niż było to konieczne, bo tylko tak mogła wyrazić swoją troskę i miłość.

– Teraz zaśnie – oznajmiła pielęgniarka. – Jest już po odwiedzinach, więc będzie mogła odpocząć.

Ostatnią rzeczą, jaką Jess chciała teraz zrobić, było pozostawienie Nory samej, ale zrozumiała aluzję.

– Śpij dobrze, Noro – powiedziała cicho. – Będę blisko. Odpoczywaj i wracaj do zdrowia. Spędzimy święta razem, w domu.

– Halcyon – szepnęła nieprzytomnym głosem Nora. – Wspólne święta… Halcyon.

ROZDZIAŁ DZIEWIĄTY

Popołudnie było słoneczne i gorące i po wyjściu ze szpitala Jess czuła, że potrzebuje ruchu. Poprosiła taksówkarza, żeby wysadził ją przy skrzyżowaniu na szczycie cypla, bo chciała dalej pójść pieszo do Darling House. Świeże słone powietrze było dokładnie tym, czego potrzebowała. Była wstrząśnięta. Doktor Martin może i potrafił wymienić powody tego, że Nora czuła się taka skołowana, Jess miała jednak wrażenie, że tu chodzi o coś więcej.

„Pomóż mi, Jessy”. Nora nigdy nie używała zdrobnień i choć Jess poczuła się wzruszona, słowa babci głęboko ją zaniepokoiły.

Przecięła plac zabaw i obeszła apartamentowiec, w którym mieszkała z matką, zanim ta wyjechała do Queenslandu. Widok budynku w stylu art déco w ten piękny, słoneczny dzień niemal trzydzieści lat później sprawił, że zrobiło jej się smutno. Pamiętała, jak balansowała na murku od frontu. Matka zrywała w ogrodzie gałązki lawendy i stawiała je w słoikach na parapecie.

Jess odwróciła się i ruszyła w stronę Darling House.

Patrick mówił, że przed upadkiem Nora była nieswoja, i Jess była pewna, że to, co babcia chciała znaleźć na strychu, miało związek z jej wcześniejszym zachowaniem. Nie wierzyła, że stan psychiczny Nory nagle się pogorszył. Jess co tydzień rozmawiała z nią przez telefon i niczego nie zauważyła. Prawdopodobnie coś musiało ją zdenerwować. Gdyby Jess wiedziała, co to było, może umiałaby jej pomóc.

Pani Robinson napisała, że po południu wpadnie do Darling House, i Jess liczyła, że może dowie się czegoś więcej o tym, w jakim stanie była ostatnio Nora. Poza tym Patrick twierdził, że słyszał, jak mówi: „Nie pozwolę mu zabrać mojego dziecka”, a dziś sama była świadkiem, jak powiedziała: „On chce mi ją odebrać”. Jess nigdy nie zastanawiała się nad tym, komu po rozwodzie powierzono opiekę nad małą Polly. Uznała po prostu, że przyznano ją Norze. Teraz jednak przyszło jej na myśl, że mogło być inaczej, że między jej babcią a panem Bridgesem było więcej animozji, niż twierdziła Nora.

No i było coś jeszcze. Coś obudziło wspomnienia Jess. Halcyon. Pozwoliła, by słowo spłynęło z jej ust, i nagle sama sobie wydała się mała, poczuła słońce na nagich ramionach, ujrzała migotliwy błękit przystani i udręczoną twarz babci. Ale to wspomnienie było ulotne i nieuchwytne, jak zwinne ryby w przestworze oceanu.

Dotarła do bramy, wstukała kod i ruszyła w górę ocienionym podjazdem. Darling House wznosił się przed nią, nie poszła jednak przez wysypany żwirem okrągły plac do zawracania. Dwadzieścia lat życia w Londynie wyleczyło ją z australijskiego ignorowania ciepłej, słonecznej pogody. Popołudnie było zbyt piękne, żeby spędzać je w domu.

Podążyła wąską ścieżką w stronę paproci i niecierpków rosnących w zagajniku pod palmami. To była najstarsza część ogrodu i jej ulubione miejsce do czytania, kiedy była mała. W najgorętsze dni było tu znacznie chłodniej. Unikała pobliskiego letniego domku i wolała się zaszyć w cieniu pod kopułą liści, gdzie czuło się bogatą woń ziemi i…

Halcyon. Jess uśmiechnęła się do siebie. Nagle przypomniało jej się, gdzie i kiedy pierwszy raz usłyszała to słowo…

Było to specjalne przyjęcie zwane stypą, co małej Jess wydało się dziwne, bo gość honorowy był nieobecny. Rano, przed wyjściem z domu, zapytała o to matkę, lecz Polly tylko pokręciła głową i posłała córce nerwowy uśmiech. Jess westchnęła, a matka, która najwyraźniej nie chciała jej rozczarować, obiecała, że dowie się, dlaczego tak jest. Następnie złożyła ręce, jak zawsze, gdy coś ją martwiło, i powiedziała, że Jess nie powinna pytać o to babci, a już na pewno nie dziś. Jess znowu westchnęła (tym razem w duchu) i odparła: „Oczywiście, że tego nie zrobię”. Znała zasady.

Nigdy dotąd nie była na pogrzebie. Patrzyła szeroko otwartymi oczami, jak lśniąca trumna znika za zasłoną. Przypominało to pokaz magii, który widziała w dzielnicy The Rocks podczas ubiegłorocznych świąt Bożego Narodzenia: powaga pastora, śpiewy z udziałem wiernych, a w końcu złowieszczy obłok dymu. I tak jak wtedy, Jess z całych sił starała się nie mrugać, gdy przesuwano trumnę. Nie opuszczało jej uczucie, że wydarzy się coś ważnego. Siedziała na skraju ławki, więc nie mogła przeoczyć magicznego momentu, choć nie było tu niczego, na co warto by zwrócić uwagę. Zaciągnięto zasłonę, po czym odśpiewano pieśń, a małej Jess zakręciło się w nosie od zapachu babcinych perfum.

Zauważyła, że babcia nie płacze, choć ze swojego miejsca widziała, że ściska w dłoni lnianą chusteczkę. Wydawało się, jakby była myślami gdzieś bardzo, bardzo daleko. Jess uznała, że jest to właściwa mina; tak przynajmniej opisałaby ją, gdyby pogrzeb był epizodem powieści, a Nora jedną z jej bohaterek. Wyglądała dokładnie tak, jak powinna wyglądać dystyngowana starsza pani o nieskazitelnych manierach, która bierze udział w pogrzebie jedynego brata.

Bo człowiekiem w trumnie był zagadkowy starszy brat Nory, który do niedawna pozostawał tajemnicą. Jess podobał się mężczyzna, którego czarno-białe zdjęcie stało na trumnie podczas ceremonii. Nie był podobny do jej babci, a jednak było w nim coś znajomego. Jess nie poznała dziadka i nie miała ojca, więc często zastanawiała się, jak by to było, gdyby w jej życiu pojawił się miły starszy pan.

Czasami udawała, że jej ojcem jest prezenter, który w telewizji prowadził program o finansach. Wydawał się rozsądny i dobrze poinformowany, miał sympatyczny głos i błysk w oku, który podpowiadał jej, że byłby miły. Na dziadka wybrała Charlesa Dickensa. Miała wszystkie jego powieści – z wyjątkiem Marcina Chuzzlewita, którą musiała jeszcze zdobyć – i przeczytawszy Davida Copperfielda, uznała, że świetnie by się dogadywali. Dickens, podobnie jak ona, uwielbiał spacerować, był także ciekawy ludzi i miał wysoko rozwinięte poczucie sprawiedliwości. Jess też taka była; tak właśnie powiedziała mama, kiedy ostatnim razem wezwano ją do szkoły. (Tego samego dnia Jess dowiedziała się, że to, co według pani Taylor jest „impertynencją”, zdaniem jej mamy jest „przejawem wnikliwości”).

Co ciekawe, nie wszyscy podzielali ciepłe, miłe odczucia Jess związane z mężczyzną ze zdjęcia. Przed pogrzebem, kiedy ludzie wciąż się schodzili, pewna kobieta o gładkiej twarzy szepnęła do swojej towarzyszki coś o „powrocie brata marnotrawnego”, a gdy tamta odparła, że „jakoś nigdzie nie widzi angielskiej róży”, ta o gładkiej twarzy dodała, że „z pewnością zrywał ich na pęczki”. Jess zastanawiała się, co miała na myśli i dlaczego mówiła to z taką pogardą.

Ktoś przyniósł zdjęcie z domu pogrzebowego do Darling House i ustawił je na środku mahoniowej szyfoniery na końcu długiego holu, pośród innych czarno-białych fotografii Rodziny. Jess przyglądała mu się, niemal dotykając nosem mebla, podczas gdy za jej plecami żałobnicy rozmawiali ściszonymi głosami. Patrzyła na szeroki uśmiech mężczyzny, jego zawadiacki kapelusz, spodnie i sięgający kolan płaszcz, gdy zapewne szedł długim krokiem po ulicy obcego miasta. W tle dojrzała zniszczone budynki i wielką białą kopułę katedry. Fotografię przycięto, by zmieściła się w ramce, ale najwyraźniej ktoś musiał mu towarzyszyć – świadczył o tym widoczny z boku skrawek ciemniejszego rękawa i brzeg płaszcza lub spódnicy.

Przypadek chciał, że Jess i jej matka były w Darling House w dniu, gdy Nora odebrała telefon z informacją o śmierci brata. Łyżeczka wypadła jej z dłoni.

W Jess wzbierało tysiące pytań.

– Gdzie? – zapytała. – Gdzie mieszkał?

– W miejscu o nazwie Londyn – odparła jej babcia. – Nad bardzo starą rzeką, Tamizą.

– Dlaczego mieszkał tak daleko?

– Bo był urodzonym obieżyświatem.

Jess przez chwilę obracała w myślach nieznane słowo. Cokolwiek znaczyło, podobało jej się jego brzmienie.

– Uwielbiał podróżować i nigdzie nie zagrzał miejsca – wyjaśniła Nora. – Przynajmniej nie na długo. Kiedy był młodym mężczyzną, nasza mama z rozpaczą powtarzała: „Mój jedyny syn. Kto przedłuży nasz ród?”.

– Nie chciał mieć rodziny?

Matka Jess, siedząca na kanapie, odchrząknęła znacząco i Jess nie musiała na nią patrzeć, by wiedzieć, że jest to sygnał ostrzegawczy. Kiedy odwiedzały Darling House, Polly upominała córkę, żeby nie była wścibska i nie odzywała się nieproszona. Jess nie wiedziała, co o tym myśleć, zwłaszcza że babcia uwielbiała udzielać odpowiedzi i nie wydawała się zmęczona jej ciągłymi pytaniami. Czasami Jess miała wrażenie, że zasady są wymysłem mamy, nie babci.

– Nie chciał mieć rodziny? – powtórzyła.

Nora siedziała w fotelu uszaku przy oknie wykuszowym z widokiem na przystań; odbite od wody popołudniowe światło było tak ostre, że mrużyła niebieskie oczy.

– To, czego ktoś chce, rzadko jest istotne.

– Jessico. – Głos matki był zdumiewająco surowy. – Może wyjdziesz na dwór i pobawisz się w ogrodzie, nim zacznie padać?

Jess nachmurzyła się i zgromiła się w duchu; wiedziała, że mama specjalnie ją odsyła i że sama jest sobie winna, bo niepotrzebnie naciskała. Wyszła, ale zrobiła to z wyjątkowym ociąganiem i dlatego usłyszała jeszcze, jak jej babcia mówi:

– To moja wnuczka, Polly. Zasługujemy na to, żeby wiedzieć o sobie wszystko.

Jess przystanęła tuż za drzwiami, wstrzymując oddech, ciekawa, co odpowie na to mama. Polly rzuciła jednak tylko:

– A co z pogrzebem?

– Odbędzie się tutaj, w Sydney. – Głos Nory był przygnębiony. – Jest Turnerem i tu jest jego dom.

Słońce wlewało się do środka przez półkoliste okno nad drzwiami wejściowymi, zapachy perfum i głosy się mieszały, a w korytarzu, gdzie stała Jess, panował zaduch. Mnóstwo ludzi przyszło na stypę. Dziwne… Jak to możliwe, że ktoś, kto spędził życie na drugim końcu świata, miał tylu przyjaciół w Australii?

– To przyjaciele twojej babci – odparła matka, gdy Jess ją o to zapytała.

– Jest bardzo lubiana – zauważyła Jess.

– O tak.

Jess zastanawiała się, gdzie podziewa się matka. Pewnie stoi gdzieś pochłonięta rozmową albo ukrywa się w kuchni z panią Robinson i dwiema młodymi kelnerkami, które wynajęto, żeby podawały gościom kanapki i ciasto. Zamknęła oczy i nasłuchiwała znajomego podzwaniania długiego srebrnego łańcuszka, na którym Polly nosiła zawsze dwa wisiorki – jeden ładny w kształcie drzewa jakarandy i drugi, srebrny, w kształcie kota. Drzewo jakarandy było prezentem, a kot pochodził ze sklepu z artykułami używanymi. Polly mówiła, że kiedyś był częścią grzechotki; miał w środku maleńką kulkę, która podzwaniała przy każdym kroku mamy. Jess uwielbiała ten dźwięk. Sprawiał, że czuła się bezpieczna i szczęśliwa.

Teraz jednak go nie słyszała. Znowu otworzyła oczy i nagle zapragnęła znaleźć się z dala od tych wszystkich ludzi. Oficjalna część uroczystości dobiegła końca, a stypa, ze swoją dziwną nazwą, okazała się dla dorosłych tylko pretekstem do spotkania towarzyskiego. Bufiaste rękawy aksamitnej sukienki, która tak bardzo jej się podobała, kiedy dostała ją od babci, zaczęły ją nagle drapać, a odcinający górę szew sprawiał, że pociła się i było jej niewygodnie.

W innych okolicznościach wykorzystałaby nieobecność mamy i poszła pozwiedzać dom. Darling House stał na półwyspie Vaucluse – wysoki na trzy piętra, z wieżyczką po jednej stronie. Wzniesiono go w połowie dziewiętnastego wieku, kiedy praprapradziadek Jess przypłynął do Nowej Południowej Walii. Zdjęcia budynku pojawiły się w kilku książkach o architekturze, które babcia trzymała otwarte na stolikach w bibliotece. Wnętrze domu było całkowicie nieprzewidywalne: drzwi w miejscach, gdzie nikt by się ich nie spodziewał, prowadziły do ukrytych schodów, które wiły się wokół ceglanych kominów i pozwalały dotrzeć do zupełnie innej części domu.

Jess nie powinna była lubić Darling House. „Nie uważasz, że jest pełen przeciągów? – pytała Polly, jeśli córka po wizycie u babci ośmieliła się powiedzieć, że korytarze są wspaniałe, a sufity wysokie. – Nie wolisz naszego przytulnego mieszkanka?” A ponieważ jej śliczna znajoma twarz wydawała się przygnębiona, Jess pospiesznie przyznawała, że oczywiście dużo bardziej podoba jej się ich małe mieszkanie.

Dziś jednak w domu było zbyt tłoczno, dlatego wyszła do ogrodu, w miejsce, które poznała dużo lepiej, niemal przy każdej wizycie wysyłana tam przez matkę, żeby się „pobawiła”. Najładniejsza część ogrodu Darling House została zaprojektowana i obsadzona przez babcię, ale po drugiej stronie posiadłości, jeśli ktoś podążał ścieżką wiodącą obok masztu flagowego i fontanny, znajdowała się znacznie starsza i bardziej zarośnięta część, pełna paproci i niecierpków, które otaczały upstrzoną plamami pleśni altanę. Jess przedzierała się przez zieloną gęstwinę, aż znalazła miejsce pod wąsami wielkiej paproci drzewiastej. Z dala od domu, pośród gęstego listowia, rozpięła aksamitną sukienkę, zdjęła ją i rozłożyła na ziemi. Następnie ściągnęła lakierki i skarpetki. Ubrana tylko w biały podkoszulek i majtki, usiadła po turecku i po raz pierwszy od kilku godzin odetchnęła pełną piersią.

Żałowała, że nie wzięła książki. Zwykle nie ruszała się nigdzie bez lektury. Przeczytała wszystkie książki dla dzieci dostępne w miejscowej bibliotece, a niedawno, gdy skończyła dziesięć lat, otrzymała specjalną zgodę na wypożyczanie powieści dla młodzieży, choć wiele z nich niespecjalnie ją interesowało. Skupiały się na przyjaźniach, stanikach i chłopakach, czyli tym wszystkim, co Jess uważała za niezwykle nudne. Ostatnio jej ulubionymi książkami były te, które sama wybierała, kiedy w weekendy mama zabierała ją do sklepów z rzeczami używanymi. W wyjątkowo brudnym garażu, w dzielnicy Sydney, o której nigdy wcześniej nie słyszała, znalazła Davida Copperfielda. Usiadła na podłodze i zaczęła czytać książkę, a gdy trzeba było wracać do domu, nie było mowy, żeby ją zostawiła. Od tej pory zawsze znajdowała co najmniej jedną perełkę do swojej kolekcji – w przeciwieństwie do Polly, która nigdy nie potrafiła znaleźć tego, czego szukała.

Teraz, nie mając książki, w której mogłaby się zatracić, Jess postanowiła rozejrzeć się po okolicy. Podążyła za mrówkami przedzierającymi się przez poszycie, znalazła zwinięty liść, w którym ukryła się gąsienica w białym kokonie, i ułożyła tipi z oblepionych porostami gałązek. Właśnie oglądała zwinięty ciasno liść paproci drzewiastej, obracając go w palcach, kiedy uświadomiła sobie, że nie jest sama.

Dobiegły ją głosy. To babcia rozmawiała z jakimś mężczyzną. Ich kroki na twardej nawierzchni zdradzały, że weszli do altany. Jess starała się coś usłyszeć, żeby zdecydować, czy rozmawiają o czymś ciekawym.

– Rozumiem, że padoki zostaną sprzedane? – zapytał mężczyzna.

– Sama nie dam rady się nimi zająć. To były marzenia Thomasa…

– A Halcyon?

Jess usłyszała przerażający dźwięk, gardłowy jęk, od którego ścisnęło ją w żołądku. Była tak zaskoczona i zaintrygowana, że wyjrzała znad paproci. Ze swojej kryjówki nie widziała wnętrza altany, więc cichutko podkradła się bliżej.

Babcia siedziała na ławce, ale jej oklapłe ciało i przygarbione plecy zdradzały, że bardziej osunęła się na nią, niż usiadła. Próbowała dłonią zasłonić twarz przed mężczyzną, lecz przycupnięta w zaroślach Jess widziała, że usta ma otwarte w bezgłośnym jęku. Widok dorosłej osoby w takim stanie był szokujący i Jess przyszło do głowy jedno słowo: „osamotniona”.

Wydawało się, że Nora siedzi tak bez końca, podczas gdy mężczyzna udawał, że nie dostrzega jej cierpienia. Kiedy w końcu się odezwała, słychać było, że dokłada wszelkich starań, by mówić spokojnie i bez emocji, ale Jess czuła, że lada chwila się załamie.

– Proszę, panie Friedman – powiedziała, podnosząc rękę, jak gdyby bała się, że mężczyzna ją uderzy. – Nie chcę o nim słyszeć. Oczywiście, należy natychmiast go sprzedać. On sam powinien był sprzedać go lata temu. Dla mnie to teraz tylko potworny kamień młyński u szyi.

ROZDZIAŁ DZIESIĄTY

Śmierć brata Nory w 1988 roku była niczym linia demarkacyjna w życiu Jess. Wcześniej mieszkała z matką w małym mieszkaniu na parterze, z wąskim, wykładanym płytkami patio i bez ogródka na tyłach. Potem zamieszkała z babcią w Darling House. Wydarzenia te nie wiązały się ze sobą w sposób bezpośredni, była to raczej kwestia splotu okoliczności i zbieżności czasu, ludzie mają jednak tendencję do szukania związków. Starają się zawsze znaleźć przyczynę i skutek, po czym określić ich znaczenie. Nie inaczej było w przypadku Jess: śmierć Thomasa Turnera już zawsze miała się łączyć ze zmianami w jej życiu.

Ale dzień stypy zasługiwał na uwagę z jeszcze innego, bardziej konkretnego, powodu. Dziesięcioletnia Jess lubiła słowa. Zbierała je. W jej książkach to zawsze w słowach czaiła się moc, niezależnie od tego, czy były to zaklęcia i klątwy w baśniach, którymi zaczytywała się, będąc małą dziewczynką, czy testamenty, dokumenty i luki prawne, które odkryła u Dickensa. Dzień stypy przyniósł wiele nowych skarbów. Przede wszystkim samo słowo „stypa”, którym, nie wiedzieć czemu, określano przyjęcie dla kogoś, kto nie żył. Następnie słowo „marnotrawny”, które dotychczas słyszała wyłącznie na lekcjach religii w szkole, a teraz najwyraźniej odnosiło się do tajemniczego mężczyzny z jej rodziny. I słowo „halcyon”, które brzmiało w jej uszach niczym ciepłe zaklęcie barwy miodu i którego ciepło niemal natychmiast zostało ugaszone przez posępny „kamień młyński u szyi”.

Ukryta w cieniu paproci drzewiastej, po tym, jak podsłuchała rozmowę babci z nieznajomym mężczyzną, Jess próbowała zrozumieć, co właściwie usłyszała. Nie było to jednak łatwe. „Kamień młyński” brzmiał znajomo dzięki powieściom Thomasa Hardy’ego, tylko po co babci ciężki okrągły głaz do mielenia zboża? No i dlaczego nazwała kamień „potwornym” i upierała się, że natychmiast trzeba go sprzedać? Zdaniem Jess mogło to znaczyć tylko jedno. Homonim! Najwyraźniej „kamień młyński” miał też inne znaczenie. Jess wiedziała, że słowa potrafią być równie podstępne jak ludzie: wydawało się, że znaczą jedno, a pod powierzchnią leżało drugie – ukryte – znaczenie.

Upewniwszy się, że droga jest wolna, włożyła sukienkę i boso wróciła do domu. Prześlizgnęła się między grupkami dorosłych w zacienionym holu i pospieszyła na górę, do ciemnej biblioteki, gdzie spowiło ją chłodne nieruchome powietrze. Rzędy książek ciągnęły się na ścianach, lecz Jess dokładnie wiedziała, czego szuka. Podczas wcześniejszych wizyt w Darling House wypatrzyła oprawny w niebieską skórę stary Oksfordzki słownik języka angielskiego. Ściągnęła z półki tom oznaczony literami K-M, znalazła hasło „kamień młyński u szyi” i przebiegła wzrokiem definicję, aż natrafiła na 2. Fig. Ciężkie brzemię; ktoś lub coś, co jest dla kogoś uciążliwe i utrudnia komuś życie lub działanie.

Była zadowolona, a jednocześnie zaintrygowana. Zachowanie babci w altanie z pewnością pasowało do zachowania kogoś, kto dźwigał na barkach ciężkie brzemię, ale jakim ciężarem był „halcyon”? Odłożyła słownik na miejsce, wyciągnęła tom oznaczony literami H-K i tak długo przewracała kartki, aż znalazła to, czego szukała. Według Oksfordzkiego słownika języka angielskiego słowo „halcyon” było zarówno rzeczownikiem, jak i przymiotnikiem. Pierwsze oznaczało ptaka z rodziny zimorodkowatych, a drugie błogi, cudowny, idylliczny. Ani pierwsze, ani drugie znaczenie nie wydawało się jednak szczególnie złowieszcze. Co więcej, to drugie wyrażało coś zgoła innego.

Po stypie Jess i Polly wróciły pieszo do domu. Mieszkały niedaleko Darling House, a wracały piechotą, bo nie miały samochodu. Kwestia ta stanowiła kość niezgody między matką a babcią Jess. Nora chciała kupić im „ładny mały samochodzik” i twierdziła, że głupotą jest stronić od rzeczy ułatwiających życie, lecz Polly mówiła, że woli korzystać z komunikacji publicznej. Ale Jess wiedziała, że jazda samochodem ją denerwuje. Było wiele rzeczy, które denerwowały jej matkę.

Szły nabrzeżem, choć była to dłuższa droga, niż gdyby szły ulicami. Jess lubiła spacerować z matką. Polly była nieśmiała wobec dorosłych, ale nie kiedy były tylko we dwie. Wiedziała dużo o przyrodzie i chociaż nie wychylała się ze swoją wiedzą i nie pouczała córki, zawsze dostrzegała i chętnie pokazywała Jess przykłady naturalnego piękna. Zwinięty uroczo szarozielony liść eukaliptusa, misternej roboty porzucone ptasie gniazdo, obsypany kwieciem brachychiton klonolistny, który zdawał się płonąć na tle błękitnego nieba. Każda wyprawa na plażę kończyła się tym, że znosiły do domu wodorosty, muszle i kawałki drewna wyrzuconego na brzeg, układały je na parapecie i Polly robiła z nich dekoracje, a raz nawet łapacz snów dla córki. Zawiesiła delikatną konstrukcję na suficie nad łóżkiem Jess. „Nie mów właścicielce mieszkania – powiedziała. – Nie sądzę, żeby jej się to spodobało”. Po tych słowach uśmiechnęły się do siebie, bo właścicielką mieszkania była babcia Jess. Takie chwile Jess lubiła najbardziej. Mama rzadko żartowała. Miała twarz, która zawsze wydawała się smutna, nawet jeśli ona wcale się tak nie czuła.

Podczas tego spaceru Polly była jednak cichsza niż zwykle. Pewnie myśli o pogrzebie, uznała Jess, kiedy zeszły ze ścieżki, zdjęły buty i poczuła pod stopami biały piasek Queens Beach. Mama nie znała swojego wuja, ale odczuwała nieszczęścia innych ludzi jak własne. Raz Jess opowiedziała jej o dziewczynce, której dzieci dokuczały w szkole. Przezywały ją, wspinały się na drabinki, widząc, że chce się na nich bawić, i krzyczały do siebie, że „coś” złapią, jeśli nie będą wystarczająco szybkie. Polly słuchała jej ze łzami w oczach i postanowiła porozmawiać z tą dziewczynką, jeśli kiedyś spotka ją przy wejściu do szkoły.

Teraz podeszła na skraj wody, lecz nie szukała muszli, patyków ani bladych, zbielałych na słońcu skór morskich stworzeń. Stała wpatrzona w ocean, z rękami opuszczonymi wzdłuż ciała i sandałkami zawieszonymi na palcu jak na haczyku. Jess podeszła do niej. Miała wrażenie, że myślą o tym samym. Trudno będzie pożegnać się z oceanem, kiedy przeprowadzą się do Brisbane, chociaż Polly mówiła, że zamiast tego będzie tam rzeka i całe mnóstwo słońca, a latem gwałtowne burze, które kończą się równie nagle, jak się zaczynają, i pozostawiają po sobie czyste, świeże powietrze. Polly dostała nową pracę. Jakiś czas temu poinformowała o tym córkę przy kolacji, a gdy kąciki jej smutnych ust drgnęły nieznacznie, Jess wiedziała, że ta perspektywa cieszy mamę. Miały zamieszkać w miejscu o nazwie Paddington, we własnym domu z desek fazowanych, z dachem nie z dachówki, lecz z lśniącej blachy falistej.

Jess podobało się to słowo: „falista”. Gdy powiedziała o tym matce, Polly uśmiechnęła się i znalazła w gazecie zdjęcie blachy falistej, żeby pokazać je córce. Rzeczywistość wyglądała bardzo zadowalająco, a słowo pasowało jak ulał do pofalowanej blachy. Polly przypomniała Jess, że będzie musiała pójść do nowej szkoły, nie tak eleganckiej jak ta w Sydney, i nawiązać nowe przyjaźnie, ale Jess to nie przeszkadzało. Prawda była taka, że nie miała zbyt wielu przyjaciół, ale nie mogła powiedzieć o tym matce, dla której byłby to kolejny powód do zmartwień.

– Mówiłaś babci o Brisbane? – spytała Jess.

– Jeszcze nie. Nie dziś.

– A kiedy powiesz?

– Niedługo. Kiedy przestanie się smucić po śmierci brata.

Jess zastanowiła się nad jej słowami. Wydawały się sensowne, ale nie mogła oprzeć się wrażeniu, że mama ciągle wynajduje powód, żeby nie mówić swojej matce o przeprowadzce. W innych okolicznościach Jess drążyłaby temat, dziś jednak miała na głowie inne sprawy.

Stały, trzymając się za ręce. Powietrze pachniało solą i wodą morską, a daleko na horyzoncie podskakiwała łódka. Jess postanowiła wykorzystać tę chwilę.

– Co to jest halcyon? – spytała.

Palce Polly zacisnęły się mocniej na jej dłoni.

– Ja nie… – zaczęła, lecz słowa uwięzły jej w gardle. – Gdzie usłyszałaś to słowo?

– Słyszałam, jak babcia je dziś powiedziała. Znalazłam je w słowniku, ale w jej ustach wcale nie brzmiało dobrze.

Jess obawiała się, że jej szczera odpowiedź doprowadzi do kolejnych pytań o to, gdzie i kiedy podsłuchała prywatną rozmowę babci, więc była mile zaskoczona, gdy mama odparła po prostu:

– To dom.

Obróciła się na pięcie i ruszyła w stronę trawy.

Dom. Jess przez chwilę obracała tę odpowiedź w myślach, po czym pobiegła za matką. Nie mogła pojąć, jak dom może być kamieniem młyńskim, zwłaszcza dla babci, która kolekcjonowała domy równie chętnie jak ona słowa.

– Gdzie on jest? Ten Halcyon?

– Na odludziu. Daleko stąd.

– To był dom jej brata?

– Tak.

Wtedy Jess zrozumiała. Ten dom był dla babci brzemieniem, bo znajdował się daleko, daleko stąd. Za oceanem. W Anglii.

– Dlatego babcia chce go sprzedać – rzuciła.

Polly zerknęła na nią i na jej czole, między brwiami, pojawiła się pionowa zmarszczka.

– Jak to?

– Chce go sprzedać „natychmiast”.

– Skąd wiesz?

Jess zawahała się chwilę. Jeśli powie coś więcej, matka może ją zbesztać za podsłuchiwanie. Polly wyglądała jednak na zmartwioną bardziej niż zwykle, więc Jess zdobyła się na szczerość.

– Słyszałam dzisiaj, jak rozmawiała z jakimś panem. Powiedziała, że Halcyon jest kamieniem młyńskim u jej szyi i natychmiast musi zostać sprzedany. Czy to był dom jej brata?

Mama pokiwała głową.

– Może jest jej smutno, że dom brata stoi zupełnie pusty na odludziu?

– Pewnie tak – przyznała Polly.

Dotarły do krętych betonowych schodów i Jess zaczęła wbiegać na górę, tak jak robiła to zawsze. W pewnym momencie odwróciła się przez ramię i zawołała do mamy, żeby się pospieszyła, bo Polly szła wyjątkowo niemrawo.

– Witaj, nieznajoma!

Jess spojrzała na postać stojącą u szczytu podjazdu przed Darling House. Potrzebowała chwili, żeby uwolnić się od duchów popołudnia sprzed trzydziestu lat i wrócić do teraźniejszości. Pani Robinson jedną ręką osłaniała oczy przed zachodzącym słońcem, a drugą machała na powitanie.

– Dzień dobry! – odkrzyknęła Jess.

– Przynoszę dary! – zawołała gospodyni, wskazując stojący na ziemi kosz, podczas gdy Jess wspinała się na szczyt trawiastego zbocza. – Pocztę dla twojej babci i lasagne dla ciebie.

– Pani widok raduje moje serce – powiedziała Jess, podchodząc do pani Robinson.

Objęły się i Jess zdziwiło, jak wielką sympatią darzy tę kobietę.

– Wejdzie pani na filiżankę herbaty? – spytała.

– Chętnie.

Jess otworzyła drzwi, razem weszły do kuchni i nastawiła wodę.

Pani Robinson usiadła na taborecie przy stole.

– Byłaś u babci?

– Po południu.

– Pewnie zauważyłaś, że jej stan się pogorszył.

– Szkoda, że mnie pani nie uprzedziła. – Jess nie chciała, żeby zabrzmiało to tak oskarżycielsko. Była to reakcja na szok wywołany widokiem Nory. Nie spodziewała się czegoś takiego. – Ale pewnie kazała pani przysiąc, że nie piśnie pani słówka.

– Wiesz, jaka ona jest. Nie przyznałaby się, że ma kłopoty.

– Schudła.

– I zmalała – dodała pani Robinson.

– Będziemy musiały ją podtuczyć, kiedy wróci do domu.

Gosposia uniosła brwi.

– Lekarze mówili coś na ten temat?

– Tylko ogólnikowo. I wcale im się nie dziwię, bo nie wiedzą, z kim mają do czynienia.

Czajnik zaczął gwizdać. Jess zalała herbatę i przez chwilę patrzyła, jak torebki wirują w filiżankach. Zapytała panią Robinson o jej rodzinę i uśmiechnęła się, słysząc o wygłupach jej czterech wnuków i ubóstwianej wnuczki.

– Czasami myślę, że jest największym urwisem z nich wszystkich – powiedziała pani Robinson. – Nie żebym miała coś przeciwko temu. Skądże. Niech nimi dyryguje.

– Przyszłość należy do kobiet – odparła Jess, stawiając filiżanki na stole. – Czy nie tak mówią?

– Jakbym słyszała twoją babcię.

Jess usiadła przy stole naprzeciwko gosposi. Zdjęła z półki puszkę z ciastkami, otworzyła ją i podała pani Robinson. Ta poczęstowała się kruchym maślanym ciasteczkiem. Jess również wzięła jedno i położyła na stole obok filiżanki.

– Mogę panią o coś zapytać?

– Pytaj. Ale nie obiecuję, że znam odpowiedź.

– Była tu pani, kiedy Nora i jej mąż się rozstali?

Pani Robinson pokiwała głową. Czy Jess się wydawało, czy wyczuła u niej napięcie?

– Zaczęłam pracować dla twojej babci kilka lat wcześniej. Miałam szesnaście lat, gdy podjęłam pracę w Darling House.

– Nie wiedziałam.

– Bo nie musiałaś. Kiedy się tu zjawiłaś, od dawna byłam częścią tego domu.

– Bardzo ważną częścią.

Pani Robinson się roześmiała.

– Twoja babcia i ja poznałyśmy się przez przypadek. Przyjechałam do Sydney, żeby uwolnić się od nieszczęśliwej przeszłości. Nora podała mi pomocną dłoń, gdy byłam w potrzebie. Na początku zlecała mi pojedyncze zadania i płaciła tyle, żebym miała na jedzenie i dach nad głową, ale najbardziej liczyło się to, że we mnie uwierzyła. Była pierwszą osobą, która powierzyła mi prawdziwe obowiązki. – Powrót do wspomnień rozwiązał jej nieco język i sprawił starszej kobiecie wyraźną radość.

Jess postanowiła wykorzystać okazję.

– Zastanawiałam się, komu po ich rozwodzie przyznano opiekę nad moją mamą.

Pani Robinson zerknęła na nią i natychmiast otrząsnęła się z zamyślenia, przypominając sobie pytanie, które skłoniło ją do wspomnień.

– Przykro mi, ale nie znam szczegółów. Tak jak mówiłam, pracowałam tu od niedawna. W tamtych czasach twoja babcia nie zwierzała mi się. Dlaczego pytasz?

– Myślę, że coś ją dręczy. Patrick mówił, że ostatnio opowiadała dziwne rzeczy… bała się, że ktoś zabierze jej dziecko… i zastanawiałam się, czy nie ma to związku z czymś, co wydarzyło się w przeszłości.

Pani Robinson uśmiechnęła się współczująco.

– Twoja babcia ostatnio była nieswoja. Wydawała się skołowana. Możliwe, że to, co powiedziała Patrickowi, nie miało żadnego znaczenia.

– Albo odwrotnie. Jeśli to coś ważnego i dowiemy się, o co chodzi, może będziemy w stanie jej pomóc.

– Przykro mi, Jessico – odparła gosposia – ale nic nie przychodzi mi do głowy. Poza tym, jeśli rzeczywiście rozpamiętuje jakieś wydarzenie z przeszłości, to może być wszystko. Była bardzo opiekuńczą matką bardzo wyczekiwanego dziecka. Kiedy Polly była malutka, twoja babcia bała się, że ją straci. To koszmar każdego rodzica.

Ale Jess nie zamierzała tak łatwo się poddawać.

– To dziwne, że po tym, jak się rozwiodła, ona i jej mąż nigdy więcej się nie kontaktowali. Chyba nie rozstali się w zgodzie.

– Myślę, że oboje byli gotowi zakończyć ten związek.

– Może chciał zabrać Polly?

– Nie. – Pani Robinson pokręciła głową. – Naprawdę nie sądzę.

– Skąd ta pewność?

– Nie układało się między nimi od lat, jeszcze zanim twoja babcia zaszła w ciążę. Większość mężczyzn nie rozumie, co czuje kobieta, zwłaszcza taka jak twoja babcia, która ma problemy z zajściem w ciążę. Przed narodzinami twojej matki Nora kilka razy poroniła. Twój dziadek był zdania, że powinni dać sobie spokój i wieść szczęśliwe życie bez dzieci. Ale to nie było życie, jakiego pragnęła Nora. Pamiętam, jak mówiła, że chciałaby mieć własną drużynę krykieta. Była u każdego lekarza, guru i szamana po tej stronie Gór Błękitnych, aż w końcu jej upór przyniósł efekty. Byłam tu, kiedy otrzymała dobre wieści. Nigdy nie widziałam kobiety tak szczęśliwej jak twoja babcia tamtego dnia i później. Biedactwo, miała okropne poranne mdłości, ale była tak bardzo wdzięczna losowi, że nigdy się nie skarżyła.

Jess się uśmiechnęła. Oto cała Nora – twarda, zdeterminowana i niezmiennie pozytywna. Nigdy nie przyjmowała do wiadomości odmowy, bo traktowała ją jako porażkę. Czasami Jess zastanawiała się, co naprawdę czuła, kiedy rozpadło się jej małżeństwo. Gdy pojawiał się ten temat, Nora wzruszała tylko ramionami i odpowiadała, że była to pragmatyczna decyzja, która miała naprawić błąd, jaki popełniła w młodości: C’est la vie.

Po rozstaniu z Mattem Jess wiedziała jednak, że zakończenie związku z kimś, kto przez dłuższy czas stanowił ważną część twojego życia, wiąże się z poczuciem straty. A przecież mąż Nory był ojcem jej dziecka, więc musiało to być jeszcze trudniejsze.

– Rozumiem, że były między nimi tarcia, kiedy starali się o dziecko, ale skoro on również go pragnął, to dlaczego rozstali się zaraz po tym, jak w końcu im się udało?

– Myślę, że chciał, żeby ich życie wyglądało tak jak przed narodzinami twojej mamy – odparła pani Robinson. – Uznał, że wystarczająco długo był cierpliwy, i teraz chciał odzyskać żonę. Ale macierzyństwo zmienia kobiety. Świat twojej babci nie był już taki sam, odkąd pojawiła się Polly. To zrozumiałe, kiedy człowiek wie, przez co przeszła, żeby ją mieć. Uwielbiała ją, prawie nie wypuszczała jej z objęć, a on stał się zazdrosny.

– O dziecko?

Pani Robinson pokiwała głową.

– To przykre, że dorosły mężczyzna może być zazdrosny o dziecko, prawda? Złamał tym Norze serce. Ale, jak to ona, postanowiła jak najlepiej wykorzystać sytuację. Skoro nie mogła mieć dużej rodziny, zdecydowała, że otoczy się ludźmi, którzy potrzebują jej pomocy, i będzie dla Polly jak najlepszą matką. I była. Nie znam drugiej takiej. Zresztą nie muszę ci mówić, jak bardzo jest troskliwa.

Jess uśmiechnęła się z rozczuleniem. Odkąd tu zamieszkała, babcia nie przeoczyła żadnej szkolnej debaty, przedstawienia czy meczu netballu. W końcu Jess zaczęła nalegać, żeby trochę odpuściła. „Przez ciebie inni rodzice wyglądają niekorzystnie”, zażartowała, lecz Norę jakby to uraziło i rozmowa zrobiła się niezręczna. Ostatecznie jednak doszły do porozumienia.

Teraz, przy kuchennym stole, Jess ziewnęła szeroko.

– O, przepraszam – rzuciła.

Pani Robinson się roześmiała.

– Nie przepraszaj. Musisz być wykończona. Od ilu godzin jesteś na nogach?

– Bóg jeden wie.

– Powinnaś się przespać. Odgrzać ci lasagne, zanim wyjdę?

Jess odparła, że sama się tym zajmie, jeszcze raz podziękowała gosposi za jedzenie i odprowadziła ją do wyjścia. Zbliżała się siódma, lecz na zewnątrz wciąż jeszcze było widno. Leniwy letni wieczór malował na niebie różowe, fioletowe i złociste smugi, a w niższych partiach ogrodu zalegał chłodny mrok. Kolory, zapachy i jakość światła – wszystko wydawało się wyostrzone i bardziej rzeczywiste. Jess czuła to w biciu serca, głęboko w płucach, w komórkach skóry. Było jej to tak bliskie i znajome jak intonacja i rytm ojczystego języka.

Wysoko na niebie dostrzegła ibisa, a zaraz potem trzy kolejne, lecące za nim w charakterystycznym szyku. Ich widok wyrwał ją z zamyślenia. Znowu ziewnęła i weszła z powrotem do domu. Jeśli do ósmej wyrobi się z kolacją, być może prześpi całą noc i pozbędzie się jet lagu.

Kiedy zamykała drzwi, zadzwonił jej telefon.

– Patrick! – Dopiero teraz przypomniała sobie, że miała się do niego odezwać. – Bardzo cię przepraszam.

– Jak ona się czuje?

– Odpoczywa, a ja zamierzam dopilnować, żeby jak najszybciej doszła do siebie.

– Rozmawiałaś z nią?

– Trochę. Niezupełnie.

– Wybierasz się tam jutro?

– Będę u niej codziennie, do czasu, aż pozwolą mi zabrać ją do domu.

– To dobrze. Świetnie. – Urwał, Jess miała jednak wrażenie, że chciał powiedzieć coś więcej.

– Coś jeszcze?

– Może. Pytałaś, czy wiem, dlaczego Nora była ostatnio taka rozkojarzona.

– Tak? – Jess poczuła, że serce bije jej mocniej.

– Po południu odbierałem pocztę i przypomniałem sobie, że mniej więcej tydzień temu Nora dostała list, który wyraźnie ją zdenerwował.

– Co w nim było?

– Nie czytałem go.

– No tak, oczywiście.

– Zresztą nawet gdybym go przeczytał, nie mam w zwyczaju rozmawiać o sprawach ludzi, którymi się opiekuję.

– Tak, wiem.

– Tyle że martwiłem się o nią.

– Rozumiem. Co zobaczyłeś?

– Zauważyłem go, bo koperta wyglądała oficjalnie. Zawsze otwieram dla Nory taką korespondencję. To było pismo z kancelarii prawnej.

Jess starała się, by jej westchnienie nie zabrzmiało zbyt głośno. Doceniała, że Patrick chce jej pomóc, ale Nora prowadziła wiele interesów i otrzymywała mnóstwo listów. Pismo z kancelarii prawnej nie było niczym nadzwyczajnym.

– Pamiętasz jej nazwę?

– Nie. Ale z tego, co wiem, wszystkie firmy Nory są w Nowej Południowej Walii, prawda?

– Tak. Myślę, że tak.

– Ten prawnik, którego list tak bardzo ją zdenerwował, pisał z Australii Południowej.

ROZDZIAŁ JEDENASTY

Adelaide Hills, 25 grudnia 1959

W końcu Meg i chłopcy zasnęli i Percy został sam. Był w połowie ostatniego papierosa, z tych od Esther Hughes, a zegarek na jego nadgarstku wskazywał dziesięć po drugiej. Burza minęła, ale wciąż padało. Od czasu do czasu spomiędzy ołowianych chmur wyglądał księżyc, oświetlając szczyty stuletnich dębów rosnących przy głównej ulicy. Patrząc na nie, Percy zawsze myślał o matce. Często mówiła o tym, jak je sadzono, zwłaszcza gdy w mieście działo się coś, co jej zdaniem trąciło krótkowzrocznością albo gorzej – interesownością. „Moja babka była małą dziewczynką, kiedy sadzili te drzewa. Nikt z tamtych czasów nie dożył, żeby zobaczyć, jak wielkie wyrosły. Ludzie byli wtedy mądrzejsi i mniej samolubni. Rozumieli, że są częścią linii, a nie jej początkiem, środkiem czy też końcem”.

Z miejsca, gdzie stał, Percy widział tylko bujne czubki drzew. Wąska weranda, ciągnąca się z tyłu małego szachulcowego budynku na końcu działki, była dla niego wyjątkowym miejscem, kiedy jako chłopiec chciał się ukryć przed rodzicami. „Powozownia”, jak ją nazywali, pełniła wówczas funkcję składziku; dawała schronienie wężom, pająkom i rozmaitych przedmiotom, zbyt dobrym, by je wyrzucić. W kolejnych latach została wyremontowana i to tam Percy zamieszkał z Meg.

Było to dobre rozwiązanie, ponieważ budynek znajdował się w wystarczającej odległości od domu i sklepu, oddzielony ogródkiem warzywnym. Meg dobrze dogadywała się z rodzicami Percy’ego, nawet z jego ojcem. Była jedną z nielicznych osób, którym się to udawało, i – o dziwo – poprawiło to również relacje ojca z synem. Minęło kilka lat, nim Percy uświadomił sobie, że Meg i jego ojciec są poniekąd do siebie podobni. Oboje mieli trudne dzieciństwo, a blizny, z którymi wkroczyli w dorosłe życie, sprawiły, że bali się zmian i kurczowo trzymali się tego, co już osiągnęli.

Percy się wzdrygnął. Gdzieś w pobliżu usłyszał hałas. Ponad szumem deszczu i bulgotaniem wody w rynnach rozległ się pisk zwierzęcia szukającego ciepła i schronienia. Przez chwilę wytężał słuch, lecz dźwięk się nie powtórzył. Nerwy miał napięte jak postronki. Nic dziwnego po tym, co go spotkało. Oparł się o słupek powozowni, zadowolony, że czuje za plecami coś pewnego. Pamiętał, jak malował te słupki i balustrady i jak on i Meg spędzali każdą wolną chwilę, remontując dom. Byli młodzi i podekscytowani tym, co ich czeka. Wszystko wtedy wydawało się takie trwałe.

Zamierzali mieszkać tu do czasu, aż będzie ich stać na coś własnego, życie potrafi jednak zakpić z tych, którzy są na tyle niemądrzy, żeby cokolwiek planować. Stracili dziecko. Maleńką dziewczynkę, która urodziła się idealna pod każdym względem, ale nie zdołała zaczerpnąć tchu. Później wybuchła wojna, zmarł ojciec Percy’ego, więc najrozsądniej było zostać i pomagać matce. Prawdę powiedziawszy, ona i Meg były dla siebie prawdziwym wsparciem. Kiedy na świat przyszli chłopcy i w małym budynku zaczęło brakować miejsca, przeprowadzili się do głównego domu, a Susan Summers z chęcią zamieszkała w znacznie bardziej przytulnej powozowni.

Od jej śmierci budynek stał pusty, choć ostatnio Kurt zaczął przebąkiwać, że chciałby się tam przenieść. Na razie jeszcze do tego nie doszło, lecz Percy nie miał nic przeciwko temu. Gdyby chłopak został w domu, on i Meg mogliby zaoszczędzić na jego studia.

Kilka miesięcy wcześniej wybrał się ze starszym synem do Adelaide, żeby obejrzeć uczelnię. Był piękny wiosenny dzień i Percy zaparkował samochód przy North Terrace, głównym kampusie uniwersyteckim. Stojący obok wielki kamienny budynek wyglądał jak żywcem wyjęty z powieści wiktoriańskiej i Percy, ze swoją miłością do książek i przemyśleniami, poczuł się jak Juda Nieznany z powieści Thomasa Hardy’ego. Wysiadając z samochodu, upuścił kluczyki i wpadły do rynsztoka. Własna niezdarność była dla niego niczym cios w brzuch. Ale nie dla Kurta.

– Chodź, tato – powiedział. – Przekonajmy się, czy rzeczywiście jest tu tak dobrze, jak mówią.

Percy był zdumiony, że syn tak łatwo odnalazł się tutaj. Jakby niczym się nie przejmował, jak gdyby właśnie tutaj było jego miejsce. Kilka lat temu pewien chłopak z Adelaide otrzymał stypendium Rhodesa i mógł studiować na Uniwersytecie Oksfordzkim. Nauczyciel Kurta z liceum powiedział, że on również może pójść tą drogą. Musiał tylko się skupić. Niefrasobliwa natura była największym darem chłopaka, ale i największym problemem. Spokojny i troskliwy, dostrzegający w ludziach to, co najlepsze, oczekiwał tego samego w zamian. Zupełnie jakby przetrwawszy swoje przedwczesne narodziny, był pewien własnego miejsca na tym świecie.

Pod tym względem synowie Percy’ego byli podobni jak dzień do nocy. Kiedy urodził się Marcus, Percy i Meg żartowali, że jak człowiek w końcu połapie się w regułach gry, pojawia się następne dziecko i wszystko zmienia. Marcus miał dwa lata, gdy pierwszy raz przespał całą noc, i zdarzało się, że nic nie mogło go uspokoić. Dopiero kiedy zaczął mówić, pojęli, że był małą istotką o wielkich emocjach. „Jest taki porywczy”, mówili. Miał też stanowcze zdanie na temat sprawiedliwości. „Czasami zbyt czarno-białe”. Uśmiechali się zmęczeni. „Ale chce dobrze”. Po czym dodawali z nadzieją w głosie: „Zmieni się”. I tak się stało. Wyrósł na cudowne dziecko, lojalne i dobre, które staje w obronie innych, przygarnia bezpańskie zwierzęta i broni przegranych spraw. Co prawda ostatnimi czasy był trochę humorzasty, ale tak to już jest, kiedy ma się czternaście lat.

Percy spojrzał ponad czarnym jak noc ogrodem na dom i ciemne okna pokoi synów. Gdyby któryś z nich wyjrzał teraz na zewnątrz, zobaczyłby żarzący się w mroku mały pomarańczowy punkcik. Ale Percy był pewien, że żaden z nich tego nie zrobi. Chłopcy spali, a on był w ogrodzie sam. Odkąd sięgał pamięcią, miał niemal zwierzęcy instynkt do takich rzeczy. Długa choroba, która na jakiś czas, gdy był chłopcem, przykuła go do łóżka, wyostrzyła jego zmysły.

On i Meg w jednym byli zgodni: za wszelką cenę będą chronili synów. Ekipa poszukiwawcza przeczesywała okolice jeszcze długo po tym, jak zaczęło lać. Chłopcy wrócili razem około dwudziestej drugiej, przemoczeni i uwalani błotem. Obaj byli milczący. Percy dowiedział się jednak, że Jimmy oznajmił im, że wszelkie ślady pozostawione przez psy – albo ludzi – dawno już zniknęły, zmyte deszczem. Mówiło się o wznowieniu poszukiwań rankiem, choć nikt nie żywił większych nadziei.

Marcus zrzucił buty i uchyliwszy się przed dotykiem ojca, który chciał go pocieszyć, poszedł prosto do swojego pokoju. Drzwi na górze zatrzasnęły się z hukiem, a chwilę później z pokoju popłynął głos Buddy’ego Holly’ego. Meg, która przyniosła ręczniki, żeby chłopcy się nie przeziębili, wyszła pospiesznie, zostawiając Percy’ego z Kurtem.

Zrobiła to intuicyjnie. Wiedziała, że tego właśnie chciał mąż, chociaż nie wspomniał jej o zainteresowaniu sierżanta Duke’a ich synem. Była przybita, kiedy wrócił z posterunku. Podobnie jak wszyscy w miasteczku wiedziała już, co się wydarzyło. Kieliszek sherry, który nalała, świadczył dobitnie o tym, jak bardzo ją to zdenerwowało. Wychowywana przez agresywnego ojca alkoholika, Meg była abstynentką i choć nie tknęła sherry, już sam widok burgundowego trunku w kieliszku dowodził, jak bardzo była wstrząśnięta. Słuchała uważnie, kiedy Percy relacjonował przesłuchanie, i uniosła brwi, gdy wspomniał o sierżancie z Adelaide. W końcu wzięła głęboki oddech i opowiedziała mu, jak wyglądało jej popołudnie.

Chłopcy byli jeszcze na poszukiwaniach, więc on i Meg zaczęli rozmawiać o dziecku Turnerów, próbując zrozumieć, co się stało, i rozważając, co przyniesie ciemna burzowa noc.

– Znajdą ją, Perce? – spytała w końcu głosem słabym z niepokoju. – Odkryją, co się wydarzyło?

Percy zawahał się. Chciał pocieszyć żonę, powiedzieć jej to, co chciała usłyszeć – że dziecku nic nie będzie i że wszystko skończy się dobrze. Postanowił jednak trzymać się tego, co wiedział na pewno.

– Nie ma lepszego tropiciela niż Jimmy. Młody Eric Jerosch też jest dobry. Ale pogoda utrudnia poszukiwania. Leje jak z cebra i wygląda na to, że nieprędko przestanie.

– Może ktoś coś widział?

– Może. Chociaż gdyby tak było, pewnie zgłosiłby się już na policję.

Meg przez chwilę rozważała jego słowa.

– Tak bardzo się martwię, Perce – powiedziała w końcu. – Tak bardzo się boję. Co się stanie z tym biednym maleństwem?

Percy dopalił papierosa i go zgasił. Postąpił słusznie, zachowując niepokój o Kurta dla siebie. Meg dość miała zmartwień; nie było potrzeby dokładać jej trosk. Ich syn nie zrobił nic złego. Zainteresowanie policjanta nic nie znaczyło. Był po prostu skrupulatny, tak jak należało się spodziewać w tej sytuacji.

Percy żałował tylko, że nie dowiedział się niczego więcej od starszego syna. Zasypiając, Meg wyznała, że boi się, że syn zniesie to wszystko wyjątkowo źle, bo on i Matilda ostatnio się pokłócili. Parę dni wcześniej wrócił do domu bardzo nachmurzony. Ale kiedy Percy próbował z nim porozmawiać, chłopak popatrzył na niego z wyrazem znużenia na twarzy, jak ktoś dwukrotnie starszy, i odparł, że nie jest jeszcze gotowy. Percy uświadomił sobie, że jego synowie mają szczęście. Przyszli na świat po wojnie i do tej pory żyli w spokoju i dobrobycie, w sennym miasteczku między oceanami na skraju świata. Zasmuciła ich śmierć babci, matki Percy’ego, ale ta miała już jednak swoje lata i jej odejście było naturalną koleją rzeczy. Po raz pierwszy poczuli prawdziwy smutek kilka miesięcy temu, gdy po weekendzie na biwaku zdechł Buddy.

Śmierć ukochanego psa była przygnębiająca, ale to, co spotkało Turnerów, było czymś zupełnie innym. Przede wszystkim szokowała potworność tego, co się wydarzyło; fakt, że cała rodzina tak po prostu straciła życie, że odeszło tyle osób, a wraz z nimi ich przyszłość, nadzieje i marzenia. Zwłaszcza trudno było pogodzić się ze śmiercią dzieci. Była niczym świętokradztwo. A dla zakochanego chłopca – mężczyzny – coś takiego musiało być druzgoczące.

Percy pragnął pocieszyć syna, powiedzieć mu, że rozumie, choć wiedział, że te słowa zabrzmią pusto.

„Ona nie żyje, tato – odpowiedziałby Kurt. – Kochałem ją, a ona odeszła. Jak możesz cokolwiek rozumieć?” Niby co on, ojciec, miałby na to odpowiedzieć?

Bolało go w piersi, jakby ogromne dłonie zamknęły się na jego klatce piersiowej i mocno ją ścisnęły. Nagle uświadomił sobie, że musi uciec od tego skrawka ziemi i tego domu, który ograniczał go przez całe jego życie. Wielokrotnie czuł się w nim jak w pułapce. Dziś jednak poczuł się obnażony. Miał wrażenie, że jego ręce i nogi wypełniają nerwy, które musi uspokoić. Pragnął się ruszyć, iść stąd, na jakiś czas znaleźć się gdzie indziej.

Opuścił werandę powozowni, przeciął podwórko i wślizgnął się do domu tylnymi drzwiami. Szedł po cichu korytarzem, aż dotarł do małego pokoju przy wejściu. Stojąca na stoliku przy choince lampka osłonięta abażurem z frędzlami zalewała pomieszczenie żółtawym światłem. Percy włożył płaszcz przeciwdeszczowy, wziął z półki przy drzwiach latarkę i skierował ją w stronę podłogi, żeby sprawdzić, czy działa. W snopie światła zobaczył rząd butów ustawionych pod ścianą. Kiedy nie udało mu się porozmawiać z chłopcami, po tym, jak Marcus wyszedł wściekły, a Kurt zamknął się w swoim pokoju, Percy zajął się czyszczeniem ich ubłoconych butów. Musiał się czymś zająć, znaleźć sobie coś do roboty. Tylko w ten sposób mógł okazać im teraz, jak bardzo się o nich troszczy. Był to drobny akt miłości w miejsce pocieszenia, którego nie mógł im zapewnić.

Sprawdził, czy bateria wytrzyma, wyłączył latarkę, schował ją do kieszeni płaszcza i ostrożnie, by nie narobić hałasu, wymknął się z domu i cichutko zamknął za sobą drzwi.

ROZDZIAŁ DWUNASTY

Percy szedł przez godzinę, nim dotarł do zagajnika na skraju posiadłości Merlina Stampa. Nie zamierzał wykradać się z miasteczka, ale dobrze mu było w mroku, z dala od świateł latarni ulicznych i od ludzi. Przyszło mu do głowy, że zachowuje się jak człowiek, który ma coś do ukrycia.

Ta wyższa – wilgotniejsza – część Hills była gęsto porośnięta przypominającymi świece eukaliptusami białymi i czerwonymi, pod którymi kwitły obficie banksje. Percy miał latarkę, lecz jej nie potrzebował. Znał drogę.

Krople deszczu skapywały z liści drzew na krzewy i ściekały na ziemię. Małe zwierzęta nocne, szczury błotne i jamraje, przemykały niezauważone po poszyciu. Było to jedno z niewielu prawdziwie dzikich miejsc, nietkniętych przez człowieka. Percy znał trochę Stampa i wiedział co nieco o jego kłopotach, lecz nie widział go od kilkunastu lat. Miał świadomość, że ludzie gadają. Przez lata słyszał, jak synowie i ich koledzy straszą się opowieściami o ciałach pogrzebanych w piwnicy i zaginionych dzieciach. Ale dzieci lubiły straszne historie, a Percy nigdy nie miał problemów ani z Merlinem Stampem, ani z jego psami.

Idąc między drzewami do granicy ziemi Stampa, myślał o Isabel Turner. Kiedyś widział ją tutaj, ją i jej męża, jakieś pięć, sześć lat temu. Był wtedy w okolicy – szykował się na porę suchą i pożary, kiedy jego uwagę zwróciło coś, co, mógłby przysiąc, było dziobakiem. Ten składający jaja ssak z kaczym dziobem był niemal od wieku uważany w tej części kraju za gatunek wymarły, lecz Percy miał pewność, że widział, jak stworzenie ześlizguje się z brzegu do wody. Wyciągnął z kieszeni notatnik i zaczął skwapliwie opisywać miejsce, w którym zobaczył dziobaka, gdy nagle usłyszał trzask łamanych gałązek po drugiej stronie wąwozu.

Chociaż nie mógł usłyszeć, co mówią, od razu wiedział, że się kłócą. Pani Turner, która szła pierwsza, zatrzymała się nagle i spojrzała na czubki drzew. Ciało miała napięte niczym struna. Nawet z daleka Percy wyczuwał emanującą z niej złość. Stała, a słowa męża spływały po niej, aż w końcu odwróciła się i odpowiedziała. Jej ręce poruszały się jak para ptaków.

Percy patrzył na nich jak sparaliżowany. Zwykle nie gapił się na ludzi, ale ta sytuacja wydała mu się całkiem obca. On i Meg nigdy się tak nie kłócili. Właściwie w ogóle się nie kłócili. Pamiętał jak przez mgłę, że kiedyś, dawno temu, mieli inne poglądy na pewne rzeczy, z czasem jednak różnice te niemal zupełnie się zatarły.

– Co to?

Percy wzdrygnął się na dźwięk czyjegoś głosu. Tuż obok niego stało mniej więcej pięcioletnie dziecko, zupełnie jakby wyłoniło się spomiędzy szczeliny w upstrzonych szarymi plamami wielkich kamieniach, tkwiących w ziemi po tej stronie wąwozu. Dziewczynka wskazywała szkic na kartce jego notatnika.

– Mapa – powiedział. Serce wciąż waliło mu jak oszalałe. – Narysowałem ją.

– Po co?

– Bo chcę zapamiętać to miejsce.

– Po co?

Uświadomił sobie, że dziewczynka to Evie Turner. Słyszał, jak Meg mówiła o najmłodszej córce Turnerów: „To dziwna ptaszyna. Bystra i zadaje tyle pytań!”. Opowiedział jej o dziobaku.

– Dziobaki to stekowce – oznajmiła dziewczynka.

– Tak. Podobnie jak kolczatki.

Przez chwilę na jej twarzy malowało się zamyślenie.

– Ja też rysuję – odezwała się w końcu. Z przewieszonej na skos przez ramię torby wyjęła szkicownik i otworzyła go na stronie z kilkoma całkiem niezłymi rysunkami przyrody. – Zauważam różne rzeczy. Kiedy dorosnę, zostanę naukowcem.

– Bardzo dobrze. Potrzebujemy naukowców.

Zobaczył, że spuściła wzrok i bacznie przygląda się pobliskiemu krzewowi obsypanemu przypominającymi pompony jaskrawożółtymi kwiatami.

– Akacja australijska – powiedział.

– Akacja złocista – poprawiła go.

– Masz rację.

– Wiedział pan, że nasiona akcji złocistej kiełkują nawet po pięćdziesięciu latach?

– Tak?

– To długo.

– Rzeczywiście.

– Ile ma pan lat?

– Mniej niż pięćdziesiąt. – Miał wtedy trzydzieści sześć lat.

– Nasiona akacji są przenoszone przez pożary buszu. – Evie Turner z pogardą wskazała głową rodziców, którzy stojąc nieco dalej, wciąż się kłócili. – Mama boi się pożarów buszu. Bo jest Angielką. Ale ja się nie boję. Jestem Australijką, a akacje złociste to moje ulubione drzewa i nie zamieszkam w Anglii, nieważne, co mama myśli.

Po tych słowach, zanim Percy zdążył powiedzieć jej, że też najbardziej lubi akacje złociste, pobiegła do rodziców; przeskakiwała po zwalonych pniach z niezachwianą pewnością siebie kogoś, kto zna to opuszczone miejsce lepiej, niż powinna je znać mała dziewczynka.

Percy odsunął od siebie to wspomnienie, które mimo jego usilnych starań zastąpił obraz tego samego dziecka leżącego bez ruchu na piknikowym kocu i sznura mrówek pełzających po chudym nadgarstku dziewczynki. Ogarnęły go mdłości i wstrząsany torsjami, oparł dłoń o gładki mokry pień eukaliptusa.

Żyzna woń wilgotnej ziemi mieszała się z tajemniczymi intensywnymi zapachami buszu. Percy otarł brodę i ruszył dalej, bo chciał jak najszybciej oddalić się od tego miejsca, od wspomnienia dziewczynki, kłócącej się pary i dziwnego niepokoju, który ogarniał go na myśl o Merlinie Stampie. W końcu dotarł na skraj lasu i wyszedł przy ostrym zakręcie Onkaparinga Valley Road, od której w tym miejscu odchodziła Willner Road. Zatrzymał się i po chwili zastanowienia przeciął drogę.

Przeszedł przez dziurę w płocie na ziemię Turnerów. Była to dłuższa droga, lecz nie musiał się bać, że ktoś go zauważy. Wiedział już, dlaczego tu idzie. Wracał po własnych śladach, z nadzieją, że odnajdzie małego drewnianego strzyżyka. W obliczu tak wielkiej straty pragnienie, by go odzyskać, wydało mu się najważniejsze. Był to prezent wybrany z miłością, który teraz leżał gdzieś tu w ciemności. Wyobraził sobie, że słyszy trzepot maleńkich skrzydeł i bicie ptasiego serca. Prawdopodobnie zgubił figurkę w miejscu, gdzie przyklęknął i gdzie potem się cofnął; gdzie jego myśli zaczęły się mnożyć, gnać na oślep i zderzać się ze sobą.

Ziemia była mokra, a trawa wysoka, lecz Percy poruszał się bez trudu. Wiatr ustał, burza ucichła. Obchodził wzniesienia, trzymając się wydeptanych przez bydło ścieżek, które przecinały faliste wzgórza. Po jego prawej teren wznosił się stromo ku płaskowzgórzu. Stary pan Wentworth pochodził z rodziny żeglarzy, więc nic dziwnego, że postanowił wybudować dom na najwyższym wzniesieniu.

Percy zatrzymał się i spojrzał za siebie na miasteczko. Niewiele było do oglądania: tu i tam paliły się pojedyncze światła. Miał nadzieję, że Meg nadal śpi. Była wykończona po tym, jak zamartwiała się przez większość wieczoru. Nie chciał, żeby się obudziła i zastanawiała, gdzie on jest. Nie chciał, żeby wiedziała, że wyszedł. Chciał tylko znaleźć wystruganego w drewnie strzyżyka i wrócić z nim do domu.

Meg pragnęła mieć szóstkę dzieci. Uwielbiała chłopców, kiedy byli mali, i świetnie sobie z nimi radziła, nawet podczas problemów z Marcusem. Siedziała przy nich nocami, kiedy byli chorzy, tuliła ich do snu. Miała do tego smykałkę – prawdziwa zaklinaczka dzieci. Percy wielokrotnie marszczył brwi, z bojaźliwym niezrozumieniem patrząc na wykrzywioną buźkę małej kwilącej istotki, którą trzymał w ramionach i która nie chciała się uspokoić, bez względu na to, jak długo ją kołysał i poklepywał po pleckach. Wystarczyło jednak, że oddał ją Meg, a maleństwo natychmiast przestawało płakać.

Kiedy tylko problemy z Marcusem się skończyły, Meg oznajmiła, że jest gotowa na kolejne dziecko. Percy nie potrafił jej odmawiać, mimo że w głębi serca się niepokoił. Wiedział, że Meg pragnie córeczki, choć nigdy nie mówiła o tym głośno. „Ucieszę się z każdego maleństwa, które ześle mi Pan Bóg – powtarzała. – Byle tylko było zdrowe”. Ale widział, jak patrzyła w kościele na małe dziewczynki, jak uśmiechała się, podziwiając ich włosy i maniery, jak zerkała na ich synków i kładła rękę na kolanie tego z nich, który siedział obok, żeby nie zapomniał, gdzie jest, i nie zaczął się awanturować.

Zauważył też, jak dodawała kolejne rzeczy do skrzyni z posagiem. Ręcznie rzeźbiony kufer o zapachu prastarych europejskich lasów był jedyną rzeczą, jaką chciała zabrać z rudery nad rzeką, gdzie się wychowała. Kufer i starą książkę z rodzinnymi przepisami. Jedno i drugie przypłynęło z dalekich Niemiec, razem z jej luterańskimi przodkami ze strony matki, którzy wsiedli na statek wraz z innymi głodnymi biedakami, gotowymi zaryzykować, by poszukać lepszego życia w obcym kraju na drugim końcu świata.

W skrzyni Meg znajdowały się prawdziwe skarby. Najlepsze ubrania chłopców, z których już wyrośli, porcelanowa lalka o kunsztownie pomalowanej twarzy, miniaturowy zestaw do herbaty Blue Willow, szczotka do włosów i ręczne lusterko. Lecz jej najcenniejszym skarbem, który wyciągała i podziwiała, kiedy sądziła, że nikt nie patrzy, była kolekcja drogich różowych kłębków włóczki z kaszmirem – kupili je w Sydney, gdzie pojechali kilka miesięcy po tym, jak stracili córeczkę. „Mam przeczucie, Perce – powiedziała z powagą, tuląc do piersi torbę ze sklepu z galanterią. – Kiedyś będziemy się cieszyć, że je kupiliśmy, zobaczysz”.

Niestety, po Marcusie nie pojawiło się już kolejne dziecko, ani chłopiec, ani dziewczynka. Percy miał wyrzuty sumienia, bo chociaż był przekonany, że to wszystko brednie i przesądy, czuł, że los, Bóg, czy kto tam odpowiadał za takie rzeczy, wiedział, że w głębi serca wcale nie chce znów zostać ojcem. Czasami zastanawiał się nawet, czy to przypadkiem nie przez niego i jego pragnienie innego życia stracili pierwsze dziecko. Meg przyjęła to ze stoickim spokojem. Z każdym mijającym rokiem coraz rzadziej poruszała ten temat, aż w końcu, kiedy Marcus skończył dziesięć lat, porzuciła go na dobre. „Nie pozwól, żeby miały nad tobą przewagę liczebną! – zaczęła powtarzać tak często i radośnie, jak tylko mogła. – Dzieci to dar od Boga, ale dwoje to dla mnie aż nadto!”

Zabawne, że właśnie wtedy, gdy problemy z Marcusem się skończyły, a Meg porzuciła temat dzieci, Percy zapragnął kolejnego. W miarę jak chłopcy dorastali, dotarło do niego, że niebawem wyfruną z gniazda i życie rodzinne, jakie znał – z wyprawami na ryby, śmiechem i gwarem przy stole, z ustawionymi przy drzwiach butami, o które zawsze się potykał – dobiegnie końca.

Niebo przecięła błyskawica, a na wzgórzach poniosło się długie, niskie wycie dingo. Zupełnie jakby natura sprzysięgła się, żeby wyrwać go z zamyślenia i przypomnieć mu, że nie przyszedł tu bez powodu i że ma niewiele czasu, nim znów lunie deszcz.

Szedł dalej, oświetlając sobie drogę latarką. Chwilę później usłyszał kolejne przeciągłe wycie, któremu tym razem towarzyszył niski pomruk burzy. Przyspieszył kroku, gdy następna błyskawica oświetliła widoczny nieco dalej wielki ciemny kształt: wydrążone drzewo, miejscowy punkt orientacyjny znany wszystkim dzieciakom. Prastary eukaliptus miał tak gruby pień, że osiem osób – a gdyby się stłoczyły, może nawet dziewięć lub dziesięć – mogło schronić się w nim przed deszczem. Podróżny poeta napisał o nim wiersz, który, ku dumie i uciesze mieszkańców Tambilli, opublikowano w „Sydney Morning Herald”. Meg trzymała pożółkły wycinek z wierszem na ścianie, ponieważ autor wspomniał w nim „silne ramię dobrego sklepikarza z Tam-billi”. Z dumą pokazywała ten wiersz, chociaż został napisany przed niemal stu laty i traktował o innym sklepikarzu.

Meg była dokładnie taką osobą, jaką opisywał poeta. Kiedy nie udało jej się urodzić szóstki dzieci, stała się matką całego miasteczka, zawsze wieczorami zajętą, gdy dziergała buciki dla tego czy innego niemowlaka albo sweter dla dziecka, któremu jej zdaniem mógł się przydać. Kilka zim temu Percy rozejrzał się po zgromadzonych w kościele wiernych i naliczył co najmniej dziewięcioro dzieci w ubraniach zrobionych przez Meg.

Ale nie chodziło wyłącznie o dzieci: ludzie wiecznie zaglądali do sklepu, żeby opowiadać jej o swoich problemach. Słuchała ich uważnie, z dobrotliwym skupieniem na twarzy, i w pewnej chwili wołała męża albo któregoś z synów, żeby stanęli za ladą. „Ja i moja przyjaciółka pójdziemy na zaplecze wypić filiżankę herbaty”, mówiła, po czym wychodziła razem z kobietą, która tego dnia była w potrzebie.

Nawet Isabel Turner piła herbatę, siedząc przy chybotliwym stoliku do kart na zapleczu sklepu. To musiało być mniej więcej wtedy, gdy Percy widział ją w lesie niedaleko domu Merlina Stampa. Meg nie wspomniała, o czym rozmawiały, powiedziała tylko, że „biedactwo, tęskni za domem”. Jego żona nigdy nie zdradzała treści rozmów, była strażniczką tajemnic, dobrą właścicielką sklepu z Tambilli. Percy zauważył jednak, że Isabel Turner ocierała oczy chusteczką i kiwała głową, kiedy Meg mówiła coś do niej spokojnym głosem.

Zanim Percy dotarł na miejsce piknikowe, jego oczy zdążyły przywyknąć do ciemności i zobaczył kształt wierzby przy wodopoju. Mimo woli odwrócił się, żeby spojrzeć na zbocze, którym wcześniej prowadził Blaze, zanim zauważył Turnerów.

Nawet bez latarki potrafił wskazać miejsce, w którym leżeli. Mimo to włączył ją i w słabym świetle rozglądał się za drewnianą figurką strzyżyka. Nigdzie jej jednak nie widział. Burza była gwałtowna, a ulewny deszcz przypominał te, które – jak słyszał – nawiedzały północne tropikalne rejony kraju. Ziemia, zadeptana wcześniej przez policjantów i fotografów, zmieniła się w błoto, w którym nie sposób było rozróżnić choćby jednego odcisku buta. Ktoś uprzątnął koce i kosze piknikowe, a ciała Turnerów zostały zabrane. Percy wiedział, że kostnica znajduje się w Adelaide, w samym centrum miasta, i myśl o tym, że są tam – zimne ciała czekające w ciemności – sprawiła, że znowu zrobiło mu się niedobrze. To był koszmar.

Snop światła latarki omiótł pień drzewa i Percy zauważył, że kosz również zniknął. Ktoś go zdjął. I pewnie odniósł do domu, pomyślał. Ziemia pod drzewem była udeptana, lecz suchsza niż gdzie indziej. Gdyby po południu podszedł bliżej i zajrzał do wiklinowego kosza, może zobaczyłby śpiące dziecko i zabrał je do Hughesów, gdzie bezpieczne czekałoby na przyjazd policji i decyzję o tym, kto się nim zaopiekuje. Nie chciał myśleć o bezowocnych poszukiwaniach, o ekipie, która wyruszyła, gdy zaczęło padać, i maleńkiej dziewczynce, która straciła matkę.

Thea Turner była najmłodszym dzieckiem w Tambilli. Zanim przyszła na świat, Meg wydziergała dla niej na drutach parę dziecięcych bucików i choć robiła takie dla wszystkich noworodków, córeczka Isabel Turner wyjątkowo przypadła jej do serca. Kilka tygodni po narodzinach Thei Meg wyciągnęła kłębki różowej włóczki z kaszmirem. „No co? Mam pomysł, jak ją wykorzystać – oznajmiła, widząc zdumienie na twarzy męża. – Lepiej zrobić z niej kaftanik dla dziecka, niż żeby zalęgły się w niej myszy”. Młoda Becky Baker, którą pani Turner zatrudniła jako nianię, nie mogła przejść z wózkiem obok sklepu, żeby Meg nie znalazła powodu, by do niej podejść. „To takie urocze maleństwo – mówiła, kiedy w końcu wracała za ladę. – Ma taką śliczną buźkę i te różane usteczka! Wygląda jak lalka”.

Percy przeklinał córkę Bakerów za to, że tak często przechodziła obok sklepu. Wiedział, że jest niesprawiedliwy. Z tego, co słyszał, była dobrą pracownicą i dobrą duszą; wykonywała tylko swoją pracę. Mimo wszystko wolałby, żeby trzymała się z dzieckiem z dala od Meg. Znał żonę wystarczająco długo, by wyczuć w jej słowach tęskną nutę. Pewnego popołudnia kilka tygodni temu powiedziała nawet: „Gdyby Kurt i Matilda mieli dziecko, byłoby podobne do niej, nie sądzisz?”.

Marcus akurat ustawiał mąkę na półkach w kącie sklepu i słysząc to, z odrazą upuścił worek, aż w powietrze uniosła się chmura białego pyłu. To typowe zachowanie czternastolatka, pomyślał Percy, nic, czym należałoby się przejmować. Później jednak zbeształ chłopca. Ale w głębi serca współczuł starszemu synowi. Ostatnie, czego chciał dla Kurta, to żeby zbyt szybko został ojcem. Będzie miał na to mnóstwo czasu, kiedy skończy studia, zwiedzi świat i wykorzysta jak najlepiej wszystko to, co życie ma do zaoferowania młodemu, mądremu mężczyźnie z nogami, które go słuchają.

Percy poczuł ukłucie przerażenia na wspomnienie tego, jak sierżant Duke zapisywał w notesie imię Kurta. Nie ma się czego bać, powtarzał sobie. Jego syn nie miał nic wspólnego z tym, co spotkało Turnerów. Musi tylko chronić Kurta, gdy policjanci będą wykonywali swoją pracę – prawdziwą pracę – by odkryć, jak doszło do tego, że w wigilię Bożego Narodzenia cała rodzina straciła życie podczas pikniku nad rzeką.

Znowu zaczęło padać, błyskawica rozświetliła niebo nad górami. Wycie dingo brzmiało niczym krzyk. To miejsce wydawało się teraz nawiedzone, odmienione.

Percy uklęknął, by dotknąć ziemi, na której leżały ciała. Po jego policzkach potoczyły się łzy, kiedy z dala od rodziny i innych trosk poczuł prawdziwy ciężar tego, co odkrył po południu.

Tkwił tak przez jakiś czas, gdy nagle coś zwróciło jego uwagę.

Hałas? Czy może złudzenie? Percy nie był pewien. Wiedział tylko, że czuje dziwny, nieopisany lęk.

Wyłączył latarkę. I czekał.

Powoli wstał.

Nie mógł pozbyć się uczucia, że nie jest sam.

Czyżby tam, pośród cieni, widział jakiś ruch?

Stał i nasłuchiwał. Jego uszu dobiegł szelest. Dostał gęsiej skórki. Percy wiedział, że jest obserwowany. Coś – ktoś? – było z nim tutaj.

CZĘŚĆ TRZECIA

ROZDZIAŁ TRZYNASTY

Sydney, 11 grudnia 2018

Jess spała niespokojnym snem w swoim dawnym łóżku, w pokoju z dzieciństwa. Zostawiła otwarte okno i zapachy, dźwięki oraz dotyk pościeli na skórze sprzysięgły się, by stworzyć coś w rodzaju wehikułu czasu. Miała sny pełne ludzi z przeszłości i zapomnianych wersji samej siebie. Była uczennicą, dzieckiem odwiedzającym z matką Darling House, nastolatką na plaży… W końcu obudziła się, przerażona, nie wiedząc, gdzie, kiedy i kim jest.

Otaczała ją ciemność. Zegar wskazywał trzecią rano.

Leżała bez ruchu, próbując zasnąć. Jeszcze godzina albo dwie i będzie mogła wstać i rozpocząć dzień.

Sen nie wracał jednak. Leżąc w mroku, czuła się dziwnie nierzeczywista i obca w tym jakże znanym miejscu. Wyobraziła sobie swoje łóżko w Londynie, ale ono również wydawało się iluzją. Chcę do domu. Ta myśl zjawiła się nagle i Jess natychmiast odsunęła ją od siebie. Sentymenty są dziecinne i bez znaczenia. Nie chodziło o to, że chciała się znaleźć w innym miejscu; pragnęła raczej poczuć się gdzieś jak w domu. To na pewno zmęczenie po podróży, powiedziała sobie. Uczucie zagubienia, rozdźwięk między ciałem a umysłem, które nawzajem próbowały się zdominować, aż w końcu odzyskają rytm dobowy.

Tak czy inaczej, już nie zasnęła. Włączyła stojącą przy łóżku lampkę i krąg ciepłego żółtego światła przegnał cienie w kąty pokoju. Świat znowu nabrał sensu. Jess wyjęła laptopa i poczekała, aż się uruchomi i połączy z wi-fi w domu Nory. Na ekranie pojawiła się informacja o nowych wiadomościach. Jess przejrzała nadawców, w razie gdyby chodziło o coś pilnego, ale wśród maili były tylko subskrypcje i oferty promocyjne.

Przez chwilę zastanawiała się, czy nie napisać do Rachel, rozmyśliła się jednak i zamiast tego otworzyła plik w Wordzie. Praca zawsze była dla niej bezpieczną przystanią i teraz też to poczuła. Otworzyła artykuł o powrocie do domu i przejrzała szkic, który sporządziła w samolocie. Kiedy dobrnęła do końca, wydała z siebie długi, przeciągły jęk. Całość była koszmarna. Słaba i nijaka. Co gorsza, miała wrażenie, jakby napisał to ktoś inny. Tekst wydawał się nierzeczywisty i nieautentyczny. Brzmiał jak treść reklamy z odrobiną banalnego humoru.

Nie sądziła, by miało to stanowić jakąkolwiek przeszkodę w publikacji artykułu, ale czytając go tutaj, w tym samym pokoju, w którym przeszło dwadzieścia lat temu wypełniała podanie na uniwersytet, poczuła się obnażona. Dobrze znała wymogi i stresy dorosłego życia – człowiek musi płacić rachunki i godzić się na kompromisy – lecz zdarzały się chwile, gdy uświadamiała sobie, jak bardzo oddaliła się od młodzieńczego idealizmu, i niezmiennie napawało ją to wstydem.

Otworzyła stronę BBC. Choć dwudziestoczterogodzinne serwisy informacyjne wypaczyły dziennikarstwo, politykę i prawdopodobnie demokrację, dla osoby cierpiącej na bezsenność były prawdziwym błogosławieństwem. Zaczęła od przejrzenia nagłówków, a potem – jak zwykle – musiała nieuchronnie dotrzeć do weekendowego felietonu Matta na temat zajęć muzycznych dla dzieci. Przeczytawszy go, kliknęła w link prowadzący do istnego gąszczu najnowszych informacji, wśród których znalazły się wiadomości o Meghan Markle wręczającej nagrodę mody, o tym, że NASA odkryła ślady wody na pobliskiej asteroidzie, i o związanych z brexitem problemach Theresy May. Na widok zdjęcia Downing Street 10 z ogromną choinką i wilgotnej londyńskiej ulicy Jess poczuła tęsknotę za domem. Zerknęła w stronę okna, marząc, żeby już wzeszło słońce.

W ciemnościach zbyt łatwo było dostrzec rzeczy, których wolała nie widzieć: głębokie współczucie Rachel, kiedy ta dowiedziała się o wypadku Nory, radę, której doktor Martin udzielił jej w szpitalu, i jego niewypowiedzianą sugestię, że stan Nory może się nie poprawić.

Zamknęła oczy, starając się nie myśleć o tym wszystkim. Powietrze było parne i Jess wyczuwała woń gardenii z lekką nutą soli. Zapachy nocy, jakże dobrze znane po latach spania w tym pokoju, a wcześniej w maleńkiej sypialni, w mieszkaniu na półwyspie.

Wieczorem, w dniu pogrzebu Thomasa Turnera, Polly powiedziała do córki: „Wiem, dlaczego nazywają to stypą”. Były razem w pokoju Jess. Jak zwykle o tej porze Jess leżała w łóżku z zawieszonym nad jej głową łapaczem snów, a mama siedziała obok na krześle, które kupiła w sklepie z używanymi rzeczami i które razem pomalowały na balkonie szelakiem. „To naturalna żywica pozyskiwana z żyjących w Indiach owadów – wyjaśniła Polly, mieszając gęstą jak syrop miksturę. – Fajnie, prawda?”

Od rana wydarzyło się tak wiele, że Jess zapomniała o dziwnym słowie i o tym, że matka obiecała dowiedzieć się, skąd ono pochodzi.

– To słowo wywodzi się od łacińskiego słowa stipis, czyli ofiara, datek – zaczęła Polly.

– Ale to nie ma nic wspólnego ze zmarłymi – powiedziała rozczarowana Jess.

– Jeszcze nie skończyłam.

Jess udała, że zamyka usta na kłódkę.

– To również uczta po tak zwanym czuwaniu. Dawno temu, na długo przed tym, zanim chrześcijanie przybyli do Brytanii, ludzie całą noc siedzieli przy ciele. Bliscy zmarłych płakali, śpiewali i opowiadali historie o ich życiu. Nazywali to czuwaniem przy zwłokach.

Jess poczuła, że jej oczy otwierają się szeroko, bo pomyślała o doktorze Frankensteinie i jego potworze, o duchu Cathy nawiedzającym Wichrowe Wzgórza.

– Bali się, że ożyją?

– Nie.

– Ale sama powiedziałaś…

– Czuwali, czyli pilnowali go, strzegli.

– Strzegli? Ale przed czym?

– Niektórzy wierzyli, że dusze niedawno zmarłych mogą zostać skradzione przez złe duchy.

Kradzież duszy przez złe duchy – to brzmiało niemal równie ekscytująco jak ożywianie zmarłych. Pewnie dlatego tak dobrze o tym pamiętała, podczas gdy Halcyon, stary angielski dom, w którym przez jakiś czas mieszkał starszy brat Nory, utknął gdzieś w szczelinach jej pamięci.

Jess nigdy nie pomyślała o tym, żeby zadać więcej pytań albo samej spróbować się czegoś dowiedzieć. Ale teraz, kiedy nie miała co robić i szukała czegoś, co odwróci jej uwagę, wpisała w wyszukiwarkę słowo Halcyon. Wśród wyników była definicja słowa, wspólnota emerytalna w Kalifornii i linia organicznych kosmetyków. Jess pokręciła głową i w pasku wyszukiwania dopisała Thomas Turner.

Kilka pierwszych linków okazało się reklamami hotelu i portalu do rezerwacji hotelowych wotif.com, nieco niżej jednak Jess zauważyła artykuł z gazety, który przykuł jej uwagę. Pochodził ze stycznia 1960 roku, a w streszczeniu pojawiał się dom o nazwie Halcyon i mężczyzna, dla którego ten dom stał się pasją.

Szczęśliwy człowiek

DOM NA WZGÓRZU, wśród położonych tarasowo pól, na końcu Willner Road, należał do pana Thomasa Turnera, który nie był rolnikiem ani z urodzenia, ani z zamiłowania. Pan Turner był człowiekiem, który kierował się w życiu nie gromadzeniem dóbr czy znajomości, lecz nieposkromionym entuzjazmem dla wszystkiego, co zajmowało jego uwagę. „Potrafiłby sprzedać śnieg Eskimosom”, usłyszałem od ukrytego pod rondem kapelusza staruszka siedzącego na ławce w Centenary Garden w Tambilli, a inny powiedział: „W życiu nie znałem człowieka, który potrafił opowiadać historie tak, że można by przysiąc, że to jemu się przytrafiły”.

Znający się na interesach pan Turner był spekulantem lub – delikatniej mówiąc – przedsiębiorcą. W innym kraju i w innych czasach mógłby zarobić fortunę, podróżując z miasta do miasta i sprzedając „panaceum” albo religię. Pan Turner urodził się jednak w 1919 roku w Sydney, w Australii, a jego rodzicami byli ludzie, których bogactwo i pozycja nie zaskarbiały im sympatii. Thomasa i jego młodszą o dziesięć lat siostrę, której uwielbienie dodawało mu uroku i pewności siebie, wychowywały liczne nianie. Jak większość dzieci, którym rodzice nie poświęcają zbyt wiele uwagi, Thomas nauczył się wykorzystywać okazywane mu zainteresowanie: przypochlebiał się opiekunkom i przymilał do nich oraz zjednywał sobie względy oddanej mu młodszej siostry.

Nikogo więc nie zdziwiło, że wyrósł na pewnego siebie młodego mężczyznę, głodnego przygód i pragnącego pozostawić po sobie ślad. Cóż za wspaniały zbieg okoliczności, że gdy pan Turner wkraczał w dorosłość, dalekie tryby starych mocarstw obróciły się i świat stanął nad przepaścią. Wybuchła wojna i początkowe frustracje Turnera – bo wydawało się mało prawdopodobne, by Australijskie Siły Imperialne zostały wysłane za ocean – zniknęły, kiedy powstał Imperialny Plan Szkolenia Lotniczego. Thomas Turner zaciągnął się jako jeden z pierwszych i wysłano go do Anglii, by latał w Królewskich Siłach Powietrznych.

Tak więc choć jego nowatorskie metody uprawy roli i wyglansowane buty mieszczucha wywoływały zdumienie wśród poczciwych mieszkańców Tambilli, nikt nie mógł zaprzeczyć, że Thomas Turner był bohaterem wojennym. „Otrzymał Krzyż Wiktorii – powiedziała mi pani Betty Diamond, właścicielka herbaciarni Diamond’s. – Nosił go na piersi w każdy doroczny dzień upamiętniający ANZAC, korpus wojskowy Australii i Nowej Zelandii”. Pani Diamond, chuda, ogorzała od słońca kobieta o przenikliwym spojrzeniu, wolała słuchać, niż mówić, ale po tym, jak na Wielkiej Wojnie straciła młodego męża, temat konfliktów zbrojnych wyraźnie rozwiązywał jej język.

„Został zestrzelony gdzieś nad Francją, lecz zdołał wrócić do Anglii i latał przez kolejne cztery lata, do czasu, aż Niemcy się poddali. Na dodatek mówiono, że uwolnił angielskiego oficera. Nigdy jednak nie słyszałam, żeby się tym chwalił. Był skromnym człowiekiem, nie gonił za sławą. I nie była to fałszywa skromność. «Szczęściarz ze mnie, pani Diamond. Prawdziwy szczęściarz», powiedział mi kiedyś”.

Pan Boris Braun, nauczyciel w miejscowej szkole i miłośnik historii, chętnie podzielił się ze mną kolejnymi szczegółami. Podobno zaprosił pana Turnera na lekcję szóstoklasistów. Na wspomnienie tej wizyty cały aż się rozpromienił.

„Spadł nieopodal kanału La Manche, ale wydostał się z wraku i nawiązał kontakt z członkami ruchu oporu. Z ich pomocą udał się na południe Francji i dotarł niemal do wolnej strefy, zanim Niemcy pojmali go i uwięzili w Saint-Hippolyte. Nie liczyli jednak na Australijczyka – tak mówił, a dzieci były zachwycone. Pan Turner powiedział klasie, że Australia była narodem założonym przez ludzi, którzy wiedzieli, jak uciec z więzienia, i idąc za przykładem przodków, zdołał zbiec – razem z brytyjskim oficerem – przez Pireneje do Hiszpanii. Wrócili do Anglii na pokładzie okrętu Jego Królewskiej Mości Sheffield i walczyli dalej!”

Zdjęcie, które pojawiło się w niektórych lokalnych gazetach, wraz z informacją o śmierci, przedstawia pana Turnera kilka tygodni pod Dniu Zwycięstwa, jak z ciężarną młodą żoną idzie ulicami zrujnowanego miasta, w jasnym garniturze szytym na miarę i fedorze opuszczonej na jedno oko. „To do niego podobne – mówili ludzie z baru w hotelu Tambilla, popatrując na mnie znad kufli, z błyskiem podziwu w oczach – że w zniszczonym bombardowaniami Londynie znalazł elegancki garnitur i rodzinę. Cały czas czekał jednak, aż odeślą go do domu”.

Mężczyzna na zdjęciu jest zdecydowanie przystojny, ale czar pana Turnera tkwił w czymś więcej niż w wyraźnie zarysowanej linii szczęki i beztroskim uśmiechu. Był człowiekiem, który nie przejmował się krytyką, mężczyzną, którego ludzie pragnęli poznawać, którego honoru bronili i którego uroku nie sposób było wytłumaczyć, tak jak nie można było mu się oprzeć.

„Jestem szczęściarzem – powtarzał raz po raz ze swobodną radością prawego obywatela. – Nie potrafię tego wytłumaczyć i z całą pewnością na to nie zasługuję, ale taka jest prawda”. Wkrótce też odkrył to, co wiedzą wszyscy naprawdę czarujący ludzie: że inni przymkną oko na wszelkie jego słabostki. Bo chcieliby być tacy jak on.

Jego decyzja, żeby kupić dom Wentwortha na obrzeżach Tambilli, dom, którego nigdy nie widział, w miasteczku, którego nigdy nie odwiedził, była tego najlepszym przykładem. Mówi się, że zobaczył go po raz pierwszy wtedy, gdy jego spitfire został zestrzelony, w lipcu 1941 roku. W drodze na południe spał tu i tam w budynkach gospodarczych różnych odszczepieńców i to właśnie na poddaszu jakiejś stodoły, w gazecie, w której strony zawijał tytoń, ujrzał czarno-białe zdjęcie i obszerny opis majątku wystawionego na sprzedaż w Australii Południowej. Ogarnęła go nagła tęsknota za domem, za daleką krainą czerwonej ziemi, zielonych drzew i lazurowego nieba, i w umyśle Thomasa Turnera zrodziła się pewna myśl. Pielęgnował ją i z czasem stała się jego marzeniem, które nocami ogrzewało mu serce. Kiedy nagle wszedł w posiadanie pokaźnej sumy pieniędzy („zupełnie przypadkiem”, jak mawiał, opowiadając tę historię, do której jeszcze wrócimy), wiedział dokładnie, co z nimi zrobi.

W małych miasteczkach wszelkie wydarzenia i zmiany są godne uwagi, ale zakup domu Wentwortha przez pana Turnera odbił się szerokim echem w całej Tambilli. Ludzie z zewnątrz rzadko kupowali domy w okolicy – nie dlatego, że była kiepskim miejscem do życia, ale ze względów praktycznych, ponieważ możliwości zatrudnienia były tu znacznie ograniczone. Co ważniejsze, praktycznie nie wystawiano tu nieruchomości na sprzedaż. Rodziny mieszkały w tych samych domach, odkąd ludzie sięgali pamięcią, i przechodziły z rodziców na dzieci, pokolenie po pokoleniu. Mieszkańcy byli tak zasiedziali, że nikt nie potrzebował nazw ulic. Mówiono o „domu Landrych”, o „pannach Edwards w młynie”, a czasami po prostu o „starym Stampie za torami”.

Tymczasem dom Wentwortha stał pusty od tak dawna, że ludzie zapomnieli o jego istnieniu. Przyczyną po części było to, że znajdował się na uboczu, przez co nie rzucał się w oczy. Wokół domu rozciągał się ogród, pełen roślin sprowadzonych z Europy przez pana Wentwortha, i cała posiadłość roztaczała niemal mityczną aurę. Sprzedano kilka małych działek na jej obrzeżach, lecz lokalne ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym nie pozwalały na dalszy podział majątku, a niewiele osób chciało (czy też mogło) zapłacić cenę wywoławczą.

Do sprzedaży doszło w lutym 1942 roku, w tym samym tygodniu, kiedy Japończycy zrzucili bomby na Darwin, a o tym, jak ważna była to transakcja, świadczy fakt, że w tamtym tygodniu japońskie bombardowania były w Tambilli drugim najważniejszym tematem rozmów. Wieść, że dom Wentwortha został sprzedany, rozprzestrzeniała się jak pożar buszu. „Kim jest kupiec?”, pytali miejscowi. W Australii niewielu było ludzi, którzy mogliby sobie pozwolić na taki zakup. Informacja, że nowy właściciel jest obcokrajowcem, jeszcze bardziej podsycała spekulacje.

Kiedy państwo Turnerowie w końcu przybyli jesienią 1945 roku z dalekiego Londynu – przez Sydney – a przy bramie posiadłości zawisła tabliczka z nazwą HALCYON, w miasteczku zawrzało od plotek. Pani Marian Green w rozmowie telefonicznej oświadczyła, że przed tragedią, jaka spotkała Turnerów, jedynie kupno domu Wentwortha wywołało w Tambilli takie poruszenie.

„To, że dom od tak dawna stał pusty, było niczym zły omen – miała powiedzieć policji podczas przesłuchania. – Domy są po to, żeby w nich mieszkać, a taka miła młoda para, z tą ich uroczą maleńką Matildą… wszyscy chętnie powitaliśmy ich w naszej społeczności”.

Z tego, co mówiono, państwo Turnerowie rzeczywiście zostali ciepło przyjęci – przynajmniej przez większość osób. Mieszkający po sąsiedzku farmer McKenzie podobno nie krył niezadowolenia ze sprzedaży domu i mruczał coś o tym, że to skandal, że jakiś „nowobogacki” sprzątnął miejscowym sprzed nosa taką okazję, ale podobno „on tak już miał”. Policjanci nieraz słyszeli, że „Hamish McKenzie to stary pies, który dużo i głośno szczeka, ale nie ugryzie”.

Thomas Turner zakochał się w romantycznej idei uprawy winorośli i produkcji wina, gdy w drodze do wolnej strefy ukrywał się na francuskiej wsi, w posiadłości właściciela winnicy, i wróciwszy do domu, poświęcił się temu z ogromną energią i pasją. Możliwe, że brakowało mu wiedzy, lecz jego entuzjazm nie miał sobie równych. Nie zawsze słuchał rad innych, a jego niekonwencjonalne decyzje sprawiły, że wielokrotnie znalazł się na językach sadowników – „Kiedy był za granicą, przeczytał książkę o jakiejś «biodynamice», napisaną przez niejakiego Steinera – oznajmił pan Walter Hansen ze spółdzielni – po pierwszych niepowodzeniach zaczął jednak czynić postępy”.

Jakież więc było zdumienie lokalnej społeczności, gdy pewnego dnia wyrwał wszystkie winorośle i zaczął hodować bydło. Mieszkańcy Tambilli mieli swoje sposoby na robienie różnych rzeczy – czy chodziło o uprawę roli, czy tkactwo, masarstwo czy serowarstwo, piwowarstwo czy kowalstwo. Właścicielka miejscowego sklepu spożywczego, pani Meg Summers, wciąż miała książkę z przepisami, która towarzyszyła jej przodkiniom, gdy płynęły na Zebrze kapitana Hahna, i mówiono, że nikt w Tambilli nie piecze takiego chleba żytniego jak ona.

Pan Hansen podrapał się po głowie, rozważając nagłą zmianę zdania Thomasa Turnera. „Produkcja wina to skomplikowana sprawa – rzekł w końcu. – Bliżej jej do sztuki niż do nauki. A jego pomysły były co najmniej dziwne. No ale w końcu zaczęło mu się powodzić. Nie, nie rozumiem, dlaczego zrezygnował. Myślałem, że naprawdę się zaangażował”.

Pan Hansen nie mylił się. Thomas Turner był w pełni oddany swojej pasji winiarskiej. Do czasu, aż zmienił zdanie. Podobnie jak wielu mężczyzn jego pokroju, Turner cierpiał na klątwę marzyciela i w chwili, gdy jeden z jego wielkich planów zaczął się ziszczać, na horyzoncie pojawiał się następny. W 1959 roku jego fascynacja życiem na wsi wyraźnie osłabła.

Co więcej, tygodnie poprzedzające święta Bożego Narodzenia Thomas Turner spędził na drugim końcu świata, goniąc za kolejnym marzeniem. Kiedy letnie słońce zaczęło wznosić się ponad rzędem eukaliptusów na najwyższym wzgórzu przy Willner Road, nad Londynem zapadał zimowy zmierzch, a pan Turner, zakosztowawszy długiej gorącej kąpieli w lśniącej hotelowej wannie, wypolerował srebrne spinki do mankietów, poprawił trzyczęściowy garnitur i ostatni raz przejrzał się z zadowoleniem w lustrze Dorchester, po czym zszedł do holu i przez wielkie przeszklone drzwi wyszedł na Park Lane, by udać się na spotkanie z dwoma inwestorami, których miał nadzieję pozyskać dla nowego projektu, oferującego „liczne możliwości”.

Miejscowi, którzy w kolejnych dniach i tygodniach gromadzili się w hotelu Tambilla i herbaciarni Diamond’s, byli zgodni, że Thomas Turner miał szczęście, bo nie tylko oszczędził sobie koszmarnego odkrycia, ale też uniknął późniejszych spekulacji i podejrzeń. Wszyscy wiedzieli, że gdy znajduje się ciało kobiety i jej dzieci, pierwsze podejrzenia padają na męża i ojca. Tak więc kiedy rozmowy schodziły na Thomasa Turnera, mieszkańcy Tambilli przyznawali, że chociaż jego rodzina leży w kostnicy West Terrace, biedak ma prawdziwe szczęście, że w tamtym czasie nie było go w domu.

Daniel Miller, styczeń 1960

Jess wypuściła powietrze, które bezwiednie wstrzymywała. O czym właściwie był ten artykuł? Cofnęła się do początku i jeszcze raz przebiegła wzrokiem tekst. Zarówno nazwisko mężczyzny, jak i nazwa domu pasowały. Thomas Turner urodził się w Sydney i miał uwielbiającą go młodszą siostrę. Nora wspominała też, że był bohaterem wojennym. Ale cała reszta się nie zgadzała: kompletnie, zupełnie się nie zgadzała. Brat Nory mieszkał w Londynie, miał tam dom i żonę, ale nie było żadnych dzieci – a już na pewno nie było dzieci w kostnicy.

Może artykuł był fikcją, a przypadek sprawił, że niektóre szczegóły się zgadzały? Albo stanowił charakterystyczną dla lat sześćdziesiątych mieszankę faktów i fikcji?

Jess wpisała w wyszukiwarkę Tambilla, po czym dodała słowo morderstwo i patrzyła na pojawiające się linki. Przejrzała ich tytuły, oczekując takich słów jak niesławny, tajemniczy i tragedia.

Przytłoczona liczbą wyników, kliknęła w pierwszy link. Okazał się krótkim postem na blogu o nazwie Australijskie historyczne kroniki zbrodni.

Tragedia rodziny Turnerów

W WIGILIĘ BOŻEGO NARODZENIA 1959 ROKU, jeden z najgorętszych dni lata, rodzina Turnerów z Australii Południowej opuściła Halcyon, swój wielki dom w stylu georgiańskim, by urządzić piknik nad płynącą na terenie posiadłości rzeką. Isabel Turner i czworo jej dzieci – w tym najmłodsza, Thea, jeszcze niemowlę – byli dobrze znani w miejscowości Tambilla w Adelaide Hills i często widywano ich, jak spędzali czas na świeżym powietrzu. Tego letniego dnia postanowili rozłożyć się w cieniu starej wierzby rosnącej nad brzegiem rzeki przy wodopoju. Ciała pani Turner i trojga jej starszych dzieci znalazł późnym popołudniem przechodzący tamtędy mężczyzna i wszczął alarm. Mała Thea zniknęła z wiklinowej kołyski.

Znany śledczy z Adelaide, sierżant Peter Duke, który wcześniej pracował nad sprawą mężczyzny z Somerton, został wezwany, żeby wesprzeć miejscową policję. Rozpoczęto dochodzenie. Mimo obaw mieszkańców, że w okolicy grasuje morderca, policja ustaliła, że przestępcą był prawdopodobnie ktoś związany z rodziną. Siedem miesięcy później, w lipcu 1960 roku, odbyło się przesłuchanie z udziałem licznych świadków. Koroner z Australii Południowej, pan T.R. Sterling, odkrył, że rodzina została otruta, choć nie potrafił ustalić czym. Wysłuchawszy zeznań świadków, koroner orzekł, iż doszło do rozszerzonego samobójstwa, a osobą, która podała truciznę, była pani Turner.

Szczątki niemowlęcia odkryto w 1979 roku, mniej więcej półtora kilometra od miejsca, w którym odnaleziono ciała matki i rodzeństwa małej Thei. Na miejscu pikniku wykryto ślady zwierząt, a jak zeznali świadkowie, wiosną i latem 1959 roku w okolicy grasowało stado dingo. Dowody z opinii biegłego nie były jednoznaczne, lecz koroner przychylał się do teorii, że to psy dingo wywlekły dziecko z koszyka. Podobny scenariusz brano pod uwagę po śmierci małej Azarii Chamberlain podczas rodzinnego biwaku w Uluru w 1980 roku.

Złakniona dalszych informacji Jess kliknęła w kolejny link i jeszcze jeden: każdą następną stronę czytała szybciej niż poprzednią. Poza niewielkimi różnicami wszędzie pisano to samo. Kobieta, Isabel Turner, zabiła siebie i swoje dzieci. Jej mąż, który w tym czasie przebywał w Anglii w interesach, nie wrócił do Australii. Nazywał się Thomas Turner, a jego dom w Hills, nazywany przez miejscowych „domem Wentwortha”, został przemianowany przez Turnerów na Halcyon. Thomas Turner zmarł w Londynie w 1988 roku. Jego ciało sprowadzono do domu, by spoczął w rodzinnym grobowcu w Sydney.

To był brat Nory. Jego nazwisko, dom, pobyt w Londynie i data śmierci – wszystko się zgadzało. Dom o nazwie Halcyon znajdował się w Australii Południowej, nie w Londynie, i była też inna żona, córki i syn, zanim przeprowadził się do Londynu, gdzie rozpoczął nowe życie.

Jess kliknęła na Google Images. Po internecie krążyło jedno zdjęcie, które zapewne drukowano w gazetach po tym, jak doszło do tragedii. Zastanawiała się, kto je udostępnił i co ten ktoś by pomyślał, wiedząc, że sześćdziesiąt lat później to samo zdjęcie będzie krążyło w cyberprzestrzeni, dając rodzinie Turnerów osobliwe wirtualne życie. Zrobiono je w 1955 roku, cztery lata przed tragedią, zanim na świat przyszła najmłodsza Thea, więc na fotografii była tylko trójka dzieci. Zdjęcie było czarno-białe, o kiepskiej rozdzielczości, ale mimo to dawało się zobaczyć twarze. Rodzina spędzała wakacje w Sydney. Jeśli ktoś nie rozpoznawał widocznego w tle mostu Harbour, mógł to przeczytać w podpisie pod zdjęciem.

Thomas i Isabel Turnerowie stali razem. On obejmował ją w talii, a ona trzymała rękę na ramieniu najstarszej Matildy, która miała na nogach białe skarpetki i lakierowane buty typu Mary Jane, a w dłoni ściskała małą torebkę. Dwoje młodszych dzieci stało przed rodzicami. Chłopiec miał na głowie czapkę z daszkiem; długie włosy dziewczynki były splecione w warkocze z kokardami na końcach. John Turner, swobodnie trzymając ręce w kieszeniach spodni, błyskał szczerbatym uśmiechem, podczas gdy Evelyn Turner, ubrana równie elegancko jak jej rodzeństwo, chyba jeszcze nie nauczyła się pozować. Splotła ręce i bawiła się palcami, a jej prawe ramię ukryte było za bratem. Wyglądała, jakby zastanawiała się nad czymś; marszczyła brwi i wyraźnie rozkojarzona, wpatrywała się w coś poza obiektywem aparatu.

W ich twarzach Jess widziała twarz Nory. Nie było wątpliwości, że to jej bratanek i bratanice. Matilda, John i Evelyn. Dziwnie było patrzeć na zastygłą w czasie, szczęśliwą rodzinę, której członkowie nie mieli pojęcia, co ich czeka.

Oderwała wzrok od dzieci i przyjrzała się ich matce. Podczas śledztwa i po tym, jak koroner przedstawił swoje ustalenia, Isabel stała się czymś w rodzaju cause célèbre: ostatnią na liście niesławnych postaci, piękną morderczynią. Choć podobnie jak jej młodsza córka, pani Turner również patrzyła gdzieś w bok, Jess zwróciła uwagę na jej szlachetny profil, nieznacznie przechyloną głowę i mądre spojrzenie.

W rodzącym się za oknem świcie rozległ się krzyk kukabury i po plecach Jess przebiegły ciarki. W najśmielszych snach nie podejrzewała, że jej rodzina skrywa taką tajemnicę. Nora nigdy nawet nie zająknęła się na ten temat. Co więcej, robiła wszystko, żeby ukryć tę potworną tragedię.

Tamte straszne wydarzenia z pewnością odcisnęły jednak piętno na jej życiu, nawet jeśli miały miejsce daleko od Darling House. Nora uwielbiała brata. Czy ona i Isabel Turner były sobie równie bliskie? Jess pragnęła poznać prawdę. Czuła, że w jej głowie rodzą się kolejne pytania. Jej dziennikarska ciekawość, którą rozwijała przez ostatnie dwadzieścia lat, była teraz w stanie najwyższej gotowości. Musiała dowiedzieć się więcej o Isabel Turner – kobiecie ze zdjęcia – i o tym, co wydarzyło się tamtego popołudnia nad rzeką.

Kolejną myślą, która zresztą przez większość życia częściej lub rzadziej pojawiała się w jej głowie, było to, że Nora na pewno wie.

Jess musiała z nią porozmawiać.

ROZDZIAŁ CZTERNASTY

Nora spała, kiedy Jess pojawiła się w szpitalu. Próbowała dowiedzieć się od pielęgniarki, kiedy babcia może się zbudzić, lecz ta odparła tylko, że pacjentka przespała spokojnie całą noc. Powściągliwość w jej głosie zaniepokoiła Jess.

– To chyba dobrze, prawda? – spytała.

– Mogło być gorzej – odparła pielęgniarka.

Po wejściu do pokoju Jess musiała przyznać, że Nora wygląda lepiej. W białej szpitalnej pościeli nadal wydawała się niesłychanie drobna i blada, lecz twarz miała spokojniejszą, a stojąca obok łóżka aparatura pikała miarowo.

Jess przyciągnęła krzesło i wyjęła z torby notatnik.

– Żadnych złych duchów na mojej zmianie, Noro – szepnęła czule.

Siedząc w milczeniu, rozmyślała o dyskrecji babci. Nora nigdy nie wzbraniała się od mówienia o przeszłości. Opowiadała otwarcie o swoim nieudanym małżeństwie, o tym, jak bardzo czuła się samotna, będąc dzieckiem, i o niepowodzeniach w pracy. Wiedziała, że historia to zbiór wydarzeń. Że nie sposób uciec od przeszłości i że to ona czyni nas tym, kim jesteśmy.

Co dziwniejsze, po pogrzebie brata często opowiadała o nim wnuczce. Zaczynała od słów: „Widzę w tobie siebie samą, Jessico. – A zaraz potem dodawała: – Ale przede wszystkim widzę w tobie swojego brata”. Już wtedy Jess traktowała to jako najwyższą pochwałę.

– Był zdeterminowany, stanowczy i nie siedział z założonymi rękami, pozwalając, by okazje przechodziły mu koło nosa – powiedziała kiedyś Nora. – Był też odważny. Na wojnie uratował życie człowiekowi. Dlatego był taki bogaty.

– Bo uratował komuś życie?

– Ważnemu człowiekowi.

– Jak?

– To długa historia. Kiedyś ci ją opowiem. – Nora uśmiechnęła się i dodała z udawaną wesołością: – Mówiłam ci, jak oboje znaleźliśmy tunel na skraju ogrodu?

Nigdy jednak nie uchyliła rąbka tej historii. Dopiero teraz Jess uświadomiła sobie, że babcia rzadko wspominała o dorosłym Thomasie Turnerze. Wtedy nie wydawało jej się to dziwne – brat i siostra w dzieciństwie byli sobie bliscy, ale w dorosłym życiu ich drogi się rozeszły. On przeprowadził się za ocean, zanim internet i podróże lotnicze znacznie ułatwiły kontakt, poza tym Jess wiedziała, że babcia boi się latać.

– Pisaliśmy listy – oznajmiła Nora. – Ale to nie to samo, co widzieć kogoś.

– Powinien był cię odwiedzić.

– Chciał wrócić.

– Więc czemu tego nie zrobił?

Nora zastanawiała się przez chwilę, po czym odparła:

– Trudno to wytłumaczyć komuś tak młodemu. Czasami powrót do domu nie jest tak łatwy, jak mogłoby się wydawać.

Teraz Jess zrozumiała. To smutek nie pozwalał mu wrócić. Australia, jego ojczyzna, była pełna traumatycznych wspomnień.

Ale czy z powodu smutku Nora milczałaby tak długo?

– Dlaczego mi nie powiedziałaś? – spytała teraz szeptem, stukając długopisem w notatnik. – Dlaczego nie powiedziałaś mi o Halcyonie?

I dlaczego babcia właśnie teraz zaczęła o nim myśleć?

Nora, jak gdyby wyczuła, że ktoś ją obserwuje, uśmiechnęła się przez sen. Jess ujęła jej drobną, kruchą dłoń. Patrick mówił, że starsi ludzie często rozpamiętują przeszłość – może tak było z nią. Ale mówił też, że Nora zdenerwowała się ostatnio jakimś listem od prawnika z Australii Południowej… Dom Thomasa Turnera znajdował się w Adelaide Hills.

Jess pogłaskała dłoń babci i ostrożnie położyła ją na kołdrze. Zapisała w notatniku, żeby poszukać listu od prawnika, po czym wstała, poszła do automatu na końcu korytarza i wzięła sobie herbatę. Napój okazał się paskudną szarą lurą, ale przynajmniej był gorący. Wróciła do pokoju Nory, wpisała w wyszukiwarkę w telefonie tragedia rodziny Turnerów i zaczęła przewijać wyniki, aż dotarła do tych, których jeszcze nie czytała. Większość zawierała te same informacje, ale od czasu do czasu pojawiało się coś nowego.

Kilka godzin później, z mnóstwem otwartych kart w telefonie i oczami zmęczonymi od czytania, odchyliła się na oparcie krzesła i przymknęła powieki. W niektórych postach były cytaty z gazet i często powtarzało się nazwisko pewnego dziennikarza. Brzmiało znajomo i po chwili namysłu Jess przypomniała sobie artykuł o Thomasie Turnerze, na który zwróciła uwagę.

Wpisała w wyszukiwarkę nazwisko dziennikarza i otworzyła jego stronę w Wikipedii. Daniel Miller był amerykańskim dziennikarzem, urodzonym w 1930 roku. Na czarno-białym niepozowanym zdjęciu widniał mężczyzna w garniturze i kapeluszu, wyglądający jak z serialu Mad Men. Pisał między innymi dla „The Atlantic”, „Esquire” i „The New Yorker” i był przedstawicielem Nowego Dziennikarstwa – podobnie jak Truman Capote i Joan Didion – nieco bardziej intymnego, w którym przy relacjonowaniu prawdziwych wydarzeń stosowano techniki pisania fikcji, dzięki czemu miały stać się bliższe odbiorcy.

Na czas policyjnego dochodzenia w sprawie śmierci Turnerów Daniel Miller zamieszkał w Australii Południowej i napisał tam serię artykułów, z których powstała książka pod tytułem Jakby spali. Była wychwalana za nowatorskie podejście i stała się bestsellerem „New York Timesa” w 1961 roku. W 1980 roku, po tym, jak znaleziono szczątki Thei Turner, ukazało się uaktualnione wydanie, autor wycofał się jednak z życia publicznego.

Jess wpisała w wyszukiwarkę tytuł książki i nazwisko autora. Książki już nie wznawiano i nie znalazła żadnych informacji na temat wydania australijskiego, ale na różnych stronach można było kupić używane egzemplarze. Jess przejrzała kilka ofert na AbeBooks i wybrała egzemplarz w całkiem dobrym stanie.

Wyjęła z torby kartę kredytową, ale zawahała się, widząc, że czas dostawy do Australii wynosi od dwudziestu jeden do trzydziestu sześciu dni. Wątpiła, czy za miesiąc nadal będzie w Sydney. Przesyłka priorytetowa za dodatkowe siedem dolarów gwarantowała dostawę w ciągu pięciu, ośmiu dni. Jess wybrała droższą opcję i gdy finalizowała transakcję, do pokoju weszła pielęgniarka, żeby sprawdzić aparaturę i oznajmić, że godziny odwiedzin dobiegają końca.

Bardzo młoda kobieta przy stanowisku pielęgniarskim zatrzymała Jess, gdy ta szła do windy.

– Przepraszam… pani jest wnuczką pani Turner-Bridges, prawda?

Jess kiwnęła głową.

– Mieliśmy telefon. Ktoś pytał o stan zdrowia pani Turner-Bridges. Nic nie powiedziałam, bo o stanie zdrowia pacjentów możemy informować wyłącznie najbliższą rodzinę.

Nora miała wielu znajomych w lokalnej społeczności, ale oni kontaktowaliby się z panią Robinson albo dzwonili do biura.

– Czy ten ktoś się przedstawił?

Pielęgniarka zaczęła szukać na biurku zawalonym papierami i w końcu znalazła wiadomość.

– Przedstawiła się jako Polly Turner. Mówiła, że dopiero co usłyszała o wypadku mamy i chciała wiedzieć, jak ona się czuje…

Młoda kobieta urwała. Jess rozumiała jej zakłopotanie. Trudno było pojąć sytuację, w której córka pacjentki nie jest uważana za najbliższą rodzinę. Jess dopiero teraz uświadomiła sobie, że nie zadzwoniła do Polly, by powiedzieć jej o Norze. Co gorsza, nawet nie przyszło jej to do głowy. Zwykle nie kontaktowała się z matką, żeby opowiadać jej, co u niej słychać.

– Dziękuję. – Uśmiechnęła się pocieszająco. – Jeśli znowu zadzwoni, proszę poinformować ją o stanie zdrowia babci. Zresztą sama się z nią skontaktuję i powiem jej co i jak.

– Potrzebny pani numer? – spytała niepewnie pielęgniarka, chcąc podać jej karteczkę.

– Nie, nie, oczywiście, że nie – odparła pospiesznie Jess. – Mam go.

Jadąc windą na parter, próbowała sobie przypomnieć, kiedy ostatni raz rozmawiała z matką.

Tego popołudnia Jess nie udało się porozmawiać z Polly. Zadzwoniła do niej z taksówki, jednak usłyszała automatyczną sekretarkę. Zostawiła krótką wiadomość, że sama dopiero przyleciała do Sydney, stan Nory się poprawia i jest nadzieja, że niedługo będzie ją można zabrać do domu. Oznajmiła też, że zatrzymała się w Darling House, i podała numer telefonu, po czym się rozłączyła. I zaraz zbeształa się w myślach, że Polly zna przecież numer – mieszkała w Darling House dłużej niż ona. Tyle że od tak dawna nie uczestniczyła w życiu Nory, że mogła zapomnieć.

Gdy taksówka podjechała pod dom, Jess podała kierowcy kartę płatniczą i wstrzymała oddech. Karta była połączona z kontem, z którego nie korzystała od lat – właściwie nigdy – i dziś rano wyjęła ją z zaklejonej koperty leżącej w szufladzie toaletki w jej pokoju z dzieciństwa. Nora założyła „konto urodzinowe”, kiedy Jess skończyła dziesięć lat, i co roku wpłacała na nie pieniądze „na wszelki wypadek”. Nigdy nie określiła, czym miałby być ten „wypadek”, jednak po tym, jak sama musiała zbudować na nowo własne życie, upierała się, że Jess powinna mieć oszczędności na czarną godzinę. „Może nie wystarczą na dach nad głową, ale na pewno kupisz za nie ładną parasolkę”. Jess szczyciła się tym, że nie miała potrzeby korzystać z tego konta. Kiedy taksówkarz oddał jej kartę razem z paragonem, podziękowała mu i wysiadła.

W domu zrobiła sobie tost z awokado i usiadła przy kuchennym stole, z otwartym laptopem i notatnikiem. Przeczytała swój artykuł dla magazynu podróżniczego, przesuwając kursor z linijki na linijkę, z akapitu na akapit i szukając miejsca, w którym mogłaby dodać coś z polotem, ale każde wtrącone zdanie tylko pogarszało tekst.

Nie mogła się skupić. Miała wrażenie, że powrót do domu kolidował z pisaniem o nim, a sytuacja była bardziej skomplikowana, niż Jess się tego spodziewała.

Nie mogła przestać myśleć o tym, czego nie powiedziała jej Nora, i zastanawiała się, jak wyglądały jej relacje z Isabel Turner. Plan Jess, żeby wypytać o to babcię, nie wypalił, a chciała dowiedzieć się więcej. Musiały być w podobnym wieku. Nora uwielbiała Thomasa… Ale czy tak samo uwielbiała jego żonę?

Jess zabębniła palcami w blat i pod wpływem impulsu sięgnęła po telefon.

Pani Robinson odebrała po drugim sygnale.

– Halo? – Musiała mieć numer do Darling House zapisany na liście kontaktów, bo od razu dodała: – To ty, Jess? Wszystko w porządku?

– Tak, tak, wszystko dobrze. Właśnie wróciłam od Nory; czuje się lepiej. – Jess wzięła głęboki oddech i uznała, że najlepiej będzie nie owijać w bawełnę. Wyjaśniła pokrótce, co odkryła i dlaczego dzwoni. – Zastanawiam się, czy to nie te wspomnienia tak bardzo ją dręczą. Jest tyle rzeczy, o których nic nie wiem. Miałam nadzieję, że może pani opowie mi o relacjach między Norą a Isabel.

Po drugiej stronie zapadła całkowita cisza i Jess pomyślała, że może połączenie zostało przerwane.

– Halo?

– Jestem teraz poza domem, Jess. W sklepie. Nie mogę o tym rozmawiać w tej chwili, nie przez telefon.

– To może porozmawiamy później? Niekoniecznie przez telefon. Mogłybyśmy się gdzieś spotkać. Między piętnastą a siedemnastą będę w szpitalu, możemy umówić się potem. – Kiedy pani Robinson nie odpowiedziała, dorzuciła: – Proszę o to dlatego, że moim zdaniem może to pomóc Norze.

Gosposia westchnęła ciężko i podała nazwę parku z placem zabaw, w głębi półwyspu.

– O szóstej będę tam na spacerze. Możemy spotkać się o wpół do siódmej.

Jess zjadła lunch i postanowiła pogrzebać nieco w przeszłości. Dzięki portalowi Trove Biblioteki Stanowej Australii Południowej miała dostęp do gazet z tamtego okresu, łącznie z najwcześniejszymi relacjami z pierwszego dnia świąt Bożego Narodzenia 1959 roku.

Przeczytała kilka pierwszych artykułów i wydrukowała je, jak zwykle dziękując w duchu za takie możliwości. Skład tekstu, jego oficjalny styl i cytowane wypowiedzi sprawiły, że czas się cofnął i Jess mogła zobaczyć i poczuć niemal wszystko to, o czym czytała. Wyobrażała sobie ludzi, którzy tamtego dnia otwierali gazety przy śniadaniu albo wieczorem nalewali sobie szkockiej do szklanek z lodem, po czym siadali wygodnie, żeby przeczytać najświeższe wiadomości. Poczuła tęsknotę za czasami, kiedy prasa była niezawodnym łącznikiem między bieżącymi wydarzeniami a rzeszą spragnionych informacji obywateli.

Przez lata temat rodziny Turnerów wielokrotnie pojawiał się w gazetach, ale Jess nie miała czasu. Niechętnie raz za razem klikała DRUKUJ, nie rzuciwszy nawet okiem na teksty. Większość z nich powstała w ciągu siedmiu miesięcy, między grudniem 1959 roku a lipcem 1960, kiedy to prowadzone śledztwo znalazło finał w sądzie. W pierwszą, piątą i dziesiątą rocznicę tragedii zawsze artykułów było więcej, prawdziwy wysyp pojawił się jednak dwadzieścia lat później, kiedy odkryto szczątki małej Thei. Od tamtej pory coraz rzadziej pisano o tragedii Turnerów, a wzmianki o niej pojawiały się przy okazji innych tajemniczych spraw – mężczyzny z Somerton, dziewczyny w piżamie i dzieci Beaumontów.

Minęły prawie dwie godziny, zanim dotarła do ostatniego artykułu i wyjęła z podajnika drukarki gruby stos kartek. Przeczyta je wszystkie później i sporządzi oś czasową policyjnego dochodzenia. Na myśl o tym poczuła się dziwnie ożywiona. Dawno już nie pracowała nad sprawą kryminalną i brakowało jej tego, a świadomość, że być może odkryje, co tak bardzo wzburzyło ostatnio Norę, dodawała jej chęci do pracy.

Pospiesznie rozejrzała się po gabinecie, sprawdzając, czy gdzieś tutaj nie leży list od prawnika. Nora otrzymywała mnóstwo korespondencji, a jej księgowa Anita przychodziła raz w miesiącu, żeby zapłacić rachunki i posortować pocztę. Była bardzo uporządkowana i Jess nie potrzebowała dużo czasu, by upewnić się, że listu nie ma wśród innych dokumentów.

To biblioteka była królestwem Nory i jeśli należało gdzieś szukać, to właśnie tam. Jess poszła na górę. Na biurku i w szufladach nie znalazła niczego godnego uwagi. Przejrzała stertę książek na stoliku do kawy i przerzuciła kartki książki leżącej na komodzie przy wejściu. Nic. Może Nora wzięła list do sypialni, pomyślała.

Poczuła ukłucie nostalgii, kiedy weszła do soczyście zielonego pokoju z tapetą Pimpernel na ścianach. Niemal spodziewała się, że zobaczy Norę, która wsparta o poduszki siedzi w łóżku z filiżanką herbaty i czyta gazetę. „Posłuchaj tego, Jessico, nie uwierzysz, co ci klauni w Canberze zrobili tym razem”. Jess zajrzała do cedrowego kufra w stylu kolonialnym i kolejno wysunęła szuflady małego sekretarzyka, lecz nic nie znalazła. Blat sekretarzyka również był pusty, jeśli nie liczyć oprawionej w ramkę fotografii Thomasa Turnera, którą pierwszy raz zobaczyła na jego pogrzebie. Szedł ulicą Londynu (teraz to wiedziała), a znad gruzowiska za jego plecami wznosiła się kopuła katedry Świętego Pawła. Zastanawiała się, czy fragment czyjegoś płaszcza i dłonie widoczne z lewej strony należały do Isabel i czy zdjęcie przycięto przed tym, co wydarzyło się w 1959 roku, czy później.

Powoli odwróciła się i ogarnęła wzrokiem cały pokój. Nie wiedziała, gdzie jeszcze mogłaby szukać. W pewnym momencie jej wzrok spoczął na drzwiach przylegającej do sypialni niewielkiej garderoby, w której niegdyś mieścił się pokój małej Polly. Jess zajrzała tam, choć bez większych nadziei. Czuła się dziwnie niezręcznie, przeglądając rzeczy babci, powiedziała sobie jednak, że cel uświęca środki. Sprawdziła kieszenie płaszczy i pudełka z butami, każde z przyklejonym na wierzchu polaroidowym zdjęciem. Listu nigdzie nie było.

Kiedy skończyły się jej pomysły, usiadła na skraju łóżka i spojrzała w witrażowe okno. Nietrudno było zrozumieć, dlaczego Nora tak kochała ten pokój. Widok na ogród, który sama stworzyła, zapierał dech w piersi. Jess sięgnęła do okna i je uchyliła. Wraz ze świeżym powietrzem wpadło do środka usypiające bzyczenie pszczół uwijających się w obsypanym kwiatami pnączu na ścianie. Nagle z całą mocą dotarło do niej, że nie śpi od trzeciej rano, i zakręciło jej się w głowie.

Miała jeszcze mniej więcej godzinę, zanim znów pójdzie do szpitala. Zdjęła buty i położyła się na łóżku babci. Zamknęła oczy, tylko na chwilę, i poczuła, że odpływa. Zapach pościeli był aż do bólu znajomy. Obróciła się na bok i wsunęła pod głowę wypchaną pierzem poduszkę…

Wewnątrz poszewki wyczuła coś dziwnie kanciastego. Włożyła rękę pod materiał i wyciągnęła to. Nie był to list, którego szukała, lecz książka. Mała, w twardej oprawie, z zagiętymi rogami i porwaną obwolutą, żółtą z różowym paskiem, na którym widniały tytuł i nazwisko autora.

Jess powoli wypuściła wstrzymywany oddech. Jakby spali. Książka autorstwa Daniela Millera.

Natychmiast usiadła. Krótki wstęp zawierał historię Tambilli i opis domu zbudowanego przez pana Wentwortha. Jego tragiczną historię miłosną Jess przebiegła wzrokiem, podobnie jak pierwszy rozdział części pierwszej, którą przeczytała już w formie artykułu Daniela Millera.

Kiedy jednak dotarła do rozdziału drugiego, ciarki przebiegły jej po plecach, ponieważ tutaj wreszcie pojawiła się Isabel Turner.

Jakby spali

DANIEL MILLER

2

Wdniu, który miał się okazać ostatnim dniem jej życia, pani Isabel Turner obudziła się wczesnym rankiem. Wolała spać przy rozsuniętych zasłonach i nie zaciągała ich, gdy męża nie było w domu. Lubiła, kiedy pierwsze promienie słońca rozlewały się po podłodze sypialni, nadając wnętrzu nierzeczywistą atmosferę, podczas gdy w krzewach kamelii na zewnątrz ptaki informowały się nawzajem, że oto wstaje kolejny dzień.

Jak wiele matek przed nią, również pani Turner lubiła tę wczesną porę, kiedy cały dom był pogrążony w ciszy i bezruchu, a ceniła ją jeszcze bardziej, odkąd na świat przyszła jej mała córeczka. Rano dwudziestego czwartego grudnia 1959 roku szła przez korytarz, mijając dziecięce pokoje i wyobrażając sobie, jak jej pociechy śpią za drzwiami, a lalki w domku czekają, aż dzieci się obudzą. Udało jej się ominąć skrzypiące deski podłogowe i w końcu zeszła na dół.

Kiedy kuchenne drzwi zamknęły się za nią bezpiecznie, mogła przystąpić do porannej rutyny. Czajnik zawsze napełniała wieczorem poprzedniego dnia, bo gdy odkręcała zimną wodę, rury biegnące za ścianą pokoju jej jedynego syna, Johna, piszczały. Włączyła kuchenkę gazową i postawiła czajnik na palniku. Dzbanek do herbaty z porcelany Wedgwood stał tam gdzie zwykle, na środku drewnianego stołu, razem z jej ulubioną filiżanką, którą zabrała z Anglii. Obok leżała mała srebrna łyżeczka, część prezentu ślubnego od rodziny męża.

Ludzie z miasteczka mówili później, że pani Turner była „zawsze taka uporządkowana”, a jedna ze starszych pań Edwards, które mieszkały w młynie, gdzie pracował ich ojciec aż do 1938 roku, kiedy to mykowirus doprowadził do zamknięcia młyna, wyjaśniła: „Stawiała swoim dzieciom wysokie wymagania. Kiedy przychodziłam uczyć je gry na pianinie, zawsze pilnowała, żeby czekały na mnie, mając książki z nutami w rękach i czyste buty na nogach”. Mówiła to z uznaniem i z jej słów można było wnioskować, że młodzi pianiści z Tambilli nie zawsze byli tak starannie przygotowani. „Rzecz jasna była Angielką – dodała panna Enid Edwards (starsza od siostry o co najmniej pół minuty). – Prawdziwą angielską damą”.

Pani Turner była Angielką, ale nie była damą i z całą pewnością zdumiałaby się, słysząc, że tak o niej mówiono. Jej ojciec był badaczem historii naturalnej, a matka artystką, której litografie przedstawiające faunę i florę zamieszczono w kilku publikacjach. Wszyscy troje prowadzili bogate życie rodzinne i podróżowali do odległych zakątków Zjednoczonego Królestwa, gdzie obserwowali malejącą liczbę wróbli, liczyli wydry i śledzili wędrówki dzikich pszczół. To sielankowe dzieciństwo nie trwało jednak długo. W wieku siedmiu lat Isabel została sierotą i kolejne dziesięć lat spędziła jako uczennica w Woodford Dormitory School w hrabstwie Sussex.

Może to tłumaczyło jej późniejsze przywiązanie do etykiety i zasad, co w połączeniu z jej brytyjskim akcentem sprawiało, że mogła uchodzić za osobę z wyższych sfer. A gdyby dziesięć lat w szkole z internatem okazało się niewystarczające, cztery lata służby wojskowej potwierdziły jedynie, że sprawdzone procedury – rodzinne czy indywidualne, większe czy mniejsze – nie były wdrażane bez powodu. Ponadto Isabel Turner hołdowała zasadzie, że aby poradzić sobie z trudnym zadaniem, należy wszystko właściwie przemyśleć i zaplanować.

Już wtedy miała swoje przyzwyczajenia, a jednym z nich było wypicie pierwszej filiżanki herbaty przy wiklinowym stoliku na werandzie od północnej strony, najlepiej nim jeszcze zamieni słowo z kimkolwiek z domowników. Widok z werandy może nie był najpiękniejszy, ale to stąd widać było miejsce, gdzie podjazd łączył się z domem, stanowiące zdaniem pani Turner odpowiedni punkt obserwacyjny. Zawsze brała ze sobą dziennik. Czasami zapisywała całe strony, a w niektóre poranki siedziała tylko, słuchając wiatru szumiącego w czubkach drzew i skrzeczenia lorys górskich w kalistemonach.

Wkrótce po pani Turner na werandzie pojawiał się Barnaby, cierpiący na artretyzm, ukochany przez rodzinę golden retriever, i układał się na betonie u jej stóp. Trafił do domu jako szczenię – kolejna „niespodzianka”, jaką sprawił pani Turner mąż (którego skłonność do jednostronnego podejmowania decyzji była przyczyną tarć między małżonkami) – a ponieważ Matilda i John byli wówczas bardzo mali, to na nią spadła opieka nad psem. Był to dodatkowy obowiązek, chociaż nie miała nic przeciwko temu. Towarzystwo Barnaby’ego okazało się przyjemne, zwłaszcza że wyjazdy męża stawały się coraz częstsze i dłuższe. Obecnie przebywał w Londynie, tak przynajmniej sądziła pani Turner. Prawdę mówiąc, nie słuchała go, gdy z przejęciem opowiadał o swoim kolejnym pomyśle.

I tak rankiem dwudziestego czwartego grudnia 1959 roku nic nie wskazywało na to, że dzień ten będzie się różnił od innych, i nic nie zapowiadało tragedii, do której miało dojść po południu. Nie pojawił się żaden sygnał, że życie mieszkańców domu, wszystkich tutejszych mężczyzn, kobiet i dzieci oraz ich rodaków z miasteczek i wsi rozsianych na brzegach tego kraju ulegnie takiej zmianie jeszcze przed końcem dnia. Bo tylko nieliczni nie pamiętali, gdzie byli i co robili, kiedy dotarła do nich wieść o tym, co wydarzyło się w Wigilię na terenach starej neogotyckiej posiadłości w Australii Południowej. Mówiono o tym przy każdym kuchennym stole, a nazwa Tambilla na jakiś czas stała się synonimem tragedii, śmierci dzieci w upalne świąteczne popołudnie.

Kiedy jednak pani Turner, ubrana w satynowy szlafrok, włożyła ubłocone buty i usiadła z herbatą i dziennikiem w wiklinowym fotelu na werandzie od północnej strony domu, wszystko to dopiero miało się wydarzyć. Dzieci wciąż spały smacznie w łóżkach, a zapakowane i podpisane prezenty leżały pod choinką. Gdy pani Turner otworzyła dziennik na czystej stronie i starannym pismem zapisała datę, widok z werandy był taki jak zawsze: liście rosnącego dokładnie naprzeciwko, na drugim końcu podjazdu, potężnego dębu były tak gęste, że ledwie widziała ukryty wśród gałęzi domek na drzewie. Z konara pobliskiej śliwy zwieszała się stara huśtawka z opony, a dalej, za kratownicą, stała wbita w ziemię nowoczesna suszarka obrotowa, którą Thomas zamówił z miejscowej fabryki w Edwardstown.

W kolejnych dniach i tygodniach wiele mówiono o tym, co tamtego ranka napisała, a czego nie napisała w dzienniku. W ostatnich miesiącach pani Turner pisała więcej niż zwykle, jak gdyby te zapiski miały stać się jej głosem zza grobu. Robiła to od dziecka. Jej rodzice, ze względu na charakter pracy, byli spostrzegawczy i wnikliwi i prowadzili dzienniki, zapełniając grube, oprawne w skórę zeszyty szkicami i tekstami. Wywarło to na nią silny i trwały wpływ, który tym mocniej dał o sobie znać, gdy młoda Isabel trafiła do dziwnego nowego świata szkoły z internatem. To tam zaczęła regularnie przelewać swe myśli na papier i nigdy nie porzuciła tego zwyczaju.

Przez cały 1959 rok pani Turner zmagała się z problemem, który pochłaniał ją bez reszty, i jej wpisy bywały często długie i pełne udręki. Tamtego ranka podjęła jednak decyzję, a niepewność w tonie jej zapisków zastąpił spokój. Nie wspominała o swoich rozterkach ani – przynajmniej otwarcie – o planach na popołudnie. Właściwie skreśliła tylko kilka zdawkowych linijek dotyczących warunków pogodowych.

W dolinie znów kłębi się mgła, lecz na wzgórzach wschodzi słońce. Wkrótce mgła się podniesie i nastanie upalny dzień. Jak zwykle o tej porze roku istnieje groźba pożarów. Rośliny na spalonych słońcem polach szeleszczą pod stopami, ale na dzisiejszy wieczór zapowiadana jest burza. Trudno powiedzieć, czy rzeczywiście coś się zmieni, choć prezenter w radiu mówi, że tak, a kimże jestem, żeby się z nim kłócić? Zresztą nie interesuje mnie to. Podobnie jak wiele osób wiem, że zmiana, tak jak i rozwiązanie, często przychodzi nagle.

Policja zastanawiała się później, czy w tym wpisie nie było zakodowanej wiadomości.

– Fragment o tym, że mgła się podniesie i że rozwiązania przychodzą nagle… – mruczał pod nosem policjant konny Hugo Doyle, gryząc końcówkę ołówka na posterunku w Tambilli. – Może miała na myśli własne plany?

Ale sierżant Liam Kelly, który widywał już podobne sytuacje, odniósł się do tego sceptycznie.

– Czasami, kiedy ktoś pisze, że w dolinie jest mgła, ma na myśli tylko to, że w dolinie jest mgła. Jaka była pogoda w Wigilię rano, Doyle?

– Było gorąco, panie sierżancie.

– A wcześniej? Dzień był bezchmurny?

– Nie, panie sierżancie.

– Nie?

– Była mgła, panie sierżancie.

– W dolinie była mgła.

I rzeczywiście, o wschodzie słońca dwudziestego czwartego grudnia 1959 roku w okolicznych dolinach zalegała mgła. W Adelaide Hills zdarza się, że człowiek budzi się w spowitym mgłą świecie niezależnie od pory roku. Zimą, kiedy temperatura spada poniżej zera, a większość nocy i dni jest chłodna i wilgotna, ale i latem, kiedy mimo panujących za dnia upałów wraz z nadejściem wieczoru powietrze znacznie się ochładza, przypominając o leżących na północy pustynnych równinach.

Pani Turner często próbowała przekonywać, że mgły w jej przybranej ojczyźnie różnią się od tych w jej prawdziwym domu. Kiedy po przebudzeniu zerkała w okno sypialni i widziała spowity mgłą świat, przechodził ją dreszcz. Nazwanie tego efektu „złowieszczym” było według niej zbyt melodramatyczne, ale niewątpliwie wyczuwało się w nim jakieś napięcie, może nawet tajemnicę. Uznała w końcu, że to upiorne eukaliptusy z ich srebrzystymi konarami, które we mgle wyglądają jak nagie kobiece ciała.

W Anglii nie brakowało pełnych grozy miejsc – nawiedzone klify i jaskinie w Tintagel, ruiny zamku Ludlow, mur Hadriana i Stonehenge – lecz ich tajemniczość wynikała z roli, jaką odgrywały w historii człowieka: były niszczejącymi śladami po ludziach z przeszłości. W Australii osobliwość brała swój początek w tutejszej ziemi. Jej tajemniczość i znaczenie funkcjonowały poza językiem, a przynajmniej poza językiem Isabel Turner. Tutejsza ziemia opowiadała swoją historię w bardziej starodawny sposób i tylko tym, którzy wiedzieli, jak jej słuchać.

Pewnego razu dzieci przyniosły do domu historię – zasłyszaną tam, gdzie dzieci zwykle słyszą takie historie – o bunyipie.

– O czym? – spytała.

– O bunyipie – odparły, a ich szeroko otwarte oczy zdawały się mówić: „To chyba oczywiste”.

Panią Turner niepokoiła myśl, że będzie zmuszona wychowywać dzieci na ziemi innej niż ta, na której sama dorastała. Ich punkty odniesienia różniły się i czasami wydawały się jej obce. Były wówczas dziećmi jej męża: obcymi istotami, które sprowadziła na świat, lecz których nigdy tak naprawdę nie pozna.

Według nich bunyip był utkaną z mgły zmiennokształtną, amorficzną istotą z piórami, łuskami i niepasującymi uszami.

– To ohydny potwór.

– Wygląda jak pływający pies.

– Albo foka.

– Ale z bardzo długą szyją.

– I płetwami.

– I pyskiem.

– Ukrywa się na bagnach…

– …i łapie dzieci, jeśli podejdą za blisko.

Historia ta przyprawiła ją o dreszcze, nie ze strachu jednak, lecz dlatego, że było w niej coś znajomego. Bo choć to stworzenie wydawało się mityczne, w opowieści jej dzieci kryła się cała prawda o tym miejscu: nieprzyjemne, lecz nieodparte uczucie, że „gdzieś tam” w ciemnych zakamarkach zawsze czai się nieznane. Tu, na tym kontynencie, piękno i groza były związane ze sobą nierozerwalnie. Ludzie umierali tutaj z pragnienia, jeśli pomylili drogę. Jedna iskra mogła pochłonąć całe miasto. A dzieci, które wyszły za ogrodzenie, znikały bez śladu.

3

Gdy słońce wzeszło wyżej i mgła zaczęła się przerzedzać, pani Turner odłożyła dziennik na wiklinowy stół i podrapała złocisty łeb Barnaby’ego, a pies od razu czujnie się poruszył. Wzięła filiżankę i sięgnęła po wiaderko na obierki, które młoda Becky Baker zostawiła wczoraj przy wschodnich drzwiach. Na wzgórzu nieopodal domu rosły dwa rzędy platanów, które zakręcały i ciągnęły się aż do zabudowań gospodarczych niedaleko zbiornika na wodę. W połowie drogi, przy małej nasłonecznionej skrzyni z warzywami, znajdował się kurnik. Pan Turner nazwał go Kurzym Hiltonem po tym, jak rok wcześniej zatrzymał się w nowym hotelu Hilton w Berlinie Zachodnim.

Biegnący przodem Barnaby zawrócił, by dołączyć do swojej pani, która tego dnia szła wyjątkowo niespiesznie i od czasu do czasu przystawała, żeby popatrzeć na ogród. W Anglii nigdy nie uprawiała ogrodu i zaskoczyła ją gorliwość, z jaką zajęła się tym w Halcyonie. Wzdłuż wysypanego żwirem podjazdu rosły kwitnące fioletem agapanty, niczym błyszczące włócznie, a po drugiej stronie płotu, za szklarnią z wybitą szybą (która padła ofiarą obsesji Johna na punkcie Donalda Bradmana, australijskiego mistrza krykieta), pola żółtych traw lśniły w świetle poranka. Panująca na nich pustka wciąż ją szokowała. Uwielbiała optymizm i determinację winorośli, ale jej mąż, który raz podjąwszy decyzję, tkwił przy niej niewzruszenie, uparł się, że potrzebuje zmiany.

Czasami zastanawiała się, co pan Drumming sądzi na temat nowego kierunku – w końcu to on jako zarządca farmy przez ostatnie dziesięć lat wkładał całą energię w uprawę winorośli. Mimo złości na męża pani Turner nigdy jednak nie spytałaby o to zarządcy, a pan Drumming nie należał do ludzi, którzy wyrażali swoje opinie nieproszeni.

Był lubianym człowiekiem, znanym z tego, że nie wtrąca się w sprawy innych ludzi, choć w miejscowości tak małej jak Tambilla trudno było zachować cokolwiek w tajemnicy. Ale Henrik Drumming miał w sobie wyjątkową powściągliwość. W jego milczeniu było coś filozoficznego. Twarz zarządcy emanowała powagą, a ramiona uginały się pod ciężarem smutku.

Pani Turner poznała historię jego żony tą samą drogą, jaką dowiedziała się, że panna Marian Green z centrali telefonicznej latem, gdy skończyła siedemnaście lat, została odesłana na miesiąc, a kiedy wróciła, jej szyję zdobił medalion ze zdjęciem maleńkiej „siostrzenicy”. To było coś więcej niż plotki – podziemny przepływ informacji, który scalał tę społeczność, pozwalając, by jej członkowie wiedzieli, kiedy i komu należy okazywać szczególne zrozumienie i wsparcie. Pani Turner orientowała się więc, w które dni pan Drumming poprosi, by mógł przyjść do pracy później niż zwykle, a gdy już się zjawi, będzie ponury i przybity.

Tylko raz złamała ich niepisaną umowę, by nie poruszać tego tematu. Przypadkiem natknęła się na niego w biurze zarządcy na tyłach domu. Przedstawiał sobą straszliwy widok, gdy stał odwrócony do niej plecami, a jego widoczne pod cienką bawełnianą koszulą chude ramiona trzęsły się od płaczu. Nie zdołała zamknąć drzwi tak cicho, by jej nie usłyszał, a kiedy jąkając się, próbował coś wytłumaczyć, machnęła ręką i rzuciła pospiesznie: „Proszę, panie Drumming. Moja matka cierpiała na podobne schorzenie co pana żona. Szczerze panu współczuję”.

Pani Turner podążała wąską ścieżką z ułożonych w jodełkę cegieł, która biegła za cisowym żywopłotem i kończyła się przy bramie. Kurnik był niemal niewidoczny zza soczyście zielonych liści dzikiego wina, przetykanych tu i ówdzie kwiatami ciemnoczerwonych róż. Jak gdyby wyczuwając jej bliskość, kogut Dickens zapiał donośnie. Był w kurniku od niedawna i jego dumna, zadziorna natura wywoływała niepokój wśród ptaków. Narzucał się jednej z mniejszych kur rasy araukana, kiedy ta najmniej się tego spodziewała.

Pani Turner okazywała wiele czułości swoim kurom i żywiła głęboką niechęć do agresywnych uwertur koguta, musiała jednak przyznać, że chronił swój harem, jak należy. W ciągu ostatnich miesięcy w okolicy grasowały stada dingo. Pewnej straszliwej nocy, przed pojawieniem się koguta, przedostały się przez ogrodzenie i zagryzły dwie kury. Jedną wywlekły gdzieś, tak że nigdy jej nie odnaleziono, a to, co zostało z drugiej – ulubienicy pani Turner – porzuciły. Dzieci zakopały szczątki w ogrodzie, po czym odprawiły krótką ceremonię, a na maleńkim grobie posadziły delikatną różowobiałą różę odmiany floribunda. Evie, stoicka w swoim smutku, odczytała wiersz O kurce, który napisała na tę okazję, a po ceremonii Becky Baker podała herbatę oraz „wstążkowe kanapki” z ogórkiem i wziętą ze spiżarni, za pozwoleniem pani Turner, słynną pastą rybną Meg Summers.

Pani Turner postawiła filiżankę na rogu skrzyni z warzywami, w miejscu, gdzie łączyły się drewniane podkłady pod szyny. Otworzyła drzwi kurnika i wytrząsnęła na ziemię wczorajsze resztki z kuchni. Uwolnione z klatek kury z gdakaniem rzuciły się na nie i ochoczo dziobały, podczas gdy Dickens, strosząc pióra, dumnym krokiem przechadzał się na obrzeżach. Dzięki Bogu, nie brakowało żadnego ptaka.

Zamknąwszy za sobą furtkę, pani Turner wzięła filiżankę i ruszyła ścieżką w stronę domu. Mgła się podniosła i robiło się coraz cieplej. Promienie słońca przeświecały pomarańczowo przez misterną koronkę smukłych eukaliptusów, rosnących na wschodnim wzgórzu, a w ogrodzie warzywnym po drugiej stronie podjazdu jasnofioletowe kwiaty czosnku kołysały się na cienkich, długich łodyżkach. Wiatr przywiał w jej stronę cudowny zapach bazylii i pod wpływem impulsu pani Turner przeszła przez podjazd, by popatrzeć na grządki. Cztery kwadratowe skrzynie przywodziły na myśl szyby okienne, a między nimi biegła ścieżka z cegły. W każdej skrzyni dojrzewały starannie doglądane truskawki, pomidory i szpinak, a także wiele gatunków ziół. Rząd wawrzynów wyznaczał odległe krańce ogrodu, a drewniany łuk spływał białymi kwiatami wisterii.

Pośrodku ogrodu, w miejscu krzyżowania się ścieżek, stał zegar słoneczny, a ustawiona w dalekim końcu, pod dziką jabłonią, ławka dawała schronienie dziwacznemu człowiekowi z doniczek.

– To pani Turner wpadła na ten pomysł – powiedział później policji pan Drumming. Jej śmierć głęboko go dotknęła i choć z natury był skrytym człowiekiem i rzadko odzywał się nieproszony, robił, co mógł, by dobrze ją pamiętano. – Musiałem wymyślić, jak nadziać terakotowe donice na metalowe pręty, żeby wyglądały jak ręce i nogi, a później zlutować to wszystko razem. Ale to był jej pomysł. Pani Turner uważała, że dzieciom się spodoba. Zawsze o nich myślała. Były kochane, te dzieci. Mówię wam, były kochane.

Podczas gdy pani Turner robiła ostatni obchód swojego ogrodu, Smarty, rudy pręgowany kot, zmaterializował się obok doniczkowego człowieka, skąd miał widok na malutką sadzawkę z rybami. W zachodniej części posiadłości znajdowała się bardziej okazała ozdoba wodna – prostokątna sadzawka pod baldachimem z liści. Brzegi miała wyłożone kafelkami, a wśród lśniących liści lilii wodnych przemykały złote rybki. To małe oczko wodne było jednak znacznie bardziej urocze: płytkie, z dryfującymi na powierzchni opadłymi płatkami kwiatów. Kot siedział bez ruchu, wypatrując w wodzie rozbłysku złota, gotowy w każdej chwili rzucić się do ataku.

Ale pani Turner nie zwracała na niego uwagi. Z miejsca, w którym stała, najwyższego punktu ogródka warzywnego, widziała przerwę w cisowym żywopłocie i wschodnią ścianę domu. Wschodzące słońce, odbite od białej zaprawy, sprawiało, że zdawała się lśnić niczym lukrowane brzegi tortu weselnego. Tort, który rodzice jej męża zorganizowali na przyjęcie weselne w ogrodach Darling House w Sydney, był równie wielki i lśniący. W tygodniach poprzedzających wesele wiele dyskutowało się o tym, ile pięter powinien mieć. Zgodnie z tradycją trzy, lecz matka pana młodego uparła się na cztery. „Skoro jest wystarczająco dobry dla królowej Anglii, mnie również wystarczy”, oświadczyła, a ponieważ Isabel nie zamierzała się z nią kłócić, starsza kobieta przeforsowała swój pomysł.

Będąc mężatką, Isabel Turner często myślała o tym, że mieszkańcy antypodów bardziej przejmują się tradycją i tym, jak są postrzegani, niż ktokolwiek z tak zwanych arystokratów, których znała w Anglii. Pisała listy do koleżanek ze szkoły, w których wyznawała, że liczyła, iż przybywa do kraju, gdzie będzie wolna od ciężaru przeszłości; po wojnie pragnęła czegoś nowego i innego. Zaskoczyło ją, jak wiele mówiono tutaj o tym, w jaki sposób różne rzeczy robiło się „kiedyś w starej ojczyźnie”, zwłaszcza że słowa te padały z ust ludzi, którzy nigdy nie opuszczali Australii. Równie zaskakujące wydały się jej opowieści związane z wielkimi rezydencjami. Jej mąż był znacznie bardziej niż ona urzeczony historią ich posiadłości.

Nie czuła się komfortowo, wiedząc, że mieszka w domu zbudowanym dla innej kobiety. Czasami myślała o nieszczęsnej Arabelli Stevenson. Przyszłej pannie młodej, która nie dotarła do Australii – a tym bardziej do tego domu – i której widmową obecność wyczuwała niemal w każdym kącie. Pani Turner zastanawiała się, czy to dlatego nigdy nie czuła się tu jak u siebie, że dom tak naprawdę nigdy nie należał do niej. Jak mógł, skoro każdy kamień, każdy gzyms ułożono z myślą o innej kobiecie?

Turnerowie nazwali posiadłość Halcyon, chcąc uczynić ją bardziej „swoją”. Nazwę wymyślił pan Turner i bardzo się do niej przywiązał. Kiedy przedstawiał żonie ten pomysł, złożył już zamówienie w Double Bay, u producentów tabliczek Galloway Bros. Przystała na nią, tak jak zgodziła się na czteropiętrowy tort. W tamtym czasie nie zależało jej na tym, jak będzie się nazywać ich dom, za to bardzo zależało jej na mężu. Pomysł wydał jej się romantyczny i bardzo w stylu Thomasa. W końcu to właśnie jego natura, lśniąca w powojennym Londynie niczym klejnot, tak bardzo ją zauroczyła.

Ogłosił jej swój wielki plan podczas ich pierwszej wspólnej kolacji, tego samego wieczoru, kiedy przypadkiem poznali się na środku mostu Blackfriars w październiku 1944 roku. Zapytał ją o drogę, a kilka godzin później, nie wiedzieć jak, siedziała naprzeciwko niego przy stoliku w podziemnym klubie, jednym z tych, których teraz próżno już szukać. Był Australijczykiem na przepustce i czekał na koniec wojny, żeby wrócić do domu. Zapytała go, co zamierza robić, kiedy już tam wróci.

Bez śladu chełpliwości opowiedział jej o majątku, w którego posiadanie wszedł tuż po wybuchu wojny. We Francji trafił do niewoli i siedział w celi z rannym angielskim oficerem. Kiedy uznał, że czas zbiec, zabrał go ze sobą.

– Byłbym niegrzeczny, gdybym tego nie zrobił – powiedział skromnie.

Nie miał pojęcia, że jego towarzysz jest jakimś tam księciem, aż do czasu, gdy po powrocie do Anglii dochodził do siebie w wojskowym szpitalu w Ely. Pewnego dnia przy jego łóżku pojawiła się siwowłosa kobieta w futrze, obwieszona sznurami pereł. „To on?”, zapytała kogoś stojącego za jej plecami.

– Najwyraźniej chodziło o mnie – ciągnął Turner. – Okazało się, że mój towarzysz był jej najstarszym synem i spadkobiercą. To się nazywa szczęście!

Thomas Turner został nagrodzony niewielką fortuną, za którą postanowił – całkiem zresztą słusznie – kupić posiadłość i założyć winnicę na obrzeżach miasta w Australii Południowej.

Tak oto narodził się Halcyon. Jednak nazwa to tylko nazwa i nic tego nie zmieni, a mieszkańcy Tambilli mieli dobrą pamięć. Wkrótce pani Turner poznała smutną historię panny Arabelli Stevenson. W pierwszych miesiącach po przyjeździe, dokądkolwiek Isabel poszła – czy to do kościoła, czy na spotkanie koła gospodyń wiejskich – zawsze ktoś aż się palił, żeby opowiedzieć jej tragiczną historię domu, w którym zamieszkała. Miejscowi dostrzegali pewną więź łączącą te dwie kobiety. Obie były Angielkami i każda opuściła ojczyznę, by zamieszkać w pięknej posiadłości na skraju miasteczka. Nie miało znaczenia, jak kategorycznie pani Turner zaprzeczała, by cokolwiek łączyło ją z biedaczką, która zginęła na morzu, nim ona przyszła na świat. Ludzie nie przestawali gadać.

Czternaście lat później, w następstwie tragicznych wydarzeń, przeświadczenie o tym, że losy tych dwóch kobiet były ze sobą splecione, znowu zyskało na popularności.

„Nie twierdzę, że coś łączyło oba te wydarzenia – powiedziała pani Edith Pigott, kierowniczka poczty, do pani Betty Diamond (która jako właścicielka herbaciarni zawsze pierwsza wiedziała, co sądzą miejscowi) – ale jak sama wiesz, już wcześniej byłam zdania, że umieszczając przy bramie tę nową lśniącą tabliczkę, kuszą los. Halcyon! Też mi nazwa! To miejsce nie okazało się idylliczne ani dla pani Wentworth, ani dla Turnerów”.

Inni widzieli całkiem bezpośredni związek między domem a losem tych, którzy w nim mieszkali.

„Próbowałam ją ostrzec – wspominała pani Marjorie Fisher, która niedawno owdowiała i w swoim smutku była jeszcze bardziej pobożna niż zwykle. – Niedługo po tym, jak się wprowadzili, powiedziałam jej, że istnieją domy, które przynoszą pecha. Że ma to związek z ziemią. Przelaną krwią i klątwami. Sprawami z przeszłości”.

Pani Turner przyjęła te słowa z typowym dla niej spokojem. Na świecie działo się wiele smutnych rzeczy; ludzie umierali. Ktoś, kto stracił w krótkim okresie oboje rodziców, kto ukończył szkołę z internatem i wyruszył samotnie w świat w przeddzień trwającej ponad pięć lat wojny, nie mógł myśleć inaczej.

– Ale nie ma pani dziwnego wrażenia, kiedy jest sama w tym wielkim domu? – pytano ją nieraz.

– Ani trochę – odpowiadała.

– I nawet odrobinę się pani nie boi?

– Tylko tego, że mogę zostawić otwarte drzwi i natknę się na jadowitego węża czekającego na mnie w toalecie.

Pani Turner miała niewiele czasu na przesądy. Była córką naukowca i kierowała się w życiu dwiema zasadami: logiką i zdrowym rozsądkiem. W szkole Woodford Dormitory zdobyła nagrodę z chemii, dzięki czemu przyznano jej miejsce w Somerville College. Gdyby nie wojna, studiowałaby w Oksfordzie.

Jeśli chodziło o dom, tylko raz pozwoliła, by emocje wzięły w niej górę nad zdrowym rozsądkiem. Kiedy się wprowadzili, w domu było wiele oryginalnych mebli, które czekały na nowych właścicieli przykryte białymi prześcieradłami. W szopie na końcu podjazdu znaleźli ich jeszcze więcej. Półki były pełne książek i przedmiotów osobistych, a na ścianach wisiały obrazy. Nad schodami wiodącymi na wewnętrzny balkon, który opasywał całe drugie piętro i z którego rozciągał się widok na hol wejściowy, wisiał portret pana Wentwortha w pozłacanej ramie.

Pani Turner natychmiast poczuła do obrazu głęboką niechęć. Uznała, że to przez złe oczy, które wodziły za nią wściekłym wzrokiem. Pomyślała, że w tym domu mieszkają jacyś ludzie, że słychać tu śmiech dzieci biegających po schodach i balkonie. Chętnie pozbyłaby się obrazu na dobre, wspomniała nawet, że powinni spalić „tę straszną rzecz”, lecz mąż, zachwycony pochodzeniem portretu, oburzył się na jej słowa.

– To ojciec tego domu! Czy biedak nie dość wycierpiał?

Pani Turner z cierpliwością młodej żony zgodziła się, żeby obraz został.

„Pod warunkiem że nie będę musiała na niego patrzeć”, miała powiedzieć według pana Drumminga, którego wezwano, żeby zdjął portret.

Przez jakiś czas stary pan Wentworth wisiał odwrócony do ściany, aż w końcu znaleziono dla niego miejsce w pokoju na parterze w południowej części domu. Już wcześniej nazwali to pomieszczenie „salonem pana Wentwortha” ze względu na bogatą kolekcję trofeów myśliwskich i stojących na półkach łupów kolonialnych. Pani Turner była zadowolona z takiego rozwiązania, nie zamierzała bowiem przekraczać progu tego pokoju.

„Nienawidziła go; uważała, że jest zimny i duszny – wspominała pani Esme Pike, która przez wiele lat pracowała w Halcyonie jako gosposia. – I nic dziwnego. Nawet w najgorętsze letnie dni wywoływał dreszcze. Tapety też nie lubiła. Mówiła, że przypomina jej pokój, w którym siedziała dawno temu, po śmierci matki, nie wiedząc, co z nią będzie”.

Pani Turner miała siedem lat, kiedy zmarła jej matka. To straszna rzecz dla dziecka w każdym wieku, jednak wyjątkowo traumatyczna, jeśli dochodzi do niej zaledwie pięć tygodni po śmierci ojca, który licząc maskonury, spadł z klifów Clo Mor. Po wypadku matka z córką zamieszkały w Inverness, u jednego z przyjaciół ojca, którego żona – trzymająca fason zagorzała protestantka – szybko przebrała Isabel w „bardziej odpowiedni strój” i razem ze swoimi dziećmi wysłała ją do szkoły. To właśnie z zimnej klasy, z wiszącą na ścianie kredową tablicą i rzędami drewnianych ławek, została odebrana pewnego dnia przez nieznajomą kobietę o poważnej twarzy i zaprowadzona do surowej biblioteki, gdzie przekazano jej druzgoczące wieści o śmierci matki.

Panna Bathsheba Stern, dyrektorka szkoły z internatem w Sussex, do której wysłano młodą Isabel, nie uważała za stosowne rozmawiać o sytuacji życiowej uczniów, nawet dwadzieścia lat później, kiedy policja prowadziła śledztwo związane z przedwczesną śmiercią Isabel. Panna Stern przyznała jednak, że „dziecko, o którym mowa, nie miało szczęścia, jako że w bardzo krótkim czasie doświadczyło dwóch tak dotkliwych strat”. Raporty wysyłane przez panią Stern opiekunowi dziewczynki – dalekiemu ciotecznemu dziadkowi ze strony matki, który mieszkał w kamiennym domu w Burgundii – opisują odporne dziecko, niebojące się ciężkiej pracy i niezachwiane w swych postanowieniach. Uzdolnione w kierunku przedmiotów ścisłych. Tylko w jednym z listów, odnoszących się do poprzedniej korespondencji, której nie udało się odnaleźć, wspominano, że Isabel trudno było przywyknąć do nowych okoliczności. Zapewne ucieszy Pana wiadomość o tym, iż nastąpiła pewna poprawa w kwestii spania. Dziewczynka nie tęskni już tak bardzo i myślę, że z czasem zdoła się uporać z bolesną przeszłością.

Pozornie pani Turner rzeczywiście uporała się z demonami przeszłości. Miała czarującego męża, gromadkę pełnych życia, uroczych dzieci i piękny dom z równie pięknym ogrodem, nikomu więc nie przyszłoby do głowy, że może być nieszczęśliwa. I tak w pierwszych tygodniach 1960 roku, kiedy ludzie zaczynali snuć coraz śmielsze podejrzenia, najczęstsze pytanie, które słychać było wśród kupujących na głównej ulicy i gości w herbaciarni Betty Diamond, brzmiało: „Ale przecież miała wszystko, o czym mogła zamarzyć, prawda?”.

– Sytuacja człowieka jest zawsze inna, niż mogłoby się zdawać – skomentowała pani Pike, gdy przesłuchiwano ją na posterunku policji w Tambilli. – To najspokojniejsze wody skrywają najostrzejsze skały. Pani Turner była dyskretną osobą… myślę, że pod tym względem byłyśmy do siebie podobne. Szanowałyśmy nawzajem swoją prywatność. Rzadko mówiła o sobie i swojej przeszłości. Chyba dlatego tak bardzo zdziwiło mnie, kiedy wspomniała o salonie pana Wentwortha i o tym, jak bardzo kojarzył się jej z dzieciństwem i śmiercią matki. Właściwie…

– Pani Pike?

Biedna kobieta zrobiła udręczoną minę i zaczęła nerwowo wykręcać palce. Zerknęła na młodego policjanta.

– Chodzi o to, że ostatnio często wracała pamięcią do przeszłości. Trochę mnie to dziwiło, ale nic nie zrobiłam. A teraz, po tym wszystkim, nie mogę przestać myśleć, że powinnam była to przewidzieć.

4

Pełznący po ziemi cień ptaka przelatującego z jednego drzewa na drugie przestraszył panią Turner. Filiżanka, którą niosła na spodku, spadła na ceglaną ścieżkę i roztrzaskała się na setki drobnych kawałków. Lata później mieszkańcy domu wciąż znajdowali odłamki porcelany w szczelinach między cegłami.

Pani Turner przyklękła, żeby pozbierać większe kawałki. Nie zawsze była nerwowa. Podczas wojny robiła odważne, niebezpieczne rzeczy, za co została odznaczona. Nie tylko potrafiła rozpoznać ryzyko i nie rezygnować z powierzonego jej zadania, ale też wręcz czerpała z tego przyjemność.

„Issy była stanowcza – powiedziała panna Gemma Hancock, przyjaciółka z czasów szkoły, z którą pani Turner stopniowo straciła kontakt po tym, jak przeniosła się do Australii. – Musiała czuć, że żyje, jakby poświęcała się dla jakiegoś wyższego celu. Niektóre z nas miały żal, że przez wojnę muszą odłożyć na bok wszystko, co dla nich ważne, ale nie ona. Była wściekła, kiedy dowiedziała się, że jest w ciąży i musi się oszczędzać”.

Kot Smarty miauknął pogardliwie i czmychnął, gdy pani Turner usiadła na skraju jego ławki. Resztki filiżanki położyła sobie na kolanach. Filiżanka była jedną z niewielu rzeczy, które wzięła do Australii. Wykonana z porcelany Limoges, miała ręcznie malowane fiołki po obu stronach, a brzeg i uszko zdobił złoty paseczek. W jednym z rzadkich momentów szczerości, które tak bardzo zaskakiwały panią Pike, pani Turner wyznała, że pamięta, jak jej matka wieczorami po kolacji piła herbatę z tej właśnie filiżanki. W tamtym okresie jej rodzina często się przeprowadzała, a dom małej Isabel był tam, gdzie aktualnie pracował ojciec. Jednak bez względu na to, dokąd się udawali, filiżanka podróżowała razem z nimi, starannie owinięta w bibułkę.

Zdaniem pani Pike, Isabel uświadomiła to sobie kilka lat po śmierci rodziców. Spadek po nich wystarczał na opłacenie czesnego za szkołę, a kontami bankowymi zawiadywał mieszkający we Francji cioteczny dziadek ze strony matki. W dniu ukończenia szkoły, który był również dniem jej osiemnastych urodzin, odziedziczyła konto bankowe z całkiem pokaźną sumą, a także obciągnięty skórą kufer z rozmaitymi przedmiotami, które – według dołączonego listu – należały do jej matki.

„Issy” była poważną osiemnastolatką, którą koleżanki ze szkoły zapamiętały jako „zdeterminowaną”, „zdolną” i „bardzo inteligentną”. Ukończywszy szkołę, pożegnała się z nauczycielami i nieugiętą panną Stern i wyjechała na lato do Londynu. Tam wynajęła tani, lecz uroczy pokoik w Bloomsbury, przekonawszy właścicielkę – surową wdowę o fioletoworóżowych lokach, która w ogrodzie na tyłach domu trzymała w klatce króliki – że jest godna zaufania, i zapłaciwszy jej za dwa miesiące z góry. Pokoik był maleńki, lecz w zupełności jej wystarczał. W szkole z internatem nawykła do tego, że ma dla siebie niewiele przestrzeni. Zachwycał ją rozciągający się z małego okna tarasu widok na szachownicę ogrodów.

Kufer, który wysłano statkiem aż z Francji, przybył w drugim tygodniu pobytu Isabel w nowym domu. Mężczyźni z firmy przewozowej zostawili go, jak im kazała Isabel, na środku pokoiku, gdzie stał zamknięty przez kolejne trzy dni, podczas gdy ona krążyła wokół niego i oglądała go ze wszystkich stron. Z boku obciągniętego jasnobrązową skórą wieka wypisane było wyblakłym złotym tuszem panieńskie nazwisko jej matki. Mlle Amélie F. Pinot.

Podobnie jak ta żądna przygód młoda kobieta, która podążyła za głosem serca z Francji do Anglii, Isabel Turner dotarła do rozdroża w swoim życiu. Zdała egzamin na Uniwersytet Oksfordzki, ale jakaś jej część pragnęła podróżować. „Mówiła, że chciałaby pojechać na Orkady – wspominała jej przyjaciółka, panna Hancock. – Pragnęła zobaczyć rzeczy, których nigdy dotąd nie widziała, i wyjeżdżając do Australii, pewnie spełniła to marzenie. To najdalej, jak można wyjechać”.

Czwartego dnia Isabel otworzyła kufer i jeden po drugim wyjmowała kolejne przedmioty; rozkładała je wokół siebie, aż maleńki pokoik wypełniły pamiątki i ozdóbki należące niegdyś do jej matki. Tu i ówdzie pojawiało się nazwisko, które przyjęła po mężu – Amélie Fleur Hart – wyhaftowane na lnianych chusteczkach i zapisane granatowym atramentem na stosiku kopert z francuskimi znaczkami. Zachowana wśród listów kartka – dziecięcy rysunek zimorodka – obudziła w Isabel wspomnienia z dzieciństwa. Dobrze pamiętała, jak uważnie obserwowała ptaka, w pośpiechu szkicując jego kontury, żeby przyjrzeć się barwie jego piór. Dla Maman z okazji trzydziestych piątych urodzin. Kocham Cię, Issy, napisała na górze kartki.

Chociaż w skrzyni nie znalazła odpowiedzi na nurtujące ją pytanie, przynajmniej odzyskała filiżankę. Wypłukała ją w małym kuchennym zlewie, zagotowała wodę w czajniku i zamiast czarnej herbaty English Breakfast wybrała herbatę Darjeeling – tę, którą tak bardzo lubiła matka. Wojna, która wybuchła kilka tygodni później, uwolniła Isabel od konieczności podejmowania ważnych życiowych decyzji. Zgłosiła się do pałacu Whitehall i została oddelegowana do pisania na maszynie oraz dostarczania i segregowania zawiadomień. Dziwna wojna, bitwa o Anglię, ewakuacja Dunkierki i upadek Francji – kolejne etapy wojny następowały po sobie, generując całe mnóstwo papierkowej roboty.

W połowie lipca 1940 roku, w ciepłą bezchmurną noc, przyjaciółka z zespołu maszynistek zabrała ją na wieczór towarzyski, gdzie Isabel wdała się w dyskusję z grupą rumianych starszych mężczyzn, rozprawiających głośno na temat kapitulacji.

– Oto co zrobili nasi przyjaciele Francuzi – powiedział jeden z nich, wydmuchując kłąb dymu z cygara.

– Słyszałem, że poddali Paryż niczym ładnie opakowany prezent – warknął inny. – Niemcy weszli do miasta, podczas gdy paryżanie kupowali chleb.

– Pétain sam mówi: „Francja została pokonana i musi się poddać”. Szkoda tylko, że poświęciliśmy tylu naszych najlepszych żołnierzy.

– Nie mówiąc o sprzęcie wojskowym – wtrącił chudy blady mężczyzna.

Isabel bolała głowa, a pożyczone od przyjaciółki buty cisnęły ją w palce. Kiedy się odezwała, jej głos zabrzmiał ostrzej, niż zamierzała.

– Pétain to kompletny głupiec. Nie przemawia w imieniu Francuzów. Ci ludzie zostali zdradzeni, lecz nie są niewolnikami i nie skapitulują.

W pomieszczeniu na chwilę zapadła cisza.

– Nie skapitulują? – Twarz pierwszego mężczyzny poczerwieniała jeszcze bardziej. Zatknął kciuk za rozciągnięty pasek i strzepnął popiół z cygara. – Moja droga, trochę na to za późno.

– Na wieży Eiffla powiewa nazistowska flaga – dodał drugi. – Jedyne, co możemy teraz zrobić, to dać sobie z nimi spokój i skupić się na obronie własnych przeklętych granic.

Dym sprawił, że pomieszczenie wydawało się zamglone, jednak umysł Isabel był jasny.

– Francja stawi opór i zwycięży. A gdy to się stanie, nie podziękuje takim „przyjaciołom” jak wy.

Jej rozmówcy nie spodziewali się i nie cenili takich poglądów, zwłaszcza wygłaszanych przez kobietę. Jeden po drugim odwrócili się do niej plecami, po czym zwarli szyki i oddalili się w poszukiwaniu milszego kobiecego towarzystwa.

Isabel dopiła whisky i kiedy zastanawiała się, czy przed wyjściem wypić jeszcze jedną, zauważyła stojącą obok starszą kobietę. Ta sięgała jej ledwie do ramienia i miała pospolitą urodę. Gdy po latach pani Turner myślała o ich spotkaniu w Bedford Place, doskonale pamiętała zniszczoną skórę kanapy, tykanie zegara, mocny zapach perfum rozchichotanej dziewczyny przy wózku barowym, ale nie mogła sobie przypomnieć twarzy kobiety. Jednak utkwiły jej w pamięci słowa nieznajomej, wypowiedziane niskim cichym głosem, niemal szeptem:

– Mówiłaś poważnie o sytuacji we Francji? Czy chciałaś tylko zabłysnąć?

– Zawsze mówię poważnie. – Isabel uświadomiła sobie, że rzeczywiście tak jest.

– Masz tam kontakty?

– Moja matka była Francuzką.

– Była?

Isabel potwierdziła skinieniem głowy.

– A ojciec?

– Anglikiem.

– Jest?

– Był.

Kobieta o wyjątkowo nijakiej twarzy sięgnęła do kieszeni i podała jej małą karteczkę.

– Zadzwoń pod ten numer – szepnęła. – Może nam się przydasz.

Gdzieś w domu trzasnęły drzwi, zakłócając ciszę i bezruch poranka. Barnaby wyprostował się i postawił uszy, a z dzikiej jabłoni wzbiło się do lotu stado chwostek szafirowych. Pani Turner zerknęła przez żywopłot. Ktoś się obudził.

John. Zawsze, od maleńkości, rozsadzała go energia. Przez cały tydzień wstawał wcześnie, podekscytowany czymś, czym zwykle ekscytują się trzynastoletni chłopcy. Oczywiście były święta, pani Turner podejrzewała jednak, że chodzi o coś więcej. Ostatnio zadawał jej podchwytliwe pytania na temat filmów i aparatów fotograficznych. Zaprzyjaźnił się z niejakim Matthew McKenziem, wnukiem sąsiadów, który niedawno przyjechał z Adelaide.

Pani Tuner stała, nasłuchując dalszych odgłosów życia. Od strony domu McKenziech dobiegał warkot maszyny rolniczej. Wiata Turnerów, stojąca nieco wyżej na wzgórzu, pogrążona była w ciszy. Normalnie pan Drumming rozpocząłby już pracę, ale w tym roku zarządca farmy wziął w Wigilię wolne. Jak mówił później policji: „Tamtego ranka miałem do załatwienia inne sprawy, prywatne. Spytałem panią Turner, czy będę mógł się spóźnić, na co odparła, że nie ma sensu, żebym tego dnia przychodził do pracy, i że mogę zrobić sobie wolne”. Pytany dalej, odparł, że nie, nie powiedziałby, że „zniechęcała” go do przyjścia; raczej chciała dać mu „odetchnąć”. I nie, nie wydało mu się to dziwne – pracował u Turnerów, odkąd zamieszkali w Wentworth, i „dobrze się rozumieli”. Nie z panią Turner, sprostował pospiesznie, „z nimi obojgiem”. Wyznał też łamiącym się głosem, że „do końca życia” będzie żałował, że tamtego dnia nie zjawił się jednak w pracy.

Każdego ranka, zanim dzieci się obudziły, pani Turner miała w zwyczaju przechadzać się skrajem padoków. Lubiła spacerować i zanotowała na pierwszej stronie dziennika dwa cytaty. Pierwszy z Rousseau:

Chodzenie ma w sobie coś, co pobudza i ożywia mą myśl; nie jestem prawie zdolny myśleć, kiedy siedzę w miejscu; trzeba, by ciało było w ruchu, aby pobudzić mój umysł*.

Drugim była linijka z wiersza Wordswortha W powozie, nad brzegami Renu:

Zadumać się, podkraść, zatrzymać na zawołanie i spojrzeć.

Chociaż pani Turner nie miała w zwyczaju tworzyć poezji, musiała uporządkować myśli, poczynić pewne plany i przygotowania. Wielokrotnie pisała o nerwowym ucisku w piersi, który często musiała łagodzić. Zawsze lubiła chodzić, lecz odkąd została matką, było to dla niej czymś w rodzaju ukojenia.

Jej matka również lubiła spacerować. Pani Pike zapamiętała z opowieści Isabel, że „codziennie wkładała buty i wychodziła sama, bez względu na pogodę”. Nazywała to „przechadzką dla zdrowia”, a ojciec Isabel nazywał to „jej lekarstwem”. Isabel mogła towarzyszyć mamie tylko z rzadka i wkrótce przekonała się, że nie jest to czas na puste rozmowy. Matka przemierzała wrzosowiska, wzgórza czy wierzchołki klifów (w zależności od tego, gdzie akurat mieszkali), jak gdyby spieszyła się do czegoś. Albo jakby od czegoś uciekała, uznała później Isabel.

Pani Turner przejęła ten zwyczaj i oddawała mu się żarliwie w miesiącach po lądowaniu aliantów w Normandii. Jesienią 1944 roku wróciła do swojego małego pokoiku w Bloomsbury – który cudem ocalał z bombardowań. Minęły cztery lata, Paryż został wyzwolony, a ona wróciła do punktu wyjścia, choć nic już nie było takie samo. Jak zapisała w dzienniku, nawet widok z okna się zmienił. Teraz w ogrodach na tyłach domów widziała grządki warzyw i schrony przeciwlotnicze. Króliki zniknęły. Ludzie byli chudsi i bardziej skąpi, niż kiedy wyjeżdżała, i zdawali się cierpieć na dziwną formę kulturalnej amnezji. Wszyscy widzieli i robili różne rzeczy, żeby przetrwać. I wszyscy mieli tajemnice.

Ona również się zmieniła. Na ulicach i w sklepach prowadziła z ludźmi sztuczne, nudne rozmowy o kartkach na żywność i o tym, że prawdopodobnie Niemcy się poddadzą, podczas gdy głos w jej głowie krzyczał bez przerwy: „Uciekaj!”. Nocami jej myśli gnały, a ona próbowała uporządkować wydarzenia z przeszłości i przewidzieć przyszłość. Zamiast leżeć w łóżku i patrzeć, jak wskazówka minutowa okrąża tarczę zegara, zaczęła nocami przemierzać zniszczone miasto. Jej matka miała rację: chodząc, myślała; myśląc, oddychała; a oddychając, żyła.

Gdyby nie te spacery, pani Turner być może nie poznałaby swojego męża, nie ujrzałaby wielkiego domu Wentwortha na końcu Willner Road i nie urodziłaby gromadki uroczych australijskich dzieci z donośnymi głosami i piegami na nosach. To właśnie w jeden z takich wieczorów, w październiku 1944 roku, spotkała Thomasa Turnera na moście Blackfriars. Noc była mglista i Isabel pokonała już drogę z Bloomsbury przez Holborn i wokół katedry Świętego Pawła.

Opisywała to spotkanie pani Maud McKendry, żonie jedynego lekarza w Tambilli, podczas sprzedaży ciast upieczonych przez koło gospodyń wiejskich z okazji walentynek.

„Mówiła, że stała na środku mostu, kiedy usłyszała za sobą głos. Mężczyzna zapytał ją o drogę i od słowa do słowa zaproponowała, że go odprowadzi. Twierdziła, że za nic w świecie nie może sobie przypomnieć, dlaczego zachowała się tak wobec nieznajomego człowieka, i to w środku nocy. Śmiałyśmy się z tego. Gdyby pan znał pana Turnera, zrozumiałby pan. To mężczyzna, któremu niełatwo odmówić”.

Podczas przesłuchania przez londyńską policję, przeprowadzonego w imieniu południowoaustralijskiej policji, pan Turner miał wyznać, że nie pamięta okoliczności, w jakich pierwszy raz spotkał żonę. Przez większą część godzinnej rozmowy odpowiadał na pytania, czy żona miała jakichś wrogów i czy jego zdaniem ktoś z jakiegokolwiek powodu mógł chcieć skrzywdzić jego rodzinę albo krzywdząc ich, zemścić się na nim.

„Nie”, odpowiadał w kółko. Nie dopuszczał do siebie myśli, że ktoś mógłby źle mu życzyć. Kochał świat i oczekiwał od świata tego samego.

Pod koniec przesłuchania komisarz Harris, który miał pecha, że pracował akurat w Wigilię, odchylił się na krześle, skrzyżował ramiona na piersi i zapytał, czy „było w przeszłości pańskiej żony coś, co mogło ją pchnąć do popełnienia tak straszliwego czynu?”.

Pan Turner był tak zaskoczony tym pytaniem, że w pierwszej chwili nie potrafił na nie odpowiedzieć.

Zamykał i otwierał usta jak ryba, napisał komisarz w raporcie, który sporządził wieczorem tego samego dnia dla australijskiej policji.

„Pana żona, panie Turner – naciskał. – Czy wiadomo panu coś o tym, by miewała depresyjne myśli?”

W tym momencie pan Turner mimo woli pomyślał o zarządcy farmy, panu Drummingu, którego żona przebywała w zakładzie dla umysłowo chorych w Adelaide. Słyszał rozmowy o pani Elizie Drumming i jej „epizodach” i współczuł zarządcy, podobnie jak współczuła mu jego żona. W świecie pana Turnera złe rzeczy, które przydarzały się dobrym ludziom, były atakiem na prawa natury albo podstawową doktrynę sprawiedliwości, której hołdował.

Siedząc w zimnym pokoju przesłuchań w komisariacie przy Charing Cross, stanowczo zaprzeczył, że jego żona przeżywała tego rodzaju stany. Oczywiście, czasami złościła się na niego, o czym dobitnie świadczyły jej posępna mina i powściągliwy uśmiech, który ostatnio widywał częściej niż zwykle. Ale czarne myśli? Skądże! Była szczęśliwa. Przecież miała cudowne życie, prawda? Piękny dom, zdrowe dzieci. Czegóż więcej może chcieć kobieta?

Później jednak przypomniał sobie ich spotkanie na moście. Jak twierdził później, ten obraz wrócił do niego „niczym wizja… prawie jak wiadomość”. Tamtej mglistej nocy w 1944 roku był zbyt oszołomiony jej urodą, żeby zastanawiać się, co tam robiła. W kolejnych dniach tak gorliwie zabiegał o jej względy, że zapomniał o to spytać, a miesiąc później byli już małżeństwem. Teraz, pod bacznym spojrzeniem komisarza Harrisa z londyńskiej policji, przypomniał sobie, jak stała na skraju mostu i zaciskała palce na balustradzie, i uświadomił sobie z niejakim zdumieniem, że istotnie mógł być świadkiem depresyjnego zachowania przyszłej żony.

Co więcej, przypomniał sobie coś jeszcze, co najwyraźniej wyrzucił z głowy, ponieważ nie miał w zwyczaju rozpamiętywać przykrych wydarzeń.

– Jej matka – powiedział nagle, zaskakując samego siebie.

– Jej matka?

– Cierpiała na depresję i w końcu się zastrzeliła.

Ostatnie nitki mgły zniknęły z doliny i w dole miasteczko Tambilla budziło się do życia. Siedząc na zapleczu poczty, pani Pigott przeklinała, sortując wysłane na ostatnią chwilę paczki świąteczne, a pani Diamond w kuchni herbaciarni mieszała przyprawione na ostro jajka w dużej ceramicznej misie, którą jej babka przywiozła do Australii Południowej aż z hrabstwa Stafford. Panią Diamond czekał pracowity dzień, bo choć wiedziała, że mieszkańcy będą na ostatnią chwilę robili świąteczne zakupy, zapewniła wielebnego Lawsona z kościoła Świętego Jerzego, że na wieczorną mszę przygotuje dziesięć tac z kanapkami.

Mniej więcej dwadzieścia dwa kilometry dalej, w linii prostej, pan Percy Summers wyruszał w drogę powrotną do domu. Objuczywszy starą klacz, gotowy do opuszczenia farmy McNamarów, którą miejscowi nazywali Stacją, nie miał pojęcia, że pod koniec dnia będzie nierozerwalnie związany z tragedią, która już niebawem rozegra się w wielkim kamiennym domu na końcu Willner Road.

Żona Percy’ego, Meg, która wypiekała najlepszy Roggenbrot w miasteczku, również rozpoczęła dzień. Ponieważ była właścicielką jedynego sklepu spożywczego w Tambilli, Summers i Synowie, miała przed sobą najbardziej pracowity dzień w roku. Przygotowała już kilka zamówień i czekała, aż Kurt i Marcus (o których całe miasteczko wiedziało, że są jej „dumą i radością”) zjedzą śniadanie i zaczną rozwozić paczki. Jakby tego było mało, pani Summers włożyła do piekarnika ciasto. Czterdzieste pierwsze urodziny jej męża wypadły w czasie, kiedy przebywał poza domem, i wieczorem zamierzała sprawić mu niespodziankę, zanim święta na dobre zagoszczą w miasteczku, spychając wszystko inne na dalsze tory.

Pani Turner, która stała w ogródku warzywnym z resztkami filiżanki w dłoni, nie miała o tym wszystkim pojęcia. Powiew gorącego wiatru pomknął w górę podjazdu, unosząc ze sobą wyschnięte liście. Gdzieś w oddali zaskrzypiała metalowa brama. Pani Turner zerknęła na skorupy filiżanki. O dziwo, namalowany fiołek wciąż był nietknięty. Pani Pike powie później policji, że kiedy rano przyszła do pracy, zdumiał ją widok kawałków porcelany na stole.

„To była jedna z pierwszych rzeczy, jakie zauważyłam. Aż mnie zatkało, kiedy uświadomiłam sobie, na co patrzę. Wiedziałam, jak ważna była dla niej ta filiżanka, i od razu ogarnęło mnie złe przeczucie”.

Na razie jednak do przyjazdu pani Pike wciąż pozostawało jeszcze kilka godzin. Dopiero o ósmej rano wjechała na rowerze na Willner Road i zsiadła z niego przy końcu podjazdu, by ostatni stromy odcinek pokonać pieszo. Pojawiła się, jak zawsze, w samą porę, by pomóc posprzątać po rodzinnym śniadaniu. Pierwszą osobą „z zewnątrz”, która tego dnia przybyła do posiadłości Wentwortha, była osiemnastoletnia Becky Baker, najstarsza z pięciorga lnianowłosych dzieci pana Cliffa Bakera z browaru.

Panna Baker miała pierwotnie pomagać pani Pike w obowiązkach domowych. Prawdę powiedziawszy, pani Turner nie była pewna, czy potrzebuje pokojówki, lecz pani Pike przekonała ją, żeby zatrudniła dziewczynę. Ustalono, że Becky Baker będzie przychodziła codziennie w południe, by pomagać przy pracach domowych i gotowaniu obiadu, ale kiedy na świat przyszła najmłodsza Thea, okazała się tak doskonałą opiekunką, że gdy skończył się okres próbny, pani Turner orzekła, że Becky jest wręcz niezastąpiona.

„Wcale mnie to nie zdziwiło – wyznała pani Pike podczas pierwszego przesłuchania. – Becky całe życie opiekowała się młodszym rodzeństwem. Może jest powolna, ale nie brak jej rozsądku. Do tego jest lojalna i troskliwa. Jakże ona kochała to dziecko! Uwielbiała je”.

Gdzieś w domu rozbrzmiał dźwięk pianina i wystraszona pani Turner mało nie wyskoczyła ze skóry – znów te nerwy. To na pewno John. Często zauważała (czasami szczerze nad tym ubolewając), że wrodził się w ojca niemal pod każdym względem. Nie miało znaczenia, ile razy upominała go, że w domu są też inni (w tym małe dziecko, przez które nie spała pół nocy) i że społeczności funkcjonują najlepiej, kiedy ich członkowie szanują się wzajemnie. Przepraszał ją, uśmiechał się i przestawał. Aż do następnego razu.

Chodziło nie o to, że grał na pianinie o tak wczesnej porze, lecz o to, jak to robił. Głośno, radośnie, z wigorem! Grane w kółko Long, Long Ago brzmiało za każdym razem o oktawę wyżej. John, podobnie jak jego ojciec, lubił każdy rodzaj muzyki, od piosenek marynarskich, przez rosyjskie pieśni ludowe, aż po dziarskie wojskowe marsze. Radosna, zawadiacka melodia rozbrzmiewała o poranku w całym ogrodzie. Wszystko to było takie męczące – ustawiczne brzemię odpowiedzialności, powtarzane w kółko rozmowy wychowawcze i nużące tłumaczenia. Ale musiała go uciszyć, zanim obudzi cały dom.

Pani Turner ostatni raz obrzuciła tęsknym wzrokiem rosnące na wzgórzu eukaliptusy – dzisiaj musi zrezygnować ze spaceru – zamknęła dłoń na kawałkach stłuczonej filiżanki i ruszyła z powrotem w stronę domu. Żałobnice rudosterne wróciły na orzech. Parami przeskakiwały z gałęzi na gałąź, stroszyły czarne czuby i obrywały owoce, tak że kiedy pani Turner przecinała trawnik, wciąż jeszcze wilgotna od rosy ziemia usłana była resztkami łupin ostrych jak szkło.

* Jean-Jacques Rousseau, Wyznania, przeł. Tadeusz Boy-Żeleński, tom I, Warszawa 1930, s. 99.

CZĘŚĆ CZWARTA

ROZDZIAŁ PIĘTNASTY

Sydney, 11 grudnia 2018

Tego popołudnia Jess spóźniła się do szpitala, a gdy dotarła na miejsce, nadal słyszała w głowie głos Daniela Millera. Nie mogła przestać myśleć o miasteczku Tambilla, o jego okolicach i mieszkańcach. Krajobrazy, tak jak opisywał je Miller – eukaliptusy o srebrzystych pniach, busz rozbrzmiewający cykaniem i bzyczeniem owadów, dachy z blachy falistej i kamienie, z których budowano domy – były Australią, jaką pamiętała z książek dla dzieci i filmów, a mimo to nieznaną. Choć dużo podróżowała po Europie, w Australii nigdy nie zapuściła się dalej na zachód niż do Gór Błękitnych.

Siedząc w taksówce, gdy kierowca przedzierał się przez Oxford Street, wpisała w wyszukiwarkę Adelaide Hills i przejrzała zdjęcia. Obrazy, które stawały jej przed oczami, kiedy czytała książkę Daniela Millera, pokrywały się ze zdjęciami winnic, mglistych zielonych wzgórz i jesiennych drzew płonących żółcią i czerwienią. Efekt był niepokojący i ciarki przebiegły jej po plecach. Patrząc na zdjęcia, poczuła dziwny dysonans, jak gdyby świat Isabel i Thomasa Turnerów, pana Drumminga, pani Pike, Betty Diamond i Meg Summers przypominał raczej coś, czego sama doświadczyła, a nie o czym czytała. Miała wrażenie, że gdyby nachyliła się nad zdjęciami i zamknęła oczy, usłyszałaby szumiącą w buszu rzekę Onkaparinga.

Nie było to zupełnie nowe doznanie i Jess przypuszczała, że wszyscy czytelnicy przeżywają coś podobnego. Na tym polega magia książek, osobliwa alchemia, która pozwala ludzkim umysłom zmieniać zadrukowane czarnym tuszem kartki w zupełnie inne światy. Mimo wszystko czar, jaki rzuciło na nią miasteczko Tambilla, był czymś osobliwym. Ogarnęło ją uczucie zniecierpliwienia i ożywienia, coś jak głód albo zazdrość. Jak gdyby musiała odkryć wszystko, co było do odkrycia, i przywłaszczyć sobie to miejsce; jakby czuła, że ma do niego jakieś prawo.

Za szybą taksówki przemykała godna dwudziestego pierwszego wieku dzielnica Bondi Junction, ale Jess patrzyła nieobecnym wzrokiem: samochody jadące zderzak w zderzak, centra handlowe, nowoczesne apartamentowce. Zastanawiała się, co o tym wszystkim pomyśleliby Turnerowie uwiecznieni na zdjęciu z 1955 roku. Jess zapisała fotografię w telefonie i kiedy zbliżała się do szpitala, z uwagą przyglądała się Isabel Turner. Kobieta z ulubioną filiżanką nie była już kimś obcym. Jess dobrze wiedziała, jak to jest przenieść się do innego kraju: przynależeć do niego, ale nie w pełni, podczas gdy gdzieś daleko zupełnie inne miejsce uparcie przypomina, że to właśnie tam jest nasz „dom”.

Ale czy to, co zrobiła Isabel Turner, mogło być podyktowane tęsknotą za domem? Jess wróciła wspomnieniami do trudnych chwil, których sama doświadczyła; uczucie osamotnienia w obcym kraju bywało przytłaczające, a w tamtych czasach musiało być jeszcze bardziej dotkliwe. Ale Jess była gotowa założyć się, że w całej tej historii chodziło o coś więcej. W kilku artykułach, jakie przeczytała w internecie, pojawiła się informacja o zeznaniu utajnionym przez koronera. Wydawało się więc prawdopodobne, że to, co skłoniło go do uznania Isabel Turner za winną zamordowania własnych dzieci, znajdowało się właśnie tam.

Kiedy taksówka w końcu zatrzymała się przed wejściem do szpitala, Jess zapłaciła kierowcy i szybkim krokiem weszła przez przeszklone drzwi. Rzuciła okiem na zegar nad stanowiskiem pielęgniarek i zorientowała się, że godziny odwiedzin zaczęły się czterdzieści pięć minut temu.

Gdy dotarła do pokoju Nory, zastała w nim pielęgniarkę, której nigdy dotąd nie widziała. Na identyfikatorze widniało imię Aimee. Kobieta powitała Jess ciepłym uśmiechem.

– Jak ona się czuje? – spytała Jess, kładąc torbę na stojącym przy łóżku krześle.

– Była trochę niespokojna, ale podaliśmy jej coś, co pomoże jej zasnąć.

Jess najwyraźniej nie zdołała ukryć rozczarowania, bo Aimee dodała pocieszająco:

– Myślę, że w tym stanie to jest dla niej najlepsze.

– Po prostu tak bardzo chciałabym z nią porozmawiać – wyjaśniła Jess, biorąc babcię za rękę.

Twarz Nory wydawała się taka odprężona, że aż wiotka. Patrząc na nią, Jess uświadomiła sobie, jaka była zawsze ożywiona i jak bardzo pragnie odzyskać dawną babcię.

– Może pani do niej mówić – powiedziała pielęgniarka, wypełniając kartę pacjenta. – Ludziom się wydaje, że powinni siedzieć cicho, ale ja myślę, że w tym dziwnym sztucznym otoczeniu człowiek musi się czuć bardzo samotny. Robimy, co w naszej mocy, jednak znacznie lepiej jest, gdy pokój wypełnia się głosami najbliższych.

– Czy ona mnie słyszy?

– Jestem o tym przekonana.

– Nie będę jej przeszkadzać?

Pielęgniarka zawiesiła podkładkę z kartą w nogach łóżka i uśmiechnęła się łagodnie.

– Jak pani obecność miałaby jej przeszkadzać?

Kiedy wyszła, w pokoju zapanowały cisza i bezruch. Jess pomyślała o jej słowach. Chociaż przemawianie do śpiącej babci wydawało się dziwne, postanowiła spróbować. Po chwili wahania zaczęła niepewnie:

– Cześć, Noro, to ja, Jess. – Przypomniała sobie Margaret, nastoletnią bohaterkę książki Judy Blume, rozmawiającą z Bogiem, i nie mogła się nie roześmiać. Był to nieoczekiwany, nerwowy śmiech, mimo to poczuła się nieco bardziej odprężona. – Cześć, Noro – powtórzyła. – Jestem tutaj. Chciałam, żebyś wiedziała, że myślałam o Isabel.

Nora ani drgnęła.

Jess spróbowała znowu.

– Myślałam o Issy.

Uważnie przyglądała się babci, bo dopiero teraz uświadomiła sobie, że to właśnie powiedziała wczoraj Nora: nie Jessy, lecz Issy – „pomóż mi, Issy” – tuż przed tym, zanim wspomniała o Halcyonie.

– Znalazłam twoją książkę o rodzinie Turnerów – ciągnęła. – Jakby spali. Czytam ją.

Nadal żadnej reakcji. Cisza, która zapadła, kiedy Jess przestała mówić, rozciągała się aż do nasłonecznionego kąta przy oknie. Z placu budowy na zewnątrz dobiegały pokrzykiwania mężczyzn i warkot maszyn.

Jess podjęła jeszcze jedną próbę.

– Czytałam o Thomasie.

Nic. Jess przysunęła krzesło bliżej i usiadła. Jeśli wzmianka o bracie nie wywołała u Nory reakcji, chyba nic nie było w stanie jej wywołać. Przygnębiona Jess patrzyła w ciszy na śpiącą postać.

Co Nora sądziła o książce Daniela Millera? – zastanawiała się, podczas gdy szpitalny zegar odmierzał kolejne sekundy. Jak jej zdaniem autor przedstawił Thomasa Turnera, ukochanego brata Nory, którego nieobecność w jej życiu tak bardzo ją smuciła? W każdej historii, którą opowiadała wnuczce, Thomas był bohaterem i Jess nigdy tego nie kwestionowała. Teraz, oglądany przez pryzmat artykułu i książki Daniela Millera, Thomas Turner wydawał się bardziej skomplikowany. Czarujący, lecz zmienny. Powszechnie lubiany, ale niepozbawiony wad, bywał samolubny i lekkomyślny i ulegał podszeptom własnego ego.

Oczywiście portret nakreślony przez Daniela Millera był tylko opinią pisarza. Nie znał prawdy, tak jak zapewne nie znała jej Nora. Wiadomo przecież, że nie ma dwóch osób, które postrzegałyby fakty w identyczny sposób. Co więcej, prawdopodobnie każda z nich zarzekałaby się – i głęboko wierzyła – że to ona zna prawdę.

– Czym właściwie jest prawda? – Jess usłyszała kiedyś to pytanie od przyjaciółki.

– Tym, co się wydarzyło.

– Według kogo?

W tym przypadku według Daniela Millera. Jess podziwiała staranność, z jaką Miller budował świat, i jego wnikliwe obserwacje podmiotów. Nie miała wątpliwości, że przykładał wagę do najdrobniejszych szczegółów i chciał tchnąć w nie jak najwięcej człowieczeństwa. Wprawdzie każdy dziennikarz próbowałby zrobić to samo, Miller postąpił jednak krok dalej. Przekroczył granicę dzielącą obserwatora od animatora, kiedy wszedł do głów bohaterów, opisywał to, co mogli myśleć, zmienił podmioty w postacie z krwi i kości.

Właśnie dlatego książka była znacznie bardziej zajmująca niż zwykły reportaż. Tylko jak on to zrobił? Skąd wiedział, jak Isabel odbierała swoje życie w Australii i co myślała na temat coraz częstszych zagranicznych podróży męża? Skąd wiedział, że czuła się wyobcowana, że oddaliła się od własnych dzieci i że pustka krajobrazów wzbudzała w niej niepokój?

Pierwszy rozdział, który Jess przeczytała rano, przedstawiał panią Turner siedzącą na werandzie domu i piszącą dziennik, co – jak autor przekonywał czytelnika – było jej codziennym rytuałem. Jess podejrzewała, że w ten sposób Miller chciał umieścić w tekście to, czego udało mu się dowiedzieć. Uprzedzał pytania dociekliwego czytelnika, skąd autor miał tak szczegółową wiedzę. Scena sugerowała, że badając sprawę, wszedł w posiadanie dziennika Isabel i znał jej myśli, bo czytał je przelane na papier.

Jess zastanawiała się jednak, czy kontakt Millera z Australią i jego emocjonalna reakcja, jakakolwiek była, zaważyły na tym, w jaki sposób przedstawił temat. W pewnym stopniu wszyscy autorzy literatury faktu, ożywiając swoje postacie, polegają na palecie własnych doświadczeń. Gdzie zatem biegnie granica i od którego miejsca pozwalają sobie na zbyt wiele?

– Jak się mamy? – Do pokoju wróciła Aimee i stanęła przy łóżku, żeby, jak co godzinę, skontrolować funkcje życiowe Nory.

– Nadal śpi – odparła Jess.

– To dobrze. Wydaje się taka spokojna, prawda?

Jess skinęła głową.

– Niestety, godziny odwiedzin już się skończyły – powiedziała pielęgniarka z przepraszającym uśmiechem. – Ale zajmę się pani babcią pod pani nieobecność.

Jess delikatnie pocałowała Norę w czoło i obiecała, że wróci niebawem.

Wsiadła do jednej z taksówek czekających przed szpitalem i podała kierowcy nazwę parku, gdzie miała się spotkać z panią Robinson. Kiedy taksówka zawróciła i włączyła się do ruchu, Jess niewidzącym wzrokiem wyglądała przez szybę. Nadal myślała o Millerze i jego etyce pisarskiej; o tym, w jaki sposób ten człowiek zmienił życie prawdziwych ludzi – również tych, z którymi nie mógł już porozmawiać – w książkę. I jak to się stało, że amerykański dziennikarz trafił do Australii Południowej, żeby napisać o tamtejszej zbrodni. Co takiego było w historii rodziny Turnerów, że przyciągnęła go i przykuwała jego uwagę na tyle długo, że postanowił poświęcić jej książkę? Wszyscy dziennikarze marzyli o szczęśliwym zbiegu okoliczności. Czy to możliwe, że Daniel Miller po prostu znalazł się we właściwym miejscu i czasie?

Wyciągnęła telefon i wpisała w wyszukiwarkę Daniel Miller i Jakby spali. Miała nadzieję, że znajdzie jakieś wywiady, lecz informacji było niewiele i – co dziwne – nie napotkała żadnej wzmianki o wydaniu z 1980 roku. Wyglądało na to, że Miller był jednym z tych dziennikarzy, którzy wolą zadawać pytania, niż na nie odpowiadać. Możliwe, że jeśli przeczyta inne jego artykuły, dowie się nieco więcej o jego podejściu, lecz znalezienie ich zajmie pewnie trochę czasu…

Rozchmurzyła się, gdy przyszedł jej do głowy nowy pomysł. Książka Jakby spali została wydana przez wydawnictwo Quill Press. Wpisała nazwę i choć pojawiło się kilka wyników, nigdzie nie znalazła linku do strony wydawnictwa. Wyglądało na to, że zostało przejęte przez Crown Publishing, należące do Penguin Random House. Jeśli wszystko inne zawiedzie, skontaktuje się z nimi, obawiała się jednak, że jej mail trafi do spamu.

Wpisała w wyszukiwarkę Daniel Miller strona i znalazła linki do Wikipedii, wpis w Britannica.com, a także stronę, na której widok serce zabiło jej mocniej, ale okazało się, że to tekst napisany przez fana i poza krótką biografią były tam komentarze czytelników. Musiała znaleźć kogoś, kto osobiście znał Daniela Millera. Usunęła słowo strona i zastąpiła je słowem adres. Wśród wyników znalazła kilka stron nawiązujących do Funduszu Literackiego Daniela Millera. Weszła na stronę Internetowego Katalogu Fundacji i dowiedziała się, że po śmierci Daniela Millera powstał charytatywny fundusz stypendialny dla młodych pisarzy. Podany był adres w Los Angeles, ale nic poza tym.

Wyszukała Fundusz Daniela Millera. Pierwszym wynikiem okazał się artykuł z odniesieniem do Uniwersytetu Columbia i informacją o utworzeniu stanowiska wykładowcy Wydziału Dziennikarstwa. Administratorem funduszu był Ben Schultz, długoletni prawnik Daniela Millera. Na dole tekstu zamieszczono adres mailowy, z zachętą do dalszego kontaktu. Jess napisała wiadomość, w której tłumaczyła, dlaczego ciekawi ją pobyt Daniela Millera w Australii. Przez chwilę rozważała, czy może lepiej nie sprawiać wrażenia nadmiernie zainteresowanej – zetknęła się już z prawnikami i wiedziała, że są mistrzami odwracania uwagi od spraw swoich klientów – ale stwierdziła, że nie ma czasu na owijanie w bawełnę. Dodała zdanie wyjaśniające jej związki z rodziną Turnerów i zapisała wiadomość w folderze KOPIE ROBOCZE, akurat w chwili, gdy taksówka dotarła na miejsce.

Przy wodotrysku z wodą pitną siedziała na trawie grupa młodzieży z rowerami, a nieopodal zmęczona matka w legginsach próbowała okiełznać wyjątkowo żywiołowego szkraba i uratować go przed kolejnymi potencjalnymi niebezpieczeństwami. Już wysiadając z taksówki, Jess zauważyła panią Robinson przy huśtawkach.

Pomachała jej na powitanie i obie jednocześnie ruszyły w stronę stołu piknikowego pod rozłożystym eukaliptusem na wschodnim skraju placu zabaw.

– Dziękuję, że pani przyszła – powiedziała Jess, kiedy żółtooka strepera, siedząca na skraju kubła na śmieci, rozpostarła skrzydła i odfrunęła.

– Przyszłam z troski o Norę – odparła krótko pani Robinson. Obejmowała się w pasie i Jess uświadomiła sobie, że kobieta się denerwuje. – Nie powinnam nic mówić. Twoja babcia jest dla mnie kimś więcej niż pracodawczynią, jest lojalną przyjaciółką, i nie chcę się czuć tak, jakbym obgadywała ją za plecami.

– Oczywiście.

– Skoro nie rozmawiała z tobą o tych rzeczach, widocznie miała powody.

Jess czuła, że traci grunt pod nogami. Przypomniała sobie wszystkie sztuczki, których używała podczas wywiadów, żeby skłonić ludzi do mówienia, i udając niewielkie zainteresowanie, spytała:

– A jak pani myśli, dlaczego nie powiedziała mi nic o rodzinie Turnerów?

– Pewnie uznała, że nie ma potrzeby zaprzątać ci głowy tymi potwornymi rzeczami, które wydarzyły się w waszej rodzinie.

– Chciała mnie chronić?

– To całkiem prawdopodobne. Jak już chyba wspomniałam, nie znam matki czy też babki, która tak bardzo starałaby się chronić bliskich.

To może tłumaczyło, dlaczego babcia nie mówiła o niczym wnuczce, kiedy ta była mała, ale teraz Jess była już dorosła. I to dorosła od ponad dwudziestu lat. Nie czuła się zbrukana przez to, co zrobiła bratowa jej babci sześćdziesiąt lat temu.

– Cóż – rzuciła lekko – teraz już na to za późno. Wszystko jest w internecie.

– Przeklęty internet. Odpowiada za tyle różnych rzeczy. – Choć pani Robinson powiedziała to opryskliwym tonem, kąciki jej ust drgnęły w lekkim uśmiechu.

Jess, widząc, że jej opór słabnie, postanowiła zadać kolejne pytanie.

– Czy Nora i Isabel były sobie bliskie?

Pani Robinson odwróciła wzrok i przez chwilę patrzyła na dziecko, które piszcząc głośno i rozkładając ramiona, przedreptało obok nich. Jess czekała. Wiedziała, że to kluczowy moment. Często ci, którzy nie chcieli mówić, mieli najwięcej do powiedzenia. Wystarczyło ich tylko skłonić, by zaczęli.

Chwilę później gosposia jej babci powiedziała:

– Były serdecznymi przyjaciółkami.

ROZDZIAŁ SZESNASTY

– Kiedy się poznały, twoja babcia miała szesnaście lat – zaczęła opowiadać pani Robinson. – Jej brat wrócił z wojny i oznajmił, że przywiózł ze sobą niespodziankę. Nora żartowała, że spodziewała się sukienki od Liberty, a nie bratowej. Sądziła, że znienawidzi kobietę, która skradła serce jej bratu, ale kiedy poznała Isabel, sama ją pokochała. Była zrozpaczona, gdy oświadczyli, że przeprowadzają się do Australii Południowej, razem z maleńką Matildą. A było jeszcze gorzej, kiedy na świecie pojawiły się kolejne dzieci. Jadąc do nich, musiała zabierać dwie walizki. Jedną ze swoimi rzeczami, a drugą pełną zabawek i prezentów. Uwielbiała te dzieci. „Mali Turnerowie”, mówiła.

Jess uśmiechnęła się, bo w ustach Nory była to największa pochwała.

– To były dobre dzieci – ciągnęła pani Robinson. – Pełne życia. Wiejskie dzieciaki, ale zawsze czyste i zadbane.

– Widziałam zdjęcie.

Pani Robinson spojrzała na nią zaskoczona, po czym wzniosła oczy do nieba.

– Niech no zgadnę: w internecie?

– Musieli opublikować je w prasie. Zostało zrobione tutaj, w Sydney.

– Pamiętam. Pojawiło się we wszystkich gazetach. Przyjechali na wakacje i zatrzymali się w Darling House, u twojej babci.

– Dzieci były podobne do Nory. Zwłaszcza Evelyn, młodsza z dziewczynek. Skóra zdjęta z babci.

Pani Robinson pokiwała głową.

– To była jedna z najsmutniejszych rzeczy w całej tej sprawie. Pośród ogromu strat razem z Turnerami umarło marzenie twojej babci o dużej, gwarnej rodzinie. Tak bardzo się cieszyła, że gdy twoja mama przyjdzie na świat, będzie miała ciotkę, wuja i kuzynostwo. Tymczasem wszystko to za jednym zamachem przepadło. Kiedy Polly się urodziła, oni już nie żyli. Później Norę zostawił mąż, a brat, osoba, którą kochała najbardziej na świecie, zniknął z jej życia.

Wzmianka o panu Bridgesie przypomniała Jess, że zastanawiała ją kwestia opieki nad dzieckiem.

– Wie pani, dlaczego mąż Nory zniknął zupełnie z życia Polly? Czy to nie dziwne?

Pani Robinson westchnęła.

– Znasz Norę. Jest uparta. Jak coś postanowi, niełatwo zmusić ją do zmiany zdania. Kiedy w jej małżeństwie pojawiły się problemy, chciała wszystko naprawić. Nie tylko naprawić; chciała, żeby znów się kochali i tworzyli szczęśliwą rodzinę. Ale mężczyźni bywają próżni. I zaborczy. Mąż Nory był zazdrosny o to, ile czasu poświęcała twojej mamie, a ona bez reszty oddała się wychowywaniu dziecka. Myślę, że ostatecznie uznał, że to go przerasta. Łatwiej było odejść. Zresztą niedługo potem ożenił się powtórnie, z młodą dziewczyną z biura. To Nora ją zatrudniła.

Jess wyobraziła sobie Matta z jego nową żoną i dzieckiem, szybko jednak odsunęła od siebie tę myśl.

– Czy miał dzieci z tamtą kobietą?

– Jeśli dobrze pamiętam, troje albo czworo. I to w nieprzyzwoicie krótkim czasie.

A zatem: miał nową rodzinę, a była żona nie chciała dzielić się z nim opieką nad ukochanym dzieckiem. Zdaniem Jess to tłumaczyło, dlaczego nie próbował walczyć z byłą żoną o opiekę. Ale przecież Nora nie przejęłaby się tym po tylu latach.

– Rozpad małżeństwa jest oczywiście smutny – ciągnęła pani Robinson – ale dla twojej babci jeszcze straszniejsze było to, że utraciła brata. Bardzo cierpiała, kiedy nie wrócił z Londynu. Później rzadko o nim mówiła. Myślę, że czuła się zdradzona. Tak bardzo kochała jego dzieci, a on nie pofatygował się nawet, żeby poznać twoją mamę.

Mąż i brat Nory odeszli, bratowa, bratanice i bratanek nie żyli. Nic dziwnego, że była taka skryta.

– Została jej tylko moja mama – rzuciła Jess.

– Właśnie tak patrzyła na to twoja babcia – przyznała pani Robinson. – Wielokrotnie słyszałam, jak mówiła, że są nierozłączne. Czuła, że te traumatyczne przeżycia wytworzyły między nimi dwiema wyjątkową więź.

Jess uniosła brwi. Już to słyszała. Nora twierdziła, że dziecko zrodzone z traumy już zawsze będzie naznaczone bliznami. Powtarzała to często podczas rozmów o Polly, zwykle wtedy, gdy starała się wytłumaczyć małej Jess nerwowość i lekkomyślność jej matki. Za każdym razem, gdy babcia wygłaszała te komentarze, wyczuwało się w nich nutkę poczucia winy, a przynajmniej odpowiedzialności za taki stan rzeczy. W dzieciństwie Jess wierzyła w prawdziwość tych słów, z upływem czasu uznała jednak, że to nadmiernie dramatyczny sposób opisywania względnie zwyczajnego doświadczenia. A melodramaty nie były w stylu Nory.

– Ale moja mama nie mogła pamiętać wiele z rozwodu, prawda? Była wtedy malutka.

– Nie chodzi o rozwód – odparła gosposia i spojrzała na wyraźnie zaskoczoną Jess. – Twoja babcia miała na myśli tragedię w Australii Południowej.

– Dlaczego miałaby to być trauma dla Polly? Przecież kiedy to się stało, nie było jej jeszcze na świecie.

– Właśnie o tym mówię. Termin porodu wyznaczono dopiero po Nowym Roku, ale na wieść o tym, co stało się przy wodopoju, Nora zaczęła rodzić. Przed czasem.

– Zaczęła rodzić, kiedy odebrała telefon?

Tym razem to pani Robinson wyglądała na zaskoczoną.

– Och, przepraszam… Myślałam, że wiesz. Twoja babcia była tam. Pojechała na święta do Australii Południowej. Przez całą ciążę miała poranne mdłości i chciała być z rodziną. Nikt do niej nie zadzwonił. Isabel wybrała się z dziećmi na piknik, a ona została w domu i była tam, kiedy policjanci przyszli, żeby powiadomić o tej tragedii.

Jess miała gonitwę myśli i nie mogła zebrać ich na tyle szybko, żeby zdecydować, o co zapytać. Jak się okazało, nie musiała nic mówić, bo z początku powściągliwa w słowach pani Robinson teraz chętnie opowiadała dalej.

– Myślę, że po części czuje się winna. Że jej ukochana przyjaciółka… jej siostra, bo tak właśnie myślała o Isabel… mogła dopuścić się czegoś tak potwornego, że zaplanowała to i zrobiła, kiedy ona była na miejscu… Myślę, że wielokrotnie wyrzucała sobie, że niczego nie dostrzegła, i zastanawiała się, co mogła zrobić. A przecież nie mogła nic zrobić. Większość kobiet zna depresję poporodową, lecz to, co wydarzyło się w tamtym domu, to zupełnie co innego.

– Czyli o to chodziło? O depresję poporodową?

– A jak inaczej wytłumaczyć, że matka robi coś takiego? Była sama w tym wielkim domu i w całej posiadłości, niedawno czwarty raz została matką i nie miała przy sobie nikogo, z kim mogłaby porozmawiać. W ludzkiej głowie dzieją się dziwne rzeczy.

Jess próbowała sobie przypomnieć, co czytała.

– Czy to właśnie stwierdził koroner?

– Nie znam wszystkich szczegółów. Bardziej skupiłam się na wspieraniu Nory. Ale wiem, że istniały dowody: zapiski pani Turner sugerowały, że cierpiała na depresję, czuła się samotna i chciała uwolnić się od tego wszystkiego. Jeśli dobrze pamiętam, ktoś zeznał policji… być może pastor… że pytała, czy matka może zostawić dzieci. Z tego, co wiem, jej mama popełniła samobójstwo i zostawiła ją zupełnie samą. Najwyraźniej Isabel uznała, że dla wszystkich będzie lepiej, jeśli zabierze dzieci ze sobą.

Jess nie wiedziała, co odpowiedzieć na tak bezpośrednie słowa. Zerknęła na malca, który robił się coraz bardziej marudny i coraz bardziej chwiał się na nóżkach, próbując uciekać przed zmęczoną matką.

– Przepraszam, wiem, że źle to zabrzmiało – dodała pani Robinson bez cienia skruchy w głosie. – Ale jako matka nie jestem w stanie pojąć, jak kobieta może zrobić coś takiego. Macierzyństwo zmienia człowieka. Daje całą gamę nowych uczuć.

Jess posłała jej sztywny uśmiech. Chciała powiedzieć, że bycie bezdzietną nie znaczy, że nie uważa się dzieciobójstwa za coś potwornego, ale ugryzła się w język.

Pani Robinson najwyraźniej nie miała pojęcia, że ją uraziła.

– Dwadzieścia lat później, kiedy wydawać by się mogło, że Nora w końcu zostawiła to za sobą, odnaleziono szczątki małej Thei i wspomnienia ożyły na nowo. Thea… takie śliczne imię. Policja od początku podejrzewała, że dziewczynkę wywlekły dzikie psy, lecz twoja babcia i tak była w szoku, gdy ich przypuszczenia się potwierdziły. – Pani Robinson patrzyła, jak nastolatki biorą rowery i plecaki i szykują się do opuszczenia parku. – Kości znaleziono w skrzyni na warzywa niedaleko domu, w różanym ogrodzie pani Turner. Od tamtej pory Nora nie znosi róż. Podobno w nocy słyszała psy, ale przecież nie mogła o niczym wiedzieć. Była wtedy straszna burza i między hukami piorunów słyszała, jak wyją i ujadają.

Przy huśtawkach szczęście opuściło malca: potknął się i uderzył czołem w stalową ramę. Jess skrzywiła się, ale matka chłopca nie panikowała. Wzięła go na ręce i uspokajając, wsadziła do wózka, zapięła, po czym pchając wózek, ruszyła przed siebie.

– To straszne, prawda? – rzuciła pani Robinson, która również obserwowała sytuację. – Kiedy człowiek pomyśli, że mała Thea przez cały ten czas była w ogrodzie. Tyle osób jej szukało, a ona tam leżała, blisko domu. Wiem, że twojej babci nie dawało to spokoju.

Jess poczuła nad sobą cień melancholii. Bolało ją, że Nora przez tyle lat milczała w sprawie, która dręczyła ją od tak dawna. Że jej nie zaufała. Pragnęła powiedzieć babci, że rozumie jej ból i to, jak wiele straciła.

Plac zabaw się wyludnił, nastolatki zniknęły za wzgórzem, a rozmowa najwyraźniej zmierzała do końca. Jess szła z panią Robinson w stronę ulicy. Kiedy dotarły na skraj parku, gosposia zapytała:

– A jak dom? Potrzebuje sprzątania? Zwykle przychodzę w piątki, ale w zeszłym tygodniu nie zdążyłam skończyć.

– Nie musi pani przychodzić – odparła Jess. – Oprócz mnie nie ma tam nikogo. Najlepiej będzie, jeśli posprząta pani przed powrotem Nory.

Objęły się, nieco zakłopotane.

– Dziękuję, że zgodziła się pani na spotkanie – odezwała się Jess. – Bardzo to doceniam.

– Też się cieszę. – Pani Robinson zawahała się, jakby próbowała starannie dobrać słowa. – Słusznie zrobiłam, że ci powiedziałam. Często myślałam, że właśnie dlatego twoja babcia była wobec ciebie taka opiekuńcza.

– To znaczy?

– Kiedy znaleźli szczątki małej Thei, ty byłaś maleńka, miałaś niecały rok. Nadal mieszkałaś z mamą w Darling House. Często widziałam, jak Nora stoi w drzwiach twojego pokoju i patrzy, jakby upewniała się, że nic ci nie jest. Być może wydawało jej się, że jeśli będzie cię chronić, odpokutuje to, że nie zdołała ocalić tamtego dziecka.

Jess uśmiechnęła się. Nie wspomniała pani Robinson, że Nora wyznała jej kiedyś, że miała powód, by martwić się o bezpieczeństwo wnuczki, kiedy ta była dzieckiem.

– Uwielbiała cię. Wasza wyprowadzka omal nie złamała jej serca. Nie wyjechałyście daleko, ale Polly nigdy jej nie odwiedzała. Biedna Nora, była taka samotna… Czasami bałam się, że tego nie zniesie. Nigdy, nawet po tym wszystkim, przez co przeszła, nie widziałam jej tak przybitej.

– Ale w końcu wróciłam.

Wcześniej oczy pani Robinson zaszkliły się od łez, teraz się uśmiechnęła.

– Tak. I Bóg jeden wie, jaka była szczęśliwa. Mówiła, że czuje się tak, jakby dostała drugą szansę. Dosłownie tak powiedziała. I że zamierza ją wykorzystać.

Kiedy Jess dotarła do Darling House, zbliżało się wpół do dziewiątej. W ogrodzie zapadał zmrok, a ostatnie promienie słońca zapaliły na zachodnim horyzoncie świetlistą różową łunę. W oddali widziała sylwetkę opery z dachem w kształcie żagli i przypomniała sobie żałobnice rudosterne w ogrodzie Isabel i ich nastroszone czuby, kiedy krzyczały w gałęziach orzecha w Halcyonie.

Jess nigdy nie była w ogrodzie Isabel Turner w Australii Południowej, a jednak widziała go w wyobraźni równie wyraźnie jak wspomnienia z dzieciństwa, przechowywane gdzieś w zakamarkach pamięci: elegancki wijący się podjazd, ogród warzywny z małą sadzawką i kotem…

Wchodząc do domu, wciąż rozmyślała o tym, co powiedziała jej pani Robinson. Jess była zszokowana, że babcia przebywała w Halcyonie, kiedy nad rzeką znaleziono ciała Isabel Turner i jej dzieci, a jeszcze bardziej zdumiała ją wiadomość, że Nora była wtedy w ciąży z Polly.

Jess wątpiła, żeby tragedia Turnerów miała jakikolwiek bezpośredni wpływ na maleńką Polly, ale z pewnością pozostawiła traumę u Nory. Jej rozpacz była tak wielka, że nastąpił przedwczesny poród… Nic dziwnego, że Nora czuła z córką wyjątkową więź.

Jess podgrzała lasagne, które przyniosła jej gosposia, i zjadła, stojąc przy stole. Kiedy skończyła, włożyła talerz do zmywarki i poszła na górę. Wzięła prysznic, ale bardzo krótki, bo złapała się na tym, że przysypia, oparta o ścianę pod strumieniem ciepłej wody.

Zmęczenie zawsze wyostrzało jej zmysły i poczuła, jak cudownie przyjemna jest gładka, chłodna pościel. Przez uchylone okno wpadały dźwięki z zewnątrz: skrzypienie konarów wielkiego dębu, kukanie kukułki, wyjąca gdzieś w mieście syrena karetki. Włączyła telefon i zobaczyła, że strony z wiadomościami są pełne świątecznych reklam. Jedna z nich, obiecująca Idealny prezent dla mamy, przypomniała jej, że miała dzisiaj jeszcze raz spróbować dodzwonić się do Polly.

Zastanawiała się, czy nie zrobić tego teraz, uznała jednak, że jest zbyt zmęczona. Obiecała sobie, że zadzwoni do niej z samego rana, i dla pewności ustawiła przypomnienie w telefonie.

Nie miała żadnych nowych wiadomości. Nic dziwnego – w Londynie była dopiero dziewiąta rano – ale w folderze KOPIE ROBOCZE zauważyła mail, który napisała do Funduszu Literackiego Daniela Millera.

Przeczytała go raz jeszcze i przez chwilę siedziała niezdecydowana. W końcu, zadowolona z tego, co napisała, wysłała wiadomość w cyberprzestrzeń. Dźwięk sygnalizujący wysłanie maila sprawił, że dreszcz przebiegł jej po plecach.

Ziewając szeroko, podłączyła telefon do ładowarki i opadła na poduszki. Sięgnęła po książkę Daniela Millera i otworzyła na następnym rozdziale. Wygładziła kartkę, która pod palcami wydała się jej przyjemnie pudrowa, i odczekała chwilę, nim odnalazła wzrokiem pierwsze słowa.

Spodziewała się, że nowy rozdział przeniesie ją z powrotem do wigilijnego poranka w Tambilli, gdzie domownicy budzili się, oczekując radosnego świątecznego chaosu, i nie mieli pojęcia, jak straszliwy czeka ich los.

Nie przypuszczała jednak, że już na początku pierwszego zdania zobaczy imię babci, co wzbudzi w niej reakcję bardzo zbliżoną do déjà vu.

Jakby spali

DANIEL MILLER

5

Od chwili przyjazdu do Tambilli Nora Turner-Bridges wiedziała, że bratowa cierpi na bezsenność. Sama miała zwyczaj przechadzać się o poranku wśród różanych rabat, więc zobaczyła, że Isabel bladym świtem krąży po domu albo wymyka się do ogrodu. Z początku myślała, że pochłaniają ją obowiązki, bo tych przy niemowlęciu i trójce starszych dzieci, które spędzały wakacje w domu i plątały się pod nogami, z całą pewnością nie brakowało. Mimo to coś nie dawało jej spokoju. Kilka razy zauważyła, że bratowa sprawia wrażenie rozkojarzonej i wyraźnie nieszczęśliwej, jakby bardzo intensywnie myślała o czymś zawiłym.

Isabel bywała też roztargniona. Nora pamiętała, jak śmiały się, kiedy bratowa wstawiła butelkę z mlekiem do szafki, a cukierniczkę do lodówki, ale inne pomyłki nie były już tak zabawne. Pewnego popołudnia Isabel zasnęła z dzieckiem na kolanach i filiżanką świeżo zaparzonej herbaty w ręce. Trwało to tylko chwilę – obudziła się, zawstydzona i skruszona, zanim doszło do nieszczęścia – lecz Norę, która siedziała na krześle naprzeciwko, mocno to zaniepokoiło.

Innym razem Isabel zostawiła małą Theę śpiącą w kołysce pod orzechem, a sama poszła do domu odebrać telefon i zapomniała wrócić. Na szczęście Nora w porę dostrzegła gromadzące się na gałęzi kakadu i zabrała dziecko, zanim zdążyły się na nie rzucić.

– Może nic by się nie stało – powiedziała policji na posterunku West Road – ale to takie duże ptaki. Isabel nigdy by nie zaryzykowała.

– Wie pani, co ją trapiło? – spytał sierżant Duke, odchylając się na oparcie krzesła w pokoju przesłuchań, gdzie stojący na szafie na dokumenty wiatrak głośno mielił powietrze. – Powiedziała pani?

– Nie dosłownie.

Pani Turner-Bridges uznała, że bratowa tęskni za mężem, może nawet ma do niego żal, że wyjechał w interesach tuż po tym, jak mała Thea przyszła na świat.

Thomas Turner był człowiekiem, który swoją osobowością wypełniał mnóstwo przestrzeni. Nora doskonale wiedziała, jak ogromna i cicha jest dziura, którą pozostawiał po sobie, gdy znikał. Kiedy wyruszył na wojnę, została sama w ich wielkim domu rodzinnym na wschodnich obrzeżach Sydney. Była wtedy dzieckiem i myślała, że samotność ją zabije. Dlatego bez względu na to, jak sielankowe mogło wydawać się życie Isabel, Nora rozumiała, że bratowa – która przecież opuściła swój kraj – musi czuć się strasznie samotna pod nieobecność męża.

Policjant, który spisywał zeznanie pani Turner-Bridges, zwrócił na to uwagę.

– Czy pani Turner mówiła, że czuje się samotna? Że tęskni za Anglią? Rozmawiała z panią o tym, że chciałaby tam wrócić?

Pani Turner-Bridges stanowczo temu zaprzeczyła.

– Mój brat często powtarzał, że nie mógłby mieszkać w Anglii. Był Australijczykiem i tutaj był jego dom. Nie, Isabel nie mogła liczyć na to, że się tam przeprowadzą. Zresztą wcale tego nie chciała. Podobało jej się tutaj. Byliśmy jej rodziną. Istnieje różnica między romantyczną nostalgią a prawdziwym życiem.

Nieco zaniepokojona Nora uznała, że obie powinny spędzić trochę czasu razem, z dala od dzieci i domu. Doszła do wniosku, że tego właśnie potrzeba bratowej, żeby ją „rozweselić”. W ten upalny letni dzień nie bardzo miała ochotę na podróż krętą, stromą Greenhill Road – z jej ostrymi zakrętami i odcinkami biegnącymi nad samym skrajem klifu – żeby odwiedzić restaurację w Adelaide, lecz w Tambilli była urocza herbaciarnia i Nora zarezerwowała już u jej właścicielki, pani Diamond, stolik przy oknie. Przetrwają cały ten świąteczny zgiełk i harmider, a później zabierze Isabel do miasteczka i odbędą długą, szczerą rozmowę.

W kolejnych dniach, tygodniach i miesiącach Nora wyrzucała sobie, że zwlekała z tą rozmową. „Gdybym porozmawiała z nią wcześniej, może coś by to zmieniło? – powiedziała kilka tygodni później, składając ręce na kolanach, podczas gdy jej mała córeczka spała smacznie w salonie pustego domu Turnerów. – Może zauważyłabym, jak bardzo była nieszczęśliwa?”

W wigilijny poranek, gdy niebo na wschodzie, nad porośniętym eukaliptusami wzgórzem, zabarwiło się na różowo, Nora nie mogła jednak wiedzieć, że przed końcem dnia straci całą rodzinę. W tamtym momencie jej największym zmartwieniem był upał. Gęste, nieruchome powietrze zapowiadało deszcz i skłoniło ją w końcu, żeby wstała z łóżka i podeszła do okna. To stamtąd zobaczyła Isabel w ogrodzie warzywnym na końcu podjazdu.

Obserwując bratową, Nora poczuła dziwny niepokój. Isabel wydawała się zamyślona i dziwnie obojętna. Stała nieruchomo niczym posąg, aż nagle drgnęła, jakby coś ją zaskoczyło, a filiżanka, którą trzymała w dłoni, spadła na ziemię i się roztrzaskała. Gdy Isabel uklękła, żeby pozbierać skorupy, ta skąpana w świetle poranka scena była tak piękna i pełna spokoju, a delikatnie przygarbione ramiona Isabel zdradzały tak wiele, że Nora miała wrażenie, że patrzy na żywy obraz.

– Przestań, głupku! – Ciszę domu zmąciło wycedzone przez zaciśnięte zęby upomnienie, które dobiegło zza drzwi sypialni, gdzie na nowym laminowanym stoliku stał telefon.

Nora położyła dłonie na swoim dużym brzuchu, jakby w ten sposób mogła ochronić dziecko przed złośliwościami starszego kuzynostwa.

Głos należał do najstarszej, Matildy.

– Tysiąc razy ci mówiłam: daj mi spokój.

Chwilę później dał się słyszeć chłopięcy śmiech i kroki kogoś zbiegającego po schodach. A potem drzwi jednego z pokoi na parterze zatrzasnęły się z hukiem.

Nora uchyliła okno i do wciąż jeszcze sennego domu wtargnął podmuch ciepłego powietrza. Na dole rozległo się wygrywane na pianinie radosne Long, Long Ago i Nora na chwilę przymknęła oczy, po czym zamknęła okno. Wciąż zapominała, że nie jest na wybrzeżu. Gdy otwierała okno w Darling House, jej domu w Sydney, wpuszczała do środka morską bryzę. Tutaj, w głębi lądu, była skazana na bezlitosny upał.

Jej uwagę przykuł ruch za szybą. Isabel szła w stronę domu, z wiadrem na obierki w jednej ręce i kawałkami białej porcelany w drugiej.

Nora dopiero później przypomni sobie, że jej uwagę zwrócił energiczny krok bratowej, jak gdyby nagle wstąpiły w nią nowe pokłady energii. Pomyślała, że może przygotowania do tych radosnych świąt będą najlepszym lekarstwem dla Isabel. W końcu była przecież Wigilia i czekało je jeszcze tyle roboty.

Po wydarzeniach tamtego dnia Nora inaczej spojrzała na ten moment. W zachowaniu bratowej rzeczywiście nastąpiła zmiana, lecz nowa energia, z jaką szła w stronę domu, była złowieszcza. Zwiastowała to, co miało nastąpić później.

Kiedy pani Turner wracała do budzącego się domu, Becky Baker szła główną ulicą Tambilli. Każdego ranka wychodziła z domu w browarze i szła brzegiem rzeki, aż do wąskiej dróżki prowadzącej przez busz na tyły sklepów. Lubiła iść tunelem z rozłożystych dębów i wiązów, rosnących w centrum miasteczka. W końcu jednak zbaczała z drogi i przecinała padoki, kierując się w stronę Willner Road.

Gdyby szła o tej samej porze co zwykle, zobaczyłaby panią Summers wnoszącą do sklepu świeże gazety i butelki z mlekiem. Becky lubiła towarzystwo pani Summers, przy której nie czuła się tak zakłopotana i niezdarna jak w obecności innych kobiet z miasteczka. Po serdecznym powitaniu pani Summers zawsze dawała jej jabłko. Czasami Becky zjadała owoc, a czasami chowała go do kieszeni i sięgała po niego, dopiero gdy docierała do końca Willner Road, gdzie pan Hughes, miejscowy prawnik, trzymał konie.

Dziś była wcześniej niż zwykle. W domu Turnerów spodziewano się jej o ósmej rano, ale nie chciała marnować ani minuty. Pani Turner upierała się, żeby w święta Becky zrobiła sobie wolne.

– Przez cały rok ciężko pracowałaś – powiedziała stanowczo, kiedy dziewczyna napomknęła, że wolałaby jednak przyjść do pracy. – Powinnaś spędzić trochę czasu z rodziną.

Becky była niepocieszona. Praca dla państwa Turnerów w Halcyonie – nie widziała powodu, żeby mówić o nim „dom Wentwortha”, skoro nowi właściciele nadali mu taką ładną nazwę – była dla niej spełnieniem marzeń. Z początku pomagała pani Pike w sprzątaniu, ale kiedy na świat przyszła Thea i pani Turner wydawała się przytłoczona tym wszystkim, zakres obowiązków Becky uległ zmianie. Miała czworo młodszego rodzeństwa i wiedziała co nieco o opiece nad dziećmi, a mała Thea była takim słodkim maleństwem. Kiedy patrzyła na poruszane wiatrem liście, na jej idealnej maleńkiej twarzyczce malowało się bezbrzeżne zdumienie.

Becky zaczęła myśleć, że sama może nigdy nie mieć dzieci. W miasteczku był tylko jeden chłopiec, którego chciałaby poślubić, ale on nie zwracał na nią uwagi. Bo i czemu miałby to robić? Połowa dziewcząt w Tambilli wzdychała do Kurta Summersa. Był typem chłopaka, który w weekendy powinien pracować jako ratownik na Glenelg Beach. Miał mocną germańską budowę, jasne włosy i dobrotliwą twarz. I był mądry; właściwie był jednym z najmądrzejszych chłopców w klasie. Za mądry dla niej.

– Dzień dobry, Becky! – zawołała pani Summers z drugiej strony ulicy. – Wesołych świąt.

Becky przeszła na drugą stronę, gdzie pani Summers zamiatała chodnik przed sklepem Summers i Synowie.

– Jesteś dziś wcześniej – zauważyła kobieta, nie przestając zamiatać. – Ja zresztą też. Mam jeszcze tyle roboty, biegam jak kura bez głowy. Wejdź i wybierz sobie jabłko.

Stojąc przy ladzie, pani Summers zajrzała do książki zamówień.

– Mam paczkę z zamówionymi rzeczami dla pani Turner. Nie dam ci jej, bo jest za ciężka. Poza tym nie jest jeszcze gotowa. Wydaje mi się, że bez pomocy męża, który wypala w Stacji trawy, nad niczym nie panuję. Wyślę później któregoś z synów. Przekaż tylko pani Turner, że jeśli potrzebne jest jej coś jeszcze, niech do mnie zadzwoni, a ja dopilnuję, żeby to dostała.

Becky kiwnęła głową. Chcąc jak najszybciej dotrzeć do Halcyonu, odwróciła się do wyjścia, kiedy usłyszała za sobą głos pani Summers.

– Ale mam drobiazg, który mogłabyś zabrać już teraz. Coś, nad czym pracowałam.

Wyjęła spod lady zrobiony na drutach maleńki różowy kaftanik i podniosła go tak, żeby pokazać Becky.

– Thea będzie wyglądała w nim prześlicznie! – zawołała dziewczyna.

– Prawda? Trzymałam tę wełnę na specjalną okazję. Poczekaj, póki jeszcze tu jesteś, zerknę tylko na zamówienie, żebyś mogła powiedzieć pani Turner, kiedy może być dostawa.

Gdy zawołała Kurta, policzki Becky Baker zrobiły się tak czerwone jak dojrzałe brzoskwinie w drewnianych skrzynkach przed sklepem.

Z pokoju na zapleczu nie wyszedł jednak Kurt, tylko zza drzwi wyjrzał jego młodszy brat, Marcus.

– Rozmawia przez telefon – rzucił.

– Tak wcześnie? – Pani Summers uniosła brwi. – Pewnie nie muszę pytać z kim.

Becky wiedziała, że Kurt rozmawia przez telefon z Matildą Turner, i tydzień później to właśnie oznajmiła sierżantowi Kelly’emu podczas przesłuchania.

Policjanta najwyraźniej to zainteresowało.

– Czy ktoś ci powiedział, że to właśnie z nią rozmawiał?

Becky odparła, że nie. Domyśliła się tego ze spojrzenia, jakie wymienili pani Summers i jej młodszy syn – nieco poirytowanego, ale też pełnego czułości. Poza tym któregoś dnia po południu, kiedy wracała do domu, zobaczyła Kurta i Matildę obok wydrążonego drzewa i wiedziała, że są w sobie zakochani. Wystarczyło dodać dwa do dwóch, żeby uzyskać cztery. Tak powiedziała jej pani Pike, kiedy Becky martwiła się, że nie poradzi sobie w pracy. „Nie spiesz się, Becky – uspokajała ją – a zobaczysz, że dwa i dwa zwykle daje cztery”.

Sierżant Kelly był bez wątpienia zadowolony.

– Bardzo dobrze, Becky – zwrócił się do niej. – Jesteś bystrą dziewczyną.

Wiedziała, że to nieprawda, ale wiedziała też, że policjant z niej nie kpi. Ludzie mówili takie rzeczy, kiedy chcieli być mili.

Becky nie była bystra. Nie była też głupia, wbrew temu, co mówili niektórzy. Po prostu odpowiadając na pytania, musiała się zastanawiać dłużej niż inni. Pani Pike mówiła, że dłuższy namysł nie jest niczym złym, bo oznaczał, że kiedy w końcu znalazła odpowiedź, miała większą pewność, że się nie myli.

Nauka w szkole to było zupełnie coś innego. Becky rzuciła szkołę, kiedy miała dwanaście lat. Pewnego wieczoru ojciec kazał jej usiąść, powiedział, że ma dla niej specjalną pracę w browarze, i zapytał, czy zamiast uczyć się dalej, nie chciałaby pracować z nim. Chętnie się zgodziła. Co prawda brakowało jej popołudniowych lekcji śpiewu z grającą na pianinie panną Brickell i śpiewania God Save the Queen na porannym apelu, ale nie tęskniła za innymi piosenkami. Jedną z nich dzieci lubiły wyjątkowo.

Becky Baker, co z ojcem piwo warzyła,

Wpadła do studni i w głowę się uderzyła,

Mózg uszkodziła sobie ciut

I głupia jest teraz jak but.

Kilka lat wcześniej sama chętnie śpiewała to z innymi. Dopiero młodsza siostra, Fay, zwróciła jej uwagę, że nie powinna tego robić. Trudno jednak pozbyć się starych nawyków i Becky wciąż przyłapywała się na tym, że nuci pod nosem tę piosenkę, zwłaszcza kiedy wiedziała, że popełniła głupi błąd, jak wtedy, gdy stłukła najlepszą sosjerkę pani Turner.

Becky nie była może tak mądra jak Fay, ale wiedziała, że dwa plus dwa to cztery, i nie miała wątpliwości, że tamtego ranka Kurt Summers rozmawiał przez telefon z Matildą Turner. Wiedziała też, że Kurt i Matilda się pokłócili, chociaż nie wspomniała o tym policjantowi, a on jej o to nie pytał. Becky dostrzegła Kurta, kiedy wychodziła ze sklepu. Zerknęła w pobliski zaułek i zobaczyła go: stał z rękami opartymi o płot, ze zwieszoną głową. Często mu się przyglądała i potrafiła czytać w nim jak w otwartej książce. Tamtego ranka ramiona miał napięte, a mięśnie jego twarzy drgały, jakby zaciskał zęby, i Becky zrozumiała, że Kurt Summers właśnie usłyszał coś, co sprawiło, że był bardzo, bardzo nieszczęśliwy.

Becky Baker nie myliła się: w wigilijny poranek Kurt Summers rzeczywiście rozmawiał z Matildą Turner. Fakt ten potwierdziła Marian Green z centrali telefonicznej podczas przesłuchania na posterunku późnym popołudniem, w poniedziałek dwudziestego ósmego grudnia. Dzwoniono z rezydencji państwa Turnerów, dwudziestego czwartego grudnia, tuż po godzinie siódmej rano. „Wstałam wcześnie – oznajmiła pani Green – bo wiedziałam, że czeka mnie bardzo nerwowy dzień”.

Panna Green upierała się, że nie wie, o czym rozmawiali – „W przeciwieństwie do tego, co myślą ludzie, nie mam zwyczaju podsłuchiwać cudzych rozmów” – lecz przyparta do muru, oświadczyła, że „być może” słyszała, jak Matilda Turner mówi coś w rodzaju: „Muszę się z tobą zobaczyć” i „To nie może czekać do świąt”, a może nawet „Spotkamy się tam”. Nie jest tego pewna, zastrzegła, podczas gdy młody posterunkowy notował wszystko w małym notatniku w linie. „Po prostu wyłapałam kilka słów, poprawiając słuchawkę”.

Była za to niemal pewna, że rozmowa nie trwała dłużej niż parę minut. Przez cały dzień była tak zajęta, że nie zwróciła na nią większej uwagi. „Łączyłam rozmowę za rozmową, a wieczorem, po tym, co się stało, było jeszcze gorzej. Może pan sobie wyobrazić te wszystkie telefony”.

Kurt Summers został przesłuchany przez policję we wtorek, dwudziestego dziewiątego grudnia. Po tym, jak ustalono, że on i Matilda Turner byli parą, jego nazwisko zostało wpisane na listę osób blisko związanych z rodziną. Chłopak zaskoczył jednak sierżanta Kelly’ego i policjanta konnego Doyle’a, kiedy z rana sam zgłosił się na posterunek. Towarzyszył mu ojciec, Percy Summers; wyjaśnił policjantom, że syn nadal jest w szoku, lecz rozumie, że ma obowiązek udzielić wszelkiej możliwej pomocy.

Kurt potwierdził, kiedy sierżant spytał go o rozmowę telefoniczną, i przyznał, że tamtego dnia Matilda zadzwoniła do niego wcześnie rano.

– Chciała się spotkać – powiedział. – Mówiła, że jest coś, o czym chce porozmawiać osobiście, ale nie wie, kiedy będzie mogła wyjść. Jej matka miała ostatnio zły humor, była niezwykle surowa i nalegała, żeby rodzina spędzała razem jak najwięcej czasu. – Po tych słowach Kurt odruchowo zamknął oczy i próbując się uspokoić, mocniej zacisnął usta. Kiedy w końcu się odezwał, głos miał piskliwy od wstrzymywanego płaczu. – Kochałem ją. Pragnąłem się z nią ożenić. Nie chciałem, żeby coś jej się stało.

Telefon w domu Turnerów stał w kąciku przy schodach. Pani Turner mawiała, że to ich własna „galeria szeptów”, bo odbity od ścian głos niósł się tu z taką mocą, że słychać go było na półpiętrze.

Dlatego to właśnie pani Turner-Bridges, która wciąż była w pokoju gościnnym, usłyszała, jak Matilda mówi cicho do słuchawki (wkrótce po tym, jak jej brat zbiegł po schodach): „Muszę iść. Zobaczymy się później”, po czym odkłada słuchawkę na widełki z taką siłą, że aż zadzwoniło.

I znowu położyła dłonie na brzuchu, jakby chciała ochronić dziecko przed rodzinnymi kłótniami. Miała wrażenie, że w tym domu dzieje się coś złego. Piętnastoletnia Matilda, podobnie jak jej matka, była w wyjątkowo marudnym nastroju. Z początku Nora zrzuciła to na karb hormonów i burzliwego wieku dojrzewania, ale zaczynała się zastanawiać, czy za rozdrażnieniem bratanicy nie kryje się coś innego. Matilda jadła jak ptaszek, przesuwała jedzenie po talerzu, patrząc spode łba na stół i warcząc na każdego, kto ściągał na siebie jej gniew.

Nora nadal rozmyślała o dziwnym zachowaniu bratanicy, kiedy zauważyła przez okno Becky Baker, dziewczynę z miasteczka. Zerknęła na swój elegancki zegarek i zobaczywszy, że Becky przyszła za wcześnie, poczuła dziwną irytację. Dziewczyna pracowała w Halcyonie od niedawna i Nora bacznie się jej przyglądała. Sprawiała wrażenie biegłej (choć w minionym tygodniu stłukła pamiątkę rodową, sosjerkę, którą pani Turner-Bridges dostała od rodziców i podarowała Thomasowi i Isabel w prezencie ślubnym) i dobrze radziła sobie z dzieckiem.

Nawet za dobrze, pomyślała pani Turner-Bridges, kiedy Becky zniknęła pod okapem dachu. Isabel zrzuciła na nią wszystkie obowiązki, do tego stopnia, że gdy dziecko płakało, ona mogła swobodnie pisać dziennik, pracować w ogrodzie, a nawet patrzeć przed siebie nieobecnym wzrokiem. Jeśli Nora mówiła, że mała marudzi, Isabel odpowiadała jakby po namyśle: „Och, Becky się nią zajmie”.

Norze nie przeszkadzało to, że Becky Baker zajmuje się dzieckiem – dziewczyna była do tego wręcz stworzona – lecz wkrótce sama miała zostać matką i nie mieściło jej się w głowie, jak bratowa może podchodzić do sprawy tak niefrasobliwie. Choć przecież Thea nie była pierwszym dzieckiem Isabel, która świetnie znosiła wszystkie ciąże, a każda kończyła się narodzinami zdrowego, ślicznego maleństwa. Nic więc dziwnego, że była spokojniejsza od innych kobiet.

Nora odsunęła od siebie dręczący ją niepokój. Dopiero później przyznała przed sobą, że była zbyt lojalna i przemilczała coś, co już wtedy było oczywiste: że Isabel nie wytworzyła więzi z córeczką. Inaczej w przypadku innych dzieci i inaczej, niż można by oczekiwać od matki ślicznej malutkiej dziewczynki, jaką była Thea.

6

Pani Turner serwowała jajecznicę, kiedy Becky Baker weszła do jadalni. Stojący zegar szafkowy zamówiony przez pana Wentwortha w Dorset, żeby zrobić przyjemność przyszłej młodej żonie, która nigdy nie miała tu dotrzeć, wybił właśnie wpół do ósmej, a jego dźwięk wciąż jeszcze wybrzmiewał w sklepionym, pełnym słońca holu. Tymczasem atmosfera w jadalni była gęsta od wzajemnej niechęci i dymu ze spalonych tostów. John i Matilda siedzieli naprzeciw siebie przy dużym kwadratowym stole. Chłopiec wpychał do ust kolejne grudki jajecznicy, a siostra przyglądała mu się z nieskrywanym obrzydzeniem.

– Gdzie jest Evie? – Pani Turner przystanęła przy pustym krześle i duża srebrna łyżka z jajecznicą zawisła w powietrzu. – Dzień dobry, Noro – zwróciła się do szwagierki, która bocznymi drzwiami weszła właśnie do pokoju. – Masz ochotę na jajecznicę?

– Raczej podziękuję – odparła Nora.

Dzień był upalny, o czym przekonała się, przechodząc z sypialni do jadalni. Bolała ją głowa i chociaż upięła wysoko włosy, pojedyncze kosmyki na karku skręciły się w ciasne sprężynki. Jej rumiane policzki kontrastowały z bladą (lecz piegowatą, czego zawsze żałowała) cerą.

Matilda również nie wyglądała na głodną i dźgała jajecznicę końcem widelca. Tymczasem John zaczekał, aż matka postawi talerz, i nałożył sobie dokładkę. Pani Turner usiadła przy pustym talerzu u szczytu stołu. Sięgnęła po filiżankę herbaty, upiła łyk i skrzywiła się, odkrywając, że napój jest letni.

Taką właśnie scenę ujrzała Becky Baker, która w tej samej chwili weszła do pokoju. W obecności eleganckich, bogatych Turnerów czuła taką nieśmiałość, że zapomniała się przywitać i stała pod ścianą przy drzwiach, gdzie – jak zeznała później policji – nie widział jej nikt oprócz Nory. Turnerowie nie byli egocentryczni, lecz jako rodzina stanowili całość, a ich sympatie i pretensje były ze sobą tak splecione, że niełatwo dopuszczali do siebie obcych. Po prostu nie było dla nich miejsca.

– Dokąd się wybierasz, John? – spytała pani Turner, kiedy chłopiec zerwał się od stołu i gwałtownie wsunął krzesło.

– Muszę dać coś Matthew.

– Tylko wróć do domu na lunch.

– Jak Matthew zaprosi mnie na lunch do siebie, będę mógł iść?

– „Jeśli”, nie „jak”.

– Idź – burknęła Matilda. – Wyświadcz nam wszystkim przysługę i zostań tam na zawsze.

– Matildo…

– Mamo? – John domagał się odpowiedzi.

Z pokoju dziecięcego na górze dobiegł płacz Thei. Pani Turner dotknęła ręką czoła.

– Mamo!

– Nie, nie dzisiaj.

– Dlaczego?

– Bo jest Wigilia.

– No i?

– Zrobimy coś wszyscy razem.

– Niby co?

Chwila wahania, która w tamtym momencie wydała się nieistotna, w późniejszych opowieściach nabrała znaczenia.

– Piknik – odrzekła pani Turner. – Zorganizujemy piknik.

– Nie możemy go przełożyć?

– Nie, bo wszystko już zaplanowałam. Wybierzemy się na piknik.

– Ciocia Nora też?

Nora lubiła pikniki i zrobiło jej się miło, że bratanek o niej pomyślał, ale miała obrzęknięte kostki i czuła zawroty głowy, więc w taki upał wolała zostać w domu. Zastanawiała się, jak delikatnie się wymówić, Isabel oszczędziła jej jednak trudu.

– Nie, ciocia Nora nie – odparła z dziwną stanowczością. Zaraz potem, jak gdyby dotarło do niej, że mogła urazić szwagierkę, posłała Norze przepraszający uśmiech. – W jej stanie nie powinna wychodzić na taki upał.

Matilda, która od jakiegoś czasu kruszyła w palcach tost, patrząc, jak okruchy sypią się na talerz, podniosła wzrok.

– O której skończymy? – spytała.

– A co? – rzucił wymownie John, wychodząc z pokoju. – Masz jakieś plany?

– Paskudny pędrak! – Matilda cisnęła za nim kawałkiem tostu, na co John się roześmiał.

– Och, Matildo.

– No więc, mamo?

– No więc co?

– Jak długo potrwa ten piknik?

– Na litość boską! Potrwa, ile potrwa.

– Muszę wrócić na próbę chóru – odezwała się Evie, która wyrosła jak spod ziemi i stała za swoim krzesłem. – Kitty i jej mama wpadną po mnie.

Z długimi, prostymi jasnymi włosami i dużymi niebieskimi oczami Evie Turner niepokojąco przypominała kukułkę z Midwich**. Pan Simon Ackroyd, hospitant obserwujący lekcje nauk ścisłych, miał później powiedzieć, że „rzadko spotyka się dziewczynkę, która zadawałaby tak błyskotliwe pytania i przy której człowiek, szukając satysfakcjonującej odpowiedzi, czułby się jak głupiec”.

– Tu jesteś – powiedziała pani Turner. – Obawiam się, że twój brat nie zostawił ci zbyt wiele do jedzenia. Będziesz musiała zadowolić się resztkami. Ja mam za dużo roboty. Muszę wszystko przygotować.

– „Muszę wszystko przygotować”? – Sierżant Duke przerwał pani Turner-Bridges, która relacjonowała poranną rozmowę. Pochylił się nad biurkiem i przez chwilę przyglądał jej się z uwagą. – Jak pani sądzi, co miała na myśli?

– Wtedy sądziłam, że mówi o pikniku. Isabel zawsze była perfekcjonistką. Pamiętam, że pomyślałam, że jak na zajęcie, które przecież powinno sprawiać jej radość, wydaje się dość zdenerwowana.

– A teraz?

– Teraz? Cóż, teraz zastanawiam się, czy przypadkiem nie miała na myśli czegoś innego.

Cokolwiek miała na myśli pani Turner, Evie rzuciła tylko:

– Pani Landry przyjedzie po mnie o piątej.

Zanim jej matka zdążyła to skomentować, Becky Baker, która wcześniej wymknęła się z pokoju, wróciła, trzymając na rękach małą Theę.

– Wcześnie dziś przyszłaś, Becky – zauważyła pani Turner.

Becky uśmiechała się do dziewczynki, której maleńka rączka widoczna była znad rąbka kocyka, po czym spojrzała na panią i wyrecytowała jak uczeń, który miał nauczyć się czegoś na pamięć:

– Pani Summers prosiła przekazać, że jeśli chce pani zamówić coś jeszcze na święta, ma pani do niej zadzwonić. O jedenastej trzydzieści wyśle któregoś z synów z zamówionymi rzeczami.

Na wzmiankę o synach Summersów Matilda zerknęła na swój zegarek z okrągłą tarczą i starła z dolnej wargi nieistniejący okruszek. Sprawiała wrażenie głęboko zamyślonej.

– Dziękuję – odezwała się nagle. – Mam już dość.

– Nic nie zjadłaś!

– Pani Summers przesyła jeszcze to. – Becky podała pani Turner owinięty w bibułę do pakowania przedmiot.

Twarz pani Turner stężała, jak twarz człowieka, który otrzymał prezent, ale nie ma się czym odwdzięczyć.

– To dla dziecka – dodała Becky, co trochę rozładowało napięcie, ponieważ prezenty dla dzieci rządzą się innymi prawami.

Pani Turner skinęła głową na zawiniątko w ramionach Becky i jej niepewność ustąpiła miejsca zdecydowaniu.

– Można położyć ją do łóżeczka?

– Tak, proszę pani, już się uspokoiła.

– Więc połóż ją do kosza i chodź ze mną. Chcę z tobą o czymś porozmawiać, zanim pochłoną mnie obowiązki.

Rozmowa, którą pani Turner odbyła z Becky Baker w eleganckim salonie, stanie się przedmiotem zainteresowania śledczych badających tragedię Turnerów, a zwłaszcza zaciekawi ich pochodzenie niewielkiej ozdoby znalezionej u Becky następnego dnia.

Rzeczoną ozdobą był miniaturowy japoński posążek, znany jako netsuke. Pani Turner miała skromną, lecz cenną kolekcję, która po śmierci matki trafiła do niej razem z kufrem. Antyczne figurki z kości słoniowej stały w małej oszklonej gablotce w salonie, skąd wyciągano je tylko raz w tygodniu, w środowe poranki, kiedy pani Pike ścierała kurze ze szklanych półek. Gablotka się nie zamykała (Evie zgubiła kluczyk, gdy w wieku dwóch lat odkryła w sobie fascynację świecidełkami), ale i nie było konieczności jej zamykać. Wszyscy mieszkańcy domu Turnerów znali zasady dotyczące netsuke.

Figurka, o której mowa, była ulubioną pani Turner. Przedstawiała białego królika i choć nie tak misternej roboty jak inne, miała w sobie coś pięknego. Ludzi przyciąga symetria, a mały królik, przycupnięty na czterech łapkach, był wprost uroczy.

„Mówiła, że idealnie mieści się w jednej dłoni – zeznała policji pani Pike. – Kiedyś powiedziała mi, żebym bardzo ostrożnie wzięła go do ręki i zacisnęła na nim palce, i niech mnie kule, jeśli nie miała racji”.

Najwyraźniej równie dobrze leżał w dłoni Becky Baker, bo właśnie to robiła w poniedziałek po świętach, kiedy młody Matthew McKenzie zauważył ją, jak siedziała na taborecie w budynku gospodarczym za herbaciarnią Betty Diamond. Matthew, który od niedawna mieszkał u dziadków na farmie sąsiadującej z domem Turnerów, wspomniał o tym podczas rozmowy z policjantem konnym Doyle’em, kiedy ten, bezpośrednio po tragicznych wydarzeniach, chodził od drzwi do drzwi po Willner Road i rozmawiał z mieszkańcami.

Matthew, odkąd zaprzyjaźnił się z Johnem Turnerem, spędzał sporo czasu w domu przyjaciela i zwyczajem bystrookich trzynastoletnich chłopców natychmiast odkrył, że szklana gablotka jest pełna drobnych skarbów. Cwany, obdarzony dobrą pamięcią i jak każde dziecko zafascynowany miniaturowymi przedmiotami, zapamiętał całą zawartość gablotki i od razu rozpoznał przedmiot, który Becky Baker trzymała w dłoni.

– Zobaczyłem ją przy herbaciarni jej ciotki – zeznał policji. – Nie wiedziała, że ją obserwuję, bo byłem po drugiej stronie ulicy i patrzyłem przez moją nową lornetkę. Mama przysłała mi ją na święta. Mieszka teraz w Sydney. To lornetka z Niemiec Zachodnich, Carl Zeiss. Mama myślała, że będę obserwował przez nią ptaki.

Miał na tyle przyzwoitości, by zrobić zmieszaną minę, lecz nie trwało to długo.

– To wtedy zauważyłem królika. Widziałem, jak przekładała go z ręki do ręki i szybko wsunęła do kieszeni, kiedy ktoś zawołał ją do domu.

– Jesteś pewien, że to był królik pani Turner?

– Tak.

Po tym, jak pani Pike przyznała, że w gablotce rzeczywiście była miniaturowa figurka białego królika, a sierżant Kelly udał się do domu Turnerów i stwierdził, że pośród innych netsuke nie ma tej opisywanej przez Matthew, policjanci wybrali się do browaru, żeby porozmawiać z Becky Baker. Ojciec dziewczyny i jej młodsza siostra, Fay, uparli się, że będą uczestniczyć w rozmowie, na co policjanci przystali, bo choć Becky miała osiemnaście lat, czyli była pełnoletnia, Bakerowie byli starą rodziną, a mieszkańcy miasteczka dobrze znali reguły uprzejmości.

Policzki Becky oblały się rumieńcem, kiedy zapytano ją o królika, i dziewczyna, jąkając się, wydukała:

– D-d-dała mi ją p-pani Turner.

A gdy poproszono ją, żeby pokazała figurkę, zawahała się.

– Nie martw się, skarbie – uspokoił ją szorstkim głosem ojciec. – Nie zabiorą ci jej. Po prostu chcą ją obejrzeć.

– Dała mi ją pani Turner – powtórzyła Becky z nieco większą pewnością, kiedy wróciła do pokoju, przynosząc figurkę. Wodziła kciukiem po gładkim grzbiecie kościanego zwierzątka. – Powiedziała, że to prezent.

– Prezent? Na święta? – spytał starszy policjant.

– I za pracę, jaką dla niej wykonuję.

– Czy pani Turner często dawała ci prezenty, Becky?

Przesłuchanie prowadził sierżant Liam Kelly, potężny mężczyzna ze skórą zaczerwienioną od słońca. Był nowy w Tambilli i trafił tu, przeniesiony z większego okręgu Mount Barker. Jego wygląd człowieka z ludu przeczył pedantycznej naturze i zamiłowaniu do rozwiązywania zagadek, czym zajmował się zarówno w pracy, jak i w czasie wolnym. Czując na sobie jego wzrok, Becky zaczęła się denerwować. Nie była przyzwyczajona do nieznajomych.

Towarzyszącego Kelly’emu policjanta stażystę Erica Jeroscha znała jednak od dziecka. W szkole chodził o kilka klas wyżej i raz odwiózł ją na swoim rowerze do domu, gdy zapłakana siedziała przy drodze, bo upadła i skręciła kostkę. Teraz, kiedy Becky zerknęła w jego stronę, pokiwał głową, jakby chciał jej dodać otuchy. Uspokojona nieco, spojrzała na sierżanta Kelly’ego.

– Nie – odparła.

– Nigdy wcześniej nie dała ci prezentu?

– Nie.

Starszy policjant zanotował coś i nie podnosząc wzroku znad notatnika, spytał:

– Czy powiedziała coś jeszcze?

– Wcześniej mówiła, że to rodzinny skarb. Dostała go, kiedy umarła jej mama.

– Rodzinny skarb?

– Tak – potwierdziła Becky.

– Musiał być dla niej bardzo ważny.

– To była jedna z najcenniejszych rzeczy, jakie miała.

Sierżant Kelly wyciągnął rękę.

– Mogę? – zapytał.

Becky położyła figurkę na jego dużej stwardniałej dłoni. Policjant podniósł królika do światła i obracał go na wszystkie strony.

– Piękna robota. Ojciec mojej żony, a przed nim jego ojciec rzeźbili w drewnie, więc wiem, co mówię. – Położył figurkę na stole i patrzył na nią jeszcze przez chwilę, po czym podniósł wzrok na Becky. – Lubiłaś pracę w domu państwa Turnerów, prawda, Becky?

– Tak, proszę pana.

– Nie była łatwa i musiałaś się wiele nauczyć.

– Pani Pike uczyła mnie wszystkiego. Kiedy czegoś nie wiem, pokazuje mi, co i jak.

– Pani Pike jest miła. Dobrze mieć kogoś, z kim można pracować, prawda?

– Tak.

– A pani Turner? Ona też była miła?

– Tak, proszę pana – szepnęła.

– Co powiedziałaś, Becky?

– Tak, proszę pana.

– Czy pani Turner kiedykolwiek była dla ciebie surowa?

Becky spuściła głowę. Przeżyła szok, kiedy pani Turner nakrzyczała na nią. Przecież nie chciała stłuc sosjerki, po prostu wypadła jej z rąk. Próbowała ją złapać, ale wyślizgnęła jej się z dłoni i z brzękiem wylądowała na podłodze.

– Becky?

– Stłukłam coś.

– Coś cennego?

– Zwykle nic nie tłukę.

– Czy pani Turner była na ciebie zła?

– Rozzłościła się.

– Czy ostatnio częściej bywała zła?

Becky zerknęła na zawsze troskliwą twarz siostry, jakby liczyła, że Fay znajdzie sposób, żeby zakończyć tę rozmowę. Nie chciała opowiadać o wypadku z sosjerką i o tym, jak pani Turner się zezłościła.

– Becky?

Było jej wstyd, gdy pani Turner zobaczyła stłuczoną sosjerkę; poczuła się jak niezdara i przypomniała sobie piosenkę, którą śpiewały dzieci w piaskownicy.

– Panno Baker?

Pani Turner zaczęła na nią krzyczeć, a Becky poczuła, że robi się czerwona, i wybiegła z domu, aż do ogrodu różanego, gdzie w końcu zatrzymała się i wybuchła płaczem.

– Nie chciała się złościć – powiedziała w końcu Becky i słowa popłynęły z jej ust wartkim potokiem. – Było jej tam trudno samej. I ostatnio miała dużo papierkowej roboty. Dlatego potrzebowała mnie do opieki nad dzieckiem. Wiedziała, że zajmę się nim jak własnym.

Nora Turner-Bridges nie potrafiła wyjaśnić, jak kościany króliczek trafił do rąk Becky Baker.

– Nie było mnie wtedy w pokoju – powiedziała, kiedy policja przedstawiła jej wersję wydarzeń, tak jak opisała ją Becky. – Ale…

– Ale?

– Kiedy Isabel poprosiła Becky, żeby z nią poszła, sądziłam, że chce ją zwolnić, nie wynagrodzić.

– Zwolnić? – powtórzył sierżant Kelly. – Dlaczego tak pani sądziła?

– Powiedziała to takim poważnym, może nawet surowym głosem… i od razu pomyślałam o sosjerce. To była pamiątka rodzinna i wiele znaczyła dla Isabel.

Na sugestię, że pani Turner zamierzała zwolnić Becky, pani Pike prychnęła z pogardą.

– To ja poleciłam jej Becky i nadal uważam, że to dobra dziewczyna. Może nie najbystrzejsza, ale uczciwa i zawsze chętna do nauki.

– Często popełniała błędy? – spytał policjant.

– Wszyscy je popełniamy, sierżancie. Pani Turner była zadowolona z pracy Becky. W życiu by jej nie zwolniła, a gdyby nawet miała taki zamiar, na pewno powiedziałaby mi o tym.

– Ale Becky bała się, że zostanie zwolniona, prawda? Po tym, jak stłukła sosjerkę.

– Owszem, zdenerwowała się, kiedy pani Turner na nią naskoczyła, ale niedługo potem sprawa przycichła.

– Becky uciekła wtedy, tak?

– Niedaleko i nie na długo. Przestraszyła się, to wszystko. Zareagowała przesadnie, jak to młoda dziewczyna.

– A zatem wierzy pani, że pani Turner podarowała jej figurkę?

– Jeśli Becky tak twierdzi, to jej wierzę. Zważywszy na to, co się wydarzyło, wydaje mi się, że pani Turner chciała podarować Becky coś, co przypominałoby jej o nich.

Kiedy pani Turner-Bridges usłyszała tę sugestię, zmarszczyła brwi.

– Jeśli rzeczywiście o to chodziło, wydaje się dziwne, że jedyną osobą, której Isabel dała pożegnalny prezent, była niezdarna osiemnastolatka z miasteczka.

– Myśli pani, że bardziej prawdopodobne jest to, że Becky została zwolniona i wzięła królika, żeby zrobić pani Turner na złość?

– Wiem, jak bardzo by się zdenerwowała, gdyby ją zwolniono. Była bardzo przywiązana do małej Thei.

– Zbyt przywiązana?

Pani Turner-Bridges wahała się chwilę.

– Moim zdaniem tak. Niepokoiło mnie to. – Urwała i zakryła usta dłonią. – Nie sądzicie chyba, że dziewczyna miała cokolwiek wspólnego z tym, co się stało? Kradzież cennej figurki z zemsty za to, że została zwolniona, to jedno. Ale przecież nie zrobiłaby im krzywdy?

– Bzdura! – orzekła pani Pike. – Nigdy w życiu. Nie wymyśliłaby czegoś takiego, nie mówiąc o tym, że nie wiedziałaby, jak się do tego zabrać. Na samą myśl o tym robi mi się niedobrze. Becky kochała panią Turner, a pani Turner lubiła Becky. Właściwie, gdy teraz o tym myślę, przypominam sobie, że widziałam je obie tamtego ranka. Była ósma rano i dopiero przyszłam do pracy. Idąc do kuchni, zerknęłam przez drzwi do salonu. To był uroczy widok. Uroczy. Ręka pani Turner spoczywała na ramieniu Becky, a Becky trzymała coś w dłoniach i uśmiechała się promiennie. Tak, teraz pamiętam, coś białego. To było na chwilę przed tym, zanim weszłam do kuchni i zobaczyłam na stole skorupki ulubionej filiżanki pani Turner. Powiedziałam wtedy do siebie: „To zły omen. Nic dobrego z tego nie wyniknie”. I miałam rację, bo zobaczcie tylko, co wydarzyło się potem.

** Nawiązanie do powieści Johna Wyndhama Kukułcze jaja z Midwich. Podczas pikniku w miejscowości Midwich wszyscy mieszkańcy zapadają w sen. Kilka tygodni później okazuje się, że większość kobiet jest w ciąży, a na świat przychodzą niemal identyczne dzieci.

7

Oczymkolwiek pani Turner i Becky rozmawiały w salonie, John Turner wykorzystał okazję, że matka jest zajęta, i wyszedł z domu. Nie podobał mu się pomysł z rodzinnym piknikiem i podejrzewał, że jeśli matka przyłapie go na „czajeniu się” (jej ulubione słowo), zapewne uzna, że syn się nudzi (nienawidziła, gdy się nudził), i wymyśli dla niego jakieś zadanie. I chociaż trzynastoletni John nie uchylał się od pomagania w domu – właściwie lubił czuć się potrzebny – to miał lepsze pomysły na spędzenie najbliższych godzin. Już wcześniej zaplanował, że spotka się z przyjacielem, Matthew McKenziem, przy płocie oddzielającym ich posiadłości.

John i Matthew przyjaźnili się od niedawna. Poznali się na początku 1959 roku, na zebraniu skautów w Woodhouse niedaleko Piccadilly, i prawdę mówiąc, nie polubili się od razu. John nakrył chłopaka, jak używając szkła powiększającego, smażył mrówki przy starym zbiorniku na wodę za domem tropiciela, i tak go to poruszyło, że opowiedział o wszystkim Henrikowi Drummingowi, z którym po południu rąbał drewno.

„John był chłopcem o miękkim sercu – powiedział policjantom pan Drumming, kiedy przesłuchiwali go tydzień po świętach. – Jednym z tych, którzy prezentują światu beztroski szeroki uśmiech, ale przez ufność i lojalność są wrażliwi i podatni na złe wpływy”.

„Czy Matthew McKenzie miał na niego zły wpływ?”

„Różnił się od Johna. Był twardszy i bardziej przebiegły. To nie jego wina, tak czasami układa się życie. Ale gdybym był ojcem Johna, starałbym się go pokierować w inną stronę”.

W 1959 roku ojciec Johna przebywał jednak często z dala od domu, podczas gdy Matthew mieszkał tuż obok i jak na chłopca w jego wieku cieszył się dużą swobodą. Zamieszkał na farmie McKenziech niedawno, po tym, jak jego matka, pani Eileen McKenzie, była sekretarka w gabinecie lekarskim w Norwood, przeniosła się do Sydney z nowym narzeczonym, a ojciec – wzięty dentysta, dający synowi wolną rękę – podrzucił chłopca rodzicom na farmie w Tambilli. Farmer McKenzie i jego żona wychowywali dzieci twardą ręką, ale nagłe pojawienie się w ich życiu wnuka kompletnie ich zaskoczyło.

Jeszcze do niedawna John, poproszony o to, by ocenił przyjaciół i sojuszników, na pierwszym miejscu wymieniłby siostrę, Matildę, a zaraz po niej najlepszego kolegę, Marcusa Summersa. Tyle że John przestał ostatnio lubić Matildę. Kiedy na nią patrzył, nie rozpoznawał w niej niedawnej towarzyszki zabaw i przygód. Jeszcze chwilę temu była równie chuda jak on: miała kościste kolana, silne smukłe nogi i poobijane łokcie. Byli równego wzrostu i gdy wychodzili, Matilda często wkładała jego spodnie. W lecie zeszłego roku przerosła go jednak o kilka centymetrów. Poza tym zmieniła fryzurę i zamiast wiązać włosy w kucyk, nosiła je rozpuszczone, a zdarzało się, że przez noc robiła z nimi coś dziwnego, tak że rano były kręcone. Z jej pokoju dolatywał też paskudny zapach wody różanej, talku i innych kobiecych rzeczy. Takie zapachy – zresztą całkiem miłe – pasowały do matki, natomiast w pokoju Matildy były niczym zdrada. John, który nie lubił nagłych zmian, reagował na nie w jak najbardziej dziecinny sposób. Tymczasem Matilda, jeśli już raczyła na niego spojrzeć, zachowywała się, jakby był niewidzialny, albo patrzyła na niego jak na krowi placek, w który nieopatrznie wdepnęła.

Sprawy z Marcusem miały się niewiele lepiej. Poznali się w wieku pięciu lat, w pierwszy dzień szkoły, i przez siedem kolejnych lat byli przyjaciółmi, a w szóstej klasie wspólnie opiekowali się sprzętem sportowym. Pan Braun, który uczył w szkole w Tambilli łączone klasy szóstą i siódmą, powiedział jednak policji, że w tym roku wyczuwało się między chłopcami pewne napięcie.

„Marcus wrócił po wakacjach nieco odmieniony. To całkiem normalne u chłopców w tym wieku. Hormony odpowiadają za wiele rzeczy. Był bardziej ponury, ale szczególną niechęcią pałał do Johna. Szkoda, bo zawsze byli dobrymi przyjaciółmi”.

W rozmowie z panem Drummingiem John wyznał, że nie ma pojęcia, co jest przyczyną tego rozłamu.

„Był z tego powodu naprawdę smutny – ubolewał zarządca farmy po śmierci Turnerów. – Wiem, że w obliczu tego, co się wydarzyło, przyjaźń między dwoma chłopcami to nic wielkiego, ale nie mogę przestać myśleć o tym dzieciaku. Sądzę, że pod nieobecność ojca czuł się samotny. Kiedyś natknąłem się na niego w szopie z narzędziami. Siedział sam, po ciemku. Poznałem, że płakał, ale nie wiedziałem, co go trapi. Położyłem mu rękę na ramieniu. «To mój najlepszy kolega – powiedział wtedy, a zaraz potem dodał: – Co mu zrobiłem, że tak mnie nienawidzi? Nawet nie chce już przychodzić do mnie do domu»”.

W trakcie śledztwa policjanci odkryli powód złego nastroju Marcusa Summersa. Jak się okazuje, nie miało to nic wspólnego z Johnem Turnerem, chociaż John nie mylił się, mówiąc, że przyjaciel unika jego domu. To wielebny Ned Lawson z kościoła anglikańskiego pod wezwaniem Świętego Jerzego rzucił nieco światła na tę sprawę.

„Marcus Summers przyszedł do mnie w pewne popołudnie i powiedział, że przyłapał kogoś mu bliskiego w kompromitującej sytuacji, przy wydrążonym drzewie na terenie posiadłości Turnerów”.

Sierżant Kelly, choć z natury pełen szacunku, zwykle nazywał rzeczy po imieniu. Przez kilka sekund próbował odgadnąć, co miał na myśli wielebny, ale w końcu uznał, że nie ma czasu na takie domysły.

– Czy może wielebny powiedzieć, o kim i o czym mówimy?

– Jego starszy brat zalecał się do Matildy Turner.

– I Marcus widział ich razem?

– Z tego, co opowiadał, był to dość szokujący widok. Nie spodziewał się zobaczyć czegoś takiego. Dla chłopca to trudny wiek, kiedy odkrywa nowe emocje, więc przyłapanie ich obojga na gorącym uczynku, że się tak wyrażę, mocno go rozzłościło.

– Rozzłościło?

– Wielokrotnie przekonywałem się, że złość jest wygodnym zamiennikiem, kiedy mężczyźni, albo chłopcy, nie są gotowi nazwać tego, co naprawdę czują.

Ponieważ sierżant był nowy w miasteczku i miejscowe koneksje były mu obce, wielebny wytłumaczył mu, że Marcus Summers poczuł się zdradzony i skrzywdzony przez brata. Odkąd sięgał pamięcią, byli tylko oni dwaj – stanowili duet, tandem, drużynę. Tymczasem brat wkroczył do świata dorosłych i zostawił Marcusa w tyle. I chociaż bariera między nimi nie miała nic wspólnego z Johnem Turnerem, w oczach Marcusa fakt, że John był bratem Matildy, czynił go winnym.

– To siostra Johna, jego wielki wspaniały dom oraz cudowny, pełen przepychu i bogactwa świat Turnerów uwiodły według Marcusa jego brata – dodał wielebny Lawson. – Więc żeby odzyskać choć odrobinę kontroli, zrobił jedyną jego zdaniem słuszną rzecz i usunął przyjaciela ze swojego życia.

Właśnie dlatego, kiedy Matthew McKenzie zaczął pojawiać się na podjeździe domu Turnerów, John przymknął oko na osobliwe nawyki nowego sąsiada. Poza tym Matthew za każdym razem przynosił jakąś nową błyskotkę. Tak więc choć wyjazd pani Eileen McKenzie wywołał mały skandal w lekarskich kręgach Adelaide, dla jej syna okazał się istnym dobrodziejstwem, a dla kierowniczki poczty, pani Edith Pigott, oznaczał wzrost przesyłek z Sydney, opatrzonych naklejkami NIE RZUCAĆ i OSTROŻNIE.

„Ale z ciebie szczęściarz – powtarzał z zazdrością John, oglądając nową lornetkę Carl Zeiss, gitarę Gibson i najfajniejszy prezent ze wszystkich: aparat fotograficzny Kodak Brownie. – Oddałbym wszystko, żeby dostać coś takiego”.

Jego nowy przyjaciel roześmiał się. „To przez wyrzuty sumienia”, powiedział i John przez krótką chwilę wyobrażał sobie, co mogłaby mu przysłać jego matka, gdyby uciekła do Sydney.

Lecz tak naprawdę John nie chciał, żeby matka wyjeżdżała. Chciał, żeby ich rodzina była razem. Na zawsze. To właśnie sprawiło, że zaprzyjaźnił się z Matthew McKenziem, i dlatego w Wigilię poszedł spotkać się z nim przy płocie. Ostatni raz, kiedy ojciec był w domu, John słyszał, jak rodzice się kłócili. Często słyszał rzeczy, których nie powinien był słyszeć, i zaczął je spisywać w oprawionym w skórę małym notesie, który dostał od mamy, by notować w nim rozmaite pomysły i przemyślenia.

– Wygląda na to, że nic, co robię, nie jest w stanie cię uszczęśliwić – powiedział ojciec. – Dałem ci to wszystko. Czego jeszcze chcesz?

– Wiesz, czego chcę.

Od tego momentu mówili ciszej, tak cicho, że nawet stara sztuczka z przyciśniętą do drzwi szklanką nic nie dała. W pewnym momencie ojciec krzyknął: „To też moje dzieci!”.

Dla trzynastoletniego Johna dziwactwa dorosłych wciąż jeszcze były tajemnicą. Zszokowały go podniesione głosy rodziców, lecz kiedy próbował powiedzieć o tym Matildzie, nie chciała go słuchać. John rozmyślał o rozmowie rodziców przez kolejne dni i dopiero gdy Matthew przyszedł do niego z nowym aparatem, na jakiś czas zapomniał o problemie. Aż do pewnego popołudnia, kiedy siedząc w cieniu wydrążonego drzewa, dzielili się kanapkami z szynką. To wtedy opowiedział nowemu przyjacielowi o tym, co usłyszał.

Matthew przez chwilę rozważał jego słowa.

– Czy twój tata często bywa poza domem?

John musiał przyznać, że ostatnio ojciec wyjeżdża w interesach częściej niż zwykle.

Matthew pacnął muchę, która przysiadła mu na nosie, i przełknął kęs kanapki.

– Wygląda na to, że twój ojciec zamierza was zostawić. Moja mama też miała mnóstwo „niespodziewanych wyjazdów”.

John był wstrząśnięty sugestią, że ojciec mógłby chcieć ich porzucić. Nie mógł, nie chciał uwierzyć, że coś takiego w ogóle jest możliwe, ale zaczął baczniej obserwować poczynania Thomasa Turnera. Pewnego wieczoru wykorzystał okazję i zajrzał do walizki ojca, którą ten zostawił w gabinecie. To tam znalazł list od Rose.

Kiedy Matthew opowiadał o tym policji, miał ton człowieka zmęczonego życiem i co rusz kręcił głową. „Biedak, był zszokowany tym listem. Uwielbiał ojca”.

Podczas przesłuchania w Londynie Thomas Turner przyznał, że owszem, robiąc interesy w Anglii, poznał kobietę o imieniu Rose i zadurzył się w niej.

– Wszystko to było nieco kłopotliwe – wyznał przedstawicielowi londyńskiej policji, zapytany, dlaczego nie wspomniał o tym wcześniej. – Nie sądziłem, że to ważne. Moja żona o niczym nie wiedziała. Zresztą nie było o czym wiedzieć. Wróciłem do Australii wkrótce po tym, jak Rose napisała ten list. Nie chciałem go zatrzymywać, ale po prostu zapomniałem, że jest w walizce.

John zaczął się poważnie zastanawiać nad tym, jak przekonać ojca, by nie porzucał rodziny. Wtedy przypomniał sobie, jak we dwóch wybrali się do Adelaide na film dokumentalny The Back of Beyond, wyświetlany w kinie przy Hindley Street. Thomas Turner był nim bardzo przejęty. „Widzisz, jak reżyser zmusza nas, żebyśmy oglądając tę historię, myśleli i czuli zupełnie nowe rzeczy? Cóż za kunszt!”

Pan Turner zawsze chwalił syna za jego przedsiębiorczość. „Ma to po mnie” – te słowa były najbardziej dumnym komentarzem, jaki John miał nadzieję usłyszeć. Zobaczywszy nowy aparat – i mając w pamięci film The Back of Beyond – John dokładnie wiedział, co musi zrobić. Opowie historię, która sprawi, że ojciec przejrzy na oczy i uświadomi sobie, co straci, jeśli kiedykolwiek na dobre opuści dom. Była to nowa i najważniejsza misja w życiu Johna.

Musiał tylko przekonać Matthew, żeby pożyczył mu aparat.

Podczas gdy John rozglądał się po polu McKenziech, wypatrując Matthew, Evie Turner kończyła za domem zupełnie inną misję. Tego dnia ona również wstała przed świtem, o czym jej matka nie miała pojęcia. Zbudziła się, gdy było jeszcze ciemno, po cichutku wyślizgnęła się na korytarz, zbiegła po schodach i nie chcąc zwracać uwagi Charlesa Dickensa, który na jej widok pewnie zacząłby piać, wyszła z domu głównymi drzwiami.

Samo w sobie nie było to nic niezwykłego. Evie często wymykała się z domu, kiedy inni domownicy jeszcze spali. W wieku dziesięciu lat cieszyła się znacznie większą swobodą niż jej rówieśnicy, a jej niezależność wynikała nie tyle z przyzwolenia rodziców, ile z tego, że byli pogodzeni z myślą, że ich trzecie dziecko zawsze było, jest i będzie krnąbrne.

„To prawdziwa libertarianka – powiedziała pani Turner, tłumacząc niechęć córki do podporządkowywania się czemukolwiek. Brzmiało to jednak bardziej jak charakterystyka niż przeprosiny. – Postępuje zgodnie z duchem prawa, lecz nie daje się spętać jego literze. Przypomina mi mojego ojca. Był dokładnie taki sam”.

Bez względu na to, czy Evie słyszała to porównanie, czy nie, czuła sympatię do dziadka ze strony mamy, którego nie poznała. Był przyrodnikiem, podobnie jak ona, i choć matka rzadko opowiadała o swoim dzieciństwie, Evie wiedziała wystarczająco wiele, żeby na lekcji poinformować pana Simona Ackroyda, że jej dziadek był cenionym naukowcem, a nawet opublikował książkę zatytułowaną Grzyby Wysp Brytyjskich. Ten pozornie nieistotny fakt zainteresował śledczych prowadzących dochodzenie w sprawie tragedii Turnerów.

Tak się złożyło, że w 1959 roku Evie podjęła własne badania fauny i flory w okolicach Tambilli. Wciąż nie wiedziała, czy kiedy dorośnie, będzie naukowcem, czy raczej artystką, ale w projekcie, w którym uczniowie mieli stworzyć autobiografię, napisała, że zamierza otaczać się zwierzętami i roślinami i jak najrzadziej obcować z ludźmi.

„Tak, uważałem ją za samotniczkę – zeznał policji pan Ackroyd. – Nie sprawiała jednak wrażenia nieszczęśliwej. Wydawała się zadowolona, jak ktoś, kto najlepiej czuje się we własnym towarzystwie”.

Jedną z niewielu dzieci, które uważały Evie Turner za przyjaciółkę, była Kitty Landry, koleżanka z czwartej klasy panny Metcalfe w szkole podstawowej w Tambilli – spokojna, zrównoważona dziesięciolatka, która już wtedy dorastała do roli przyszłej rozjemczyni. Kitty siedziała bardzo blisko matki, gdy we wtorek po świętach mówiła sierżantowi Kelly’emu: „Ludzie uważali, że Evie jest dziwna, ale ona się tym nie przejmowała. Twierdziła, że lubi dziwne rzeczy”.

To zdeklarowane zamiłowanie do wszystkiego, co dziwne, poniekąd tłumaczyło osobliwą fascynację Evie fauną i florą. Nie przepadała za oczywistymi zwierzętami, takimi jak koala czy kangury; jej ulubieńcami były stekowce. I choć uwielbiała zapachy i widoki eukaliptusów, banksji i akacji, najbardziej ekscytowało ją poszycie dziewiczych lasów. Evie była zdumiona, kiedy jej rówieśnicy mówili o magii, wymyślali różne rzeczy i zachwycali się niedzielnymi opowieściami wielebnego Lawsona o wodzie zmienionej w wino i aniołach, które ukazywały się ludziom. Zastanawiała się, dlaczego ludzie szukają ucieczki w takich bzdurach, gdy przyroda pełna jest prawdziwych cudów. Uwielbiała wkraczać po deszczu do chłodnego mrocznego królestwa buszu, rozgarniać wilgotne liście i odkrywać kolonie nowych grzybów – o rozmaitych kształtach i kolorach – które tylko czekały, żeby je skatalogować.

Lecz wczesnym rankiem w Wigilię 1959 roku, kiedy Evie Turner przecinała Onkaparinga Valley Road przy Willner Road i kierowała się do rosnącego po drugiej stronie gęstego lasu, nie zamierzała niczego eksplorować. Dokładnie wiedziała, dokąd idzie i co tam zastanie.

Najdziksza i najgęstsza część buszu znajdowała się na ziemi będącej własnością niejakiego Merlina Stampa. Stamp, chudy, tyczkowaty mężczyzna o nieco przydługich włosach nijakiego koloru, był miejscowym pustelnikiem. Nikt nie wiedział, ile naprawdę ma lat, i odkąd mieszkańcy Tambilli sięgali pamięcią, mieszkał w przyczepie kempingowej na rozległych ziemiach należących niegdyś do jego rodziców.

Domysły uwielbiają grunt, na którym mogą plenić się jak chwasty, a takim właśnie gruntem był brak jakichkolwiek potwierdzonych informacji na temat Stampa. Niektórzy mówili, że Wielka Wojna odebrała mu rozum. Dla nich był obiektem współczucia, człowiekiem, którego imponujący umysł (słyszałem, że był naukowcem na jednym z uniwersytetów) został zniszczony przez jej koszmary. Inni przysięgali, że tak naprawdę jest byłym przestępcą, który dzięki koneksjom, sięgającym początków kolonii, uniknął więzienia. „Miał kiedyś rodzinę”, szeptano, po czym dodawano nieco mgliście, że rodzina zniknęła „w tajemniczych okolicznościach”. Co poniektórzy twierdzili, że miał dziecko, które utonęło, a inni, że to jego żona spadła… została zepchnięta… uduszona we własnym łóżku…

Nie wiadomo, czy plotki te dotarły do uszu Evie, pewne jest tylko, że dziewczynka nie bała się Merlina Stampa. Spędzała w lasach mnóstwo czasu i dobrze znała wąwóz, w którym pan Summers widział dziobaka. Wiedziała również – choć policji nie udało się ustalić skąd – o szopie, którą Stamp miał w pobliżu. Kiedy po tragedii Turnerów policjanci przetrząsnęli to miejsce, odkryli tam cały wachlarz osobliwych przedmiotów: mikroskopy i rondle, niezliczone słoje z próbkami roślin oraz częściami zwierząt, opatrzone niemożliwymi do odczytania opisami i inicjałami M.S. Pełno też było pajęczyn, plansz ściennych, półek ze spleśniałymi książkami i worków jutowych. Policjanci nie bardzo wiedzieli, czego właściwie szukają, i nie znaleźli tego.

Jedno było wiadome: wczesnym rankiem dwudziestego czwartego grudnia Evie Turner znalazła klucz do szopy, weszła do środka i tak długo przeglądała słoje, aż wypatrzyła to, po co przyszła. Kiedy Merlin Stamp zjawił się tam później, żeby rozpocząć pracę, zauważył, że klucz nie leży dokładnie tam, gdzie go zostawił, minęło jednak kilka dni, zanim – przesłuchiwany przez policję – uświadomił sobie, kto zakradł się do szopy i co z niej zabrał. Twierdził, że nigdy nie pokazywał Evie, gdzie to przechowuje, i zarzekał się, że zamienił z „tą dziewczynką” ledwie parę słów, choć przyznał, że często widywał ją w „swoich lasach”.

Tak czy inaczej, pół godziny po tym, jak zamknęła za sobą drzwi szopy, Evie wróciła do domu i siedząc przy stole, zjadała resztki śniadania pozostawione przez Johna. Nikt się nie zainteresował, dlaczego o tak wczesnej porze jest już ubrana, dlaczego ma przewieszoną przez ramię skórzaną torbę, a na nogach ubłocone buty. Być może błędnie uznano, że dopiero zamierza wyjść. A może domownicy już dawno porzucili próby zrozumienia tej bardzo niezależnej dziewczynki? Możliwe też, że byli tak pochłonięci własnymi sprawami, że po prostu niczego nie zauważyli.

Jakkolwiek było naprawdę, w ostatni poranek swojego życia, po tym, jak jej ciotka udała się na górę, żeby odpocząć, siostra cisnęła na stół serwetkę i wyszła, a matka ruszyła do salonu, by porozmawiać z Becky, Evie zjadła śniadanie w samotności. W pokoju pozostała jedynie Thea, śpiąca smacznie w wiklinowym koszu, który matka lubiła wynosić na zewnątrz i wieszać na gałęzi.

Kiedy Evie najadła się do syta, przeprosiła śpiącą w koszyku siostrę, po czym wstała od stołu i poszła na górę. Nie udała się jednak do swojego pokoju. Minęła go, zapukała do drzwi starszej siostry i czekała, aż Matilda pozwoli jej wejść.

8

Kiedy Evie zapukała do drzwi, Matilda od piętnastu minut, które ciągnęły się w nieskończoność, chodziła tam i z powrotem po pokoju, od czasu do czasu zatrzymując się, żeby oprzeć dłonie na parapecie i wściekłym wzrokiem spojrzeć na wzgórza. Łagodne światło poranka zniknęło, a spalone słońcem wysokie srebrzystozłote trawy kołysały się na wietrze. Matilda była jednak zbyt spięta, żeby zwracać uwagę na scenerię (czy widoczną w oddali postać Matthew McKenziego, który podchodził do stojącego przy płocie Johna). Odeszła od stołu w obawie, że ktoś zauważy, jak bardzo wzmianka o Kurcie wytrąciła ją z równowagi. Nie chciała, żeby Isabel wyczuła jej zdenerwowanie.

Matilda ostatnio przestała nazywać matkę „mamą”. W wieku piętnastu lat chciała jak najszybciej dorosnąć i zrzucić z siebie ostatnie ślady dzieciństwa. Jak na swój wiek była wysoka i miała imponujący zwyczaj patrzeć ludziom prosto w oczy. Nie trawiła głupców, a ostatnimi czasy odkryła, że coraz więcej ludzi zasługuje na to miano. Nawet nauczyciele, z którymi jeszcze do niedawna miała całkiem dobre relacje, bardzo ją rozczarowywali.

Pewnego dnia pan Collins, schludny, chudy jak patyk nauczyciel matematyki, z którym zawsze świetnie się dogadywała, wykonał kilka błędnych obliczeń, rozwiązując na tablicy zadanie z algebry. Matilda podniosła rękę, żeby mu o tym powiedzieć, a on zamiast nagrodzić jej przenikliwość, zaczerwienił się jak burak i kazał jej zostać po lekcji i sprzątnąć gąbki do tablicy. Wieczorem napisała w pamiętniku: Nie pierwszy raz tak mnie zgasił. Od tamtego Epizodu robi wszystko, żeby traktować mnie, jakbym była niewidzialna.

Epizod, który okazał się na tyle ważny, by poświęcić mu całą stronę w dzienniku, polegał na tym, że w przerwie na lunch pan Collins nakrył Matildę i Kurta Summersa za szopą szkolnego ogrodnika. (Do czasu pogrzebu pan Desmond Collins najwyraźniej zapomniał o tej krępującej sytuacji, ponieważ w rozmowach z żałobnikami wspominał Matildę jako „niesłychanie bystrą dziewczynę, która mogła wiele osiągnąć zarówno w świecie muzyki, jak i matematyki”).

Z powodu częstych nieobecności ojca Matilda uważała siebie za drugą dorosłą osobę w domu. Dlatego zirytował ją przyjazd ciotki i coś, co postrzegała jako degradację własnej osoby do obywatelki drugiej kategorii. Kiedy pierwszy raz usłyszała wieści o przyjeździe ciotki, wyobrażała sobie, jak wieczorami we trzy będą siedziały w salonie, analizując ostatnie wydarzenia i dyskutując o sztuce, muzyce i dalekich miejscach. Lecz w chwili, gdy ciotka Nora przyjechała z Sydney, a jej obrzmiały brzuch obwieścił jej obecność, jeszcze zanim przeszła przez próg, stało się oczywiste, że fantazje Matildy się nie ziszczą.

Przede wszystkim tematy dyskusji nijak się miały do tego, czego Matilda się spodziewała. Szybko znudziły ją ciężarne brzuchy i rozmowy o dzieciach, mleku i godzinach spania. Słuchając matki i ciotki, uznała, że nie chce mieć dziecka. Nie wyobrażam sobie niczego gorszego, niż być uwiązaną przez płaczącą, wymiotującą i kompletnie bezradną istotę, zapisała w dzienniku dwudziestego siódmego listopada. Jeszcze gorsze od samej harówki było to, co dzieci robiły ze skądinąd inteligentnymi kobietami. Jej matka była niemal nie do poznania. Od kiedy na świat przyszła Thea, Isabel chodziła rozkojarzona i osłabiona, zarówno fizycznie, jak i psychicznie.

Pokój z widokiem na północ, który zajmowała Matilda, odkąd była dzieckiem, mieścił się na rogu domu od frontu. Został urządzony ogromnym nakładem pieniędzy przez angielskiego projektanta, którego wynajął pan Wentworth, i mógł uchodzić za kwintesencję wiktoriańskiego pokoju dziecięcego, z przyległym zazwyczaj pokojem niani i pokojem do nauki. Tapeta przedstawiała ponure postacie z wiktoriańskich rymowanek dla dzieci, co Matilda starała się zakryć plakatami ulubionych muzyków – Johna Coltrane’a, Elli Fitzgerald i Louisa Armstronga. Przy oknie stał stalowy pulpit na nuty, a tuż obok na stojaku wisiał saksofon.

Zanim Evie zapukała do drzwi, Matilda dokonała dwóch poprawek w swoim wyglądzie: zawiesiła na szyi łańcuszek, prezent od Kurta Summersa, i zmieniła bluzkę; wybrała taką, która zapinała się pod samą szyję. Tego wieczoru doktor Larry Smythson, główny lekarz medycyny sądowej w kostnicy West Terrace, który na prośbę długoletniego przyjaciela sierżanta Petera Duke’a został dłużej w pracy, zdejmując łańcuszek z szyi Matildy, zauważył, że zapięcie jest nieco skrzywione, co sugerowało, że zapinano go w pośpiechu, a osoba, która to robiła, była najpewniej zdenerwowana. Podczas rozmowy z policją ciotka dziewczyny zeznała, że kiedy Matilda ponownie zeszła na dół, była ubrana inaczej niż przy śniadaniu, ale wtedy nie przywiązywała do tego wagi.

– Dziewczynki w jej wieku są wrażliwe na punkcie wyglądu… w ogóle są wrażliwe, a odkąd przyjechałam, Matilda była wyjątkowo zmienna.

– W jakim sensie?

– Wieczorami siadała z nami, mówiąc, że chętnie napije się herbaty, a kiedy rozlewałyśmy napój do filiżanek, uznawała, że jednak nie ma ochoty. Jakby sama nie wiedziała, czego chce.

W ostatnich tygodniach 1959 roku Matilda rzeczywiście była nie w sosie. Spędzała mnóstwo czasu sama w pokoju, ślęcząc nad otwartym dziennikiem i ciągle licząc dni od tego, co zdarzyło się przy wydrążonym drzewie. Tamtą datę zakreśliła wielokrotnie. Minęło siedem tygodni, a ona wciąż nie miała okresu. Do tej pory miesiączkowała regularnie jak w zegarku. Szczyciła się tym, choć wiedziała, że nie ma w tym żadnej jej zasługi.

Przez ostatni miesiąc czekała z nadzieją, modliła się i płakała. Aż w końcu tydzień temu powiedziała o wszystkim Kurtowi. Długo biła się z myślami, czy to zrobić. Wolałaby zachować wszystko w tajemnicy i sama poradzić sobie z problemem. Ale nie miała nawet prawa jazdy, a przecież musiała dostać się do miasta.

Tymczasem Kurt odmówił. Powiedział, że ją kocha. Był optymistycznym młodym mężczyzną, którego perspektywy nie zostały jeszcze zmącone problemami, jakie dopiero miały nadejść. Przypomniał jej, że życie to świętość.

– Poradzimy sobie. Razem. Pobierzemy się.

– Pobierzemy? Niby skąd weźmiemy pieniądze na ślub?

– Znajdę pracę.

– Kiedy skończysz szkołę, wyjedziesz na uniwersytet.

– Nie muszę.

– Ale to twoje marzenie.

– To marzenie mojego ojca. Nie mam pojęcia, co chciałbym robić w życiu. Coś wymyślę. Będę kosił trawniki.

– Panny Edwards nie zapłacą ci tyle, żebyś był w stanie utrzymać żonę i dziecko.

– No to będę pracował w sklepie z mamą. Poradzimy sobie – powtórzył. – Tak jak moi rodzice.

Przy następnym spotkaniu podarował jej łańcuszek, jak gdyby zamknięty w złocie niewielki granat stanowił obietnicę i zapowiedź szczęścia, które tak bardzo będzie im potrzebne.

Matilda nie chciała jednak dziecka. Kurt opowiedział jej o rodzicach, którzy pobrali się, bo jego mama zaszła w ciążę (choć ich maleńka córeczka urodziła się martwa), i nadal byli szczęśliwi, ale Matilda nie chciała zostać matką. Nie chciała wychodzić za mąż. Nie teraz. Być może nigdy. Miała wielkie marzenia. Pragnęła podróżować, zamieszkać w Nowym Jorku, grać jazz w klubach nocnych, których nazwy świeciły neonowymi literami.

Dlatego wpadła na pewien pomysł. Sęk w tym, że aby go zrealizować, potrzebowała pomocy młodszej siostry. Z natury odpowiedzialna Matilda rozważyła wszystkie za i przeciw angażowania Evie, która miała przecież zaledwie dziesięć lat. W końcu uznała, że coś takiego jest możliwe, tylko jeśli zostaną spełnione dwa warunki, które – niczym rozwiązanie logicznego problemu – zapisała na dole kartki trzeciego grudnia.

1. Evie nie może poznać przyczyny, dzięki czemu nie poniesie moralnej odpowiedzialności.

2. Musi otrzymać w zamian coś równie cennego jak jej pomoc.

Słysząc ciche pukanie, Matilda natychmiast otworzyła drzwi. Policzki miała zarumienione.

– Masz to?

Evie skinęła głową.

– Pokaż.

Dziewczynka sięgnęła do torby.

– Nie tutaj! – Zerknąwszy szybko ponad ramieniem siostry, Matilda chwyciła Evie za nadgarstek i wciągnęła ją do pokoju, gdzie czekał ukradziony ze szkoły mikroskop, którym zamierzała jej zapłacić.

Na półpiętro wróciła cisza. Słońce, które kontynuowało leniwą wędrówkę po niebie, stało teraz na tyle wysoko, że jego promienie wlewały się do środka przez szklaną kopułę, oświetlając wirujące w powietrzu drobinki kurzu.

Tymczasem John odkrył pewien problem. Sprawa wypożyczenia aparatu nie była taka prosta. Widząc, jak bardzo zdesperowany jest przyjaciel, Matthew, który nigdy nie przepuścił okazji, postanowił to wykorzystać. Zgodził się pożyczyć Brownie pod jednym warunkiem.

Tydzień lub dwa wcześniej, kiedy chłopcy buszowali w spiżarni, szukając świeżej partii świątecznych Lebkuchen, Matthew zauważył ukryty zapas brązowych butelek, stojących nieco z tyłu na najniższej półce. Od razu wiedział, co się w nich znajduje, i pomyślał, że fajnie byłoby zwabić dingo, które wieczorami wyły w dolinie.

John, który był uczciwym i posłusznym chłopcem, niechętnie zgodził się dać dwie (zamiast czterech, jak chciał Matthew) butelki w zamian za wypożyczenie na tydzień aparatu. Kiedy jednak zakradł się do spiżarni, na półce stała już tylko jedna butelka, do tego w połowie pusta. Pzeklął się w duchu za to, że nie zabezpieczył wcześniej tej nieuczciwej zdobyczy, lecz uznał, że będzie to musiało wystarczyć, i ukrył butelkę, żeby o umówionej porze i w umówionym miejscu wymienić ją na aparat.

Tak więc gdy Matilda oglądała słoik, który Evie przyniosła z szopy pana Stampa, Evie podziwiała swój nowy mikroskop, pani Pike patrzyła na skorupy filiżanki leżące na kuchennym stole, a Becky Baker wsunęła dłoń do kieszeni fartucha, żeby pogłaskać kościany grzbiet królika, który jeszcze chwilę temu prezentował się dumnie w oszklonej gablotce pani Turner, John wręczał Matthew McKenziemu połowę butelki trutki na szczury.

– Co to jest? – spytał Matthew. – Miały być dwie!

– To wszystko, co zostało.

– Ale tyle ich było.

– Moja mama nienawidzi szczurów. – John wzruszył ramionami. – Ona i pani Pike. Jedna z nich musiała wykorzystać resztę.

Matthew przyjrzał się butelce, wyraźnie niezadowolony wziął ją z jego ręki i włożył do kieszeni.

– Pożyczę ci aparat, ale na pewno nie na tydzień – powiedział, podając Johnowi Brownie. – W drugi dzień świąt chcę go mieć z powrotem.

John wziął aparat z nabożną czcią, jakby był ze złota. Dwa dni to niewiele, ale jeśli zacznie działać już dziś po południu, zgromadzi dość materiałów.

– Jeszcze jedno – dodał Matthew po chwili namysłu, odwracając się w stronę domu dziadków. – Klapka do kliszy się zacięła, kiedy ostatnio go używałem. Najpierw będziesz musiał ją naprawić.

– Zabiorę go do pana Drumminga! – zawołał za nim John. – On potrafi naprawić wszystko.

Matthew McKenzie, pogwizdując, szedł sprężystym krokiem w stronę swojego domu, a John odwrócił się, pobiegł w górę zbocza i chwilę później zniknął po drugiej stronie wzniesienia.

9

Choć Henrik Drumming rzeczywiście potrafił naprawić niemal wszystko, na nieszczęście Johna tego dnia nie było go w domu Turnerów. Wcześniej poprosił panią Turner o dzień wolny, a ona się zgodziła.

Przesłuchiwany przez policję, zawahał się, kiedy zapytano go, co robił dwudziestego czwartego grudnia.

– Byłem w Parkside – odparł w końcu, gdy stało się oczywiste, że będzie zmuszony odpowiedzieć.

Żaden ze śledczych nie musiał pytać, co to za miejsce. Wymienili tylko spojrzenia, unikając wzroku Henrika, aż w końcu sierżant Duke, najwyższy rangą i jedyny zamiejscowy, zapytał:

– A co pan tam robił, panie Drumming?

– Zawiozłem żonie kwiaty na święta.

Od przeszło dwudziestu lat pani Eliza Drumming co jakiś czas trafiała do szpitala dla umysłowo chorych w Parkside – wielkiego gotyckiego budynku przy Fullarton Road – i tamtego dnia Henrik Drumming zastał ją w jej ulubionym miejscu: w pokoju dziennym, przy skąpanym w blasku słońca oknie z widokiem na ogród. Oprócz kwiatów od ich przyjaciółki z czasów szkoły, Maud McKendry, przywiózł żonie prezent świąteczny. Jej piękna twarz, niegdyś zdolna wyrażać tak wiele różnych emocji, była teraz pozbawiona wyrazu z powodu silnych tabletek, które przepisywali jej lekarze. Mały zestaw do malowania wypadł z papieru pakunkowego i wylądował do góry nogami na kolanach Elizy, a ona podniosła go i ostrożnie obróciła w dłoniach.

Niegdyś uwielbiała malować i Henrik stworzył dla niej pracownię na tyłach ogrodu. Jeszcze nim zachorowała, Eliza Drumming stroniła od ludzi. Choć kochała i sama była kochana, najszczęśliwsza czuła się sama ze sobą. Henrik często obserwował ją, jak przechadzała się po ogrodzie, przyglądając się liściom lub płatkom. Lubił patrzeć, jak promienie słońca wydobywają z jej włosów złote pasma. Czasami zatrzymywała się, spoglądając na najwyższe gałęzie eukaliptusów rosnących wzdłuż płotu, i w zamyśleniu marszczyła brwi. Pewnego razu zapytał ją, co robi. „Słucham liści”, odrzekła. Wtedy go to nie zastanowiło. Zakładał, że miała na myśli ich szelest.

Jego najdroższa żona był jedyną zepsutą rzeczą, której nie potrafił naprawić.

– Powinienem był dostrzec znaki – wyznał policjantom po śmierci Turnerów. – Powinienem był coś zauważyć.

– Może nam pan opowiedzieć o tych znakach, panie Drumming? Kiedy teraz pan o tym myśli, co takiego zaniepokoiło pana w zachowaniu pani Turner w tygodniach poprzedzających tragedię?

– Była zatroskana. Pod nieobecność pana Turnera spotykałem się z nią co tydzień, by rozmawiać o gospodarstwie. Była bardzo bystra i miała głowę do interesów. Ale ostatnio widziałem, że jest jakaś nieobecna. Wydawała się inna.

– Jak pan myśli, dlaczego?

– Nie wiem. – Pokręcił głową.

– Ale wiedział pan, że miała problemy ze snem, prawda, panie Drumming?

Henrik podniósł wzrok. Nie odpowiedział od razu.

Sierżant Peter Duke był w tej szczęśliwej sytuacji, że wykonywał zawód, do którego, jak wiedział, został stworzony. Jego sympatyczna twarz pasowała jak ulał do człowieka prowadzącego przesłuchanie: zaciekawiona, lecz spokojna, otwarta i nieoceniająca, rozbrajająca bez uciekania się do jakichkolwiek sztuczek. Sprawiał, że człowiek, z którym rozmawiał, miał ochotę pomóc mu rozwiązać zagadkę.

– Jak ma na imię pańska żona, panie Drumming?

– Eliza.

– Eliza Drumming? Pani… – Przerzucił kilka kartek w notatniku, żeby znaleźć coś, co zapisał wcześniej, i podniósł wzrok. – Pani E.W. Drumming?

– Tak.

Sierżant Duke wskazał głową młodego policjanta stażystę Erica Jeroscha, a ten zerknął przepraszająco na Henrika, czerwony jak burak. Był młodszym bratem Maud McKendry i jako chłopiec wielokrotnie spędzał wakacje w szopie Henrika, ucząc się zmieniać przewody w radiach i piecykach elektrycznych. Teraz, na prośbę przełożonego, odwrócił się do stojącej za nim szafki, wyciągnął z górnej szuflady małą bursztynową buteleczkę i postawił ją na stole między Henrikiem a sierżantem Dukiem.

– Rozpoznaje pan ten przedmiot, panie Drumming? – spytał sierżant Duke.

Henrik pokiwał głową. Później miał powiedzieć, że choć od miesięcy nie myślał o buteleczce i jej zawartości, to kiedy Eric się odwrócił, ogarnęło go dziwne przeczucie, więc zobaczywszy buteleczkę ze spłowiałą etykietą, na której widniało imię jego żony, był nie tyle zaskoczony, ile przerażony.

– Musimy ustalić, w jaki sposób tabletki przepisane pańskiej żonie trafiły do szuflady w szafce nocnej pani Turner.

Henrikowi zaschło w gardle i powiedział:

– Sam pan mówił, że miała problemy ze snem.

– Czyżby, panie Drumming?

– Pani Turner miała problemy ze snem.

– Ona to panu powiedziała?

Henrik skinął głową.

– Czy pan i pani Turner często rozmawialiście o jej problemach ze snem?

– Nie, proszę pana. – Henrik Drumming oblał się rumieńcem. To prawda, że on i pani Turner widywali się, kiedy pana Turnera nie było w domu. Henrik przygotowywał cotygodniowy raport dotyczący farmy, opowiadał, czego im potrzeba i co planuje. Ten rytuał, który nie miał nic wspólnego ze spotkaniem towarzyskim, mógł uśpić czujność. – Tylko raz – dodał, przypominając sobie, jak tamtego dnia poprosiła go, by powtórzył wszystko od początku.

„Choćbym nie wiem, co robiła, nie mogę spać – usprawiedliwiła się. – A w dzień czuję się, jakbym lunatykowała”.

Sierżant Duke podniósł pustą buteleczkę i przeczytał napis na etykietce.

– Barbital. To środek nasenny?

– Tak, proszę pana. – Henrik zauważył, że buteleczka jest pusta, i poczuł się tak, jakby ktoś wymierzył mu cios w żołądek. – Chyba nie chce pan powiedzieć, że te tabletki miały jakiś związek z tym, co ich spotkało?

– Tego jeszcze nie wiemy, panie Drumming. Wyniki badań z zakładu medycyny sądowej będą za jakiś czas.

To wszystko miało jednak dopiero nadejść. W Wigilię 1959 roku, gdy słońce kontynuowało wędrówkę po niebie, a Henrik Drumming wyprowadzał żonę z oddziału, by usiąść z nią pośród ozdobnych drzewek i kwiatów w zakładzie dla umysłowo chorych w Parkside, w Tambilli pani Meg Summers finalizowała świąteczne zamówienie dla rodziny Turnerów. Wykorzystała chwilowy brak klientów, żeby wstawić do piekarnika biszkopt, i w powietrzu zaczynał unosić się zapach palonego cukru, który docierał z kuchni aż do sklepu.

Meg jeszcze raz sprawdziła zamówienie. Zdziwiło ją, że pani Turner nie zadzwoniła w sprawie produktów, o których zapomniała. Prawdę powiedziawszy, Meg myślała, że świąteczne zamówienie Turnerów będzie nieco większe, zwłaszcza że odwiedziła ich siostra pana domu. Ale może właśnie to było powodem. Z gościem i maleńkim dzieckiem w domu pani Turner miała pełne ręce roboty.

W pudełku zostało jeszcze trochę miejsca, więc Meg dołożyła kilka drobnych prezentów, które dawała czasem najlepszym klientom: domowej roboty dżem truskawkowy, słoiczek pasty rybnej i bochenek uwielbianego przez wszystkich żytniego chleba. Wreszcie, gdy pudełko było już pełne, zawołała Kurta. Kiedy nie przychodził, zaczęła się niecierpliwić.

Chwilę później zawołała go znowu. Zwykle nigdzie się nie wypuszczał, dopóki trwał dzień pracy.

– Wygląda na to, że sprawdzał, czy trawnik przed domem sióstr Edwards jest gotowy na święta – powiedziała policjantom tydzień później, kiedy zapytali ją, gdzie wówczas był jej syn. – To eleganckie, choć wybredne panie. Są dość staroświeckie i chcą, żeby wszystko było zawsze jak należy.

– Kiedy więc zawołała go pani, żeby zawiózł przesyłkę do Turnerów, nie było go, ponieważ przebywał w starym młynie? – spytał sierżant Duke.

– Tak, proszę pana.

– Pytał panien Edwards, czy chcą, żeby skosił im trawnik przed świętami?

– Nie sądzę, by z nimi rozmawiał. Świetnie sobie radzą, ale zbliżają się do dziewięćdziesiątki. Popołudniami mają w zwyczaju odpoczywać. Nie, po prostu pojechał tam i zrobił, co było do zrobienia.

Widząc, że sierżant Duke coś notuje, pani Summers zawahała się i najwyraźniej uznając, że musi coś jeszcze wyjaśnić, dodała:

– Zajmował się trawnikiem w młynie, odkąd odrósł od ziemi. Wiedział, na co zwracać uwagę.

– Może pani powiedzieć, jak długo go nie było?

– W natłoku obowiązków nie zwróciłam uwagi. Ale jestem pewna, że niezbyt długo.

Ponieważ Kurt nie przychodził, pani Summers zawołała młodszego syna. Zrobiła to niechętnie. Marcus przez cały ranek pomagał jej w sklepie, a miał dopiero czternaście lat, był humorzasty i od godziny siedział u siebie w pokoju, słuchając płyt. Była jednak miło zaskoczona, kiedy pojawił się na zapleczu.

– Widział, jak bardzo jestem zmęczona – wyjaśniła sierżantowi. – To dobry chłopiec ten mój Marcus. Nigdy nie mógł patrzeć, jak się zamartwiam. Włożyłam pudło do płóciennej torby, której używamy, gdy chłopcy dowożą zamówienia rowerem, i powiedziałam mu, żeby się pospieszył, bo dzień jest gorący, a mrożonki nie mogą się rozmrozić, i rzeczywiście się pospieszył: zanim wyciągnęłam ciasto z piekarnika, był już z powrotem.

Tydzień później na posterunku policji Marcus, który zeznawał dzień po bracie, potwierdził, że chciał jak najszybciej opuścić dom Turnerów.

– Ty i John Turner nie dogadywaliście się?

Marcus nie odpowiedział od razu, ale wydawał się tak przygnębiony, że sierżant Duke ugryzł się w język i nie zadawał kolejnych pytań. Przesłuchiwanie dzieci, a zwłaszcza chłopca, który stracił przyjaciela, było jednym z najgorszych aspektów jego pracy.

– Wystarczy, że pokiwasz albo pokręcisz głową – dodał, myśląc o własnym synu, Peterze juniorze, którego drobna twarz tężała, gdy za bardzo go wypytywał.

Marcus pokiwał głową. To on unikał Johna. Zgodził się zawieźć zamówienie, bo chciał pomóc mamie, ale tak naprawdę, wyznał, zerkając przelotnie na sierżanta Duke’a, miał nadzieję, że nie zobaczy nikogo z Turnerów.

10

Niestety, jak to często bywa, kiedy człowiek za wszelką cenę chce uniknąć jakiegoś spotkania, pierwszą osobą, którą zobaczył Marcus, gdy pokonał ostatni zakręt podjazdu, był John. Jego niegdysiejszy przyjaciel szedł przez pole, długim patykiem niczym mieczem siekąc wysokie trawy. Na ramieniu miał zawieszone na pasku brązowe pudełko. Pasące się krowy, których czarne grzbiety w promieniach słońca wydawały się srebrzyste, nie zwracały na niego uwagi. John był spocony i wyraźnie czymś zatroskany. Marcus pospieszył na tyły domu i wszedł na werandę.

Kawałek przed nim Evie Turner jechała na czerwonym trójkołowym rowerze, który był stary, jeszcze zanim przyszła na świat, i zdecydowanie za mały dla dziewczynki w jej wieku. Pedałowała powoli; długi warkocz kołysał jej się na plecach, a koła roweru skrzypiały przy każdym obrocie. Evie co najmniej od trzydziestu minut jeździła niespiesznie wokół domu. Będąc najmłodsza z rodzeństwa (do pojawienia się małej Thei), często musiała czekać, aż inni będą gotowi.

Kiedy zniknęła za rogiem, Marcus przeszedł pod orzechem i dotarł do tylnych drzwi, z których wchodziło się prosto do kuchni. Miał nadzieję, że zostawi zamówienie na stole i ucieknie, tak jak robił to wielokrotnie, na środku pomieszczenia ujrzał jednak panią Turner i krewną z Sydney, która przyjechała w odwiedziny. Pani Turner właśnie szykowała lunch i na sosnowym stole były ułożone w równych rzędach kromki chleba z masłem i kawałki ciasta oblanego grubą warstwą lukru. Obok stały cztery wciąż jeszcze puste termosy i bardzo duży dzbanek do herbaty, ze stali nierdzewnej, podobny do tego, który ojciec Marcusa zabierał na biwaki.

– Cóż za idealne wyczucie czasu – odezwała się pani Turner. Chociaż przygotowywała lunch, miała na sobie elegancką sukienkę, w rodzaju tych, jakie Marcus widywał w magazynach modowych w sklepie mamy. – Właśnie zastanawiałam się, co dać na kanapki.

Osłupiały Marcus nie wiedział, co odpowiedzieć. Czuł się niezręcznie w obecności pani Turner. Kiedy w końcu odzyskał głos, wydukał:

– M-mama mówi, że włożyła kilka dodatkowych rzeczy. N-na święta.

– Jakie to miłe z jej strony. I to po tym, jak przysłała prezent dla dziecka. Naprawdę nie ma potrzeby. Oczywiście ja też mam coś dla niej. Miałam jej to podrzucić, ale nie było czasu. O tej porze roku jest tyle roboty, prawda? Twoja mama też jest na pewno bardzo zajęta. Sklepem i wszystkim innym. Pewnie zaplanowała cudowne święta dla rodziny.

Pani Turner-Bridges, która siedziała w wiklinowym krześle w najciemniejszym kącie kuchni, ze zdumieniem przysłuchiwała się tej rozmowie. Isabel zwykle nie była taka gadatliwa. Jej twarz miała niemal udręczony wyraz, kiedy rozpływała się nad uprzejmością innej kobiety. Nora zastanawiała się, dlaczego bratowa zachowuje się tak nerwowo, i nagle ją olśniło. Isabel nie miała dla pani Summers żadnego podarunku i na gwałt próbowała coś wymyślić.

– Moja droga – wtrąciła łagodnie Nora – jesteś taka zajęta. Pozwól, że pójdę i przyniosę prezent dla pani Summers.

Z początku Isabel była zdezorientowana, lecz szybko pojęła, co szwagierka ma na myśli.

– Tak, dziękuję – odparła, wierząc, że Nora znajdzie coś odpowiedniego. A potem zwróciła się do Marcusa: – Zechcesz chwilkę zaczekać, prawda?

To, czy Marcus chciał czekać, czy też nie, było bez znaczenia. Poprosiła go o to dorosła osoba, klientka jego matki, więc nie mógł odmówić. Zerknął za siebie, w stronę otwartych drzwi, i pospiesznie kiwnął głową.

– Ach, Noro, czy mogłabyś przy okazji poprosić Matildę, żeby zeszła tu do mnie? – zawołała pani Turner za oddalającą się szwagierką. Zawstydzona tym, że musiała podnieść głos, posłała Marcusowi przepraszający uśmiech i zaczęła rozpakowywać pudło. – Lepiej schowam mrożonki. Straszny dziś upał. Straszny. Pasta rybna, moja ulubiona… Skąd twoja mama wiedziała?

Żartowała. Wszyscy wiedzieli, że pani Turner uwielbia pastę rybną jego matki. Jak większość mieszkańców Tambilli. Był to jeden z najczęściej stosowanych przepisów ze słynnej książki kucharskiej prababki Meg Summers. Pasta rybna i chleb żytni.

Drzwi siatkowe otworzyły się i zamknęły z trzaskiem i do kuchni wszedł John, z zawieszonym na ramieniu aparatem Kodak Brownie. Miał twarz poczerwieniałą od gorąca i skrzywioną z niezadowolenia. Od kilku godzin chodził z jednego końca posiadłości w drugi i powoli zaczynał tracić nadzieję, że kiedykolwiek znajdzie pana Drumminga. Złość na zepsuty aparat wprawiła go w fatalny nastrój i jak większość chłopców przyszedł do kuchni, żeby poszukać ukojenia w jedzeniu.

– Umieram z głodu – oznajmił.

Przelotnie zerknął na Marcusa, po czym obaj chłopcy ostentacyjnie odwrócili wzrok.

– Niedługo wychodzimy na piknik.

– Nie, mamo, ja nie mogę.

– Bzdura, idziemy wszyscy.

– Ale ja muszę coś zrobić. Coś ważnego.

– Myślałam, że umierasz z głodu.

– Muszę znaleźć pana Drumminga.

– Dziś go nie ma.

– Co?!

Panika w głosie Johna była tak wyraźna, że w normalnych okolicznościach każda matka (a już na pewno pani Turner) nabrałaby podejrzeń i zaczęła drążyć, ale w tej właśnie chwili do kuchni wróciła pani Turner-Bridges, za którą szła Matilda.

– Nie idę na piknik – oświadczyła Matilda. – Jest za gorąco.

– Wcale nie.

– Zaraz się ugotuję.

– Wcale nie.

– Niedobrze mi!

Jak przyznała później jej ciotka, dziewczyna rzeczywiście była blada i oczy miała przekrwione.

„Myślałam, że to przez upał – powiedziała policji pani Turner-Bridges. – Bóg jeden wie, że sama czułam się marnie. Ale okazało się, że tamtego ranka była zajęta”.

Dopiero pani Pike zdołała rzucić nieco światła na poczynania Matildy, kiedy tydzień po śmierci Turnerów rozmawiała z policją. Gosposia właśnie skończyła opowiadać o tym, że pani Turner uparła się, żeby ona i Becky pracowały w Wigilię krócej („Myślałam, że będzie chciała, żebym pomogła jej przygotować kolację – nawet nie zaczęła jej robić, a przecież trzeba było jeszcze przygotować piknik – ale oznajmiła, że poradzi sobie sama, i była w tej kwestii bardzo stanowcza”). Nagle umilkła, a po chwili dodała: „Tamtego dnia było tłoczniej niż na Hindley Street. Becky i ja minęłyśmy Marcusa Summersa, który jechał do Turnerów z zakupami, a kiedy rozstałyśmy się na końcu podjazdu – ja przyjechałam na rowerze, ale Becky wolała wracać do miasta przez pola – niemal wpadłam na Matildę. Nie wiem, gdzie była, ale wracała do domu czerwona na twarzy i udręczona”.

Matthew McKenzie, który niedaleko „obserwował ptaki”, przekazał dalsze informacje na temat tego, co Matilda robiła po śniadaniu.

– Widziałem ich, jak siedzieli w pick-upie Summersów – powiedział policji. – Na polnej drodze biegnącej od Willner Road. Zaparkował tuż na skraju. Wiedziałem, że to on. Chociaż go nie widziałem, wiedziałem, że to on, bo na pace miał kosiarkę. Kłócili się, on i Matilda. Ona płakała, a on był na nią zły.

– Skąd wiesz, że był zły? Słyszałeś, co mówili?

– Kiedy poszła, patrzył za nią, a później walnął ręką w dach samochodu i zaklął.

Tymczasem Isabel, która smarowała kromki żytniego chleba pastą rybną, nie miała o niczym pojęcia. Wiedziała tylko, że jej piętnastoletnia córka zachowuje się skandalicznie i że ona nie będzie tego tolerować.

– Jest Wigilia i wszyscy razem wybieramy się na rodzinny piknik. Zastanów się, co chcesz wziąć ze sobą, i to przygotuj. Książkę, coś do pisania, ręcznik. Ty też, John.

– Po co mi ręcznik? – spytał.

W kuchni robiło się tłoczno, atmosfera była gęsta od waśni. Pani Turner-Bridges przyniosła małą, owiniętą w papier paczuszkę, po którą Marcus miał ochotę natychmiast sięgnąć, żeby jak najprędzej opuścić tę kuchnię i tę rodzinę. Prezent leżał jednak na drugim końcu stołu, ignorowany przez panią Turner, której nóż poruszał się coraz szybciej, rozmazując dżem truskawkowy na pozostałych kromkach chleba z masłem. Nie mogąc wyjść, Marcus Summers patrzył na nią jak zahipnotyzowany.

– Po co mi ręcznik? – powtórzył John.

– Myślałam, że może popływamy w rzece – wyjaśniła mu matka. – Umiecie pływać, a na brzegu rośnie urocza wielka wierzba, usiądziemy pod nią. Daje mnóstwo cienia i ma konar, na którym można powiesić kosz z Theą. Matildo, czy będziesz tak miła i przyniesiesz siostrzyczkę?

– Isabel, proszę – rzuciła Matilda „dorosłym” głosem. – Jestem skonana. Muszę się położyć.

– Obok kołyski stoi mała torba – dodała matka. – Ją też przynieś.

Zapadła cisza. Sytuacja była patowa, a ponieważ nikt więcej się nie odezwał, napięcie jeszcze się wzmogło. Wiadomo jednak, że jeśli dwójka rodzeństwa ma jakiś problem, oboje będą szukali ucieczki w kłótni. Tak właśnie było z Johnem i Matildą.

– Na co się gapisz? – spytał John z twarzą czerwoną od upału.

– Płakałeś? – odcięła się Matilda. – Jesteś czerwony jak homar.

– To zupełnie tak jak ty.

– Dość tego! – Dla będącej jedynaczką Isabel kłótnie między rodzeństwem były czymś niepojętym. – Nie wiem, co w was dziś wstąpiło. Jest gorąco i rozumiem, że możecie być rozdrażnieni, ale przygotowałam mrożoną herbatę i spakuję wszystkie cztery termosy. Wystarczy dla każdego.

– Nienawidzę mrożonej herbaty. – To była Evie, która właśnie przejeżdżała obok drzwi na trójkołowym rowerze.

– Ta będzie ci smakować. Specjalnie dla ciebie dodałam więcej cukru.

„I rzeczywiście dodała – miała powiedzieć pani Turner-Bridges do znajomej kilka tygodni później. – Widzę ją teraz, jakby to było wczoraj, jak miesza i miesza, i miesza. Zrobiła herbatę w dzbanku ze stali nierdzewnej, jakie widuje się na przyjęciach. W takim dużym. Wtedy w ogóle mnie to nie zastanowiło. Dzień był upalny i nie ulegało wątpliwości, że wszyscy będą spragnieni”.

Pani Turner skończyła robić kanapki. Pokroiła je w trójkąty, spakowała razem z ciastem do pudełek i właśnie zamierzała przelać mrożoną herbatę do termosów, kiedy zauważyła Marcusa Summersa, który stojąc w cieniu przy drzwiach, wyglądał, jakby miał ochotę zapaść się pod ziemię.

– Dobry Boże! – wykrzyknęła. – Kompletnie zapomniałam. Prezent dla twojej mamy!

Nora podała jej paczuszkę. Była zadowolona, że udało jej się znaleźć w walizce słoiczek balsamu do ciała Yardleya, który kupiła w Sydney, a jeszcze nie zdążyła go otworzyć.

Wystarczył kawałek papieru pakunkowego i prezent wyglądał, jakby od tygodnia leżał pod choinką, czekając na osobę, dla której był przeznaczony.

Isabel posłała Norze pełen wdzięczności uśmiech i wręczyła paczuszkę Marcusowi.

– Przekaż mamie moje najlepsze życzenia, dobrze? – zwróciła się do niego. – I wesołych świąt dla ciebie i całej twojej rodziny.

Marcus skinął głową i wyszedł; drzwi jeszcze przez chwilę kołysały się za nim. Dał upust długo tłumionej energii i pedałował jak szalony, zjeżdżając ze wzgórza i kierując się w stronę miasta, żeby mama, która w chwili, gdy dotarł do domu, wyjmowała biszkopt z piekarnika, mogła zauważyć, że niesłychanie szybko uporał się z zamówieniem.

Tymczasem Isabel odwróciła się do Nory.

– Jesteś prawdziwym wybawieniem – powiedziała. – Naprawdę. To takie niegrzeczne z mojej strony, że zapomniałam. Ale ostatnio tyle mam na głowie.

– Nie bądź dla siebie taka surowa, Issy – odparła Nora. – Masz małe dziecko.

Na wzmiankę o dziecku wzrok Isabel spoczął na ciążowym brzuchu Nory.

– A twój lunch? Przygotowuję kanapki, a zapomniałam o tobie.

– Mną się nie przejmuj. Dziecko jest już tak duże, że nie wiem, czy jeszcze kiedyś cokolwiek zjem.

– Ale możesz zgłodnieć, kiedy nas nie będzie.

– Jeśli zgłodnieję, zajrzę do lodówki.

Miała rację. Każdy, kto mieszka w małym miasteczku, zaświadczy, że sąsiedzka pomoc i hojność są czymś, na co człowiek może liczyć, czy tego chce, czy nie. Narodziny dziecka (podobnie jak śmierć bliskich, o czym niebawem miała się przekonać pani Turner-Bridges) wyzwalają w ludziach to, co najlepsze. Przez ostatnie sześć tygodni, mniej więcej co dwa dni – zwykle po południu – rozlegało się pukanie do drzwi, a gdy Isabel szła otworzyć, w progu stała któraś z sąsiadek, trzymając w dłoniach ciasto, zapiekankę albo talerz ciastek dla rodziny. Lodówka i spiżarnia były pełne.

– Nic mi nie będzie – zapewniła Nora.

– Przejechałaś taki kawał drogi, żeby nas odwiedzić, a my cię zostawiamy – powiedziała Isabel, jakby nagle opuściła ją cała stanowczość.

– Z pewnością dam sobie radę sama przez kilka godzin. Słyszałam w radiu, że jutro ma padać, może nawet dziś wieczorem. Byłoby niemądrze nie skorzystać ze słońca w taki piękny dzień.

Isabel mimo wszystko się wahała.

– Chętnie odpocznę – uspokoiła ją Nora. – W święta muszę być w dobrej formie.

– Cóż… z pewnością lepiej odpoczniesz, jeśli dzieci nie będzie w domu.

W tej samej chwili, jak na zawołanie, Matilda i John wrócili do kuchni. Najwyraźniej pakowanie się na piknik poprawiło im nastroje. Znaleźli ręczniki i książki, a nawet flagę i trochę ozdób. Wkładali to teraz do koszyków.

Matilda przyniosła Theę śpiącą w pięknym koszu wyplecionym przez pana Bartela, który wzorował się na koszach, jakie jego przodkowie plecionkarze wyplatali w Myszęcinie, zanim wyemigrowali do Australii Południowej.

– W takim razie – odezwała się Isabel, opierając ręce na biodrach i odzyskując pewność siebie – chyba jesteśmy gotowi.

Ostatni raz spojrzała na szwagierkę, by upewnić się, że wszystko jest w porządku, zawołała Evie i wygoniła dzieci z domu na werandę. Nim zniknęli za rogiem, Isabel odwróciła się do ciężarnej zarumienionej Nory, którą poznała, kiedy ta była mniej więcej w wieku Matildy, i po chwili wahania ją objęła.

– Cieszę się, że przyjechałaś – powiedziała. – Tak bardzo się cieszę, że mogłyśmy spędzić razem ten czas.

11

Później Nora zastanawiała się, czy rzeczywiście dostrzegła w oczach bratowej błysk zwątpienia, kiedy żegnała się z nią tamtego ranka, lecz zanim zdążyła odpowiedzieć, że ona również cieszy się, że może spędzić czas z rodziną w Halcyonie, Isabel ponagliła dzieci i wszyscy, także Matilda i Evie, niosące kosze piknikowe, i John, który dźwigał kosz z Theą, pomachali Norze, po czym minęli ogród i w promieniach słońca ruszyli w stronę rzeki i rosnącej na brzegu rozłożystej wierzby.

Co robili, kiedy dotarli nad rzekę? Czy pokłócili się o to, gdzie dokładnie powinni rozłożyć kraciasty koc? W przeciwieństwie do Isabel, która wciąż miała angielską karnację, białą jak papier, młodzi Turnerowie byli brązowi jak dojrzałe jagody krzaków porastających brzegi strumienia. Czy to oni zdecydowali, że usiądą na słońcu, żeby zdenerwować matkę? Czy spocony po wycieczce nad rzekę John uparł się, że najpierw popływa, a później coś zje? Czy nudności Matildy ustąpiły? Wszystko to pozostawało w sferze domysłów.

Wiadomo jednak, że termosy były puste, kanapki zniknęły, a po cieście zostały jedynie okruchy. Mieli bose stopy. Pływali. Kosz dla dziecka wisiał na dużej, grubej gałęzi drzewa. Ci, którzy jako pierwsi przybyli na miejsce, mówili, że choć lunch najwyraźniej zjedzono, pojemników na żywność nie spakowano. Nic nie wskazywało na to, by cokolwiek zakłóciło spokój uczestników pikniku. Nigdzie nie było śladów walki. Na pozór wydawało się, że w pewnym momencie, czy to dlatego, że ogarnęło ich zmęczenie, zawroty głowy, czy może dziwny niepokój, położyli się i podłożywszy pod głowy zwinięte ręczniki, zapadli w sen, z którego już nie mieli się obudzić.

Nad ich głowami latały ptaki. Na pobliskich skałach wygrzewały się jaszczurki. W wysokiej suchej trawie na wybiegu dla koni przemykały węże. Wszędzie wokół słychać było odgłosy australijskiego lata – od usypiającego cykania świerszczy, przez szelest liści, aż po śpiew ptaków w wierzchołkach wielkich eukaliptusów. Ptaki wiedziały, choć większość ludzi dopiero miała to zauważyć, że tego popołudnia atmosfera wokół Tambilli uległa zmianie. Daleko na niebie gromadziły się chmury, wiatr zmienił kierunek, nadciągała burza.

Nieopodal koca piknikowego przedsiębiorcze mrówki niestrudzenie budowały mrowisko. Gdy w pewnym momencie uświadomiły sobie, że w pobliżu czeka na nie istne bogactwo okruchów, wyprawiły się po nie. Były, a jednocześnie nie były częścią historii, która rozgrywała się tuż obok na kocu piknikowym, a ich chęć przetrwania nie była w oczach natury ani mniej, ani bardziej ważna od chęci przetrwania jakichkolwiek innych stworzeń.

W miarę jak słońce kontynuowało wędrówkę po modrym niebie, a cień rzucany przez wierzbę przesuwał się po ziemi, w miasteczku Tambilla dwaj miejscowi pastorzy – luterański i anglikański – udali się do zakrystii swoich kościołów, stojących na skos od siebie przy głównym skrzyżowaniu, by dokończyć pisanie kazań.

Nieco dalej Betty Diamond krzątała się w kuchni swojej herbaciarni, jedną ręką odganiając muchy, a drugą przygotowując kanapki: posmarowana margaryną kromka chleba, pasta jajeczna z curry, liść sałaty lodowej, na to wszystko druga kromka i voilà – taca z kanapkami, przykryta ściereczką z kraciastej kory, czekała na wieczorne spotkanie w kościele Świętego Jerzego. W kuchni, której jedyne okno wychodziło na zachód, popołudniami zawsze robiło się ciepło, lecz tego dnia powietrze było wyjątkowo parne. Betty nie wiedziała, czy to dlatego, że tak się uwijała, czy też rzeczywiście zanosiło się na burzę, o której przez cały dzień mówili klienci.

Po drugiej stronie ulicy Meg Summers zamknęła sklep z uczuciem satysfakcji, że zrealizowała zamówienia, a wszystkie rzeczy trafiły do odbiorców. Biszkopt, który upiekła na urodziny męża, w końcu wystygł, więc mogła udekorować go bitą śmietaną i truskawkami z ogrodu Maud McKendry. Percy je uwielbiał, a bardziej słoneczna niż zwykle wiosna sprawiła, że w tym roku były wyjątkowo słodkie.

W starym młynie leciwe panny Edwards nadal smacznie spały w swych jednoosobowych łóżkach, żeby w ten sposób przeczekać najgorętszą część dnia. Kiedy się obudzą i rozsuną zasłony, zobaczą, że trawnik przed młynem został przystrzyżony i po brzegach przycięty dokładnie tak, jak lubił ich ojciec, człowiek, który narzucał sobie i innym wysokie standardy.

Henrik Drumming zostawił żonę w pokoju dziennym, tam gdzie ją zastał, gdy przyszedł, i ruszył w drogę powrotną Greenhill Road. Zatrzymał się przy hotelu Tambilla. Nie był jednym ze stałych bywalców, ale miał ochotę pobyć wśród ludzi, dlatego usiadł przy barze i zamówił wodę sodową. W dni, kiedy odwiedzał Elizę, powroty do pustego domu były wyjątkowo trudne. (Czterdzieści pięć minut później nadal siedział przy barze, popijając wodę, gdy nad posterunkiem policji przy West Road rozbłysła flara, a pół godziny po tym do baru wpadł zdyszany młody nauczyciel, Boris Braun, żeby oznajmić, że organizują ekipę poszukiwawczą; wykrzykiwał coś o dziecku i o psach).

Nieco wcześniej, bo o szesnastej, kiedy Henrik pił pierwszą wodę, rozmyślając o żonie, o życiu, o jakim niegdyś oboje marzyli, i o tym, jak bardzo czuje się samotny, Maud McKendry, której ogród cały był teraz skąpany w słońcu, zerwała ostatnie kwiaty na wieczorne nabożeństwo i zrobiła z nich małe bukieciki, żeby przystroić nimi kościelne ławki. Cztery domy dalej młoda Kitty Landry zdążyła przymierzyć trzy różne sukienki, zanim zdecydowała się na tę, która jej zdaniem „nadawała się” do tego, by zaśpiewać w niej w kościelnym chórze. Podczas gdy Percy Summers prowadził swoją wierną klacz, Blaze, przez dziurę w siatce na skraju ziemi Turnerów, żeby zrobić krótki postój przy wodopoju, Kitty weszła na kuchenny taboret, żeby przejrzeć się w należącej do jej matki toaletce z lustrem, i ze szczotką do włosów w dłoni, udającą mikrofon, ćwiczyła nową pieśń, kołysząc przy tym biodrami jak Peggy Lee, gdy śpiewała Fever; widziała to w telewizorze u ciotki z Sydney, gdy odwiedzili ją w Wielkanoc.

W domu Turnerów, którego nagrzany żelazny dach trzeszczał z gorąca, Nora Turner-Bridges zastanawiała się, kiedy mogą wrócić Isabel i dzieci. Nie martwiła się jeszcze, lecz czuła się samotna. Czekała na to, aż zostanie sama w domu, bo była naprawdę zmęczona. Ale nie mogła zasnąć. Za oknem jej sypialni skrzeczał wściekle jakiś ptak, a gdy rozsunęła zasłony, ujrzała szkliste oko wielkiej żałobnicy rudosternej, która przysiadła na najwyższej gałęzi orzecha. Norze nie podobało się, jak ptak na nią patrzy, więc zaciągnęła zasłony, tak że pokój znowu pogrążył się w półmroku. Jej starania spełzły jednak na niczym.

Nieznośny upał docierał teraz do najmroczniejszych zakamarków. Grube kamienne ściany, które zatrzymywały lejący się z nieba żar, osiągnęły granice swoich możliwości, ale otwarcie okien byłoby szaleństwem. Nora postanowiła zrobić sobie coś zimnego do picia i położyć się choćby na kilka minut. To na pewno podziała – zgodnie z prawem Murphy’ego. Chwilę po tym, jak się położyła i zaczęła przysypiać, usłyszała, że idą, mówiąc jedno przez drugie, śmiejąc się i rozprawiając o wydarzeniach mijającego dnia.

CZĘŚĆ PIĄTA

ROZDZIAŁ SIEDEMNASTY

Sydney, 12 grudnia 2018

W środę Jess obudziła się o czwartej rano, myśląc o Norze, o lecie i o scenie nad rzeką. O dużych kamiennych domach, polach bladej trawy i eukaliptusach z wysokimi srebrzystymi pniami. Myślała też o truciźnie. Według koronera nad rzeką doszło do rozszerzonego samobójstwa, ale podobnie jak w przypadku tajemniczej sprawy mężczyzny z Somerton z 1948 roku, nie był w stanie powiedzieć, jakiej trucizny użyto. Zdaniem Jess w grę wchodziło kilka opcji: grzyby (bo przypuszczalnie o nie chodziło), które Evie zdobyła dla Matildy; trutka na szczury, którą John i Matthew odkryli w spiżarni (ten „cukier”, którym Isabel posłodziła herbatę); leki uspokajające, które Henrik Drumming dał Isabel na jej problemy ze snem.

Jess nie znała się na truciznach, podejrzewała jednak, że w przyrodzie istnieje wiele takich, których w 1959 roku nie sposób było wykryć. Miała też kilka podejrzeń co do tego, skąd Isabel o nich wiedziała. Jej ojciec był przyrodnikiem i przez większość dzieciństwa katalogowała rośliny; Miller cytował jej byłego nauczyciela, który twierdził, że Isabel świetnie radziła sobie z przedmiotami ścisłymi. No i jeszcze jej praca podczas wojny. Rozmowa z tajemniczą kobietą na jednym z londyńskich przyjęć w czasie, gdy Francja była okupowana, sugerowała, że Isabel dołączyła do ruchu oporu. Może to właśnie tam dowiedziała się o śmiertelnych truciznach – o tym, jak działają i jak je podać, żeby nie dało się ich wykryć.

Jess wpisała w wyszukiwarkę Uniwersytet w Sydney i znalazła pracującą na Wydziale Zdrowia Publicznego profesor, która chyba mogła jej pomóc. Napisała maila z wyjaśnieniem, że jest dziennikarką i potrzebuje informacji o truciznach, których można było użyć w roku 1959, bez ryzyka, że zostaną wykryte. Wiedziała, że nawet jeśli pozna prawdę, nie dowie się, co ostatnio tak bardzo absorbowało Norę, ale najzwyczajniej w świecie była ciekawa i już samo to stanowiło miłą odmianę od niepokoju i zdumienia, z którymi zmagała się od jakiegoś czasu. Goniąc za tropem, czuła się sobą.

Na zewnątrz wciąż jeszcze było ciemno, ale od czasu do czasu słyszała śpiew ptaków, a w powietrzu wyczuwało się obietnicę poranka. Jess zamierzała zamknąć pocztę i zejść do kuchni, żeby zrobić sobie herbatę, gdy w skrzynce pojawiła się nowa wiadomość. Nadawca, Nancy Davis, nie był jej znany, lecz temat maila – Pani prośba – wzbudził jej zainteresowanie.

Droga Pani!

Ben Schultz przesłał mi Pani wiadomość. Daniel Miller był moim stryjem i to ja zarządzam jego majątkiem. Chętnie odpowiem na wszystkie Pani pytania. Proszę pisać do mnie na ten adres, a jeśli chciałaby Pani porozmawiać, proszę wysłać mi wiadomość na poniższy numer telefonu.

Z pozdrowieniami,

Nancy

W stopce pod mailem widniała nazwa Davis Genealogy Research and Consulting LLC, a także numer telefonu Nancy i adres w Vermoncie. Jess sprawdziła godzinę i widząc, że we wschodnich Stanach jest popołudnie, otworzyła komunikator i napisała:

Witaj, Nancy. Dziękuję, że się ze mną skontaktowałaś! Byłoby cudownie, gdybyśmy mogły porozmawiać o Twoim stryju. Proszę, daj znać, kiedy Ci pasuje. Jess Turner-Bridges

Jeszcze raz przeczytała wiadomość i usunąwszy nazwisko (zbyt formalnie) oraz wykrzyknik (zbyt niepoważnie), kliknęła WYŚLIJ. Od razu poczuła znajomy ucisk w żołądku, jak zwykle, gdy na coś czekała.

Odpowiedź przyszła niemal natychmiast.

Może teraz?

Jess szybko odpisała:

Świetnie. Zadzwonię za pięć minut.

Zbiegła do ciemnej kuchni, wstawiła wodę i wrzuciła do filiżanki torebkę herbaty. Przez cały czas gorączkowo próbowała zebrać myśli. Wciąż chciała się dowiedzieć, co Daniel Miller robił w Australii Południowej, dlaczego postanowił napisać o Turnerach i skąd wziął materiały. Gdy przeczytała już jednak część jego książki, była również ciekawa, jak dobrze znał Norę i jak często ze sobą rozmawiali.

Jess wróciła do pokoju z filiżanką gorącej herbaty i usiadła po turecku na podłodze. Otworzyła notes, na górze czystej kartki zapisała datę i nagłówek: Wywiad – Nancy Davis i wszystko podkreśliła.

Nancy odebrała po drugim sygnale.

– Jess?

– Nancy, cudownie, że możemy porozmawiać. Dziękuję, że tak szybko się ze mną skontaktowałaś.

– Cała przyjemność po mojej stronie. – Głos miała ciepły i słychać w nim było południowy akcent. – Twoja wiadomość zaskoczyła mnie i ucieszyła. Moja rodzina jest niezwykle dumna z książki, którą napisał stryj. Pierwszy raz przeczytałam ją w wieku czternastu lat i czułam się tak, jakbym znała tych ludzi, twoją rodzinę. Byli ze mną przez całe moje życie, a mam już ponad sześćdziesiąt lat. W mailu do Bena Schultza pisałaś, że szukasz ogólnych informacji. Mam nadzieję, że będę mogła ci pomóc, chociaż pewnie znasz tę książkę i jej bohaterów tak dobrze jak ja.

– Właściwie… – Jess się zawahała. Przywykła zadawać pytania, a nie na nie odpowiadać. – Czytam ją dopiero po raz pierwszy. Właśnie skończyłam część pierwszą. – Na drugim końcu linii zapadła cisza. Jess wyczuła zaskoczenie Nancy i uznała, że powinna się wytłumaczyć. – Babcia nigdy nie opowiadała mi o Halcyonie i o tym, co stało się z rodziną jej brata. Chyba nie chciała obarczać mnie tym brzemieniem. Dlatego skontaktowałam się z Benem Schultzem… Mam tyle pytań związanych z książką, na które Nora nie może mi teraz odpowiedzieć. Jest w szpitalu.

– Tak mi przykro… Mam nadzieję, że to nic poważnego.

– Upadła, co w jej wieku bywa niebezpieczne. Na szczęście ma doskonałą opiekę. Czytała ponownie książkę twojego stryja i stąd się o niej dowiedziałam. Sama jestem dziennikarką i byłam ciekawa, jak to się stało, że Daniel Miller napisał tę książkę. W sieci nie znalazłam żadnych przydatnych informacji.

– Tak, wiem. Stryjek Dan był zawsze bardzo skromny, nie zgadzał się na reklamy, bo twierdził, że książka potrafi mówić sama za siebie. Ale ja chętnie pomogę. Jak już mówiłam, jesteśmy z niego bardzo dumni. Co chcesz wiedzieć?

– Przede wszystkim co właściwie robił w Australii. I dlaczego w ogóle zainteresował się tą historią?

Nancy milczała przez chwilę.

– Wiesz, zawsze czułam, że to z powodu śmierci mojego taty – odparła po chwili zastanowienia. – Nie znałam ojca… mama była w dziewiątym miesiącu ciąży, kiedy to się stało… a stryjek Dan bardzo przeżył jego śmierć. W tamten weekend mieli obaj wyskoczyć za miasto, ale Dan zrezygnował w ostatniej chwili. Potem stracił wiarę i omal nie stracił pracy. Pracował jako dziennikarz serwisów plotkarskich w Nowym Jorku, jednak po śmierci brata chciał… musiał pisać o czymś więcej. Jego redaktor co rusz wzywał go do siebie i ponaglał, powtarzając mu, żeby przestał szukać sensu życia. Przez to wszystko stryjek Dan był bardzo nieszczęśliwy i trochę się pogubił… ciągle imprezował do rana i takie tam. Dziadkowie martwili się o niego; bali się, że stracą drugiego syna.

– Jak umarł twój ojciec? – ostrożnie spytała Jess.

– Popełnił samobójstwo. Według mamy cierpiał na depresję, ale nie było sygnałów ostrzegawczych. Nie zostawił żadnego listu. Stryj Dan nie mógł się z tym pogodzić. Szukał odpowiedzi, próbował rozwikłać tę zagadkę, a z braku lepszych opcji zaczął winić siebie. Pewnego ranka, po ostrej libacji, odebrał telefon od swojego stryja Mike’a z Australii. Mike oznajmił, że słyszał, że sprawy nie wyglądają najlepiej, i zapytał, czy Dan nie chciałby go odwiedzić.

– Mike mieszkał w Tambilli?

– Niedaleko. On i jego partnerka, Nell, urocza kobieta, mieli mały domek na obrzeżach Hahndorfu i przyczepę kempingową, którą podróżowali. Powiedzieli Danowi, że może w niej mieszkać tak długo, jak zechce.

– Czyli znalazł się we właściwym miejscu, we właściwym czasie.

– Poniekąd. Kiedy już podjął decyzję, że opuści Nowy Jork, wszystko potoczyło się błyskawicznie. Rzucił pracę, wynajął komuś swoje mieszkanie i był już spakowany, gdy Clay Felker z „Esquire” zadzwonił do niego z propozycją. Słyszałaś o nim?

Jess słyszała o Clayu Felkerze. Był legendą wśród redaktorów, przyjaźnił się z Tomem Wolfe’em i mówiono, że to on odkrył Glorię Steinem.

– Dan powiedział, że może pisać felietony, doniesienia z Australii od reportera w terenie i takie tam, a Felker zaproponował mu kolumnę na dwa i pół tysiąca słów co dwa tygodnie. Dan zaczął podróż w Sydney i stamtąd ruszył na północ, aż do Top End, skąd udał się do Alice Springs. Pisał o wszystkim, co zwróciło jego uwagę: o wyluzowanych surferach z Bondi Beach, widowiskowych skałach wąwozu Katherine Gorge, przybierających pomarańczowe i czerwone barwy o zachodzie słońca, i o przypadkowych rzeczach, które spotkały go po drodze. W święta Bożego Narodzenia dotarł do Uluru i zadzwonił stamtąd do stryja, żeby złożyć mu życzenia. To wtedy Mike opowiedział mu, co wydarzyło się w Tambilli. Gdy Dan to usłyszał, błyskawicznie wsiadł do pociągu na południe.

Brzmiało to sensownie. Jess wyobrażała sobie, jak wydarzenia w Tambilli – cała rodzina znaleziona w Wigilię martwa na terenie starej posiadłości – mogły rozpalić dziennikarską ciekawość.

– Podróżowałaś kiedyś Ghanem? – spytała Nancy. – Tą linią kolejową między północnym a południowym wybrzeżem Australii.

Jess odparła, że nie. Dodała, że nie widziała też nigdy Uluru ani nie była w Parku Narodowym Uluru-Kata Tjuta, i poczuła ukłucie wstydu.

– Koniecznie musisz tam pojechać – powiedziała Nancy. – Zobaczyć stada zielono-żółtych papużek, które podrywają się do lotu z czerwonej skały. To prawdziwa magia.

– Czytałam o Isabel i o tym, że choć uważała Australię za piękny kraj, czuła się tutaj obco i tęskniła za domem… Czy twój stryj mówił to samo? Mam wrażenie, że coś w tym jest.

– Wiem, że pobyt w Australii miał na niego wielki wpływ – odparła Nancy po chwili zastanowienia. – Często mówił o Uluru. W Alice Springs poznał mężczyznę o imieniu Tony, którego rodzina mieszkała tam od pokoleń i który zgodził się być jego przewodnikiem. Zabrał Dana na skały i wyjaśnił mu, że to święte miejsce, coś jak kościół. Dan mówił, że zrobiło na nim wielkie wrażenie. Nie tylko Uluru, ale również to, jak bardzo Tony był związany z tym krajem. Wtedy po raz pierwszy uświadomił sobie, jak daleko jest od domu. Napisał, że zazdrości Tony’emu jego przekonania, że należy do tego miejsca.

Jess rozpoznawała to uczucie: pustkę, z której istnienia nie zdawała sobie sprawy. Przypomniała sobie dziwne napady nieokreślonej melancholii, których doświadczała, przyjeżdżając do Australii i wyjeżdżając stąd, spędzając noce na lotniskach, żyjąc między krajobrazami i między kulturami. Uważała się za obywatelkę świata, a podróżowanie za cel sam w sobie. A jeśli wcale tak nie było? Czy miłość do widoków i dźwięków londyńskiego życia nie była najmocniejsza, gdy myślała o nich z odległości, nawet niewielkiej, ale wydającej się nie do pokonania? Jak gdyby na poziomie komórkowym wiedziała, że tak naprawdę wcale tam nie należy.

Odsunęła od siebie te myśli. Nie miała czasu skupiać się na sobie. Nancy przyznała, że pisząc książkę, Daniel Miller sięgał do własnych przeżyć, a to dało Jess powód, by zakwestionować jego prawdomówność i autentyczność.

– Zastanawiałam się, co sprawiło, że twój stryj zdecydował się o tym napisać. I że z dziennikarza stał się autorem książki o… prawdziwej zbrodni?

Nancy się roześmiała.

– Nazywał to literaturą faktu. Wierzył, że narzędzia, z których korzystają powieściopisarze, powinny być również dostępne dla dziennikarzy.

– Zdarzało mu się beletryzować?

– Tak bym tego nie nazwała. Chciał uchwycić prawdę, opowiedzieć historię, ale nie dbał o to, czy będzie ona w stu procentach zgodna z tym, co wydarzyło się w konkretnym momencie. Nie mógł wiedzieć wszystkiego. To, że pani Turner zauważyła, że jej syn John tryska energią, kiedy się czymś ekscytuje, było dla niego ważniejsze niż to, czy ta myśl pojawiła się w jej głowie dokładnie wtedy, gdy pojawia się w głowie bohaterki książki, rozumiesz?

Jess zastanowiła się nad tym. Słowa Nancy współgrały z tym, co wiedziała o Nowym Dziennikarstwie. To, że książka Millera ukazała się na początku lat sześćdziesiątych dwudziestego wieku, tłumaczyło, w jaki sposób opowieść o ludziach z małego miasteczka w Australii Południowej dotarła na szczyt listy bestsellerów „New York Timesa”. Wypłynęła na fali literackiej mody.

– Czyli mógł pozwolić sobie na pewną swobodę? – drążyła.

– Tylko poetycką. Zależało mu na tym, żeby napisać prawdę o Turnerach i ich historii, i myślę, że mu się udało. Zgromadził mnóstwo materiałów, jego zeszyty są ich pełne, a każde twierdzenie jest poparte dowodem, czy to rozmową ze świadkiem, wpisem w dzienniku, czy listem. Zaskarbił sobie tak wielkie zaufanie ludzi, że mógł w istotny sposób pomóc policji.

– Naprawdę? – Jess na chwilę wyrzuciła z głowy wzmiankę o zeszytach i skupiła się na ostatniej uwadze Nancy. Przypomniała sobie słowa pani Robinson, że ktoś poinformował policję o stanie umysłu Isabel. Pani Robinson myślała, że informacja ta pochodziła od pastora, ale możliwe, że źródłem był Daniel Miller. – Czy twój stryj rozmawiał z pastorem?

– Tak, z wielebnym Lawsonem z miejscowego kościoła anglikańskiego.

– Czy to od niego dowiedział się o stanie psychicznym Isabel?

– Lawson był pastorem, więc ludzie zwierzali mu się ze swoich myśli i uczuć, a poza tym prowadził drobiazgowe zapiski.

– Zapiski?

– Tak. Wielebny uważał się za powieściopisarza, dlatego aż się palił, żeby porozmawiać z Danem, prawdziwym pisarzem.

– I twój stryj przekazał policji to, czego dowiedział się od pastora?

– Dan całkiem dobrze znał sierżanta, który prowadził śledztwo. Miał szczęście. Sierżant Duke ożenił się z Amerykanką. Jej rodzina pochodziła z Atlanty w Georgii, podobnie jak moi dziadkowie. Od prawie dwudziestu lat mieszkała z dala od domu, więc kiedy dowiedziała się, że do Hills przyjechał mężczyzna z jej rodzinnego miasta, zrobiła to, co zrobiłaby każda szanująca się kobieta z Południa: zaprosiła go na obiad. Mówiłaś, że przeczytałaś część pierwszą, tak? W części drugiej rozpoczyna się śledztwo. Niebawem poznasz wielebnego i sierżanta Duke’a.

Jess słuchała jej jednym uchem. Zastanawiała się, skąd zdobyć informacje o tym, czego dokładnie Daniel Miller dowiedział się od pastora, kiedy uświadomiła sobie, że jest niezawodny sposób, żeby odkryć, co usłyszał od każdego z rozmówców, w tym także od Nory.

– Wspomniałaś o zeszytach stryja – zwróciła się do Nancy. – Nadal je masz?

– Tak. Odziedziczyłam je po jego śmierci. – Nancy się roześmiała. – Powiedzmy, że Dan był świetnym dziennikarzem, lecz jego charakter pisma pozostawiał wiele do życzenia. Pracowałam jako pielęgniarka, a gdy w ubiegłym roku przeszłam na emeryturę, zajęłam się genealogią i przejrzałam jego zapiski. Po tym, jak pierwszy raz przeczytałam jego książkę, byłam zachwycona, wręcz miałam na jej punkcie obsesję, ale możesz mi wierzyć, że Tambilla i Halcyon stały mi się jeszcze bliższe, kiedy przeczytałam notatki Dana.

– Interesuje mnie, w jaki sposób pracował. Możesz powiedzieć, jak wyglądają te zapiski? Mają formę wywiadów? Szczegółowych opisów? Osobistych uwag?

– Wszystko naraz. Czasami opisywał całe sceny. Przypominają wersje robocze, które ostatecznie nie zostały okrojone. Zupełnie jakby miał dwie metody pracy: pierwsza, jak zapewne się domyślasz, polegała na tym, że umawiał się na rozmowy, na które przychodził z gotową listą pytań. Sądzę jednak, że najbardziej skuteczne były informacje, które pozyskiwał nieoficjalnie. Dan był humanistą. Lubił ludzi i interesował się nimi. Potrafił sprawić, że osoba, z którą rozmawiał, czuła, że on naprawdę jej słucha. Więcej: że ją rozumie. W swojej pracy najbardziej lubił coś, co nazywał „znajdowaniem historii”. Przyjeżdżał, nie nastawiając się na to, czego oczekuje albo co ma nadzieję usłyszeć, i po prostu nawiązywał rozmowę. A co do książki… Cóż, zamieszkał w starej przyczepie kempingowej, za domem swojego stryja, i poniekąd stał się miejscowym. Ludzie mu ufali, a on czuł do nich autentyczną sympatię. Do pana Drumminga, Becky Baker, Meg i Percy’ego Summersów. To właśnie Percy ich znalazł, biedaczysko. Percy w końcu się wyprowadził. Ale wcześniej stracił żonę. Bardzo to przeżył. Meg była jego miłością od dzieciństwa.

Jess już po raz kolejny zwróciła uwagę na to, że Nancy mówi, jakby osobiście znała ludzi, którzy w 1959 roku mieszkali w Tambilli. Jakby miała encyklopedyczną wiedzę o miasteczku i jego mieszkańcach. Ile dodatkowych informacji o Norze i Turnerach zawierały notatki Millera?

– Jeśli chodzi o Becky – ciągnęła Nancy spokojnym głosem gawędziarki – zawsze było mi jej szkoda. Nie wiem, co naprawdę stało się z netsuke, ale nie można jej winić, że poczuła się zraniona, kiedy Isabel na nią nakrzyczała. Mogę sobie tylko wyobrazić, czym była dla niej utrata rodziny Turnerów. Uwielbiała Isabel i kochała małą Theę jak własne dziecko. W rozmowie z Danem zalewała się łzami. Zanosiła się straszliwym, głośnym szlochem. Trudno było tego słuchać.

Z początku Jess była zaskoczona, lecz potem dotarło to do niej.

– One są nagrane? – spytała. – Te rozmowy?

– Nie te z tysiąc dziewięćset pięćdziesiątego dziewiątego. Wtedy stryj nie miał jeszcze dyktafonu. Ale dwadzieścia lat później wrócił do Tambilli i ponownie rozmawiał z niektórymi mieszkańcami.

– Po tym, jak odnaleziono szczątki Thei – szepnęła Jess.

– Tak. Nie wiem, które masz wydanie książki, ale wszystkie wznowienia po tysiąc dziewięćset osiemdziesiątym roku zawierają dodatkowy rozdział. Danowi zależało, żeby uzupełnić ją o finał historii Thei.

– Musiał czuć wielką satysfakcję, mogąc zakończyć ten wątek.

– Mogłoby się tak zdawać – odparła Nancy w zamyśleniu. – Ale z tego, co pamiętam, przyjechał z Australii dziwnie niespokojny. Napisał ten dodatkowy rozdział, ale nie promował książki i nie chciał o niej rozmawiać, nawet z rodziną. Myślę, że cała ta historia odżyła w jego pamięci. Przypomniało mu to, że nie zdołał znaleźć wyjaśnienia. A żaden śledczy nie lubi, gdy zagadki pozostają nierozwiązane.

Jess mogła tylko przyznać jej rację.

– Ale cieszył się, że tam wrócił – dodała Nancy. – Nigdy ich nie zapomniał. Wytworzyła się między nimi więź. Musisz pamiętać, że kiedy ich poznał, sam zmagał się z osobistą tragedią. Podobnie jak oni czuł smutek i wyrzuty sumienia. Był przekonany, że gdyby postąpił inaczej, mój ojciec nie odebrałby sobie życia. Utrata kogoś tak bliskiego jest straszna… to jak utracić część siebie.

Jess pomyślała o babci. Pani Robinson mówiła, że Nora kochała Isabel jak siostrę i wyrzucała sobie, że nie zdołała jej ocalić. Jess uświadomiła sobie, że Nora i Daniel Miller musieli mieć ze sobą wiele wspólnego. Czy to tłumaczyło poufały, niemal czuły sposób, w jaki o niej pisał? Scena na końcu części pierwszej, gdzie Nora jest sama w domu i czeka na powrót rodziny, była niezwykle przejmująca. Zupełnie jakby Nora byłą ludzką twarzą niewyobrażalnej straty. Jedyną ocalałą.

– Twój stryj rozmawiał z moją babcią.

– Była jednym z jego najważniejszych źródeł informacji – zaznaczyła Nancy. – Bo choć Isabel, powszechnie lubiana, należała do tej społeczności, tylko Nora tak naprawdę znała rodzinę Turnerów i tylko ona mogła opowiedzieć, jaka naprawdę była Isabel.

– Co powiedziała?

– Z początku nie chciała pogodzić się z myślą, że bratowa mogła zrobić coś takiego. Była przekonana, że coś by zauważyła, i prosiła Dana, by pomógł jej udowodnić, że Isabel jest niewinna. Ale z czasem, gdy wykluczano kolejne możliwości, nawet ona musiała stawić czoło faktom. Nie potępiła jednak Isabel. Pomagała Danowi odkryć, co naprawdę nią kierowało. Nora była lojalną, kochającą przyjaciółką.

Jess przypomniała sobie, jak Nora zawsze stawała w obronie córki, kiedy wnuczka skarżyła się na matkę. Nawet kiedy w końcu opowiedziała Jess o tamtym incydencie z dzieciństwa, broniła Polly. „Ona nie chciała… Nie wiedziała, co robi… Coś ją opętało…” Nancy miała rację: Nora była uosobieniem lojalności.

A teraz Jess chciała się jej odwdzięczyć.

– Bardzo by mi pomogło, gdybym zobaczyła te dzienniki – powiedziała. – Myślisz, że to możliwe?

– Nie mogę ci ich wysłać – odparła Nancy przepraszająco. – Ale mogę zeskanować niektóre strony i wysłać ci je mailem. Za chwilę mam spotkanie z klientem, ale zajmę się tym po południu. Co szczególnie cię interesuje?

Jess zastanawiała się przez chwilę. Najważniejsze fakty zostały na pewno opisane w książce, więc nie było sensu prosić o notatki na ich temat – tylko po to, żeby mogła zaspokoić wrodzoną ciekawość. Prawdę mówiąc, historia Isabel i posiadłości, jakkolwiek fascynująca, nie była zbyt istotna dla sprawy. Musiała się skupić na Norze, dowiedzieć się, czy w zapiskach Daniela Millera jest coś, co tłumaczyłoby jej niepokój i to, dlaczego próbowała wejść na strych i dlaczego nagle zaczęła się martwić, że ojciec Polly zjawi się po latach i będzie chciał ją odebrać.

– Myślisz, że mogłabyś przesłać mi rozmowy z Norą?

– Oczywiście.

– I może… – Gdzieś w tle rozbrzmiał dzwonek do drzwi.

– Do licha – rzuciła Nancy. – To mój klient. Muszę kończyć. Prześlę ci skany najszybciej, jak zdołam. A jeśli coś jeszcze przyjdzie ci do głowy, daj znać.

Jess przez kilka godzin pracowała sfrustrowana nad artykułem do magazynu podróżniczego. Kiepsko jej szło i im dłużej patrzyła na to, co napisała, tym mniej jej się to podobało. Nie mogła się skupić. Myślami była nie w dwudziestym pierwszym wieku w Sydney, lecz w dwudziestym w posiadłości Halcyon, z Norą, która w upalne wigilijne popołudnie czekała w pustym domu na powrót rodziny, i w miasteczku Tambilla, którego mieszkańcy już wkrótce mieli dowiedzieć się o tragedii, do jakiej doszło nad rzeką w posiadłości Turnerów.

Wciąż dźwięczały jej w uszach słowa Nancy o Ghanie i Uluru, przez co czuła się jak oszustka. Jak mogła pisać o tym miejscu, jak gdyby było jej domem? Wróciła tu po dwudziestu latach. Nigdy nie widziała stada dzikich papug zrywających się do lotu. Na czym polegała różnica między „byciem” skądś a „pochodzeniem” skądś?

Zaintrygowało ją stwierdzenie Nancy, że jej stryj „mógł w istotny sposób pomóc policji”. Czy dlatego, że – jak przypuszczała Jess – przekazał im to, czego dowiedział się od wielebnego Lawsona?

Kiedy przyłapała się na tym, że kolejny raz sprawdza pocztę (nadal nie było nowych wiadomości), musiała przyznać przed samą sobą, że jej artykuł utknął w martwym punkcie. W końcu poddała się i sięgnęła po egzemplarz Jakby spali. Nancy obiecała, że już na początku części drugiej pozna wielebnego…

Jakby spali

DANIEL MILLER

CZĘŚĆ DRUGA

12

Minęła siedemnasta, gdy wielebny Ned Lawson w końcu odłożył pióro. Przez ostatni tydzień pracował nad wigilijnym kazaniem i godzinami siedział w zakrystii kościoła anglikańskiego Świętego Jerzego. Wskazówka zegara nad drzwiami przeskoczyła o kolejną minutę. Za pół godziny kościół wypełni się podekscytowanymi dziećmi w najlepszych odświętnych strojach.

W tym roku postanowił wykorzystać fragment Ewangelii według Świętego Jana i poruszyć temat cnót i łaski oraz starań, by stać się uosobieniem jednego i drugiego. Mieszkali w spokojnej mieścinie, choć ostatnio pojawił się w niej element dysharmonii. Wielebny Lawson nie był pewien, czy to znak czasów, w których wszystko zdawało się przyspieszać, a ludzie stawali się drażliwi, czy też może działały tu jakieś inne siły. Lecz jeśli wierzyć rozmowom z wiernymi, wielu z radością wysłuchałoby słów pocieszenia. Wielebny Lawson był przekonany, że jeśli znajdzie odpowiednie słowa, przywróci równowagę w Tambilli.

Umiejętność znajdowania odpowiednich słów była czymś, z czego mógłby być dumny, gdyby duma nie była grzechem, którego za wszelką cenę starał się unikać. Lubił przemawiać do ludzi, lecz to tutaj, przy biurku, czuł się najbliżej swego celu. Pan ofiarował mu dar posługiwania się słowem i obowiązkiem wielebnego było dobrze go wykorzystać. Pasja do słowa pisanego poprzedziła jego powołanie do kapłaństwa. Nikt o tym nie wiedział, lecz w jego szafce leżały w pudełkach starannie złożone opowiadania, które napisał, listy otrzymane od redakcji licznych magazynów, a także szkic powieści, nad którą pracował – tandetnego kryminału w stylu Raymonda Chandlera. Czasami wieczorem wielebny Lawson wyjmował rękopis i podczas gdy żona zajmowała się dziećmi, wymykał się z domu i spieszył przez parking do pustej zakrystii.

Dwudziestego czwartego grudnia około godziny siedemnastej skupiał się jednak wyłącznie na doskonaleniu wieczornego kazania. Właśnie zaczął czytać je po raz kolejny, kiedy ktoś zapukał do drzwi.

– Proszę! – zawołał.

Weszła May Landry. Wysokie kości policzkowe miała zaróżowione, a jej ramiona unosiły się i opadały, jakby biegła przez całą drogę z domu przy Thiele Street.

– Dzień dobry, May.

– Och, wielebny – jęknęła, wciąż próbując złapać oddech. – Coś się stało.

Popatrzył na nią znad okularów.

– W domu Wentwortha. Coś złego. Obiecałam, że zabiorę Evie Turner, bo miała razem z Kitty jechać na próbę chóru, ale kiedy tam dotarłam, niemal nie mogłam się przebić przez te wszystkie samochody.

– Samochody?

– Radiowozy policyjne, karetki pogotowia… Jestem pewna, że wydarzyło się coś bardzo, bardzo złego.

Wielebny Lawson był już na nogach. Włożył marynarkę i chwilę później, poprosiwszy May, żeby powitała pierwszych wiernych, w pośpiechu wycofywał swój samochód z przykościelnego parkingu.

Jadąc główną ulicą, zauważył, że sklepy są zamknięte, a miasteczko było upiornie ciche i wyludnione. Skręcił w Willner Road i zaparkował morrisa minora na skraju drogi, nieopodal bramy wjazdowej do domu Wentwortha.

Pani Landry nie przesadzała. Wielebny Lawson naliczył cztery karetki pogotowia, dwa radiowozy i kilka nieoznakowanych samochodów. Poczuł ucisk w żołądku. May miała rację: wydarzyło się tu coś bardzo, bardzo złego.

Zauważył młodego policjanta idącego brzegiem rzeki i uznał, że cokolwiek miałby znaleźć, znajdzie właśnie tam. Wysiadł z samochodu i poczuł w gęstym powietrzu wilgoć. Nadciągała zmiana pogody. Przygotowując się na najgorsze, wielebny przeciął drogę, otworzył bramę i ruszył przez pola na północ, gdzie niebo już zasnuwało się chmurami.

Jak zeznał później policjantom, którzy w poniedziałek odwiedzili go w zakrystii, to właśnie w tamtej chwili miał przeczucie, co zastanie na miejscu.

– Nie mówię o szczegółach – dodał pospiesznie. – Nie wyobrażałem sobie, co zobaczę za wzgórzem. Ale kiedy tam szedłem, przypomniałem sobie pewną niedawną rozmowę.

– Z panią Turner?

– Drzwi do kościoła są otwarte, a moi parafianie często przychodzą po radę, bo wiedzą, że nie będę ich oceniał i zawsze jestem gotów ich wysłuchać. Pani Turner przyszła do mnie kilka tygodni temu i kiedy w ubiegły czwartek zmierzałem na wzgórze, przeraziłem się, bo przypomniałem sobie tamtą rozmowę.

– O czym pani Turner rozmawiała z wielebnym?

Lawson wzdrygnął się na to pytanie.

– Ludzie mówią mi różne rzeczy w tajemnicy. W normalnych okolicznościach nie pisnąłbym ani słówka…

– Myślę, że wszyscy jesteśmy zgodni, że nie są to normalne okoliczności.

Na wspomnienie tego, co zobaczył pod wierzbą, Lawson pokiwał głową.

– Była zmęczona i spięta. Kilka tygodni wcześniej urodziła dziecko i przyznała, że źle sypia. Mówiła ogólnikowo, widziałem jednak, że coś ją dręczy. W końcu zapytała, co by się stało, gdyby kobieta zrobiła coś, przez co jej dzieci zostałyby same. Gdyby zrobiła to, co jej zdaniem byłoby najlepsze dla wszystkich? Czy nadal uważano by ją za dobrą matkę, nawet gdyby to znaczyło, że musiałaby je zostawić? Kiedy zapytałem, czy ma na myśli krótką rozłąkę, wydała dziwny odgłos. Coś jakby śmiech, ale taki gardłowy, od którego ciarki przebiegły mi po plecach.

– Odpowiedziała?

– Tak. Powiedziała: „Nie, nie chodzi o krótką rozłąkę”. Myślała o czymś trwalszym.

– Czy zdradziła wielebnemu, co planuje?

Lawson pokręcił głową i odparł, że przykro mu, ale nic więcej nie wie, na co policjant, który zadawał pytania, westchnął ciężko.

– Jest pastor pewny? Może jest coś jeszcze, co mogłoby pomóc w śledztwie.

Ale wielebny był pewny.

Dopiero potem, gdy leżał w łóżku obok śpiącej żony albo gdy siedział sam w zakrystii, obcując w milczeniu z Panem Bogiem, łapał się na tym, że analizuje radę, której tamtego ranka udzielił pani Turner.

Wiedząc, że pochodzi z Anglii i że jej mąż ostatnimi czasy coraz częściej wyjeżdża, założył, że czuje się samotna i myśli o tym, by wrócić do domu, do swojego kraju, i może nawet zostać tam na dłużej.

– Kobieta powinna być ze swoimi dziećmi, pani Turner – powiedział pocieszającym głosem. – Nie powinna ich zostawiać. Dokądkolwiek zamierza się udać i bez względu na to, jak trudne może się to wydawać do zrealizowania, powinna znaleźć sposób, by zabrać je ze sobą.

Gdy tamtego wieczoru wielebny Lawson wrócił do kościoła, odkrył, że pani Landry wzięła sobie do serca jego słowa. Policzki wciąż miała zarumienione, ale zdołała ochłonąć i stała przy otwartych drzwiach kościoła, czekając na wiernych, by powiedzieć im, że pastor został wezwany w pilnej sprawie, przez co nabożeństwo rozpocznie się później, niż było to zaplanowane.

Jednym okiem zerkała na córkę i kilka innych dziewczynek, które przyszły na próbę chóru, i zastanawiała się właśnie, czy zabronić im wspinać się na kamienny murek, kiedy z oddali usłyszała głos:

– Witaj, May! Przybyła kawaleria!

Podniosła wzrok i ujrzała Maud McKendry idącą po brukowanej ścieżce, z naręczem bukiecików, którymi zamierzała przystroić ławki.

– Och, Maud – jęknęła May i załamała dłonie w koronkowych rękawiczkach. – Miałam nadzieję, że cię zobaczę.

– Skąd ten rumieniec? I gdzie jest wielebny Lawson? Na Boga, co się stało?

– Problem w tym, że sama do końca nie wiem.

– No to powiedz mi, co wiesz. Szybko, zanim zejdą się inni.

W surowym zachowaniu Maud McKendry było coś matczynego, co skłaniało człowieka do posłuszeństwa, dlatego też pani Landry opowiedziała o tym, co widziała, jadąc do kościoła – o karetkach, policji i o tym, że nigdzie nie było Evie Turner. Pani McKendry słuchała jej z beznamiętnym wyrazem twarzy. Dopiero gdy opowieść dobiegła końca, pokiwała głową, obróciła się na pięcie i ruszyła spokojnym, choć zdecydowanym krokiem na tyły kościoła.

Tylko nieliczni nie czuliby się skrępowani, wchodząc bez zaproszenia do zakrystii wielebnego Lawsona, pani McKendry nie zamierzała jednak tracić czasu. Odłożyła kwiaty, podniosła słuchawkę telefonu i wykręciła numer centrali.

– Marian? – spytała, gdy połączenie zostało odebrane. – Marian, tu Maud McKendry. Możesz połączyć mnie z posterunkiem policji?

Posterunek policji w Tambilli składa się z kilku pomieszczeń w niewielkim kamiennym budynku na rogu West Road. Niskie schodki prowadzą na małą werandę i do drzwi wejściowych, nad którymi wisi tabliczka z prostym napisem: POLICJA. To skromna siedziba stróżów prawa, odzwierciedlająca skłonność mieszkańców miasteczka do powściągliwości i umiarkowania.

Panna Lucy Finkleton miała skończyć pracę godzinę temu, lecz została, kiedy do akcji wkroczyli nowy sierżant Liam Kelly i policjant Doyle oraz Jerosch. Musiała załatwić mnóstwo spraw – telefony do policji w Adelaide, instrukcje dla załóg karetek pogotowia – ale kiedy już uporała się z nimi, nie bardzo wiedziała, co ze sobą zrobić. Krążyła po posterunku, wyglądała przez okna i odczuwała coraz większy niepokój, czekając, aż ktoś powie jej w końcu, co się wydarzyło. Nie powinna korzystać z telefonu, żeby nie blokować linii, ale trawiło ją pragnienie, żeby przekazać komuś, czego się dowiedziała.

Kiedy dziesięć po szóstej zadzwonił telefon, podbiegła do biurka i odebrała po drugim sygnale.

– Maud! – wykrzyknęła, gdy usłyszała, kto dzwoni. Chwilę później słowa popłynęły z jej ust wartkim potokiem. – Zdarzył się wypadek. Wszyscy opuścili posterunek w takim pośpiechu. Nie miałam pojęcia, co się dzieje, ale zadzwoniłam do pani Hughes.

– Do pani Hughes? – spytała Maud.

Esther Hughes należała do tych nielicznych mieszkańców, którzy nie urodzili się ani nie wychowali w Tambilli. Urodzona w Sydney, wyjechała na zachód, żeby pracować jako guwernantka w gospodarstwie zajmującym się hodowlą owiec, gdzie poznała poważnego młodego prawnika z Adelaide. Po ślubie wyjechała z nim na południe. Znana z dyskrecji, rzadko mieszała się w sprawy miasteczka, dlatego wzmianka o niej była tak wielkim zaskoczeniem.

– Co, na Boga, pani Hughes ma z tym wspólnego?

– To jej mąż zadzwonił na policję. Znalazł ich jako jeden z pierwszych.

– Ich?

– Turnerów. Panią Turner i dzieci. Właśnie to próbuję ci powiedzieć. Och, Maud, to straszne. Oni wszyscy nie żyją.

Pani Landry, która opuściła stanowisko przy wejściu do kościoła, stała teraz w drzwiach zakrystii, nie mając odwagi przestąpić progu. Patrzyła, jak Maud ostrożnie odkłada słuchawkę na widełki, a gdy już nie mogła dłużej znieść napięcia, zapytała:

– No i?

Maud McKendry wbiła wzrok w biurko, jakby próbowała zrozumieć cokolwiek z tego, co właśnie usłyszała. Rzadko odbierało jej mowę, lecz to była właśnie jedna z takich chwil.

– Maud! Proszę.

Pani McKendry wzięła się w garść. Rozumiała, że ma obowiązek przekazać to, czego się dowiedziała.

Słuchając jej, pani Landry zakryła usta dłonią i stała tak jeszcze długo po tym, jak opowieść Maud McKendry dobiegła końca.

Obie kobiety stały nieruchomo, niczym figurki w szopce bożonarodzeniowej przed kościołem. Zza oszklonych drzwi dobiegały dźwięki pieśni O Come, All Ye Faithful. To chór ćwiczył przed nabożeństwem i chwytające za serce niewinne głosy mieszały się z grozą wiadomości.

Wydawało się, że nic gorszego nie może się już wydarzyć. Lecz gdy wskazówka zegara przeskoczyła o kolejną minutę, pani Landry jęknęła:

– Dobry Boże, Maud. Szwagierka pani Turner. Wpadłam na nią w tygodniu. Miała tu zostać do porodu.

Przytłoczona wydarzeniami dnia Maud McKendry opadła na fotel wielebnego.

– Biedna kobieta – powiedziała. – Usłyszeć coś takiego. I to w jej stanie.

Była osiemnasta trzydzieści i na ziemię spadły pierwsze krople deszczu, kiedy sierżant Kelly i policjant stażysta Jerosch zapukali do drzwi domu Turnerów.

Wewnątrz Nora obudziła się z dziwnego, absurdalnego snu. Słońce zniknęło, lecz upał nie zelżał ani trochę. W zapadającym zmierzchu potrzebowała chwili, żeby przypomnieć sobie, gdzie jest, i uświadomić, co ją właściwie obudziło. Gdy po chwili rozległo się kolejne pukanie, wstała z łóżka.

Idąc ciemnym korytarzem, a potem ostrożnie w dół po schodach, zastanawiała się, dlaczego Isabel i dzieci jeszcze nie ma. Dom był pogrążony w bezruchu. Drzwi do pokoi były uchylone, przedmioty znajdowały się dokładnie tam, gdzie pozostawiono je rano, lampy i żarówki były zimne i martwe. Spojrzała w duże okno na półpiętrze i stwierdziła, że prognozy pogody mówiły prawdę. Niebieskoszare niebo wydawało się spuchnięte od deszczu, a faliste wzgórza i eukaliptusy o srebrzystych pniach niknęły w mroku.

Za szybką w drzwiach Nora zobaczyła stojące na werandzie dwie cieniste sylwetki. Od razu wiedziała, że nie jest to Isabel ani żadne z dzieci – jej bratanice i bratanek z pewnością zachowywaliby się głośniej – zakładała jednak, że to sąsiadki z koszem warzyw z własnych ogródków, ze świeżo upieczonym ciastem albo świątecznym prezentem. A może dostawa z miasteczka, coś, co Isabel zamówiła na kolację i o czym zapomniała jej powiedzieć.

Stojąc na besarabskim dywaniku u podnóża schodów, Nora nie odczuwała niepokoju – była jedynie zmęczona upalnym dniem i zaawansowaną ciążą. I kiedy szła w stronę drzwi, myślała wyłącznie o swoim dziecku. Podczas śniadania ułożyło się tak, że stópką szturchało ją w żebro, i za nic nie chciało się obrócić.

– Mogłabyś znaleźć sobie wygodniejszą pozycję, maleńka – szepnęła Nora, delikatnie szturchając palcem obrzmiały brzuch. – Jeszcze się nie urodziłaś, a już naginasz mnie do swojej woli.

Jak gdyby w odpowiedzi dziecko kopnęło, a Nora uśmiechnęła się pod nosem i otworzyła drzwi, żeby wpuścić gości. Jak wspominała później, jej niewinna rozmowa z córeczką była ostatnią szczęśliwą chwilą przed lawiną nieszczęść.

ROZDZIAŁ OSIEMNASTY

Sydney, 12 grudnia 2018

Jess siedziała z książką otwartą na kolanach, wyobrażając sobie młodą Norę, jak przemawia do Polly chwilę przed tym, gdy usłyszała tragiczne wieści.

Końcowa scena uświadomiła jej, jak wielką traumę przeżyła babcia i ogrom tragedii, która doprowadziła do przedwczesnych narodzin upragnionego dziecka. Nic dziwnego, że o tym myślała: wspomnienia tamtego dnia pewnie nigdy jej nie opuściły. Ostatnie akapity świadczyły również o tym, jak bardzo Daniel Miller zbliżył się do swoich postaci. To była cała Nora: nawet te słowa skierowane do nienarodzonego dziecka brzmiały znajomo, jak coś, co rzeczywiście mogłoby wyjść z ust Nory, jej Nory.

Na uwagę zasługiwało również to, w jaki sposób Miller wprowadził do śledztwa wielebnego Lawsona. Pastor powiedział policjantom, że gdy pani Turner przyszła z nim porozmawiać, była w kiepskim stanie – zmęczona, niewyspana, przybita. A do tego mówiła o „zrobieniu czegoś”, co pozbawi dzieci matki. Jednak według Millera Lawson początkowo zataił te informacje.

W książce napisał, że wielebny powiedział Isabel, że powinna uwzględnić w swoich planach dzieci. Jess wątpiła, by policja uznała tę informację za przełomową; możliwe, że w 1959 roku, kiedy gromadzenie dowodów wciąż jeszcze było względnie ograniczone, śledczy w znacznej mierze polegali na zeznaniach ludzi, zwłaszcza kogoś tak godnego zaufania jak sługa Boży w małym miasteczku. Ale tutaj chodziło o zabójstwo. Można by się spodziewać, że aby uznać kobietę za winną zbrodni, potrzeba mnóstwa dowodów.

Musiało być coś jeszcze, coś, co Miller pominął w książce, ale o czym powiedział policji – sierżantowi Duke’owi, którego dobrze znał, jak twierdziła Nancy. Może Miller zdołał przekonać wielebnego, żeby złożył zeznania. Według tego, co Jess przeczytała w internecie, koroner nie ujawnił kluczowych dowodów; nietrudno się domyślić, że zrobił to na prośbę duchownego, który nie chciał być postrzegany jako ten, który wyjawia sekrety parafian.

Jess pomyślała o notatkach. Nancy rozłączyła się, zanim ona zdążyła ją poprosić, żeby przesłała jej kopie rozmów Millera z wielebnym Lawsonem. Zastanawiała się, czy nie zadzwonić do niej teraz, ale aplikacja zegara światowego w telefonie wskazywała, że w Vermoncie jest już po godzinach pracy, więc napisała tylko krótką wiadomość.

Witaj, Nancy. Czy miałabyś coś przeciwko temu, gdybym rzuciła okiem na rozmowy z wielebnym? Bardzo Ci dziękuję, naprawdę doceniam Twoją pomoc.

Gdy wysyłała wiadomość, na ekranie pojawiło się przypomnienie o telefonie do Polly. Jess westchnęła. Postanowiła, że w rozmowie z matką ograniczy się do niezbędnego minimum: przeprosi, że nie zadzwoniła wcześniej, powie jej, co u Nory, i zaproponuje, żeby wpadła z wizytą, kiedy Nora wyjdzie ze szpitala.

Na ekranie blokady telefonu pojawiło się nowe powiadomienie. Mail od Nancy. Jess otworzyła go, widząc, że jest z załącznikiem. Przeczytała wiadomość.

Droga Jess!

Zgodnie z obietnicą, przesyłam skany z „Zapisków z Tambilli”. Jak wspomniałam, mój stryj często rozmawiał z Norą i – niezależnie od projektu, nad którym pracował – zostali przyjaciółmi. Oboje stracili bliskie im osoby, więc wspierali się nawzajem.

Sądząc po jego zapiskach, przypuszczam, że spotykał się z nią często i zwykle nie miał wtedy przy sobie notatnika. Wiem, że w takich przypadkach zazwyczaj po powrocie do domu zapisywał wspomnienia z rozmów w formie scenek, zawierając w nich własne obserwacje i wrażenia.

Nie wiem, czy chciał włączyć je do książki, czy też był to jedynie sposób syntetyzowania informacji i budowania narracji (nawet jeśli robił to tylko w myślach). Jakkolwiek było, mam nadzieję, że te notatki Ci pomogą.

Czekam na kolejną rozmowę. I życzę Twojej babci szybkiego powrotu do zdrowia,

Nancy

PS Właśnie zobaczyłam Twoją wiadomość o wielebnym. Jeszcze się upewnię, ale z tego, co pamiętam, Dan mówił, że ich rozmowy nie były rejestrowane ze względu na tajemnicę spowiedzi.

Jess otworzyła załącznik i znalazła trzydzieści trzy zeskanowane strony papieru w linię, zapisane maczkiem. Uznała, że będzie jej zbyt trudno czytać na ekranie, więc je wydrukowała.

Pogoda była piękna i Jess poczuła dziwną ekscytację, jak ktoś, kto stoi na skraju ważnego odkrycia. Postanowiła usiąść w ogrodzie i z kartkami pod pachą i długopisem w kieszeni wyszła na słońce. Żwir na placu do zawracania chrzęścił pod jej stopami.

Dotarła na skraj ogrodu tropikalnego, kiedy w domu rozdzwonił się telefon. Zastanawiała się, czy nie pobiec z powrotem, ostatecznie stwierdziła jednak, że da sobie spokój. Jeśli to jedna z przyjaciółek Nory, zostawi wiadomość albo zadzwoni jeszcze raz.

Kilka minut później telefon znów zaczął dzwonić, ale Jess, która doszła już do ławki z widokiem na przystań, nawet go nie usłyszała. W powietrzu roznosił się zapach jaśminu gwiazdkowego i rozbrzmiewało pokrzykiwanie sroki. Przeszedł ją dreszcz. Było to dziwne uczucie – w dzieciństwie mówiono jej, że to mrówki przebiegły po plecach. Teraz instynkt podpowiadał, że wydarzyło się coś ważnego.

Albo wkrótce się wydarzy. Nie zastanawiając się dłużej, zaczęła czytać notatki Millera, nieświadoma, że w głębi ukochanego domu Nory znów dzwoni telefon.

CZĘŚĆ SZÓSTA

ROZDZIAŁ DZIEWIĘTNASTY

Brisbane, Queensland, 12 grudnia 2018

Polly była w kuchni, kiedy w środę rano zadzwonił telefon. Stała, trzymając w dłoni ulubiony słomkowy kapelusz, i rozważała, czy stawić czoło lejącemu się z nieba żarowi i pójść do sklepu po rybę na lunch, czy też zrezygnować z tego i zaczekać do popołudnia, kiedy upał zelżeje i będzie mogła wyjść do ogrodu po składniki na sałatkę.

Dźwięk wiszącego na ścianie telefonu ją zaskoczył. Przyłożyła dłoń do piersi i poczuła, że oddech więźnie jej w gardle. Ale czy na pewno tak było? Być może dopiero później, kiedy wspominała tamten dzień, wydawało jej się, że już wtedy coś przeczuwała. Ponieważ wiadomość, którą jej przekazano, była druzgocząca. Nora nie żyła. Zmarła pół godziny wcześniej, lekarzom nie udało się jej uratować.

Stojąc przy wysokich oknach z widokiem na pełną zieleni stromą dolinę Paddington, Polly mówiła coś, słuchała i odpowiadała, dziękowała osobie na drugim końcu linii za wszystko, co zrobiła. Jak we śnie odwiesiła słuchawkę i pozwoliła, by powietrze w pokoju ją otuliło.

Nie miała matki. Nora odeszła.

– To nic – powiedziała szeptem. – Wszystko się ułoży.

Cała struktura dnia się rozpadła. Zapomniawszy o składnikach na lunch, Polly przez ponad godzinę snuła się po mieszkaniu. Przechodziła z pokoju do pokoju, siadała to tu, to tam, poprawiała poduszki i doniczki, robiła sobie herbatę i zostawiała ją na kuchennym stole.

Wszystko wydarzyło się tak szybko; dopiero wczoraj dowiedziała się, że Nora jest w szpitalu. Janey dała jej znać. Rozsądna Janey Robinson, na której zawsze można było polegać, gosposia Nory. Głos miała tak spokojny i rzeczowy, że zanim Polly uświadomiła sobie, jakie to niezwykłe, że w ogóle do niej dzwoni, Janey zdążyła przekazać jej dwie informacje, z których każda wystarczyła, żeby wywrócić jej życie do góry nogami: Nora była w szpitalu, a Jess przyleciała z Londynu. Później dodała coś, co jeszcze bardziej wstrząsnęło Polly: „Jess zaczęła zadawać pytania o Halcyon”.

To właśnie o tym myślała teraz Polly. Stała w drzwiach pokoju skromnego domku dla pracowników i patrzyła na pojedyncze łóżko, które pościeliła, kiedy dowiedziała się, że Jess jest w Australii. Głupie i sentymentalne. Kiedy Jess była w Australii, nigdy nie przyjeżdżała na północ, do Brisbane. Zatrzymywała się w Sydney. Prawdę mówiąc, Polly czuła się zakłopotana, gdy Jess była u niej ostatnim razem. Nie dlatego, że wstydziła się swojego domu, który bardzo jej odpowiadał, ale właśnie dlatego, że tak bardzo jej odpowiadał. Oczami córki widziała, jak zwyczajne jest jej życie. Jakie marne miała ambicje i jak niewiele osiągnęła. A także, co wprawiło ją w jeszcze większe zakłopotanie, jak niewiele potrzeba było jej do szczęścia.

Ale Halcyon… Jakie to dziwne, że Jess znowu o niego pytała. Pierwszy raz wspomniała o nim po pogrzebie Thomasa Turnera, kiedy wracały nabrzeżem do domu. Polly zatrzymała się na skraju wody, skupiona na tym, co planowała, z dala od Sydney, z dala od Nory, z dala od więzów przeszłości, a Jess podeszła do niej, wzięła ją za rękę (drobna rączka tak idealnie pasowała do jej dłoni! Polly nie mogła się temu nadziwić) i gdy na horyzoncie pojawiła się łódź, zapytała:

– Co to jest Halcyon?

Polly wzdrygnęła się, jakby gdzieś w pobliżu usłyszała huk wystrzału. Wybąkała coś – że to dom na odludziu, daleko, daleko stąd – ale Jess była bystra i szybko skojarzyła fakty: smutek babci i jej pragnienie, by sprzedać posiadłość.

– To był dom jej brata? – spytała, a Polly odparła, że tak, ale nie dodała nic więcej.

Nie było takiej potrzeby. Jess zadowoliła się sugestią, że to z powodu smutku Nora chciała wyrzucić z pamięci dom brata i natychmiast się go pozbyć. Prawda była znacznie bardziej skomplikowana.

Dziesięć lat wcześniej matka opowiedziała Polly o tamtych strasznych wydarzeniach. Zrobiła to pod przymusem i na koniec dała jasno do zrozumienia, że nigdy więcej nie będą o tym rozmawiać. Było niedzielne popołudnie w styczniu 1978 roku i matka z córką spotkały się w bibliotece Darling House przy herbacie. Był to ich dość nowy rytuał, zainicjowany przez Norę, kiedy Polly rok wcześniej poszła na uniwersytet. Herbatę podawała im pani Robinson, przez co czuły się jak wytworne damy w eleganckim londyńskim hotelu. W tamto szczególne popołudnie Polly była zdenerwowana, lecz za wszelką cenę starała się to ukryć. Przebierała się kilka razy i zwracała szczególną uwagę na włosy. Chciała wyglądać na starszą i bardziej pewną siebie.

Odkąd sięgała pamięcią, była nerwowa. „Jesteś wrażliwa”, powtarzała Nora za każdym razem, kiedy Polly wołała ją w nocy, płakała ze strachu przed ciemnością albo zamierała bez ruchu, jak w pierwszy dzień szkoły. „To nie twoja wina, po prostu jesteś tak skonstruowana”. Polly zawsze czuła się dziwnie, słysząc te słowa, jak gdyby nie urodziła się normalnie, tak jak inne dzieci, tylko została złożona w warsztacie przez obcego człowieka. Ponosiła ją wyobraźnia. To było kolejne z jej dziwactw. „Masz bujną fantazję”, mawiała Nora, cmokając i głaszcząc ją po głowie.

Ale dziś Polly nie zamierzała dawać matce powodu do cmokania. Miała do powiedzenia coś ważnego i nie chciała, by cokolwiek zbiło ją z tropu. Zastanawiała się, czy nie zaczekać, aż wypiją herbatę, wiedziała jednak, że jeśli będzie się z tym ociągać, opuści ją odwaga, na którą tak długo się zbierała. Tak więc, kiedy pani Robinson była w kuchni, Polly się odezwała:

– Muszę ci coś powiedzieć. – Palce jej prawej ręki bezwiednie odnalazły element biżuterii na lewej dłoni, delikatną złotą obrączkę z sześcioma maleńkimi brylancikami, i zaczęły się nim bawić.

Nora była zdumiona.

– Zaręczyłaś się? Ale przecież ledwie go znasz.

– Wiem, że go kocham.

– Kochasz! Och, Polly…

– A on kocha mnie.

Poznali się na Uniwersytecie Sydney kilka miesięcy temu. Był listopad, Polly kończyła pierwszy rok, a jakarandy tonęły we fioletowych kwiatach. W drodze na kampus zepsuł jej się samochód, przez co spóźniła się na zajęcia ze wstępu do literatury angielskiej. Zawstydzona weszła do pękającej w szwach auli, zobaczyła swoją przyjaciółkę Diane, która machała do niej gdzieś ze środkowego rzędu, i zaczęła przeciskać się w jej stronę. Dopiero gdy usiadła, zorientowała się, że zajęcia prowadzi wykładowca gościnny. Przetrząsała torbę w poszukiwaniu długopisu, gdy jej uwagę przykuł osobliwy akcent wykładowcy.

Był doktorantem z Harvardu i nazywał się Jonathan James. Jego wykład był fascynujący; przyświecało mu założenie, że tysiąc lat literatury angielskiej można odczytywać jako nieustającą próbę zrozumienia skomplikowanej relacji między cywilizacją a dzikością. Zabrał ich w literacką podróż: od pierwotnych lęków, zobrazowanych w Beowulfie, przez rycerskie wartości w Panu Gawenie i Zielonym Rycerzu, heroikomiczny Porwany lok i Podróże Guliwera, niepokój Frankensteina i Wichrowych Wzgórz, aż po dekadencką gotycką dzikość Doktora Jekylla i pana Hyde’a oraz Drakuli. Polly czuła się tak, jakby ktoś zapalił światło pod wszystkim, co jak się jej zdawało, wiedziała o świecie – o ludzkości, literaturze, przyrodzie – i w tym świetle ujrzała nowe związki i możliwości.

Po wykładzie tak długo pakowała podręczniki i przybory do pisania, że Diane miała dość czekania i powiedziała, że spotkają się w stołówce. Kiedy Polly w końcu ruszyła do wyjścia, była jedną z ostatnich osób w auli. Zatrzymała się przy pulpicie, a serce waliło jej tak mocno, że z pewnością on również je słyszał. „Podobało mi się to, co pan mówił”, zwróciła się do niego. Nie była to zbyt bystra uwaga, ale Polly poruszała się po zupełnie nieznanym terytorium. Nie należała do dziewczyn, które zagadywały młodych, przystojnych amerykańskich wykładowców. Zauważyła, że ma orzechowe oczy z plamkami zieleni.

Czytała w książkach o ludziach, którzy czuli się jak we śnie. Sama nigdy nie doświadczyła czegoś takiego. Aż do teraz. Chwilę później, pogrążeni w rozmowie, opuścili salę wykładową, przemierzyli krużganek, który ciągnął się na całej długości czworokątnego dziedzińca, i wyszli na słońce. Wciąż rozmawiając, znaleźli zacienione miejsce na trawniku pod rozłożystą jakarandą. Polly nie była już nieśmiałą dziewczyną, której dokuczano i którą ignorowano. Rozmowa przychodziła jej naturalnie, podobnie jak śmiech. Porównali pięć ulubionych wierszy Keatsa i zgodzili się, że dwa najlepsze to Jasna gwiazdo i Oda do jesieni. Uwolnione lekkim wiaterkiem płatki kwiatów opadały wokół nich fioletowym deszczem. „La Belle Dame – powiedział łagodnie i zdjął z jej włosów fioletowy płatek. Twarz miał poważną i przyglądał się jej z uwagą. – Spotkałem Panią, córkę wróżki*. Zlituj się nade mną”. Polly poczuła, jak coś obraca się w jej wnętrzu, niczym klucz w zamku, i wiedziała, że z tej drogi nie ma już odwrotu.

– Kocham go – powtórzyła, tym razem bardziej stanowczo.

– Masz osiemnaście lat – przypomniała jej Nora. – To oczywiste, że jesteś zakochana. Ale to nie znaczy, że musisz podejmować pochopne decyzje. A co ojciec Jonathana na to, że syn zostanie w Sydney?

Jego ojciec był senatorem słynącym z silnych chrześcijańskich przekonań i dużej porządnej rodziny. Jego oddaną żonę, czterech dorosłych synów i szesnastoletnią córkę często porównywano w mediach do konserwatywnego klanu Kennedych.

Polly się zawahała. Nie chciała wdawać się w szczegóły, ale nie była dobra w ukrywaniu prawdy.

– On tutaj nie zostanie.

– W takim razie będzie ci bardzo ciężko. Związki na odległość są… – Nora urwała i Polly uświadomiła sobie, że rzadko widziała mamę autentycznie zdenerwowaną. – Chyba nie chcesz powiedzieć, że zamierzasz wyjechać z nim do Stanów?

Dziewczyna milczała, ale patrząc na twarz mamy, wiedziała już, że dotarło to do niej. Nora była wstrząśnięta, niemal spanikowana.

– Nie. To nie do pomyślenia. Masz dopiero osiemnaście lat, nadal jesteś dzieckiem. A co ze studiami?

– Pomoże mi się przenieść.

– Ale takie życie… Cała ta jego rodzina. Jak sobie z tym poradzisz?

– Nic mi nie będzie.

– A twoje zdrowie? Zawsze byłaś krucha. Dobry Boże, gdybyś tylko wiedziała, jak się o ciebie martwię!

Polly wiedziała. W dzieciństwie matka stale była przy niej i przyglądała się jej bacznie za każdym razem, gdy Polly próbowała nowych rzeczy. „Tylko proszę, bądź ostrożna”, powtarzała. Albo: „Na pewno nie wolałabyś zrobić czegoś innego?”. Była odbiciem wszystkich jej lęków. Polly od dziecka była nerwowa, zawsze spodziewała się najgorszego, wypatrywała niebezpieczeństwa, zanim zdążyło ją zaskoczyć, i zadręczała się myślami o świecie i swoim miejscu w nim. Ale teraz była starsza, nauczyła się, jak sobie radzić.

– Jestem silniejsza, niż ci się wydaje – oznajmiła.

– Tutaj masz wsparcie, ludzi, którzy cię kochają. Wystarczy jeden telefon i umówię cię z najlepszym specjalistą w kraju. Tam będziesz zupełnie sama.

– Poznałam jego rodziców i siostrę, kiedy przyjechali na święta. Ma dużą rodzinę. – W chwili gdy to powiedziała, pożałowała swoich słów. Nora marzyła o dużej rodzinie i ubolewała nad tym, że sama jej nie ma. – Oczywiście będziesz do nas przyjeżdżać – dodała pospiesznie. – Jon wie, jaka jesteś dla mnie ważna. Jego rodzina stanie się twoją rodziną. Dużą, jakiej zawsze pragnęłaś!

Nora westchnęła i Polly zastanawiała się, czy może mama zmieni zdanie.

– Uda się – zapewniła ją żarliwie. – Wiem o tym.

Nora milczała.

– Mamo? – odezwała się w końcu.

Polly patrzyła, jak matka podchodzi do okna z widokiem na ogród. Wydawało się, że stoi tam całą wieczność, z ramionami skrzyżowanymi na piersi i spuszczoną głową. Dziewczyna czekała, z nadzieją że matka pogodzi się z nieuchronnością tego, co miało się wydarzyć. Lecz kiedy w końcu się odwróciła, na jej twarzy malowało się wzburzenie. Usiadła na kanapie.

– Chodź tutaj. – Skinęła na Polly. – Jest coś, co muszę ci powiedzieć.

– O co chodzi?

Nora sięgnęła po stojące na barku srebrne pudełeczko, wyjęła z niego papierosa i zapaliła. To zaniepokoiło Polly, bo matka nie paliła – nie cierpiała tego nałogu, twierdziła, że jest oznaką słabości i wyrazem nienawiści do siebie. Zapałka w jej palcach zgasła z sykiem. Polly zauważyła, że Norze drżą ręce.

– To, co zamierzam ci powiedzieć, jest wstydliwym rodzinnym sekretem. Wolałabym oszczędzić ci tej opowieści, Bóg mi świadkiem, że próbowałam, w tej sytuacji nie mam jednak wyboru. Wiem, że jesteś bardzo zakochana w tym młodym człowieku. Widziałam was razem i sama kiedyś byłam młoda. Ale gdy mówisz o małżeństwie… Cóż, zanim podejmiesz tak ważną decyzję, powinnaś znać prawdę. – Nora zaciągnęła się papierosem i wypuściła kłąb dymu.

A potem zaczęła opowiadać o swoim bracie, Thomasie, bratowej, Isabel, którą uwielbiała, i o gromadce ślicznych, szczęśliwych dzieci w wielkim domu na wzgórzach Australii Południowej. Wszystko to było dla Polly nowością, więc słuchała ze zdumieniem i zainteresowaniem, aż do momentu, kiedy historia przybrała inny obrót. Gdy matka mówiła o pikniku, policji i gwałtownej burzy, Polly zakryła uszy rękami.

Kiedy Nora wreszcie skończyła, wydawała się wyczerpana. Zupełnie jakby powrót do tamtych wydarzeń, ubranie ich w słowa i wypowiedzenie na głos pozbawiło ją resztek sił. Polly siedziała w milczeniu. To, co usłyszała, wprawiło ją w osłupienie. Nie była w stanie ogarnąć tego umysłem.

W drzwiach pojawiła się pani Robinson z tacą.

– Przepraszam, że tyle to trwało – powiedziała. – Przyjechał kurier.

– To nic, Jane. I tak byłyśmy zajęte – odparła Nora. – Same sobie nalejemy.

Nie sposób było nie wyczuć panującej w pokoju gęstej atmosfery, dlatego też pani Robinson z powagą skinęła głową i postawiła tacę, mówiąc, żeby w razie potrzeby Nora ją zawołała.

Nora odwróciła się do Polly.

– Sama teraz widzisz, dlaczego nie możesz poślubić kogoś takiego i wejść do takiej rodziny.

Polly kręciła głową, wciąż próbując pojąć, jak miałoby to wpłynąć na jej życie.

– On się tym nie przejmie – powiedziała w końcu, lecz nawet sama słyszała zwątpienie w swoim głosie.

– Z początku może nie, ale z czasem…

– Kocha mnie.

– Jak będzie się czuł, kiedy twoja tajemnica zniszczy karierę jego ojca? Wiesz przecież, że więzy krwi są ważniejsze od innych relacji. – Kiedy Polly milczała, bo nie potrafiła na to odpowiedzieć, Nora podjęła: – Nie wątpię w to, że cię kocha. Pytanie tylko, czy ty kochasz jego wystarczająco mocno, żeby nie kazać mu wybierać. Jedno jest pewne: jeśli wejdziesz do tej rodziny, staniesz się celem. Prasa zacznie grzebać w twojej przeszłości i dokopie się do tego. Jak sądzisz, jak na karierę polityczną jego ojca wpłynie fakt, że ciotka jego synowej, matki jego przyszłych wnuków, była… – zniżyła głos, przez co zabrzmiał niczym syk – morderczynią? To go zniszczy. Zniszczy was wszystkich.

* John Keats, La Belle Dame sans Merci, przeł. Stanisław Barańczak.

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY

Morderczyni. Nawet teraz, czterdzieści lat później, siedząc na skraju łóżka, które przygotowała dla Jess, Polly poczuła ten sam fizyczny szok co tamtego dnia, gdy matka wymówiła to słowo. Morderczyni. Przetoczyło się po pokoju, odbiło od ścian i rozlało po kątach.

– Może się nie dowiedzą? – powiedziała wtedy. – Minęło prawie dwadzieścia lat. Nie sądzę, żeby amerykańskie media interesowały się wydarzeniami z Australii.

– Chciałabym, żeby tak było – odparła Nora. – I może rzeczywiście tak jest. Ale o tej sprawie było głośno. Powstała książka. Bardzo popularna, napisana przez dziennikarza, który akurat w tamtym czasie przebywał w Australii. Była bestsellerem „New York Timesa”. Pisano w niej o zbrodni i śledztwie.

Z początku Polly opierała się temu. Powiedziała matce – i sobie – że przecież nie może odpowiadać za czyny kobiety, która umarła, zanim ona przyszła na świat, i była tylko jej powinowatą, nie krewną. Lecz to jedno słowo wszystko zmieniło.

Morderczyni.

Rozstała się z Jonem. Wyjaśniła mu to dokładnie tak, jak poradziła jej Nora, że nie jest gotowa, że jest za młoda i popełniła błąd, po czym oddała mu pierścionek.

Nigdy nie zapomniała wyrazu jego twarzy.

– Powiedz mi, że mnie nie kochasz – zwrócił się do niej.

Milczała.

– Powiedz, że mnie nie kochasz – powtórzył, tym razem z nieco mniejszym przekonaniem.

Polly zacisnęła powieki. To było straszne.

Kiedy otworzyła oczy, minęła chwila, zanim pokój odzyskał swoje normalne kolory. Drewniane deski przypominały, że kiedyś, dawno temu, była tutaj weranda. Polly pomalowała ściany błyszczącą turkusową farbą, która z czasem wyblakła i zmatowiała. Na zewnątrz sroki pokrzykiwały do siebie z odległych końców doliny. Uwielbiała ten dźwięk. Za rzędem okien żaluzjowych widziała rezydencję i ogród z armią wysokich eukaliptusów. Widok zasłaniała częściowo rozłożysta jakaranda, którą niejednokrotnie radzono jej przyciąć, lecz Polly nie potrafiła się na to zdobyć. Raz w roku, regularnie jak w zegarku, oglądała tę samą scenę: fioletowe kwiaty na tle błękitnego nieba, ciemne burzowe chmury i żwirowy podjazd obsypany kwiecistym konfetti. Spotkałem Panią, córkę wróżki. Miejże nade mną zlitowanie.

Polly odwróciła wzrok. Na ścianie przed nią wisiał jeden z jej obrazów. Nie była szczególnie uzdolniona, ale lubiła malować i zaprzyjaźniła się z ludźmi, których spotkała na zajęciach dziesięć lat temu. Lubiła malować obrazy pokoi. Pokoje widziane przez otwarte drzwi. Pod obrazem stało wiktoriańskie wysokie krzesełko do karmienia dzieci, które kupiła, kiedy Jess była mała, i nigdy nie zdobyła się na to, żeby się go pozbyć. Lubiła starocie. Znajdowała pocieszenie w drobnych niedoskonałościach: zadrapaniach, śladach po długopisach, łuszczącej się farbie. Stare przedmioty rozumiały, że każdy ma swoją historię, rysy i skazy.

W następnych latach widywała Jona w telewizji. Z początku wyłącznie w wiadomościach związanych z jego ojcem, lecz później, kiedy jego kariera nabrała tempa, przy okazji promocji kolejnych książek. Gdy w jednym z kobiecych magazynów opublikowano jego zdjęcie, ślęczała nad nim, chłonąc każdy szczegół. Jego żona i dzieci, wszyscy byli tacy piękni. Polly była wówczas sama w Brisbane – Jess zamieszkała w Sydney z babcią – więc pozwoliła sobie na pogrążenie się w rozpaczy. Nora patrzyła krzywo na tych, którzy użalają się nad sobą, lecz Polly poddała się poczuciu beznadziei.

Bezwiednie musnęła palcami zawieszkę na łańcuszku, besztając się w duchu za to, że dramatyzuje, i przypominając sobie, że to przecież ona z nim zerwała. Mogła wyznać mu prawdę, może nawet powinna była to zrobić. Całkiem możliwe, że wziąłby ją za ręce i powiedział, że wcale go to nie obchodzi, że i tak ją kocha i że razem coś wymyślą. „Powie ci, że czyny Isabel nie mają z tobą żadnego związku”, usłyszała od matki, kiedy w przeddzień rozmowy z Jonem siedziały w kuchni Darling House. Polly wpatrywała się w portret młodej Nory i zastanawiała się, jak to jest być tak bardzo spokojnym. „I przez jakiś czas rzeczywiście tak będzie. Ale to w nim pozostanie. Będziesz myślała, że wszystko jest dobrze, aż pewnego dnia urodzisz dziecko – i możesz mi wierzyć, że dziecko wszystko zmienia – a on popatrzy na ciebie i zobaczysz to w jego oczach”.

Morderczyni.

Polly wstała. Poranne słońce wisiało wysoko na niebie i kryty blachą dach skrzypiał i strzelał. Przez otwarte okno wpadł do środka powiew pachnącego jaśminem, ciepłego, parnego powietrza. Latem wilgotność w Brisbane była potworna. „Witamy w obszarach podzwrotnikowych – odparła jej sąsiadka, Angie, kiedy Polly wspomniała o tym podczas rozmowy przez płotek oddzielający ich domy. A potem wskazała na swój ciążowy brzuch i dodała: – Ciesz się, że nie jesteś w ciąży”.

To była aluzja. Świadczyło o tym badawcze spojrzenie Angie, kiedy to mówiła. Być może zauważyła wysokie krzesełko, gdy Polly się wprowadzała. W odpowiedzi Polly tylko się uśmiechnęła.

Odkryła, że jest w ciąży dwa tygodnie po tym, jak Jon wyjechał do Ameryki. Bała się powiedzieć matce. Było jej głupio. Tymczasem Nora ją zaskoczyła.

– Jak w ogóle mogłaś pomyśleć, że się nie ucieszę? – spytała, tuląc Polly do siebie i głaszcząc ją po głowie. – Dzieci to błogosławieństwo, bez względu na wszystko.

Podczas gdy Polly była w kompletnej rozsypce, Nora dokładnie wiedziała, co robić. Przystąpiła do działania: kupiła witaminy, zapisała córkę na wizytę do zaprzyjaźnionego lekarza. „Doktor Bruce jest najlepszy. To on pomagał mi, kiedy byłam z tobą w ciąży”.

To w klimatyzowanym gabinecie doktora Bruce’a, kiedy Polly leżała bez ruchu pod sztywnym prześcieradłem za kotarą, a lekarz zapytał ściszonym głosem o ojca dziecka, pierwszy raz usłyszała, jak Nora odpowiada szeptem: „Obawiam się, że nieznany”.

Chłód tego kłamstwa spadł na Polly gwałtownie niczym cios. Uznała jednak, że matka jest jedynie dyskretna, że nie ma potrzeby wtajemniczać lekarza w szczegóły. Później jednak, kiedy Polly zastanawiała się, czy nie napisać do Jona o dziecku, Nora spojrzała na nią z przerażeniem. „Czemu w ogóle o tym myślisz? Nic mu nie mów, a gdy twoje dziecko zacznie zadawać pytania, powiesz, że nie wiesz, kim jest ojciec. Tak będzie bezpieczniej. Nigdy nie będziesz musiała się nią dzielić”. (Nora od początku była przekonana, że córka urodzi dziewczynkę).

Polly nie chciała okłamywać dziecka. Nie chciała, żeby myślało, że matka nie wie, kto jest jego ojcem. Uważała, że to nieuczciwe. Była zła na Norę, że w ogóle zaproponowała coś takiego, i zabolało ją to, ponieważ te słowa sugerowały, że była rozwiązła i nieodpowiedzialna. Czuła narastającą frustrację, bo im częściej zastanawiała się nad tym w nocy, tym rozsądniejszy wydawał jej się ten pomysł – jeśli spojrzeć na niego z właściwej perspektywy.

Tamtego lata miała mnóstwo czasu na przemyślenia. Na zewnątrz żar lał się z nieba, a ona nie wychodziła z łóżka. „To nie twoja wina – pocieszała córkę Nora, kiedy ta próbowała utrzymać jedzenie w żołądku. – Niektóre kobiety świetnie znoszą ciążę, a inne nie. Mnie też dała popalić. Niedługo poczujesz się lepiej”.

Tak się jednak nie stało. W lutym Polly uświadomiła sobie, że nie ma wyjścia i musi odłożyć powrót na uczelnię. Wciąż miała nudności i ledwie trzymała się na nogach. Nie dałaby rady chodzić na wykłady, nie mówiąc o tym, by skupić się na studiach. Wszystko ją przytłaczało i martwiła się, że dziecko przyjdzie na świat smutne.

Nora również zaczęła się niepokoić. Ograniczyła swoją pracę i spotkania towarzyskie, by opiekować się Polly. Za dnia zawsze była w pobliżu, a wieczorami siadywała w fotelu w kącie pokoju i radosnym głosem opowiadała córce o ludziach, których znała z pracy, o dziewczętach, z którymi Polly chodziła do szkoły – każda z nich miała teraz własne życie – i o ploteczkach z sąsiedztwa. Nie poruszała tylko jednego tematu, który rzeczywiście interesował jej córkę. Podczas długich tygodni spędzonych w łóżku Polly uświadomiła sobie, że jej myśli uparcie wracają do Halcyonu. A w szczególności do Isabel: kobiety tak bardzo samotnej, zagubionej i przygnębionej, że postanowiła odebrać życie sobie i swoim dzieciom. Historia Isabel wpłynęła na losy Polly, nic więc dziwnego, że chciała poznać jej szczegóły.

Kiedy wreszcie, w okolicach kwietnia, poczuła się nieco lepiej, jej myśli zwróciły się ku innym rzeczom. Tymczasem Nora stała się jeszcze bardziej troskliwa: uważała na to, co córka je, pilnowała, by się nie forsowała (nie mogła nawet zbyt szybko chodzić po schodach), i przez cały czas usilnie prosiła ją, żeby była spokojna, zrelaksowana i szczęśliwa. Polly zaczęło to irytować. Aż pewnego dnia przyszedł jej do głowy pomysł, drobny akt nieposłuszeństwa. Przekonała matkę, żeby zawiozła ją do biblioteki uniwersyteckiej, bo musi zwrócić książki, a tam zapytała jedną z bibliotekarek, jak może znaleźć pewną książkę – której tytułu nie zna – o prawdziwej zbrodni. Bibliotekarka, która najwyraźniej lubiła wyzwania, wzięła od niej listę skąpych informacji – imię i nazwisko, „Thomas Turner”, przybliżona data publikacji, fakt, że autor był Amerykaninem, a książka odniosła sukces komercyjny – i obiecała, że postara się ją znaleźć. Dwa tygodnie później Polly otrzymała wiadomość, że książka została sprowadzona z biblioteki międzystanowej i czeka na odbiór w recepcji.

Nagła myśl sprawiła, że Polly zerwała się na równe nogi i podeszła do półek ciągnących się na całej długości ściany pokoju gościnnego. Była przekonana, że ostatnio widziała tu książkę Daniela Millera. Nietrudno było ją zauważyć – na grzbiecie nadal widniała naklejka biblioteczna. Polly nie potrafiła zmusić się, żeby oddać książkę. W końcu skłamała, że ją zgubiła, i zapłaciła karę.

Zaszywszy się w Darling House, dosłownie połknęła tę książkę. Musiała uważać, bo Nora była wszędzie, to jednak czyniło zakazaną lekturę jeszcze bardziej ekscytującą. Wydarzenia w Halcyonie splatały się z ciążą, dziećmi, latem i upałem, długimi dniami i dziwnymi snami, życiem jej i ich, przeszłością i teraźniejszością. I chociaż nastała już jesień, nazywała ten okres „latem Halcyonu”.

Jednym z najdziwniejszych aspektów książki było to, że jedną z bohaterek okazała się jej matka – ona zresztą też, jako dziecko, które pani Turner-Bridges urodziła w Wigilię. Daniel Miller opisywał Norę i jej dziecko w rozmaitych scenach – na spotkaniu zorganizowanym przez policję na głównej ulicy Tambilli albo gdy wracała do normalnego życia po tragedii, która dotknęła jej rodzinę. Tamta Nora była młodsza i mniej doświadczona od kobiety, którą Polly znała, lecz wciąż rozpoznawalna. Daniel Miller przedstawił ją jako wzorową, troskliwą i dobrą matkę – przeciwieństwo Isabel. Polly pamiętała, jak zatrzymywała się dłużej na tych opisach, kiedy pierwszy raz czytała książkę, a jej dziecko zaczynało się ruszać, i mimo wszystko wierzyła, że ona również będzie dobrą matką. Chociaż nawet wtedy miała wątpliwości.

Kiedy zaczęła śnić o Halcyonie, była przerażona; odkryła bowiem, że jej nieświadomy umysł bierze stronę Isabel, nie Nory. Rano po przebudzeniu była pewna, że kiedy wyjrzy przez okno, zobaczy nie przystań w Sydney, ale padoki, róże i kakadu siedzące na gałęziach orzecha. Powiedziała doktorowi Bruce’owi, że ma niezwykle sugestywne sny, on jednak nie zapytał, czego dotyczą, tylko oznajmił, że w ciąży takie „rozemocjonowanie” jest czymś normalnym, po czym mruknął coś o hormonach.

Polly zastanawiała się, co jest z nią nie tak, że czuje zrozumienie dla kogoś takiego jak Isabel. Że czuje się samotna i odizolowana i że tęskni za domem, chociaż jest przecież we własnym domu. Czy to również wina hormonów? Nora miała rację, że przestrzegła ją, by nie mówiła o niczym Jonowi. Polly zastanawiała się, czy nie jest podobna do tamtej tajemniczej ciotki. Pragnęłaby zadać tak wiele pytań, lecz matka była stanowcza. Nie chciała o tym rozmawiać.

Polly rozpoznała znajomy żółty grzbiet z biblioteczną naklejką i zdjęła książkę z półki. Okładka była charakterystyczna dla tamtych czasów: wyłącznie tytuł i nazwisko autora. W tej prostocie Polly wyczuwała przyzwoitość Daniela Millera i autentyczność jego podejścia. Nie liczył na sensację; widać było, że darzy bohaterów sympatią i interesuje go piętno, które te szokujące wydarzenia odcisnęły zarówno na każdym z osobna, jak i na całej społeczności. Nadal myślała czasami o Percym Summersie, człowieku, który znalazł ciała i którego słowa – że Isabel i dzieci wyglądali, jakby spali – stały się tytułem książki.

Polly spotkała raz autora. Przyjechał odwiedzić jej matkę w Darling House, gdy Jess miała mniej więcej roczek. Nora przez cały ranek była dziwnie cicha, a kiedy rozległ się dzwonek do drzwi, pani Robinson szybko poszła otworzyć.

– Przyszedł pan Daniel Miller – powiedziała, wchodząc do przykuchennego pokoju, w którym Nora bawiła się z małą Jess.

Polly siedziała na dywanie. Usłyszawszy to nazwisko, znajome i niemal zakazane w tym domu, poczuła, że robi jej się gorąco.

– To stary przyjaciel – wyjaśniła Nora. – Jest w Sydney przejazdem.

Wyszła na korytarz i poprowadziła Daniela Millera do biblioteki na piętrze.

Zostali tam ponad godzinę i w tym czasie Polly zabrała Jess do ogrodu. Siedziała na kamiennym skraju sadzawki, kiedy drzwi wejściowe się otworzyły i zobaczyła Daniela Millera: zadbanego ciemnowłosego pięćdziesięciolatka, w skórzanej kurtce, z zarzuconą na ramię dużą torbą. Miał na sobie dżinsy i ciężkie buty i był wyższy od Nory, która wyszła tuż za nim. W jego postawie było coś na wskroś amerykańskiego. Rozmawiali chwilę, po czym Nora najwyraźniej przypomniała sobie o czymś, bo pospiesznie wróciła do domu, zostawiając uchylone drzwi.

Daniel Miller stał sam na wysypanym żwirem placu do zawracania i spoglądał na ogród, a potem przeciął trawnik i skierował się do miejsca, skąd najlepiej było widać przystań. Dopiero gdy znalazł się niemal przy sadzawce, zauważył Polly.

– Dzień dobry. Nie chciałem się podkradać. Jestem Daniel – przedstawił się i wyciągnął rękę.

– Polly. – Otrzepała nogawki dżinsów. – Jestem córką Nory.

W jego twarzy jakby zaszła subtelna zmiana i Polly odniosła wrażenie, że przygląda jej się z uwagą. W jego oczach pojawił się błysk.

– Jest pan Amerykaninem – zagadnęła, nie wiedząc, co innego mogłaby powiedzieć.

Nie mogła przyznać, że czytała jego książkę; to byłby dowód, że zawiodła zaufanie matki.

– Tak. Ale wiele czasu spędziłem w Australii. Mam tutaj rodzinę.

– W Sydney?

– W Australii Południowej.

Polly czekała, aż powie coś więcej. On jednak milczał.

– Moja mama też miała tam rodzinę – rzuciła.

Daniel Miller uśmiechnął się, ale nie połknął haczyka.

– To piękny dom – zauważył, przenosząc wzrok na wodę. – Pewnie miło było dorastać w takim miejscu.

– Tak. Rzeczywiście – przyznała, rozczarowana, choć nie zaskoczona.

Jess podpełzła na czworakach z drugiego końca sadzawki. Wyczuwała, że zbliża się pora lunchu.

– A to kto? – spytał ze śmiechem Daniel Miller, kiedy chwyciła go za nogawkę i stanęła chwiejnie na nóżkach.

– To Jessica. – Polly wzięła córeczkę na ręce.

– Witaj, Jessico – powiedział. – Ależ jesteś słodka.

Znów napotkał wzrok Polly. Miał ciemnobrązowe oczy, łagodne i przenikliwe. Polly uświadomiła sobie, że go lubi. Rozumiała, dlaczego był dobry w tym, co robił. Domyślała się, że jest człowiekiem, któremu ludzie chętnie się zwierzają.

– Obie mieszkacie tu z Norą? – spytał.

Polly kiwnęła głową, choć wiedziała, że nie powinno go to interesować.

– To miło. Trzy pokolenia razem, pod jednym dachem. Pewnie dobrze jest mieć mamę do pomocy. – Lekko zmarszczył brwi, jak gdyby wahał się, czy powiedzieć coś jeszcze, i po chwili dodał: – Znałem ją, kiedy byłaś malutka. Miała bzika na twoim punkcie.

– Tak, mama jest świetna.

W tej samej chwili Nora wyszła z domu i zawołała Daniela. Ten odwrócił się do niej i pomachał. Uśmiechnął się do Polly.

– Miło było cię poznać – powiedział i zwrócił się do Jess: – Ciebie też, szkrabie.

Pożegnał się z nimi obiema i zaczął wchodzić na wzgórze, gdzie czekała na niego Nora. Nim dotarł na szczyt, jeszcze raz obejrzał się za siebie i wtedy Polly, która odprowadzała go spojrzeniem, pomachała mu na pożegnanie. Jess zrobiła to samo, ale zaraz przypomniała sobie, że jest głodna, i zaczęła marudzić. Polly poczuła, że ogarnia ją panika, jak zawsze, gdy mała zaczynała płakać. Zwykle w tym momencie do akcji wkraczała Nora, a Polly uświadamiała sobie, że jest bezradna. Tym razem jednak jej matka nie pojawiła się, żeby pomóc, więc Polly wzięła córeczkę na ręce i śpiewając Stary Donald farmę miał – ulubioną piosenkę Jess – ruszyła w stronę domu.

Wybrała drogę przez wyjątkowy ogród Nory, bo Jess zawsze się uspokajała, kiedy mogła pochwycić wąsy jaśminu gwiazdkowego w altanie. Tak dotarły w pobliże miejsca, gdzie stał zaparkowany samochód Daniela Millera. Dziennikarz jeszcze nie odjechał i stał z Norą przy drzwiach od strony kierowcy. Polly zatrzymała się, a Jess wyciągnęła rączkę w stronę liściastego pnącza.

Coś było nie tak. Nora przygarbiła się i ukryła twarz w dłoniach. Mówiła coś i kręciła głową, aż nagle chwyciła Daniela Millera za ramię i spojrzała mu prosto w oczy. Stali tak przez chwilę, która zdawała się wiecznością, choć pewnie nie trwała dłużej niż pięć sekund. W końcu Daniel objął Norę i ją przytulił.

Polly wsunęła książkę z powrotem na miejsce. Nawet po latach na wspomnienie tamtej chwili czuła się niezręcznie. Po części przez dysonans tego, co zobaczyła. Był to intymny gest, niemal łagodny, jednak z miejsca, w którym stała, dostrzegła, że twarz Daniela Millera nie zdradza żadnych uczuć.

Wtedy miała nadzieję, że wieczorem matka poruszy temat tej wizyty, lecz Nora była bardziej skryta niż zwykle, a do tego blada i wyraźnie czymś zatroskana. Polly podejrzewała, że myśli o Isabel, dzieciach, Thomasie i wszystkim, co utraciła.

Późnym wieczorem zastała matkę stojącą nad łóżeczkiem Jess. Nawet w półmroku widać było, z jak wielką miłością i troską patrzy na wnuczkę. Usłyszała córkę i podniosła wzrok.

– Kim był ten człowiek, który tu dzisiaj przyjechał? – spytała Polly.

– Mówiłam ci. To ktoś, kogo znałam dawno temu.

– Przyjechał z Ameryki?

– Tak.

– To miłe, że przyszedł cię odwiedzić.

Nora pokiwała głową, ale nie powiedziała nic więcej, więc Polly podeszła do niej. Stały razem, patrząc na zaróżowione od snu policzki Jess i jej małe usteczka, aż w końcu Nora się odezwała:

– Ona nie może się dowiedzieć. – Głos miała cichy, niewiele głośniejszy od szeptu. – Obiecaj mi, że nigdy nie powiesz jej, co się wydarzyło w Australii Południowej. Coś takiego kładzie się cieniem na człowieku, na całej rodzinie. Obiecaj, że nigdy jej o tym nie powiesz.

Polly wróciła do kuchni i zobaczyła filiżankę herbaty, tam gdzie zostawiła ją godzinę temu. Upiła łyk, lecz herbata była już zimna. Zaparzyła kolejną, ale sięgając do lodówki po mleko, zatrzymała wzrok na butelce piwa Corona stojącej na najwyższej półce. Był to nowy zwyczaj, który umilał jej gorące letnie dni. W upalne popołudnia wyjmowała z lodówki zimne piwo, nabijała na szyjkę plasterek limonki i siedząc w ogrodzie, piła z butelki.

Zerknęła na zegarek. Nie minęło jeszcze południe, ale w dzień, kiedy człowiek traci matkę, pora nie gra chyba roli.

Z butelką piwa w dłoni wyszła na wąską ścieżkę bujnego ogrodu. Ogród był jej dziełem. Trzydzieści lat temu, kiedy się tu wprowadziła, w wysokiej trawie stał rdzewiejący samochód. Czasami zdumiewało ją, jak ochoczo rosły tu różne rzeczy. Róże w starej wannie na lwich łapach prezentowały się w tym roku wyjątkowo pięknie. Nie powinny, nie w tym klimacie, ale Polly zawsze miała rękę do róż. Wyglądało na to, że z kwiatami radziła sobie lepiej niż z ludźmi.

Dawno temu Nora zapewniła ją, że z czasem stanie się lepszą matką, Polly była jednak nerwowa, zawsze martwiła się, że robi coś nie tak, i być może Jess to wyczuwała, bo była krnąbrnym, marudnym dzieckiem, które tylko babcia potrafiła uspokoić i ukołysać do snu. Dopiero gdy przeprowadziły się do mieszkania, Polly poczuła, że staje na własnych nogach. Wszystko się poprawiło, kiedy Jess podrosła. Była uroczym dzieckiem, radosnym i ambitnym; zadawała pytania i wyrażała nadzwyczaj rozsądne opinie. Czasami Polly myślała, że to były najszczęśliwsze lata jej życia: tylko one dwie w tym mieszkaniu w stylu art déco, na wzgórzu nieopodal placu zabaw.

Jess. Stojąc w nasłonecznionym ogrodzie z butelką zimnego piwa w ręce, Polly poczuła, że dreszcz przebiegł jej po plecach. Pielęgniarka, która poinformowała ją o śmierci Nory, oznajmiła, że dzwoni do niej, bo nie może się skontaktować z najbliższą rodziną pani Turner-Bridges. Powiedziała, że dzwoniła do Darling House i na jakiś numer międzynarodowy, ale Polly była wtedy zbyt zszokowana, żeby zwrócić na to uwagę.

Gdy to do niej dotarło, materiał, z którego utkany był świat, nagle wydał się jej niezwykle delikatny: zadzwonili do niej, bo nie mogli się skontaktować z Jess.

Nora zmarła, a Jess nie miała o niczym pojęcia.

Polly upiła kolejny łyk piwa i odstawiła butelkę. Wytarła wilgotne dłonie w nogawki ogrodniczek i sięgnęła po telefon.

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY PIERWSZY

Sydney, 12 grudnia 2018

Jess skończyła czytać trzydzieści trzy strony notatek i jej głowę wypełniły myśli o Norze. Nancy miała rację, mówiąc, że Daniel Miller posiadał dar rozumienia ludzi. Nora, o której pisał, była kimś, kogo Jess dobrze znała, a zarazem kimś zupełnie nowym. Ta Nora była co najmniej dziesięć lat młodsza od Jess i zapiski Millera ukazywały tę jej stronę, o której wnuczka nie miała pojęcia: delikatną, mniej pewną siebie, pogrążoną w bólu. Ale była też świeżo upieczoną matką, bezgranicznie zakochaną w córeczce, która przyszła na świat w samym środku rodzinnej tragedii.

Tak jak zaznaczyła Nancy, niektóre fragmenty zostały napisane z perspektywy trzeciej osoby, jak gdyby Daniel Miller słuchał mówiącej o sobie Nory i zamiast spisać te rozmowy, wraz ze swoimi pytaniami i jej odpowiedziami, postanowił zinterpretować wspomnienia Nory, historię i odczucia, obrazując rzeczy, które opisywała. Notatki musiały powstać w efekcie wielu rozmów, o czym świadczyły rozmaite szczegóły – część z nich Jess pamiętała z historii opowiadanych jej przez Norę, inne były dla niej czymś zupełnie nowym – które na pewno nie pochodziły z oficjalnych przesłuchań.

Zadzwonił jej telefon. Zerknęła na ekran, zobaczyła, że to Polly, i z ukłuciem w sercu – poirytowana i rozczarowana samą sobą – wyłączyła dźwięk, obiecując sobie, że oddzwoni z taksówki, w drodze do szpitala. Niedługo zaczynały się godziny odwiedzin, a ona musiała jeszcze raz przejrzeć zapiski Millera. Przeczytała je wszystkie za jednym podejściem, ale było kilka scen, którym chciała przyjrzeć się bliżej, w nadziei że rzucą trochę światła na to, dlaczego Halcyon tak bardzo niepokoił Norę.

Notatki DM: Nora Turner-Bridges, grudzień 1959

Podróż z Sydney okazała się koszmarem, ale miło było znaleźć się w Halcyonie. Kiedy Thomas pierwszy raz wspomniał, że kupił dom i razem z młodą żoną i córeczką przeprowadzają się na drugi koniec kraju, Nora była zrozpaczona. Powtarzała sobie, że nic z tego nie wyjdzie. Że to kolejny ekscentryczny pomysł brata i że podobnie jak wiele innych planów, również ten zostanie porzucony.

Później jednak wybrała się z wizytą i choć zachwyciło ją piękno tego miejsca, czuła, że opuszcza ją nadzieja. Dobrze rozumiała urok, jaki roztaczał Halcyon i otaczający go ogród. Sama nie potrafiła mu się oprzeć. Otoczony zielenią wielki dom w stylu angielskim wydawał się rajem na ziemi. Ale nie to upewniło Norę, że brat nie opuści tego miejsca. Już wcześniej widywała piękne domy i urocze ogrody – ona i Thomas dorastali w jednym z takich miejsc, na wschodnim wybrzeżu Australii. Wiedziała, że Halcyon uwiódł Thomasa nie pluszowymi poduszkami i zasłonami, nie kamieniem, marmurem i mosiężnymi dodatkami, nie zieloną trawą ani ogrodem z systemem nawadniania, lecz położeniem w samym sercu surowego krajobrazu australijskiego południa.

Kontrast między ogrodem a buszem był elektryzujący. Norze zapierało dech w piersi, kiedy stojąc w rogu werandy, podziwiała zachód słońca, który zmieniał starannie przycięte żywopłoty w utkane z cieni bryły i wydobywał białawy blask z pni porastających wzgórze eukaliptusów. Takich właśnie kontrastów pragnął Thomas. Chciał cywilizacji i wygody w samym sercu niebezpieczeństwa: na tym polegało wyzwanie. Jej brat nigdy nie podążał zwykłymi wydeptanymi ścieżkami. Już podczas pierwszej wizyty – kiedy patrzyła, jak niebo nad pobliskimi wzgórzami zdaje się płonąć, a blade światło księżyca rozświetla eukaliptusy i zmienia je w szereg duchów pamiętających zamierzchłe opowieści – wiedziała, że Thomas nigdy nie porzuci tego miejsca.

Jej ambicje były nieporównywalnie skromniejsze. Dorastała w cichym domu z chłodnymi, wiecznie nieobecnymi rodzicami i całym zastępem surowych niań. Thomas był jej jedynym światłem, a gdy wyjechał – najpierw do szkoły z internatem, a później na wojnę – bardzo to przeżyła. Dlatego kiedy dorosła, postanowiła nigdy już nie być samotną. Chciała otoczyć się miłością, śmiechem i mnóstwem dzieci, które nie będą zamykane w pokojach dziecięcych i wychowywane przez obcych ludzi, lecz wypełnią dom hałasem i zgiełkiem, zabawami i wesołą paplaniną.

Niedługo po tym, jak Thomas i Isabel wyjechali, rodzice Nory zmarli, zostawiając Darling House (i masę długów) synowi. Thomas natychmiast przepisał go na siostrę.

– Miałem więcej szczęścia niż większość ludzi – oznajmił ze wzruszeniem ramion. – Teraz twoja kolej.

Nora poślubiła pierwszego mężczyznę, który poprosił ją o rękę. Richard Bridges był przyjacielem przyjaciela jej brata i to właśnie z nim Nora pragnęła stworzyć upragnioną rodzinę. Sprawy nie potoczyły się jednak tak, jak tego chciała. Zajście w ciążę nie stanowiło problemu, lecz jej donoszenie okazało się niemożliwe. Próbowali raz za razem, latami trwając w niekończącym się cyklu nadziei, radości, niepokoju i rozpaczy. Jeden z lekarzy najpierw przez całą wieczność wpatrywał się w dokumentację medyczną, potem sięgnął po dopalającego się w popielniczce papierosa, odchylił się na oparcie skórzanego fotela obrotowego i wreszcie oznajmił – podczas gdy Nora siedziała na skraju znacznie mniej wygodnego krzesła – że niektórzy ludzie po prostu nie mogą mieć dzieci.

Postanowiła za wszelką cenę udowodnić mu, że się mylił. Że pomylił się co do niej. I udało jej się. Z pomocą doktora Bruce’a, cudotwórcy, nie tylko zaszła w ciążę, ale też donosiła ją bezpiecznie do trzeciego trymestru. Za ten sukces przyszło jej jednak zapłacić: dopadło ją przekleństwo „porannych” mdłości, które trwały całymi dniami, przez długie miesiące. Hyperemesis gravidarum, brzmiała oficjalna nazwa, choć jej poznanie niczego nie zmieniło. Mimo wszystko Nora ani myślała narzekać; czuła, że uskarżając się, tylko kusiłaby los.

„To dobry znak”, mówiły pielęgniarki i dodawały: „To silne, zdrowe maleństwo, które już pokazuje mamusi, kto tu rządzi” albo: „Niech się pani przyzwyczai; maluszek przygotowuje panią na późniejszą harówkę”.

Nora słyszała już podobne opinie: że bycie matką jest trudnym i niewdzięcznym zadaniem. Zauważyła jednak, że zwykle takie słowa padały z ust ludzi, którzy mieli dość szczęścia, żeby nazwać się rodzicami. Słysząc je, uśmiechała się – ci, którzy tak mówili, mieli zwykle dobre chęci – lecz to tylko umacniało jej determinację. Teraz, kiedy w końcu została pobłogosławiona dzieckiem, nie zamierzała być niewdzięczna.

Lecz siedem miesięcy bezustannych mdłości i zmęczenia nie było niczym przyjemnym, a perspektywa spędzenia pozostałych sześciu tygodni ciąży w Halcyonie z Isabel i dziećmi była zbyt kusząca, żeby ją odrzucić. Dostawszy zaproszenie, Nora przygotowała się do podróży, z nadzieją, że w Halcyonie, blisko rodziny i swojej powiernicy, odzyska siły.

Było warto. Gdy tylko dotarła na miejsce, poczuła się tak, jakby ktoś zdjął jej z ramion ciężar. Aż do teraz nie miała pojęcia, jak samotna i spięta była w Darling House. Niekończący się cykl ciąż i poronień był wyczerpujący i sprawił, że coraz bardziej pogrążała się w smutku. Z czasem wsparcie jej męża osłabło. Oczywiście nadal chciał mieć potomka – dziedzica – ale był gotów poprzestać na jednym dziecku. Początkowa dezorientacja Nory przerodziła się w rozczarowanie. Uświadomiła sobie, że tak naprawdę nie mieli okazji wcześniej się poznać, ale która para ją miała? Zaczęła postrzegać go jako człowieka słabego, niezdolnego do poświęceń. Czuła pogardę, patrząc na jego zadowoloną twarz i zaokrąglone plecy, na okruchy chleba w wąsach, kiedy przy śniadaniu siedział przy drugim końcu stołu.

Właśnie o tym myślała pierwszego ranka w Halcyonie, gdy siedząc przy oknie, podziwiała słońce wschodzące nad eukaliptusami. Dziecko zbudziło ją gwałtownymi kopnięciami w żebra i Nora czekała na odpowiedni czas, żeby zejść do ogrodu i pospacerować między różami. Kiedy zobaczyła Isabel idącą po trawniku, z filiżanką w dłoni, jej mroczne myśli uleciały i poczuła, że dawno już nie była tak pobudzona. Postanowiła dołączyć do bratowej.

– Dzień dobry – powiedziała, idąc po trawie w stronę orzecha.

Isabel odwróciła się i uśmiechnęła na widok szwagierki.

– Witaj, kochana. Urocza sukienka. Sama ją uszyłaś?

Nora skinęła głową. Prawdę mówiąc, już wiele lat temu uszyła kilka ciążowych sukienek i poczuła nieopisaną radość, kiedy w końcu mogła wyciągnąć je z szafy.

– Zamierzałam zrobić sobie drugą filiżankę herbaty – oznajmiła Isabel. – Zaparzę dla nas obu i spotkamy się przy krzesłach od strony północy.

Czekając na nią, Nora okrążyła ogród różany. Szła niespiesznie, by nie nadwyrężać obolałych bioder, i od czasu do czasu zatrzymywała się, żeby powąchać kwiaty, podczas gdy poranne słońce ogrzewało ich płatki. Dotarła do krzeseł jednocześnie z bratową.

– Jak maleństwo? – spytała Isabel, podając jej filiżankę gorącej herbaty.

– Jest grzeczna. – Nora pogłaskała materiał, który opinał ciasno jej duży brzuch. – Nazwę ją Polly.

– Córeczka – rzuciła Isabel z kpiącym uśmiechem. – Uważaj, czego sobie życzysz. – Nora musiała zmarszczyć brwi, bo jej bratowa dodała pospiesznie: – Och, nie słuchaj mnie. Jestem pewna, że twoja córeczka będzie znacznie grzeczniejsza od moich. Ostatnimi czasy jedna jest bardziej uparta od drugiej. Są najszczęśliwsze, kiedy mogą mi się sprzeciwić.

– Dziewczynka z charakterem to prawdziwa radość. Jestem pewna, że usłyszałam to od kogoś mądrego.

– Dobry Boże. – Isabel się skrzywiła. – Zdumiewające, jak nasze własne słowa obracają się przeciwko nam. Oczywiście to prawda, ale fakt, że to my jesteśmy za nie odpowiedzialne, wcale nie ułatwia sprawy. – Zacisnęła usta, po czym dodała: – My i tylko my.

Nora upiła łyk herbaty. Miała świadomość, że Thomas wyjeżdżał w tym roku częściej niż zwykle. Isabel co prawda się nie skarżyła – nie otwarcie – lecz od czasu do czasu mówiła coś, co sugerowało, że wolałaby, żeby rzadziej robił interesy za granicą. Nora nigdy nie wiedziała, co odpowiedzieć. Instynktownie chciała bronić brata, lecz rozumiała lepiej niż ktokolwiek, jak bardzo można za nim tęsknić.

Policzki nadal jej płonęły na wspomnienie tego, jak się zachowywała, kiedy poszedł na wojnę. Miała dwanaście lat, a płakała i złościła się jak małe rozpuszczone dziecko. Cztery lata później, gdy w końcu przyszedł list, że wojna dobiegła końca i Thomas wraca do domu, poczuła się tak, jakby narodziła się na nowo. Rankiem, zanim wyruszył z Londynu, napisał kolejny list, w którym obiecywał jej niespodziankę. Nora miała nadzieję na kwiecisty materiał Liberty albo książkę, choć tak naprawdę pragnęła jedynie odzyskać brata.

Wątpiła, by cokolwiek mogło ją przygotować na prezent, który jej obiecał. „Jesteś gotowa?”, zapytał ją w dniu, w którym rano czekała na niego w porcie Circular Quay. Nora podążyła za jego spojrzeniem, gdy obejrzał się przez ramię. Spodziewała się, że zobaczy tragarza dźwigającego walizki. Tymczasem podeszła do nich kobieta, na której widok Nora poczuła się zawstydzona własną pocerowaną sukienką. Kobieta była uosobieniem elegancji. Skórę miała bladą jak alabaster i Nora pomyślała o nieustannych upomnieniach guwernantek, żeby nie wychodziła na dwór bez kapelusza.

„Noro Turner – powiedział Thomas, uśmiechając się szeroko – poznaj Isabel Turner”.

Teraz wydawało się to zabawne, lecz w pierwszej chwili Norze przyszło na myśl, że to zdumiewające, że ta kobieta, ta przyjaciółka Thomasa z Anglii, ma takie samo nazwisko. (Jej druga, trzecia i czwarta myśl skupiły się na maleńkim tobołku w ramionach kobiety).

Równie zabawne z perspektywy czasu wydawało się to, że początkowo Nora nie zamierzała okazywać tej kobiecie sympatii. To, że brat się ożenił, samo w sobie było wystarczająco złe, ale fakt, że zrobił to bez niej – to był całkowity brak poszanowania. A do tego dziecko? Nie do pomyślenia. Isabel okazała się jednak inna niż wszyscy. Oczywiście była piękna – ach, ta nieziemska bladość angielskiej skóry! – i miała w sobie grację, o której Nora mogła tylko pomarzyć. Przede wszystkim jednak była zniewalająca i choć Nora usilnie się starała, nie potrafiła się oprzeć urokowi żony brata. Po pierwsze, ten jej apodyktyczny głos, z osobliwym akcentem i dykcją, przy którym panna Perry (najsurowsza ze wszystkich guwernantek) brzmiała jak żona poganiacza bydła; i śmiech, który przywodził na myśl mknące ku górze bąbelki szampana.

I te historie, które opowiadała. Autentyczne opowieści o przygodzie i odwadze. Żadna z historii, jakie Nora czytała w rocznikach „Girls’ Crystal”, nie równała się z nimi. Podczas nalotów Isabel rozdawała ulotki w Whitehall, a później pracowała na stanowisku, o którym nie mogła zbyt wiele powiedzieć (przynajmniej nie w tamtym czasie i miejscu). A co jeszcze bardziej ekscytujące, była sierotą – prawdziwą, tak jak bohaterka książki, dziewczynka, której rodzice zginęli w tragicznych okolicznościach, kiedy była mała, przez co dzieciństwo upłynęło jej pod znakiem szkół z internatem, późnych posiłków, kijów hokejowych i śmiałych żartów. Nora nie wymyśliłaby nic bardziej romantycznego.

No i była jeszcze maleńka Matilda, bratanica Nory, która przyszła na świat, kiedy płynęli do Australii. Najcudowniejsze dziecko, jakie można sobie było wyobrazić. Nic więc dziwnego, że Nora pokochała Isabel jak siostrę. Starszą siostrę, która miała w życiu nieco więcej doświadczenia, cierpliwą słuchaczkę, doradczynię, zabawną i bystrą wspólniczkę, która zawsze śmiało mówiła o swoich przekonaniach i potrafiła rozśmieszyć Norę niespodziewanym sprośnym żartem. Nie było jej winą, że wszystko przychodziło jej z łatwością – małżeństwo z bratem Nory, urok, kolejne piękne, zdrowe dzieci. Gdyby chodziło o kogoś innego, podziw Nory mógłby przerodzić się w zazdrość, ale nie w przypadku bratowej.

– Lepiej się czujesz? – spytała Isabel, kiedy Nora popijała herbatę.

– Od miesięcy nie czułam się tak dobrze.

– Nie ma lepszego lekarstwa niż świeże wiejskie powietrze, więc pod tym względem nie mogłaś lepiej trafić.

Z głębi domu doleciał płacz dziecka, przypominający pobekiwanie jagnięcia. Isabel zerknęła na zegarek.

– Jak zwykle na czas. Nie chcę kusić losu, ale chyba w końcu urodziłam dziecko, które czytało podręcznik.

Po tych słowach weszła do domu, a gdy znowu się pojawiła, trzymała w ramionach owinięte w bawełnę maleńkie zawiniątko.

– Mała Theo – powiedziała – poznaj swoją ciocię, Norę.

– Och, Isabel… – Nora wyjęła jej z rąk zawiniątko i położyła na swoim wydatnym brzuchu. – Jest cudowna.

Dziecko wbiło w nią wzrok, a drobne usteczka ułożyły się w idealne O. Nora leciutko dmuchnęła na dziewczynkę i uśmiechnęła się, gdy maleństwo wzdrygnęło się i zamrugało.

– Jest inna niż pozostałe – zauważyła Nora, odchylając róg kocyka, żeby zobaczyć malutką piąstkę i gładką, aksamitną skórę. – Delikatniejsza.

– Każde z nich jest szczególne. – Isabel wzruszyła ramionami. – To zdumiewające, jak dzieci tej samej matki różnią się od siebie. Zaczekaj, a zobaczysz. Ledwie pomyślisz, że nauczyłaś się, co znaczy być matką, a na świat przychodzi kolejne dziecko i okazuje się, że wszystko, co wydawało ci się, że wiesz, jest nieprawdą.

Nora doceniała to, że Isabel próbuje być miła, ale ona już wtedy wiedziała, że prawdopodobnie nie będzie mieć więcej dzieci. Pomijając nawet przestrogi lekarzy, Richard nigdy się na to nie zgodzi. Dał jej to jasno do zrozumienia podczas jednej z ich ostatnich kłótni, tuż przez jej wyjazdem do Halcyonu. Dzięki Bogu, że to maleństwo – ta mała istotka, która kopała ją w żebra – postanowiło udowodnić lekarzom, że się mylą.

– Tak się cieszę, że nasze dzieci będą miały siebie nawzajem, gdy dorosną – powiedziała. – Będą sobie tak bliskie, jak tylko mogą być kuzynki.

Isabel uśmiechnęła się, ale przez ułamek sekundy Nora miała wrażenie, że w tym uśmiechu jest coś wymuszonego. Oczy bratowej zawsze były bardziej zielone niż orzechowe, ale gdy coś ją trapiło, jakby traciły blask i stawały się złote. Nora mogłaby przysiąc, że to właśnie zauważyła chwilę temu.

Choć może tylko jej się zdawało, bo kiedy znowu na nią spojrzała, Isabel była taka jak zawsze.

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY DRUGI

Jess odłożyła kartki. Ta scena zainteresowała ją, bo rzucała nieco światła na relację Nory i Isabel (to uświadomiło Jess, jak szokująca musiała być dla Nory śmierć Isabel, którą kochała, wręcz uwielbiała), a także w pewien sposób mogła wskazywać, dlaczego Isabel zrobiła coś tak straszliwego. Kiedy mówiła o macierzyństwie, wydawała się zmęczona, może nawet wyczerpana, i choć Jess często wysłuchiwała rozmaitych opinii, wiedziała, że wszystko zależy od kontekstu, a przecież tutaj chodziło o kobietę, którą kilka tygodni później znaleziono martwą, razem z dziećmi, na spalonym słońcem brzegu rzeki.

Dla Jess ważne było również potwierdzenie, że małżeństwo Nory i Richarda Bridgesa nie wyglądało tak różowo. Według pani Robinson Nora wyjechała do Halcyonu, ponieważ dokuczały jej poranne mdłości i tęskniła za towarzystwem ukochanej bratowej, która niedawno sama po raz kolejny została matką. Zapiski Daniela Millera potwierdzały to. Ale w przeciwieństwie do tego, co mówiła gosposia, z notatek Millera wynikało, że małżeństwo przechodziło kryzys, jeszcze zanim Nora urodziła dziecko.

Możliwe jednak, że Miller snuł tylko przypuszczenia. Nora przyjechała do Halcyonu sama, kilka tygodni przed śmiercią Turnerów i narodzinami Polly, podczas gdy jej mąż został w Sydney. Nie znając dokładnie ich małżeństwa, bezpiecznie było zakładać, że nie jest to zachowanie, jakiego można by się spodziewać po szczęśliwej parze oczekującej narodzin pierwszego dziecka. Ale najbardziej osobliwe były szczegóły: pogarda Nory wobec człowieka siedzącego przy śniadaniu po drugiej stronie stołu, jej rozczarowanie brakiem wspólnych wartości, nawiązanie do charakteru ich kłótni. Wszystko to sugerowało, że Nora rzeczywiście zwierzała się Danielowi Millerowi.

I chociaż Miller nigdy o tym nie wspomniał, Jess zastanawiała się, czy za wyznaniami jej babci nie kryło się coś więcej niż nieszczęśliwe małżeństwo. „Pomóż mi, Issy – powiedziała Nora w poniedziałek, kiedy obudziła się w szpitalu zdezorientowana. – On chce mi ją odebrać”. Wydawała się taka przerażona. Czy uciekła do Halcyonu i została tam tak długo, bo czegoś się bała? Czy obawiała się, że jeśli zakończy to małżeństwo, jej mąż, którego nie kochała już i który tak długo czekał na dziedzica, będzie chciał odebrać jej dziecko?

Teraz, niemal sześćdziesiąt lat później, coś takiego wydawało się prawdopodobne, z wyjątkiem jednej kwestii: Richard Bridges nie walczył o opiekę nad Polly ani nawet nie szukał z nią kontaktu po tym, jak Nora w końcu wróciła i się rozstali. Co więcej, pani Robinson twierdziła, że właściwie nie chciał mieć z Polly nic wspólnego.

Jess spojrzała na przystań i w zamyśleniu zmarszczyła brwi. Właściwie to, czy Richard Bridges zamierzał odebrać byłej żonie Polly, było bez znaczenia. Liczyło się to, że Nora uważała, że może się tak stać, i obawiała się tego. Była pod koniec trudnej ciąży, miała za sobą stresujący czas, a ludzki umysł jest zdolny do rozmaitych błędnych przekonań.

Coś związanego z Halcyonem martwiło jednak Norę do tego stopnia, że postanowiła wejść na strych. Patrick sądził, że powodem jej wzburzenia był list od prawnika z Australii Południowej. Czy to możliwe, że będąc w Halcyonie, Nora szukała porady prawnej? Być może znalazła nawet sposób, żeby odwieść męża od ubiegania się o opiekę nad Polly. Czy to tłumaczyło jego gwałtowną zmianę po tym, jak wróciła do Sydney?

Jess pamiętała, że Daniel Miller wspominał w książce o prawniku. Sąsiad Turnerów, hodowca koni, które Becky Baker karmiła czasem jabłkami, kiedy szła Willner Road. Jak on się nazywał? Howard, Hunter, Hughes? Była to naciągana teoria (bo niby czemu miałby odzywać się właśnie teraz?), ale czy to on mógł do niej napisać?

Jess zerknęła na zegarek. Niezależnie od tego, jak wyglądała sytuacja z opieką nad Polly, nie ulegało wątpliwości, że dziewczynka przyszła na świat w niezwykłych okolicznościach. Nic więc dziwnego, że Nora czuła wyjątkową, niebywale mocną więź z córką.

Przed wyjazdem do szpitala Jess chciała jeszcze raz przeczytać pewien fragment. Znalazła właściwą stronę i ponownie zanurzyła się w grozę i zamieszanie tamtego burzowego wigilijnego wieczoru.

Notatki DM: Nora Turner-Bridges, styczeń 1960

Po przebudzeniu Norę czekał koniec świata. Otaczała ją atramentowoczarna ciemność, od czasu do czasu rozrywana srebrzystofioletowymi nitkami błyskawic, którym towarzyszyły niskie pomruki nadciągającej burzy. Wszędzie czuła tę woń: słony, zwierzęcy zapach ziemi i rozkładu. W niej samej też było zniszczenie – ból tak wielki, jak gdyby chciał rozerwać ją na pół.

Była zagubiona i nie miała pojęcia, gdzie jest. W rozbłysku światła ujrzała pokój pełen obcych kształtów i zakamarków. Obrazy, których nie rozpoznawała, tajemnicze zasłony i kryształowy żyrandol, którego dzwonienie sprawiało, że nerwy miała napięte jak postronki.

Otaczał ją hałas pędzącego pociągu, tunelu, rwącego potoku. Wycie wiatru i stukanie deszczu o szyby i dach. Jedno wiedziała na pewno: jest sama.

I nagle, niczym nawiewane wiatrem liście, wróciło do niej wspomnienie. Była w Halcyonie. Zasnęła późnym popołudniem, po tym, jak przez długi czas przewracała się z boku na bok. I miała sen, szalony, koszmarny sen, z którego wyrwało ją pukanie do drzwi.

Zeszła do pustego holu, gdzie dzień nieuchronnie przegrywał walkę z zapadającym zmierzchem, a na skąpanej w słońcu podłodze kładły się długie cienie.

Kolejne pukanie, tym razem głośniejsze i bardziej gwałtowne. Kiedy Nora otworzyła drzwi, ujrzała dwóch policjantów. Wydawali się dziwnie nie na miejscu i jakby utkani z cieni, lecz zupełnie jak w dziecięcej bajce, nie mogła nie wpuścić ich do środka.

Razem z nimi do domu wtargnęło poczucie zagrożenia i Nora zaczęła się denerwować. Poprosiła policjantów, by powiedzieli jej, po co przyszli, lecz gdy tylko zaczęli mówić, zapragnęła, żeby umilkli. Nie była w stanie pojąć ich słów.

– Nie żyją? – zapytała w tym swoim śnie.

– Bardzo mi przykro, proszę pani.

– Ale przecież dopiero co ich widziałam. Niedawno wyszli. Na piknik. Nad rzeką.

– Tam ich znaleziono.

– Znaleziono? Kto ich znalazł?

Jak to często bywa w snach, umysł Nory nie współgrał z jej ustami. Jej słowa były nieprecyzyjne, myśli rozproszone.

– Czy jest ktoś, do kogo moglibyśmy zadzwonić, żeby z panią posiedział? Ktoś, kto zostałby z panią na noc?

Thomas to wszystko załatwi, poradzi sobie z tymi dwoma.

– Mój brat – odparła. – Mój brat Thomas…

– Ktoś od nas skontaktuje się z nim, proszę się tym nie martwić. Wrócimy jutro, żeby zobaczyć, jak sobie pani radzi.

– Jutro jest pierwszy dzień świąt – przypomniała im.

– Tym bardziej. Proszę się nie martwić… przyjdziemy.

W tych słowach było coś złowrogiego, a gdy policjant zapytał, czy chce, żeby któryś z nich został z nią na noc, wzdrygnęła się i czym prędzej poprowadziła ich do drzwi. Po drodze powtarzała, że nie, nie, dziękuje, nic jej nie jest, wszystko dobrze. Czuła, że muszą wyjść. Że to się skończy, jeśli tylko pozbędzie się z domu tych zwiastunów złych wieści…

Czas przeskoczył i w tym nowym fragmencie snu zapadła ciemność. Głosy policjantów dawno już przebrzmiały, zastąpione odgłosami nocy: cykaniem świerszczy ukrytych w zakątkach ogrodu, muczeniem krów pasących się na polach za domem, upiornym spokojem, jaki poprzedza burzę. Panująca w domu cisza potęgowała wszystkie inne dźwięki, jak gdyby sekretne rzeczy, które czają się w ciemnych zakamarkach, dostały przyzwolenie, by opuścić swoje mroczne kryjówki.

Nora wciąż była sama i stała bez ruchu na środku salonu. Jej wzrok przesuwał się z jednego przedmiotu na drugi. Te wszystkie piękne rzeczy Thomasa i Isabel, wybierane z dumą i starannością i równie starannie rozmieszczone. Jej brat zawsze uwielbiał piękno i cenił wyłącznie to, co najlepsze. Adapter i głośniki, wazon z fabryki porcelany Herend na stoliku obok kanapy, srebrne ramki ze zdjęciami. Jej uwagę przykuło zwłaszcza jedno zdjęcie; w domu w Sydney miała takie samo. Była na nim rodzina jej brata, kiedy przyjechali ją odwiedzić, dzieci w najlepszych ubraniach, widoczny w tle Harbour Bridge.

Nagle straszliwy hałas wypełnił pokój, przerażający krzyk. Nora zrozumiała, że to ona krzyczy, dopiero gdy uświadomiła sobie, że usta ma szeroko otwarte.

Chciała się obudzić, pragnęła, żeby ten sen się skończył, ale nie była w stanie wynurzyć się na powierzchnię. Tajemnicze ukryte rzeczy pierzchły i przestraszone, kuliły się pośród coraz dłuższych cieni.

Sen powrócił. Próbowała biec, uciekać, przedzierając się przez pogrążony w ciemności dom, lecz – jak to bywa w snach – nogi odmawiały jej posłuszeństwa. Szukała swojej rodziny. Wiedziała, że gdzieś tu są. Ukrywali się, a ona musiała ich znaleźć. Kiedy to zrobi, obudzi się i będzie wiedziała, że ten koszmarny sen dobiegł końca. Ruszyła na górę i szła od pokoju do pokoju, otwierała drzwi, szukała, tropiła, przewracała do góry nogami przedmioty należące do jej bliskich…

Później znowu się obudziła. Tu i teraz, sama w pustym domu, w obliczu nadciągającej burzy. Tyle że wcale nie leżała w swojej sypialni w Halcyonie. Na ścianie po lewej stronie nie było okna, sufit był dużo wyżej, komoda zniknęła.

Kolejny rozbłysk światła i nagle wszystko stało się jasne. Leżała w łóżku Thomasa i Isabel, wśród pomiętej pościeli i rozrzuconych poduszek. Szuflady były otwarte, ubrania na podłodze. Wiatr szarpał skrzydłami otwartych okien, sprawiając, że zasłony łopotały, a do pokoju wlewały się strugi deszczu.

Gdy niebo znów przecięła błyskawica, Nora zauważyła leżącą na łóżku książkę. Natychmiast ją rozpoznała – był to jeden z dzienników Isabel. Zwykle rano widziała, jak bratowa coś w nim pisze. Sięgnęła po niego, lecz wówczas świat na powrót pogrążył się w ciemności, a jej ciałem zawładnął ból. Nagle poczuła się przerażona – i całkiem sama. Musiała wrócić do swojego pokoju, gdzie wszystko było znajome.

Chwiejnym krokiem ruszyła w stronę wyjścia. Przystanęła w drzwiach i oparła się o futrynę, gdy kolejny paroksyzm bólu szarpnął jej ciałem. Dopiero wtedy uświadomiła sobie, co się dzieje. I wcale nie była sama, bo jej dziecko, jej maleńka Polly, przychodziła właśnie na świat.

Jess poczuła, że brakuje jej tchu, i odchyliła się na oparcie krzesła ogrodowego. Szybko przeczytała zapiski. Daniel Miller musiał długo rozmawiać z Norą, żeby zawrzeć w tej scenie tak wiele różnych rzeczy: wizytę policjantów i reakcję Nory, to, co robiła po ich wyjściu, i nierealny, przerażający początek porodu. Wyglądało na to, że kiedy policjanci wyszli, Nora wpadła w panikę, choć przy nich rozpaczliwie próbowała udawać, że nic jej nie jest. Jess wyobrażała ją sobie, jak mówi im, że nikt nie musi z nią zostawać i że dziękuje bardzo, ale sobie poradzi. Cała Nora. Dumna i silna.

Był jeszcze dziennik Isabel. Jess nie mogła zakładać, że Nora dała go Millerowi, tylko dlatego, że to ona go znalazła. Nora szanowała prywatność i taki brak lojalności wiele by ją kosztował, zwłaszcza że chodziło o Isabel. Musiała jednak opowiedzieć Millerowi, co odkryła w tamtą burzową noc, skoro napisał o tym w notatkach…

Jess zerknęła na zegarek – już dawno powinna była jechać do szpitala. Wzięła wszystko, czego potrzebowała, i wrzuciła też do torby skany zapisków Millera.

Szybkim krokiem szła w stronę podjazdu, po drodze wyciągając telefon, żeby zadzwonić po taksówkę. Gdy tylko ją zamówiła, telefon zadzwonił i Jess poczuła się winna, widząc na ekranie imię matki. Gotowa przeprosić Polly za to, że wcześniej nie odbierała, wcisnęła zieloną słuchawkę.

Kiedy patrzyła na tamten dzień z perspektywy czasu, próbowała sobie przypomnieć, co wydarzyło się później. Był jak potrzaskane lustro, którego odłamki nie chciały ułożyć się w całość.

Pamiętała:

Samotną jazdę taksówką do szpitala. Surrealistyczną zatęchłą woń tylnego siedzenia, podmuchy gorącego wiatru wpadające do środka przez opuszczoną szybę od strony kierowcy, zapach odświeżacza do dywanów i wyziewy spalin.

Szok na widok leżącego na łóżku wątłego ciała, tak bardzo kruchego i tak pustego.

Zimne, pozbawione życia palce. Wspomnienia tych samych palców i dłoni, kiedy były jeszcze ciepłe.

Życzliwość pracowników, których opieki nad ciałami zmarłych Jess nigdy dotąd nie doceniała, jak należy.

Gdy ktoś umiera, trzeba zająć się tyloma sprawami. W szpitalu powiedziano jej, że może zostawić ciało do czasu, aż załatwi formalności w zakładzie pogrzebowym; dali jej stosowne broszury. Zadzwoniła do prawnika Nory, a ten zaproponował, żeby spotkali się mniej więcej za tydzień i omówili szczegóły testamentu. O dziwo, Jess nie wzdrygała się za każdym razem, kiedy słyszała słowo „ciało”.

Lecz gdy wróciła do domu babci, zimne ciarki przebiegły jej po plecach. Darling House wydawał się inny. Jess była tu sama od poniedziałku, ale przecież wiedziała, że Nora niebawem wróci do domu. Teraz wszystko straciło swój urok: zasłony, poduszki, obrazy na ścianie – wszystko jakby przygasło. Chodząc między nimi, miała wrażenie, że jest tutaj intruzem. Chyba jeszcze nigdy, w całym życiu, nie czuła się taka samotna.

Chciała do kogoś zadzwonić, usłyszeć czyjś znajomy głos. Zastanawiała się, czy nie zatelefonować do Rachel, ale w Londynie była czwarta rano. Na pewno obudziłaby dzieci. I po co? Żeby powiedzieć ich matce, zapracowanej kobiecie, że zmarła jej babcia? Nawet wypowiadając te słowa w myślach, wiedziała, że nie są w stanie oddać powagi sytuacji. Nie chodziło tylko o to, że umarła jej babcia. Umarła Nora.

Popołudnie ciągnęło się w nieskończoność. Jess wiedziała, że są ludzie, których powinna poinformować o tym, co się stało – pani Robinson, Patrick, przyjaciele Nory – ale jeszcze przez chwilę nie chciała dopuszczać do siebie faktów. Kiedy Polly kilka godzin temu powiedziała jej, że Nora umarła, Jess poprosiła ją, żeby powtórzyła, bo miała nadzieję, że może to jakiś chory żart. Polly jednak z zasady nie robiła takich dowcipów, co oznaczało, że mówiła prawdę – z którą nie sposób było się pogodzić.

Jess miała świadomość każdej upływającej minuty, odmierzanej przez wiszący nad drzwiami zegar. W końcu, rozpaczliwie chcąc skupić się na czymkolwiek innym, wyjęła książkę Daniela Millera i otworzyła w miejscu zaznaczonym zakładką. Tak jak mówiła Nancy, na kolejnych stronach rozpoczynało się śledztwo. W czymś tak konkretnym nietrudno było się zatracić. Czy nie taka właśnie była teoria dotycząca powieści kryminalnych? Że cały ich urok polegał na obietnicy przywrócenia porządku w świecie pełnym chaosu?

Jess nie mogła sobie tego przypomnieć. Wiedziała tylko, że przed śmiercią babcia czytała tę książkę i że na jej stronach odnajdzie Norę, żywą, mającą przed sobą całe życie, Norę, która nadal umiała zaskoczyć Jess tym, co mówiła i robiła.

Jakby spali

DANIEL MILLER

13

Komenda Główna Policji Australii Południowej mieści się pod numerem jeden przy Angas Street, w samym centrum dzielnicy biznesowej Adelaide. Nawet w godzinach największego ruchu Adelaide, z szerokimi ulicami i eleganckimi dwupiętrowymi budynkami, bardziej przypomina sympatyczne miasteczko niż tętniącą życiem metropolię. Po południu, w czwartek dwudziestego czwartego grudnia 1959 roku, wyglądała jak wymarłe miasto. Mała choinka stojąca w kącie recepcji w budynku komendy została ogołocona ze wszystkich jadalnych ozdób, a pracownicy udali się do domów. Kiedy więc zadzwonił telefon, słuchawkę podniósł sierżant Peter Duke, który jako jedyny został, żeby dokończyć papierkową robotę.

– Jezu – powiedział, kiedy jego kolega z Adelaide Hills, policjant konny Hugo Doyle, zakończył krótką opowieść. – Ile dzieci?

Zaraz potem zadzwonił do analityka kryminalnego i usłyszał odległy dzwonek, który w końcu przeszedł w sygnał wybierania numeru. Zerknął na zegar nad portretem Jej Wysokości i zobaczywszy, że jest dopiero kwadrans po piątej, ponownie wybrał numer. Bębniąc palcami w blat biurka, czekał dłuższą chwilę, aż wreszcie odłożył słuchawkę.

Drugi telefon wykonał do kostnicy w West Terrace, gdzie – tak jak się spodziewał – doktor Larry Smythson odebrał po pierwszym sygnale. Obaj zaczęli pracować w tym samym czasie, dwadzieścia lat temu, i darzyli się szacunkiem, rozpoznając u siebie nawzajem taki sam dogmatyczny stosunek do obowiązków.

– Larry – odezwał się sierżant Duke – dobrze, że cię zastałem.

– Cześć, Peter. Jak rozumiem, nie dzwonisz po to, żeby życzyć mi wesołych świąt.

Trzeci telefon Duke wykonał do żony, Annie, która kończyła właśnie układać kandyzowane wiśnie i szykowała stół w jadalni. Wykąpała już Samanthę i Pete’a juniora i teraz oboje bawili się na trawniku ze szczeniakiem, czekając, aż ojciec wróci do domu i goście zaczną się zjeżdżać na coroczną rodzinną kolację u Duke’ów. Była to tradycja, którą luterańska rodzina Petera przywiozła z Niemiec, a Greta Duke, matka Petera, traktowała ją niezwykle poważnie.

Annie wytarła lepkie od cukru palce w fartuch, podniosła słuchawkę telefonu wiszącego na ścianie w kuchni, przytknęła ją do ucha i przytrzymała ramieniem.

– Dom Duke’ów.

– Annie, to ja…

– Och, Pete, nie…

– Przepraszam cię, skarbie.

– Peter!

Takie telefony nie były dla Annie Duke niczym nowym. Jej mąż był w pełni oddany pracy i fakt, że za dwadzieścia minut do domu zjedzie trzydzieści osób z najbliższej rodziny, a ona wciąż jest w kuchni, pokryta mąką, cukrem i tłuszczem z pieczonej kaczki, był bez znaczenia. Już dawno temu pojęła, że wykłócanie się nie ma sensu. Pete wysłucha jej cierpliwie, po czym powie, że jest mu przykro i że rozumie, ale nie ma go kto zastąpić.

Dlatego spojrzawszy przez okno na trawnik, gdzie szczeniak skakał na jej punktualną jak zawsze teściową, brudząc łapkami jej białą spódnicę, zapytała tylko:

– O której możemy się ciebie spodziewać?

Peter Duke jechał do Hills w złocistym świetle słońca. Ruch uliczny był większy niż zwykle – drogą ciągnęły sznury samochodów pełnych dzieci i walizek. Sierżant Duke pokonywał kolejne ostre zakręty Greenhill Road, a dojeżdżając do Tambilli, skręcił w lewo, w Willner Road. Jego koledzy byli już na miejscu, podobnie jak kilka karetek pogotowia. Zaparkował między nimi i ruszył w stronę podjazdu i bramy, przy której wisiała tabliczka z napisem HALCYON.

– Dojdzie pan tam brzegiem rzeki.

Sierżant Duke odwrócił się i zobaczył młodego policjanta doglądającego konia. Chłopak wskazał ręką na północ.

– Jakieś czterysta metrów stąd jest wodopój dla zwierząt.

Peter nie spodziewał się, że będzie zmuszony przedzierać się przez zarośnięte koryto strumienia, i miał do tego nieodpowiednie buty. Szedł najszybciej, jak było to możliwe, i za każdym razem, gdy tracił równowagę, chwytał się długich traw porastających strome, śliskie brzegi. W końcu dotarł na miejsce.

Policjant konny Doyle, który zadzwonił do komendy, nie wdawał się w szczegóły, lecz Peter uzyskał wystarczająco wiele informacji, by wiedzieć, że sprawę będzie zapewne badał koroner, więc nie mogli niczego przeoczyć. Jeszcze w Adelaide kazał młodszemu policjantowi wezwać fotografa i dał mu numer telefonu do najlepszego fachowca.

– Jeśli będzie twierdził, że to nie jego zmiana, powiedz mu, że masz jego numer ode mnie.

Chris Larkin współpracował z policją Australii Południowej od prawie piętnastu lat. Nie tylko był znakomitym fotografem, ale miał również umiejętność patrzenia na miejsce zbrodni okiem śledczego. Potrafił przewidzieć, na czym będą zmuszeni skupić się w późniejszych etapach dochodzenia, i nie trzeba mu było nic mówić. Peter Duke odkrył, że im jest starszy, tym bardziej docenia pracę z ludźmi, którym nie musiał pokazywać wszystkiego palcem.

Larkin był już na miejscu. Peter zauważył go, kiedy rozmawiał z sierżantem Liamem Kellym. Słuchając raportu, Duke rozglądał się dookoła. Wcześniej usłyszał przez telefon, że mężczyzna, który znalazł Turnerów, powiedział, że wyglądali, jakby spali, jednak widok, który ukazał się teraz jego oczom, był upiorny.

Kelly machnięciem ręki przywołał do siebie kolejnego policjanta.

– To policjant konny Doyle – przedstawił go. – Zjawił się na miejscu jako jeden z pierwszych.

Duke stwierdził, że Doyle ma pospolitą, lecz szczerą twarz.

– Żadnych śladów walki? – spytał.

– Nie, panie sierżancie.

– Rany świadczące o użyciu jakiejś broni?

– Nie ma.

– Czy ziemia wokół jest wzruszona? Widać jakieś ślady?

– Nie, nic takiego.

– Ślady na ciałach? Jakieś siniaki, ślady nakłuć?

– Niczego nie zauważyliśmy. Może patolog coś znajdzie.

– Igły, opakowania po tabletkach?

Policjant pokręcił głową.

– Na razie nic, proszę pana.

Duke pokiwał głową.

– Dziękuję, Doyle. – Poklepał go po ramieniu i poszedł, żeby przyjrzeć się ciałom.

Ten, kto powiedział, że wyglądali, jakby spali, miał rację. Z daleka na pierwszy rzut oka tak właśnie wyglądali. Ale nie z bliska. Tylko ktoś nieuważny nie dostrzegłby różnicy. Nieuważny albo życzliwy. Duke miał w zwyczaju wieczorem wstępować do pokoju dzieci – była to ostatnia rzecz, jaką robił, kiedy szedł korytarzem do sypialni. Śpiące dzieci przewracały się i wzdychały, po ich ustach przemykały uśmiechy, a ich piersi unosiły się i opadały. Te dzieci tutaj nie wyglądały, jakby spały. Były zimne i puste. Wyglądały na martwe.

Duke przeniósł wzrok na kobietę, matkę, która leżała na wznak na kraciastym kocu, z jedną ręką ugiętą w łokciu i uniesioną nad głowę, podczas gdy druga spoczywała na jej brzuchu. Zauważył, że miała delikatne, smukłe palce i obrączkę przesuniętą w stronę kłykcia.

– A mąż? – zapytał.

– Wyjechał z miasta w interesach – odparł młody policjant Jerosch, który dołączył do grupy. – Chyba za granicę.

Wyjechał za granicę w okresie świąt. Ten fakt nie uszedł uwagi Petera.

– Sprawdź, jak się nazywa.

Była to jedna z najstarszych zasad w policyjnym podręczniku: w przypadku nagłej śmierci w pierwszej kolejności sprawdź najbliższą rodzinę. Bo choć słowo „dom” kojarzyło się z ciepłem i bezpieczeństwem, policjanci wiedzieli, że często bywa zupełnie inaczej. „Tam dom twój, gdzie serce twoje”, głosiło przysłowie, ale ludzkie serca bywały mrocznymi, pełnymi zepsucia miejscami.

Podmuch wiatru uniósł skraj sukienki kobiety. Stopy miała bose, sandałki stały obok kosza piknikowego na skraju koca. Dzieci również były bose, a chłopiec i młodsza z dziewczynek byli owinięci ręcznikami. Włosy dziewczynki już prawie wyschły, lecz warkoczyki były splątane jak włosy jego córeczki po dniu spędzonym na plaży.

– Pływali.

– Tak sądzimy. Dzień był wyjątkowo gorący.

Duke w zamyśleniu wypuścił powietrze. Zaczął podsumowywać w głowie to, co już wiedzieli. Ludzie ot tak po prostu nie zamykają oczu i nie umierają. Coś – prawdopodobnie ktoś – ich zabiło. Nic jednak nie wskazywało na jakąkolwiek przemoc. Nie było krwi, siniaków ani śladów użycia broni. Ofiary mogły zostać uduszone, ale skoro nie próbowały się bronić, napastników musiałoby być kilku i musieliby zaatakować jednocześnie. W grę wchodziła jeszcze trucizna. Istniała też pewna niewielka szansa, że zabiła ich sama natura, ale jeśli nie, to zostali zamordowani. Pytanie tylko, przez kogo i dlaczego.

Karetki pogotowia czekały, ludzie uwijali się jak w ukropie. Zapadał zmierzch i choć nikt nie był na tyle nieprofesjonalny, żeby powiedzieć to na głos, była Wigilia i o tej porze wszyscy powinni znajdować się gdzie indziej. Kiedy Duke uznał, że miejsce zdarzenia zostało dokładnie zbadane i obfotografowane, nakazał przewieźć ciała do kostnicy West Terrace, gdzie zajmie się nimi Larry Smythson. Wszystko stanie się bardziej klarowne, kiedy będzie znana przyczyna ich śmierci. Do tego czasu Duke mógł zrobić niewiele więcej, niż tylko czekać.

Tak przynajmniej mu się wydawało, gdy nagle podbiegł ku niemu młody stażysta.

– Panie sierżancie, jednego brakuje.

Duke odwrócił się w jego stronę.

– Jednego czego?

– Jednego dziecka. – Jerosch wskazał na wiklinowy kosz zawieszony na najniższej gałęzi pobliskiej wierzby. – Tam było dziecko, ale zniknęło.

Kiedy Peter Duke wrócił do domu, Annie zmywała w kuchni stos naczyń. Było późno i chociaż stała odwrócona do niego plecami, z jej napiętego karku wyczytał, że jest zła. Zatrzymał się w drzwiach i zdjął mokry kapelusz, ale go nie powiesił.

– Kolację masz w lodówce – odezwała się, zanurzając brudne talerze w mydlinach. – Razem z resztką strucli bakaliowej twojej matki.

Wzmianka o jego matce nigdy nie zwiastowała niczego dobrego.

– Sam i Petey są już w łóżkach. Dali mi popalić, ale w końcu zasnęli.

– Za dużo emocji? Za dużo cukru?

– Za dużo wszystkiego.

– Przepraszam za kolację. W Hills zeszło nam dłużej, niż przypuszczaliśmy.

– Hm.

– To straszne, co tam się wydarzyło, Annie. Jutro usłyszysz o tym w wiadomościach. Nie żyje kobieta i trójka dzieci. A jedno zaginęło.

Annie odwróciła się do niego.

– Prawdopodobnie to dingo. Szukaliśmy, ale pogoda nie sprzyja.

Coś w wyrazie jej twarzy się zmieniło.

– Jesteś przemoczony. – Podeszła i dotknęła mokrych rękawów męża. – Musisz wziąć gorący prysznic. No już, zmykaj. Podgrzeję ci jedzenie i wszystko mi opowiesz.

Jej głos złagodniał. Wciąż była zła – wyobrażał sobie, w jakim nastroju była jego matka, kiedy nie pojawił się na kolacji – ale rozumiała, że musiał zostać.

Policjanci muszą mieć grubą skórę. W pracy stykają się z tym, co w ludziach najgorsze, a przecież pozostają dobrymi mężami i ojcami, i uczciwymi obywatelami. Peter Duke był pierwszorzędnym policjantem; potrafił omieść wzrokiem miejsce zbrodni i na chłodno stworzyć w głowie listę dowodów i możliwych wersji zdarzeń. Lecz wraz z przyjściem na świat Sam i Pete’a juniora coś się w nim zmieniło. Nadal zachowywał profesjonalizm, lecz widok martwych dzieci był dla niego udręką.

Siedzieli razem do późna i pakowali ostatnie prezenty, a on opowiadał żonie, co ujrzał, gdy dotarł do posiadłości Turnerów. Annie pokręciła głową, zmarszczyła brwi i zapytała, czy ma jakąś teorię. Odparł, że jeszcze na to za wcześnie, nawet nie rozpoczęli śledztwa, ale w głębi duszy, w miejscu, gdzie rodzą się wszystkie instynkty i przypuszczenia, poczuł coś mrocznego i niepokojącego. Kiedy tam stał i patrzył na nich, na matkę i dzieci, których mąż i ojciec wyjechał, jedno słowo przyszło mu do głowy: Kilburn. A wraz z nim zakiełkowała ponura myśl.

Kilburn to podmiejska dzielnica Adelaide, zwana niegdyś Małym Chicago, leżąca mniej więcej jedenaście kilometrów na północ od centralnej dzielnicy biznesowej. Dla Duke’a miejsce to miało zupełnie inny wydźwięk, ponieważ to tam pięć lat temu kobieta próbowała zabić siebie i dwoje najmłodszych dzieci. Nie posłała ich do szkoły, dała każdemu tabletkę na sen i odkręciła gaz w kuchni. Na szczęście chłopiec, choć senny, zaczekał, aż matka i siostra zasną, zakręcił gaz i wszczął alarm.

Peter Duke siedział w sądzie w Adelaide w dniu, kiedy zeznawał psychiatra. Doktor Harper oświadczył, że jego zdaniem kobieta na co dzień zachowywała się całkowicie racjonalnie, przeżyła jednak nagłe załamanie, co doprowadziło do próby otrucia siebie i dzieci. Peter słuchał, jak asystent prokuratora, Randall, odczytywał sędziemu fragmenty zeznań kobiety. Zapytana, stwierdziła, że czuła się tak, jakby dotarła do końca drogi.

Ta sprawa zapadła Duke’owi w pamięć jak mało która. Nie potrafił pojąć, jak matce może w ogóle przyjść do głowy, żeby zabić dzieci, które urodziła. Kiedy tamtego dnia przy kolacji opowiadał żonie o procesie, spodziewał się, że będzie oburzona, tymczasem Annie go zaskoczyła. Wydawało się, że rozumie tamtą kobietę, a nawet jej współczuje. „Biedaczka, nie chciała zostawiać dzieci”, powiedziała, a jej słowa niepokojąco przypominały to, co kobieta z Kilburn oświadczyła policjantom w trakcie przesłuchania. „Nie potrafiła żyć dalej – dodała Annie – ale nie chciała, żeby dzieci zostały bez matki”.

Deszcz, który zaczął padać w Wigilię, siąpił przez kolejne dwa dni, więc święta były szare i mokre. W drugi dzień świąt Peter Duke krążył nerwowo po korytarzu i pomagał Pete’owi juniorowi budować stację kosmiczną, podczas gdy Sam bawiła się lalką Barbie, którą siostra Annie przysłała z Ameryki. Przez cały czas Duke oczekiwał telefonu od doktora Larry’ego Smythsona. Ten zadzwonił w końcu w niedzielę po południu, nie miał jednak do przekazania żadnych konkretnych wieści.

Regularnie dzwonili też policjanci z Tambilli, którzy na bieżąco informowali go o prowadzonych poszukiwaniach – nigdzie nie było śladu dziecka, ale na polu za szopą Turnerów znaleziono martwego dingo – i o tym, że mężczyzna, który znalazł ciała, wrócił na posterunek. Zeznał, że wiele o tym myślał i przypomniał sobie, że kiedy tam dotarł, przeszedł obok kosza i choć nie ma całkowitej pewności, chyba nie widział w nim dziecka. Podobno ludzie z miasteczka byli bardzo zaniepokojeni. Wydzwaniali z różnymi „sugestiami” i „tropami”, a niektórzy martwili się, że gdzieś w okolicy grasuje morderca. Po naradzie ustalono, że w poniedziałek rano odbędzie się spotkanie z mieszkańcami Tambilli.

Sierżant Duke wyjechał do Hills wczesnym rankiem. Zaplanował podróż, biorąc pod uwagę ewentualne utrudnienia w ruchu, a ponieważ droga przebiegła gładko, dotarł na miejsce pół godziny przed czasem. Skręcił w Willner Road i minął bramę posiadłości Turnerów. Gdyby nie oparte o nią świąteczne gałązki, trudno byłoby zgadnąć, że wydarzyło się tutaj coś złego.

Spotkanie z mieszkańcami miało się odbyć w kamiennym budynku świetlicy w centrum miasteczka. W Australii Południowej trudno znaleźć miasteczko, duże czy małe, w którym nie byłoby budynku z ciężkimi dwuskrzydłowymi drzwiami i wiszącą nad nimi tabliczką z napisem: ŚWIETLICA i datą powstania, przypadającą zwykle na drugą połowę dziewiętnastego wieku. Świetlice budowano z myślą o zebraniach lokalnych społeczności, a także o nauce sztuki, kultury i dobrych manier. Sierżant Duke zastanawiał się, czy to odpowiednie miejsce na takie spotkanie, w końcu uznał jednak, że to bez znaczenia; zresztą decyzja i tak nie należała do niego. Miał do wykonania zadanie, a miejsce, w jakim to zrobi, było nieistotne.

W małym przedpokoju na tyłach budynku Duke i tutejsi policjanci zostali poinstruowani przez niejaką Maud McKendry, która pomagała zorganizować spotkanie, że będą musieli zaczekać, aż wszyscy się zjawią.

– Spodziewamy się tłumów – powiedziała ściszonym tonem, podając każdemu filiżankę herbaty. – Wszyscy chcą pomóc. Każde miasteczko ma swoje tragedie, ale tutaj, w Tambilli, takie rzeczy po prostu się nie dzieją. Na pewno ktoś coś wie. – Zawahała się, po czym wspomniała o dziennikarzach z Adelaide i innych miast, którzy zgromadzili się na tyłach sali. – Mam nadzieję, że rozumieją, że nie jesteśmy taką społecznością. Ufam, że powiecie im, jak bardzo wszyscy jesteśmy zszokowani.

Ustalono, że skoro śledztwo prowadzi policja z Adelaide, spotkaniem pokieruje sierżant Duke. I tak kilka minut po godzinie jedenastej, kiedy pani McKendry wróciła, żeby dać im znać, Peter Duke, za którym podążali inni policjanci, wszedł na salę. Wcześniej rzadko prowadził takie spotkania – i nigdy publicznie – więc dłonie miał mokre od potu.

– Dzień dobry – powiedział. Jego głos, donośniejszy niż zwykle, odbił się echem od kamiennych ścian. – Dziękuję państwu za przybycie. Zorganizowaliśmy to spotkanie, żeby przekazać najnowsze informacje dotyczące śledztwa. Nie wyjaśniliśmy jeszcze, co dokładnie się stało, więc ograniczę się do tego, co wiemy na pewno: w ubiegły czwartek, dwudziestego czwartego grudnia, mniej więcej w porze lunchu, pani Isabel Turner wybrała się na piknik z czwórką swoich dzieci: piętnastoletnią Matildą, trzynastoletnim Johnem, dziesięcioletnią Evie i półtoramiesięczną Theą. Przeszli przez padoki znajdujące się na terenie posesji i dotarli na północny brzeg rzeki, w okolicach wodopoju. Tam w cieniu wierzby rozłożyli koc piknikowy. Ciała pani Turner i trójki starszych dzieci znaleziono po południu około godziny siedemnastej. Przyczyny śmierci jeszcze nie ustalono.

– Zostali zamordowani?

Sierżant Duke poprawił okulary i rozejrzał się po zgromadzonych, aż dostrzegł nieznajomego mężczyznę, który zadał to pytanie. Ubrany w drogi garnitur, z notatnikiem w ręce, stał na końcu sali, oparty o ścianę.

– Robin Clements – przedstawił się mężczyzna. – Pracuję dla „Sydney Morning Herald”. Czy to było morderstwo?

Duke zajrzał do notatek i zawahał się nieco dłużej, niż zrobiłby to w innej sytuacji, dając do zrozumienia, że nie pozwoli, by ktokolwiek go popędzał, i nie zamierza spełniać oczekiwań jakiegoś przyjezdnego dziennikarza.

– Dopuszczamy możliwość przypadkowego otrucia, jednak ze względu na prowadzone śledztwo traktujemy te zgony jako podejrzane, a co za tym idzie, nie wykluczamy zabójstwa.

Tak jak przewidywał, w sali rozległy się szmery rozmów. Siedząca w pierwszym rzędzie Maud McKendry zacisnęła usta w wąską kreskę i mocno objęła się ramionami.

– Myślicie, że gdzieś w okolicy grasuje morderca?

W kącie sali Duke dojrzał człowieka, który zadał to pytanie. Był to Cedric Barker, miejscowy dziennikarz, z którym zdarzyło mu się już wielokrotnie rozmawiać. Uparty, ale uczciwy.

– Niczego takiego nie powiedziałem.

– Sądzi pan, że zrobiła to któraś z nieżyjących osób? – Znowu Clements.

– Jestem tutaj, żeby przekazać państwu to, co wiem, panie Clements, a nie to, co sądzę.

I chociaż Duke nie miał zamiaru mówić tego na głos, to owszem, tak właśnie sądził. Przez cały weekend porównywał sprawę z Kilburn z tym, co wiedział na temat Turnerów, i coraz bardziej utwierdzał się w swoich przypuszczeniach. Wydawało się oczywiste, że Turnerowie zostali otruci, nawet jeśli lekarz sądowy nie zdołał jeszcze określić, jakiej trucizny użyto. Jeśli chodziło o truciciela – choć rzecz jasna należało zachować otwarty umysł – chciał zbadać, czy pani Turner miała motyw i sposobność oraz czy byłaby zdolna to zrobić.

– Może nam pan chociaż powiedzieć, co zamierzacie? – Tym razem pytał Barker.

– Gdy tylko stąd wyjdziemy, rozpoczniemy śledztwo – odparł Duke. – Dołożymy wszelkich starań, żeby wyjaśnić, co przydarzyło się rodzinie Turnerów. I dowiemy się prawdy, z całą pewnością.

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY TRZECI

Sydney, 13 grudnia 2018

Jess miała ciężką noc, często się budziła, tracąc poczucie czasu. Kiedy w końcu udało jej się zasnąć, jej myśli pełne były scen z przeszłości – na wpół pamiętanych i ubarwionych przez sen – z różnymi wersjami młodszej Jess. Była dzieckiem na plaży, dziesięciolatką pozostawioną w domu Nory, jasnooką absolwentką uniwersytetu, która przyjechała do Londynu, żeby przeżyć przygodę życia.

Gdy się obudziła, przez jakiś czas leżała w ciemności, czekając, aż sny się rozpierzchną, a w jej głowie zostaną wyłącznie koszmarne wydarzenia poprzedniego dnia. Do świtu było jeszcze sporo czasu i ogarnął ją bezwład, tak że ręce i nogi miała ciężkie jak z ołowiu.

Nadal leżała w tej samej pozycji, kiedy pierwsze promienie zabarwiły pokój na bladoróżowo, i potem, kiedy blask słońca stał się tak ostry, że musiała zmrużyć oczy, a także dziesięć po dziewiątej, kiedy zadzwonił telefon. Sięgnęła po niego na stolik nocny i zobaczyła na ekranie: Nancy Davis.

Odebrała i podziękowawszy za przesłanie skanów, umilkła nagle.

– Posłuchaj, Nancy – odezwała się po chwili – mam bardzo smutne wieści. Czuję, że muszę ci to powiedzieć. Chodzi o Norę. Niestety… wczoraj…

– O Boże… Och, Jess, tak mi przykro. Nie mogę w to uwierzyć.

– Ja też.

Jess widziała leżące na szafce nocnej pudełeczko z biżuterią Nory, które dostała w szpitalu. Nie była jeszcze w stanie go otworzyć, wiedziała jednak, co w nim znajdzie i jak groteskowo będzie wyglądała jego zawartość.

– Wiesz – powiedziała łagodnie Nancy – jednym z fragmentów, przy których zawsze się uśmiechałam, czytając książkę stryja, był ten, kiedy Nora próbuje zakryć uszy swojemu nienarodzonemu dziecku, żeby nie słyszało, jak jej bratanica i bratanek kłócą się na korytarzu.

Z ust Jess wydobył się gardłowy śmiech, który zabrzmiał jak szloch.

– Już wtedy odruchowo starała się chronić tych, których kochała. Tak jak próbowała bronić reputacji Isabel po tym, co wydarzyło się w Halcyonie.

– Była bardzo lojalna i troskliwa – przyznała Jess. – Czasami zbyt troskliwa. Musiałam ją błagać, żeby nie przychodziła na uroczystości szkolne. Często była jedyną dorosłą osobą, nie licząc nauczycieli.

– Wygląda na to, że była niezwykle dumną babcią.

Jess zamknęła oczy. Nora była kimś znacznie więcej.

– To ona mnie wychowała.

– Tak? – W głosie Nancy wciąż brzmiała czułość, teraz była jednak zabarwiona nutą troski. – Mam nadzieję… Jess, mam nadzieję, że Polly nic się nie stało?

Jess pospiesznie zapewniła ją, że Polly ma się dobrze, i wyjaśniła, że z czasem relacje Nory z córką znacznie się pogorszyły.

– To takie smutne. – Nancy wydawała się szczerze zmartwiona. – Nora była całkowicie oddana córeczce. To jedna z rzeczy, które głęboko zapadły w pamięć mojemu stryjowi. Co się między nimi wydarzyło?

Jess zastanawiała się, jak ma to wytłumaczyć. Zwłaszcza pokrótce i właściwie obcej osobie. Prawdę mówiąc, sama nie znała szczegółów. Wiedziała, że kiedy się urodziła, ona i Polly mieszkały z Norą w Darling House, że kilka lat później obie się wyprowadziły, a jeszcze później Polly wyjechała do Queenslandu, nie oglądając się za siebie. Nora mówiła, że jej córka bywała nerwowa i nieprzewidywalna (chociaż zawsze jej broniła, jeśli Jess zaczynała ją krytykować), i opowiedziała o pewnym zdarzeniu, do którego doszło, gdy Jess była mała. Nora próbowała to bagatelizować jako jedną z tych rzeczy, które choć denerwujące, nie są aż tak istotne, ale Jess wiedziała, że głęboko ją to dotknęło, zmieniło sposób, w jaki patrzyła na Polly, i sprawiło, że jako babcia stała się jeszcze bardziej opiekuńcza.

– Myślę, że po prostu oddaliły się od siebie – odparła, czując, jak kiepsko zabrzmiało to wyjaśnienie.

– Czasami tak bywa – przyznała ze smutkiem Nancy. – Posłuchaj, nie chcę zabierać ci czasu, zwłaszcza w tej sytuacji. Musisz mieć na głowie mnóstwo rzeczy. Dzwonię tylko, bo właśnie znalazłam w zapiskach Dana coś, co może cię zainteresować. Obawiam się jednak, że nie ma to nic wspólnego z wielebnym. To notatki dotyczące Nory. Ostatni raz trochę mi się spieszyło i je przegapiłam. Nie są napisane z perspektywy Nory.

Jess była zaintrygowana.

– Z czyjej perspektywy je napisano?

– To właśnie jest najciekawsze. Napisane są z perspektywy Dana.

– W pierwszej osobie?

– Nie, w trzeciej, jak gdyby pisał o kimś innym.

– O kimś, kto nazywa się Daniel Miller?

– Właśnie. To zapiski rozmów z Norą i jego spostrzeżeń o niej. Więcej ci nie powiem. Byłam dziś tak zajęta, że nie miałam okazji ponownie ich przeczytać, ale pamiętam, jak mówiłaś, że to ważne… Chociaż teraz, kiedy Nora… po tym, co się stało, zrozumiem, jeśli…

– Bardzo chętnie je przejrzę – zapewniła Jess.

– W takim razie wyślę ci skany i nie będę już zawracać ci głowy. Możesz dać mi swój adres?

Jess zrozumiała, że Nancy chce wysłać kwiaty dla Nory.

– To bardzo miło z twojej strony, ale naprawdę nie musisz.

– Właśnie że muszę. – W głosie Nancy pojawiło się napięcie, którego wcześniej nie było. – Naprawdę muszę.

Kiedy godzinę później przyszedł mail od Nancy, Jess siedziała na skałach z widokiem na zatoczkę Darling House. To właśnie tutaj wiele lat temu Nora uratowała ją przed krabami pustelnikami.

Słońce lśniło na niebie i zapowiadał się kolejny ciepły dzień. Jess analizowała w myślach rozmowę z Nancy, zastanawiając się, dlaczego Daniel Miller umieścił siebie w opisywanej scenie. Był obecny przy każdej rozmowie, więc dlaczego tę potraktował inaczej? Przyszło jej do głowy, że być może opisywane sceny to wcale nie notatki, tylko szkice, które – jak sądziła Nancy – pisał na potrzeby książki. Pomysł ten wydał jej się intrygujący: sugerował, że oprócz standardowej funkcji pisarza Miller miał do odegrania inną, bardziej czynną rolę. A to mogło oznaczać, że w historii Tambilli i tragedii Turnerów wydarzyło się coś, co upoważniało Daniela Millera do pojawienia się na kartach książki. Może nawet coś, o czym warto by opowiedzieć policji…

Gdy telefon piknął na znak, że przyszła wiadomość, Jess odwróciła ekran od słońca i otworzyła maila. Pismo było drobne i otwarty na ekranie telefonu załącznik trudno było odczytać, Jess nie zamierzała jednak czekać, aż wróci do domu.

Notatki DM: Nora, DM, styczeń 1960

Po raz pierwszy Dan zobaczył ją z daleka w poniedziałek dwudziestego ósmego grudnia 1959 roku, na zebraniu mieszkańców zorganizowanym przez policję w związku ze sprawą Turnerów. Po kilku deszczowych dniach dzień wstał ciepły i słoneczny, a powietrze w świetlicy było ciężkie od upału i niepokoju mieszkańców.

Dan przyszedł ze swoim stryjem i ten znalazł miejsca na skraju jednego z ostatnich rzędów, gdzie nikt nie zwracał na nich uwagi. Bycie jedynym obcym na zebraniu lokalnej społeczności, zwołanym w związku ze śmiercią miejscowej rodziny, nie sprzyjało przeprowadzeniu dyskretnego rozeznania. Na szczęście zjawiło się kilku dziennikarzy z Adelaide i okolic i to oni przyciągali uwagę mieszkańców – patrzyli z zaciekawieniem, a nawet podejrzliwością na obce twarze. Tymczasem dziennikarze, niezrażeni, stali ramię przy ramieniu pod tylną ścianą, trzymając w gotowości notatniki i długopisy.

Dan celowo nie wziął niczego do pisania. Lata doświadczeń nauczyły go, że są dwa rodzaje świadków: ci, którzy ożywiają się na widok czystej kartki, i tacy, którym zamyka ona usta. Rozmowny świadek był bez wątpienia błogosławieństwem, ale tylko dopóki nie uległ pokusie koloryzowania. Dan wolał wciągać świadków w bardziej naturalne rozmowy, nauczył się polegać na swojej pamięci i spisywał zeznania, kiedy był już sam. Jak się okazało, miało to jeszcze jedną nieoczekiwaną korzyść. Kiedy nie siedział ze wzrokiem wbitym w kartkę, by skrupulatnie notować każde słowo, mógł chłonąć atmosferę danego miejsca i zauważał drobne gesty i spojrzenia, które często mówiły więcej niż słowa.

Gdy wskazówka wiszącego obok aneksu kuchennego zegara przeskoczyła o kolejną minutę, na salę wszedł sierżant Peter Duke z Komendy Głównej Policji w Adelaide i stanął przy mównicy na małej drewnianej scenie. Świetlica była miejscem, do którego dzieci przychodziły na zajęcia baletu i gdzie miejscowa orkiestra przygotowywała się do koncertu kolęd, dlatego jej przeznaczenie tego dnia było jeszcze bardziej przygnębiające. Dan mógłby się założyć, że są tutaj ludzie, którzy widywali na tej scenie dzieci Turnerów.

Duke odchrząknął i żeby uciszyć zgromadzonych, zamachał rękami. Podziękował wszystkim za przybycie, po czym nakreślił sytuację i zapewnił mieszkańców, że policja dokłada wszelkich starań, żeby rozwiązać tę sprawę. Dan odebrał go jako porządnego gościa, doświadczonego, ale niepoddającego się rutynie. Oczywiste było, że jest ostrożny w przekazywaniu informacji – w przypadku takiej zbrodni, kiedy każdy był podejrzany, policja musiała uważać na to, co ujawnia.

Na koniec sierżant Duke zapewnił, że poszukiwania dziecka będą kontynuowane, podobnie jak śledztwo, i jeśli doszło do przestępstwa, winny zostanie znaleziony. Gdy jeden z dziennikarzy zapytał, czy dziecko mogły porwać dingo, odpowiedział, że tak.

– Na miejscu zdarzenia znaleźliśmy odciski łap, zresztą sami państwo wiedzą, jak wiele dingo błąka się w tym roku.

Mówiąc to, spojrzał przepraszająco na postać siedzącą w pierwszym rzędzie. Dan zauważył ubraną na czarno młodą kobietę i zrozumiał, że musiała być w jakiś sposób spokrewniona z rodziną Turnerów.

– To bratowa pani Turner – szepnął Danowi do ucha stryj. – Słyszałem, że miesiąc temu przyjechała z Sydney. Miała zostać na święta.

Po spotkaniu Dan przyglądał się, jak kobieta wychodzi ze świetlicy w towarzystwie jednej z miejscowych pań. W ramionach trzymała zawiniątko; dopiero po chwili dotarło do niego, że to dziecko, które – jak wkrótce się dowiedział – urodziło się w Wigilię. Na widok jej udręczonej, zbolałej twarzy poczuł ucisk w piersi. Jej mina, zapadnięte policzki i napięte rysy świadczyły o tym, że ta kobieta przeżyła najgorszego rodzaju traumę. Dan znał ten ból z własnego doświadczenia i gdy go mijała, poczuł jego echo w sercu.

W końcu to ona się z nim skontaktowała. Kilka dni po zebraniu w świetlicy otrzymał wiadomość, że pani Turner-Bridges chciałaby z nim porozmawiać. Zaciekawiony, nie mogąc uwierzyć we własne szczęście, pojawił się w wyznaczonym miejscu i czasie.

Pani Turner-Bridges czekała na niego na werandzie przy końcu podjazdu. Z początku jej nie zauważył. Stał przez moment, rozglądając się dookoła. Słyszał o domu Turnerów, Halcyonie, w rozmowach z miejscowymi – historie te wydawały się przesadzone, jak gdyby straszliwa śmierć rodziny musiała kontrastować z niemal rajskimi opisami ich posiadłości. Teraz wiedział, że nie było w nich przesady. Na końcu podjazdu czekało bowiem na człowieka prawdziwe Shangri-La.

Instynktownie czuł, że ktoś go obserwuje, nie był więc zaskoczony, gdy zobaczył ją siedzącą w wiklinowym fotelu. Ubrana na czarno, wyglądała jak uosobienie wiktoriańskiej żałoby, z wyjątkiem – co zauważył dopiero, kiedy podszedł bliżej – zawieszonej na szyi chusty, w której spało dziecko. Widok ten lekko zbił go z tropu: widział rdzenne kobiety, które nosiły dzieci w ten sposób, ale nie damy takie jak pani Turner-Bridges.

– Słyszałam, że rozmawiał pan z miejscowymi o mojej rodzinie – powiedziała, kiedy się zbliżył.

Głos miała nieco schrypnięty i domyślił się, że płakała.

– Tak – przyznał, umilkł i czekał, aż ona coś doda.

Wolał, by to jego rozmówcy decydowali o przebiegu rozmowy.

Długo mu się przyglądała, co dało mu czas, by mógł zauważyć, jaka jest piękna. Miała niebywale bladą skórę, pewnie bledszą niż zwykle, i wysokie kości policzkowe usiane piegami, jak gdyby artysta namalował je, używając wyjątkowo cienkiego pędzelka.

– Napije się pan mrożonej herbaty?

– Bardzo chętnie, jeśli to nie kłopot.

Usiadł naprzeciwko niej w wiklinowym fotelu, z widokiem na domek na drzewie, sznur z praniem i szczyt wzgórza, którego zbocze, jak wiedział, opadało w stronę rzeki i wodopoju.

Na stole stała taca z dzbankiem i dwiema szklankami. Nora sięgnęła ponad śpiącym dzieckiem, żeby nalać do szklanek zimnego napoju.

– Przyjechał pan z Nowego Jorku – odezwała się. – Nigdy tam nie byłam. Jak tam jest?

Dana zaskoczyło to pytanie, zaraz jednak pomyślał o uprzejmości krewnych z Południa i ich przyjaciół. Upomniał się w duchu, że to ona ma kierować rozmową, i zaczął opowiadać jej o swoim domu, malując obraz migotliwego miasta, pełnego strzelistych budynków, podziemnych klubów jazzowych, neonów odbijających się w tłustych od smaru kałużach i kochanków, którzy przytuleni spacerowali po ciągnącym się kilometrami parku. Taki właśnie Nowy Jork chcieli wyobrażać sobie ci, którzy nigdy tam nie byli. To kompletne przeciwieństwo miejsca, stwierdził, w którym teraz byli.

Nora słuchała. Siedziała bez ruchu, z przymkniętymi oczami. Jej mrożona herbata stała nietknięta.

W końcu nie wiedział już, co dalej mówić. Wtedy, jak na zawołanie, w nagrzanym od słońca rogu werandy pojawił się pies, duży stary golden retriever z łapami jak u lwa i uśmiechniętym pyskiem. Podszedł do Nory i spojrzał na nią błagalnie, a ona odruchowo pogłaskała go pod brodą.

– Biedactwo – rzuciła. – Ciągle ich szuka. – Przechyliła głowę i spojrzała na Daniela. – Słyszałam, że zamierza pan napisać o tym, co się tu wydarzyło.

– Tak, proszę pani.

– Jest pan dobrym pisarzem?

Co miał odpowiedzieć? Gdyby to była rozmowa o pracę, odrzekłby, że chyba tak, ale w tej sytuacji, widząc ściągniętą twarz kobiety i czując na sobie jej smutny wzrok, reklamowanie siebie uznał za niestosowne.

Ona jednak nie czekała na odpowiedź.

– Czy przydarzyło się panu kiedyś coś strasznego? – spytała.

Pytanie go zaskoczyło.

– Tak, proszę pani – odparł i opowiedział jej o bracie.

Mówił o Martym po raz pierwszy, odkąd przyjechał do Australii. Nawet stryj wiedział, że lepiej nie poruszać tego tematu. Smutek tej dystyngowanej kobiety, jej bezpośredniość i ogromna samotność, kiedy spowita w czerń siedziała naprzeciw niego, niczym wdowa z powieści Henry’ego Jamesa, sprawiły, że otworzył się przed nią. Opisał ich dzieciństwo, ich identyczne fryzury, chwile, gdy był niemiły dla brata – których teraz żałował. Wyjawił jej rzeczy, o jakich nigdy nikomu nie mówił. I nawet nie zdawał sobie sprawy, co czuje i czego się boi, dopóki nie wypowiedział tego na głos tamtego ranka na werandzie domu Turnerów.

Nora nie wygłaszała frazesów, nie zapewniała go, że wszystko będzie dobrze, że brat patrzy na niego z góry i uśmiecha się albo – Boże, broń – że wszystko dzieje się po coś. Wysłuchała go uważnie, a potem spojrzała na drzewa.

– To bardzo smutna historia – powiedziała. – Nie wiem, co może pchnąć młodego człowieka do takiej desperacji. Bardzo panu współczuję pańskiej straty. – Umilkła i przez jakiś czas siedziała, patrząc na kołysane wiatrem liście i delikatnie wodząc dłońmi po zawiniątku, w którym spało jej dziecko. Dan już myślał, że zapomniała o jego obecności, kiedy nagle odezwała się cichym, niemal melodyjnym głosem: – Słyszałam, co mówią w miasteczku, te plotki o mojej bratowej… To nieprawda. Isabel nigdy by tego nie zrobiła. Nigdy. Kochała dzieci. Kochała życie. Miała swoje zmartwienia, jak każdy z nas, ale nigdy, przenigdy, nie zrobiłaby czegoś takiego. – Odwróciła się w jego stronę. – Jeśli chce pan o nich napisać, musi pan zadbać o to, żeby powiedzieć prawdę.

W późniejszym czasie często słyszał te słowa i musiał być ostrożny. Nie mógł nie czuć sympatii do Nory. Oboje byli outsiderami, których połączyły osobiste tragedie i sprawa Turnerów. Lubił ich spotkania i czuł, że ona również je lubi. Była ciekawa wieści z miasteczka i wdzięczna mu za towarzystwo. Tymczasem on poświęcał się pracy. Wierzył, że należy wysłuchać wszystkich stron i opowiedzieć historię, która wykroczy poza czarno-białe szczegóły. Był głęboko przekonany, że autorzy literatury faktu, opisując różne sceny, powinni posługiwać się tymi samymi narzędziami co powieściopisarze. W kwestii faktów dotyczących tej sprawy musiał jednak zachować obiektywizm.

Nora była mądrą kobietą. Usłyszała wahanie w jego głosie, co jej się nie spodobało.

– Powtarzam, że nie zrobiłaby czegoś takiego. Nie wymyśliłaby takiego planu, nie mówiąc już o jego zrealizowaniu. Gdyby pan znał Isabel, byłby pan równie mocno o tym przekonany jak ja.

Dan obiecał, że zachowa otwarty umysł, bo to najlepsze, co może zrobić, ale przyjęła jego słowa bez entuzjazmu. Wiedział, że ona chce mu udowodnić, że ma rację. I pewnego popołudnia, kiedy utknęli w martwym punkcie, przeprosiła go i weszła do domu. Chwilę później wróciła, niosąc jakąś książkę.

– Znalazłam to przypadkiem. – Zarumieniła się. – W innych okolicznościach nigdy bym go nie przeczytała. I nie przeczytałam całego, tylko tyle, by zrozumieć, że to ważne.

Przyjrzał się bliżej i zobaczył porysowaną skórzaną oprawę, złocone zdobienia, wytarte od częstego dotykania, i wystającą spomiędzy kartek tasiemkę służącą jako zakładka.

– To dziennik Isabel – powiedział.

Kąciki ust Nory drgnęły lekko, gdy dostrzegła jego zainteresowanie.

– Pisała w nim codziennie, siedząc tutaj.

– Pokazała to pani Duke’owi?

– Chcę, żeby pan to przeczytał – odparła. – Chcę, żeby poznał pan Issy. Zobaczył, jaka była zabawna, dobra i pełna życia. Przekona się pan, że nigdy nie zrobiłaby tego, o co ją oskarżają.

Dan miał gonitwę myśli. Wiedział, że dziennik powinien trafić do rąk policji, nie był jednak w stanie się oprzeć propozycji Nory.

– Nie ma tam nic, co pomogłoby sierżantowi Duke’owi. Z całą pewnością.

Dan musnął palcami skórzaną okładkę.

– Jeśli jest coś, o czym Duke powinien wiedzieć…

– Jeśli znajdzie pan coś, co mogłoby pomóc policji, rozważę, czy im go nie pokazać.

To mu wystarczyło. Dziennik otworzył mu się w dłoniach. Strony były zapisane starannym, eleganckim pismem. Tu i ówdzie brakowało kartek. Dan przesunął palcem po miejscach, gdzie je wydarto, i podniósł wzrok na Norę.

– Na pewno każdy z nas napisał coś, czego potem się wstydził – powiedziała ze smutnym uśmiechem.

Chwilę później dziecko zaczęło płakać i Nora weszła do domu.

Dan spędził ten dzień, czytając dziennik Isabel Turner, linijka po linijce. Nora wychodziła od czasu do czasu, przynosząc mu filiżankę herbaty albo kawałek ciasta. Był tak oszołomiony, że za każdym razem jej widok go zdumiewał.

Pod koniec dnia, kiedy szykował się do wyjścia, wyczuł, że Nora stoi przy drzwiach na werandę.

– Widzi pan? – zapytała z nadzieją. – Widzi pan, jak bardzo się mylą? Rozumie pan, jaka była? Czasami może zgryźliwa i ironiczna, ale przede wszystkim szczęśliwa.

Dan pokiwał głową, wiedząc, że Nora oczekuje potwierdzenia, lecz nie mógł przestać myśleć o brakujących kartkach. Myślał o nich, kiedy wracał do domu, i potem przez całą noc, zastanawiając się, co było tam napisane i dlaczego zostały wydarte.

Nie mówił Norze o swoich wątpliwościach. Pozwalał, by myślała, że dziennik stanowi niepodważalny dowód na to, jak dobrą osobą była jej bratowa. Problem polegał na tym, że rozmawiał z sierżantem Dukiem i wiedział, że prowadzący śledztwo policjanci są coraz bardziej pewni, że mają do czynienia z samobójstwem połączonym z zabójstwami. Wciąż się zastanawiał, czy na brakujących kartkach były dowody obciążające Isabel, jakieś jej wyznania lub choćby opis tego, co zamierzała zrobić.

Zatajał to wszystko przed Norą. Nie do niego należało przekonywanie tej kobiety o możliwej winie jej bratowej. Poza tym zauważył, że odkąd pokazała mu dziennik, jej stan znacznie się poprawił. Tamtego ranka, kiedy spotkał ją po raz pierwszy, czuła się całkowicie osamotniona, a teraz zaczęła odżywać. Jeśli test odporności człowieka polegał na tym, czy potrafi on dostrzegać światełko nawet w najmroczniejszym tunelu, Nora Turner-Bridges była mistrzynią.

Dan wiedział, że nie jest to zasługa ani jego, ani przyjaźni, jaka się między nimi zawiązała. Światełkiem Nory i istotą, na którą przelewała całą miłość i nadzieję na lepszą przyszłość, była jej córeczka. Twarz jej promieniała, kiedy patrzyła na Polly i szeptała coś do jej maleńkich uszek. Był to cudowny widok. Niemowlę cały czas było w jej ramionach. Po tym, co przydarzyło się jej małej bratanicy, Dan uważał, że to zrozumiałe. Ludziom w miasteczku nie dawał spokoju los małej Thei. Nikt nie chciał myśleć o tym, że maleństwo nawet nie ma grobu. Ciotka Dana, Nell, była spokrewniona z tropicielem, który współpracował z policją, i mówiła, że ulewny deszcz zmył wszelkie ślady dzikich psów – i wszelką nadzieję.

Ostatecznie ta bolesna historia spowodowała, że Norze spadły z oczu klapki. Życie jej maleństwa było zagrożone i szok na myśl o tym, co mogłoby się wydarzyć, sprawił, że na powrót stała się skupiona. Praca nauczyła Dana, że nigdy nie należy dziwić się temu, jak przyczyna i skutek oddziałują na człowieka. W przypadku tej kobiety silna determinacja, żeby bronić Isabel, nieco osłabła i Nora zaczęła myśleć więcej o bratanicach i bratanku.

Kiedy Dan przyjechał następnego dnia, wydawała się inna: zdenerwowana, ale i stanowcza. Już podchodząc do niej, widział, że coś się kroi. Wyczytał to ze sztywności jej karku i ramion oraz ze sposobu, w jaki krążyła po werandzie.

Kiedy się zbliżył, dotknęła dłonią szyi.

– Och, jest pan. Naszła mnie pewna myśl i przez pół nocy nie mogłam zasnąć.

Dan usiadł. Z bliska wyglądała mizernie. Twarz miała ściągniętą, oczy nabiegłe krwią. Widać było, że ma za sobą nieprzespaną noc.

– Ale musi mi pan obiecać, że nie umieści tego w książce. Że zatrzyma pan to dla siebie.

– O co chodzi?

– Obiecuje pan?

– Tak. – Była tak podekscytowana, że niemal bezwiednie mówił wolno, żeby ją uspokoić. – Oczywiście.

– Chodzi o to, że oprócz pana nie mam z kim porozmawiać. I proszę nie odebrać tego źle, ale czuję, że łączy nas coś w rodzaju przyjaźni.

– To prawda.

– Nadal nie wierzę, że Isabel byłaby zdolna do tego, co jej przypisują.

– Wiem. – Dan czekał, a gdy milczała, zapytał łagodnie: – Ale?

Nora zerknęła na Polly i pogładziła ją po plecach.

– Nie mówiłam panu, przez co przeszłam, żeby mieć dziecko. Chociaż znam je zaledwie od kilku tygodni, jest dla mnie całym światem. I już teraz wiem, że leżąc na łożu śmierci, będę mogła z czystym sumieniem przyznać, że zrobiłam wszystko, co w mojej mocy, żeby ją chronić.

– Rozumiem – powiedział cicho Dan.

– Kochałam Isabel, ale kochałam też jej dzieci i muszę je uhonorować. Kiedyś sierżant Duke zapytał mnie o coś: czy widziałam kiedykolwiek, żeby Isabel zachowywała się agresywnie wobec któregoś z nich. Odparłam, że nie. Oczywiście, że nie. Uraziło mnie to pytanie. Uważam, że krzywdzenie dziecka jest największym złem. Tyle że później…

– Tak?

– Coś sobie przypomniałam. Ludzie mówią, że takie rzeczy nagle przychodzą do głowy, ale to nieprawda, to bardziej stopniowy proces. I chyba przekonałam samą siebie, że tylko mi się zdawało. Ale kiedy tu przyjechałam na początku grudnia, od razu zauważyłam, że Issy nie jest sobą. Słyszałam o kobietach, które po urodzeniu dziecka popadają w przygnębienie. Pewnego popołudnia usłyszałam płacz Thei. Ta dziewczyna, Becky, która przychodziła pomagać, wyszła już do domu, a Isabel nie reagowała. Pomyślałam, że może będę mogła pomóc. Poszłam do pokoju dziecięcego i tam zobaczyłam Isabel stojącą przy łóżeczku. – Nora przełknęła szloch. – Och, nie, coś musiało ją opętać. To jedyne wytłumaczenie.

– O co chodzi? Co pani zobaczyła?

– Kiedy to sobie przypominam, aż robi mi się niedobrze… ale ona trzymała poduszkę i… – Nora spojrzała na niego błagalnym wzrokiem i dokończyła niemal szeptem: – Zbliżała ją do twarzy malutkiej Thei.

CZĘŚĆ SIÓDMA

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY CZWARTY

Brisbane, 14 grudnia 2018

Po tym, jak stewardesa upomniała siedzącego obok mężczyznę, żeby przed startem włożył bagaż do schowka, Polly zapięła pas i upewniła się, że telefon ma przełączony na tryb samolotowy. Lot był krótki – trwał nieco ponad godzinę – a na wschodnim wybrzeżu Australii zapowiadano ładną pogodę. Nie było się czym denerwować, mimo to czuła ucisk w żołądku. Nie pamiętała, kiedy ostatni raz leciała samolotem. Zwykle jechała samochodem nadbrzeżną drogą na południe, aż do Sydney, ale ponieważ jej samochód był w warsztacie i czekał na wymianę skrzyni biegów, a pogrzeb wyznaczono na poniedziałek, nie miała wyboru.

Polly nigdy nie lubiła latać; kiedyś nawet brała udział w kursie, na którym były pilot tłumaczył ludziom bojącym się latać podstawy aerodynamiki i przeciwstawiał strach zdrowemu rozsądkowi. Turbulencje? Nie ma się czym przejmować, to tylko zmiana temperatury powietrza. To wszystko wcale jej jednak nie uspokajało, kiedy siedziała uwięziona w samolocie na wysokości jedenastu kilometrów.

Ale dziś to nie latanie stanowiło problem. Odkąd zadzwonili ze szpitala z wiadomością o śmierci Nory, Polly czuła się zagubiona. Nie potrafiła się skupić, myśli miała zamglone i była jakby oderwana od własnego życia. Poprzedniej nocy nie mogła zasnąć; leżała, słuchając wiatru szarpiącego liśćmi palmy za oknem sypialni, kiedy dotarło do niej, że to dręczące uczucie, które owinęło się wokół niej niczym ciemne wilgotne skrzydła, to samotność. Dogłębna, przenikliwa samotność.

Zastanawiała się, dlaczego czuje coś takiego. Ona i Nora rzadko ze sobą rozmawiały i rzadko się widywały. To, że matka nie żyje, nie zmieni niczego w jej codziennym życiu, a jednak odkąd się o tym dowiedziała, coś w niej pękło. Doszła do wniosku, że bycie samotnym to co innego niż bycie samym. Polly była sama od dziesięcioleci. I nie przeszkadzało jej to. Już jako nastolatka nie tęskniła za towarzystwem. Lecz samotność była czym innym. Nawet w pokoju pełnym ludzi człowiek może się czuć samotny.

Zerknęła przez okienko samolotu na mężczyzn, którzy kończyli właśnie załadowywać bagaże. To normalne, że po śmierci własnej matki człowiek czuje pustkę, lecz w tym przypadku chodziło o coś więcej. Świat bez Nory wydawał się mniej stabilny.

Była teraz sierotą. Uświadomiła to sobie, kiedy stewardesa objaśniała zasady bezpieczeństwa. O to chodziło. Straciła nie tylko Norę. Wraz ze śmiercią matki straciła również ojca.

Polly miała pięć lat, kiedy zrozumiała, że różni się od innych dzieci. Pojęła to, tak jak wiele rzeczy, kiedy poszła do szkoły. Do tego czasu wiodła z matką beztroskie życie w Darling House. Była rozpieszczona. Wiele razy słyszała opowieści o tym, jakim była upragnionym dzieckiem, i tak też ją traktowano. Nigdy nie wątpiła w to, jak bardzo jest kochana.

Jednak w pierwszej klasie, regularnie przebywając w dużej grupie rówieśników, Polly – podobnie jak wszystkie dzieci – zaczęła definiować siebie, porównując się z innymi. Inne dziewczynki miały ojców, którzy, nawet jeśli nie mieszkali z nimi w domu, istnieli, mieli imiona i twarze, i jakieś relacje z córkami – obojętnie, dobre czy złe.

Wcześniej, zanim Polly uświadomiła sobie, że to zakazany temat, zapytała Norę wprost:

– Czy ja mam tatę?

– Nie, skarbie – odparła Nora bez wahania. – Jesteś tylko moja, a ja tylko twoja.

Wtedy jej to nie przeszkadzało, więc zaakceptowała taką odpowiedź, a gdy trzeba było, powtarzała ją w szkole. Kiedy jednak dzieci zaczęły z niej szydzić, znowu zwróciła się do Nory.

– Gdzie jest mój tata?

– Już ci mówiłam, kochanie, jesteśmy tylko my dwie.

– Ale Ruth i Susan mówią, że każdy ma tatę.

– Tak powiedziały?

– Mówią, że jak ktoś nie ma taty, nie może się urodzić.

– Cóż – rzuciła beztrosko Nora. – Może tak jest w przypadku Ruth i Susan i jestem pewna, że mówiąc to, nie miały na myśli nic złego, ale małe dziewczynki nie wiedzą wszystkiego.

– Ale jak mogłam się urodzić, skoro nie mam tatusia?

Polly zwykle nie naciskała i przez chwilę wydawało jej się, że widzi irytację w oczach matki. Wrażenie jednak szybko minęło i Nora uśmiechnęła się konspiracyjnie, a jej oczy błysnęły jak zawsze, gdy zamierzała zaproponować coś fajnego.

– Rzadko opowiadam tę historię, bo z magią trzeba uważać. Ale prawda jest taka, że tak długo i tak bardzo marzyłam o córeczce i wrzucałam pieniążek do każdej studni życzeń, że pewnego dnia, kiedy najmniej się tego spodziewałam, znalazłam cię na grządce wśród kwiatów dalii.

– Tutaj, w Darling House? – Polly wiele razy bawiła się wśród dalii i myśl o tym, że wydarzyła się tam magia, bardzo się jej spodobała.

Tymczasem siedząca obok niej Nora opowiadała dalej:

– W rękawiczkach, z koszykiem na biodrze, poszłam narwać dalii na sesję ślubną i gdy uklękłam przy najgęstszej kępie kwiatów, usłyszałam cichy płacz. Z początku myślałam, że to kotek, ale to, co znalazłam, jeszcze bardziej mnie zaskoczyło: między kwiatami leżało najsłodsze dziecko, jakie w życiu widziałam. Córeczka, której tak bardzo pragnęłam i o którą się modliłam. Podarunek od ogrodowych wróżek.

Później, kiedy Polly wracała w myślach do tej opowieści, widziała siebie leżącą wśród kwiatów. Grządka z daliami była jedną z jej ulubionych części ogrodu i pewnie dlatego Nora wybrała właśnie ją. Usłyszawszy tę historię, Polly poczuła się szczęśliwa, ale nie powtarzała jej w szkole. Kiedy Ruth i Susan pytały ją o ojca – a robiły to niemal codziennie – odpowiadała, że był odkrywcą, którego statek zaginął podczas wielkiego sztormu na północy, nieopodal koła podbiegunowego, i od tego czasu nikt go nie widział.

Lecz bez względu na to, jak bardzo podobała jej się myśl, że została podrzucona przez wróżki, i niezależnie od tego, jak bardzo kochała ją matka, w sercu dziewczynki, w miejscu, gdzie powinna znajdować się odpowiedź na jej pytanie, otworzyła się dziura. Dziura, która – jak wiele innych nieszczęść w życiu – rosła w mroku, choć Polly nie miała o tym pojęcia.

Kiedy była starsza i nie wierzyła już w bajeczki o dzieciach znalezionych pośród kwiatów dalii, sytuacja stała się bardziej napięta. „Co to za różnica?”, rzuciła Nora, albo: „Mówiłam ci, że jesteś tylko moja”, albo: „Naprawdę nie pamiętam”. Raz nawet straciła panowanie nad sobą i wybuchła: „Dlaczego wciąż o to pytasz? Nie wystarczam ci? Zrezygnowałam ze wszystkiego, żeby być twoją matką. Jesteś całym moim życiem, Polly. Całym moim życiem”.

To była prawda. Polly często słyszała opowieści o tym, jak bardzo matka jest jej oddana. Pomyślała, że może mama nie chce o tym rozmawiać, bo prawda jest zbyt straszna. Czy jej ojciec był przestępcą? Złodziejem? Zboczeńcem? Czy matka milczała, żeby ją chronić?

I wtedy, niedługo po tym, jak poszła do liceum, Polly podsłuchała rozmowę, która wszystko zmieniła. Jak każdy, kto łaknie informacji, nauczyła się wyłapywać skrawki rozmów i nadstawiła ucha, gdy zza otwartych drzwi usłyszała głos jednej z przyjaciółek mamy, która zachwycała się tym, jaką cudowną matką jest Nora, do tego stopnia, że dla córki poświęciła własne małżeństwo.

Słowa te sprawiły, że kilka pozornie niezwiązanych ze sobą faktów ułożyło się nagle w logiczną całość i po raz pierwszy w życiu Polly uświadomiła sobie, że mama była kiedyś mężatką. Oczywiście wiedziała, że obcy ludzie mówią o niej „pani Turner-Bridges”, ale Nora tak skutecznie usunęła „pana Bridgesa” ze swojego życia, że Polly nie przyszło do głowy, że dwuczłonowe nazwisko jest pozostałością po zawartym niegdyś małżeństwie. Teraz w końcu miała odpowiedź: jej ojcem był niejaki pan Bridges, człowiek, którego nazwisko ona również nosiła.

Tylko kim był pan Bridges? Przetrząsnęła dom w poszukiwaniu jakichś wskazówek, ale chociaż najwyraźniej jej rodzice byli małżeństwem przez dziesięć lat, matka usunęła z Darling House wszystkie, nawet najdrobniejsze ślady jej ojca. Jedyne zdjęcie z dnia ślubu, które zachowała, przedstawiało uchwyconą z profilu młodą Norę, stojącą w bibliotece przy oknie i wpatrującą się w przystań.

Czując, że ogarnia ją coraz większa desperacja, Polly poprosiła o pomoc panią Robinson, ale gosposia odparła:

– Nie zadawaj mi pytań, na które nie mogę odpowiedzieć. Jesteś najszczęśliwszą dziewczyną na świecie, mając taką matkę.

Polly dobrze wiedziała, że ma szczęście. Jak mogłaby nie wiedzieć? Powtarzano jej to w kółko przez całe dzieciństwo. Jej przyjaciółki ze szkoły również tak sądziły. Wszystkie podziwiały Norę i chciały, żeby ich matki były jak ona. Tylko Nora organizowała podwieczorki w jadalniach drogich hoteli albo w Darling House, z panią Robinson w fartuszku pokojówki. Dziewczynki głośno domagały się zaproszeń, chociaż w szkole, gdy Polly była sama, nie miały dla niej czasu.

Wiedziała, że nie jest tak czarująca ani zabawna i że nie nawiązuje przyjaźni tak łatwo jak matka. Co więcej, teraz dostrzegała też inne różnice między nimi. Nora była pewna siebie i lubiła skupiać na sobie uwagę, Polly wręcz przeciwnie. Nora miała bladą cerę ze skłonnością do piegów, a cera Polly była oliwkowa. Nora była niewrażliwa na muzykę, podczas gdy niektóre piosenki doprowadzały Polly do łez. Zaczęła spisywać te różnice; zastanawiała się, czy są to cechy, które odziedziczyła po ojcu, a im więcej myślała, tym więcej miała w sobie negatywnych emocji.

W końcu zebrała się na odwagę i zagadnęła matkę wprost o pana Bridgesa.

– Kto ci o nim powiedział? – spytała Nora, a zaraz potem rzuciła: – Nieważne. To nikt.

– To mój ojciec – obruszyła się Polly.

– Nie jest twoim ojcem! Ktoś taki jak on nigdy nie spłodziłby tak cudownego dziecka.

Polly jej jednak nie wierzyła. Zbyt długo ją oszukiwano. Poza tym nie było innego wytłumaczenia. Wciąż wracała do tego tematu. Co roku w swoje urodziny zastanawiała się, czy jest już dość duża, żeby matka wyznała jej prawdę. Dręczyła ją świadomość, że ta prawda jest na wyciągnięcie ręki. Kiedy Polly wchodziła do pokoju, w którym Nora podejmowała przyjaciółki, zapadała cisza, a potem następowało powitanie, nieszczere w swej wesołości, które budziło w Polly paskudne podejrzenie, że być może wszystkie te kobiety wiedzą. Miała wrażenie, że jest niematerialna, przezroczysta. Stała się wycofana i milcząca; czuła się, jakby znikała.

Aż pewnego dnia, kiedy miała osiemnaście lat i była w ciąży z Jess, znalazła go. Wiedziała już wtedy, jak korzystać z biblioteki, i go wytropiła. W wietrzny majowy poranek czekała przed jego biurem w Crows Nest, po drugiej stronie ulicy, a gdy się pojawił, z teczką w dłoni, podeszła do niego.

Na jej widok uśmiechnął się radośnie – ze zwykłej grzeczności – a ponieważ nie wiedziała, jak zacząć rozmowę, wypaliła:

– Chyba jest pan moim ojcem.

– Polly? – zapytał po chwili wahania.

Nogi się pod nią ugięły i miała wrażenie, że zaraz upadnie. Kiwnęła głową.

Richard Bridges podszedł bliżej i oboje przyglądali się sobie z uwagą. W końcu znów się uśmiechnął, tym razem nieco cieplej. Polly zobaczyła, że wzrok ma szklisty.

– Zastanawiałem się, czy kiedykolwiek cię zobaczę – powiedział. – Pójdziemy na kawę?

Polly nie piła kawy – w ciąży w ogóle niewiele piła – ale oczywiście się zgodziła.

– Oświadczyła mi, że nie jesteś moja – wyjaśnił, gdy siedzieli naprzeciw siebie w jednej z pobliskich kafejek. – Była bardzo stanowcza. Dostałem od jej adwokata pismo, żebym nie próbował się z tobą kontaktować.

– Cóż, teraz jestem dorosła i to ja kontaktuję się z tobą.

Rozmawiali uprzejmie o swoim życiu, o Norze i o przeszłości. Było to dziwne doświadczenie. Polly opowiedziała mu trochę o studiach, a on jej o tym, że ożenił się ponownie i ma syna i dwie córki. Na myśl o przyrodnim rodzeństwie Polly ścisnęło się serce. Przez chwilę wyobraziła sobie, jak by to było nie czuć się taką samotną.

Kiedy wychodzili, Richard Bridges rzucił:

– Chyba powinniśmy zrobić test na ojcostwo, nie sądzisz?

Miał na myśli test DNA. Polly uznała, że po tym, co oboje usłyszeli od Nory, ma to sens, a ponieważ pan Bridges zaproponował, że pokryje koszty, zgodziła się.

Wynik testu był negatywny. Tak więc cokolwiek można było zarzucić Norze, okazało się, że nie kłamała, mówiąc, że ojcem jest ktoś inny.

Polly była zdruzgotana. Kiedy jednak pogodziła się z prawdą, uświadomiła sobie, że nie do końca ją to zaskoczyło. Jeśli miała być szczera, bez względu na to, jak bardzo chciała należeć gdzieś i do kogoś, podczas spotkania z Richardem Bridgesem nie poczuła nic szczególnego. Nic w jego twarzy czy gestach – jakkolwiek miłych – nie dawało jej poczucia więzi i powrotu do domu.

Richard Bridges był równie oszołomiony jak Polly.

– Mówiła, że nie jesteś moją córką, ale nigdy jej nie wierzyłem. Nie potrafiłem rozgryźć tego wtedy i obawiam się, że teraz też nie potrafię. Jak to możliwe, że ktoś inny jest twoim ojcem?

Odpowiedź wydawała się oczywista i Polly poczuła wstyd, a zaraz potem ogarnęło ją współczucie dla tego człowieka. Starał się ocalić twarz. Został upokorzony, bo oto miał niezbity dowód, że żona była mu niewierna. Nie wiedząc, co powiedzieć, Polly rzuciła tylko: „Przykro mi”.

Wydawało się, że jej nie słyszał, zatopiony w myślach i wspomnieniach.

– Tak rozpaczliwie pragnęła zajść w ciążę – ciągnął, marszcząc brwi. – Kilka razy poroniła. Podobno takie rzeczy się zdarzają. Właściwie nie wiedziałem, jaki jest problem. Robiliśmy różne badania, Nora o to zadbała. Ale byłem tylko ja. Pewnie brzmię jak ktoś zbytnio pewny siebie, ale tak myślę. Poszła do lekarza, ostatniego z długiej listy, a on obliczył, kiedy będzie miała owulację, i kazał jej wykorzystać każdą okazję. W tamtym tygodniu nie wychodziła z domu i mnie również nie pozwoliła wychodzić. Nie widywała się z nikim z wyjątkiem gosposi, Jane Robinson, i doktora Bruce’a, który przychodził na wizyty domowe. Następnie przez dwa tygodnie leżała w łóżku, bo jej zdaniem miało to pomóc dziecku się „utrzymać”. No i proszę, udało się. Była w ciąży. A ja byłem przy niej przez cały miesiąc, więc to nie mógł być nikt inny.

Pożegnanie było niezręczne i kiedy Polly się odwróciła, żeby spojrzeć na oddalającego się Richarda Bridgesa, miała wrażenie, że właśnie w jej życiu zamknęły się jakieś drzwi. Oto mężczyzna, który mógł być jej ojcem i z którym dzieliła intymne doświadczenie, jakim jest porównywanie DNA, został zredukowany do statusu obcego człowieka, kogoś, kogo prawdopodobnie nigdy więcej nie zobaczy i z kim nigdy więcej nie zamieni słowa.

Stewardesa nadal pokazywała, jak zakładać kamizelkę ratunkową, i Polly próbowała się skupić. Oczywiście nieraz widziała już tę prezentację, lecz chociaż tyle mogła zrobić. Myślami błądziła jednak gdzieś indziej.

Nie powiedziała Norze o spotkaniu z Richardem Bridgesem ani o teście na ojcostwo. Bo i po cóż miałaby to robić? Ale Richard Bridges zostawił ją z problemem, nad którym łamała sobie głowę. Wieczorami, siedząc w ogrodzie z widokiem na przystań, przypominała sobie ich rozmowę. Szczególnie zapadło jej w pamięć, z jakim przekonaniem mówił o tym, że Nora nie mogłaby go zdradzić.

Jego argumenty podyktowane były głosem rozsądku, nie emocjami. Twierdził, że Nora nie wychodziła z domu, a jedynymi osobami, z którymi kontaktowała się w miesiącu, gdy zaszła w ciążę, byli on, lekarz i pani Robinson. Ale podczas gdy pan Bridges wyciągnął z tych faktów jeden wniosek, Polly doszła do innego.

Nora wybuchła serdecznym śmiechem, kiedy Polly spytała, czy jej ojcem jest doktor Bruce, i powiedziała jej, żeby nie plotła bzdur.

– Naprawdę, Polly, nie wiem, skąd takie pomysły przychodzą ci do głowy. Doktor Bruce jest bardzo przystojny i z całą pewnością mogłabyś trafić gorzej, ale to nie twój ojciec. – I poważniejszym głosem dodała: – Skarbie, naprawdę niemądrze jest wysuwać takie oskarżenia.

– To nie są oskarżenia.

– W takim razie szalone domysły.

– Nie musiałabym zgadywać, gdybyś mi powiedziała.

– Mówiłam ci: znalazłam cię na grządce z daliami.

Polly, która nigdy się nie złościła, tym razem była wściekła.

– Zasługuję na to, żeby poznać prawdę. Mam prawo wiedzieć, kim jestem.

– Jesteś sobą! Jesteś moja! Czy to nie wystarczy?

– Nie!

Nora westchnęła, poirytowana.

– Nie rozumiem, dlaczego nie. Popatrz tylko, ile masz szczęścia.

– Proszę, mamuś!

To słowo z dzieciństwa pojawiło się nie wiadomo skąd. Polly nie używała go od ponad dziesięciu lat i była teraz równie zaskoczona jak Nora. Miała wrażenie, że zawisło w powietrzu między nimi.

Po twarzy Nory przemknął nieznośnie pojednawczy grymas i odezwała się łagodnym głosem:

– Pewnego dnia ci powiem, obiecuję. We właściwym czasie. Ale teraz przestań zadręczać mnie tymi pytaniami. To moja historia, a ty mnie denerwujesz. Siebie zresztą też, a dobrze wiesz, że dziecku to nie służy.

Sięgnęła do bagażu podręcznego po zatyczki do uszu. Skórzana torba była głęboka i Polly miała wrażenie, że wszystko się w niej gubi. Musnęła palcami łapacz snów, który wzięła ze sobą, zawinięty w ściereczkę do naczyń. Wyjęła go i spojrzała na sploty i kawałki drewna wyrzuconego na brzeg, które ona i Jess znalazły na plaży. Wiedziała, że to niemądre, ale idąc do drzwi, zobaczyła go na półce i wróciła po niego. Denerwowała się przed spotkaniem z Jess. Zwłaszcza że miały spotkać się bez Nory, same, w Darling House. Napłynęły do niej wspomnienia z innego okresu jej życia, kiedy przeprowadziły się do mieszkania na przylądku i kiedy czuła, że we dwie mogą stawić czoło całemu światu.

Od tamtego czasu wiele się wydarzyło. Polly była taka zadowolona, kiedy w końcu podjęła ten krok. Decyzję o przeprowadzce podyktowało w pewnej mierze to, że matka wciąż nie chciała odpowiedzieć na jej pytania. Kiedy urodziła się Jess, poznanie prawdy stało się dla Polly jeszcze ważniejsze. Nie mogła pozbyć się uczucia, że jej córka skrywa tajemnicę. Patrzyła na śpiącą twarz Jess i widziała w niej siebie i Jonathana, ale były też inne cechy, które jej córeczka odziedziczyła po nieznanych ludziach będących jej przodkami.

Przez to między Polly a Jess powstała wyrwa, o której Nora nie miała pojęcia. Im bardziej Polly gasła, tym jaśniej świeciła Nora. Na fasadzie ich miłości pojawiły się pęknięcia, a zachowania Nory, które niegdyś Polly traktowała jako opiekuńcze, teraz okazywały się przytłaczające. Ciągła uwaga Nory, jej pewność siebie i znawstwo, z jakim zajmowała się Jess, sprawiały, że Polly czuła się jak w potrzasku. Zaczęła marzyć o tym, by wynieść się z domu. Czuła, że gdyby miała nieco więcej przestrzeni, poradziłaby sobie lepiej.

Polly westchnęła, schowała łapacz snów do torby i jeszcze przez chwilę przetrząsała jej zawartość, z nadzieją, że znajdzie stopery. Musiała przestać myśleć o locie i o tym, co ją czeka, kiedy wysiądzie z samolotu. Na lotnisku chciała kupić magazyn, lecz na żaden nie potrafiła się zdecydować. Miała przy sobie jedynie egzemplarz Jakby spali, który wzięła, ponieważ pani Robinson powiedziała, że Jess zadaje pytania, co się wtedy wydarzyło. Polly liczyła na to, że książka posłuży za most; że pomoże ukoić ból, który Jess niewątpliwie czuła po śmierci babci. I że ucieszy Jess, z którą relacje Polly nigdy nie były najlepsze.

Znajoma okładka, żółknący papier i kod biblioteczny – wszystko to przypomniało jej, jak czytała ją po raz pierwszy. Urok, jaki rzuciła na nią ta książka – z jej tragiczną atmosferą lata i upału, wielkim starym domem, krzykiem sroki, nieszczęsnymi dziećmi w ostatnim dniu ich życia – powrócił do niej teraz niczym stary zapomniany płaszcz znaleziony na dnie szafy. Podczas gdy samolot wznosił się coraz wyżej, Polly włożyła do uszu zatyczki i otworzyła zniszczony egzemplarz książki Daniela Millera.

Jakby spali

DANIEL MILLER

14

Peter Duke wiedział w głębi serca, że tamtego dnia nad rzeką pani Turner otruła swoje dzieci. Każdy policjant z prawdziwego zdarzenia miał nosa do zbrodni i do ludzi, którzy je popełniali. Ale jego przeczucie nic nie znaczyło, skoro nie mógł poprzeć go dowodami.

Wciąż jeszcze nie mieli raportu toksykologicznego, istniała jednak szansa, że otrzymają go, zanim Larry Smythson zakończy badania. Po wstępnym przeszukaniu domu Duke był dobrej myśli. Kilka dni po tym, jak znaleziono ciała, wysłał dwóch miejscowych policjantów, żeby rozejrzeli się po posiadłości. Otworzyła im szwagierka pani Turner. Biedaczka, która przyjechała do Tambilli, by spędzić ostatnie tygodnie trudnej ciąży wśród bliskich, a tymczasem musiała radzić sobie z rodzinną tragedią. Nic dziwnego, że urodziła przed terminem.

– Jak się czuje mała? – zapytał policjant konny Doyle, kiedy pani Turner-Bridges wpuściła ich do domu.

– Jest trochę oszołomiona, jak my wszyscy.

Doyle zauważył nagle, jak bardzo zmęczona wydaje się ta kobieta, i przypomniał sobie narodziny własnych dzieci i to, jak za każdym razem jego żona przez pierwszy tydzień nie chciała wstawać z łóżka.

– Powinna pani odpocząć – powiedział. – Chce pani, żebyśmy do kogoś zadzwonili?

– Dziękuję, ale pomaga mi pani Summers, a pod koniec tygodnia będzie tutaj pani Pike.

Najpierw znaleźli buteleczkę barbitalu w szufladzie szafki nocnej w sypialni pani Turner. Zobaczywszy nazwisko na etykiecie, Doyle i Jerosch wymienili spojrzenia. Obaj znali Elizę Drumming – Doyle chodził z nią do szkoły – ale z tego, co wiedzieli, od przyjazdu Turnerów przebywała w Parkside. Nawet Jerosch, bardziej pomysłowy z nich dwóch, nie potrafił wytłumaczyć, w jaki sposób tabletki pani Drumming znalazły się w szafce nocnej pani Turner.

Henrik Drumming był blady jak ściana, kiedy poproszono go, by to wyjaśnił. Wyznał, że dał pani Turner tabletki żony, bo „miała potworne problemy ze snem”, a Doyle, który dobrze znał Henrika – na tyle, na ile można znać kogoś tak bardzo skrytego – uwierzył mu na słowo. Henrik był poczciwym człowiekiem, oddanym żonie i chętnym do pomocy. Lecz mina Duke’a, kiedy zapoznał się z tym zeznaniem, wyrażała zaciekawienie.

W pokoju Matildy Turner znaleźli słoik z zasuszonymi roślinami, który wzbudził ich zainteresowanie. Na opisanej ręcznie etykiecie widniały inicjały M.S., co wskazywało, że należał on do Merlina Stampa, z którym rozmowa przypadła w udziale Jeroschowi.

Nie trwała ona długo.

– Facet nie jest zbyt rozmowny – oznajmił Jerosch tego dnia po południu, kiedy policjanci spotkali się w małym tylnym pomieszczeniu posterunku w Tambilli, by złożyć raport Duke’owi. – Ale powiedział, że to mięta polej.

– Trująca?

Jerosch był młodym policjantem, w którym chłopięca czujność mieszała się z chęcią zadowalania innych. Słysząc to pytanie, zbladł, a czubki jego odstających uszu zrobiły się czerwone.

– Tak i nie.

– Co to ma znaczyć? – spytał sierżant Kelly, który opierał się łokciem o szafę na dokumenty. – Albo zabija, albo nie.

– Chyba rozumiem – wtrącił Duke i podniósł słoik, żeby lepiej przyjrzeć się jego zawartości. – Przyjaciółka pechowych dziewcząt. Ale to nie nasza trucizna.

W koszu na tyłach domu Turnerów policjanci znaleźli pięć identycznych pustych buteleczek.

– Bingo – rzucił Jerosch i zawołał Doyle’a, żeby obejrzał znalezisko.

Tal, który policjanci nazywają czasem „trucizną trucicieli”, jest bezbarwną, bezwonną substancją bez smaku, której spożycie wywołuje symptomy, jakie mogą występować przy różnych schorzeniach. Łatwo dostępny – używano go w trutkach na szczury – w połowie dwudziestego wieku był ulubioną trucizną gospodyń domowych i w tym czasie biura śledcze w całej Australii prowadziły wiele dochodzeń w sprawach kobiet podejrzewanych o otrucie mężów.

Meg Summers potwierdziła, że pani Turner zimą kupiła trutkę na szczury. Właścicielka sklepu, którą wezwano na posterunek, roztaczała wokół siebie aurę osoby, która choć zajęta, garnie się do pomocy.

– Jeśli dacie mi chwilę, zajrzę do rejestru. Z tego, co pamiętam, kupiła jakieś sześć buteleczek.

– Czy to wyjątkowo duża ilość?

– Wtedy się nad tym nie zastanawiałam. Zimą większość ludzi ma problemy ze szczurami, zwłaszcza gdy mieszkają w tak dużym domu.

Duke zamykał notatnik, gdy coś jeszcze przyszło mu do głowy.

– Czy pani Turner zwykle dokonywała takich zakupów? – spytał. – Należy to chyba do obowiązków zarządcy.

– No tak, trochę to dziwne. Henrik pracuje w Halcyonie, odkąd pamiętam, i zwykle to on zajmował się wszystkim.

Duke pomyślał o buteleczce środków nasennych. Było coś intymnego w tym, że mężczyzna dawał kobiecie tabletki żony. Pomyślał też o brakujących stronach w dzienniku pani Turner. Ktoś podrzucił mu go kilka tygodni po tych wydarzeniach i sierżant przeczytał go od deski do deski. We wpisach trudno było doszukać się motywu, ale ślady po wyrwanych kartkach go zaintrygowały – czyżby spisane nieopatrznie przyznanie się do winy, które szybko usunięto? – i zastanawiał się, czy relacja między panią Turner a zarządcą posiadłości mogła ulec zmianie.

Teraz, kiedy już wiedział, że Meg Summers jest powierniczką miejscowych sekretów, Duke postanowił zaryzykować, ale najwyraźniej nie docenił jej lojalności.

– Panie sierżancie, zaręczam, że nie znam szczegółów życia pani Turner, i z całą pewnością nie zamierzam plotkować o zmarłych.

Duke szybko się wycofał. To, czy pani Turner i Henrik Drumming nawiązali romans, pewnie i tak nie miało znaczenia dla śledztwa, a nie należało zniechęcać świadków. Najważniejszym tropem była znaczna liczba pustych buteleczek po trutce na szczury i Duke, gdyby lubił hazard, postawiłby pieniądze, że znaleźli truciznę, której szukali.

Marcus Summers, który dostarczył zamówienie do Halcyonu, kiedy rodzina szykowała się na piknik, zeznał, że zauważył, jak pani Turner wsypywała do mrożonej herbaty „mnóstwo cukru”. „Było też ciasto – dodał – z grubą warstwą lukru”. Nora Turner-Bridges, która widziała, jak bratowa przygotowuje lunch, nie zaprzeczyła jego słowom, lecz nie dostrzegła w tym nic nadzwyczajnego. „Issy lubiła słodkości, podobnie jak Evie. Moja bratanica nie piła niczego, co nie smakowało jak rozpuszczony cukier”.

Zdaniem Duke’a ta teoria miała sens: kiedy znaleziono ciała, termosy były puste, a po cieście zostały tylko okruchy. Kwestią sporną był czas, w jakim tal zabijał. Zwykle następowało to po trzech tygodniach podawania ofierze niewielkich dawek, na przykład odrobiny do filiżanki wieczornej herbaty. Nie była to trucizna, której używano, by w jedno popołudnie pozbawić życia całą rodzinę. Duke zanotował w pamięci, żeby zapytać Larry’ego Smythsona, czy możliwe jest, że pani Turner znalazła inny sposób na podanie trucizny. Z pewnością łatwiej namówić spragnione dzieci w upalny letni dzień do wypicia dużej ilości mrożonej herbaty, niż przekonać uprzykrzonego męża, by wypił filiżankę herbaty przed snem.

Czekając z niecierpliwością, aż Larry zakończy badania, Peter Duke zastanawiał się nad motywem. Co mogło pchnąć kobietę do tego, by zabić własne dzieci? Może było tak jak w przypadku kobiety z Kilburn, która zdaniem Annie straciła chęć do życia, ale nie chciała pozostawiać dzieci bez matki. Były jednak także inne motywy, które należało wziąć pod uwagę.

To Helen, recepcjonistka, zwróciła jego uwagę na motyw zemsty. Zamieszała herbatę, do której chwilę wcześnie dolała mleka, zaczęła stukać łyżeczką w krawędź filiżanki i nagle powiedziała:

– Ta sytuacja kojarzy mi się z Medeą.

– Z kim? – Duke, który przeglądał gazetę, szukając artykułów o Turnerach, słuchał jej jednym uchem i uznał, że ma na myśli jakąś starą sprawę. – Z Medeą?

– Córką Ajetesa, króla Kolchidy.

Peter zmarszczył brwi.

– Wnuczką Heliosa, boga słońca – dodała Helen.

Wreszcie się zorientował.

– To mit – powiedział.

– W sztuce Eurypidesa, jednej z ulubionych mojego ojca, Medea zabija swoje dzieci, żeby ukarać Jazona.

– Męża. – Duke zaczynał rozumieć.

– Jazon porzucił ją dla innej kobiety. Jego nową żonę Medea też zabiła, chociaż tutaj oczywiście nic takiego się nie wydarzyło. – Ostatni raz uderzyła łyżeczką w krawędź filiżanki.

Sierżant Duke podejrzewał, że kobieta, która połowę życia spędziła na drugim końcu świata, a teraz została sama na farmie na obrzeżach Tambilli, podczas gdy jej mąż wciąż podróżował za granicę, mogła się czuć jak na wygnaniu. Bywalcy baru w hotelu Tambilla byli zgodni co do tego, że Thomas Turner wcale nie musiał zostawiać ciężarnej żony na tak wiele miesięcy. Mówiło się też, że znalazł sobie inną.

Wielebny Lawson próbował przekonać swoją trzódkę, że muszą przestać „paplać i plotkować”.

– Miejcie w pamięci, co zapisano w Księdze Przysłów – zagrzmiał z mównicy. – Niegodziwy ustami chce zabić bliźniego, lecz przenikliwość prawych wybawia*.

Ale chociaż dobrzy mieszkańcy Tambilli w niedzielę z uwagą słuchali jego słów, w poniedziałek znów plotkowali. A dzięki telefonowi od policjantów z londyńskiego komisariatu przy Charing Cross ludzie Duke’a dowiedzieli się, że w ich słowach było sporo prawdy. Pan Turner miał w Londynie przyjaciółkę, niejaką pannę Rose Spencer, z którą widywano go przez ostatnie dwanaście miesięcy.

Duke nie był pewien, czy pani Turner wiedziała o romansie męża. Nic na to nie wskazywało i choć młody Matthew McKenzie przyznał, że John Turner odkrył niewierność ojca, nie miał pojęcia, czy wyjawił to matce. Nora Turner-Bridges twierdziła, że Isabel nic o tym nie wspominała. „Co więcej, nie wierzę, że mój brat zrobiłby coś takiego. Kobiety zawsze się za nim uganiały, ale to nic nie znaczyło. Issy nie zadręczałaby się czymś takim”.

Najwidoczniej jeśli pani Turner martwiła się, nie czuła potrzeby, żeby mówić o tym szwagierce.

Duke rozpytywał w miasteczku, z nadzieją, że pani Turner zwierzyła się komuś innemu. Ale tak jak niełatwo było znaleźć kogoś, kto powiedziałby o niej coś złego, nie znalazł też nikogo, kto mógłby się nazwać jej powiernikiem. Duke’a zastanowiło, jak niewielu przyjaciół miała Isabel Turner. Meg Summers uniosła brwi, kiedy ją o to zapytał, i wyglądała jak ktoś, kto czuje się winny. Widział to już wcześniej: poczucie winy malujące się na twarzach dobrych ludzi, którzy zawiedli kogoś w potrzebie.

– Teraz, kiedy pan o tym wspomniał, wydaje mi się, że nie była specjalnie blisko z nikim w miasteczku – odparła.

Nie ulegało wątpliwości, że mieszkańcy Tambilli podziwiali Isabel Turner. Duke i jego ludzie rozmawiali z nimi w kolejnych dniach i wielokrotnie słyszeli, że pani Turner była „energiczna”, „mądra”, „piękna” i „dobra”. Pani Summers, która być może starała się zatrzeć wrażenie, że nie dostrzegła niedoli pani Turner, dodała, że Isabel kilka lat temu przyszła do niej do sklepu po „herbatę i wsparcie” i wyznała, że czuje się samotna i odizolowana, bo jej mąż tak często wyjeżdża.

W zespół Duke’a wstąpiła nadzieja, kiedy wielebny Lawson zdradził, że pani Turner rozmawiała z nim o czymś, co mogłoby pozbawić jej dzieci matki. Co prawda nie był to dowód, lecz słowa wielebnego potwierdzały teorię, którą policjanci uważali za najbardziej prawdopodobną. Przypomniały Duke’owi również to, co Annie powiedziała o sprawie z Kilburn. „Biedaczka, nie chciała zostawiać dzieci”.

Chociaż dziennik pani Turner nie był dymiącym pistoletem w rękach zabójcy, wśród policjantów rozgorzała dyskusja o tym, czy w codziennych zapiskach na temat pogody można doszukiwać się czegoś więcej. Pozostawała jeszcze kwestia brakujących stron. Ktoś usunął je nie bez powodu. Może gdyby ludziom Duke’a udało się je znaleźć, odkryliby tam przyznanie się do winy. Przystąpiono do poszukiwań, policjanci wiedzieli jednak, że chwytają się każdego sposobu jak tonący brzytwy.

I wtedy go znaleźli. Dowód, na który tak bardzo liczył Duke. Nie zawsze się tak dzieje, ale od czasu do czasu jakiś fragment informacji trafia dokładnie na swoje miejsce, niczym kluczowy element układanki. Zeznanie pochodziło z „zaufanego źródła”, którego tożsamości policja nie chciała ujawniać ze względu na delikatną naturę śledztwa. Świadek opisał, jak niedawno powstrzymał panią Turner przed wyrządzeniem krzywdy własnemu dziecku.

Duke poprosił o pomoc psychiatrę, który zeznawał w sprawie kobiety z Kilburn, a ten szczegółowo opisał, na czym polega depresja poporodowa.

– W odróżnieniu od tak zwanego syndromu baby blues – wyjaśnił – depresja poporodowa może objawiać się urojeniami, wzburzeniem, paranoją, dezorientacją, bezsennością i brakiem zainteresowania dzieckiem. Niestety, w niektórych przypadkach może doprowadzić do poważnych stanów depresyjnych.

– Czy cierpiąca na depresję poporodową kobieta może zachowywać się agresywnie wobec swojego dziecka? – spytał Duke.

– Owszem – potwierdził lekarz. – Szkoda, że nie skonsultowała się ze specjalistą – dodał. – Być może udałoby się ocalić życie tych biednych dzieci.

Duke’a często zaskakiwało, jak szybko mieszkańcy miasteczka dowiadywali się o postępach w śledztwie. Jak w każdej małej społeczności, w której doszło do tragedii, w tkance społecznej Tambilli pojawiło się rozdarcie. Ludzie byli zdenerwowani, mieli dość tego, że o ich miasteczku pisze się w gazetach, dość spojrzeń z ukosa i prób przekonywania samych siebie w duchu – a innych na głos – że nie mogli zrobić nic więcej. Gdy uświadomili sobie, że policja przygląda się uważnie pani Turner, zawiązało się między nimi ciche porozumienie, które pozwalało im za jednym zamachem uciszyć własne wyrzuty sumienia i zagłuszyć zbiorowe poczucie winy.

Kiedy Duke i jego ludzie przystąpili do kolejnych przesłuchań, wydawało się, że mieszkańcy Tambilli zaczęli spoglądać na rzeczy z innej perspektywy.

– Naprawdę – dodała pani McKendry po tym, jak zeznała, że zdziwiła ją „niecodzienna” obecność pani Turner na stoisku z ciastami koła gospodyń wiejskich. – To trochę dziwne poślubiać mężczyznę, który zaczepia cię na moście, i zgadzać się zamieszkać z nim na drugim końcu świata. To takie… nietrwałe.

– Powiem wam, o czym myślałam – powiedziała pani Fisher, z którą rozmawiali w jej kuchni, gdzie na lodówce za jej plecami wisiała ulotka z kampanii ewangelizacyjnej Billy’ego Grahama. – Mówiłam jej, że ten dom przynosi pecha, ale na niej kompletnie nie zrobiło to wrażenia. Zupełnie! Uważała, że nie mam racji. Gdyby tylko mnie posłuchała!

– Nie powinni byli zmieniać nazwy domu – rzuciła ze smutkiem pani Pigott. – Kusili los.

Nawet pani Pike, która do tej pory pozostawała lojalna wobec byłej pracodawczyni, najwyraźniej zmieniła zdanie.

– Ta jej niechęć do portretu pana Wentwortha. Jak można tak bardzo nie lubić obrazu? Zupełnie jakby miała paranoję. Człowiek zaczyna się zastanawiać, czy przypadkiem nie było jakiegoś powodu. Nie wiem, co to mogło być, może wyrzuty sumienia.

Pani Pigott zauważyła, że pani Turner wysyłała i otrzymywała więcej przesyłek niż inni mieszkańcy Tambilli.

– Większość to były paczki zagraniczne. – Uniosła cienkie brwi, jakby wnioski nasuwały się same. – Ostatnio było ich więcej niż zwykle.

Pani Pike zgodziła się, że w ostatnich miesiącach pani Turner wydawała się niebywale zajęta.

– Wtedy nie dało mi to do myślenia, ale po czymś takim człowiek inaczej patrzy na pewne rzeczy, prawda? – Kiedy poproszono ją, żeby wyjaśniła, co ma na myśli, zmarszczyła czoło i odparła: – Miałam wrażenie, że próbuje uporządkować swoje sprawy. Segregowała dokumenty, wyrzucała rzeczy.

– Kartki z dziennika?

– Nie jestem pewna, nie patrzyłam. Nie wtykam nosa w cudze sprawy, ale to całkiem możliwe.

Być może nic nie odzwierciedlało nerwowości mieszkańców lepiej niż to, co się wydarzyło, kiedy pewnego dnia na początku stycznia Nora Turner-Bridges zjawiła się z małą Polly na głównej ulicy.

– Chciałam się tylko przejść – powiedziała później, nadal wyraźnie wstrząśnięta. – Od świąt nie wychodziłam z domu i czułam, że muszę zmienić otoczenie. Nie poszłabym tam, gdybym wiedziała, co się wydarzy. Nie chciałam nikogo zdenerwować. Sama też nie chcę się denerwować.

Odkąd dziecko się urodziło, Nora, która tak długo czekała, żeby móc nazywać się matką, nosiła córeczkę w chuście i najwyraźniej nie miała zamiaru wypuszczać jej z ramion. Nie ma jednak pewniejszej rzeczy niż to, że dzieci rosną, i dwa tygodnie później, kiedy postanowiła się wybrać na dłuższy spacer do miasteczka, uświadomiła sobie, że niepraktycznie będzie dźwigać dziecko, zwłaszcza że w domu stał zupełnie dobry wózek.

Nora nie miała pojęcia, jak bardzo Becky Baker uwielbiała ten wynalazek ani też jak okropnie ta biedna dziewczyna cierpiała, odkąd wiadomości o tragedii dotarły do browaru. Nie mogła również wiedzieć, że tamtego dnia Becky odwiedzi w herbaciarni ciotkę Betty i zobaczy Norę spacerującą główną ulicą Tambilli.

Pan Ted Holmes, który zrobił sobie przerwę w malowaniu szyldu dla Warsztatu Patterson i Synowie i przyszedł do lokalu na filiżankę herbaty, mówił potem, że nie wiedział, co opętało tę dziewczynę, kiedy zerwała się na równe nogi, „jakby zobaczyła ducha”. Zanim ciotka zdążyła ją zatrzymać, wybiegła z herbaciarni „na złamanie karku” i rzuciła się na biedną panią Turner-Bridges.

– Pani Turner-Bridges była kompletnie zaskoczona – oznajmiła pani Pigott, która słysząc wrzaski, wyszła z budynku poczty, żeby zobaczyć, co się dzieje. – Jest dystyngowaną kobietą i na jej twarzy malowała się udręka. Becky to dobra dziewczyna, ale wyglądała jak banshee. Kiedy wyszarpnęła dziecko z wózka, serce podeszło mi do gardła. Myślałam, że je upuści.

Sytuację załagodzili policjanci, którzy – na szczęście – byli w pobliżu i właśnie zakończyli kolejne przesłuchanie. Pani Summers również pomogła odebrać dziecko dziewczynie.

– Becky uwielbiała Theę – powiedziała później dobrotliwie. – Z pewnością nie chciała wystraszyć pani Turner-Bridges i nigdy by nie skrzywdziła małej Polly.

W głosie Meg słychać było niepokój; ona również była wstrząśnięta. Nawet rodzice Becky, jej najwięksi obrońcy, byli przerażeni kłopotami, jakich narobiła. Nie wniesiono zarzutów – „Dobry Boże, nie. To ostatnie, czego bym chciała”, zaznaczyła Nora – ale zgodnie stwierdzono, że należy coś zrobić. Wezwano lekarza rodzinnego, doktora Ralpha McKendry’ego, i ten przepisał biednej dziewczynie łagodne środki uspokajające.

Kiedy Duke dowiedział się, co się stało, uznał, że napięcie wśród mieszkańców sięgnęło zenitu, po czym zerknął na kalendarz i kolejny raz sięgnął po telefon.

Od Wigilii doktor Larry Smythson pracował nad sprawą Turnerów. W pierwszym tygodniu lutego co najmniej raz dziennie odbierał telefon od Petera Duke’a. Za każdym razem, gdy wzywano go do telefonu, odpowiadał to samo co poprzedniego dnia: nie ma jeszcze wyników, a gdy tylko będzie coś miał, niezwłocznie się z nim skontaktuje. Doktor Smythson rozumiał, jaka presja ciążyła na policjantach, zresztą sam również pragnął poznać odpowiedzi. Lecz nauki nie można ponaglać i wyniki otrzymają dopiero wtedy, gdy on zakończy badania.

Larry Smythson pracował w kostnicy West Terrace od ponad dwudziestu lat, ale już dawno przestał mówić ludziom, czym się zajmuje. Nie dlatego, że się wstydził, lecz dlatego, że szybko zmęczył go widok podekscytowanych i przerażonych twarzy, kiedy ludzie dowiadywali się o jego profesji. Ukończył studia medyczne, ale nigdy nie żałował tego, że zdecydował się pracować ze zmarłymi. Znał kolegów po fachu, którzy tak uodpornili się na widoki i wonie, że podczas pracy mogli rozmawiać o filmie, jaki zamierzają zobaczyć w weekend, albo o tym, co zabawnego powiedziało rano ich dziecko. Ale nie Larry. Choć nigdy nikomu o tym nie mówił, uważał swoją pracę za świętą. Martwi tracili zdolność porozumiewania się w taki sposób, jak robią to żywi, a przecież wielokrotnie mieli do opowiedzenia jakąś historię. Czasami była to najważniejsza opowieść w całym ich życiu. Larry musiał jakoś nakłonić ich do zwierzeń – i był w tym dobry.

Chociaż mówił do Duke’a bardzo spokojnym i rzeczowym głosem, prawda była taka, że sprawa Turnerów stanowiła dla niego nie lada zagadkę. To nie on miał ustalić „kto” – od tego byli prowadzący śledztwo policjanci. Larry Smythson miał znaleźć odpowiedź na pytanie: „jak?”. I tu pojawiał się problem. Ciała były w stanie nienaruszonym. Uważnie obejrzał każde z nich i nie znalazł żadnych urazów ani śladów przemocy. Nie zostali zastrzeleni, zadźgani ani uduszeni, a jednak wszyscy nie żyli. Zdaniem Petera Duke’a jedynym rozsądnym wytłumaczeniem było otrucie.

Tymczasem ani Larry, ani jego zastępca nie znaleźli dotąd żadnych śladów wkłucia, a wszystkie badania dały negatywny wynik (obawy Matildy okazały się bezpodstawne i nawet jeśli doszło do zbliżenia, nie była w ciąży). Ich nerki i wątroby były powiększone, co sugerowało, że w ciałach znajdowała się trucizna, choć nie mogli ustalić, o jaką substancję chodzi. To było niezwykłe. Larry tylko raz miał do czynienia z czymś takim – kiedy przywieziono ciało mężczyzny z Somerton. Tamtą sprawę uważał za swoją największą zawodową porażkę i dlatego śmierć Turnerów tak bardzo nie dawała mu spokoju.

Czasami Peter Duke i Larry Smythson spotykali się w piątek po południu na drinka w jednym z hoteli w mieście. Spotkania te były zbyt nieregularne, by można je było nazwać zwyczajem, ale – prawdopodobnie dlatego, że obaj na swój sposób lubili rutynę – pozwalały im się odprężyć i zawsze przebiegały w ten sam sposób. Po południu piątego lutego 1960 roku ktoś patrzący na nich, jak siedzą przy stoliku w hotelu Wellington, pomyślałby, że są starymi przyjaciółmi rozmawiającymi o wszystkim i o niczym. Lecz ktoś, kto by ich usłyszał, wyciągnąłby zgoła inne wnioski. Larry właśnie skończył przedstawiać długą listę przeprowadzonych badań, których wyniki okazały się negatywne.

– A pani Turner? – spytał zmęczonym głosem. – Znalazłeś w jej przeszłości coś, co sugeruje, że mogłaby zrobić coś takiego?

Peter Duke, który siedział odchylony na obitym skórą krześle i słuchał uważnie, wyczuł w tonie przyjaciela gorycz porażki. Oto był człowiek, którego praca polegała na tym, że pozwalał nauce mówić samej za siebie. To, że interesowały go przeszłość podejrzanej i oparte na domysłach czynniki, takie jak motyw i zdolność do popełnienia zbrodni, było jak nieme wyznanie, że oto stracił nadzieję, by nauka przyniosła odpowiedzi. Duke poweselał: on nie miał takich ograniczeń; prawdę mówiąc, wierzył, że drogą dedukcji dotrze do rozwiązania sprawy.

– Jej ojciec był znanym przyrodnikiem, a ona dobrze zapowiadającym się naukowcem. – Duke nachylił się do przyjaciela. – Co więcej, w środku nocy zadzwonił do mnie kolega z Londynu i oznajmił, że choć nie powinien o tym wiedzieć… tajemnice państwowe i takie tam… to wie z wiarygodnego źródła, że była w jednostce specjalnej działającej na terenie Francji.

– To by wiele tłumaczyło – rzucił w zamyśleniu Larry. – Podczas wojny testowano rozmaite substancje chemiczne. Zdobycie i wykorzystanie tak rzadkiej i niewykrywalnej trucizny wymaga szczególnej wiedzy.

– Chcesz powiedzieć, że była szpiegiem?

Larry, który kolejny raz pomyślał o mężczyźnie z Somerton znalezionym na plaży, machnął lekceważąco ręką.

– Nie ona pierwsza.

Lato przeszło w jesień. Ryzyko pożarów zmalało, dni stawały się krótsze i chłodniejsze. W pewien słoneczny rześki kwietniowy dzień Henrik Drumming jak zwykle szedł pieszo do Halcyonu, w górę wijącego się podjazdu. Przez wzgląd na dawne czasy zabrał ze sobą Barnaby’ego. Po tym, jak pani Turner-Bridges z córeczką wróciła w końcu do Sydney i dom stał cichy i pusty, Henrik zaoferował, że przygarnie starego retrievera. „Dobrana z nas para – powiedział do znajomego. – Siedzimy razem wieczorami i wspominamy lepsze czasy”. (Przygarnąłby też Smarty’ego, ale rudy pręgowany kot znalazł już nowy dom w browarze Bakerów, gdzie najpierw się dąsał, a potem uległ pokusie polowania na szczury).

Od rana wzmagał się wiatr. Był to ten rodzaj wiatru, który w lutowe upały, kiedy trawy na polach są suche jak pieprz, budziłby niepokój, ale teraz, w kwietniu, nie był już tak groźny, a Henrik Drumming miał do wykonania zadanie. Z rosnących przy domu platanów spadały brązowe liście, które przez kolejne tygodnie trzeba będzie zgrabiać i wywozić na wysypisko na szczycie wschodniego wzgórza, niedaleko rzędu eukaliptusów. Henrik od kilku miesięcy nie dostawał zapłaty – nie miał pojęcia, czy nadal jest zatrudniony – ale nie mógł znieść myśli o piętrzących się liściach. Pracował w Wentworth, zanim zjawili się tutaj Turnerowie, i był jedną z osób, które miały przygotować dom na ich przyjazd. Znał posiadłość jak własną. A pod pewnymi względami nawet lepiej.

Jesień przeszła w zimę i w lipcu koroner wszczął dochodzenie w sprawie tajemniczej śmierci Turnerów. Duke i jego ludzie – w tym prokurator – przedstawili swoje argumenty.

Dowody medyczne, dostarczone przez Larry’ego Smythsona, były skromne i nader rozczarowujące. Smythson opisał sekcję zwłok i wyraził opinię, że przyczyną śmierci była zastoinowa niewydolność serca, co zważywszy na to, że serca denatów wyglądały na zdrowe, nie mogło wynikać z przyczyn naturalnych. Najbardziej prawdopodobną przyczyną zgonu było otrucie, ale nie wykryto obecności żadnej trucizny.

Najbardziej istotną częścią policyjnego śledztwa było zdrowie psychiczne pani Turner, a także zeznania osiemnastu świadków, w tym jednej anonimowej osoby, której zeznanie koroner zabezpieczył ze względu na jego delikatną naturę. To, że pani Turner była w stanie wprowadzić w życie tak misterny plan, potwierdzały jej działania podczas wojny oraz fakt, że jej dawni przyjaciele z Anglii opisywali ją jako „stanowczą”, „zdeterminowaną” i „kompetentną”. To, że jej matka popełniła samobójstwo, kiedy Isabel była w wieku, gdy ludzie łatwo ulegają wpływom, również nie pozostawało bez znaczenia, podobnie jak to, że jej ojciec znał się na rzadkich i egzotycznych grzybach.

Przesłuchiwano między innymi panny Edwards. Te na koniec, chcąc dodać coś od siebie, złożyły bardzo podobne zeznania.

– Była prawdziwą angielską damą. Dzieci zawsze były dobrze ubrane, a podczas lekcji miały na nogach buty. Serce pęka, kiedy człowiek pomyśli, że ktoś może tak bardzo cierpieć, ale jeśli ktoś miałby dokonać czegoś takiego, z taką precyzją, to właśnie ona.

Koroner nie zdołał wydać ostatecznego orzeczenia, tak więc sprawy pozostały otwarte. Była to jednak czysta formalność. Już wtedy wszyscy wiedzieli, co się wydarzyło, i każdy znał smutną historię Angielki, którą samotność i problemy natury psychologicznej pchnęły do najpotworniejszej z możliwych zbrodni.

* Prz 11,9.

Epilog

Wsobotę pod koniec sierpnia 1960 roku Peter Duke jechał krętą drogą Greenhill Road na spotkanie z człowiekiem, od którego zamierzał kupić przyczepę kempingową. Miał jeszcze sporo czasu, więc odruchowo skręcił w stronę Tambilli, wjechał na Willner Road i zaparkował przed bramą wjazdową z tabliczką HALCYON. Idąc podjazdem w stronę domu, słuchał śpiewu ptaków i szumu wody. Po obfitych deszczach poziom rzeki się podniósł, niebo było ciężkie od chmur.

Dom, który ukazał się jego oczom, nie wyglądał tak, jak Duke go zapamiętał. Roztaczał aurę opuszczenia, jak wszystkie puste domy. W pokojach nie słychać było żadnych oznak życia: dźwięków pianina, pisków bawiących się dzieci, płaczu niemowlęcia. Drzwi zapieczętowano, a szyby w oknach były brudne.

Ogród także był zapuszczony i martwy. O ile jesienią wszystko najbardziej tętniło życiem, o tyle zimą zalegał największy spokój. Róże zostały przycięte i przypominały sękate paliki, a gałęzie bezlistnych platanów wydawały się zimne i szare.

Duke kątem oka dostrzegł jakiś ruch, a gdy podniósł wzrok, zobaczył na wschodzie małą samotną postać, stojącą na szczycie wzgórza pod eukaliptusami. Jeszcze zanim dostrzegł towarzyszącego jej retrievera, wiedział, że to Henrik Drumming.

Henrik nie miał pojęcia, że ktoś go obserwuje. Opierał się na drewnianym trzonku łopaty, spoglądając na zwieziony jesienią stos liści. Jak co roku czekał na odpowiednią pogodę, żeby je spalić. Myślał o pani Turner i o wierszu, który recytowała zawsze w sierpniu – tym o ponurej zimie, zawodzącym zimnym wietrze i ziemi twardej jak żelazo. Zawsze, gdy to mówiła, miała ten tęskny wyraz twarzy i Henrik wiedział, że myśli o Anglii.

Kiedy Henrik Drumming zapalił zapałkę i cisnął ją na stos liści, Duke ruszył z powrotem do samochodu. Na końcu podjazdu zauważył dwoje ludzi, mężczyznę i kobietę, którzy oparci o płot, spoglądali na dom, jakby podziwiali dziwną, a zarazem cudowną wystawę w muzeum Barnum’s American.

– Znał pan tę rodzinę? – zawołał mężczyzna, starszy i dobrze ubrany.

Kobieta trzymała bukiet gałęzi akacji, które, jak sądził Duke, zerwała z przydrożnych drzew.

– Czytaliśmy o nich w gazetach – odezwała się. – Chciałam zobaczyć dom, w którym to się stało.

– Nie poznałem ich – odrzekł Duke zgodnie z prawdą.

Nie dodał, że mimo to znał ich wszystkich bardzo dobrze. Że nigdy nie zapomni rodziny Turnerów, ich życia w Halcyonie i straszliwej śmierci nad brzegiem rzeki w Wigilię 1959 roku.

Zostawił parę gapiącą się na dom i idąc do samochodu, zastanawiał się, czy kiedykolwiek się dowie, jakiej trucizny użyła pani Turner i gdzie są szczątki malutkiej Thei, żeby można było sprowadzić je do domu i pochować razem z rodziną.

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY PIĄTY

Sydney, 17 grudnia 2018

Polly nakryła stół w jadalni Nory dla dwóch osób i szykowała posiłek. Wydawało jej się to konstruktywne. A ona chciała być konstruktywna. Wylatując w piątek z Brisbane do Sydney, wyobrażała sobie, że będzie wspierała pogrążoną w smutku córkę i że razem będą przygotowywały się do pogrzebu, który miał się odbyć w poniedziałek. Sprawdziła w internecie i sporządziła listę rzeczy do zrobienia. Zapomniała jednak, jak bardzo zaradna i niezależna jest Jess. Jedne z pierwszych słów, które wypowiedziała malutka Jess, brzmiały „ja sama” – i wyglądało na to, że stały się jej mantrą.

Najwyraźniej Nora ufała wnuczce, bo to ją wyznaczyła na wykonawczynię testamentu, i kiedy Polly przyjechała do Sydney, większość spraw związanych z pogrzebem była już załatwiona. Kiedy słuchała, jak Jess i pastor rozmawiają na temat mszy, pomyślała o swojej ręcznie spisanej notatce, leżącej na dnie torby, i nie mogła zrozumieć, jak, na Boga, mogła być taka głupia.

Jess świetnie się spisała. Elegancki pogrzeb, wzruszająca mowa pogrzebowa i piękne czytanie. Polly patrzyła, jak córka – czterdziestoletnia kobieta, uosobienie wdzięku, w dopasowanej czarnej sukience z dekoltem w karo i krótkimi kimonowymi rękawami, czyta słowa wiersza Christiny Rossetti Pozwól mi odejść. Jego przesłanie zawisło w kościele niczym ostatnie dźwięki skrzypiec. Stypa wyglądała dokładnie tak, jak życzyłaby sobie tego Nora. Jess zorganizowała ją w Darling House i wszyscy przyjaciele zmarłej zgromadzili się na tarasie, by ostatni raz doświadczyć jej słynnej gościnności. Patrząc na Jess krążącą wśród gości, Polly czuła dumę, szybko jednak zbeształa się w duchu za to niestosowne uczucie. Podziw, owszem, ale ona już dawno temu straciła prawo do matczynej dumy.

Pokroiła ser i ułożyła cienkie plasterki na porcelanowym półmisku Nory. Kolacja była skromna – żadna z nich nie miała ochoty na jedzenie – choć Polly widziała, że Jess przez cały dzień nie wzięła nic do ust. Była zajęta odgrywaniem roli gospodyni, ale Polly przypuszczała, że chodzi o coś więcej. W weekend zauważyła, że Jess błądzi gdzieś myślami. Polly była wnikliwą obserwatorką – doskonaliła tę umiejętność przez cały czas, kiedy starała się pozostać niewidzialna. Jess była pogrążona w żalu po śmierci babci, ale najwyraźniej dręczyło ją coś jeszcze. Może miało to związek z tym, co mówiła pani Robinson – że Jess wypytuje o Halcyon i Turnerów.

– Była bardzo uparta – powiedziała przez telefon gosposia. – Nalegała, żebym wyjawiła jej wszystko, co wiem.

– Jest zdenerwowana? – spytała Polly, pamiętając, jak bardzo sama była przybita, gdy usłyszała, że jest spokrewniona ze słynną morderczynią.

– Nie, nie zdenerwowana. Raczej zaciekawiona. Jak to Jess… zafiksowała się na tym, żeby dowiedzieć się wszystkiego na ten temat.

Polly przygotowała przekąski i przez chwilę zastanawiała się, czy położyć półmisek na stole w jadalni, czy zostawić go na kuchennym blacie, żeby zjadły na stojąco. Druga opcja wydawała się zbyt swobodna, zwłaszcza że były dwie, a półmisek tylko jeden. Zaniosła go do jadalni, postawiła na środku stołu i usiadła na krześle, by zaczekać na córkę. Po kilku sekundach wstała i wyjęła egzemplarz książki Daniela Millera, który przywiozła z Brisbane. Dziś wieczorem zamierzała dać książkę Jess, dlatego zniosła ją na dół, w płóciennej torbie z logo księgarni. Zaskoczyła ją myśl, że Nora powiedziała wnuczce o Halcyonie, skoro sama stanowczo twierdziła, że Jess nigdy, przenigdy nie może poznać prawdy. Pani Robinson uświadomiła jej jednak, że wyglądało to inaczej.

– Z tego, co mi wiadomo, twoja mama powiedziała coś w szpitalu, kiedy na zmianę odzyskiwała i traciła przytomność. Jess była przy niej i skojarzyła fakty. Nie wiem, jak to zrobiła, ale wiesz, jaka ona jest.

Polly zawiesiła torbę na oparciu krzesła i położyła książkę na stole. Tak, wiedziała, jaka jest Jess: ciekawa i zaangażowana. Gdy była dzieckiem, nic nie umknęło jej uwagi. Z jednej strony było to wspaniałe, a z drugiej stanowiło nie lada wyzwanie. Kiedy Polly podjęła decyzję o przeprowadzce do Queenslandu, musiała wtajemniczyć córkę w swoje plany znacznie wcześniej, niż zamierzała, bo ta wyczuła, że coś jest na rzeczy, i zaczęła snuć przerażająco trafne domysły.

Jak się okazało, Polly postąpiła niemądrze: należało bardziej się postarać, by utrzymać to w tajemnicy do czasu, aż wszystko sfinalizuje. Jess miała wtedy dziesięć lat, nic więc dziwnego, że cieszyła się na przygodę, ale Polly powinna była mieć więcej rozumu. Nie przewidziała, czym dla dziecka jest wyrwanie go z jedynego miejsca, które nazywa domem. To Nora uświadomiła jej, że na szali jest coś więcej, niż jej się wydawało. Rano Polly w końcu zdobyła się na odwagę, żeby oznajmić matce, że dostała nową pracę i wyjeżdża z Jess na północ. Nora przyjęła tę wiadomość obojętnie.

– Ale chyba nie chcesz, żeby Jessica zmieniała szkołę w ostatniej klasie podstawówki? Nie, kiedy dostała główną rolę w musicalu.

To była pierwsza rysa, jaka pojawiła się na szklanej bombce marzeń Polly.

– Może zostawisz ją ze mną – zaproponowała Nora. – Przynajmniej do końca roku szkolnego. Niech ukończy szkołę razem z przyjaciółmi. Ty będziesz miała mnóstwo załatwiania, a takie rzeczy bywają stresujące. Lepiej będzie jej tutaj, gdzie mogę jej pomóc.

W końcu Polly się zgodziła. Tłumaczyła sobie, że to nie potrwa długo. Dzięki temu będzie mogła stanąć na nogi i załatwić szkołę dla Jess. Tak oto wyjechała na północ, podjęła pracę, urządziła się w nowym domu i wieczorami czekała, aż zegar wskaże dwudziestą trzydzieści – godzinę, którą wyznaczyła Nora – żeby zadzwonić do Darling House i spytać córkę, jak minął jej dzień. Jess zawsze miała do opowiedzenia mnóstwo historii i Polly słuchała jej zarówno z radością, jak i ze smutkiem. Czasami zdarzało się, że córka była jeszcze na próbie, a czasami, gdy Polly dzwoniła później, Jess już spała, zmęczona licznymi dodatkowymi zajęciami.

– Jeśli chcesz, mogę ją obudzić – mówiła Nora. – Na pewno będzie chciała się przywitać. Czekała na twój telefon, ale była taka zmęczona, a ja nie miałam serca kazać jej czekać.

– Tak, tak, oczywiście – odpowiadała Polly. – Najważniejsze, żeby się wysypiała.

Wiedziała, że to wyłącznie jej wina: była nowa, więc często pracowała do późna, a z pracy nie mogła wykonywać połączeń międzymiastowych. Mimo wszystko powinna była znaleźć sposób, żeby codziennie porozmawiać z córką, tak jak obiecywała.

Pewnego wieczoru zebrała się na odwagę, żeby zapytać matkę, jak Jess naprawdę sobie radzi. Czy bardzo za nią tęskni? Czy czuje się porzucona? Czy się martwi? Nora ją uspokoiła.

– Nie musisz się martwić, skarbie – odparła. – Jess ma się dobrze… bardzo dobrze. Świetnie.

Polly nie wiedziała, jak na to zareagować. Uznała, że to pomyślna wiadomość. Nie chciała, żeby córka była nieszczęśliwa i usychała z tęsknoty za nią. Ucieszyły ją te słowa.

– Postąpiłaś słusznie, pozwalając jej zostać do końca roku szkolnego.

Polly bąknęła coś, co miało stanowić potwierdzenie.

– Wiem, jak musi ci być trudno. Jesteś cudowną mamą, skoro przedłożyłaś potrzeby córki nad własne.

Teraz Polly odgoniła muchę od półmiska. Wszystko to były stare dzieje i nie powinna ich rozpamiętywać. Nie zmieni się przeszłości, a przecież wszystko ułożyło się, jak należy. Nora miała rację: Sydney było dla Jess najlepszym miejscem, a Darling House najlepszym domem. Polly nie mogła zaoferować córce nawet połowy możliwości, jakie dawała jej babcia, a życie tego dowiodło: Jess była wspaniałą osobą.

Polly ułożyła książkę obok widelca i nasłuchiwała kroków na schodach. Gdzieś w domu coś zaskrzypiało, ale poza tym panowała cisza. Od wizyty Daniela Millera, kiedy Nora stanęła nad łóżeczkiem Jess, blada i nieszczęśliwa, i poprosiła Polly, żeby nie mówiła córce o tym, co wydarzyło się w Australii Południowej, Polly postępowała zgodnie z wolą matki. Z początku nie było to trudne. Nie chciała przysparzać córce udręki, jakiej sama doświadczyła, kiedy poznała prawdę, a gdy Jess była już dość duża, żeby można jej było o wszystkim opowiedzieć, ich relacja nie skłaniała do zwierzeń.

Teraz jednak Nora odeszła, a Jess wypytywała o historię rodziny. Decyzja nie należała już do Polly i nie musiała dochowywać tajemnicy. Jak we wszystkich najlepszych baśniach, wraz ze śmiercią Nory poczuła się zwolniona z przyrzeczenia.

Jeszcze raz zerknęła na książkę i po chwili namysłu schowała ją do torby. Uznała, że lepiej będzie, jeśli najpierw, zanim wręczy ją Jess, wyjaśni co nieco. Spojrzała na zegar i przez chwilę zastanawiała się, czy nie zawołać jej na kolację. Kiedy powiedziała, że przygotuje coś do jedzenia, Jess się zgodziła. Może zapomniała? Polly pokręciła głową i zbeształa się za komplikowanie czegoś tak prostego. Przygotowała kolację, córka zejdzie za parę minut i razem usiądą przy stole. Musiała się odprężyć.

Jess wciąż miała na sobie sukienkę, w której była na pogrzebie. Była to jedna z sukienek Nory. Nie przywiozła z Londynu nic stosownego, a myśl o wybraniu się na zakupy w weekend wydawała jej się wstrętna. Poza tym znaleziona w szafie Nory klasyczna sukienka Carli Zampatti była idealna. Widziała zdjęcie, na którym babcia miała ją na sobie na premierze teatralnej w latach osiemdziesiątych. Zdjęcie wydrukowano w gazecie, a fotograf wysłał je Norze na pamiątkę. Ludzie generalnie lubili sprawiać jej przyjemność. Jess pamiętała, jak w dzieciństwie zachwycała się oprawioną w ramki fotografią, stojącą na komodzie wśród rozmaitych egzotycznych przedmiotów, i myślała, że kobieta w czarnej sukience to ideał kobiecego szyku.

„Błyszcz, moja droga, ale zawsze na własnych warunkach”.

Zacisnęła powieki. Wspomnienie głosu babci było tak intensywne, że niemal parzyło. Jak kiedykolwiek pogodzi się ze śmiercią Nory? Od środy zdarzały się chwile, kiedy miała wrażenie, że ziemia usuwa jej się spod nóg. Gorączkowo szukała wtedy czegoś znajomego, czego mogłaby się uchwycić, a zarazem pragnęła znaleźć słowo, które opisywałoby to, co czuje. Dopiero później uświadomiła sobie, że to rozpacz. Opłakiwała nie tylko Norę, ale też własne życie, bo wszystko to, na co kiedyś liczyła, teraz wydawało się utracone.

Jej kariera, źródło dumy i trwałości, legła w gruzach: po raz pierwszy, odkąd sięgała pamięcią, zawaliła termin. I chociaż dla kogoś z zewnątrz śmierć jej babci mogła być dostatecznym usprawiedliwieniem, Jess wiedziała, że chodzi o coś więcej. Już wcześniej miała problemy z napisaniem tego artykułu. Jeszcze nigdy nie czuła, że jej praca jest tak pozbawiona sensu.

Nie miała rodziny, a dom, na którego utrzymanie nie było jej stać, stał teraz pusty na dalekiej ulicy na drugim końcu świata. Zdawało się, jakby sznurki, które łączyły ją ze światem, ze wszystkimi i wszystkim, zostały przecięte.

Jakby tego było mało, dręczyło ją przytłaczające poczucie winy, że zawiodła babcię. Nora chciała umrzeć w Darling House, a ona tego nie dopilnowała. Wcześniej tłumaczyła sobie, że wszystko wydarzyło się zbyt szybko, lecz teraz przyszło jej na myśl, że może nie zrozumiała tego, co próbowali jej powiedzieć lekarz i pielęgniarki. Powinna wcześniej zabrać Norę do domu, powinna być bardziej spostrzegawcza i bardziej stanowcza. To był jedyny raz, kiedy Nora ją o coś poprosiła, a ona zawiodła.

Bez względu na to, z jakimi kłopotami przyszło jej się borykać, nigdy wcześniej nie patrzyła na siebie jak na nieudacznicę. „Nie wszystko naraz – powtarzała Nora, kiedy w szkole coś się Jess nie powiodło. – Możesz pokonać każdy problem, przebyć każdą odległość, tylko musisz robić krok za krokiem, aż w końcu dotrzesz na miejsce”. A jeśli ktoś nie wiedział, dokąd chce dotrzeć? Co miał zrobić ktoś, kto utknął w miejscu, którego nie rozpoznawał, bez drogowskazów, nie mając pojęcia, w jakim kierunku się udać?

– Co ja teraz zrobię, Noro?

Odpowiedziała jej cisza.

Na dole sztućce spadły na podłogę. Dźwięk zabrzmiał jak bluźnierstwo. Jess siedziała bez ruchu, próbując opanować złość na Polly, która krzątała się po kuchni i traktowała rzeczy Nory bez należnego szacunku.

Matka powiedziała, że zrobi kolację, i chociaż Jess z niechęcią myślała o jedzeniu i o uprzejmej rozmowie, nie miała serca odmówić. Starania Polly należało wspierać ze względu na jej „wrażliwość”; była to jedna z reguł, choć bywała męcząca. Należało traktować ją ulgowo, i to nie tylko dlatego, że tak mówiła Nora. Ta część Jess, która pamiętała, jak to było, kiedy mieszkały tylko we dwie i śmiały się radośnie, która pamiętała poczucie bezpieczeństwa i wygody, słońce i ciepło, zanim z urazy stwardniało jej serce – ta część nigdy nie pozwalała Jess okazać matce niechęci.

W końcu Jess znalazła w sobie siłę, żeby się ruszyć. Poszła do przyległej łazienki umyć ręce i przygotować się na kolejną przeszkodę. Uczesała włosy, których kosmyki wysunęły się z gumki. Widząc, jaka jest blada, uszczypnęła się w policzki. Sukienka pachniała Norą, więc postanowiła się nie przebierać. Następnie wolno ruszyła na dół.

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY SZÓSTY

Powrót do Darling House był niepokojący. Polly czuła się osaczona wspomnieniami i przeszłością, która czaiła się na każdym kroku. Jak choćby tam na kanapie, pod ścianą pełną rodzinnych fotografii. Widziała siebie samą w wieku dwudziestu lat, z twarzą ukrytą w dłoniach. Były jej urodziny i Nora podała lunch na tarasie. Zaprosiła kilka dawnych koleżanek córki ze szkoły, dziewczyn, których Polly nie widziała od miesięcy. Zjawiły się elegancko ubrane, z mnóstwem opowieści o studiach, podróżach i planach na przyszłość.

Polly nie chciała przyjęcia; czuła się nieco przytłoczona. Kiedy już zaczęła się przyzwyczajać do bycia matką i uwolniła się od ciągłego strachu, że uszkodzi to idealne maleństwo, z którym wróciła ze szpitala do domu, obudził się w niej zupełnie nowy instynkt i lęk przed niebezpieczeństwem.

Zdarzało się, że wieczorami płakała ze zmęczenia i samotności, a Nora słuchała w milczeniu, kiedy Polly wymieniała wszystkie rzeczy, które tego dnia poszły nie tak. Twarz matki odzwierciedlała smutek córki, przez co Polly czuła się jeszcze gorzej. „Matka jest tak szczęśliwa jak jej najnieszczęśliwsze dziecko – mawiała Nora. – A ja mam tylko ciebie, więc musisz być radosna”. To miał być żart, ale w żartach często ukryta jest prawda, i Polly wiedziała, że tak właśnie było w tym przypadku: matka wiele poświęciła, żeby ją urodzić, i całkowicie oddała się wychowywaniu córki.

To dlatego gdy Nora zaproponowała, że zorganizuje przyjęcie – „żeby cię rozweselić!” – Polly się zgodziła. Przynajmniej tyle mogła zrobić. Okazja była jednak fatalna i Polly się bała. Odwykła od bycia wśród ludzi, zresztą nigdy nie była uroczą gospodynią. Spóźniła się na karmienie Jess, a kiedy wróciła do stołu, okazało się, że zapomniała zapiąć guziki sukienki. Później wszystkie koleżanki chciały potrzymać małą, która zrobiła się marudna i nie mogła się uspokoić, a gdy Polly zaczęła kołysać ją na rękach i pieszczotliwie do niej mówić, czuła, że wszystkie na nią patrzą, jakby oblała najbardziej podstawowy test.

Dzięki Bogu, że była tam Nora ze swoją magią.

– Radzę sobie nawet z najbardziej marudnym dzieckiem – powiedziała, uśmiechając się do gości.

I rzeczywiście, Jess niemal od razu się uspokoiła. Na jej czerwonej twarzyczce pojawił się wyraz głębokiego zdumienia i oburzenia, a szeroko otwarte oczy, wydęte usteczka i płaczliwe czknięcia wydawały się oskarżeniem. Ulga, wstyd i nienawiść do siebie splotły się w żołądku Polly w ciasny węzeł. Ale było coś jeszcze – uczucie, które miała ochotę nazwać wściekłością, tyle że to nie mogła być prawda, bo przecież Jess była niewinnym maleństwem, które chciało jedynie, by je pocieszać i dbać o nie, i tylko potwór, prawdziwy potwór, mógłby złościć się na bezbronne dziecko.

Wieczorem tego dnia Nora zobaczyła, jak Polly siedzi na kanapie, z twarzą ukrytą w dłoniach, i płacze.

– Och, Polly – powiedziała. – Moja kochana. Wszystko będzie dobrze.

– Nie wiem, co robię. To takie trudne.

– Wydaje się takie, bo to dla ciebie nowość. Bycie matką nie zawsze przychodzi naturalnie. Jest jak wszystko inne: trzeba się tego nauczyć.

– Z tobą też tak było?

– Poniekąd. Niektóre kobiety są stworzone do tego, żeby być matkami. – To sugerowało, że w przypadku niektórych jest wręcz odwrotnie.

– Ona mnie nienawidzi.

Nora się roześmiała.

– Wcale nie! To przecież dziecko, nie ma pojęcia, czym jest nienawiść.

– To dlaczego nie chce się uspokoić, kiedy trzymam ją na rękach?

– Bo jesteś zdenerwowana. Dzieci wyczuwają takie rzeczy. – Nora zamilkła na chwilę, po czym dodała łagodnie: – Posłuchaj, myślałaś o tym, żeby znowu wybrać się do doktora Westerby’ego?

Do Polly wróciły wspomnienia cotygodniowych wizyt w gabinecie z uszkodzoną klimatyzacją, przez co powietrze nigdy nie było wystarczająco chłodne i wydawało się przesycone problemami innych ludzi. Kruchość jej nadgarstków, łagodność w jej głosie, uczucie niematerialności. Prawda była taka, że za każdym razem, gdy myślała o tym, by się otworzyć i opowiedzieć doktorowi Westerby’emu, jak bardzo się boi i jaka czuje się niepewna, przypominała sobie, jak unosząc kieliszek, śmiał się na jednym z przyjęć Nory, i wiedziała, że nie może mu zaufać.

– Nie muszę do niego iść – odparła.

– Cóż, zawsze możesz zmienić zdanie – powiedziała Nora. – Na razie masz mnie, prawda? Ne musisz się martwić, nasza mała Jess jest w najlepszych rękach.

Polly odsunęła od siebie to wspomnienie. To był straszny okres, ale minął. Sytuacja się poprawiła, tak jak mówiła Nora. Polly nabrała wprawy i pewności siebie do tego stopnia, że zanim Jess skończyła trzy lata i poszła do przedszkola, ona znalazła w miejscowej księgarni pracę, którą kochała, miała trochę oszczędności na koncie i zaczynała myśleć o tym, żeby się wyprowadzić.

Teraz przypomniała sobie, że to właśnie w tym pokoju poinformowała matkę o swoich planach. Chociaż nie, niezupełnie. To Nora poprosiła ją o wyjaśnienia. Polly nie zamierzała być przebiegła ani podstępna, lecz po prostu od chwili, gdy pomysł zaczął kiełkować w jej głowie, wiedziała, że matce się on nie spodoba.

Decyzja była na tyle trudna, że sama musiała ją sobie wytłumaczyć. Nora była idealną matką, wszyscy tak mówili, a Darling House był najpiękniejszym domem, jaki można by sobie wymarzyć. A jednak wśród tych pokoi Polly czuła, że brakuje jej przestrzeni. Gdziekolwiek się odwróciła, widziała rzeczy należące do Nory – tak wyraźne, tak trwałe i tak bardzo znane. Polly chciała się wyrwać, czasami iść w innym kierunku, stworzyć kształty inne niż te, które oferowała jej matka; pragnęła spędzać z Jess więcej czasu, czasu, który należałby tylko do nich dwóch.

Może uważała te pragnienia za samolubne i niewdzięczne, może nie potrafiła sprzeciwić się woli Nory i przełamać rutyny – a może w głębi duszy wiedziała już wtedy, że matka lubi postawić na swoim, a jej dobroduszność wcale nie jest bezinteresowna – w każdym razie kiedy zaczęła szukać mieszkania, robiła to w tajemnicy. Tłumaczyła sobie, że to nic poważnego, że tak tylko się rozgląda i że będzie miała mnóstwo czasu, by porozmawiać z Norą, kiedy – jeśli w ogóle – przeprowadzka stanie się faktem.

Znalazła kilka ofert, na które byłoby ją stać, i umówiła się na oglądanie mieszkań. Pierwsza agentka, Sue Haley, chętnie zgodziła się pokazać jej również inne mieszkania ze swojej oferty.

Dopiero później Polly uświadomiła sobie, że była niemądra, skoro myślała, że matka o niczym się nie dowie.

– Dziś w sklepie wpadłam na znajomą – oznajmiła pewnego wieczoru Nora. Polly łuskała fasolę przy kuchennym stole, a matka siedziała na kanapie, huśtając Jess na kolanie. – Mówiła, że pokazywała mieszkanie jakiejś Polly Turner-Bridges i że nie była to przypadkowa zbieżność nazwisk.

Polly poczuła, że serce podchodzi jej do gardła, Nora nie wyglądała jednak na zagniewaną.

– Szkoda, że mi nie powiedziałaś. Było mi okropnie głupio, kiedy stałam tam, podczas gdy ta okropna kobieta patrzyła na mnie, wyraźnie zadowolona, że córka nie wtajemniczyła mnie w swoje plany.

Polly oblała się rumieńcem.

– Przepraszam. Nie chciałam cię denerwować.

– Bardziej zdenerwował mnie twój brak zaufania. Nie oczekuję, że będziesz mieszkała ze mną do końca życia. Wiem, jaką jestem szczęściarą, że tak długo zdołałam zatrzymać was przy sobie. Oczywiście zawsze będziesz tu mile widziana, ale, na Boga, rozumiem, że jesteś dorosła, masz dwadzieścia dwa lata, a do tego jesteś matką!

Polly poczuła ulgę i nieopisaną wdzięczność. A więc niepotrzebnie się martwiła. Jej koleżanka z pracy, Sharon, z którą zwykle pracowała na zmianie, zmarszczyła brwi, kiedy Polly wyznała, że boi się, co powie matka, i z zakłopotaniem próbowała wyjaśnić, że Nora jest inna i że są sobie bardzo bliskie. Miała świadomość, jak niedorzecznie to zabrzmiało, zwłaszcza że Sharon spytała: „Nie byłaby szczęśliwa, widząc, jaka jesteś samodzielna?”. Polly nie wiedziała, co na to odpowiedzieć, i w końcu nie powiedziała nic. Najwyraźniej Sharon nie pojęła, o co jej chodzi.

– Znalazłaś coś, co ci się spodobało? – spytała Nora.

– Jeszcze nie. Wszystkie były trochę… – Polly wzruszyła ramionami.

– Wyobrażam sobie. Gdybyś ze mną porozmawiała, przestrzegłabym cię przed Sue Haley. Ma najlepsze chęci, ale każdy agent sprzedaje tylko tak dobre mieszkania, jak dobry jest on.

– Nie potrzebuję luksusów – obruszyła się Polly.

– Może będę mogła ci pomóc – rzuciła Nora, jakby w ogóle jej nie słyszała, i posadziwszy sobie Jess na biodrze, podeszła do biurka w swoim małym gabinecie obok kuchni. – Akurat tak się składa, że jedno z moich ulubionych małych mieszkań zwalnia się w przyszłym miesiącu. Jest w sam raz dla was dwóch. Pewnie chciałabyś sama coś dla was znaleźć… pamiętam, jaka byłam w twoim wieku… ale to dwa kroki od przedszkola Jess. A wiem, że wolałabyś jej nie przenosić. Dzięki temu będzie mogła nadal tam chodzić. – Wyciągnęła broszurę.

Polly zerknęła na zdjęcie. Znała ten apartamentowiec. Był to jeden z ładniejszych budynków w pobliżu placu zabaw. Nie nowy, ale zdecydowanie lepszy od tych, w których pokazywała jej mieszkania Sue Haley.

Nora miała rację: Polly rzeczywiście chciała zrobić wszystko sama. Przypomniała sobie dreszcz emocji – niemal poczucie zagrożenia – jaki poczuła, kiedy Sue Haley zwolniła, gdy przejeżdżały przed ceglanym blokiem w części Sydney, w której Polly nigdy dotąd nie była.

Ale czy wybierając takie mieszkanie jedynie dlatego, żeby nie prosić o pomoc matki, nie wyrządziłaby krzywdy Jess?

– A czynsz?

– Tylko pięćdziesiąt dolarów na tydzień.

– Za mieszkanie z łazienką?

– Jest bardzo małe. Druga sypialnia jest niewiele większa od szafy.

Polly nie wiedziała, czy matka mówi prawdę.

– Może je chociaż obejrzysz? – spytała Nora. – Jeśli ci się nie spodoba albo uznasz, że ci nie pasuje, będziesz mogła zadzwonić do Sue Haley.

Polly zastanowiła się nad tą propozycją i zgodziła się nazajutrz obejrzeć mieszkanie. Bo przecież, tak jak mówiła matka, jeśli jej się nie spodoba, to go nie weźmie.

– Cudownie – rzuciła Nora. – Możesz być niezależna, ale to nie znaczy, że Jess musi żyć w nędzy. A gdybyś mnie potrzebowała, będę tuż obok.

Kiedy Jess zeszła do kuchni, Polly stała, w zamyśleniu ściskając w dłoni sztućce. Wyglądało na to, że właśnie sprzątała ze stołu. Jess poczuła złość, szybko ją jednak stłumiła. Była zmęczona i zrozpaczona, a gniew, który ją ogarnął na widok bałaganu, jej rozterka i wahanie tak naprawdę nie miały nic wspólnego z matką. Tak przynajmniej sobie wmawiała.

– O, Jess, witaj – rzuciła Polly i niepewnie wskazała dłonią stół. – Przygotowałam zimne przekąski. Pomyślałam, że to będzie najlepsze na kolację. Coś lekkiego…?

Jess udała, że nie słyszy pytającej nuty w tych całkiem rozsądnych słowach.

– Brzmi nieźle.

– Wiem, że pewnie nie masz ochoty na nic bardziej treściwego.

– Nie.

– Ale musisz coś zjeść.

Jess uśmiechnęła się posępnie. Piętnaście minut cierpliwości, powiedziała sobie, i będziesz mogła wrócić na górę.

Przez chwilę prowadziły niezręczną rozmowę o wydarzeniach minionego dnia – o tym, jak Norze podobałaby się ceremonia, o wzruszającym kazaniu i jedzeniu przygotowanym przez panią Robinson. Jess poczuła ulgę, gdy wyczerpały tematy i zapadło między nimi milczenie. Zaczęła skubać krakersa i zerknęła na zegar. Słyszała, jak zawieszony na szyi Polly srebrny wisiorek w kształcie kota przy każdym jej ruchu obija się o nanizanego obok drewnianego ptaszka. Irytował ją ten dźwięk. Już miała znaleźć wymówkę, żeby wrócić na górę, kiedy Polly wzięła głęboki wdech i powiedziała:

– Mam coś dla ciebie.

Jess poczuła się zakłopotana. Nie chciała żadnych prezentów. Nie miała już dziesięciu lat. Nora umarła i żadna błyskotka tego nie naprawi. Polly sięgnęła jednak do leżącej na stole torby, wyjęła książkę i przesunęła ją po blacie.

Jess natychmiast rozpoznała okładkę i zakręciło jej się w głowie. Różne elementy jej życia połączyły się nagle w najbardziej niespodziewany i niewytłumaczalny sposób. Nora w szpitalu – „Halcyon… Pomóż mi, Issy… On chce mi ją odebrać…” – książka Daniela Millera, w której trwała zanurzona przez ubiegły tydzień, i matka, którą rzadko widywała, patrząca na nią teraz z wyraźnym wyczekiwaniem.

– Ja… ja nie… – wyjąkała Jess. – Skąd ją… Jak?

– Janey… pani Robinson… mówiła mi, że wypytujesz o wszystko. Miałam tę książkę u siebie w domu.

Ale Jess nie o to chciała zapytać. Chciała wiedzieć, skąd Polly wie o Halcyonie i Turnerach. Nora traktowała to jak tajemnicę, zbyt mroczną, by komukolwiek ją wyjawić. Jak Polly się dowiedziała?

– Napisał ją dziennikarz, który mieszkał w sąsiedztwie. Pomyślałam, że może znajdziesz w niej odpowiedzi na niektóre z twoich pytań.

– Skąd wiesz, co się wydarzyło w Halcyonie? – spytała Jess.

– Nora mi powiedziała. Kiedy byłam z tobą w ciąży. Właściwie…

Jess zakręciło się w głowie. Nie wiedziała, czyja zdrada była gorsza: Polly, która od początku znała prawdę i cały czas milczała, czy Nory, która wyjawiła prawdę córce, a nie jej. Ale jak mogła złościć się na babcię? Wtedy jej odejście stałoby się jeszcze bardziej realne i bolesne, a tego Jess by nie zniosła. Dlatego jej gniew skupił się na matce, która wciąż paplała, jakby nic się nie wydarzyło.

Jess wstała gwałtownie.

– Jess? Wszystko w porządku? Nie skończyłaś.

– Nie jestem głodna.

– Ale nie jadłaś nic przez cały dzień.

– Nic mi nie będzie. – Jess umilkła, zawahała się, ale w końcu nie wytrzymała. Kiedy odezwała się, nie mogła rozpoznać własnego głosu. – I jeśli mam być szczera, chyba trochę za późno na odgrywanie zatroskanej matki. Albo troskliwej córki. Porzuciłaś nas obie dawno temu.

Nim dotarła na szczyt schodów, jej przekonanie o własnej nieomylności ustąpiło miejsca poczuciu winy. Matka, z początku zaskoczona i niepewna, potem zaczerwieniła się i wyraźnie posmutniała.

Dla Jess to było zbyt wiele. Świadomość, że Polly przez cały czas wiedziała o Halcyonie i Turnerach i że ani ona, ani Nora nie powiedziały jej prawdy, była druzgocząca. Nagle wróciły do niej emocje i złość, których doświadczyła jako dziewczynka, kiedy zrozumiała, że matka jej nie chce, że nikt nie mówił jej całej prawdy i że podstępem skłoniono ją, by uwierzyła, że ona też przeprowadzi się do Brisbane.

Wróciło też wspomnienie incydentu z dzieciństwa, źródło urazy i złości na matkę, teraz nieco przytłumione przez zakłopotanie, ponieważ odkąd przeczytała notatki Daniela Millera i uświadomiła sobie naturę poufnej informacji, jaką przekazał policji – o tym, co usłyszał od Nory – w głębi duszy wiedziała, że coś było nie tak.

Idąc korytarzem, minęła bibliotekę, ale zamiast udać się na górę do swojego pokoju, weszła do sypialni babci. Położyła się na łóżku i wtuliła twarz w poduszkę.

Po jakimś czasie poczuła niepokój. Nadal trzymała w dłoni egzemplarz książki Daniela Millera, który dała jej Polly. Podniosła ją do oczu i spojrzała na znajomą obwolutę. Różniła się nieco od egzemplarza Nory. Choćby tym, że była obłożona plastikową okładką i miała na grzbiecie naklejkę biblioteczną.

Do strony tytułowej przyklejona była kartka z równymi rzędami pieczątek z datą. Jess pamiętała analogowy system wypożyczania w czasach, gdy jako dziewczynka chodziła do biblioteki. Ostatnia data to był czwarty kwietnia 1978 roku – pół roku przed jej narodzinami. Kolejna pieczątka na obwolucie: BIBLIOTEKA AUSTRALII POŁUDNIOWEJ. Ciekawe. Możliwe, że Nora powiedziała córce o Halcyonie, wyglądało jednak na to, że Polly na własną rękę szukała informacji.

Jess zauważyła w tym egzemplarzu coś jeszcze. Teraz, kiedy lepiej mu się przyjrzała, zobaczyła niewielkie zgrubienie, jakby coś wsunięto za tylne skrzydełko obwoluty. I rzeczywiście, za plastikową okładką tkwiły złożone kartki. Kiedy wyjęła je i rozłożyła, okazało się, że to kserokopia tekstu. Na górze niebieskim długopisem ktoś napisał starannie: Dodatek, wydanie z 1980 roku.

Jess usiadła prosto. A więc to był ostatni rozdział, o którym wspominała Nancy Davis. Napisany po tym, jak Daniel Miller wrócił do Australii, kiedy w ogrodzie Halcyonu znaleziono szczątki Thei Turner i zagadka sprzed dwudziestu lat doczekała się rozwiązania.

Jakby spali

DANIEL MILLER

Dodatek: Powrót do Halcyonu

Mówiono, że Percy Summers, który dokonał tamtego makabrycznego odkrycia, już nigdy nie był taki sam. Edith Pigott usłyszała o tym od Maud McKendry, która z kolei dowiedziała się od Meg Summers. Myślał, że śpią. Mało brakowało, a wcale by tam nie poszedł, ale jego klacz, poczciwa stara Blaze, była zmęczona i potrzebowała odpoczynku – w końcu szła całą drogę aż od Stacji – dlatego skręcili do wodopoju i wtedy to zobaczył. Percy nie potrafił tego zapomnieć, zwłaszcza widoku młodszej dziewczynki i pochodu mrówek na jej ręce.

W pierwszą rocznicę tych wstrząsających wydarzeń wielebny Lawson przygotował specjalne kazanie, zakończone modlitwą w intencji małej Thei. Jako że na tradycyjnym podsumowaniu roku wspominał zmagania i sukcesy lokalnej społeczności, a także tych, którzy narodzili się i odeszli, nie sposób było pominąć Turnerów. Poza tym wszyscy mieszkańcy przeżyli w tym roku traumę. Sytuacja sama w sobie była trudna do zniesienia, ale do czasu, gdy opublikowano raport koronera, obawiano się, że jest wśród nich morderca. Ned Lawson wiedział, że jego zadaniem jest uspokoić swoje owieczki. Zresztą jak często nadarzała się okazja, żeby opowiedzieć miejscowym historię o grzesznikach i niewiniątkach?

Rok później, w Wigilię 1961 roku, wielebny Lawson znów wychwalał pod niebiosa Turnerów, choć tym razem mniej lirycznie i nieco bardziej powściągliwie. Opowiadanie historii, które mają wzbudzać wdzięczność dla życia i bycia częścią wspólnoty, a także ostrzegać przed złem tego świata, to jedno, a rozpamiętywanie tragedii to zupełnie coś innego.

W kolejnym roku nazwisko Turner pojawiło się już tylko na liście kościelnych dobroczyńców – żyjących i nieżyjących – a cztery lata po tragedii, w wyniku błędu administracyjnego, nie pojawiło się wcale.

Przez kolejne pięć lat Turnerowie stopniowo znikali z codziennych rozmów. Nie dlatego, że ludzie zapomnieli, lecz dlatego, że nie zawsze pamiętali. Miejscowi stwierdzili, że mogą przechodzić obok domu na końcu Willner Road i nie myśleć o czterech karetkach, które tamtego dnia utworzyły ponury konwój. Bywało, że miesiącami nikt nie wspominał o tragedii, chyba że ogłaszano raporty o grasujących w okolicy stadach dingo lub ostrzeżenia o kwitnących w lesie trujących kwiatach albo ktoś, planując piknik, westchnął ze smutkiem i powiedział: „Pamiętacie tę biedną rodzinę, która mieszkała w domu Wentwortha?”.

I wówczas, w 1966 roku, wydarzyły się dwie rzeczy. Najpierw, w upalny letni dzień dwudziestego szóstego stycznia, kiedy mieszkańcy Adelaide, podobnie jak ich rodacy, świętowali Dzień Australii, na sennych obrzeżach Somerton Park trójka rodzeństwa wsiadła do tramwaju, by jechać na świąteczną zabawę w Glenelg Beach. Po dniu spędzonym na plaży i po tym, jak dzieci widziano w towarzystwie mężczyzny, który kupił im lody, wszyscy troje rozpłynęli się w powietrzu.

Cały kraj śledził policyjne dochodzenie. Dzień za dniem gazety wnikliwie analizowały każdy szczegół, drukowały każdą plotkę i każdy fałszywy trop. Kiedy śledztwo utknęło w martwym punkcie, zaczęto rozpisywać się o innych nierozwiązanych sprawach. Przypomniano mężczyznę z Somerton, a także tragedię Turnerów. Redaktorzy mieli nadzieję, że zwłaszcza ta druga sprawa, przy której również zaginęło dziecko, zaspokoi głód czytelników, ale świeże raporty o niemowlęciu Turnerów nie spotkały się z uznaniem. Koroner oświadczył, że w tamtej sprawie nie pojawiły się żadne nowe dowody, i tak oto tajemnicze zaginięcie dzieci Beaumontów zastąpiło w zbiorowej wyobraźni tragedię Turnerów.

Druga rzecz, jaka się wydarzyła, była bliższa mieszkańcom Tambilli. Pan Thomas Turner, który postanowił zostać w Londynie, w końcu zdecydował się sprzedać dom i należące do majątku ziemie. Miejscowi farmerzy szybko rozkupili pola, lecz na sam dom nie było chętnego. Wszystko wskazywało na to, że niewielu jest ludzi wystarczająco bogatych i romantycznych, by kupić georgiańską posiadłość na skraju małego miasteczka w Australii Południowej. Nie mówiąc o tym, że bardzo nieliczni byli w stanie przymknąć oko na to, co tam zaszło.

Przez jakiś czas dom stał pusty, aż w końcu, kiedy przez ponad dziesięć lat nie udało się sprzedać go za godziwą cenę, pan Turner wynajął Halcyon. Umowa była daleka od ideału – właściciel wolał, by w domu zamieszkała jedna dobrze sytuowana rodzina – ale czekał już dostatecznie długo, by zrozumieć, że nie może wybrzydzać. Dom wynajęła młoda para, która postanowiła opuścić miasto i – w duchu lat siedemdziesiątych – założyć komunę dla ludzi o podobnych zapatrywaniach na życie.

Mieszkańcy Tambilli obserwowali ich z daleka, z czasem przestali jednak rozmawiać o nowych lokatorach domu Wentwortha. Przyzwyczaili się do ich widoku na ulicach miasteczka, gdy pojedynczo albo parami robili zakupy, ubrani w batikowe koszulki, z długimi splątanymi włosami, pogodni i otwarci. Pracująca na poczcie pani Pigott, która nie potrafiła ugryźć się w język i musiała zadać każde pytanie, jakie przyszło jej do głowy, pytała ich, jak sobie radzą, dzięki czemu miejscowi wiedzieli, że w komunie Nirwana obowiązuje grafik dotyczący gotowania, sprzątania, drobnych prac i robót ogrodowych.

Mieszkańcy komuny starali się być jak najbardziej samowystarczalni, tłumaczyła pani Pigott. Powiedziano im, że dawno temu za domem był ogród warzywny, ale tamten już zarósł chwastami, postanowili więc stworzyć własny. Jedna z członkiń komuny była kiedyś – zanim zmieniła imię na Księżycowy Płatek – asystentką sędziego i na tyle szanowała prawo, że napisała do właściciela domu list z prośbą o pozwolenie. W swej krótkiej, dość szorstkiej odpowiedzi pan Turner odpisał, że ogród był kaprysem jego żony, a skoro ona nie żyje, nie obchodzi go, co się z nim stanie.

Wiosną 1979 roku pięć osób zostało wyznaczonych do prac ogrodowych. Przez kilka tygodni sadziły w starej szklarni nasiona uzyskane z rachitycznych pomidorów, rosnących dziko w ogrodzie. Sonia M., która „odrodziła się na nowo” i postanowiła nie rozmawiać o swojej przeszłości, najwyraźniej znała się na ogrodnictwie, bo oznajmiła, że to pomidory dziedziczne i należy posadzić je w doniczkach. I rzeczywiście, niedługo potem z ziemi wystrzeliły zielone pędy, które w końcu można było wynieść na zewnątrz.

Po spotkaniu i długiej dyskusji, podczas której każdy mógł zabrać głos, mieszkańcy domu postanowili stworzyć ogród warzywny w miejscu, gdzie niegdyś znajdowały się rabaty kwiatowe, na co wskazywało kilka marniejących krzewów różanych. Działka, otoczona przerośniętym żywopłotem, była chroniona przed wiatrami, które często hulały po podjeździe, a przy tym leżała blisko kuchni. Janice S., jedna z najemczyń, która wiedziała co nieco o życiu w komunie, ze spokojną stanowczością podkreśliła, jak ważna jest funkcjonalność, zwłaszcza w takich społecznościach. Jedyną przeszkodą mógł być stary orzech, na którym wieczorami siadały kakadu, ale Janice S. zapewniła z przekonaniem, którego nie sposób było ignorować, że ten problem rozwiąże strach na wróble.

I tak oto, wraz z odejściem ostatnich przymrozków i nastaniem wiosny, grupa dzielnych robotników zaczęła przekopywać ziemię. Mrożącego krew w żyłach odkrycia dokonał Ash P.

– Hej! – zawołał. – Coś tu jest.

– Skarb? Jesteśmy bogaci? – zażartowała Angel K., zanim przypomniała sobie, że przysięgła wyrzec się wszystkich dóbr doczesnych. – Co to? – dodała pospiesznie, z należytą powagą.

Ash klęczał już na ziemi, wbijając wzrok w dziurę, którą wykopał.

Cała grupa zgromadziła się wokół niego i z uwagą przyglądała się znalezisku. Wyjątkiem był Henry R., chudy chłopak, który zwykle nie interesował się tym co inni i w tej chwili zapatrzył się w niebo, na kołujące wysoko w górze dwie kanie; podziwiał, jak w doskonałej harmonii wzbijają się w powietrze. Do końca życia, wyznał później, cieszył się, że postanowił wtedy obserwować ptaki.

Kiedy tak patrzył jak urzeczony, pozwalając, by pierwsze tchnienie lata muskało jego policzek, wrócił myślami do czasów dzieciństwa, przypomniał sobie parę innych ptaków kołujących nad innym ogrodem i usłyszał w głowie głos matki śpiewającej dawno zapomnianą kołysankę o przedrzeźniaczu. Henry R. do tego stopnia pogrążył się we wspomnieniach, że gdy krzyki jego współlokatorów przywróciły go do rzeczywistości, dziura w ziemi została przykryta łopatą, a jej wstrząsająca zwartość skryła się raz jeszcze przed ludzkim wzrokiem.

Daniel Miller, 1980

CZĘŚĆ ÓSMA

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY SIÓDMY

Sydney, 18 grudnia 2018

Światło na jej twarzy było jasne i ciepłe i Jess potrzebowała minuty, żeby zorientować się, gdzie jest. Śniła o dzieciach w ogrodzie różanym. Pierwszą rzeczą, którą zobaczyła, otworzywszy oczy, było gęste zielone listowie lasu. Dopiero po chwili dotarło do niej, że to tapeta. Była w pokoju Nory. I wciąż miała na sobie jej sukienkę.

Czuła się ospała. Każdego ranka budziła się przytłoczona świadomością, że babcia nie żyje, dziś doszło jednak coś jeszcze. Gdzieś na dole zamknęły się drzwi i po chwili Jess przypomniała sobie, że w domu oprócz niej jest Polly, która zostanie w Darling House przez kilka najbliższych dni, aż do czwartku, kiedy to obie miały się spotkać z prawnikiem Nory. Na myśl o tym do Jess wróciły wydarzenia wczorajszego wieczoru i wiedziała już, skąd ten podły nastrój. Naskoczyła wczoraj na matkę, kiedy ta dała jej egzemplarz książki Daniela Millera.

Przez chwilę szukała książki po omacku. Czytała dodatek z 1980 roku i zasnęła przy zapalonej lampce nocnej. Usiadła i sprawdziła kołdrę po obu stronach. Zaczynała się zastanawiać, czy przypadkiem to wszystko jej się nie przyśniło, gdy wyjrzała za krawędź łóżka i zobaczyła, że książka wpadła do kosza na papiery.

Wyjmując ją, zauważyła nagłówek leżącego w koszu listu. Adres, zapisany pod nazwą firmy, pochodził z Adelaide.

Domyślając się, co zaraz odkryje, sięgnęła po zmiętą kartkę i wygładziła papier.

Tak jak sądziła, był to zaadresowany do Nory list, którego wcześniej szukała, wysłany z kancelarii prawnej i podpisany przez jednego ze wspólników. Natychmiast skojarzyła jego nazwisko. Marcus Summers, młodszy syn Percy’ego i Meg; niegdyś mieszkaniec Tambilli, przyjaciel Johna Turnera i pomocnik w sklepie spożywczym prowadzonym przez Meg, jego matkę.

Z rosnącym podekscytowaniem zaczęła czytać.

Droga Pani!

W sprawie: pani Isabel Turner i rodziny, niegdyś mieszkających w Tambilli, w Australii Południowej.

Piszę do Pani w imieniu klienta, który prosił, bym zapytał, czy zechce Pani porozmawiać z nim na temat rodziny Turnerów, mieszkającej niegdyś w Tambilli, w Australii Południowej.

Mój klient chciałby w szczególności porozmawiać z Panią o śmierci Thei Turner.

Jeśli wyrazi Pani zgodę, chętnie zorganizuję spotkanie w dogodnym dla Pani terminie.

Z wyrazami szacunku,

Marcus Summers

Jess jeszcze raz przeczytała list. Wśród zapisanych w terminarzu babci rozmów telefonicznych, które planowała, były inicjały M.S. Nora w ten sposób przypominała sobie, żeby zadzwonić do Marcusa Summersa. Okienko przy inicjałach nie zostało odhaczone.

Była dopiero siódma rano, za wcześnie, żeby do niego zadzwonić. Jess doskonale jednak wiedziała, jak zagospodarować czas. Powinna była zrobić to wcześniej. Nora umarła, bo weszła na strych, a ona powinna się dowiedzieć, po co tam poszła.

Ostatni raz wchodziła po tych schodach w wieczór poprzedzający jej wyjazd do Londynu. Niepokój nie pozwalał jej zasnąć, myśli kłębiły się w głowie, nogi rwały się do chodzenia, aż w końcu musiała wstać. Kiedy dla zabicia czasu błąkała się po korytarzach ciemnego domu, coś ciągnęło ją na górę. I kiedy dotarła do skrzypiących, rozchwierutanych schodów na strych, zrozumiała, dlaczego tak się dzieje. Pomimo – a może z powodu – ciągłych napomnień babci, że nie jest tu bezpiecznie i że powinna sobie znaleźć inne miejsce do zabawy, w ciągu dziesięciu lat, które spędziła w Darling House, strych był jej ulubionym miejscem.

Po tym, jak matka ją porzuciła, Jess rozpaczliwie szukała gniazdka, w którym mogłaby lizać rany – a gdzie byłoby jej lepiej niż na staroświeckim poddaszu ze spadzistym dachem? Okno mansardowe zapewniało doskonały punkt obserwacyjny, skąd widziała jak na dłoni ogród, a daleko za nim przystań. W tej niewielkiej przestrzeni zawsze było ciepło. Nawet woń kurzu stanowiła pocieszenie. To tutaj zaszywała się po szkolnych porażkach, po kłótniach z przyjaciółką, kiedy nie załapała się do klubu dyskusyjnego albo gdy najzwyczajniej w świecie chciała pobyć sama.

Tamtej nocy Jess zwinęła się w kłębek na małym okrągłym dywaniku, na podłodze z nieheblowanych sosnowych desek, i zamknęła oczy; wokół niej gromadziły się wydarzenia z ostatnich dziesięciu lat, a wraz z nimi nadeszło przekonanie o słuszności decyzji, jaką podjęła. Zdenerwowanie ustąpiło miejsca ekscytacji i gdy obudziły ją pierwsze promienie słońca, rozlewające się jasną plamą na suficie, była gotowa.

Kiedy dwadzieścia lat później wchodziła po tych samych schodach, czuła przy sobie obecność Nory. W połowie drogi ogarnęła ją kolejna fala smutku i żeby ją stłumić, musiała się zatrzymać. Chwilę później ruszyła dalej.

Drzwi otworzyły się bez trudu.

Jess wiedziała z doświadczenia, że tylko nieliczne rzeczy pozostają takie, jakimi je zapamiętaliśmy, zwłaszcza ważne dla nas miejsca z dzieciństwa. Te po latach zwykle wydają się mniejsze, bardziej zwyczajne i obskurne. Strych Darling House był wyjątkiem. Poczuła znajomą woń kurzu i upływającego czasu i odetchnęła z ulgą, widząc, że wszystko jest dokładnie takie, jak zapamiętała. Dywanik wciąż leżał na podłodze, szyba w oknie wydawała się nakrapiana, a stary zegar okrętowy nadal wskazywał dwadzieścia po drugiej.

Jess rozglądała się po poddaszu, zastanawiając się, od czego zacząć. Półki na wschodniej ścianie pełne były jej ulubionych niegdyś zabawek i książek, pod południową ścianą piętrzyły się plastikowe pudła z zasłonami, kocami i innymi rzeczami „zbyt dobrymi, żeby je wyrzucić”, a w kącie stało oparte o ścianę wysokie lustro. Pod oknem znajdował się stary kufer, należący dawno temu do Thomasa Turnera.

Trudno było sobie wyobrazić, by któraś z zabawek lub książek mogła zawierać jakąkolwiek wskazówkę. Jeśli już, to należało jej szukać w kufrze, uznała Jess. Uniosła wieko i zamrugała gwałtownie, gdy zapach kulek na mole uderzył ją w nos. Zobaczyła, że skrzynia pełna jest starych sukienek. Wyjmowała je, jedną po drugiej, sprawdzała kieszenie, szwy, rękawy. Robiła to niespiesznie, z rozrzewnieniem przypominając sobie, jak wyglądała w nich jako nastolatka.

Nie znalazła jednak nic godnego uwagi. Przebiegła palcami po wnętrzu kufra i zawiasach, szukając ukrytego dna albo mechanizmu otwierającego sekretny schowek. Na próżno.

Klęcząc na podłodze, jeszcze raz popatrzyła dokoła, tym razem nieco uważniej. Jej wzrok przyciągnęły książki. Mając w pamięci kopię dodatku, który znalazła z tyłu egzemplarza Jakby spali, tego od Polly, zdejmowała je kolejno i potrząsała nimi, trzymając je za grzbiety. Nie było tam niczego oprócz spłowiałej listy zakupów i rachunku z pralni chemicznej. Potem starannie obejrzała każdą zabawkę, lecz i tutaj nie natrafiła na żadną wskazówkę. Sprawdziła nawet gniazdo baterii w kolejce elektrycznej i nacisnęła brzuch pluszowego misia, jego szyję i uszy, szukając czegoś, co można by ukryć w grubych szwach.

Otworzyła pudła i zaczęła przeglądać leżące w nich rzeczy – jeden po drugim rozkładała koce i odrzucała je na stertę z boku. Zajrzała pod dywanik, odmierzyła krokami podłogę i zbadała szerokie sosnowe deski, na wypadek gdyby pod którąś z nich mieściła się skrytka. W końcu sprawdziła dokładnie parapet.

Nic. Po godzinie przetrząsania strychu nie była nawet o krok bliżej prawdy.

Kiedy wróciła na dół i wzięła prysznic, gotowa na kolejny dzień, uznała, że przeszukiwanie strychu od początku było chybionym pomysłem. To jest prawdziwe życie, a nie książka przygodowa dla dzieci. Znacznie więcej spodziewała się po kontakcie z Marcusem Summersem z Australii Południowej. Patrick opowiadał jej, jak bardzo list poruszył Norę, i teraz, gdy Jess poznała jego treść, już jej to nie dziwiło.

Kiedy w Adelaide zaczęły się godziny pracy, Jess usiadła przy biurku babci w bibliotece i wybrała numer kancelarii Marcusa Summersa. Czekała niecierpliwie, aż ktoś odbierze, a gdy w końcu usłyszała po drugiej stronie głos sekretarki, podała swoje nazwisko. Chwilę później w słuchawce rozbrzmiał serdeczny głos.

– Halo?

– Pan Marcus Summers?

– Przy telefonie.

– Mówi Jess Turner-Bridges z Sydney. Moją babcią była Nora Turner-Bridges.

Nie odpowiedział od razu i w ciszy, która zaległa, Jess usłyszała podzwaniające w tle dzwonki wietrzne. Zaczęła się obawiać, czy przypadkiem nie zapomniał o liście, ale w końcu się odezwał.

– Dzień dobry, Jess. Przepraszam, ale czy dobrze usłyszałem, że pani babcią BYŁA Nora Turner-Bridges?

– Tak, powinnam wytłumaczyć… Babcia zmarła w zeszłym tygodniu.

– Bardzo mi przykro.

Wydawał się szczerze zasmucony tą wiadomością i Jess przyszło na myśl, że może – podobnie jak Daniel Miller – poznał Norę osobiście, kiedy mieszkała w Halcyonie latem 1959 roku. Rozważała, czy nie zapytać go o to wprost, uznała jednak, że lepiej nie zdradzać zbytniego zainteresowania.

– Jestem wykonawczynią testamentu babci – powiedziała. – I staram się uporządkować jej sprawy. Pisał pan w liście, że jeden z pana klientów chciał porozmawiać z Norą o śmierci jej bratanicy, Thei Turner.

– Tak – odparł po chwili milczenia.

– Zastanawiałam się…

Właściwie nad czym się zastanawiała? Czy klient Marcusa zgodzi się z nią porozmawiać? Czy Marcus Summers powie jej coś, co rzuci nieco więcej światła na ostatnie tygodnie życia jej babci, na to, dlaczego Nora nagle zaczęła się zadręczać tragedią sprzed lat, i wyjaśni, czy jej były mąż chciał zyskać opiekę nad ich córką…? Nurtowało ją to, ale jak miała wytłumaczyć to wszystko Marcusowi, żeby nie wyjść na desperatkę?

Podczas gdy Jess rozważała, co powiedzieć, Marcus dodał:

– Przepraszam… mówiła pani, że jest wnuczką pani Turner-Bridges?

– Tak.

– I wykonawczynią jej testamentu?

– Zgadza się.

– I jest pani jedyną żyjącą potomkinią pani Turner-Bridges?

Był ostrożny i chciał mieć pewność, że Jess jest upoważniona do rozmawiania z nim o sprawach dotyczących Nory. Jakby wyczuwała, że stała się przedmiotem rozmowy, nawet jeśli nie bezpośrednio, Polly w tym momencie przeszła za zamkniętymi drzwiami biblioteki. Jess milczała przez chwilę i dopiero gdy usłyszała kroki matki na schodach, odparła:

– Moja matka i babcia nie były sobie szczególnie bliskie. To Nora mnie wychowała. I to mnie powierzyła swoje sprawy. – Po chwili dodała drobne kłamstwo: – Właściwie przed śmiercią powiedziała mi o pańskim liście. Miała zamiar się z panem skontaktować.

Na moment zapadła cisza i kiedy Marcus wreszcie się odezwał, jego ton był stanowczy.

– Czy wie pani, jakie nieszczęście dotknęło rodzinę pani babci w Tambilli wiele lat temu?

– Babcia, co zrozumiałe, mówiła o tym rzadko i niechętnie, ale czytałam książkę Daniela Millera. Jeśli jest coś, o czym pana klient chciał porozmawiać z Norą, może zamiast tego porozmawia ze mną.

Marcus Summers westchnął ciężko.

– Napisałem do pani babci, bo mam informację z wiarygodnego źródła, że tamtego dnia jej bratanica, Thea Turner, nie została porwana przez dingo.

– Co? – Jess już miała zapytać, skąd niby ten klient miałby wiedzieć coś takiego, ale ugryzła się w język. – Chce pan powiedzieć, że Daniel Miller, policja i koroner… że oni wszyscy się mylili?

– Właśnie tak.

– Czy wie pan, co naprawdę się wydarzyło?

– Wolałbym nie rozmawiać o tym przez telefon. W przyszłym tygodniu wybieram się do Sydney w interesach. Może moglibyśmy się spotkać?

Słyszała, jak Polly krząta się na dole w kuchni i grzechocze sztućcami. Czwartek, dzień, w którym matka miała wrócić do Brisbane, wydał jej się nagle bardzo odległy.

– Mam lepszy pomysł – odparła. – Ja przyjadę do pana. Czy jutro znajdzie pan czas?

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY ÓSMY

Adelaide Hills, 18 grudnia 2018

Droga była wąska, a odkąd Jess skręciła z autostrady, miała wrażenie, że zmierzch zapada szybciej. Jechała szybko, ale ostrożnie, jednym okiem patrząc na nieznaną drogę, a drugim zerkając co rusz na siedzenie pasażera, gdzie położyła telefon z uruchomioną aplikacją Google Maps i kartkę ze wskazówkami, które zapisała w samolocie, jak dotrzeć do celu. Na lotnisku w Adelaide wynajęła samochód i po dość niepewnym początku zaczęła się do niego przyzwyczajać, choć nadal zdarzało jej się uruchomić wycieraczki, kiedy chciała włączyć kierunkowskaz.

Dojazd do Hills był dość łatwy, a ruch na autostradzie zadziwiająco mały. Surowe eukaliptusy i wysokie trawy, które tu i ówdzie wyrastały ze spalonej słońcem ziemi po obu stronach drogi, w miarę jak zbliżała się do wiosek Crafers i Stirling, ustąpiły miejsca klonom i ogromnym cedrom, a im dalej na wschód, tym więcej było rozległych pól uprawnych. Teraz, skręciwszy w zjazd na Hahndorf, jechała krętą Onkaparinga Valley Road, mijając małe wiejskie szkoły, winnice i kamienne domy z długimi podjazdami.

W końcu zauważyła drogowskazy do Tambilli, gdzie dzięki serwisowi Airbnb w ostatniej chwili udało jej się znaleźć pokój do wynajęcia. Zapowiedziała się na dwudziestą, nie miała jednak zamiaru spędzać nocy w Australli Południowej, nie rzuciwszy wcześniej okiem na Halcyon. Samolot wylądował z opóźnieniem i teraz Jess ścigała się z zachodzącym słońcem. Jeśli wierzyć wskazówkom, które zgromadziła, musiała skręcić w lewo mniej więcej cztery kilometry za miasteczkiem Verdun.

Przed nią droga się rozwidlała. Jess zwolniła nieco i pochyliła się do przodu, opierając się na kierownicy. Dostrzegła kierunkowskaz, zasłonięty częściowo przez gałąź, i mrużąc oczy, próbowała go odczytać. Willner Road. Ucieszyła się na widok znajomej nazwy. Kolejny raz niechcący uruchomiła wycieraczki, ale zaraz włączyła kierunkowskaz.

Wydawało jej się, że jedzie i jedzie, a jej zniecierpliwienie rosło wprost proporcjonalnie do zdenerwowania. Droga, od początku wąska, teraz zwężała się jeszcze bardziej, przechodząc z dwupasmówki w jednopasmówkę z bitumicznym poboczem po obu stronach. Eukaliptusy były tu ogromne i choć niebo wciąż pozostawało niebieskie, promienie późnego słońca malowały ich pnie na srebrno. Tuż przy ziemi chłodne cienie rozlewały się niczym plamy atramentu.

Jess wzdrygnęła się, dostrzegając kątem oka jakiś ruch. Zwierzę – prawdopodobnie kangur – zniknęło wśród krzaków. Wystraszona, zahamowała gwałtownie. Zbyt długo jej tu nie było. Podróżowanie wiejskimi drogami Anglii, gdzie największe zagrożenie stanowiły powoli spacerujące owce, sprawiło, że zapomniała o kangurach, które po zmroku wyskakiwały na drogi.

Podążała za opisem Daniela Millera: Dom wybudowano na wzniesieniu, pośród stromych wzgórz, na końcu Willner Road. Straciła orientację, jak daleko zajechała, ale zaczynała podejrzewać, że przegapiła posiadłość. Szukała miejsca, w którym mogłaby zawrócić, kiedy za zagajnikiem po prawej stronie dostrzegła w gęstej plątaninie bluszczu coś, co niegdyś musiało być płotem. U jego stóp tu i ówdzie rosły kępy agapantu o długich lśniących liściach i strzelających w niebo fioletowych kwiatach.

Jechała powoli, aż dotarła do zamkniętej na głucho starej bramy i czegoś, co zapewne niegdyś musiało być żwirowym podjazdem. Skrzydła bramy były przymocowane do kamiennych filarów zwieńczonych betonowymi kulami, niemal niewidocznymi zza porastających je pnączy. Jess zatrzymała samochód i rozejrzała się za czymkolwiek, co świadczyłoby o tym, że jest na miejscu. W końcu na lewej kolumnie dostrzegła fragment czegoś, co wyglądało jak tabliczka z nazwą posiadłości.

Zaparkowała i wysiadła z samochodu. Bez trudu odgarnęła splątane liście, spod których wyłoniła się czarna prostokątna tabliczka ze srebrnymi literami układającymi się w jedno słowo: HALCYON. Na bramie wisiała masywna kłódka. Jess potrząsnęła nią, ale oczywiście była zamknięta. Wyglądała jednak na nową i Jess zastanawiała się, kto może mieć do niej klucz.

Spojrzała na drogę. W koronach drzew skrzeczały z przejęciem papugi, a spomiędzy gałęzi wylewały się ostatnie promienie zachodzącego słońca. Widząc stado kakadu lecących prawdopodobnie w stronę domu, Jess pomyślała, że to pewnie potomkowie tych samych ptaków, które Nora widziała na orzechu z okna sypialni. Dookoła nie było żywej duszy i nim zdążyłaby się rozmyślić, podciągnęła się i przeszła przez ogrodzenie.

Idąc zacienionym podjazdem, coraz dalej od samochodu, czuła mrowienie w opuszkach palców. Okolona wysokimi drzewami droga wznosiła się stromo. W górze, pośród gęstego listowia, hałasowały ptaki, a gdzieś daleko słychać było szum wody. Jess przypomniała sobie rozdziały, w których Daniel Miller opisywał miejsce tragedii – koc piknikowy rozłożony pod wierzbą przy wodopoju – i na nowo poczuła ciężar tego, co się tu wydarzyło.

Była już tak daleko, że nie widziała ani bramy, ani samochodu, ani drogi powrotnej. Przedarła się przez gęste krzaki i kiedy przystanęła, miała wrażenie, że drzewa napierają na nią z każdej strony. Było coś dziwnego w tutejszym krajobrazie, bo choć nigdy wcześniej nie widziała tego miejsca, jasność światła, powietrze i woń ziemi wydawały się jej znajome.

Podjazd zakręcał, a porastająca go roślinność była coraz gęstsza. Wielkie hortensje o gąbczastych różowych kwiatach, rododendrony i niecierpki, strzeliste włócznie salsefii rozpychały się wśród ogromnych liści filodendronów i paproci, wśród których wiły się rośliny płożące o niebieskich dzwonkowatych kwiatkach. Wilgotny zapach ogrodu przypominał Jess miejsca, które odwiedzała w Kornwalii, takie jak St Just in Roseland, gdzie żyzna ziemia skrywała tajemnice licznych pokoleń.

W końcu, za plątaniną zieleni, Jess ujrzała strzelające w niebo białe kominy dużego dachu. Dopiero po chwili uświadomiła sobie, że wstrzymuje oddech. Minęła ostatni zakręt, tak jak zrobił to Daniel Miller, gdy szedł na spotkanie z Norą. I oto był. Wielki i okazały, choć nawet z tej odległości nietrudno było zauważyć, że dom jest w opłakanym stanie. Osadzono go na kamiennym cokole, wznoszącym się metr nad ziemią. Większość kamiennych ścian porastał fikus pnący o drobnych zielonych liściach, a resztę pokrywały plamy mchu, przez co dom zdawał się unosić na oceanie zieleni. Jess pomyślała o baśniowych domach, ukrytych i zapomnianych, porzuconych przez świat ludzi i zagarniętych przez świat przyrody.

Z jednego z rogów domu wyrastała głowa lwa z otwartą paszczą, z której zapewne tryskała niegdyś woda. Pod nią znajdowała się kamienna misa, do połowy wypełniona zastałą deszczówką. Nagle na krawędź misy sfrunęła chwostka szafirowa. Ptaszek przez chwilę obserwował Jess, po czym zeskoczył do misy, popluskał się w wodzie i zniknął w zielonej gęstwinie.

Jess obeszła dom. Było to niesamowite doświadczenie. Po raz pierwszy odwiedzała miejsce, które dzięki Danielowi Millerowi tak dobrze znała. Widziała rząd platanów prowadzący do szopy, kurnik zwany Kurzym Hiltonem, doniczkowego człowieka, który rozpadł się na części, i to, co pozostało po warzywniaku. Gdy wyszła zza południowego rogu i zobaczyła zarośnięty ogród, wiedziała, że stoi w miejscu, w którym dawno, dawno temu Isabel Turner miała ogród różany. To właśnie tutaj w 1979 roku członkowie komuny Nirwana odnaleźli szczątki Thei Turner.

Jess żałowała, że nie wzięła z auta telefonu, bo teraz przydałaby się jej latarka. Chciała tu zostać i sprawdzić, czy zdoła otworzyć któreś z drzwi, lecz w zapadającym zmroku niewiele widziała. Otaczające ją kształty oblekały się w czerń i zrozumiała, że jeśli teraz nie zawróci, utknie tutaj na noc.

Świadoma gwałtownych zmian, jakie dokonywały się w otaczającym ją krajobrazie, szybkim krokiem ruszyła w drogę powrotną do samochodu. W koronach drzew, jeszcze chwilę temu pełnych ptaków, zapanowała cisza. Jess czuła na sobie wzrok zwierząt obserwujących ją spomiędzy cieni. Jedna z ulubionych książek jej dzieciństwa nosiła tytuł The Bunyip of Berkeley’s Creek. Bała się jej, a jednocześnie uwielbiała tę książkę i jej ilustracje. Nie myślała o niej od lat i nagle, nie wiedzieć czemu, przypomniała sobie okładkę, na której zrodzony z błota, pokryty łuską i piórami stwór wyłaniał się z miejsca zamieszkiwanego przez niekochane przez nikogo, samotne mroczne stworzenia.

Ostatni odcinek drogi pokonała niemal biegiem i odetchnęła z ulgą, gdy w końcu zatrzasnęła za sobą drzwi samochodu, włączyła światła i odjechała.

Zatrzymała się w małym, lecz przytulnym pokoju do wynajęcia, nad garażem skromnego ceglanego domu przy jednej z bocznych uliczek Tambilli. Przyjechała pół godziny później, niż było to ustalone, lecz kobieta, która ją powitała, nie sprawiała wrażenia zdenerwowanej.

– Mieszkam niedaleko – powiedziała, wskazując głową sąsiedni budynek. – To żaden problem.

Zanim się pożegnały, Jess zapytała, gdzie mogłaby coś zjeść, na co kobieta zerknęła na zegarek i zmarszczyła czoło.

– O tej porze może być z tym kłopot, zwłaszcza w tygodniu. Najlepszą opcją będzie hotel, chyba że pojedzie pani do Mount Barker.

Jess podziękowała, po czym wyszła na główną ulicę, oświetloną żółtym blaskiem lamp, z rozłożystymi dębami po obu stronach. Idąc przed siebie, rozmyślała o tym, jak Daniel Miller opisywał miasteczko. Minęła skrzyżowanie, przy którym stały dwa kościoły – luterański pod wezwaniem Świętego Piotra i anglikański pod wezwaniem Świętego Jerzego – świetlicę, gdzie Peter Duke zorganizował spotkanie z mieszkańcami, a także budynki, w których kiedyś mieściły się herbaciarnia Betty Diamond i sklep spożywczy Summers i Synowie.

Opisy Millera były tak barwne, że Jess spodziewała się niemal, że zobaczy te same miejsca tętniące życiem, i poczuła ukłucie w sercu, gdy okazało się, że na rogu naprzeciw hotelu znajduje się teraz sklep z serami, a jedynym sklepem spożywczym w miasteczku jest nowocześnie wyglądający market IGA. Przyjaciółka z Portugalii użyła kiedyś słowa saudade, próbując opisać uczucie pustki, jakie ogarnia człowieka, gdy wie, że już nigdy nie doświadczy czegoś ponownie. Jess zapamiętała to słowo. Tak właśnie czuła się teraz. Tęskniła za miasteczkiem z książki Daniela Millera tak mocno, że odczuwała niemal fizyczny ból.

Przynajmniej hotel Tambilla wyglądał tak samo jak na historycznych zdjęciach, które widziała w sieci, podobnie jak Centenary Garden po drugiej stronie ulicy. Jess poinformowano, że za pięć minut kuchnia kończy pracę, więc szybko złożyła zamówienie. Wnętrze pubu zdobiły liczne ozdoby z Niemiec i Australii, wieczór był jednak na tyle ciepły, że postanowiła usiąść przy jednym ze stolików na zewnątrz.

Tambilla była urocza. Australijskie miasteczka często prezentowały mieszankę różnych stylów architektonicznych, lecz tu jednolitość i dobry stan kamiennych budynków przy głównej ulicy przypominały Jess wioski w Cotswolds. Niemniej jednak duch miasteczka zmienił się od czasów, kiedy Thomas Turner przywiózł tu rodzinę. Daniel Miller opisywał to miejsce jako zaściankowe miasteczko dla tutejszych ludzi, tymczasem sklepy mieszczące się teraz przy głównej ulicy były dowodem na to, że do Tambilli ściągali turyści. Owcze skóry, ręcznie wyplatane kosze, swetry z wełny alpak, sery, wina, dżemy – Jess mogłaby się założyć, że w weekendy trudno tu znaleźć miejsce do parkowania.

Kiedy młoda kelnerka przyniosła jej zamówiony napój, Jess wyjęła słomkę i upiła łyk. Odwiedziny w Halcyonie obudziły w niej melancholię. Widok niszczejącego domu był przytłaczający, lecz widziała obrazy namalowane słowami Daniela Millera, pełne słońca, światła, dzieci, pikników i świąt. Taki świat znała Nora i takim światem nie mogła – albo nie chciała – podzielić się z wnuczką.

Nagle poczuła dziwny niepokój. Jeszcze półtora tygodnia temu siedziała z Rachel w barze tapas w Hampstead, nie wiedząc o istnieniu takich miejsc jak Tambilla czy Halcyon i nie mając pojęcia o Turnerach. Jak zatem musiała czuć się Isabel, kiedy po chaosie i okrucieństwach drugiej wojny światowej przyjechała tu z drugiego końca świata, z miejsca, które nazywała swoim domem, i utknęła w tej spokojnej mieścinie? Musiała czuć się obca na tej nieznanej, dziwnej ziemi. Gazety z tamtego okresu często rozpisywały się, że Isabel była „inna”. Również Daniel Miller o tym wspominał, podobnie jak koroner. To właśnie tęsknota za domem miała ją pchnąć do tego strasznego czynu.

Jedząc zamówioną barwenę, Jess czytała w telefonie artykuły i zastanawiała się, w jaki sposób mogłaby się dostać do wnętrza Halcyonu. Kiedy młoda kelnerka przyszła sprzątnąć jej talerz, Jess zapytała ją, co wie o posiadłości na wzgórzu na obrzeżach miasteczka.

Dziewczyna, mniej więcej osiemnastoletnia, przechyliła głowę i spojrzała na nią niepewnie.

– Nazywa się Halcyon – podpowiedziała jej Jess. – A może znasz go jako dom Wentwortha?

Kelnerka pokręciła głową i uśmiechnęła się z żalem.

– Przykro mi, ale nie słyszałam o nim. Jeśli pani chce, mogę zapytać kogoś w środku.

Jess zbierała się do wyjścia, kiedy do stolika podeszła starsza kelnerka.

– Nikki mówiła, że pytała pani o Halcyon.

– Zna go pani?

– Pewnie, że tak. To ten duży dom przy Willner Road.

– Zastanawiałam się, do kogo należy.

– Stoi pusty, odkąd pamiętam. Kiedy się urodziłam, była tam hipisowska komuna. – Spojrzała na Jess pytająco. – Zna pani jego historię?

– Wiem o śmierci Turnerów.

Kobieta pokiwała głową.

– Po tym, jak hipisi znaleźli szczątki dziecka, postanowili się wyprowadzić. Uznali, że dom emanuje złą energią. Zresztą to był koniec lat siedemdziesiątych. Obcięli włosy i zaczęli kupować reeboki. Dom stał pusty przez jakieś dziesięć lat, a później wystawiono go na sprzedaż. Jeśli dobrze pamiętam, kupił go ktoś z zagranicy, ale nikt się nigdy nie wprowadził. Kilka razy dom zmieniał właściciela, nic się tam jednak nie działo. Zdaje się, że znowu jest do kupienia.

Jess wyczuła sposobność.

– Zna pani agenta, który się tym zajmuje?

– To chyba Deb Green. Proszę chwilę zaczekać, mam tu gdzieś jej wizytówkę.

Następnego dnia rano, siedząc w biurze Marcusa Summersa, nieopodal Uniwersytetu Adelaide, Jess wodziła palcem po krawędzi wizytówki Deb Green. O czternastej miała lot powrotny, liczyła jednak, że zdąży jeszcze wrócić do Hills i obejrzeć dom. Będzie musiała się spieszyć. Spotkanie z Marcusem zostało wyznaczone na dziewiątą, a była już dziewiąta trzydzieści. Podróż powrotna do Tambilli zajmie jej czterdzieści pięć minut, a dojazd na lotnisko kolejne czterdzieści pięć. Nie miała bagażu do nadania, ale musiała oddać samochód, a to zawsze trwało dłużej, niż powinno.

Znowu zerknęła na zegar, a potem na siedzącego za biurkiem młodego mężczyznę. Uznała, że jak na asystenta jest dość osobliwy. Około dwudziestki, potargany, o szczerych niebieskich oczach, miał głupi zwyczaj pogwizdywania przy pracy. Przypuszczała, że to student prawa dorabiający w kancelarii.

– Jeszcze chwila – powiedział z uśmiechem, gdy pochwycił jej spojrzenie. – Filiżankę herbaty?

Kolejny raz podziękowała.

Biuro Marcusa Summersa było niezwykle eklektyczne. Na dwóch ścianach ciągnęły się półki z książkami, a na pozostałych dwóch wisiały obrazy artystów z Oceanii, w większości rdzennych mieszkańców Australii. Dzień wcześniej poszukała w internecie informacji o Summersie, wiedziała więc, że ma imponujące kwalifikacje i doświadczenie. Zaczynał jako młody prawnik, pomagając w głośnej sprawie Mabo*, i odegrał ważną rolę w licznych sprawach dotyczących aktu Native Title** na Terytorium Północnym i w Australii Południowej. Jedyne aktualne zdjęcie, jakie znalazła, pochodziło z jego strony i przedstawiało kakadu, wodospad i stojącą pod nim maleńką postać. Z biogramu dowiedziała się, że Marcus Summers jest człowiekiem, który znajduje profesjonalne i życiowe spełnienie w naturze. W jednym z wywiadów, które znalazła w sieci, wyznawał: Moralność to zabawna rzecz. Zwykle niewiele ma wspólnego z przestrzeganiem prawa. Jess pomyślała, że kto jak nie prawnik wie o tym najlepiej.

W końcu drzwi biura otworzyły się i wszedł mężczyzna niosący pokaźnych rozmiarów stos papierowych teczek.

– Jess? – zapytał, zerkając na nią znad okularów w niebieskich oprawkach.

Kiwnęła głową.

– Cudownie. Poznałaś mojego wnuka, Jaspera? – Uśmiechnął się promiennie do młodego człowieka, a ten przewrócił tylko oczami i wyjął teczki z rąk dziadka. – Mam nadzieję, że zaproponował ci herbatę.

– Tak. Nawet dwa razy.

– Świetnie. Jeszcze chwila, muszę tylko coś zanotować.

Wyciągnął z kieszeni koszuli długopis i pochylił się nad biurkiem. Był wysoki i szczupły, miał siwe włosy i gęste bokobrody i przywodził na myśl studenta uniwersytetu trzeciego wieku: ciekawego życia i gorliwego, a przy tym mądrego i inteligentnego. Miał na sobie jasne dżinsy, sneakersy i choć było lato, dzierganą kamizelkę włożoną na koszulę.

Kiedy skończył pisać, wręczył kartkę Jasperowi i odwrócił się do Jess.

– Piękny dzień – powiedział. – Pomyślałem, że może się przejdziemy.

Ruszyli niespiesznie w stronę kampusu uniwersyteckiego i Jess przełamała lody, dziękując mu, że znalazł czas, żeby się z nią spotkać.

– Nie ma za co – odparł. – To ja powinienem dziękować tobie, że pofatygowałaś się taki szmat drogi. Naoglądałem się już w życiu aż za dużo rozmaitych posiadłości. To, jak zajmujesz się sprawami babci, jest godne podziwu.

– Właściwie – zaczęła Jess, uznając, że nie ma ani czasu, ani ochoty udawać – chciałabym dowiedzieć się jak najwięcej o historii rodziny mojej babci. Myślę, że zanim umarła, coś nie dawało jej spokoju, prawdopodobnie za sprawą pańskiego listu. Chcę wiedzieć, o co chodziło… to dla mnie sprawa osobista.

– Dla mnie również – odrzekł Marcus. – Dobrze, że skontaktowałaś się ze mną. Długo czekałem.

Jess była zaskoczona. W liście, który wysłał do Nory, twierdził, że pisze w imieniu klienta, a przez telefon wspomniał, że ma jakieś nowe informacje.

– Pana klient… Myślałam, że mówił pan… – Urwała, zdezorientowana.

– Jess… – Marcus przystanął i w zamyśleniu podrapał się po głowie. – Myślę, że oboje wiemy, że nie ma żadnego klienta. Nie w normalnym tego słowa znaczeniu. Skontaktowałem się z twoją babcią, ponieważ wiem pewne rzeczy na temat tego, co wydarzyło się w Wigilię tysiąc dziewięćset pięćdziesiątego dziewiątego roku i w kolejnych dniach. Skrywałem to bardzo długo. Czasami myślę, że przez całe życie próbowałem odnaleźć równowagę. Mój ojciec czuł się podobnie, ale nie ma go tutaj, żeby mógł opowiedzieć tę historię. Wiem, że w przeszłości kontaktował się z Norą, bo chciał, żeby poznała prawdę… I uznałem, że warto spróbować jeszcze raz.

Jess miała świadomość, że to ważny moment. Nora zataiła przed nią prawdę o Halcyonie i nie chciała wysłuchać ani Marcusa, ani jego ojca. Teraz decyzja nie należała już jednak do niej.

– Mówił pan, że Thea Turner nie została porwana przez dingo – odezwała się.

– Powiedziałem, że tamtego dnia nie została porwana przez dingo. – Marcus posłał jej słaby, niemal przepraszający uśmiech. – Pozwól, że wytłumaczę.

Gdy chwilę później rozpoczął opowieść, Jess wiedziała już, że szybko nie wróci do Hills.

* Eddie Mabo odegrał istotną rolę w kampanii na rzecz praw rdzennej ludności, udowadniając przed Sądem Najwyższym, że w chwili, gdy Anglicy zagrabiali Australię, kraj nie był bezludny.

** Native Title to akt nadający rdzennej ludności Australii prawo do ziemi.

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY DZIEWIĄTY

Adelaide Hills, 24 grudnia 1959

Z ciemnej deszczowej ulicy dom wydawał się ciepły i przytulny, niczym wyspa spokoju na oceanie chaosu. Lecz gdy tylko Percy przekroczył próg, poczuł, że coś jest nie w porządku. Było zbyt cicho. A przecież znał odgłosy własnego domu, atomy pozostające w ciągłym ruchu, przecinające się ładunki energii. Ale tego wieczoru wszystko jak gdyby trwało w zawieszeniu. Zupełnie jakby to miejsce – jego dom – wyczuwało, że Percy Summers przygotowuje się, by opowiedzieć żonie o tym strasznym widoku, który zastał nad rzeką.

Jedyne światło paliło się w kuchni i to właśnie ku niemu skierował kroki Percy.

Pierwszym, co zobaczył, był stojący na stole kieliszek sherry, a dopiero po chwili ujrzał Meg, która siedziała nieruchomo niczym posąg. Od razu odgadł, że wie już o wszystkim. Nic dziwnego. Wieści o takiej tragedii, o śmierci całej rodziny, zaginięciu dziecka i grupie poszukiwawczej, która przeczesywała okolicę, musiały dotrzeć do uszu Meg. Zastanawiał się, czy wiedziała, jaką rolę on odegrał w tych wydarzeniach.

– Perce – odezwała się. – Och, Perce. – Wstała, podeszła do niego i utkwiła wzrok w jego twarzy, a on wypuścił z rąk torbę podróżną. – Było strasznie?

Groza uniosła się niczym fala, grożąc, że lada chwila przytłoczy go ciężarem. Uświadomił sobie, że nie chce rozmawiać o tym, co widział. Nie teraz. Nie tutaj. Nie z Meg. Przed oczami stanęła mu zgubiona figurka strzyżyka.

– Byłem na policji – powiedział.

Kiwnęła głową.

– Rozmawiałam z Lucy. Chłopcy wyszli. Są z ekipą poszukiwawczą.

Powinien był się domyślić, że będą chcieli pomóc. Poczuł ojcowską dumę.

– Co z Kurtem?

– Jest w rozsypce.

– Porozmawiam z nim, kiedy wróci.

– A policja? – spytała. – Co mówili? Co myślą?

Opowiedział jej o przesłuchaniu, nie wspomniał jednak, że pytali go o syna. I bez tego wyglądała na zrozpaczoną, nie chciał dokładać jej trosk. Martwił się wystarczająco za nich oboje.

Kiedy skończył, Meg milczała przez chwilę.

– Podać ci coś? – spytała w końcu. – Filiżankę herbaty? Coś do jedzenia?

W powietrzu unosił się delikatny zapach wypieków, ale na samą myśl o jedzeniu poczuł, że żołądek podchodzi mu do gardła.

– Chyba najpierw się wykąpię.

– Zanim to zrobisz… – zaczęła z wahaniem Meg. – Jest coś… Chodź ze mną.

Wyszedł za nią na korytarz i na dwór, a potem ścieżką do powozowni. Zza zaciągniętych zasłon przesączała się cienka jak włos smużka wątłego światła. Zdumiało go to, bo odkąd zmarła jego matka, rzadko korzystali z tego małego budynku. Percy nie pamiętał, kiedy był tu ostatni raz.

Meg otworzyła drzwi. Pomieszczenie było niemal puste. Stało tutaj tylko ich stare łóżko i ładna komoda z drewna cedrowego, którą odnowili, kiedy byli młodzi. Zauważył, że brakuje w niej dolnej szuflady. Meg przeszła na drugą stronę łóżka i przykładając palec do ust, skinęła na niego.

Kiedy później o tym myślał, stwierdził, że już kieliszek sherry na kuchennym stole powinien był go zaniepokoić. Odkąd ją znał, nigdy nie widział, żeby Meg piła alkohol.

Stanął obok niej przy łóżku. Na podłodze przy ścianie, pod zasłoniętym oknem, w kałuży ciepłego światła lampki, leżała brakująca szuflada, a w niej, otulone białą bawełną, spało dziecko.

Tysiące słów cisnęło mu się na usta, wszystkie mu jednak umykały, nim zdążył je wymówić.

– Kto to? – wykrztusił w końcu, choć przecież wiedział.

Meg nie odpowiedziała na jego pytanie.

– Śpi tak słodko, jakby nic się nie wydarzyło.

– Jak? – spytał. – Jak się tu dostała?

– Znalazłam ją.

Percy nie rozumiał, jak to możliwe.

– Kiedy? Gdzie?

– Przy wodopoju. Byłam na spacerze.

Fragmenty obrazów migały mu przed oczami niczym karty w dłoniach rozdającego: rodzina na kocu piknikowym, wiszący na drzewie kosz wiklinowy, pochód mrówek na ręce dziewczynki. Niemożliwe, żeby Meg tam była, żeby widziała to wszystko i wzięła dziecko.

– Nie mogłam jej tak po prostu zostawić. Nie wiadomo, co mogło się zdarzyć.

– A chłopcy?

Pokręciła głową.

Przynajmniej tyle.

– Meg – zaczął, gdy myśli zaczęły układać mu się w głowie. – Meg, musimy…

– Tutaj jest bezpieczna. Zobacz tylko, jak słodko śpi.

Uświadomił sobie, że żona oszalała. Najwyraźniej to, co zobaczyła, odebrało jej rozum.

– Musimy ją oddać – powiedział. – Musimy natychmiast zabrać ją do domu.

Meg popatrzyła na niego, jakby mówił w obcym języku.

Już w chwili, gdy wypowiadał te słowa, wiedział, że nie mogą oddać dziecka. Na myśl o tym poczuł się zmęczony. Wyczerpany. Osunął się na skraj łóżka.

Miał ochotę chwycić za słuchawkę, zadzwonić na policję i powiedzieć, że dziecko się znalazło i żeby natychmiast po nie przyjechali. To skierowałoby jednak podejrzenia na nich, na Meg. Jego żona zostałaby uwikłana w tę sprawę. Jak miałaby wytłumaczyć, w jaki sposób dziecko trafiło pod ich dach? Już samo to, że była na miejscu zbrodni, napytałoby jej biedy. Nie żyły cztery osoby. Percy został już przesłuchany, a policja interesowała się Kurtem. Bóg jeden wiedział, jakie jeszcze historie zaczęto by opowiadać w miasteczku i jakich doszukiwano by się związków między Summersami i Turnerami. No i co dalej, gdyby policja dowiedziała się, że Meg była tam, że zabrała małą Theę i przyniosła ją do domu, nikomu o niczym nie mówiąc?

Na Boga, dlaczego to zrobiła?

Percy poderwał się z łóżka i przeczesał włosy palcami. Chryste.

– Czy oni ją znajdą, Perce? – spytała Meg. – Odkryją, co się stało?

Percy wyczuł w jej głosie nutę paniki i uświadomił sobie, że słyszy ją po raz pierwszy. Wcześniej Meg, pokazując mu dziecko, wydawała się niemal podekscytowana. To pewnie adrenalina, pomyślał. Czy nie tak właśnie zachowują się osoby będące w szoku? Zastanowił się nad jej pytaniem: jakie były szanse, że poszukiwania zaprowadzą policję do ich domu? Wszystko zależało od tego, na ile była ostrożna.

– Jimmy to najlepszy tropiciel, jakiego znam – odparł powoli. – Młody Eric Jerosch też zna się na tropieniu. Ale pogoda utrudni im zadanie. Leje jak z cebra i nic nie wskazuje na to, żeby miało przestać.

– Może ktoś coś widział?

– Może – przyznał. Tylko Meg mogła na to odpowiedzieć. Dlaczego w ogóle wyszła, skoro w domu było tyle do zrobienia? Strach wykrzywił jej twarz, a ponieważ to on zawsze pocieszał i uspokajał żonę, dodał: – Chociaż gdyby tak było, ten ktoś pewnie zgłosiłby się już na policję.

– Tak się martwię, Perce. Tak bardzo się boję.

W słabym świetle zobaczył w niej znów tamtą dziewczynkę z nieczynnej kopalni, która próbowała udawać dzielną, gdy powiedział jej, że on wraca do domu.

– Co się stanie z tym maleństwem?

Oboje spojrzeli na śpiące dziecko, które jak na zawołanie zaczęło się wiercić w swoim prowizorycznym łóżeczku i skrzywiło się, tak jak krzywią się niemowlęta tuż przed tym, jak zaczną płakać. Meg przykucnęła, położyła dłoń na brzuszku małej i zaczęła go delikatnie masować.

– Przypomina mi naszych chłopców – szepnęła.

– Wszystkie dzieci są takie same.

Nie odpowiedziała.

– Meg… – zaczął Percy, czując, że ogarnia go złość. – Wiesz przecież, że ona musi wrócić.

– Gdzie? Do kogo? – spytała tym samym łagodnym tonem, którym uspokajała dzieci. – Jej rodzina nie żyje.

Te słowa zmroziły Percy’ego. Zabrzmiały wyzywająco. Jeśli nie same słowa, to sposób, w jaki je wypowiedziała. Bo bez względu na wszystko, miała rację. Thomas Turner był w Anglii i nie interesował się rodziną. Trudno było przewidzieć, co stanie się z dziewczynką i co byłoby dla niej najlepsze.

Mała uniosła nóżki, zacisnęła drobne piąstki i zaczęła się prężyć. Nawet w słabym świetle lampki Percy widział, że jej drobna twarzyczka czerwienieje.

– Już dobrze. – Meg wzięła dziecko na ręce.

Stała, delikatnie poklepując małą po pupie i kołysząc ją w ramionach, tak jak robią to matki na całym świecie. Kiedy przycisnęła usta do pokrytej meszkiem główki, szepcząc cicho matczyne zaklęcia, które Percy pamiętał z czasów, kiedy chłopcy byli mali, dotarło do niego, jak poważne mają kłopoty.

– Wracam do domu – oznajmił, zaskoczony tym, jak normalnie to zabrzmiało. – Wykąpię się i zaczekam na chłopców.

– Dobrze – rzuciła, nie patrząc na niego. – Ja zostanę tutaj z tym małym skarbem. Potrzebuje kogoś, kto będzie ją kochał. – A potem zwróciła się do dziecka: – Prawda, maleńka?

Kilka godzin później Percy stał na wąskiej werandzie na tyłach powozowni i palił ostatniego papierosa z tych, które dostał od Esther Hughes. Obaj chłopcy spali w swoich pokojach. Jego plan, żeby z nimi porozmawiać, nie wypalił. Co prawda udało mu się zebrać myśli, lecz żaden z chłopców nie był w nastroju do rozmowy. Nieważne, porozmawia z nimi jutro rano. Usiadł i wyczyścił ich ubłocone buty.

Nie wiedział, jak on i Meg zdołają ukryć przed nimi obecność dziecka w domu. Im mniej będą wiedzieli, tym lepiej. Percy próbował przypomnieć sobie wszystko, co mówił policji o żonie. Powiedział, że Meg zna panią Turner i że dostarczali Turnerom zakupy, odkąd ci zamieszkali w domu Wentwortha. Wspomniał też, że Meg traktowała wszystkich w miasteczku jak przyjaciół, bo taka już była. Z pewnością nic z tego nie rzuci podejrzeń na jego żonę.

Zatrzymał wzrok na drzewach rosnących przy głównej ulicy Tambilli. Nagle dotarło do niego, że jego życie przypomina jedną z bożonarodzeniowych ozdób Meg, ręcznie dmuchaną bombkę wiszącą na choince – niedoskonałą, lecz kompletną. Z pozoru trwała, w istocie bardziej krucha, niż mogłoby się wydawać. Chciał skleić na powrót tę szklaną kulę i zamknąć w niej wszystko, co ważne, żeby było jak dawniej.

To było jednak myślenie magiczne i Percy nie miał na nie czasu. Nie był burmistrzem Casterbridge ani Judą nieznanym z książek Thomasa Hardy’ego, a to nie była wiktoriańska powieść o niedoskonałości dobrego człowieka i jego tragicznym upadku. Miał rodzinę, o której musiał myśleć, i dziecko.

Niemowlę spało na łóżku obok jego żony. Meg była wyczerpana. Percy przysiadł na skraju łóżka i słuchał, jak jej oddech zwalnia, jak dziecko wierci się pod bawełnianym prześcieradłem, jak ssie piąstkę, wzdycha i posapuje, jak to dzieci. Kiedy tak siedział odwrócony do nich plecami, w jego głowie zaczął kiełkować plan. Odczekają kilka dni, aż policyjne poszukiwania ustaną, i znajdą sposób, żeby zabrać dziecko gdzieś, gdzie łatwo będzie je znaleźć i gdzie nikt ich nie zobaczy.

Kiedy chodził po werandzie, deszcz zelżał. Percy widział padające krople w świetle ulicznej lampy po drugiej stronie ulicy. Dopalił papierosa. Wciąż próbował zrozumieć, jak doszło do tego wszystkiego. „Byłam na spacerze… Nie mogłam jej tak po prostu zostawić” – oto co powiedziała Meg, gdy ją o to zapytał. Nie dawało mu to spokoju.

Obawiał się, że policja wie więcej, niż się wydaje. Jego myśli gnały jak szalone. Próbował wyobrazić sobie miejsce tragedii, bojąc się, że mogło być tam coś, co wzbudziło podejrzenia sierżanta z Adelaide. „Nic nie wskazywało na to, że piknik został w jakiś sposób zakłócony? Czy coś wskazywało na to, że był tam ktoś jeszcze?”

Percy odparł, że nie. Trudno było powiedzieć, czy sierżant Duke brał pod uwagę wszelkie możliwości, czy też może miał już w głowie pewną teorię.

„Zauważył pan jakieś ślady?”, spytał policjant.

Percy zakładał, że ma na myśli odciski psich łap, ale jeśli na miejscu znaleziono ślady Meg?

Percy musiał się przejść. Dopalił papierosa i poczuł, że musi się stąd wyrwać. Po cichu przeszedł przez dom, wziął buty i ruszył wąską ścieżką biegnącą obok sklepu, w kierunku ulicy. Jeszcze do niedawna, kiedy żył Buddy, Percy nie wymknąłby się z domu tak łatwo. Wbił ręce w kieszenie. W noc naznaczoną tą straszliwą tragedią, kiedy należało zrozumieć tyle rzeczy, myśli o starym poczciwym Buddym okazały się punktem krytycznym. To też była jego wina, bo nie patrzył zbyt uważnie. Powinien był wiedzieć, że w czasie upałów, kiedy kwitną sinice, woda wyrzuca na plażę rozdymki. Tyle śmierci. Percy ruszył pustą ścieżką prosto w noc.

Pierwszą rzeczą, którą zauważył, kiedy dotarł nad wodopój, było to, jak bardzo ziemia nasiąkła wodą. W miejscu, gdzie leżały ciała Turnerów, a nawet wokół pnia wierzby gleba rozmokła i zmieniła się w mlaszczące błocko. Deszcz zmył wszelkie ślady i Percy na ułamek sekundy poczuł ulgę. Patrząc na rozmokłą ziemię, znów ich zobaczył, jak leżeli bez życia; widział mrówki spacerujące po ręce Evie, Matildę i jej wisiorek i przypomniał sobie, jak sierżant Duke zapisał imię jego syna.

Znowu zaczęło padać i burzowa noc rozbrzmiała wyciem ukrytych w ciemności dingo. Ten dźwięk sprawił, że Percy poczuł nagle przeraźliwy smutek, związany z wydarzeniami dnia i czymś jeszcze, czymś bardziej elementarnym. Oto co robi z człowiekiem ta ziemia, ten kraj. Dźwięki, kolory, opowieści o ważnych, rozstrzygających decyzjach – wszystko to tchnęło jakąś brutalną surowością. Skala tego, ten przestwór ziemi, która zdawała się nie mieć końca, mogły sprawić, że człowiek czuł się pusty i samotny. Tyle że Percy uświadomił sobie nagle, że wcale nie jest sam. Wyczuwał instynktownie, że ktoś go obserwuje. Niebo nad jego głową rozdarła błyskawica i w jej srebrzystym świetle poczuł się obnażony. Gdy wrócił mrok i ziemią wstrząsnął potężny grzmot, Percy ruszył w drogę powrotną.

Dotarł do domu niespełna godzinę przed świtem. Jeszcze na schodach zdjął buty, wszedł do środka tylnymi drzwiami i po cichu przemknął korytarzem do salonu. Musiał czym prędzej umyć zabłocone buty. Nie chciał ryzykować, że ktoś domyśli się, że wychodził w nocy.

Z drewnianej skrzynki w szafce wyciągnął szmatki i już miał zabrać się do zmywania błota, kiedy coś przykuło jego uwagę. Buty jego synów stały w równym rzędzie pod ścianą, dokładnie tam, gdzie po wyczyszczeniu je postawił, ale jedna para była równie ubłocona jak jego buty, pokryta świeżymi smugami zimnej, wilgotnej ziemi.

Przypomniał sobie zdeptaną ziemię pod rosnącą przy wodopoju wierzbą. Pamiętał, jak to miejsce wyglądało wcześniej tego dnia, kiedy na brzegu kręcili się policjanci i policyjny fotograf. Deszcz z pewnością zmył większość śladów, lecz te utrwalone na kliszy pozostały.

„Zauważył pan jakieś ślady?”, spytał sierżant z Adelaide. A potem: „A zajrzał pan do wiklinowego kosza, który wisiał na drzewie?”. Percy odparł, że nie, oni jednak wzięli odcisk jego buta, po czym policjant z Adelaide wspomniał o Kurcie. Nie o Meg, lecz o ich synu.

I nagle Percy zrozumiał. Przy koszu nie znaleziono kobiecych śladów, znaleziono ślady męskich butów. Dlatego wzięto odcisk jego buta. Rozumiał już też, dlaczego Meg nie chciała mówić o tym, co robiła po południu. Nie próbowała niczego zatajać. Mówiła ogólnikami, bo zmyślała.

Percy nie był pewien, którego z synów kryła, ale wiedział, że kłamała, i kiedy patrzył na ubłocone buty, naszła go ponura myśl, że będzie musiał zmienić swoje zeznanie.

Nazajutrz z samego rana poszedł na posterunek. Nadal padało i koszula Hugo Doyle’a była mokra od deszczu.

– Dzień dobry, Perce.

– Witaj, Hugo.

– Lucy mówiła, że chciałeś dodać coś do swojego zeznania.

– Zgadza się.

Doyle patrzył na niego, czekając, co powie. Kiedy Percy w końcu się odezwał, jego własny głos wydał mu się dziwny.

– Zastanawiałem się nad tym później. Sierżant Duke pytał, czy podchodziłem do kosza, a ja odparłem, że nie.

– Pamiętam.

– Tyle że to nieprawda. Podszedłem tam. Wczoraj wieczorem nie pamiętałem tego, bo byłem w szoku. Nie myślałem racjonalnie.

Hugo ze zrozumieniem pokiwał głową, choć Percy’emu, którego nękało poczucie winy, wydało się to niepokojące.

– Jasne – rzucił policjant. – Rozumiem. W takiej sytuacji nietrudno o czymś zapomnieć. – Zapisał coś w notatniku i podniósł wzrok. – Ale reszta się zgadza, tak? Twój koń musiał odpocząć, więc poszedłeś nad rzekę i zobaczyłeś Turnerów. Myślałeś, że śpią, i zbliżyłeś się do nich?

– Tak, ale po drodze przeszedłem obok kosza.

– Przeszedłeś obok kosza.

– Dookoła niego. Wtedy nie wiedziałem, że to kołyska, myślałem, że to zwykły kosz.

– Nie zajrzałeś do środka?

– Nie. Zobaczyłem Turnerów na kocu piknikowym. Czułem, że coś jest nie tak. Podszedłem prosto do nich.

Doyle znowu coś zanotował.

– Niczego nie widziałeś ani nie słyszałeś?

– Żałuję, ale nie. Sprawdziłbym, gdybym chociaż przez chwilę…

Doyle patrzył na niego wyczekująco, a gdy zrozumiał, że Percy nie dokończy, odłożył długopis.

– Cóż, dzięki, Perce – powiedział. – Poproszę Lucy, żeby dopisała to do twojego zeznania.

– Dziękuję.

– Miło, że przyszedłeś, zwłaszcza że to pierwszy dzień świąt.

– Musiałem.

– I nie martw się, rozwiążemy tę sprawę. Cokolwiek się stało, jeśli ktoś maczał w tym palce, znajdziemy go. Możesz być tego pewien. Jesteśmy im to winni, prawda?

Percy pokiwał głową.

– Dziecko też znajdziemy – dodał Doyle. – Moi ludzie się tym zajmują.

– Macie jakiś trop?

Doyle postukał się palcem w bok nosa.

– Powiedzmy tylko tyle, że jeśli dziewczynka nadal gdzieś jest, to ją znajdziemy.

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY

W ciągu następnych dni Percy czuł się jak tonący, który próbuje utrzymać się na powierzchni wody. Meg była nieuchwytna, synowie z nim nie rozmawiali, a ciała Turnerów leżały w kostnicy. Policja przesłuchiwała wszystkich mieszkańców miasteczka – Percy sam zaprowadził Kurta na posterunek, nim ktokolwiek zaczął go podejrzewać – a poszukiwania maleńkiej Thei trwały.

Niektórzy klienci komentowali nieobecność Meg w sklepie i Percy tłumaczył im, że żona odpoczywa, bo tragedia Turnerów bardzo ją dotknęła. Wszyscy zgodnie kiwali głowami, bo przecież ją znali i wiedzieli, jaka jest wrażliwa. Tymczasem Meg była bardzo zajęta. Prawie nie opuszczała dziecka. Kilka miesięcy temu zamówili do sklepu nowe mleko w proszku dla niemowląt, które wciąż zalegało na półkach. Meg karmiła nim Theę, siedziała przy niej godzinami, śpiewała jej i przemawiała do niej czule. Z domu wychodziła tylko do Halcyonu, żeby doglądać pani Turner-Bridges, której dziecko przyszło na świat w tak dramatycznych okolicznościach.

Percy czuł się coraz bardziej niespokojny. Thea musiała wkrótce zostać odnaleziona, ale z pewnością nie w ramionach jego żony. Od świąt bił się z myślami i rozważał różne opcje, aż w końcu, podczas zebrania mieszkańców w miejscowej świetlicy, dostrzegł pewną sposobność. Poszedł sam, zostawiwszy Meg w domu z dzieckiem, a synów w sklepie. To tam zobaczył kobietę, o której ludzie mówili szeptem „biedna szwagierka pani Turner”.

Spotkał ją wcześniej raz, kilka tygodni temu, kiedy pewnego dnia przywiózł rano zamówienie do Halcyonu. Była wtedy w zaawansowanej ciąży, a na jej skórze perlił się pot, bo mimo wczesnej godziny gorąc dawał się już we znaki.

– Zapewne pan Summers? – odezwała się z uśmiechem, kiedy stanął w drzwiach kuchni. – Issy mówiła, że przyniesie pan zamówienie. Czy byłby pan tak miły i wniósł torby do środka?

Percy spełnił jej prośbę i cofnął się, nie wiedząc, co powiedzieć. Nie spodziewał się jej zobaczyć. Ta kobieta, szwagierka pani Turner, była niezwykle podobna do brata, Thomasa. Oboje byli równie czarujący i pewni siebie, jak to uprzywilejowani ludzie. Przy nich Percy czuł się niezręcznie. Szwagierka pani Turner spojrzała na niego pytająco, kiedy stał w milczeniu, aż w końcu uśmiechnęła się i powiedziała:

– Och, proszę wybaczyć! – Na tyle szybko, na ile pozwalał jej stan, sięgnęła po portmonetkę, wyjęła z niej kilka monet i wyciągnęła w jego stronę. – To za fatygę. Za to, że w ten upał jechał pan taki szmat drogi.

Nawet teraz Percy na samo wspomnienie tego poczuł się zawstydzony.

– To żaden kłopot – odparł pospiesznie, delikatnie odsuwając rękę, w której trzymała pieniądze. – Żaden kłopot. Pójdę już, jeśli poradzi sobie pani z zakupami.

– Tak, tak. Jeszcze raz dziękuję.

Odprowadziła go do drzwi, a gdy przestąpił próg, w złocistym blasku porannego słońca ujrzał postać, która schodziła ku nim ze wzgórza.

– O, jest i Issy! – Pani Turner-Bridges uniosła rękę, żeby pomachać bratowej.

Kiedy ta do nich podeszła, Percy zorientował się, że była w ogrodzie warzywnym; na jej policzku widniała smuga ziemi, a z palców zwisała, kołysząc się leniwie, filiżanka misternej roboty.

– Wcześnie pan przyjechał, panie Summers – powiedziała z uśmiechem. – Poznaliście się już?

– Tak – potwierdziła pani Turner-Bridges. – Pan Summers był tak miły i wniósł zakupy do domu.

– Przepraszam, że nie pomogłam… jestem jakaś rozkojarzona. Muszę wziąć się w garść. – Wskazała na wydatny brzuch szwagierki. – To już niedługo.

– Mam taką nadzieję – rzuciła pani Turner-Bridges. – Wiem, że mogę sprawiać wrażenie zniecierpliwionej, ale im szybciej wezmę ją w ramiona, tym lepiej. Robię, co mogę, żeby przyspieszyć poród. – Zerknęła na Percy’ego z fałszywą skromnością, jakby przyznawała, że poruszyła przy nim wstydliwy temat. – Szybki spacer codziennie rano. To stare przyzwyczajenie.

– Nora to jedyna znana mi osoba, która wstaje przede mną, a do tego prawdziwa niewolnica swoich przyzwyczajeń. Nieważne, słońce czy deszcz, każdego ranka bladym świtem spaceruje po ogrodzie różanym.

– To wzmacniające – powiedziała pani Turner-Bridges. – Lepsze od witamin. I jeśli Bóg pozwoli, przyspieszy poród!

Jej życzenie spełniło się w Wigilię i kiedy Percy zobaczył ją znowu na spotkaniu mieszkańców, dwudziestego ósmego grudnia, trzymała dziecko w ramionach. Podczas gdy sierżant Duke opowiadał o zgromadzonych dowodach, Percy obserwował panią Turner-Bridges. Widać było, że jest pogrążona w bólu i wyczerpana, i całą uwagę poświęcała dziecku. Patrzył, jak tuli je do piersi i co rusz muska policzkiem maleńką główkę.

Ten gest, wyrażający bezgraniczne instynktowne oddanie, ostatecznie go przekonał. Jego plan nie był może idealny, ale Percy’emu kończył się czas. Musiał oddzielić Meg od dziecka, a im szybciej to zrobi, tym lepiej.

Percy przygotował się na trudną rozmowę, ale Meg go zaskoczyła: od razu się z nim zgodziła.

– Tak, masz rację. Dziecko musi odejść, powinno być z rodziną.

Powiedziała, że lepiej poznała panią Turner-Bridges – czy raczej Norę, bo tak nazywała ją teraz – odkąd zaczęła chodzić do Halcyonu, żeby jej pomagać.

– Wiem, że to dobra i rozsądna osoba i jak najlepiej zaopiekuje się maleństwem.

Ucieszył się, odetchnął z ulgą i przedstawił jej swój plan. Meg zastanawiała się przez chwilę, po czym z powagą skinęła głową.

– Tak. Myślę, że powinno się udać.

Na czwartek trzydziestego pierwszego grudnia prognozowano ładną pogodę. Percy zdecydował, że wyruszy tuż przed świtem, kiedy jest jeszcze dość ciemno, żeby nikt go nie zauważył, ale na tyle blisko brzasku, że dziecko na pewno nie pozostanie długo same. Ryzyko tego, co zamierzał zrobić, przyprawiało go o mdłości, lecz niezależnie od tego, na ile sposobów starał się ułożyć plan, ten wydawał mu się najlepszy.

Jechał powoli w górę drogą na tyłach domu, przyciskając do piersi cenny ładunek, ukryty w torbie, w której zwykle dostarczał zamówienia. Mimo słonecznej pogody, utrzymującej się od popołudnia drugiego dnia świąt, ziemia wciąż była mokra i błotnista. Ostatnie, czego potrzebował, to utknąć tutaj.

Przeciął ostatni padok, przejechał przez bramę i znalazł się w zagajniku prowadzącym do południowej części ogrodu różanego. Kiedy był już wystarczająco blisko, zsiadł z konia i zawiązał lejce na słupku, zaciskając na nim ciasną pętlę. Miarowe kołysanie podczas jazdy sprawiło, że dziewczynka zasnęła. Percy przyłapał się na tym, że przygląda się jej w świetle krągłego księżyca w pełni. Meg miała rację: była ślicznym dzieckiem. Srebrzysty blask na jej twarzy przypomniał mu czasy, gdy synowie przyszli na świat. „Człowiek nie pamięta, jakie małe były jego dzieci”, mówili ludzie i choć brzmiało to banalnie, było prawdą.

Percy skradał się przez ogród. Podzielono go na czworokąty – cztery grządki kwiatowe z trawiastymi ścieżkami, tworzącymi krzyż, i dużym kamiennym wazonem pośrodku. Zamierzał zostawić dziecko w najdalszym czworokącie, nieopodal orzecha, w kącie ogrodu widocznym od strony tylnych drzwi. Musiał tylko zaczekać, aż trochę się rozwidni, i pozostać w ukryciu do momentu, aż dziecko zostanie znalezione.

Ostrożnie położył dziewczynkę na ziemi, którą wcześniej dokładnie wygładził rękami. Rozwinął nieco kocyk, którym była szczelnie otulona podczas drogi, tak by nie wyglądało to zbyt starannie, i wsunął brzeg materiału pod główkę dziecka. Na szczęście noc nie była zimna. Wahał się chwilę i jeszcze raz spojrzał na drobną twarzyczkę, szeroko otwarte oczy i usteczka wygięte jakby na kształt uśmiechu. Musnął palcem pyzaty policzek.

– Trzymaj się, maleńka. Niedługo będziesz w domu.

Wrócił do miejsca, w którym zostawił Blaze, i przykucnął za żywopłotem. Za rosnącymi na wzniesieniu eukaliptusami pojawiły się pierwsze smugi różowego światła, lecz pozostała część nieba wciąż była ciemna.

Za nim rozległ się jakiś hałas. Percy zamarł, uspokoił klacz i zaczął nasłuchiwać.

Pewnie mu się zdawało, bo dookoła nie było żywej duszy.

Lecz chwilę później znów usłyszał jakiś dźwięk.

Musiał to sprawdzić. Gdyby ktokolwiek widział, co zrobił, i skojarzył go z zaginięciem dziecka, trop doprowadziłby policję do jego rodziny, do Meg albo Kurta.

– Jest tam kto?! – zawołał ostrożnie, czując lodowaty chłód pełznący mu po plecach.

Nikt nie odpowiedział. Percy stał bez ruchu i nasłuchiwał.

Zaszeleściły liście i dobiegły go odgłosy kroków.

Wszedł między drzewa i poświecił latarką w jedną i w drugą stronę. Nic. Tylko on się poruszał i on jeden robił hałas. Cokolwiek – ktokolwiek – to było, już zniknęło.

Zatknął latarkę za pas i wrócił do swojego punktu obserwacyjnego. Blaze, która czekała na niego cierpliwie, trąciła nosem jego ramię, on jednak nie zwracał na nią uwagi, bacznie wpatrując się w grządkę kwiatową, na której zostawił dziecko.

Serce podeszło mu do gardła, gdy w pierwszym świetle dnia ujrzał krzewy różane. Poczuł gwałtowne uderzenie adrenaliny. Dziecko zniknęło.

Przez cały dzień w sklepie Percy czekał. Denerwował się, że nie zobaczył, jak pani Turner-Bridges znajduje dziecko, wiedział jednak, że codziennie rano o świcie spaceruje po ogrodzie. Na tym właśnie opierał się cały jego plan. Spuścił to miejsce z oczu najwyżej na pięć minut, ale tyle z pewnością wystarczyło, żeby kobieta wyszła z domu, zauważyła dziecko i zabrała je do środka. Lada chwila w mieście gruchnie wiadomość, że mała Thea została znaleziona i można odwołać poszukiwania.

W Tambilli wieści rozchodziły się lotem błyskawicy i Percy przez pierwszą połowę dnia oczekiwał, że kolejna osoba, która wejdzie do sklepu, przyniesie dobre nowiny. Po południu, kiedy nadal nic się nie wydarzyło, powiedział sobie, że policja ma pewnie pełne ręce papierkowej roboty, więc nic dziwnego, że nikt jeszcze o niczym nie mówi.

Ale nazajutrz również nic się nie wydarzyło. Percy czekał, słuchał wiadomości w radiu, widział nawet policjantów, którzy rozmawiali z ludźmi na głównej ulicy, a później zjedli lunch u Betty. Nikt nie zająknął się ani słowem o odnalezieniu dziecka.

Codziennie Percy sprawdzał gazety i oboje z Meg rywalizowali między sobą o to, kto pierwszy przyniesie do domu prasę zostawianą bladym świtem na progu. To z nich, które wstało wcześniej pod pretekstem rozłożenia towaru na półkach, przecinało sznurki na paczce gazet i przeglądało strony.

– Coś ciekawego? – pytała Meg.

– Raczej nie.

Z każdym mijającym dniem, grzęznąc w bagnie niepewności, Percy czekał, aż Meg podejdzie do niego i powie: „Zaufałam ci” albo: „Co poszło nie tak?”. Ona jednak nigdy tego nie zrobiła.

Mimo wszystko gromił się w myślach. To nie miało sensu. Oddał dziecko. Owszem, na chwilę spuścił je z oczu, żeby zobaczyć, kto może go śledzić, ale nie było go tylko kilka minut.

Trzymał się ostatnich strzępków nadziei, dopóki mógł, aż do dnia, gdy na ulicy zobaczył panią Turner-Bridges pchającą wózek z dzieckiem. Wciąż miała na sobie czarną żałobną sukienkę i było oczywiste, że odkąd widział ją na zebraniu w świetlicy, w jej życiu nie zaszły żadne zmiany. To wtedy dotarło do Percy’ego, że jego plan się nie powiódł. Pani Turner-Bridges nie znalazła dziecka, a on popełnił straszliwy błąd.

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY PIERWSZY

Sydney, 19 grudnia 2018

Była ósma wieczorem w środę, kiedy Jess wróciła do Darling House. Ostatnie promienie słońca przybrały purpurową barwę, a w zatoczce gromadziły się nocne ptaki. Przez cały dwugodzinny lot z Adelaide do Sydney myślała o rozmowie z Marcusem Summersem, o tym, co wydarzyło się w burzową Wigilię 1959 roku w Tambilli, o koszmarnym odkryciu, o przesiąkniętych deszczem długich godzinach w domu Summersów, o trudnych dniach i jeszcze trudniejszych decyzjach.

Marcus poczuł wyraźną ulgę, mogąc w końcu opowiedzieć tę historię. Twierdził, że jego ojciec żył przytłoczony poczuciem winy, i teraz wreszcie on mógł spełnić to, czego ojciec zawsze pragnął. Sam również znalazł pocieszenie, wyjawiając Jess, co wyznał mu Percy.

– Tamtego popołudnia, po tym, jak doręczyłem zamówienie, przyszedłem do domu i powiedziałem mamie, że przekazałem pani Turner prezent. Ale ona piekła urodzinowe ciasto dla taty i była rozkojarzona. Wydawała się przybita i było mi jej żal… zawsze robiła wszystko dla innych. Postanowiłem, że wyjdę ojcu na spotkanie i dopilnuję, żeby wrócił prosto do domu. Tyle że musiałem się z nim minąć. Z tego, czego dowiedziałem się później, dotarłem nad rzekę niedługo po tym, jak on stamtąd odjechał. Gdy zobaczyłem, co się tam wydarzyło, byłem w szoku, ale nagle usłyszałem płacz dziecka. Thea leżała w koszu zawieszonym na gałęzi drzewa. Nie myślałem trzeźwo. Wciąż miałem przy sobie torbę, w której dostarczałem zamówienia, więc włożyłem małą do środka i czym prędzej stamtąd odszedłem. Przeciąłem padoki i unikając dróg, wróciłem do mamy. Miałem czternaście lat i wierzyłem, jak to dziecko, że ona wszystko naprawi.

I Meg rzeczywiście próbowała wszystko naprawić.

– Zadzwoniła na policję – ciągnął Marcus – ale nikt nie chciał z nią rozmawiać. Odparli, że mają sytuację awaryjną i prawdziwe urwanie głowy, i rozłączyli się. Oczywiście mama o wszystkim wiedziała, bo opowiedziałem jej, co zobaczyłem, więc wysłała mnie, żebym przyprowadził do domu brata. Kurt spotykał się z Matildą Turner i mama bała się, że policja zacznie go podejrzewać. Chciała mieć go przy sobie.

Marcus mówił, że ojciec długo miał nadzieję, że dziecko jednak przeżyło, że ktoś znalazł Theę i ją zabrał i że niczego nieświadoma dziewczynka wiodła gdzieś szczęśliwe życie. Ale w 1979 roku, kiedy w ogrodzie domu, niedaleko miejsca, gdzie ją zostawił, znaleziono jej szczątki, Percy musiał pogodzić się z prawdą. Podobno próbował skontaktować się z Norą, ale nie chciała mieć z nim nic do czynienia.

– A zatem to pan podjął ostatnią próbę, żeby wyjawić jej prawdę – powiedziała Jess. – Dlatego napisał pan list. Zrobił to pan w imieniu ojca.

– W rocznicę jego śmierci pomyślałem, że warto spróbować. Czułem, że jestem mu to winien. W końcu to ja byłem odpowiedzialny za to, co się stało.

– Bo to pan przyniósł do domu Theę.

– I dlatego, że poszedłem za nim tamtej nocy, kiedy odniósł ją do Halcyonu. Byłem ciekawskim chłopcem. Próbowałem zrozumieć świat dorosłych i zobaczyłem dużo więcej, niż powinienem.

Jess pamiętała z książki Daniela Millera, jak wielebny wyznał, że Marcus Summers przyszedł z nim porozmawiać, zdenerwowany i zagubiony po tym, jak nakrył Kurta i Matildę.

Świadomość, że odwrócił uwagę ojca w tak ważnym momencie, przez co żaden z nich nie widział, co się wydarzyło, i przez co nie zdołali ochronić Thei, odmieniła życie Marcusa.

– To dlatego poszedłem na prawo – wyznał. – Starałem się wszystko naprawić. Nie mogłem zmienić tego, co stało się z Theą Turner, ale mogłem pomóc naprawiać inne rzeczy. W tamtym czasie miałem cholernie naiwny obraz systemu prawnego i minęło trochę czasu, zanim zrozumiałem, że to, co zgodne z prawem, nie zawsze jest właściwe. Ale starałem się, jak mogłem.

Jess, która żyła z zadawania pytań i tkania historii, miała wrażenie, że w tej opowieści jest jeszcze wiele rzeczy do wyjaśnienia. Najpierw jednak chciała oswoić się z nowymi informacjami, no i musiała zdążyć na samolot. Zastanawiała się, co babcia sądziła o liście Marcusa Summersa. Czego się obawiała? Nora wyrzuciła list, ale sięgnęła po książkę Daniela Millera i postanowiła pójść na strych. I zapisała w dzienniku inicjały Marcusa, co sugerowało, że zamierzała do niego zadzwonić. Gdyby tylko to zrobiła… Może nadal by żyła i obie wracałyby teraz do domu po wizycie w Tambilli.

Tymczasem Jess była sama, a gdy zbliżała się do Darling House, jej myśli pierzchły i powróciły bieżące problemy. W kuchni paliło się światło i Jess przypomniała sobie ostatnią rozmowę z matką. Od tego czasu wydarzyło się tak wiele, że niemal zapomniała, co tak bardzo ją zdenerwowało. Uczucie było znajome. Z matką zawsze tak było: przy tych nielicznych okazjach, kiedy Jess słusznie się denerwowała, potem się uspokajała i dochodziła do wniosku, że zareagowała zbyt pochopnie, że była niesprawiedliwa, a Polly zasługuje na kolejną szansę. „Czuwają nad nią anioły”, skwitowała raz Rachel, kiedy Jess jej o tym powiedziała. Musiała wyglądać na zakłopotaną, bo przyjaciółka dodała pospiesznie: „Wszyscy znamy kogoś takiego. Ludzi, którzy są mniej ostrożni i mniej zaradni, a jednak nigdy nie przytrafiają się im naprawdę straszne rzeczy. Inni chcą im pomagać. A oni przyciągają dobroć i gdziekolwiek pójdą, czuwają nad nimi anioły”.

Jess przypomniała sobie słowa przyjaciółki i pomyślała, że tak właśnie jest z Polly.

Przygotowała się na pełną napięcia sytuację. Nie chciała pielęgnować urazy, była zbyt zmęczona. Pójdzie prosto do kuchni, przywita się i wycofa. Najlepiej będzie, jeśli przetrwają jakoś ten dzień, po czym każda wróci do swojego życia.

Gdy Jess weszła do kuchni, Polly właśnie kończyła zmywać naczynia. Na suszarce stał samotny talerz i leżały sztućce, na których widok Jess ogarnęło współczucie, chociaż – jak upomniała się w duchu – sama często jadła w samotności. Właśnie o tym mówiła Rachel – Polly często wzbudzała współczucie w sytuacjach, które inni ludzie przyjmowali bez mrugnięcia okiem.

– Cześć – rzuciła Jess ze sztuczną radością. – Miałaś udany dzień?

Po chwili wahania Polly się uśmiechnęła.

– Tak, dziękuję. A ty? Byłaś zajęta?

– Tak. – Jess, poirytowana bezpośredniością pytania, postanowiła nie zagłębiać się w szczegóły i w kuchni zapadła niezręczna cisza. – Jestem bardzo zmęczona – dodała po chwili. – Wcześniej się położę.

– Zanim wyjdziesz… – odezwała się Polly, kiedy córka już odwróciła się w stronę drzwi – przyszły do ciebie przesyłki.

– Do mnie? Tutaj? – Jess była wyraźnie zaskoczona.

Polly pokiwała głową, wytarła dłonie w ścierkę i wskazała na stół. Obok kosza na owoce leżały dwie przesyłki, obie z amerykańskimi znaczkami. Jess domyśliła się, że jedna z nich to egzemplarz książki Daniela Millera, który zamówiła na AbeBooks. Druga, sądząc po adresie zwrotnym na druczku przesyłki zagranicznej, została nadana przez Nancy Davis. Jess przypomniała sobie, że Nancy chciała jej coś wysłać. Najwyraźniej nie chodziło o bukiet kwiatów.

Była ciekawa, co jest w środku, ale z jakiegoś powodu nie chciała okazywać zainteresowania przy matce. Wzięła listy, rzuciła uprzejme „dziękuję” i poszła do swojego pokoju.

Najpierw otworzyła paczkę z AbeBooks. Jak na ironię, w ciągu zaledwie dwóch tygodni weszła w posiadanie aż trzech egzemplarzy książki Daniela Millera. To było wydanie z roku 1980, z dodatkiem, który Polly skserowała i dołączyła do swojego egzemplarza. Jess przekartkowała książkę. Wyglądała na bardziej zniszczoną, niż się spodziewała. Widocznie były właściciel bawił się w detektywa amatora, bo w książce roiło się od zapisanych ołówkiem notatek, spostrzeżeń na temat postaci i umieszczonych na marginesie pytań. Najciekawsze było to, że na stronie tytułowej wypisano listę rozmaitych trucizn i potencjalnych metod zabójstwa. Na dole widniał napis: Sola dosis facit venenum. Tylko dawka sprawia, że dana substancja jest trucizną! Jess pokiwała głową, kiedy zobaczyła na liście trutkę na szczury, którą Meg Summers sprzedała Isabel Turner, i grzyby, które Evie zdobyła dla Matildy. Na samym dole listy Jess dostrzegła opatrzone znakiem zapytania słowo, które nie od razu rozpoznała. Cyjanofity?

Zmarszczyła brwi. Czym były cyjanofity? Wpisała hasło w wyszukiwarkę w telefonie. Chwilę później na ekranie pojawiło się mnóstwo linków, od hasła w Wikipedii do strony Agencji Ochrony Środowiska i rozmaitych publikacji naukowych. Po szybkim przejrzeniu niektórych materiałów dowiedziała się, że cyjanofity to inna nazwa sinic. Wytwarzana przez nie toksyna występuje w różnych miejscach, przede wszystkim jednak w drogach wodnych o wysokim stężeniu fosforu. Toksyna cyjanofitów to jedna z najsilniejszych naturalnych trucizn, a jej wysokie stężenie może być śmiertelnie niebezpieczne dla zwierząt i ludzi. Prowadzono nawet eksperymenty badające ich wykorzystanie w charakterze broni biologicznej.

To wydało się Jess znajome. Wpisała w wyszukiwarkę sinice i Australia Południowa, po czym weszła na stronę Ministerstwa Zdrowia, która informowała, że zbiorniki wodne w Australii Południowej regularnie bada się na obecność sinic, a alerty o zakwicie będą podawane na bieżąco. Adelaide Hills było regionem rolniczym, podobnie jak w latach pięćdziesiątych, więc niewykluczone, że nawozy fosforowe i wycieki z systemów septycznych mogły spowodować zakwit w grudniu 1959 roku. Co więcej, jeśli Isabel w czasie wojny rzeczywiście uczestniczyła w ruchu oporu, możliwe, że wiedziała o eksperymentalnym wykorzystaniu sinic w charakterze broni biologicznej.

No i tamtego dnia Turnerowie pływali w rzece. A jeśli napełnili butelki wodą z rzeki i cała ta tragedia była koszmarnym wypadkiem, a nie zabójstwem? Czy policja i lekarz sądowy brali pod uwagę zatrucie sinicami? Czy w ogóle wiedzieli, że powinni zwrócić na nie uwagę?

Jess nie dostała odpowiedzi od profesor z uniwersytetu, ale znalazła swój poprzedni mail i wysłała kolejny, w którym przepraszała, że zawraca głowę, i pytała, czy śmierć Turnerów mogły spowodować sinice, a jeśli tak, czy można było to wówczas wykryć.

Chciała przejrzeć notatki poprzedniego właściciela książki – kto wie, jakie inne ciekawe pomysły mógł zapisać na marginesach – ale jej uwagę przykuwała przesyłka od Nancy. Jess zwlekała z jej otwarciem, wiedząc, że ma związek ze śmiercią Nory, a nie była pewna, czy chce rozdrapywać tę świeżą ranę. Paczka została jednak wysłana firmą kurierską, co znaczyło, że Nancy chciała, by dotarła do niej jak najszybciej.

Przesyłka była lekka, a bąbelkową kopertę nadmiernie oklejono taśmą. Żeby ją otworzyć, Jess musiała użyć nożyczek do paznokci. W środku znajdowały się list i mała poczuszka.

Droga Jess!

Mam nadzieję, że ten list zastanie Cię w dobrym zdrowiu, choć wiem, że śmierć babci napełniła Cię głębokim smutkiem. Żałuję, że nie znam słów na ukojenie Twojego bólu, ale obie wiemy, że tam, gdzie w grę wchodzi żal po utracie bliskich, nie ma drogi na skróty. Dlatego powiem tylko, że jest mi niezmiernie przykro, i pragnę wyrazić szczerą i poniekąd egoistyczną wdzięczność, że mogłyśmy porozmawiać.

Pisząc do Ciebie, wypełniam obietnicę, jaką złożyłam stryjowi. Do listu dołączam paczkę, którą znalazłam, katalogując rzeczy Dana po jego śmierci. Okazało się, że miał sejf depozytowy, a w nim tę oto paczkę, wraz z instrukcjami. W przypadku śmierci Nory Turner-Bridges paczka miała trafić do rąk jej córki Polly albo wnuczki Jess, jeśli uda się skontaktować z którąkolwiek z nich. Dan osobiście wolał, żeby to Polly otrzymała przesyłkę.

Wiem, że Twoja mama i babcia nie były sobie szczególnie bliskie, podczas gdy Ty i Nora miałyście świetny kontakt, dlatego obawiam się, że wypełnienie wskazówek Dana będzie bolesne. Chciał jednak, żeby to Twoja mama otworzyła paczkę. Przesyłam Ci ją, z nadzieją, że przekażesz ją Polly, i jednocześnie pragnę przeprosić, że nie mam wyboru, muszę wypełnić wolę stryja.

Mam nadzieję, że zrozumiesz. Liczę, że niebawem będziemy miały okazję porozmawiać.

Z serdecznymi pozdrowieniami,

Nancy

Jess uświadomiła sobie, że cały czas wstrzymywała oddech, i teraz westchnęła ciężko. Ponownie przebiegła wzrokiem list i po chwili zastanowienia odłożyła go, po czym spojrzała na paczkę. Nawet gdyby ją otworzyła, nikt by się nie dowiedział. Nancy tu nie było, a Polly nie miała pojęcia, kim jest Nancy Davis.

Żałośnie uśmiechnęła się do siebie, bo chociaż naszła ją taka myśl, wiedziała, że nie postąpi wbrew woli Daniela Millera. Nacisnęła folię bąbelkową. W środku było coś twardego. Jess potrząsnęła paczuszką i usłyszała grzechot. Dźwięk wydał się jej znajomy, ale nie potrafiła go skojarzyć.

Odsunęła paczkę na wyciągnięcie ręki. Nagle uderzyło ją coś, co Nancy napisała w liście: że Daniel Miller wymienił ją i Polly z imienia. Rozumiała, że mógł znać imię jej matki – poznał Polly, gdy ta była dzieckiem – ale skąd wiedział, jak ona ma na imię?

Jess musiała się dowiedzieć, co zawiera paczka. Była przekonana, że znajdzie w niej odpowiedzi na niektóre pytania.

Mogła zrobić tylko jedno.

Wzięła paczkę i poszła na dół.

– Jeszcze raz powiedz mi, kto ją przysłał? – Polly nadal próbowała zrozumieć.

Jess wparowała do kuchni z determinacją, jaką matka widywała u niej w dzieciństwie. Wymachując jakąś paczuszką, w pośpiechu wyrzucała z siebie wyjaśnienia, z których Polly zrozumiała tylko tyle, że ktoś gdzieś coś wysłał i że ona, Polly, ma z tym jakiś związek.

– Nazywa się Nancy Davis.

– Nie znam żadnej Nancy Davis – odparła ze zdziwieniem Polly. – Po co miałaby wysyłać mi paczkę i skąd wiedziała, żeby wysłać ją tutaj? I dlaczego zaadresowała ją na twoje nazwisko?

Jess westchnęła z niecierpliwością.

– Nancy Davis to bratanica Daniela Millera.

– Autora tej książki, którą ci dałam?

– Właśnie tak. Daniel Miller zmarł kilka lat temu, a Nancy była wykonawczynią jego testamentu. Zostawił jej paczkę z instrukcjami, że gdyby po śmierci Nory któraś z nas próbowała się z nim skontaktować, należy nam ją przekazać.

– Ale ja się z nikim nie kontaktowałam.

– Ty nie, ale ja tak. Zadzwoniłam do Nancy Davis.

– To dlaczego ta paczka została wysłana mnie?

– Nie wiem. Ale Nancy napisała, że instrukcje były jasne i że to ty masz ją otrzymać.

Polly westchnęła. Była wyraźnie zaniepokojona. Przywiozła dla Jess książkę Daniela Millera, żeby pomóc córce w trudnym dla niej czasie, ale nie chciała rozdrapywać dawnych ran. Tamta sprawa wpłynęła na całe jej życie: szok, gdy dowiedziała się, co zrobiła Isabel Turner; prośba Nory, by zachowała to w tajemnicy i by nigdy, przenigdy nie mówiła o tym Jess…

A teraz to. Niezależnie od tego, czego pragnęła Nora, Polly dostała paczkę, a Jess wprawiła machinę w ruch. Wszystkie trzy przypominały postacie z bajki: zaklęcie rzucone na niemowlę w kołysce, wymuszona obietnica, że dziecko nigdy nie pozna sekretu, i w końcu prawda, która prędzej czy później musiała wyjść na jaw.

– Instrukcje były jasne – powtórzyła Jess. – To jest dla ciebie i możesz zrobić z tym, co zechcesz.

Polly wzięła paczkę. Bez względu na to, jak bardzo czuła się niepewna, jedno było jasne: Jess rozpaczliwie pragnęła dowiedzieć się, co jest w środku.

– Czyli mam ją otworzyć? – zapytała.

– Jeśli chcesz.

Polly nie dała po sobie poznać, że rozbawiła ją ta udawana nonszalancja córki. Obojętność nie leżała w naturze Jess.

– No dobrze – rzuciła. – Zobaczmy, co jest w środku.

Taśma klejąca, którą okręcono folię bąbelkową, była stara i zaczynała żółknąć, więc łatwo dało się ją zdjąć.

– To kaseta – oznajmiła Polly. – Od lat takiej nie widziałam.

– Co na niej jest? Co tam napisano?

Polly odwróciła opakowanie, żeby spojrzeć na naklejkę. Nora Turner-Bridges, 14 grudnia 1979. Data brzmiała znajomo i wystarczyła sekunda, by elementy układanki wskoczyły na swoje miejsce. Tamtego dnia Daniel Miller odwiedził Norę w Darling House. Polly powiedziała o tym Jess i zmarszczyła czoło.

– Ale nie wiem, jaki to ma związek z tą kasetą.

Jess wyjaśniła jej, że Daniel Miller wrócił do Australii po tym, jak odkryto szczątki Thei Turner.

– Przyjechał, żeby napisać dodatek, który pojawia się w późniejszych wydaniach książki, ale Nancy mówiła, że nagrywał też różne rzeczy. W tysiąc dziewięćset pięćdziesiątym dziewiątym nie mógł tego robić, bo technologia nie była jeszcze na tyle rozwinięta, więc wrócił, żeby znowu porozmawiać z mieszkańcami Tambilli.

– Nie wiedziałam. A więc dlatego zaszyli się w bibliotece. A kiedy wychodził, zajrzał do ogrodu. – Polly przypomniała sobie jego dużą skórzaną torbę, w której miał pewnie wczesny model magnetofonu szpulowego.

– Wtedy go spotkałaś?

– Ty też. Był tobą zachwycony.

Jess pokiwała głową, teraz już rozumiejąc.

– To stąd wiedział, jak mam na imię.

– Pewnie tak.

– Mogę? – Jess wskazała kasetę.

Polly patrzyła, jak córka obraca w palcach plastikowe opakowanie, otwiera je i z przejęciem wodzi palcem po wierzchu kasety.

Na widok podekscytowania na twarzy córki Polly wróciła wspomnieniami do dnia, kiedy spotkała Daniela Millera. Zobaczyła siebie stojącą przy fontannie i rozmawiającą z amerykańskim pisarzem ubranym w skórzaną kurtkę, podczas gdy mała Jess, czepiając się jej, niezdarnie dźwigała się na nóżki. Polly polubiła Millera. Miał w oczach coś, co świadczyło o jego szczerym zainteresowaniu, nawet gdy zadawał prozaiczne pytania na temat życia w Darling House i tego, jak dobrze jej się tu mieszka, mówił, jakie to cudowne, że trzy pokolenia kobiet żyją razem pod jednym dachem, i wspominał, jak Nora uwielbiała Polly, kiedy ta była niemowlęciem.

Teraz, siedząc z Jess, Polly czuła znajomą tęsknotę za upływającym czasem i niewykorzystanymi możliwościami. Dziecięce rysy córki wciąż były widoczne w twarzy dorosłej już kobiety, ale wyłącznie dla tych, którzy wiedzieli, czego wypatrywać. Szerokie brwi, nadające jej twarzy wyraz powagi, ładnie wykrojone usta, dołeczek w brodzie, lekkie przechylenie głowy, gdy popadała w zamyślenie. Polly godzinami starała się zapamiętać szczegóły tej twarzy w kształcie serca. To okrutne, że rodziców i dzieci łączyło tak wiele fundamentalnych doświadczeń, lecz tylko jedna strona zachowywała je w pamięci. Trudno było odgrywać rolę samotnego strażnika wspomnień.

– No co? – spytała Jess, czując na sobie jej spojrzenie.

Polly z pewnością dokonała w życiu kilku niewłaściwych wyborów – zdumiewające, jak wyraźne były drogowskazy życia widziane w lusterku wstecznym – lecz już dawno temu przekonała się, że nie ma sensu ulegać czarnej pokusie żalu. Uśmiechnęła się więc i powiedziała:

– Chodź. Zobaczmy, co jest na tej kasecie.

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY DRUGI

Jak obie później przyznały, miały szczęście, że Nora jako jedna z niewielu osób w Sydney zachowała nie tylko magnetowid, ale też najnowocześniejszy sprzęt stereo, który kupiła w latach osiemdziesiątych i zamontowała z wielką pompą w bibliotece Darling House. W srebrnej obudowie mieścił się zarówno magnetofon kasetowy, jak i dwa wskaźniki poziomu dźwięku, podłączone do dwóch ogromnych kolumn.

Mieszkając z Norą, Jess miała ograniczony dostęp do tego urządzenia, przez co nadal wydawało się jej czymś prestiżowym. Obserwowanie wychylających się igieł wskaźników było przeżyciem niemal religijnym. Sprawdziła kasetę, wsunęła ją do kieszeni odtwarzacza i lekko drżącym palcem wcisnęła PLAY.

– To działa?

W głośnikach zadudnił głos Nory i przestraszona Jess cofnęła palec. Taśma się zatrzymała.

Chociaż spodziewała się usłyszeć głos babci, całkowicie ją to zaskoczyło. Nora wydawała się taka rzeczywista, tak bardzo obecna, jak gdyby nawet po śmierci chciała wypełnić całą bibliotekę swoim radosnym nastrojem. Aż trudno było uwierzyć, że taśma została nagrana w tym właśnie pokoju.

Jess zastanawiała się, gdzie tamtego dnia siedziała babcia. W fotelu pod oknem? Przy biurku? A Daniel Miller? Miał przecież magnetofon szpulowy, więc prawdopodobnie zajął miejsce przy biurku. A może chciał, by rozmówczyni poczuła się swobodnie, więc usunął wszelkie przeszkody, grając rolę powiernika?

Polly czekała cierpliwie, aż córka włączy taśmę.

Z głębokim westchnieniem Jess wcisnęła PLAY, a gdy chwilę później z głośników odezwał się męski głos: „Z całą pewnością tak”, usiadła w fotelu Nory i czekała na to, co za chwilę powie jej babcia.

– Mam mówić do tego?

– Nie. – Sądząc po tym, jak głośno i wyraźnie brzmiał jego ciepły głos, z wyczuwalnym amerykańskim akcentem, Daniel Miller siedział bliżej urządzenia niż Nora. – Właściwie najlepiej będzie, jeśli w ogóle zapomni pani, że to nagrywam. Proszę po prostu mówić do mnie i nie zwracać uwagi na urządzenie.

To, co nastąpiło później, było przyjemną dla ucha, czasami smutną rozmową dwojga ludzi, których przyjaźń zrodziła się w trudnych, bolesnych okolicznościach. Nie było tu bariery, jakiej można by się spodziewać w rozmowie dziennikarza z osobą udzielającą wywiadu, i choć tych dwoje nie widziało się od dwudziestu kilku lat, ich rozmowa zdawała się płynąć od momentu, który oboje znali i który tak mocno przeżyli.

Nora rozpłakała się, kiedy zeszli na temat odnalezienia szczątków Thei Turner, i słychać było, że Daniel Miller ją pociesza.

– Po prostu minęło tyle czasu – powiedziała w końcu. – Pogodziłam się już z myślą, że jej nie znajdą.

– Pewnie czuje pani ulgę, że w końcu bratanica będzie mogła spocząć w pokoju.

– Poniekąd – przyznała Nora. – Ale to sprawiło też, że wróciły wspomnienia.

– Spała pani? – Głos miał łagodny, zatroskany.

– Prawie wcale.

– Zostanie pochowana w Tambilli?

– Ja nie… Mój brat podejmie decyzję.

– Rozmawiała z nim pani?

– Krótko.

– Czy Polly wie?

– Nie. Nie rozmawiam z nią o takich rzeczach. Po co miałaby myśleć o koszmarach?

– Ale wie o Halcyonie?

– Tyle, ile trzeba.

– Ma już chyba dwadzieścia lat.

– Tak. Prawie. W Wigilię skończy dwadzieścia.

– Aż trudno uwierzyć.

– Jak to mówią? Człowiek ani się obejrzy, a jego dzieci już są dorosłe.

– Jaka ona jest?

– Polly? Och, to dobra dziewczyna. Wrażliwa i miła, zdolna i śliczna. Ale jest naiwna, romantyczna, delikatna… To jedna z tych dziewcząt, które czytają książki i poezję i wyobrażają sobie, że tak może wyglądać prawdziwe życie. Czasami muszę ratować ją przed nią samą, pilnować, żeby ludzie jej nie wykorzystali. Nie żebym się skarżyła. Pisałam się na to. Bycie rodzicem to praca na całe życie.

– Pamiętam was. Wtedy nie zdawałem sobie z tego sprawy, ale przypominałyście mi moją bratową i jej dziecko. Polly była takim uroczym, spokojnym maleństwem.

Jess zerknęła na matkę, ale ta siedziała ze spuszczoną głową, więc nie sposób było wyczytać cokolwiek z jej twarzy.

Daniel Miller spytał Norę, czy od 1960 roku była w Tambilli.

– Dobry Boże, nie. Skądże. Nie mogłabym tam wrócić. To miejsce… to wszystko mnie prześladuje. – Zapadła cisza, której dziennikarz taktownie nie przerywał, a gdy Nora znów się odezwała, głos jej drżał. – A pan… Kiedy pan tam wrócił, odwiedził pan dom?

– Tak.

– Był w kiepskim stanie? Nie wiem, czy ktokolwiek się nim zajmuje, czy Thomas kogoś zatrudnił. Mieszkali tam hipisi, którzy ją znaleźli. Bóg jeden wie, co zrobili z tym miejscem.

– Dom wyglądał dobrze. Fatalne były tylko farbowane prześcieradła, które wieszali w drzwiach. Ale ogród ucierpiał. Henrik Drumming opiekował się nim na tyle, na ile mógł, chociaż Thomas powiedział mu, żeby dał sobie spokój. Niestety, kilka lat temu Henrik miał udar.

Jess usłyszała kroki, skrzypienie skóry, jakby ktoś zmieniał pozycję, a zaraz potem głos Nory, spięty, nienaturalny.

– A róże Isabel?

– Mężnie walczyły o przetrwanie, ale rozpleniły się między nimi pomidorki koktajlowe i je zdusiły.

– Wpadłaby w rozpacz. Ten ogród był jej dumą i radością. I pomyśleć, że rozkopały go te mieszczuchy! Kiedyś to było święte miejsce, nikt nie odważyłby się go tknąć.

– Myśli pani, że brat sprzeda teraz dom?

– Nie ma powodu, żeby go zatrzymywać.

– Może to będzie zamknięcie sprawy, na które czekał? To musi być straszne, kiedy człowiek nie wie, co stało się z jego dzieckiem.

Jess absolutnie się z nim zgadzała, lecz Nora rzuciła tylko:

– To już wszystko? Jestem zmęczona tą rozmową.

– Tak.

Jess usłyszała odgłosy pakowania – trzask zamków teczki, turkot długopisu toczącego się po biurku, brzęk odstawianej szklanki – i nagle głos Nory, która dodała jakby po namyśle:

– A ludzie stamtąd? Jak się czuli?

– Dość dobrze.

– Z kim się pan spotkał?

– Z Peterem Dukiem, Percym Summersem… biedak, stracił żonę.

– Meg umarła?

– Mniej więcej rok temu.

– Nie wiedziałam. – Nora mówiła tak cicho, że Jess pochyliła się do przodu, żeby lepiej słyszeć. – Przyszła mi pomóc, pamięta pan? W pierwszy dzień świąt przyniosła mi jedzenie i uparła się, że zostanie i posprząta kuchnię.

– Była dobrym człowiekiem.

– I odeszła. Naprawdę odeszła.

Głos Nory był czuły, ale pobrzmiewało w nim coś jeszcze. Niedowierzanie. Jess wyobrażała sobie, jak przykro jest usłyszeć o śmierci kogoś, kto w naprawdę mrocznych czasach okazał nam taką dobroć.

– Jej syn, Kurt, wciąż tam mieszka – oznajmił Daniel Miller. – Rozmawiałem też z Betty Diamond i Becky Baker.

Na dźwięk imienia Becky Nora syknęła i Jess przypomniała sobie ich sprzeczkę opisaną w książce Daniela Millera.

– Ta dziewczyna to było prawdziwe utrapienie – powiedziała Nora. – Za bardzo się przywiązała do dziecka. Wyczułam to od razu po przyjeździe. Zawsze czaiła się w pobliżu, zachowując się tak, jakby to ona, a nie Isabel, była matką Thei.

– Kiedy z nią rozmawiałem, wydawała się bardzo zdenerwowana. Nie chciała uwierzyć, że znaleziono szczątki dziecka. Chyba nigdy nie straciła nadziei, że pewnego dnia okaże się, że Thea żyje.

– Była prostą dziewczyną. Nie wątpię, że po głowie chodziły jej różne głupie myśli.

Jess zaskoczyła surowość w głosie Nory i jej nieżyczliwa opinia. Najwyraźniej poczuła się dotkliwie urażona, kiedy Becky Baker zaatakowała ją na ulicy. To zrozumiałe, pomyślała Jess, w końcu była tylko człowiekiem, a do tego przeżyła potworną traumę. Mimo wszystko nie przekonało jej to usprawiedliwienie. Nie mogła pozbyć się wrażenia, że komentarz Nory o Becky był dość okrutny.

Tu rozmowa się kończyła. Daniel Miller wyłączył nagrywanie, więc nie dowiedziały się, jak zareagował na ostatnie słowa Nory.

– No cóż – rzuciła Jess, gdy w oświetlonej lampą bibliotece zapadła cisza.

Nagranie ją rozczarowało. Miała nadzieję, graniczącą z pewnością, że dzięki niemu pozna odpowiedzi na nurtujące ją pytania. Jaki był sens przekazywać Polly tę kasetę? Po co te instrukcje i aura tajemnicy? Rozmowa nie wnosiła niczego nowego i dotyczyła wyłącznie spraw, które Daniel Miller opisał już w książce. Nie przedstawiała również Nory w szczególnie pochlebnym świetle, w sposób, który mógłby przynieść pocieszenie jej bliskim.

Jess zerknęła na matkę, żeby zobaczyć, czy czuje to samo, lecz Polly siedziała pochylona nad jakąś kartką.

– Co to? – spytała Jess.

– List.

– Kolejny? – Jess była zaskoczona. – Od Nancy?

– Od Daniela Millera. Był w opakowaniu kasety, za wkładką. Właśnie go znalazłam. Nie mam okularów do czytania. Weź go. – Wręczyła córce list. – Przeczytaj.

Był napisany na staromodnym eleganckim papierze lotniczym sprzed czasów poczty elektronicznej, kiedy ludzie, chcąc kontaktować się z kimś z daleka, musieli zwracać uwagę na wagę papeterii. Jess odwróciła kartkę w stronę światła i zaczęła czytać.

Droga Polly!

Siedzę w samolocie, mniej więcej za dwie godziny wyląduję na lotnisku JFK, a dotąd, od chwili wylotu z Sydney, biłem się z myślami, co zrobić. Kiedy dostaniesz ten list – jeśli go dostaniesz – zapewne nie będziesz mnie już pamiętała. Ale teraz, gdy to piszę, wyraźnie widzę przed oczami twoją twarz.

Spotkałem Cię zaledwie kilka dni temu, przy fontannie w Darling House, gdzie rozmawiałem z Twoją mamą o odnalezieniu ludzkich szczątków w posiadłości Halcyon, w której niegdyś mieszkali jej brat i bratowa, i zakończeniu policyjnego śledztwa sprzed dwudziestu lat, kiedy to zaginęła jej mała bratanica, Thea Turner.

Miło było spotkać się z Norą. Poznaliśmy się w 1959 roku i bardzo ją polubiłem, więc wizyta w Darling House była dla mnie ważna zarówno pod względem zawodowym, jak i towarzyskim. Kiedy zakończyliśmy rozmowę, Nora odprowadziła mnie do drzwi, lecz gdy dotarliśmy do podjazdu, przypomniała sobie, że chciała mi pokazać dawną fotografię swojego ogrodu. Wróciła po nią do domu, a ja postanowiłem przespacerować się wokół domu.

Zobaczyłem Cię przy fontannie. Nie sądziłem, że spotkam tam kogokolwiek, tym bardziej zaskoczył mnie Twój widok. Doświadczyłem wówczas przedziwnego uczucia, jakby gwałtownych zawrotów głowy. Kiedy widziałem Cię poprzednio, byłaś małym dzieckiem w ramionach matki. Spytałem Cię o Twoje życie, o to, czy jesteś szczęśliwa, a Ty odrzekłaś, że tak. Poznałem Twoją córeczkę, Jessicę, i dowiedziałem się, że mieszkacie z Norą w Darling House.

Mimo wszystko nie mogłem pozbyć się tego dziwnego wrażenia, a gdy Nora wróciła i mnie zawołała, w głowie wciąż miałem mętlik. Gdy szedłem do niej, trybiki w mojej głowie pracowały coraz szybciej, aż w końcu pojąłem, co tak bardzo mnie zaniepokoiło. Nora była w szoku, gdy spytałem ją o to bez ogródek, i przez krótką chwilę widziałem, że ma ochotę zaprzeczyć. Wiem jednak z doświadczenia, że poczucie winy jest niczym najbardziej zaufany przyjaciel, który nakazuje człowiekowi wyjawić prawdę, gdy w końcu nadarzy się okazja.

Załamała się, błagała, bym ją zrozumiał i żebym jej wybaczył. Jej ból rozdzierał mi serce. Zaproponowałem, byśmy wrócili do domu i porozmawiali. Kazała mi obiecać, że nikomu nie pisnę ani słówka, a ja się zgodziłem. Nie zrobię tego, choć już do końca życia będę się zastanawiał, co jeszcze przeoczyłem, czego nie pojąłem i gdzie dałem wywieść się w pole. Ale tamtego dnia zrobiłem też coś, z czego nie jestem dumny.

Nie potrafię wyjaśnić, co mnie do tego pchnęło, poza tym, że powodowała mną głęboko zakorzeniona potrzeba, by wszystko rejestrować. Taśma z naszego poprzedniego spotkania została odwrócona i przewinięta. Nie mówiąc nic Norze, nagrałem naszą drugą rozmowę. Później zastanawiałem się, czy nie zniszczyć nagrania. Już wcześniej zdecydowałem, że nie opublikuję tego, co mi powiedziała. Obiecałem jej. Zresztą nie sądziłem, by komukolwiek to pomogło, a byłem przekonany, że może jedynie wyrządzić wielką krzywdę.

Osobiście znałem człowieka, którego życie zmieniłoby się, gdyby to, co powiedziała mi Nora, ujrzało światło dzienne. Nora prosiła, żebym jej wybaczył, ale to nie ja powinienem wybaczać. Dlatego postanowiłem zachować tę taśmę dla Ciebie, Polly. Nie wiem, czy kiedykolwiek przeczytasz ten list. To pewnie zależy od Ciebie i od tego, czy będziesz chciała poznać prawdę. Jeśli nie będziesz jej szukać, uznam, że wolałaś nie wiedzieć, i słusznie postąpiłem, zachowując sekret Nory w tajemnicy. Jeśli jednak mnie znajdziesz, prawda będzie na Ciebie czekać. Należy do Ciebie. Ja tylko byłem jej strażnikiem.

Daniel Miller

Prawda! Myśli Jess gnały jak szalone. Oto – w końcu! – dostrzegła odpowiedzi, na które tak bardzo liczyła. Była gotowa je poznać, choć wzmianka Millera o poczuciu winy obudziła w niej niepokój. Po raz pierwszy zaczęła się obawiać, że Nora zrobiła coś naprawdę złego. Złożyła kartkę i czekała na reakcję Polly. List, kaseta i decyzja – wszystko to należało do Polly. Było tego dużo, zwłaszcza dla kogoś, kto – w przeciwieństwie do Jess – nie próbował od tygodnia zgłębić tajemnicy Turnerów i Halcyonu.

Mimo wszystko…

– Co o tym sądzisz? – spytała Jess. – Mam przełożyć kasetę na drugą stronę?

Ich spojrzenia spotkały się, a gdy Polly z powagą skinęła głową, Jess doświadczyła déjà vu, dawnej, dającej poczucie bezpieczeństwa więzi, i wiedziała, że cokolwiek czai się za rogiem, wszystko będzie dobrze.

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY TRZECI

– Opowie mi pani, co się stało? – To był Daniel Miller.

Od ostatniej rozmowy minęło niespełna pół godziny, ale jego głos brzmiał teraz inaczej. Był poważny, niepewny i wyraźnie spięty. Jess rozpoznała w nim nutę ostrożności, bo sama tak postępowała, kiedy wiedziała, że musi być delikatna, żeby nie spłoszyć rozmówcy. Słowa Daniela były stłumione – pewnie trzymał magnetofon w torbie, przez co ich głosy dobiegały jakby z daleka.

– Może zacznie pani od nocy, kiedy przyszła na świat?

Jess wstrzymała oddech, gdy w głośnikach rozległ się nieprzyjemny trzask. Nie patrzyła na Polly. W końcu usłyszała słaby głos Nory.

– Urodziłam ją podczas gwałtownej burzy. W Wigilię, w dniu, kiedy wydarzyła się tragedia przy wodopoju. Zaczęłam rodzić po wyjściu policjantów. Myślę, że szok przyspieszył poród. Minęła chwila, nim zrozumiałam, co się dzieje. Odchodziłam od zmysłów. Nie tak miało być. Miała być przy mnie Isabel. Polegałam na niej. Prawie nie pamiętam porodu, pamiętam tylko burzę, straszliwą burzę. Bałam się, że orzech za oknem rozszczepi się na pół. Wiatr z wyciem wpadał przez szpary w oknie, deszcz tłukł o szyby. Miałam wrażenie, że sama stałam się burzą albo że burza stała się mną. Czułam się, jakbym była opętana, jakbym już na zawsze miała utknąć w tej chwili, urodziłam ją jednak i choć można by pomyśleć, że po czymś takim, po całym tym dniu i koszmarze, jaki się wydarzył, już nigdy nie zdołam zasnąć, byłam tak wyczerpana, że zasnęłam z dzieckiem w ramionach. Kiedy się obudziłam, pomyślałam, że to wszystko tylko mi się przyśniło. Do chwili, aż zerknęłam na jej maleńką twarz w zgięciu mojego łokcia. Wtedy wszystko do mnie wróciło. Z początku nie mieściło mi się to w głowie, ta bezbrzeżna radość i poprzedzający ją strach, dlatego skupiłam się na niej, na tej drobnej twarzyczce, ruchach jej maleńkich ust, jej miękkiej, aksamitnej skórze i tych idealnych miniaturowych paluszkach. Była cudowna. I moja. Taka śliczna i spokojna. Jeden z policjantów, którzy przyszli do mnie tamtego dnia, zauważył, jaka jest cichutka.

„Urodziła pani”, powiedział, kiedy otworzyłam drzwi.

„W nocy”, odparłam. Mój głos brzmiał dziwnie, jakby należał do kogoś innego.

„Musi pani dać jej na imię Noël”.

„Albo Joy”, wtrącił drugi z policjantów, młodszy.

„Ma na imię Polly”, oznajmiłam.

„Bez względu na to, jak ma na imię, ma pani szczęście, że jest taka spokojna. Z mojej trójki żadne nie spało tak dobrze. Jak to mówią? «Spać jak niemowlę»? Nie moje dzieci”.

Mieli rację. Spała, taka spokojna i cicha. Ale się nie martwiłam. Przynajmniej na początku. To było moje pierwsze dziecko i nie miałam doświadczenia. I kiedy pani Summers przyszła zobaczyć, jak się czuję, i pomóc w domu, powiedziała, że każde dziecko jest inne, a Polly urodziła się w trudnym czasie. Dzieci bywają wrażliwe.

Jednak z każdym dniem moje obawy rosły. Mała nie chciała jeść. Płakała, gdy próbowałam ją nakarmić, jakby już zdążyła znudzić się światem. Nie rozumiałam tego. Wiedziałam, że potrzebuje mleka, ale nie potrafiłam jej uspokoić. Byłam obolała, czułam, jakby ogromne imadło zaciskało się na moim brzuchu, piersi, głowie. Tak bardzo pragnęłam, by była przy mnie Isabel. Miała tu być i mi pomagać.

Córeczka płakała w moich ramionach, aż w końcu zasypiała, a ja kołysałam ją tak długo, jak mogłam, i kładłam do łóżeczka tylko wtedy, gdy musiałam zrobić coś, do czego potrzebowałam obu rąk. Raz zasnęłam. Byłam taka zmęczona, jak jeszcze nigdy w życiu. Ale kiedy się obudziłam, zobaczyłam, że światło się zmieniło, i wiedziałam, że Polly przespała kilka godzin. Jej drobne ciałko leżało przykryte kocykiem, główkę miała obróconą na bok, oczka zamknięte. Była taka nieruchoma. Idealna, jak lalka z porcelany. Do końca życia nie zapomnę tego widoku. Stałam w drzwiach i przez chwilę podziwiałam ten maleńki cud. Nagle coś mnie tknęło, podbiegłam do łóżeczka i położyłam dłoń na jej pleckach, żeby poczuć, jak oddycha, żeby ją obudzić. Ale nic się nie wydarzyło. Nic. Podniosłam ją. Pomyślałam, że jeśli zacznę ją kołysać, ponoszę ją na rękach albo nakarmię, wszystko będzie dobrze.

Ale nie było.

Taśma kręciła się dalej, lecz głosy umilkły. Słychać było tylko panującą w pokoju ciszę. Jess zerknęła na Polly, lecz ta wpatrywała się w swoje ręce i nie sposób było odgadnąć, o czym myśli. Jess podkręciła dźwięk i skupiła się na cichych trzaskach. Przyszło jej do głowy, że może to koniec nagrania, ale wtedy Nora podjęła opowieść. Jej głos brzmiał teraz inaczej. Nie było wątpliwości, że należy do Nory, lecz Jess chyba nigdy nie słyszała, żeby jej babcia brzmiała tak… krucho i bezbronnie.

– Nie umiem powiedzieć, ile czasu minęło. Tuliłam ją do siebie, jak gdybym wierzyła, że dzięki temu wróci do życia. Nie chciałam wypuścić jej z objęć. Nie mogłam pozwolić jej odejść… Dopóki trzymałam ją w ramionach, była nadzieja. Nosiłam ją na rękach następnego dnia, gdy przyszła Meg, i później, kiedy przybyli policjanci, żeby zabrać mnie na spotkanie w świetlicy.

Jess pamiętała, jak Daniel opisywał Norę na tym spotkaniu – była uosobieniem godności, pogrążoną w żałobie kobietą, która jednocześnie opiekowała się nowo narodzonym dzieckiem. Świadomość, co kryło się za tym obrazem i jak niewyobrażalną rozpacz musiała czuć ta kobieta, była czymś potwornym. Jess pragnęła, by Miller ponaglił Norę, choć rozumiała, że dziennikarz postępuje słusznie, pozwalając, by opowiedziała wszystko po swojemu i bez pośpiechu.

W końcu Nora się odezwała.

– Następnego dnia, a może dwa dni później, tuż przed świtem wyszłam na spacer do ogrodu. Często to robiłam, żeby rozprostować nogi i oczyścić umysł. Zaniechałam tego, kiedy Polly przyszła na świat, ale tamtego ranka wybrałam się do ogrodu. Niemal od razu to usłyszałam. Coś jakby popiskiwanie małego zwierzątka. Podeszłam do znajdującej się najbliżej domu rabaty różanej i dźwięk przybrał na sile. I wtedy ją zobaczyłam. Wydawało mi się, że oszalałam. Dzieci nie pojawiają się tak po prostu, znikąd. A jednak była tam i leżała wśród róż.

– Thea – powiedział Daniel Miller.

– Wzięłam ją i zaniosłam do domu. Co innego mogłabym zrobić? Kocyk, w który ją zawinięto, był ubłocony i potargany, ale ona była cała i zdrowa. Z początku nie chciała się uspokoić. Biedactwo, była głodna. Zresztą nic dziwnego. Bóg jeden wie, kiedy ostatnio jadła. Przystawiłam ją do piersi i była to najbardziej naturalna rzecz pod słońcem. Ssała tak łapczywie. Wtedy jeszcze nie myślałam o tym, żeby ją zatrzymać. Ale nie miałam z kim ani jak się skontaktować. Burza w Wigilię uszkodziła linie telefoniczne i byłam zupełnie sama. Nie chciałam iść do miasteczka. Przez kilka dni byłyśmy tylko we dwie. Jedynie my ocalałyśmy z tej tragedii. To był prawdziwy cud. Dopiero parę dni później policjanci podsunęli mi taki pomysł. Przyszli do domu, a ona spała w wózku obok mnie. Kiedy nagle zaczęła płakać, jeden z policjantów powiedział: „Widzę, że mała ma się dobrze i rośnie jak na drożdżach”. W pierwszym momencie nie zrozumiałam, co miał na myśli, i dopiero po chwili uświadomiłam sobie jego błąd. „To mały głodomór”, odrzekłam. I rzeczywiście tak było.

Głos Nory stał się ostrzejszy i bardziej przypominał ten, który Jess tak dobrze znała. Pewny siebie, nieznoszący sprzeciwu. Ale to, co mówiła, było szokujące. Jess zerknęła na Polly, by zobaczyć, jak przyjęła tę wiadomość, lecz twarz matki pozostawała obojętna, nie zdradzała żadnych uczuć.

– Czasami zapominałam, kim ona naprawdę jest – ciągnęła Nora. – Była moim dzieckiem, moją Polly. Ale niekiedy zastanawiałam się, co byłoby lepsze dla tej małej istotki, która przecież nikomu nie wyrządziła krzywdy. Czy wyświadczyłabym jej przysługę, gdybym powiedziała o wszystkim policji? Gdyby ludzie dowiedzieli się, kim jest? I gdyby musiała żyć z piętnem tego, co zrobiła Isabel? Nie. Teraz to ja byłam jej matką i zamierzałam jak najlepiej wywiązać się ze swojej roli. Dziecko powinno być z rodziną, a kto inny pokochałby ją tak jak ja? I kto mógł na tym ucierpieć?

Jess pomyślała o Percym Summersie, który przez lata zadawał sobie pytanie, co się stało, i obwiniał się o śmierć Thei. Oczywiście Nora nie miała o niczym pojęcia, choć przecież musiała się zastanawiać, w jaki sposób dziecko znalazło się w ogrodzie. Czy naprawdę wierzyła, że dzikie psy porwały niemowlę znad rzeki i przywlekły je nietknięte między róże? Być może człowiek jest w stanie uwierzyć we wszystko, jeśli tylko chce.

Daniel Miller najwyraźniej rozważał to retoryczne pytanie, które padło z ust Nory.

– A pani brat? To było też jego dziecko.

– I co zrobiłby z niemowlakiem? – fuknęła. – Nie miał czasu dla rodziny! Nie, ona i ja byłyśmy sobie pisane. Obie przeżyłyśmy.

– Nie rozpoznał jej?

– Nigdy jej nie widział. Porzucił nas, zaczął w Londynie nowe życie i nie wrócił do Australii, a ja, rzecz jasna, nigdy nie zabrałam jej na spotkanie z nim. Miesiąc po śmierci Isabel i dzieci wróciłam z Polly do Sydney. Nikt mnie o nic nie pytał. Ludzie nie wiedzą, jak zachowywać się wobec osoby, która przeżyła tragedię. Nie wiedzą, co mówić, a nie chcą powiedzieć czegoś niewłaściwego, więc wolą w ogóle się nie odzywać. Nie widywałam nikogo, z wyjątkiem pani Robinson. Ale wcale mi to nie przeszkadzało. Byłam szczęśliwa, mogąc spędzać czas ze swoją małą dziewczynką. Kiedy upłynęło dość czasu i ludzie w końcu zaczęli nas odwiedzać, nie rozmawiali o Isabel i o tym, co zrobiła. Jestem pewna, że plotkowali między sobą, ale rozumieli, że przy mnie lepiej nie poruszać tego tematu. Skupiali się więc na dziecku, na moim dziecku. Wszyscy wiedzieli, jak bardzo jej pragnęłam, i z pewnością nikt nie podejrzewał, że nie jest moja. Bo i dlaczego mieliby coś podejrzewać? Kiedy wyjeżdżałam do Australii Południowej, byłam w zaawanasowanej ciąży, którą źle znosiłam, i do rozwiązania zamierzałam pozostać w domu bratowej. To, że Isabel w tym samym czasie popełniła tę straszliwą zbrodnię, było potwornym zbiegiem okoliczności, ale nikogo nie dziwiło, że wróciłam do domu z dzieckiem.

Chwila ciszy, a potem Daniel Miller się odezwał:

– Jednego nie rozumiem. Kiedy Becky Baker napadła na panią na ulicy i przysięgała, że dziecko w wózku to córeczka Isabel, miała rację, prawda?

– To nie była jej sprawa.

– Ale Meg Summers poręczyła za panią. Musiała wiedzieć. Była z panią w domu, znała Isabel i wcześniej wielokrotnie widziała małą Theę. Sama była matką, więc na pewno zauważyłaby różnicę.

– Do czego pan zmierza?

– Zastanawiam się, dlaczego to zrobiła. Dlaczego nie wyjawiła pani tajemnicy.

– Musiałby pan ją o to zapytać. W miasteczku ją uwielbiano; dla każdego była jak matka. Być może wiedziała, że ze mną będzie małej najlepiej.

Daniel Miller mruknął coś i zamilkł na chwilę, a gdy znów się odezwał, mówił ciszej.

– A co z pani córką? Co się z nią stało?

– Przez jakiś czas trzymałam ją w wiklinowym koszu. Wyglądała tak spokojnie, tak idealnie. Później ją pogrzebałam.

– W ogrodzie różanym?

– To było przepiękne miejsce. Pamięta pan. Ci ludzie nie powinni byli tam kopać. Powinni byli zostawić ją w spokoju, żeby mogła tam sobie bezpiecznie spać.

CZĘŚĆ DZIEWIĄTA

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY CZWARTY

Sydney, 20 grudnia 2018

Świtało, gdy Jess usłyszała na dole trzask zamykanych drzwi. Z okna sypialni patrzyła, jak Polly kieruje się w stronę zatoczki i znika za wzgórzem. Nie dziwiła się, że matka nie może spać. Nagrane na kasetę wyznanie Nory wstrząsnęło Jess, mogła się więc tylko domyślać, czym było ono dla jej matki.

Jeszcze o tym nie rozmawiały. Wczoraj wieczorem, kiedy nagranie dobiegło końca, Polly wstała i rzuciwszy zdawkowe „dobranoc”, udała się prosto do swojego pokoju.

To, co wyjawiła Nora, to, co zrobiła, było niepojęte – jej słowa, tak szczere, były niczym ciśnięty do stawu kamień, który wywołał zmarszczki na powierzchni wody. Myśli Jess przez całą noc gnały jak szalone, zatrzymywały się przelotnie na dawnych rozmowach z Norą, na pozornie nieistotnych drobnych rzeczach, które widziała, słyszała i czuła, a w końcu skupiła się na tym, czego dowiedziała się w ciągu ubiegłego tygodnia.

Raz za razem przypominała sobie słowa Nory w szpitalu. „To ty…”, powiedziała, kiedy otworzyła oczy i zobaczyła Jess. „Tęskniłam za tobą… Przyleciałaś aż z Anglii…” Teraz rozumiała, że babcia myślała, że rozmawia z Isabel. Gdy powiedziała: „Opiekowałam się nią”, miała na myśli to, że dobrze opiekowała się Theą. A kiedy obudziła się przerażona, złapała Jess za nadgarstek i syknęła: „Pomóż mi, Issy… On chce mi ją odebrać”, to nie pana Bridgesa się obawiała, lecz Marcusa Summersa. List, w którym napisał, że chce z nią porozmawiać na temat Thei Turner, przeraził ją do tego stopnia, że postanowiła pójść na poddasze.

Tylko po co? Dlaczego bała się Marcusa? Przecież nie wspomniał o podejrzeniu, że Polly to tak naprawdę Thea. Co więcej, jednym z powodów, dla których – jak twierdził – chce opowiedzieć tę historię, było poczucie winy, które dręczyło jego i ojca. Obaj bowiem myśleli, że przyczynili się do śmierci Thei. Tylko matka Marcusa, Meg, znała prawdę, bo bywała w Halcyonie po tym, jak Nora urodziła dziecko. To z kolei rodziło pytanie: dlaczego nie powiedziała o niczym swojej rodzinie? Zagadnięta o to przez Daniela Millera, Nora odparła wymijająco: „Musiałby pan ją o to zapytać”.

Może Nora miała rację i Meg uznała, że to właśnie ona najlepiej zaopiekuje się Theą, choć milczenie Millera sugerowało, że nie jest zadowolony z takiej odpowiedzi. Może zdenerwował go ten obrót wydarzeń. To by tłumaczyło, dlaczego po publikacji poprawionego wydania książki zapadł się pod ziemię. Błędy popełniane przez dziennikarzy to jedno, ale opublikowanie poczytnej książki z gatunku true crime i odkrycie, że jej główne założenie, dotyczące losu zaginionego dziecka, było całkowicie błędne, to zupełnie inna sprawa.

Jeśli chodzi o Norę, to bez względu na to, jak spokojnie brzmiał jej głos na nagraniu, Jess domyślała się, że od lat żyła w potwornym stresie, obawiając się, że pewnego dnia ktoś zechce ją rozliczyć. Udało jej się przekonać samą siebie, że działała w najlepszym interesie dziecka, ale jakaś jej część z pewnością zmagała się z koszmarem, który przeżyła, i dręczącym ją poczuciem winy. Jess była tego pewna, bo jak inaczej wyjaśnić niechęć Nory do róż? Nienawidziła tych kwiatów. Jedną z pierwszych rzeczy, jakie zrobiła po odziedziczeniu Darling House, było pozbycie się ich z ogrodu. Kiedyś mogło się to wydawać uroczym dziwactwem, bo kto, na Boga, nie lubi róż? Lecz teraz, wiedząc, że babcia pochowała nowo narodzoną córeczkę w ogrodzie różanym Isabel, Jess inaczej patrzyła na tę osobliwą niechęć.

Piknięcie w telefonie przypomniało jej o spotkaniu z prawnikiem Nory, które miało się rozpocząć za dwie godziny. Umówili się na ósmą, przed jego wyjściem do pracy i tak, by Polly zdążyła na popołudniowy lot do Brisbane.

Jess przez chwilę patrzyła na ekran. Wydawało jej się niemożliwe, że po wczorajszych rewelacjach życie codzienne może tak po prostu toczyć się dalej.

Jak gdyby dla podkreślenia tego faktu na ekranie pojawiła się informacja o nowym mailu. Minęła chwila, nim Jess rozpoznała nadawcę: Rowena Carrick, profesor uniwersytetu, do której pisała w sprawie trucizn. Odpowiedź była dość bezpośrednia:

Witaj, Jess!

Chętnie pomogę. Jeśli chodzi o Twoje drugie pytanie, toksyny sinic mogą jak najbardziej zabić człowieka. Są jednymi z najbardziej śmiertelnych znanych nam toksyn. Nie wiem, jak wyglądały sekcje zwłok w przeszłości, ale toksyny sinicowe z pewnością zostały odkryte przed 1959 rokiem i zarówno chromatografia gazowa, jak i chromatografia cieczowa były już wtedy stosowane. Sądzę więc, że lekarz sądowy przeprowadził testy.

Co do Twojego pierwszego pytania: jest wiele trucizn, które w roku 1959 były niewykrywalne, nie dlatego, że nie były sklasyfikowane jako toksyny, ale dlatego, że nie istniały metody ich wyizolowania. Weźmy na przykład tetrodotoksynę, w której się specjalizuję. Była znana od setek lat – wzmianka o niej pojawia się nawet w dziennikach pokładowych kapitana Cooka z 1774 roku – jej działanie nie zostało jednak wyjaśnione aż do 1964 roku. A jest wyjątkowo niebezpieczna dla ludzi, tysiąckrotnie bardziej od cyjanku. Można ją znaleźć w wątrobie, jajnikach i skórze najeżek, rogatnic, rozdymek, batrachów etc., czyli ryb, którymi karmiono na Haiti świnie Cooka.

W załączniku znajdziesz listę (niekompletną) potencjalnych trucizn, ale pamiętaj, że kluczem jest dawka.

Chlorek sodu jest toksyczny, ale musiałabyś zjeść mnóstwo soli stołowej, żeby Cię zabił.

Pozdrowienia,

Rowena

Jess przeczytała wiadomość jeszcze raz i poczuła przygnębienie. Aż do teraz nie miała pojęcia, jak bardzo zafiksowała się na teorii, że śmierć Turnerów była przypadkowym zatruciem sinicami. Nie chciała wierzyć, że Isabel zamierzała zabić siebie i trójkę dzieci i zostawić maleńką Theę zupełnie samą. Świadomość, że dzieckiem pozostawionym w białym wiklinowym koszu była jej matka, sprawiała, że wszystko to wydawało się Jess jeszcze bardziej przerażające.

No i jak z tym wszystkim czuła się Polly? Skoro Jess trudno było pogodzić się z tą sytuacją, to krucha, wrażliwa Polly musiała czuć się okropnie. Jess żałowała, że nie są sobie bliższe. Chciała pocieszyć matkę i pragnęła, by ją także ktoś pocieszył. Mimo to Jess postanowiła zejść do zatoczki. Tam przynajmniej mogły pobyć same z tym, czego się dowiedziały.

Polly stała przy skałach, oczy miała zamknięte i wsłuchiwała się w szum fal uderzających o brzeg. Znała to miejsce: jego zapach, dźwięki, woń soli w powietrzu. Chłonęła je całą sobą. Przynosiło pocieszenie, podczas gdy jej myśli pierzchały jak niesione wiatrem ziarenka piasku.

Thea Turner.

Te słowa cicho uleciały z jej ust. Próbowała znaleźć w nich coś trwałego, realnego. Poczuła dziwne pokrzepienie. Nagranie przyniosło odpowiedzi na część pytań, które nie dawały jej spokoju. Na przykład dlaczego tak bardzo różni się od Nory? I przede wszystkim dlaczego Nora tak bardzo bała się, że ją straci? Czasami tuliła ją do siebie tak mocno, że Polly nie mogła oddychać. Nie była wcale tak krucha. Lęki i niepokoje wypływały od Nory.

I cóż za ironia, że spośród licznych kłamstw, jakie opowiadała jej matka, te, które zabrzmiały jak bajka, okazały się prawdą. Rzeczywiście została znaleziona na grządce kwiatów. Co prawda nie wśród dalii rosnących w Darling House, lecz w ogrodzie różanym posiadłości pod Tambillą.

Polly zdjęła wisiorek i sukienkę i stała w samej bieliźnie. Ciepły wiatr muskał jej skórę, w powietrzu unosił się zapach gardenii i wody morskiej. Po chwili ruszyła w dół, w stronę brzegu, a gdy dotarła na skraj wody, szła dalej. Woda była przyjemnie chłodna.

Nie dając sobie czasu na wahanie i zmianę decyzji, Polly uniosła ręce i zanurkowała. Rozkoszowała się dotykiem wody na palcach, ramionach, stopach.

Kiedy wynurzyła się na powierzchnię, obróciła się na plecy i unosiła się na wodzie niczym rozgwiazda. Patrzyła w niebo, coraz jaśniejsze i cieplejsze.

Jess nie wiedziała o tym, lecz Polly była raz w Tambilli. Zamierzała powiedzieć o tym córce tamtego wieczoru, po pogrzebie, kiedy wręczyła jej książkę Daniela Millera, ale rozmowa nie potoczyła się po jej myśli. Jess była przytłoczona, przybita śmiercią Nory, zła, że matka dała jej książkę i że znając tę rodzinną historię, o niczym jej nie mówiła. Na koniec wytknęła jej, że porzuciła zarówno ją, jak i Norę.

Tyle że wcale tak nie było. Wszystko to stawało się stopniowo. Polly sądziła, że postępuje właściwie. Czasami, tuż po przeprowadzce do Brisbane, przekonywała się, że najważniejsze jest to, żeby ona i Jess były razem. Ale później myślała o tym wszystkim, czego nie mogła zapewnić córce, o wygodach i możliwościach, które dawała Nora, i doszła do wniosku, że zatrzymując Jess przy sobie, zachowałaby się samolubnie. Zastanawiała się nad tym, żeby wrócić do Sydney, zamieszkać w Darling House z Norą i Jess. Czuła jednak, że przy Norze więdnie, że staje się taka, jak jej wmawiano: słaba, roztrzepana, delikatna i nerwowa. Polly wiedziała, że stać ją na więcej i że z dala od Nory może być lepszym człowiekiem i lepszą matką.

Biła się z myślami przez dwa lata, kiedy Jess mieszkała w Sydney, a ona w Brisbane, aż w końcu czas na decyzję minął.

O dziwo, to ich rozłąka zaprowadziła ją do Tambilli. Polly odwiedziła miasteczko niemal równo dwadzieścia dziewięć lat temu, w grudniu 1989 roku. Nie planowała wyjazdu na wakacje. Jess miała przyjechać do Brisbane na dwa tygodnie i Polly wzięła całe czternaście dni urlopu. Telefon od Nory ją zdruzgotał.

– Ale ja chcę, żeby przyjechała – oświadczyła Polly głosem nadąsanej nastolatki.

– Skarbie, wiem, jak bardzo pragniesz ją zobaczyć, ale to obóz wakacyjny fundacji NIDA. Dostanie się tam graniczy z cudem. Musiałam użyć wpływów, żeby załatwić jej miejsce.

Zapadła cisza, bo Polly zabrakło słów.

W końcu to Nora się odezwała.

– Oczywiście, jeśli to dla ciebie ważne, mogę wszystko odwołać. Myślę, że Jessica zrozumie… z czasem.

Polly poczuła łzy pod powiekami. Przyjazd Jess był dla niej ważny, bardzo ważny.

– Jak nowa praca? – Nora najwyraźniej wyczuła jej napięcie.

– Dobrze. – Polly starała się, by zabrzmiało to pewnie. – Muszę się trochę poduczyć, ale podoba mi się.

– Nie jest zbyt stresująca?

– Jest w porządku. Ze mną też wszystko w porządku.

– To dobrze. Pamiętaj tylko, żeby o siebie dbać. Co mam powiedzieć Jess? Chcesz, żebym wysłała ją do ciebie?

Polly zamknęła oczy.

– Nie. – To słowo miało gorzki posmak.

– Jak to?

– Nie, niech jedzie na obóz.

– Jesteś pewna?

Polly ciasno okręciła kabel telefonu wokół palca.

– To świetna okazja – rzuciła.

Kiedy odwiesiła słuchawkę, rozpłakała się. Po jej policzkach toczyły się gorące łzy rozczarowania i żalu, choć powtarzała sobie, że podjęła słuszną decyzję. Nie powinna przedkładać siebie i swoich potrzeb nad dobro córki. Jess kochała aktorstwo. Gdyby dowiedziała się, że to przez nią nie pojechała na obóz, nigdy by jej tego nie wybaczyła.

Polly chciała być jak najlepszą matką, nawet jeśli oznaczało to, że będzie spędzała z córką mniej czasu. Praca rzeczywiście była w porządku. Ale Nora miała rację: bycie nową bywało stresujące, no i rzeczywiście musiała się jeszcze wiele nauczyć. Wiedziała, że nie należy lekceważyć stresu. Nie zawsze była najlepszą matką. A raz okazała się nawet nieodpowiedzialna. To Nora uratowała Jess. Przez długi czas Polly nie pamiętała nawet tego incydentu. To była jedna z najstraszniejszych rzeczy. Ale kłóciła się z Norą, że to nieprawda i że nic takiego nie miało miejsca.

– Cieszę się, że zapomniałaś – powiedziała łagodnie Nora. – Takie rzeczy się zdarzają. To rodzaj psychozy związanej najczęściej z depresją poporodową. Ale nie martw się, nie pozwolę, żeby coś takiego się powtórzyło.

Nie, Polly nie mogła ryzykować. Tęskniła za córką, ale lepiej będzie, jeśli Jess pojedzie na obóz, nie zawracając sobie głowy wizytą u matki.

Polly wystąpiła już jednak o urlop i nie zamierzała przez dwa tygodnie siedzieć w domu i użalać się nad sobą. Dzień albo dwa chodziła przybita tym, jak cichy jest dom, potykała się o płótna, które kupiła, żeby mogły razem malować, i odhaczała rzeczy, które miały robić razem z Jess.

Aż pewnego dnia, pod wpływem impulsu, postanowiła gdzieś się wybrać. Wrzuciła do bagażnika torbę z ubraniami na zmianę i ruszyła na zachód, nie planując nic poza tym, żeby przejechać przez Warwick i dotrzeć do Nowej Południowej Walii. Minęła Goondiwindi, Moree i Dubbo. Dostrajała radio do lokalnych stacji, lecz w głośnikach rozbrzmiewał jedynie szum, włączyła więc kasetę, składankę, którą nagrała dla Jess, i słuchając przebojów Belindy Carlisle, Roxette i B-52, jechała przez Parkes, Forbes i West Wyalong w stronę północno-zachodniego skraju stanu Wiktoria. Wiele mogłaby opowiedzieć o terapeutycznych właściwościach śpiewania na całe gardło Like a Prayer Madonny podczas jazdy wśród zmieniających się wiejskich krajobrazów, gdzie wszystko wydawało się nowe, a wpadający przez opuszczoną szybę wiatr targał jej włosami.

Gdzieś w okolicach Mildury uświadomiła sobie, że zbliża się do granicy Australii Południowej. Przestudiowała mapę, wytyczyła trasę i zanim się obejrzała, już była w Riverland, gdzie krajobraz zmienił się z zielonego na czerwony. Dotarła do Adelaide Hills dwa dni po tym, jak opuściła Brisbane, i zbliżała się do Murray Bridge.

Czyżby od początku zamierzała pojechać do Tambilli? Z czasem zaczęła się zastanawiać, czy może podświadomie tak właśnie próbowała poradzić sobie z ciosem, jakim było dla niej to, że matka zatrzymała Jess w Sydney. Że wykorzystała swoje pieniądze i wpływy, by wybić Jess z głowy wyjazd do Brisbane. A wszystko przez to, że raz w życiu zobaczyła, jak Polly robi coś niewybaczalnego.

Jakkolwiek było, kiedy tak podążała za drogowskazami, od czasu do czasu zerkając na mapę rozłożoną na fotelu pasażera, była dziwnie przekonana o słuszności swojej decyzji. Zupełnie jakby pozbywała się czegoś, co osaczało ją od chwili, gdy się o tym dowiedziała.

Idąc brzegiem rzeki, podziwiała piękne kamienie i liście, które przyciągały jej wzrok, a gdy znalazła się przy wierzbie, pogładziła jej pień. Odkryła, że bez trudu potrafi wyobrazić sobie, jak przed laty wyglądało to miejsce. Koc piknikowy, rodzina i wiklinowy kosz zawieszony na gałęzi. Usiadła na trawie i zjadła kanapkę, po czym położyła się na plecach i zamknąwszy oczy, słuchała śpiewu ptaków, grania cykad i szumu wody. Była w miejscu, gdzie wydarzyła się straszna tragedia, a jednak czuła się dziwnie spokojna.

Teraz, unosząc się na ogrzanej grudniowym słońcem wodzie przystani w Sydney, pomyślała, że tamta wizyta przy wodopoju była drugą w jej życiu. Za pierwszym razem spała w koszu, w cieniu rozłożystej wierzby. Zadawała sobie pytanie, czy to, że w młodości tak często czuła się samotna i miała poczucie, że w jej życiu czegoś brakuje, wynikało z tego, iż w głębi duszy wiedziała, że kiedyś, dawno temu, należała do innej, większej rodziny. A może przez strach i poczucie winy Nora skupiła się wyłącznie na niej i osaczyła ją do tego stopnia, że Polly czuła się odizolowana. Przez ten straszny sekret rozpadł się jej związek z Jonathanem i ucierpiały jej relacje z Jess.

Kątem oka dostrzegła na plaży jakiś ruch. To Jess machała do niej z brzegu. Polly powoli zaczęła płynąć z powrotem.

Kiedy dotarła na brzeg, poczuła się skrępowana. Nie sobą, lecz Jess, która prawdopodobnie nie była przyzwyczajona do widoku sześćdziesięcioletniej kobiety wychodzącej z oceanu w samej bieliźnie.

Lecz Jess chyba nie zwracała uwagi na jej strój.

– Jak woda? – spytała.

– Cudowna. – Polly wyszła na brzeg i sięgnęła po sukienkę.

– Nie byłam pewna, czy pamiętasz, że dziś rano mamy spotkanie z Leo Friedmanem.

Polly uśmiechnęła się i przycisnęła sukienkę najpierw do jednego, a potem do drugiego ucha. Przywykła już, że Jess i Nora uważały, że nie ogarnia podstawowych rzeczy. Była to jedna z tych starych narracji, które istniały od tak dawna, że zdążyły zwapnieć. Tymczasem Polly miała doskonałą pamięć do dat i wydarzeń. Jej sąsiadka, Angie, zawsze prosiła ją, żeby przypominała jej o wydarzeniach w okolicy, i kręciła z podziwem głową, powtarzając, że Polly ma pamięć jak słoń.

– Z prawnikiem Nory – rzuciła Jess.

– Tak. Wiem. Kiedy wrócę do domu, zrobię mrożoną herbatę.

Jess zmarszczyła brwi i Polly uświadomiła sobie, że wzmianka o czymś tak prozaicznym była nietaktem. Jess źle przyjęła oszustwo Nory. Idealizowała babcię i z pewnością bardzo teraz cierpiała. Będzie potrzebowała pomocy, choć nie przyzna się do tego otwarcie. Zabawne, ale Jess pod wieloma względami była taka jak Nora: dumna, silna i do bólu niezależna. Może miała to po Thomasie Turnerze?

Polly wciągnęła sukienkę na mokrą bieliznę, założyła łańcuszek i ścisnęła w dłoni wisiorki. Srebrnego kota, drzewo jakarandy, które dostała na urodziny od Jonathana, i ptaszka, którego przywiozła z Tambilli.

Wśród tak wielu kłamstw i tajemnic chciała być z córką szczera. Powiedzieć coś, co zbuduje między nimi most, może nawet złagodzi ból, który czuła po wyznaniu Nory. Chciała też odnieść się do tego, co zarzuciła jej Jess.

– Jest coś, co chcę ci powiedzieć – zaczęła.

Jess spojrzała na nią.

Tylko co Polly mogła powiedzieć?

Nie chciałam cię tutaj zostawiać. Zamierzałam wziąć cię ze sobą. Byłam przerażona, bo dawno temu, kiedy przyszłaś na świat, a ja nie byłam sobą, moja matka zobaczyła, jak stoję przy twoim łóżeczku z poduszką w dłoni. Nie chciałam nigdy więcej narażać twojego bezpieczeństwa. Musiałam nauczyć się ufać sobie. Wiele bym oddała, żeby móc cofnąć czas i zrobić to wszystko inaczej. Co się stało, to się nie odstanie.

Wszystkie wytłumaczenia, które przychodziły jej do głowy, brzmiały jak kiepskie wymówki.

Jess najwyraźniej stwierdziła, że matka nie doda nic więcej, bo uśmiechnęła się słabo i ruszyła w stronę domu.

– Pamiętasz, jak przyprowadziłam cię tutaj i zaczął się odpływ? – spytała pospiesznie Polly.

Jess odwróciła się w jej stronę.

– Miałaś dwa albo trzy lata i byłaś tak pochłonięta zabawą, że gdy w pewnej chwili podniosłaś wzrok, miejsce, w którym siedziałaś, zmieniło się w wyspę i pełzły ku tobie setki krabów.

Było to jedno z najcenniejszych wspomnień Polly. To wydarzyło się niedługo po tym, jak przeniosła się z córką do mieszkania na półwyspie. Siedziała na plaży i czytała Kolor purpury, co jakiś czas zerkając znad książki na Jess. Gdy w pewnej chwili usłyszała krzyk przerażenia, zerwała się na równe nogi i serce waliło jej jak oszalałe.

Podbiegła do Jess, wzięła ją na ręce i tuląc do siebie, szeptała jej do ucha, że nic się nie stało i że wszystko jest dobrze. Czuła, jak ciało córeczki, jeszcze przed chwilą zesztywniałe ze strachu, zaczyna się rozluźniać. To była jedna z pierwszych sytuacji, kiedy zareagowała instynktownie i udało jej się pocieszyć córkę.

– Byłaś dokładnie tam. – Polly wskazała plażę nieco dalej. – To tam cię uratowałam.

Jess spojrzała w tamtym kierunku i wzruszyła ramionami.

Nie pamiętała.

Polly poczuła, że ogarnia ją rozpacz. Rzecz jasna była to przesadzona reakcja: córka miała wtedy niespełna trzy lata, była dzieckiem, więc nic dziwnego, że nie pamięta. Polly łzy napłynęły do oczu i odwróciła głowę, żeby Jess tego nie zauważyła. Fakt, że córka wyparła tę ważną chwilę, zabolał Polly bardziej niż utrwalone na kasecie wyznanie Nory i sprawił, że poczuła się samotna jak nigdy dotąd.

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY PIĄTY

Wracając do domu, Jess zastanawiała się nad tym, co opowiedziała jej Polly. Zaniepokoiła ją ta historia. W jej pamięci to Nora uratowała ją przed krabami – widziała to jasno i wyraźnie. Pamiętała wysoką, niesamowicie wysoką postać pochylającą się, żeby ją podnieść, i silne ramiona, w których uścisku natychmiast poczuła się bezpieczna. To musiała być Nora. Może Polly usłyszała tę historię i z czasem ją przekręciła? Nora często mówiła, że Polly łatwo ulega wpływom. A może matka miała mętlik w głowie po tym, co usłyszały wczoraj wieczorem?

Zresztą nie ona jedna.

W holu rozeszły się i Jess ruszyła na górę, żeby wziąć prysznic. Nadal próbowała oswoić się z tym, co zrobiła jej babcia, z jej tajemnicą. Nie, nie babcia, uświadomiła sobie – jej… stryjeczna babka, poprawiła się w myślach.

Ubrana, nie bardzo wiedząc, co ze sobą zrobić do czasu przyjazdu prawnika, jeszcze raz przejrzała listę toksyn, którą dołączyła do maila Rowena Carrick. Ta mechaniczna czynność przyniosła jej pocieszenie i na jakiś czas zajęła uwagę.

Przed upływem godziny wyszukała w internecie połowę wymienionych toksyn i porównała je z informacjami z książki Daniela Millera oraz z artykułami, które wydrukowała. Nie był to najlepszy sposób na rozwiązanie zagadki sprzed lat, nie miała jednak nic więcej. Zastanawiała się, czy mogłaby zyskać wgląd w policyjne akta, może nawet w raport koronera.

Sąd uznał, że Turnerowie najprawdopodobniej zostali otruci, ale potrzebne by były dalsze dowody, żeby ustalić, co doprowadziło do tak spokojnej śmierci. Dochodzenie zostało odroczone na czas nieokreślony, w nadziei że pojawią się kolejne fakty, ale koroner stwierdził, że skłania się ku teorii, że cała czwórka zmarła po tym, jak pani Turner podała im truciznę.

Jak na razie żadna z toksyn z listy Roweny Carrick nie pasowała do teorii o szybkiej, spokojnej śmierci. Jess wyeliminowała właśnie Penicillium roqueforti (która co prawda była śmiertelna dla szczurów wykorzystywanych w testach laboratoryjnych, lecz ilość potrzebna do zabicia człowieka czyniła ją niepraktyczną), gdy zadzwonił dzwonek do drzwi. Skreśliwszy truciznę z listy, Jess zamknęła laptopa i poszła na dół, by otworzyć.

Leo Friedman był prawnikiem Nory, odkąd sięgała pamięcią. Kiedy mieszkała z babcią, często bywał w Darling House: jego i Norę łączyła szczera przyjaźń. „Czy potrzebujesz hydraulika, mechanika, czy optometrysty – zwykła mawiać Nora – zajrzyj do swojego spisu profesjonalistów”. Żyła w przekonaniu, że ludzie, których zna, są najlepsi i najbardziej wykwalifikowani i tylko na nich może polegać.

W przypadku Leo mogło tak być. Jess zawsze uważała go za miłego, uczciwego człowieka ze zmiętą twarzą i podobnym do zmiotki wąsem, który wskazywał na osobę godną zaufania. („To jeden z jego największych atrybutów – oznajmiła Nora i mrugnęła figlarnie. – Ludzie o dobrotliwych twarzach są zwykle niedoceniani”).

Dziś jego twarz była posępna, stosownie do sytuacji.

– Jessico – odezwał się, gdy ją zobaczył – jeszcze raz przyjmij moje najszczersze kondolencje. – Wyjął z kieszeni chusteczkę i przetarł łysiejącą głowę.

Była dopiero ósma rano, a upał już dawał się we znaki.

– Dziękuję, panie Friedman.

– Proszę, mów mi Leo.

– Leo.

– Jest tu twoja matka?

– Tak. Wejdziesz?

Jess poprowadziła prawnika do kuchni i usiedli przy stole. Ustaliła wcześniej z matką, że nie wspomną o tym, czego dowiedziały się z nagrania. Leo nie musiał wiedzieć, bo to by tylko skomplikowało sprawy.

Polly przyniosła dzbanek mrożonej herbaty i postawiła go na stole, razem z trzema szklankami. Jess wydało się to niezwykłe, jak coś, co jej matka zobaczyła w telewizji albo o czym przeczytała w książce i uznała, że tak właśnie należy zrobić. Kiedy jednak Leo Friedman z wdzięcznością sięgnął po dzbanek, upił solidny łyk i pochwalił mrożoną herbatę, Jess stwierdziła, że tym razem matka stanęła na wysokości zadania.

Prawnik wyjął z teczki papierowy folder z nazwiskiem Nory napisanym czarnym flamastrem. Otworzył go, odłożył na bok pierwszą stronę i znużonym głosem przedstawił streszczenie testamentu. Nora podzieliła wszystko między Polly i Jess, z kilkoma uwagami dotyczącymi jej firm, funduszy i organizacji charytatywnych. Zadbała też o niewielkie uposażenie dla pani Robinson i Patricka.

– Twoja babcia była niezwykle konkretna w swoich życzeniach. Jakiś czas temu spotkała się ze mną. Było to niedługo przed tym, jak poszła do szpitala na operację usunięcia pęcherzyka żółciowego. Prosiła, żebym zrobił dopisek do testamentu. Dotyczy ciebie, Jessico. Myślę, że najlepiej będzie, jak go odczytam, jeśli się zgodzicie.

Jess i Polly wymieniły spojrzenia. Słowa prawnika zaskoczyły je, a z tonu jego głosu trudno było cokolwiek wywnioskować. W końcu Jess skinęła głową i Leo Friedman zaczął czytać:

– Mam wyjątkową prośbę do mojej wnuczki Jessiki Turner-Bridges. Na strychu Darling House, mojego domu w Sydney, stoi regał na książki. Skrywa on drzwi, za którymi znajduje się mały składzik. W składziku jest kufer podróżny. Chciałabym, żeby w razie mojej śmierci wnuczka, Jessica Turner-Bridges, znalazła go i zniszczyła. Kufer ma pozostać zamknięty; nie chcę, by ktokolwiek przeglądał jego zawartość ani żeby zatrzymywał którąkolwiek ze schowanych tam rzeczy. Ufam, że moje życzenie zostanie spełnione. Każdy z nas ma prawo do prywatności i wierzę, że Jessica zgodzi się ze mną, że prawo to obowiązuje również po śmierci.

Prawdopodobnie Leo Friedman nigdy jeszcze nie był na spotkaniu, które zakończyło się tak gwałtownie jak to w Darling House. Gdy tylko przeczytał ostatnie słowo, Jess zerwała się na równe nogi, podziękowała mu, że przyjechał o tak wczesnej porze, i odprowadziła go do drzwi. Tylko tyle mogła zrobić, zamiast od razu pobiec prosto na górę, żeby odsunąć regał z książkami. Mimo wszystko odczekała chwilę po tym, jak prawnik opuścił dom, i odwróciła się do matki.

– Pójdziemy na górę i się rozejrzymy? – spytała.

– Ty to zrób – odparła Polly. – Ja muszę się spakować. Zresztą Nora powierzyła to zadanie tobie – dodała po chwili zastanowienia. – Bardzo cię kochała i nic tego nie zmieni.

Jej słowa trafiły w czuły punkt. Jess usiłowała nie myśleć, jak bardzo samotna i pozbawiona wsparcia czuła się od chwili, gdy usłyszała wyznanie Nory. Odkąd sięgała pamięcią, świadomość, że jest wnuczką Nory Turner-Bridges, dodawała jej sił. Wiedziała, że rodzina to coś więcej niż tylko biologia, była to jednak wiedza abstrakcyjna. Nie miała wpływu na to, jak człowiek czuje się w głębi duszy.

Nie chciała przyznawać się przed Polly do swojej słabości, a ponieważ nie była w tej chwili gotowa rozmawiać o Norze, kiwnęła tylko głową i sama poszła na górę.

Na poddaszu było ciepło i Jess zdecydowanym krokiem przecięła leżący na podłodze okrągły dywanik i tańczące w promieniach słońca drobinki kurzu. Podeszła do regału, pchnęła go lekko i zaskoczona, odkryła, że bez trudu przesunie go sama.

Kiedy zobaczyła ukryte za nim drzwi, prawie nie mogła uwierzyć, że nie znalazła ich wcześniej. Wszystko wydawało się takie oczywiste. Darling House był właśnie takim domem, a poddasze było miejscem, w którym należało się spodziewać ukrytych pomieszczeń. Jess pamiętała z dzieciństwa prośby Nory, żeby się tu nie bawiła, i jej ostrzeżenia, że jest tu niebezpiecznie. Najwyraźniej miała powody, by trzymać ciekawską wnuczkę z dala od tego miejsca.

Kufer podróżny był stary i piękny, a gdy Jess zobaczyła nazwisko, wymalowane złotą farbą na wieku, poczuła dreszcz podniecenia. Mlle Amélie F. Pinot. Był to kufer, który Isabel Turner odziedziczyła po śmierci matki Francuzki. Ten sam, który został dostarczony do jej mieszkania w Londynie i w którym znalazła pamiątki rodowe. A także ulubioną filiżankę, którą zabrała ze sobą do Australii i którą roztrzaskała w ogrodzie warzywnym Halcyonu w wigilijny poranek 1959 roku.

Jess przypomniała sobie prośbę Nory z dopisku do testamentu. Całkowicie jasną. A jednak miała przed sobą odpowiedź na pytanie, które nie dawało jej spokoju, odkąd wróciła do Sydney. Jedno było pewne: po tym, jak Nora otrzymała list od Marcusa Summersa, chciała wejść na strych, żeby coś ukryć albo zabrać z tej skrzyni.

Jess chciała wierzyć, że gdyby nie usłyszała nagrania, gdyby nie poznała tajemnicy Nory i gdyby wszystko wyglądało tak jak dwa tygodnie temu, spełniłaby wolę babci i zniszczyła kufer. Ale usłyszała nagranie i wiedziała, co zrobiła Nora, a takie czyny nie mogły pozostać bez konsekwencji. Ten kufer należał do biologicznej matki Polly, a wcześniej do jej matki. Dlaczego Norze tak bardzo zależało na tym, żeby go zniszczyć?

Nie zastanawiając się długo, Jess wzięła głęboki oddech i uniosła wieko.

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY SZÓSTY

Pierwsze, co ją uderzyło, to zapach. Nie nieprzyjemny, lecz inny, pochodzący z odległego miejsca i czasu. Kufer był wypełniony po brzegi, a jego zawartość ciasno upakowana. Jess zaczęła wyjmować kolejne przedmioty, jeden po drugim. Jej myśli krążyły wokół młodej Isabel, która wiele lat temu w Londynie otrzymała skrzynię podróżną z pamiątkami po mamie.

Jess spodziewała się znaleźć w kufrze osobiste przedmioty Isabel. Nie sądziła, że będzie zawierał pamiątki rodzinne. Nie przypuszczała też, że tak łatwo je rozpozna. Była tutaj ręcznie napisana książka Evie, o dumnym tytule Flora, fauna i grzyby Adelaide Hills, nuty na pianino dla początkujących (w tym na utwór Long, Long Ago), z instrukcjami i radami co do układu palców, zapisanymi starannym pismem panien Edwards, zwinięte w rulon plakaty Johna Coltrane’a i Elli Fitzgerald, wiszące niegdyś w pokoju Matildy Turner, saksofon, piłka do krykieta z autografem Donalda Bradmana i zrobiony na drutach różowy wełniany kaftanik dla dziecka.

Znieruchomiała, nagle dziwnie poruszona. Zbyt szybko wydała osąd; w końcu miała przed sobą sentymentalną kolekcję. Wyobraziła sobie Norę samą w Halcyonie, jak po tym wszystkim, co się wydarzyło, mając za jedyne towarzystwo maleńką Polly, przechodzi z pokoju do pokoju i wybiera przedmioty, które w taki czy inny sposób były ważne dla jej bratanka i bratanic oraz bratowej. Zastanawiała się, jak często Nora odbywała smutne samotne pielgrzymki na strych Darling House, żeby przeglądać skarby należące niegdyś do jej rodziny.

Przez chwilę wodziła palcem po brzegu zeszytu z nutami. Papier w prawym dolnym rogu był cieńszy i gładszy od częstego przewracania kartek. Jess westchnęła, po czym wróciła do przeglądania zawartości skrzyni. Jakiekolwiek poczucie winy, że postępuje wbrew woli Nory, zniknęło. Te rzeczy były ważne. Zwłaszcza Polly miała prawo je zobaczyć. Należały do jej rodzeństwa, a różowy kaftanik został zrobiony specjalnie dla niej.

W skrzyni były też, owinięte w jedwab, miniaturowe figurki z kości słoniowej i drewna bukszpanu – kolekcja netsuke, którą Isabel odziedziczyła po matce. Pod nią leżały, również owinięte w miękki materiał, porcelanowe skorupy, resztki filiżanki Isabel. A na samym dnie kufra spoczywała oprawiona w skórę książka. Jess wyjęła ją i oglądała, szukając jakiegoś tytułu czy choćby imienia.

Później, opowiadając o tym matce, oznajmiła, że od razu wiedziała, co to jest, i być może rzeczywiście tak było. Trzymała bowiem w dłoniach dziennik z 1959 roku, na którego stronach Isabel Turner własnymi słowami opisywała ostatni rok swojego życia, notując wszystko starannym, pięknym charakterem pisma. Po tylu latach litery już wyblakły i Jess musiała stanąć przy oknie, żeby je odczytać. I oto niebawem rozpoczyna się nowy rok. Ciekawe, co przyniesie, brzmiała pierwsza linijka. Jess wyobraziła sobie Isabel siedzącą na werandzie Halcyonu w wigilijny poranek, Norę, która przebudziwszy się późnym wieczorem, znalazła ten dziennik w łóżku, i Daniela Millera, który czytał go podczas zbierania materiałów do książki. A teraz, niemal sześćdziesiąt lat później, dziennik Isabel był tutaj, w Darling House, w rękach Jess. Zupełnie jakby historia zatoczyła koło i teraźniejszość zetknęła się z przeszłością.

Powoli i ostrożnie przewracała kartki, aż dotarła do miejsca, o którym pisał Miller, gdzie brakowało kilku wydartych stron. Podobnie jak kiedyś Daniel Miller, ona również musnęła palcem nierówne krawędzie, a gdy to zrobiła, dziennik się przechylił. Złapała go, by nie upadł, i wtedy coś wysunęło się spomiędzy stronic. Kartka… kilka kartek.

Jako dziennikarka Jess kilkukrotnie doświadczyła uczucia, kiedy to rozmaite części układanki w jednej chwili wskakiwały na swoje miejsca, tworząc kompletną całość. Gdy więc zobaczyła, co wypadło spomiędzy stron dziennika, w jej głowie rozbrzmiało echo słów Nory, która leżąc w szpitalu, martwiła się o „kartki”. Jess wiedziała, że patrzy na wpisy z dziennika, których brak zastanawiał Daniela Millera, i że to po nie Nora wspinała się na poddasze, kiedy otrzymała list od Marcusa Summersa. Chciała je zniszczyć. Dlatego próbowała wejść na górę i stąd jej osobliwa prośba w testamencie.

Bez chwili wahania Jess zbliżyła pierwszą kartkę do światła i pospiesznie przebiegła ją wzrokiem, szukając w zapisanych na niej słowach czegoś interesującego.

Wiem, że muszę nauczyć się żyć bez niego. Ma żonę, dba o nią, znają się jeszcze z czasów, gdy jako dzieci chodzili do szkoły. Zresztą tak się składa, że ja również jestem mężatką.

Na następnej stronie:

Czasami wracam wspomnieniami do dnia, w którym się poznaliśmy. Piszę o tym w ten sposób, bo choć znamy się od wielu lat, tamto spotkanie było inne, prawdziwe.

I na kolejnej:

Nigdy nie zostawi żony. Zresztą jak mogłabym spojrzeć sobie w oczy, gdybym go do tego namawiała? Z natury jest człowiekiem troskliwym. Jego poczucie własnej wartości zależy od tego, jak sumiennie wywiązuje się ze swych zobowiązań. Już tak wiele dla niej poświęcił. Znienawidziłby mnie, gdybym zachęcała go, by porzucił swoje obowiązki – znienawidziłby siebie. Tak więc tkwimy w impasie. Czasami, jak widać, zdarzają się sytuacje bez wyjścia. Ale chyba mogę wyznać bez wstydu, że ja również mam swoje potrzeby?

I dalej:

Zobaczył dziś dziecko. Swoje dziecko. Wyczytałam to z jego twarzy, wszystkie te słowa, których nie mógł wypowiedzieć na głos. Widziałam to. Jego miłość do mnie, do niej. Ach, jakże czasami cierpię, szukając wyjścia z tej sytuacji! Nic dobrego mi z tego nie przychodzi, ale od czasu do czasu pozwalam sobie marzyć o tym, jak by to było, gdybyśmy byli jedynymi osobami, których szczęście ma znaczenie, i gdyby żadne z nas nie miało innych zobowiązań.

A potem:

Dziś w Adelaide spotkałam się z prawnikiem, dżentelmenem o imieniu Thomas, który zapewnił mnie o swej dyskrecji. Obiecał, że nada sprawie bieg. Teraz, kiedy podjęłam decyzję, chcę jak najszybciej mieć to wszystko za sobą. Będę potrzebowała nowego paszportu – przybyłam tu już dość dawno i przez ten czas nigdzie nie podróżowałam. Dzieci również muszą mieć dokumenty. Wiem, że nie będą chciały wyjeżdżać, ale po głębokim namyśle zrozumiałam, że to jedyne rozsądne wyjście. Nie mogę tu dalej żyć, tak blisko niego, bez szans na to, żebyśmy byli razem. Muszę wrócić do domu – czuję się taka samotna, tak bardzo oddalona od swojej przeszłości. A jak mogłabym je tutaj zostawić? Jestem ich matką, należymy do siebie. Czy schlebiam sobie, myśląc, że ich dom jest tam, gdzie jestem ja? Moje australijskie dzieci nauczą się kochać Anglię. Z czasem stworzymy tam nowy dom i wszystko będzie dobrze.

I na ostatniej stronie:

Dam króliczka netsuke Becky. Nie jest osobą, za którą będę tęsknić najbardziej, ale wiem, że to ona będzie najbardziej tęsknić za nami, zwłaszcza za Theą. Podoba mi się myśl, że podaruję mojego małego drogiego króliczka osobie, która tak bardzo kochała moje drogie maleństwo.

Pogrążona w zadumie, Jess patrzyła niewidzącym wzrokiem przez okno poddasza. W ciągu zaledwie kilku minut krajobraz, jaki znała do tej pory, znowu się zmienił. W głowie rozbrzmiewały jej słowa z przedostatniego wpisu Isabel. Już kiedyś słyszała podobne. Czytała je w książce Daniela Millera, kiedy wielebny Lawson rozmawiał z policją. Założono wówczas błędnie, że Isabel planowała zabicie siebie i dzieci. Wpis w dzienniku sugerował coś zupełnie innego. Isabel planowała wyjazd z Australii i powrót do Anglii, dlatego szukała porady wielebnego.

Po co ktoś, kto chciał wrócić do ojczyzny i zacząć wszystko od nowa, miałby zabijać siebie i dzieci? Czy wyniknął jakiś problem z paszportami? Może prawnik zmienił zdanie i odmówił Isabel pomocy? A może przytłoczona piętrzącymi się przed nią problemami, popadła w rozpacz?

Czyżby wszyscy – policja, koroner, Daniel Miller – się mylili? Może wcale nie chciała się zabić? Może śmierć jej i dzieci była straszliwym wypadkiem? Jess znowu pomyślała o sinicach. Profesor Rowena Carrick była pewna, że koroner sprawdził ten trop, lista toksyn jest jednak długa. Albo przyczyna śmierci Turnerów była inna...

Nagle Jess ogarnęło dziwne, niepokojące uczucie, zupełnie jakby przypomniała sobie o czymś, o czym nawet nie wiedziała, że zapomniała. Było to niczym trzepocząca na skraju pola widzenia ćma – irytujące i niemożliwe do zignorowania, ale za każdym razem, gdy zerkała w tamtą stronę, znikało. Chwilę później jej myśli skupiły się na czymś innym, co nie dawało jej spokoju: dlaczego Isabel wydarła te kartki? Może bała się, że któreś z dzieci przeczyta jej wpisy? A jeśli tak, to dlaczego je zatrzymała? Dlaczego się ich nie pozbyła, nie zniszczyła dowodów? No i gdzie je ukryła? Najwyraźniej w miejscu, w którym Nora znalazła je bez trudu.

Chyba że… Jess przebiegł dreszcz, jak zawsze wtedy, gdy wiedziała, że ma rację. To nie Isabel wydarła te strony. Kto, jeśli nie Nora, usunąłby wpis o Becky Baker i maleńkiej figurce?

Nora przekazała pamiętnik Danielowi Millerowi, żeby udowodnić mu, że Isabel była kochającą matką i żoną, która wiodła szczęśliwe życie i której do głowy by nie przyszło zabijać siebie i dzieci. Nie chciała jednak, by dowiedział się, że bratowa miała romans i że Thomas Turner nie był ojcem Thei. Coś takiego było bardzo w stylu Nory. Usunęła kartki z zapiskami, które kładły się cieniem na wizerunku Isabel. Nora, ze swoim darem pozytywnego myślenia, ze swoją pewnością siebie i zasadą, by nigdy, przenigdy nie oglądać się za siebie.

Ale co z wpisem Isabel o jej planach wyjazdu z Australii? Po co Nora miałaby go usuwać? Coś takiego z pewnością pomogłoby oczyścić imię Isabel, bo przecież stanowiło dowód na to, że nie miała myśli samobójczych, a co więcej – planowała nowe życie. Może Nora nie potrafiła pogodzić się z tym, że bratowa zamierza porzucić Australię?

Tylko dlaczego zachowała wyrwane kartki?

Jess zmarszczyła brwi. Może z czasem uznała, że nie ma potrzeby obawiać się tego, co było na kartkach? Romans Isabel, prawda o tym, kim naprawdę jest ojciec Thei – wszystko to nie martwiło Nory, dopóki nie dostała listu od Marcusa Summersa, którego klient chciał porozmawiać z nią o śmierci Thei Turner.

Mimo wszystko zachowanie tych kartek było z jej strony aktem odwagi. Jakże łatwo byłoby je zniszczyć: cisnąć w ogień i patrzeć, jak płoną…

Jess zakręciło się w głowie. Miała poczucie, że coś jej umyka. Wciąż pozostawało tak wiele niewiadomych. Ale jedno było pewne: musiała podzielić się swoim odkryciem z Polly. Musiała pokazać jej kartki z pamiętnika i notatki, które przesłała jej Nancy Davis – zeznanie Nory, że widziała, jak Isabel z poduszką w rękach podchodzi do łóżeczka Thei, to, które przekonało policję o winie Isabel. Jess dużo o nim myślała, zwłaszcza że zdumiewająco przypominało zachowanie Polly wobec córki, którego Nora rzekomo była świadkiem.

Zostawiając wszystko na podłodze, Jess wzięła dziennik i pospieszyła na dół, z nadzieją że matka nie wyjechała jeszcze na lotnisko.

– Już się zastanawiałam, czy nie zorganizować ekipy poszukiwawczej – odezwała się Polly, kiedy Jess stanęła w drzwiach do kuchni.

Spakowana walizka stała oparta o ścianę.

– Masz chwilę? – Jess musiała być ostrożna. Znalezienie dziennika było niezwykle ważne, zwłaszcza że zawierał on prawdę o tym, kim był ojciec Polly. Nie mogła tego zataić, ale matka była taka wrażliwa, taka delikatna. Jess nie miała pojęcia, jak przyjmie tę informację. – Muszę ci coś powiedzieć.

Polly spochmurniała.

– Wszystko w porządku? Znalazłaś kufer?

– Tak, i chcę, żebyś wiedziała, że go otworzyłam. Więcej… wyjęłam całą jego zawartość. Przeszukałam go. Przepraszam. Mam nadzieję, że nie jesteś zbyt rozczarowana.

Na twarzy Polly pojawił się uśmiech.

– Nie jestem ani rozczarowana, ani zaskoczona.

– Naprawdę?

– Co roku przed świętami szukałaś prezentów. Zapytałabym cię, czy znalazłaś w szafie jakieś szkielety, ale po wydarzeniach ostatnich kilku dni obawiam się, że mogłabyś odpowiedzieć, że tak.

– Nie znalazłam szkieletu.

– Co za ulga.

– Ale…

– Ale? – Polly się skrzywiła.

Jess skinęła ręką, żeby usiadły przy stole, i Polly zrobiła to ostrożnie, jakby szykowała się na złe wieści. Jess położyła dziennik na blacie i przesunęła go w jej stronę.

– Należał do Isabel – powiedziała.

Polly spojrzała na dziennik, ale nie sięgnęła po niego. Kilka sekund później podniosła wzrok i zadarła brodę. Ta próba okazania męstwa rozczuliła Jess.

– Co w nim jest?

Jess dopiero po chwili zrozumiała, że matka prosi ją, żeby streściła, czego się dowiedziała. Krótko i zwięźle. Jeśli to miał być cios, Polly chciała, by został wyprowadzony szybko.

Jess wzięła głęboki oddech i pokrótce przekazała jej to, co najważniejsze: że Isabel miała romans i że była na tyle ostrożna, by nie zdradzać imienia kochanka, ale Jess i tak wiedziała, o kogo chodzi. Daniel Miller, świadomie czy nie, zamieścił odpowiedź w książce. Chodziło o Henrika Drumminga, zarządcę farmy. Henrik był dobrym, uczciwym człowiekiem; miał chorą żonę, którą się opiekował i którą poznał jeszcze w szkole, w Tambilli. Isabel znała go od dawna, bo pracował w posiadłości, choć najwyraźniej stali się dla siebie kimś więcej. Nic dziwnego, że po jej śmierci zajmował się ogrodem, choć Thomas Turner powiedział mu, żeby tego nie robił. On jednak nie potrafił pogodzić się z odejściem Isabel.

– Z jej wpisów wynika, że naprawdę go kochała. Nie był to przelotny romans ani przygoda na jedną noc. Wydaje się, że to spotkanie dwóch bratnich dusz. Oni się kochali. I… – Jess się zawahała – najwyraźniej była przekonana, że to on jest ojcem jej dziecka.

Polly słuchała, powoli kiwając głową. Z jej twarzy nie sposób było wyczytać żadnych emocji i Jess zaczynała się niepokoić. Nie wyobrażała sobie, co sama by czuła, gdyby w ciągu dwudziestu czterech godzin dowiedziała się tylu rewelacji na swój temat.

– Zawsze budził moją sympatię w książce – odezwała się w końcu Polly. – Wydawał się dobrym człowiekiem. Wzruszało mnie to, jak opiekował się żoną.

Otworzyła dziennik i dotknęła go ostrożnie, jakby w obawie, że może się poparzyć. Przysunęła go do siebie i musnęła palcami zapisane starannym pismem strony. Nie czytała, tylko odwracała kartki, zapewne rozmyślając o kobiecie, która przelała na nie swoje najskrytsze myśli i wyznania.

Kiedy dotarła do końca, z uwagą przyjrzała się nierówności widocznej na wewnętrznej stronie tyłu okładki.

– Co to? – spytała Jess.

– Nie wiem…

Polly wsunęła palec w coś, co okazało się rozcięciem we wklejce. Chwilę później wyjęła stamtąd spłaszczoną kopertę. Gdy obróciła ją w palcach, Jess zobaczyła napisane na niej drukowanymi literami i podkreślone słowa:

ŚCIŚLE POUFNE

WYŁĄCZNIE DO RĄK PANI ISABEL TURNER

Polly uniosła brwi i spojrzała pytająco na Jess. Ta pokiwała głową. Polly otworzyła kopertę i wyjęła z niej złożoną kartkę.

– No i? – spytała Jess, płonąc z ciekawości.

Jej matka obróciła kartkę tak, żeby obie mogły ją przeczytać. Napisana czarnym atramentem i nierównym pismem wiadomość brzmiała:

Droga Pani Turner!

Dobrze wiem, co robi Pani z męrzem innej kobiety. To ojciec i jako ojciec ma zobowiązania wobec swojej rodziny, tak jak Pani ma zobowiązania wobec własnych dzieci. To, co Pani robi, jest złe i niestosowne. Jeśli nie pszestaniecie, opowiem o wszystkim Pani męrzowi.

Listu nie podpisano.

Błędy sugerowały, że został napisany przez kogoś bez wykształcenia albo kogoś młodego.

– Co prawda czytałam książkę dawno temu, ale nie pamiętam, żeby Henrik Drumming miał dzieci – zauważyła Polly, lekko marszcząc brwi. – Wiem tylko, że jego żona była w szpitalu.

– W Parkside, tak – potwierdziła Jess. – Biedna Eliza. Nie rozumiem. Ale musiało chodzić o niego.

Polly milczała. Na jej twarzy malowało się skupienie, jakby analizowała coś w myślach.

– O co chodzi? – spytała Jess.

Cisza.

– Mamo?

Polly podniosła wzrok. Być może dźwięk tego słowa zaskoczył ją równie mocno jak Jess.

– Chodzi o… – zaczęła, spojrzała na blat i znowu na córkę. – Chodzi o to, że… Chyba wiem, kto to był.

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY SIÓDMY

Adelaide Hills, 15 grudnia 1989

Mężczyzna na traktorku ogrodowym jeździł równo tam i z powrotem. Stojąca w cieniu Polly patrzyła na niego przez chwilę. W końcu poczuł na sobie jej wzrok, bo zatrzymał się i uniósł dłoń w geście powitania. Wyłączył silnik, wytarł dłonie w nogawki spodni i ruszył w jej stronę.

– Dzień dobry – powiedział.

– Przepraszam, że przeszkadzam. Wyszłam na spacer i chyba się zgubiłam.

– Tutaj o to nietrudno.

Był starszy od niej o jakieś dziesięć, dwadzieścia lat.

– To pana posiadłość?

Roześmiał się.

– Jestem konserwatorem zieleni, przynajmniej nieoficjalnie. Ta ziemia to część majątku, tak jak ten duży dom na wzgórzu. Właściciel mieszka za granicą. Nie bardzo dba o dom, a ja mieszkam niedaleko. To dla mnie żaden problem skosić trawę, kiedy urośnie za wysoka.

Polly zastanowiły jego słowa. Jej sąsiadka w Brisbane, Angie, była miła, ale z całą pewnością nie przeszłaby przez płot, żeby pod nieobecność Polly opiekować się jej ogrodem.

Mężczyzna chyba zorientował się, że jego słowa zasługują na dalsze wyjaśnienia, bo dodał:

– Kiedy trawa jest za wysoka, wzrasta ryzyko pożaru.

Polly widziała pomiędzy drzewami szczyt dachu Halcyonu i miała wrażenie, że dom ją przyciąga.

– Dom jest na sprzedaż – powiedziała. – Widziałam tabliczkę na płocie – dorzuciła pospiesznie, uznawszy, że zabrzmiało to dziwnie.

– Jest pani zainteresowana kupnem?

Uśmiechnęła się.

– To piękny budynek – zauważył mężczyzna. – Może trochę zaniedbany, ale nadal robi wrażenie.

– Pomyślałam, że podejdę i się rozejrzę.

– W pobliżu nie ma chyba nikogo, kto miałby coś przeciwko temu. Jak już mówiłem, właściciel mieszka za granicą.

– Dziękuję – odparła Polly, ale nie ruszyła się z miejsca. – Tak naprawdę właścicielem był mój wuj. Nazywał się Thomas Turner. Może znał go pan? Ja go nie poznałam. Zmarł w zeszłym roku. To moja mama, jego siostra, wystawiła dom na sprzedaż.

Mężczyzna spojrzał na nią spod ronda kapelusza i Polly dostrzegła, że w jego twarzy coś się zmieniło, zupełnie jakby ją rozpoznał. To znaczy nie ją jako ją, ale domyślił się, kim jest. W końcu się odezwał:

– Koszę tu trawę, bo kiedyś kochałem dziewczynę, która mieszkała w tym domu. – Urwał, po czym dodał pospiesznie: – Przepraszam. Nie wiem, dlaczego to powiedziałem. Zwykle niewiele mówię na swój temat. Kurt. – Podał jej rękę.

– Polly. – Za jego plecami kaczka sfrunęła do wody, wstążki światła zatańczyły na pniu starej wierzby. – Miałeś na myśli Matildę Turner? – Była zaskoczona jego wyznaniem.

Wzruszył ramionami.

– To było dawno temu. Byliśmy dziećmi. A jednak czasami mam wrażenie, że gdyby nie to, co się z nią stało, całe moje życie wyglądałoby inaczej. Pewnie brzmi to niedorzecznie.

– Nie dla mnie.

Uśmiechnął się i pokręcił głową.

– Przepraszam. Chodzi o to, że… przypominasz mi ją. Ten głos…

– Była moją kuzynką. Choć jej nie znałam. Moja mama nie mówiła o nich. A szkoda.

Pokiwał głową.

– Pewnie czytałaś książkę.

– Całkiem niedawno.

– I co o niej myślisz?

– Jeśli chodzi o wartości literackie, jest całkiem niezła. Ale mam wątpliwości co do tematu.

Roześmiał się.

– Pewnie dziwnie jest czytać o sobie? – spytała.

– Została wydana nie tutaj, tylko w Stanach. Większość z nas przeczytała ją później. A przez ten czas życie toczyło się dalej i wiele się zmieniło. – Znowu wzruszył ramionami. – To, co się wtedy stało, było znacznie gorsze od książki. Mój brat był bardzo poruszony. Pokłócił się z przyjacielem.

– Z Johnem Turnerem?

Kurt pokiwał głową.

– Czternaście lat to trudny wiek. Zresztą, mówiąc szczerze, kolejne dwa lata wcale nie były lepsze. Nie mógł wysiedzieć na miejscu i wyjechał, gdy tylko nadarzyła się okazja. Ale kiedyś wróci do domu. Ludzie zawsze wracają. Żałuję, że go tu nie ma, bo chciałbym, żeby moje dzieci go poznały. Marcus to dobry człowiek. Zawsze chętny do pomocy. I nie mówię o pożyczaniu pick-upa przy przeprowadzce. Mam na myśli prawdziwą pomoc. Walkę o sprawiedliwość, ochronę ludzi pozbawionych praw obywatelskich. Jest prawnikiem. Zabawne, że kiedy byliśmy dziećmi, to ja uchodziłem za tego „bystrzejszego”. Lepiej radziłem sobie w szkole i byłem stworzony do większych, ważniejszych rzeczy. Marcus lubił przebywać na świeżym powietrzu. – Wskazał na kosiarkę i uśmiechnął się. – Zabawne, jak wiele się zmienia.

– Ale nie jesteś nieszczęśliwy.

– Ani trochę. To moja prawdziwa pasja. Zarządzanie. Po śmierci Matildy straciłem serce do szkoły. Były inne sposoby, żeby nauczyć się tego, co mnie interesowało. Z religią też było mi nie pod drodze. Siedziałem w kościele, słuchałem wielebnego Lawsona i próbowałem coś poczuć, poczuć Boga… – Zatoczył ręką łuk, wskazując roślinność, porośniętą srebrzystą trawą górę po drugiej stronie doliny i białe pnie eukaliptusów. – To jest mój kościół. Ojciec opowiadał o dalekich miejscach, takich jak katedra Świętego Pawła w Londynie albo katedra Notre Dame w Paryżu, o których przeczytał w książkach i które chciał odwiedzić. Ja jednak czułem się najlepiej, będąc na powietrzu. I chodzi nie o to, że otaczała mnie przyroda, ale o to, że czułem się tak, jakbym do niej należał, jak gdybym był maleńką cząstką czegoś znacznie, znacznie większego. Szacunek. Łaska. Znaczenie. Cel. Czuję to wszystko, kiedy pracuję. Przyroda jest moją katedrą. – Zmarszczył brwi i speszony, pokręcił głową. – Przepraszam… rozgadałem się. Zatrzymałaś się w miasteczku?

Polly nie miała żadnych planów. Przede wszystkim w ogóle nie zamierzała tu przyjeżdżać.

– Jest w okolicy coś, co mógłbyś mi polecić?

– Hotel jest ładny. Nowi właściciele przeprowadzili gruntowny remont.

Polly pamiętała hotel Tambilla z książki Daniela Millera. Podobał jej się pomysł, że mogłaby się zatrzymać w jednym z najstarszych budynków w miasteczku.

– Zajrzę tam.

– Wiesz co? Nie chcę się narzucać, ale w piątki wieczorem zwykle chodzimy tam z rodziną na kolację. Może zjesz z nami, jeśli nie masz innych planów? Moje dzieci to żywe srebro, ale po solidnej porcji smażonej ryby z frytkami szybko się ulatniają.

Polly myślała o sobie, że jest nieśmiała, więc zaskoczyła siebie, przyjmując zaproszenie. Polubiła Kurta Summersa, czuła się przy nim swobodnie i chciała dowiedzieć się więcej na temat tego miejsca i jego przeszłości.

– Świetnie – skwitował. – W takim razie do zobaczenia. O siódmej. Jeśli pogoda dopisze, postaramy się zająć stolik na zewnątrz. – Dotknął ronda kapelusza i ruszył w stronę traktora. Zanim na niego wsiadł, odwrócił się i dodał: – Dziś wieczorem będzie też mój tata. Mama zmarła kilka lat temu, więc staramy się znaleźć mu zajęcie. Polubisz go.

Polly wiedziała, że ojcem Kurta jest Percy Summers, mężczyzna, który tamtego popołudnia znalazł Turnerów i którego słowa posłużyły za tytuł książki Daniela Millera. Chciała go poznać, była go ciekawa. Percy Summers znał jej ciotkę i wuja i opowie jej, jak wyglądał Halcyon z perspektywy dorosłego człowieka. W miarę jak zbliżała się siódma, czuła, że traci pewność siebie, a wyczekiwanie zmieniło się w niepokój.

Wzięła prysznic, ubrała się i za pięć siódma zeszła szerokimi, wyłożonymi dywanem schodami, nerwowo obciągając rękawy. Cieszyła się w duchu, że pomyślała, by spakować elegancką bluzkę. Powiedziała sobie, że jeśli nie zastanie Summersów w hotelowej restauracji ani na zewnątrz, zje coś w małej tajskiej knajpce, którą widziała po drodze.

Okazało się jednak, że Summersowie nie tylko czekali na nią przy stoliku, ale też już nawet zamówili dla niej drinka.

Już po chwili Polly wiedziała, że niepotrzebnie się niepokoiła. Lubiła obserwować rodziny i niezmiennie zdumiewała ją ich dynamika. To, jak rodzeństwo, które jeszcze chwilę temu skakało sobie do oczu, stawało za sobą murem, gdy na horyzoncie pojawiał się wspólny wróg. Kolacja z Summersami okazała się przyjemna. Żona Kurta, Sally, prowadziła szkółkę krzewów i drzew owocowych, a ich dzieci – dwie pary bliźniąt, które urodziły się rok po roku – chodziły do liceum w Adelaide. Przyszły na kolację prosto ze szkolnego autobusu i wciąż miały na sobie szkolne mundurki. Ojciec Kurta, z wyglądu dobrotliwy mężczyzna po siedemdziesiątce, siedział u szczytu stołu i przyglądał się wszystkiemu z uwagą. Polly uznała, że ma zagadkowy, filozoficzny uśmiech. Rozumiała go. Czasami sama się tak czuła: jakby obserwowała wszystko z zewnątrz, ale nie była nieszczęśliwa.

Wstał, kiedy Polly podeszła do stolika, i skinął głową na powitanie, lecz siedzieli po przeciwnych stronach stołu, więc nie mieli okazji porozmawiać. Po kolacji, kiedy Sally przeprosiła wszystkich i zawiozła dzieci na imprezę z okazji końca semestru, a Kurt poszedł uregulować rachunek, Percy powiedział coś, czego nie zrozumiała. Przy stoliku obok grupa przyjaciół głośno świętowała wieczór kawalerski, więc Polly przesiadła się bliżej.

– Co sądzi pani o domu? – spytał Percy. – O Halcyonie?

– Jest piękny. Smutny, okazały… Przypomina domy z powieści Jane Austen.

– Pemberley.

– Właśnie. Pan Darcy czułby się tam jak w domu.

Uśmiechnął się i spojrzał na nią z uwagą.

– Lubi pani Jane Austen?

– Lubię większość książek.

– Czyta pani teraz coś dobrego?

– Właśnie zaczęłam Okruchy dnia.

– Och, doskonale. Ishiguro to cudowny pisarz. A Klub radości i szczęścia Amy Tan?

– Czytałam ostatnio.

– Jest na mojej liście ulubionych książek roku.

– Na mojej też.

– A Czas zabijania Grishama?

– Świetna.

Percy Summers kiwał głową i uśmiechał się, wyraźnie zadowolony. Polly czuła więź, jaka zwykle tworzy się między czytelnikami o podobnych gustach. Nagle zmarszczył brwi i nachylił się w jej stronę.

– Ten wisiorek – powiedział.

Polly spojrzała na łańcuszek ze srebrnym kotem, który miała zawieszony na szyi, i pomyślała, że będzie musiała go wypolerować. Opowiedziała Percy’emu historię wiktoriańskiej grzechotki, ale kiedy skończyła, rzucił:

– Miałem na myśli tego ptaszka. Gdzie go pani znalazła?

Uśmiechnęła się.

– To zabawne, ale naprawdę go znalazłam. Dziś, chwilę przed tym, jak poznałam Kurta. Zauważyłam go na ziemi, gdy promienie słońca padły na srebrną zawieszkę.

Percy pokiwał głową.

– Niedaleko wodopoju?

Polly zastanawiała się, jak na to wpadł, i stwierdziła, że Kurt na pewno powiedział ojcu, gdzie się spotkali.

– Lubię znajdować rzeczy – wyznała. – Zawsze ich wypatruję. To moje hobby. Kiedy moja córka była mała, razem przeczesywałyśmy plażę… Z początku myślałam, że to kamień albo wygładzona pestka. Ale nie. Okazało się, że to śliczny mały ptaszek. W tej figurce było coś magicznego. Leżała tam, jakby czekała, aż ją znajdę. Pewnie głupio to brzmi.

– Wcale nie.

– Bywam romantyczna.

– To dobrze. Gdyby nie romantycy, nie mielibyśmy książek, muzyki ani obrazów.

Ponieważ nie wyglądało, jakby żartował, z większą pewnością siebie dodała:

– Miał taką maleńką dziurkę, o, widzi pan, tutaj, więc nanizałam go na łańcuszek.

– Jest idealny – zauważył drżącym głosem i Polly dostrzegła, że oczy mu się zaszkliły.

Pomyślała, że może to przez wiatr, który przybrał nieco na sile. Poza tym był pewnie zmęczony. Zobaczyła Kurta idącego w ich stronę.

– Spędziłam uroczy wieczór – zwróciła się do Percy’ego. – Cieszę się, że spotkałam pana syna.

– Idzie już pani?

– Powinnam się zbierać. To był intensywny dzień i już wystarczająco długo się wam narzucam. Dziękuję za zaproszenie.

Kiedy wstała, wziął ją za rękę i ni to uścisnął na pożegnanie, ni to przytrzymał. Uścisk miał zdumiewająco silny.

– Jest pani bardzo podobna do matki – powiedział. – Zupełnie jakbym zobaczył ducha.

Był uprzejmy. Polly wiedziała, że wcale nie jest podobna do Nory. Uśmiechnęła się.

– Miło było pana poznać.

– Wróci tu pani jeszcze, prawda? – spytał. – Proszę wrócić i spotkać się z nami.

– Wrócę.

Nie wróciła jednak. Percy Summers był uroczym starszym panem i tego wieczoru Polly pokochała całą rodzinę Summersów. Ale nie miała powodu, żeby wracać do Tambilli.

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY ÓSMY

Tego wieczoru Kurt odwiózł go do domu. Był dobrym chłopakiem i po śmierci Meg bardzo się starał. Podróż z Tambilli do Port Willunga trwała niemal godzinę i po drodze trzeba było uważać na kangury, ale Kurt nie chciał nawet słyszeć, żeby ojciec prowadził.

– Lubię jeździć – powiedział. – Tylko wtedy mam spokój, bo sam widziałeś ten cyrk, w którym żyję.

Percy przeniósł się do Port Willunga niedługo po śmierci żony. Zrobiłby to wcześniej, ale Meg nie chciała opuścić Tambilli, a on nie miał serca jej denerwować. W małżeństwach z długim stażem jest czas na wzajemne przepychanki i czas, kiedy postawienie na swoim nie jest warte swojej ceny. Najważniejsze to wyczuć różnicę.

Opieka nad Meg w ostatnich miesiącach jej życia była trudna i smutna, Percy uparł się jednak, że sam się tym zajmie. Byli sobie winni pewne rzeczy, a z latami arkusze bilansowe się zapełniały. Pod koniec Kurt i Sally zatrudnili do pomocy pielęgniarkę, dzięki czemu Percy od czasu do czasu miał wolne popołudnie.

Pewnego dnia, z sentymentu, pojechał na plażę i kiedy wracał przez wydmy, zobaczył tabliczkę NA SPRZEDAŻ, wystawioną na trawniku przed drewnianym budynkiem z wąskim balkonem i dużymi oknami wychodzącymi na morze. Był tu ogród warzywny i zbiornik na deszczówkę, a przed domem rosło duże drzewo pomarańczowe. Od razu wiedział, że to jest właściwe miejsce.

Percy urodził się i dorastał w Tambilli, tam wychował synów, tam doświadczył miłości i straty, tragedii i szczęścia, i jak nikt znał tamtejsze widoki, dźwięki i zapachy. A jednak cieszył się, że może się stamtąd wyprowadzić. Nie zostało mu dużo życia i dobrze było spróbować czegoś nowego. Może nie pojechał do Grecji, Kanady czy Hiszpanii, ale w końcu opuścił Tambillę. Sprzedał sklep, chociaż obiecał Meg, że tego nie zrobi. Uznał, że może sobie pozwolić na takie niewinne kłamstwo.

– Zrobić ci herbatę, zanim wyjadę? – spytał Kurt, zapalając światło w kuchni, gdy weszli do domu.

Percy otworzył okno nad zlewem, żeby wypuścić nagrzane od słońca, nieruchome powietrze. Spłoszona ważka tłukła o szybę, więc złożył dłoń i pomógł jej wylecieć.

– A może ja zrobię ci kawę za to, że mnie odwiozłeś? – zapytał.

Po odjeździe Kurta wyszedł z filiżanką na balkon i usiadł na starym leżaku. Tego wieczoru ocean był spokojny, fale lizały brzeg i się wycofywały. Uwielbiał ten dźwięk.

Zawsze lubił tutaj przyjeżdżać; niektóre z jego najszczęśliwszych wspomnień wiązały się z tym, że gdy chłopcy byli mali, zabierał ich na plażę i rozbijali obóz. To były długie cudowne dni, kiedy jeszcze chcieli spędzać czas z ojcem. Dziwne, jakimi ścieżkami podąża życie. Tak naprawdę toczy się, podczas gdy człowiek patrzy gdzieś w drugą stronę.

Wdychając unoszący się w ciepłym nocnym powietrzu zapach plumerii, Percy wrócił myślami do kolacji. Kiedy Kurt opowiedział mu o młodej kobiecie, którą poznał tego dnia, i mimochodem wspomniał, że zaprosił ją na kolację, Percy omal nie zemdlał.

Nie wiedział, czego się spodziewać. Rzeczywistość go oszołomiła. Latami zachodził w głowę, próbując odkryć prawdę, ale kiedy zobaczył tę kobietę, od razu wiedział. Była córką Isabel. Miała jej sposób bycia, choć zachowywała się z mniejszą pewnością siebie. Nagle poznał odpowiedzi na wszystkie dręczące go pytania na temat tego, co się stało, gdy odniósł niemowlę do Halcyonu. Potwierdziły się jego nieśmiałe przypuszczenia.

Czas niczym woda wypłukiwał ze wspomnień emocje, jednak Percy dobrze pamiętał grozę i dezorientację nękające go po tym, jak zostawił Theę w ogrodzie różanym. Kiedy czekał na wiadomość, która nigdy nie nadeszła, zaczął robić sobie wyrzuty. Z braku wiarygodnego wyjaśnienia uwierzył, że gdy odwrócił się na chwilę, dingo porwały dziewczynkę, że próbując ocalić maleństwo, naraził je na niebezpieczeństwo.

Ale mniej więcej tydzień później na głównej ulicy wydarzyło się coś dziwnego. Percy pakował towar do pudeł, kiedy zauważył szwagierkę Isabel, która pokazała się w miasteczku pierwszy raz od zebrania w świetlicy. Była ubrana w żałobną czerń, tym razem jednak, zamiast trzymać dziecko w ramionach, pchała przed sobą staromodny wózek, który należał do Turnerów. Był to niepokojący widok. Wózek – przysłany do Australii Południowej z Londynu i niepodobny do tutejszych – kojarzył się z Turnerami i nowym życiem. Tym dziwniej było zobaczyć go po tym, co się wydarzyło.

Percy rozmyślał o tym, gdy kątem oka dostrzegł jakieś poruszenie. To Becky Baker wypadła zza bocznych drzwi herbaciarni, które zatrzasnęły się za nią z hukiem, podbiegła do wózka i chwyciła leżące w nim dziecko.

– Moje dziecko! Ukradła mi dziecko! – krzyknęła pani Turner-Bridges.

Wtedy ze sklepu wyskoczyła Meg.

– Becky, kochanie – zaczęła uspokajać dziewczynę. – Zostaw ją. Zostaw. To nie Thea, to dziecko pani Turner-Bridges. To córeczka pani Turner-Bridges, Polly.

Tymczasem na ulicy zrobiło się już prawdziwe zbiegowisko. Z herbaciarni wyszła Betty, a za nią Eric Jerosch i Hugo Doyle, którzy akurat zajrzeli tam w przerwie na lunch. Policjanci pomogli uspokoić biedną Becky. Wszyscy wiedzieli, jak uwielbiała Theę Turner. Krążyły plotki, że lubiła udawać, że to ona jest jej matką i że za bardzo zżyła się z małą, a przecież wiadomo było, że jest opóźniona i byle co potrafi zamieszać jej w głowie.

Później Percy nie mógł przestać o tym myśleć. Zaczął się zastanawiać. Pamiętał, jak Isabel mówiła mu, że szwagierka przyjeżdża do nich w odwiedziny. Podobno od dawna marzyła, żeby zostać matką, ale aż do teraz miała z tym problemy.

„Świat jest niesprawiedliwy – powiedziała mu Isabel. – Ale czy musi być aż tak okrutny? Biedna Nora tyle wycierpiała, a przecież byłaby cudowną matką. Gdyby na świecie istniała jakakolwiek sprawiedliwość, Nora miałaby już czworo albo pięcioro dzieci. Nie ma problemu z zajściem w ciążę, tylko po prostu nie może jej donosić”.

A jeśli Becky miała rację? – zastanawiał się Percy. Jeśli obawy Isabel się ziściły i dziecko pani Turner-Bridges nie przeżyło, a to, które zostawił w ogrodzie, córeczka Isabel, było całe i zdrowe? Wcale niewykluczone, że doszło do takiej zamiany.

Kiedy jednak zapytał o to Meg, odparła:

– Przykro mi, kochanie. Wiem, jak bardzo chciałbyś, żeby to była prawda, ja też bym chciała, ale widziałam to dziecko i nie jest to Thea. To córeczka pani Turner-Bridges.

Meg powinna wiedzieć najlepiej. Kiedy Percy obudził się w bożonarodzeniowy poranek, krzątała się w sklepie, szykując paczkę z jedzeniem.

– To dla pani Turner-Bridges – wyjaśniła. – Nie mogę przestać o niej myśleć. O tym, że jest zupełnie sama w tym wielkim domu. W zaawansowanej ciąży, pogrążona w żałobie. Musi być kompletnie zdruzgotana. Nawet nie wyobrażam sobie, co teraz czuje.

Percy nakłaniał ją, żeby zaczekała chociaż jeden dzień. Zastanawiał się, czy w tych okolicznościach nie pozwolić, żeby ktoś inny wyciągnął pomocną dłoń. Lecz Meg nawet nie chciała o tym słyszeć. Zawsze jako jedna z pierwszych służyła pomocą tym, którzy tego potrzebowali. Oznajmiła stanowczo, że i tym razem nie będzie inaczej. Im dłużej próbował przemówić jej do rozsądku, tym bardziej się denerwowała.

– Ona jest tam zupełnie sama, Perce.

Zgodził się więc zostać z dzieckiem, podczas gdy żona poszła zanieść jedzenie pani Turner-Bridges. To wtedy dowiedziała się, że Nora urodziła.

– Było jej ciężko – opowiadała mu wieczorem Meg. – Nie miałam wyboru, musiałam zostać i jej pomóc. Radziła sobie najlepiej, jak mogła w tej sytuacji… jak każda matka… ale w domu panował bałagan, w kuchni nadal leżało jedzenie z poprzedniego dnia. A dziecko urodziło się przed czasem. Dziewczynka, taka maleńka. Taka drobniutka i słaba. Musiałam zostać i pomóc. Co innego mogłam zrobić?

Wiszący wysoko na niebie księżyc przypominał cienki widmowy sierp. Zadarłszy głowę, Percy dostrzegł Krzyż Południa i jego dwa wskaźniki: Alfa Centauri i Beta Centauri. Zawsze lubił patrzeć w gwiazdy, a trudno pozbyć się starych nawyków. Isabel powiedziała mu kiedyś, że to przez nocne niebo ma poczucie takiego oddalenia od domu. „Kiedy patrzę w górę i nie widzę Małej i Wielkiej Niedźwiedzicy, czuję się zagubiona. Jakby wszystko było nie tak”.

Percy myślał teraz o tym, jak bardzo się mylił. Zachowywał się wtedy tak, jakby odniesienie dziecka do Halcyonu miało ochronić je przed cieniem tragicznych, mrocznych i traumatycznych wydarzeń. Spodziewał się, że dziewczynka zostanie odnaleziona przez ciotkę i jej historia doczeka się szczęśliwego zakończenia. Ale jego rozumowanie było zbyt proste. Wszystkie wydarzenia, podobnie jak wszystkie przedmioty, rzucają cień. Jest to reguła, od której nie sposób uciec. To fizyka. To życie.

Tamtego wieczoru przy kolacji Percy zauważył, że Polly jest nieśmiała. Nie miał pojęcia, jak wygląda jej życie, ale zastanawiał się, czy jej skłonność do oblewania się rumieńcem, niepewność w głosie i nerwowe bawienie się wisiorkami na łańcuszku nie wynikają z tego, że dorastała w cieniu tragedii, nawet jeśli nie była jej świadoma. To, co przeżyła Nora Turner-Bridges, i to, co zrobiła, musiało pozostawić w niej jakiś ślad. Jak bardzo ją to zmieniło? Jaką matką się stała?

Polly odruchowo wciąż dotykała wisiorków na szyi, co zwróciło uwagę Percy’ego na drewnianego ptaszka. Od razu go rozpoznał i cofnął się w czasie o trzydzieści lat, do powrotu z Meadows, sklepu w Hahndorfie i ostatniego dnia swojego życia przed tym, jak wszystko się rozpadło.

Ostatnie dni w Hills były deszczowe i możliwe, że woda wzruszyła ziemię, wydobywając ptaszka na powierzchnię. Ale jakże niesamowite było to, że właśnie Polly go znalazła. Jakże przebiegli są bogowie. Percy szukał malutkiej figurki wiele razy, odkąd zgubił ją tamtego dnia na brzegu rzeki. Wielokrotnie przeczesywał ziemię przy wodopoju, pod rozłożystą wierzbą. Na próżno. Drewniany strzyżyk stał się symbolem wszystkiego, co utracił tamtej nocy i później. Percy był przekonany, że ptaszek przepadł bezpowrotnie. Najwyraźniej jednak się mylił.

Kupił tę figurkę jako prezent pożegnalny dla Isabel. Wciąż pamiętał zaprawioną kroplą goryczy radość, którą poczuł, gdy go zobaczył, i pewność, że Isabel będzie zachwycona. Uwielbiała miniaturowe figurki, a kolekcja japońskich netsuke, którą odziedziczyła po matce, była jej skarbem. Pokazała mu ją raz, kiedy pożyczał książki z biblioteki w Halcyonie, rok przed jej śmiercią, kiedy jeszcze oboje chodzili na palcach wokół rodzącego się między nimi uczucia.

Ich romans był krótki. Trwał zaledwie kilka tygodni, a potem zgodnie uznali, że należy go zakończyć. Isabel była zrozpaczona, kiedy pokazała mu list, bez znaczka, wrzucony przez szparę na korespondencję w drzwiach. Percy od razu wiedział, kto go napisał. Rozpoznał charakter pisma. Ten list tłumaczył również podły humor jego młodszego syna.

Ich związek zakończył się tuż po tym, jak okazało się, że Marcus wie o wszystkim. Ale nie tak łatwo uwolnić się od miłości. Gdyby Percy rano pierwszego dnia 1959 roku nie wpadł na kierowniczkę poczty, panią Pigott, i ta nie poprosiłaby go, by w drodze do domu dostarczył przesyłkę, być może wszystko potoczyłoby się inaczej.

Zgodził się pomóc i to on tamtego dnia doręczył Isabel paczkę.

– Dzień dobry! – zawołała, gdy prowadził Blaze podjazdem w stronę domu. – Tutaj jestem! – Stała na szczycie drabiny, trzymając sznur z proporczykami, otoczona gęstym listowiem. Wyglądała jak Tytania, królowa wróżek. – To dla mnie? – spytała.

Oczarowany, podał jej paczkę i kiwnął głową.

– Czy mógłby pan wyświadczyć mi przysługę? – zapytała ze śmiechem. Ach, cóż to był za śmiech! – Nie mogę puścić tego sznurka, okropnie się z nim namęczyłam, a tak strasznie chcę otworzyć tę paczkę. Czy mógłby pan podejść i go przytrzymać?

Zrobił, o co go prosiła, i wspiął się na drabinę z drugiej strony. Kiedy wyjmował sznurek z jej dłoni, ich palce się musnęły. Patrzył, jak rozdziera papier, w który zapakowano nowiuteńkie książki: Śniadanie u Tiffany’ego, Nasz człowiek w Hawanie, The Darling Buds of May.

Zaczęli rozmawiać. Czytanie kształtuje człowieka. Krajobraz książkowy jest poniekąd bardziej prawdziwy od tego za oknem. Nie znika, gdy straci się go z oczu, jest zapisany pod powiekami. Młody chłopak przez rok leżał w łóżku, bo nogi odmawiały mu posłuszeństwa, podczas gdy na drugim końcu świata młoda dziewczyna trafiła do szkoły z internatem, bo jej rodzice umarli. Prowadzili zupełnie inne życie, a jednak dzięki miłości do książek zamieszkiwali te same światy.

Był to most, którego Percy z Meg nigdy nie zdołał przekroczyć. Wcześniej nie miało to znaczenia. Teraz zresztą też. On i Meg zbudowali wspólne życie, mieli dzieci i sklep, mnóstwo codziennych radości i smutków. Ale spotkanie z Isabel, która znała miejsca i ludzi z jego wyobraźni, okazało się czymś wspaniałym. Oszałamiającym. Prawdziwym objawieniem. Rezygnacja z tego wszystkiego była jak wyrzucenie z domu.

Tuż przed tym, jak wyjechał do Meadows, Isabel powiedziała mu, że postanowiła wrócić do Anglii.

– Jaka przyszłość mnie tu czeka, skoro nie możesz być jej częścią?

Siedzieli obok siebie na kamiennej ławce nieopodal sadzawki pana Wentwortha. Przyszedł do Isabel pod pretekstem dostarczenia zakupów, a ona wymknęła się z domu, żeby spotkać się z nim, kiedy zmierzał do bram Halcyonu. Kilka skradzionych cennych chwil. Chciałby móc zaoferować jej więcej. W innym życiu, gdyby wyznawał inny system wartości, może byłby w stanie to zrobić.

Była na spotkaniu z prawnikiem, który pomagał wyrobić paszporty dla niej i dzieci. Mieli wyjechać w nowym roku. Nie powiedziała o niczym mężowi.

– Znalazłby sposób, żeby nas zatrzymać. Jest bardzo stanowczy.

Dzieciom też nie powiedziała.

– Matilda będzie niezadowolona. Zresztą John i Evie też. – Westchnęła. – Żadne z nich nie będzie szczęśliwe. Z wyjątkiem Thei. Ona zawsze jest szczęśliwa. To urocza istotka. Ma to po ojcu.

Gdzieś w pobliżu dzwonił telefon Percy’ego i minęła chwila, nim znalazł go w kieszeni kurtki. Na ekranie ujrzał imię Kurta. Sprawdził godzinę i zobaczył, że minęło wpół do jedenastej. Odebrał połączenie.

– Cześć – powiedział.

– Cześć, tato. Mam nadzieję, że nie dzwonię za późno.

– Właśnie liczyłem gwiazdy.

– Wszystkie są na swoim miejscu?

– Na razie nie zauważyłem, żeby którejś brakowało.

Zapadła cisza i Percy uświadomił sobie, że syn dzwoni bez powodu, tak po prostu, żeby sprawdzić, co u niego. Ostatnimi czasy coraz częściej odbierał takie telefony. Zupełnie jakby Kurt i Sally obawiali się, że po śmierci Meg nie będzie w stanie o siebie zadbać. Po chwili następowało krótkie przesłuchanie. Tak jak teraz.

– Nie zostawiłem u ciebie czapki? Czarnej z logo sklepu?

– Nie widziałem jej, ale się rozejrzę.

– Dzięki. – Kolejna pauza, a potem: – Dzisiejsza kolacja była udana.

– Bardzo.

– Myślę, że Polly dobrze się bawiła.

– Wyglądała na zadowoloną.

– Dziwne, że tak ją spotkałem.

Znowu cisza. Percy doceniał troskę syna, ale nie był gotowy rozmawiać o Polly ani o tym, że przypadkiem zjawiła się przy wodopoju. W ogóle rzadko rozmawiali o tym, że syn opiekuje się posiadłością. On i Kurt byli do siebie bardzo podobni, skryci, mało skłonni do okazywania uczuć.

– Co powiesz na festiwal świateł choinkowych w Lobethal w przyszły weekend? Sal pomyślała, że może chciałbyś u nas przenocować. Marcus wróci do miasta. Powiedział, że przyjedzie z dziećmi.

– Brzmi nieźle.

Wysoko w górze nocny ptak przeszył niebo, gdy Percy kończył rozmowę. Jego starszy syn był szczęśliwy; on i Sally tworzyli jedną z tych par, które przede wszystkim były dla siebie przyjaciółmi. Miał cudowne dzieci, a do tego znalazł zajęcie, które dawało mu spokój i spełnienie. Mimo to Percy zastanawiał się czasami, czy Kurt nadal myśli o Matildzie Turner, gdy co roku przed świętami pojawiają się reklamy festiwalu świateł choinkowych w Lobethal. Bo przecież tamtego roku syn miał zobaczyć światła razem z Matildą.

Nagle poczuł się zmęczony i gotowy, by położyć się spać. Sięgnął po filiżankę, wylał przez balkon zimne fusy i wszedł do środka. Zamknął za sobą drzwi i wypłukał filiżankę.

Z dwóch jego synów to Marcus poszedł na uniwersytet. Zabawne, jak niekiedy toczą się sprawy. Po śmierci Turnerów owładnęła nim dziwna determinacja, żeby studiować prawo. Przez długi czas widywali go jedynie na Boże Narodzenie. Wracał, ponieważ to było ważne dla Meg, po czym znowu znikał. Od czasu do czasu natrafiali na jego nazwisko w gazetach, kiedy protestował w jakiejś sprawie, reprezentował w sądzie tego albo tamtego, rozjuszał ludzi u władzy i bronił tych, którzy nie mogli obronić się sami. Zawsze miał jasno określone zasady. Pod tym względem on i Meg byli tacy sami: w ich poglądach nie było miejsca na odcienie szarości.

Dopiero po śmierci Meg pierwszy raz rozmawiali o tym, co się wydarzyło. Ludzie tłumnie przybyli do Summers i Synowie na drinka – wszyscy w miasteczku chcieli pożegnać Meg, tłoczyli się w sklepie i przed nim – a kiedy sobie poszli, Marcus, Percy i Kurt usiedli przy butelce whisky i zaczęli wspominać. W końcu Kurt, zataczając się, ruszył do domu, zostawiając ich samych.

Marcus miał wtedy trzydzieści kilka lat i zdobył już wystarczająco dużo doświadczenia, by wiedzieć, że życie to nie tylko czerń i biel i że istnieją jednak odcienie szarości. Powiedział, że chce przeprosić za to, że nie rozumiał, jak ciężko musiało być Percy’emu po śmierci Isabel.

– Wśród tego wszystkiego nie dostrzegałem, że ty także przeżywasz osobistą tragedię.

– Dziękuję, synu. Doceniam to. – I Percy rzeczywiście doceniał.

– Byłem taki zły – ciągnął Marcus. – Po tym, jak was zobaczyłem, myślałem wyłącznie o mamie. Nocami nie mogłem zasnąć, słuchałem płyt i zastanawiałem się, w jaki sposób ukarać panią Turner za to, że weszła między was i wszystko zepsuła.

– To było dawno temu.

– Wiem, wiem.

– Nie ma potrzeby…

– Jest, tato. Jest coś, co muszę ci powiedzieć.

Percy sporo już wtedy wypił. Obaj sporo wypili. Zwykle stronił od alkoholu, więc nie potrzebował dużo, żeby zaczęło mu szumieć w głowie. Tymczasem Marcus mówił dalej:

– Poszedłem do Port Willunga i złowiłem rozdymkę. Po tym, jak zdechł Buddy, ostrzegałeś nas przed rozdymkami, mówiłeś, że mogą zabić człowieka, tak jak zabiły Buddy’ego. Wtedy myślałem, że pani Turner zasługuje właśnie na coś takiego.

Złowił rozdymkę? Na co zasługiwała? Percy słyszał słowa, które wypowiadał syn, ale jego umysł potrzebował więcej czasu niż zwykle, żeby je zrozumieć. Pokręcił głową, jakby chciał go oczyścić.

– Bóg jeden wie, jak zamierzałem ją zmusić, żeby ją zjadła.

Nagle Percy pojął, do czego syn zmierza.

– Ale nie zrobiłeś tego, synu? Nie zrobiłeś niczego głupiego?

– Nie, dzięki Bogu.

Percy poczuł ulgę, która przelała się niczym ogromna fala z jednego końca jego ciała do drugiego.

– Ale mogłem. Pamiętasz, jaki byłem.

Percy pamiętał.

– Na szczęście mama w porę mnie znalazła. Była wściekła. Zmusiła mnie, żebym wyjaśnił jej, co, u diabła, się ze mną dzieje. Byłem taki spanikowany, że wszystko jej powiedziałem, tato. Dlaczego jestem taki zły. I prawdę o tobie i pani Turner. A ona objęła mnie i powiedziała, żebym się nie martwił. Że będzie dobrze. Potem zabrała rybę i kazała mi obiecać, że nigdy więcej nie zrobię niczego tak głupiego.

Idąc do łóżka, Percy zgasił światła. Umył zęby, podłączył telefon do ładowarki i otworzył okno, żeby słyszeć szum oceanu, gdyby przebudził się w nocy.

Nigdy nie wierzył, że Isabel zrobiłaby coś takiego. To było niemożliwe. Poza tym wiedział, że planowała wyjazd z kraju. Ale nie mógł zdradzić tego policjantom, którzy dowiedzieli się z „nieznanego źródła” – jak to ujęli – że było inaczej. Nie miał wyjścia, mógł jedynie przyglądać się temu wszystkiemu z boku i liczyć na to, że jednak rozwiążą tę sprawę. Z czasem, kiedy prawda nie została odkryta, powiedział sobie, że nie robi mu to różnicy. To, jak zmarli Turnerowie, nierozwiązana sprawa, pytania o truciznę – jakie to wszystko miało znaczenie? Isabel odeszła.

Potem, przez lata, nic się nie działo. Aż do tamtego wieczoru, po pogrzebie Meg, kiedy Marcus wyjawił mu, czego się prawie dopuścił. Percy za dużo wypił, żeby od razu to do niego dotarło, ale później, leżąc w łóżku, rozmyślał o tym, jakim chłopcem był jego młodszy syn: upartym i głośnym, ale dobrym, życzliwym i lojalnym do bólu. A także o następstwach tragedii Turnerów i obawach o Kurta. Nie umknęła mu ironia tej sytuacji i zasypiając, pomyślał jeszcze, że przez cały czas starał się chronić niewłaściwe dziecko.

Nazajutrz rano, kiedy się obudził, opowieść Marcusa wróciła do niego niczym senny koszmar, jak coś, co lata temu oglądał w telewizji i pamiętał jak przez mgłę. Teraz jednak myślał nie o synach, lecz o Meg. Marcus mówił, że matka wzięła złowioną przez niego rybę. Nagle Percy przypomniał sobie coś jeszcze. Coś, co powiedziała Meg pod koniec życia.

To był bezwzględny, straszny czas. Była nafaszerowana morfiną i lekami. Czasami wydawało jej się, że jest małą dziewczynką, a czasami myślała, że ona i Percy dopiero się pobrali. Bywało, że złościła się na niego. „Wiem, co robiłeś – mówiła z goryczą tak wielką, że wprawiała go w osłupienie. – Widzę te twoje maślane oczy. Wiem, dokąd chodzisz”.

A pewnego dnia wyznała:

– Wzięłam ją od niego, Perce. Powstrzymałam go.

Nie miał pojęcia, o czym żona mówi, ale pielęgniarka uprzedzała, że może tak być. Że będzie mówiła bez sensu i że najlepiej po prostu się z nią zgadzać.

– To dobrze, skarbie – rzucił.

– Wzięłam ją od niego, ale nie wyrzuciłam. Przyrządziłam ją specjalnie dla niej. Przykazałam mu: „Zanieś pani Turner bożonarodzeniowy prezent. Dopilnuj, żeby go dostała”. Kiedy wrócił do domu, powiedział, że bardzo się ucieszyła. Dopiero później usłyszałam, że wszyscy ją zjedli. Setki razy mówiła mi, że z nikim nie dzieli się moją pastą rybną. „Tę przyjemność zostawiam wyłącznie dla siebie”, powtarzała. Miała ją zjeść sama.

Percy się położył. Przeprowadzając się do domu w Port Willunga, nie zabrał ze sobą żadnych starych mebli. Kurt i Sally byli zdumieni i podśmiewali się z niego, kiedy tłumaczył, że nie będzie musiał zatrudniać firmy przeprowadzkowej, bo wszystko kupi na miejscu. Śmiejąc się, nie mieli na myśli nic złego, po prostu młodzi ludzie traktowali w ten sposób osoby starsze, kiedy nie chcieli być protekcjonalni, chociaż i tak byli.

Kupił sobie duże pojedyncze łóżko. Nie potrzebował więcej i podobała mu się myśl, że będzie zajmował tylko tyle miejsca, ile to konieczne. Na pozostałych trzech ścianach znalazły się regały z książkami. Do drugiego pokoju wstawił dwa łóżka piętrowe, żeby wnuki mogły odwiedzać go, gdy tylko najdzie je ochota. Uwielbiał, gdy tu były. Patrzył, jak z deskami pod pachą idą przez wydmy na plażę i śmiejąc się, obrzucają się piaskiem.

Przez większość czasu był jednak sam. Uświadomił sobie, że bycie starym przypomina utknięcie w ogromnym muzeum z setkami pomieszczeń pełnych pamiątek z przeszłości. Rozumiał teraz, dlaczego starsi ludzie potrafią godzinami siedzieć niemal bez ruchu. Tu zawsze było coś, po co można sięgnąć, obejrzeć pod innym kątem, poznać od nowa.

Próbował nie dopuścić, by myśli zaprowadziły go z powrotem do nocy, kiedy zostawił dziecko w ogrodzie różanym. Mała zniknęła tak szybko, za szybko. Zupełnie jakby ktoś uprzedził panią Turner-Bridges, żeby jej wypatrywała. Ale jedyną osobą, która znała ich plan, była Meg, a Percy nie wierzył, żeby żona zrobiła coś takiego. To by znaczyło, że od początku wiedziała, co stanie się z dzieckiem, i pozwoliła, by obwiniał siebie za śmierć Thei. A przecież Meg nie była taka.

Przez lata obwiniał się o wiele różnych rzeczy. Ale to nie on złowił rozdymkę i to nie on zrobił z niej pastę rybną. Nie on wyjął dziecko z koszyka i nie on je zatrzymał. Zakochał się i zdradził żonę. Starał się być dobrym ojcem. Próbował naprawić swoje relacje z Meg i obiecał jej jedyną rzecz, którą mógł jej zaoferować: siebie samego. Życie przypominało podróż, podczas której wydarzały się różne straszne rzeczy. Percy nie miał złudzeń: był świadomy tego, co zrobił, a czego nie zrobił.

Dziś wieczorem był zmęczony i wiedział, że bez trudu zaśnie. Ułożył na łóżku obolałe nogi, wygładził kołdrę i zamknąwszy oczy, udał się do swojego ulubionego miejsca. Znowu był młody i przechodził przez płot na posiadłość Turnerów, przecinał padok i kierował się ku rosnącej nad wodopojem wierzbie. Widział Isabel, która czekała na niego. Obok niej leżał niewielki stosik książek; on niósł w plecaku te, które pożyczył wcześniej. Musiała wyczuć, że się zbliża, bo podniosła wzrok, a gdy się uśmiechnęła, poczuł, że wszystko jest dobrze i że zawsze tak już będzie.

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY DZIEWIĄTY

Adelaide Hills, 24 grudnia 2018

Księgarnia Banksia mieściła się w kamiennym budynku przy głównej ulicy Tambilli, w którym – jeśli wierzyć agentowi nieruchomości – znajdował się niegdyś jedyny w miasteczku sklep spożywczy. Sprzedawczyni, Margie, była tutaj nowa i traktowała tę informację jako ciekawostkę, którą opowiadali agenci nieruchomości, licząc na to, że zainteresują potencjalnych klientów. Miała jednak romantyczne podejście do historii i podobało jej się to, że jeśli spojrzało się na witrynę w odpowiednim świetle i pod odpowiednim kątem, można było dostrzec namalowane staromodną czcionką litery S, pozostałość po napisie Summers i Synowie.

W wigilijny poranek w księgarni panował prawdziwy tłok. Z głośników płynęły dźwięki kolęd, dzieci w czapkach Mikołajów i z rogami reniferów przemykały wśród kupujących, a przebrana za elfa pracownica księgarni częstowała wychodzących ludzi laskami cukrowymi. Kiedy Jess weszła na chodnik, ogarnęła ją dziwna lekkość i poczuła otwierające się przed nią możliwości, jak zawsze, gdy trzymała w ręce brązową papierową torbę z nowymi książkami w środku.

Po drugiej stronie ulicy dostrzegła wąską ścieżkę, biegnącą przez trawę i dalej, między budynkami. Pamiętała ją z książki Daniela Millera. To tędy Becky Baker co rano chodziła z browaru do domu Turnerów. Odbijała od wąskiej rzeczki, płynącej równolegle do miasteczka, i wychodziła na główną ulicę, by powitać Meg Summers i wziąć od niej jabłko.

Becky lubiła naturalny tunel z dębów i wiązów, rosnących wzdłuż ulicy, który niemal sześćdziesiąt lat później tak bardzo urzekł Jess. Drzewa były potężne, a ich wielkie jak talerze ciemnozielone liście rzucały przyjemny cień.

– Powinna pani przyjechać tu jesienią – powiedziała kobieta w Organic Market, kiedy Jess kupowała tam kawę. – Liście są tak kolorowe, że można by pomyśleć, że jest się w Kanadzie.

Jess umówiła się z Polly równo w południe, więc miała jeszcze piętnaście minut. Wczoraj wieczorem przy kolacji matka była niezwykle tajemnicza. Odebrała jakiś telefon i z tego, co Jess zdołała usłyszeć, zaplanowała coś na dzisiejsze popołudnie. Później zapytała ją, czy znajdzie czas.

Od chwili przyjazdu tutaj Polly bardzo uważała – zresztą obie uważały – żeby nie przyjmować żadnych założeń co do charakteru tej wycieczki i tego, co to właściwie znaczy, że postanowiły razem przyjechać na święta do Tambilli. Po przesłuchaniu kasety i odnalezieniu dziennika Isabel każda z nich miała własne powody, żeby wrócić do Australii Południowej. Zgodziły się jednak, że pierwszego wieczoru miło będzie zjeść razem kolację, i tak też zrobiły.

Mimo wszystko było to dość nieoczekiwane. Polly od razu zdecydowała, gdzie usiądą: wybrała stolik na zewnątrz, w rogu, z widokiem na ulicę. Dopiero później wyznała z zakłopotaniem, że już kiedyś była w Tambilli.

– Chciałam ci powiedzieć tamtego wieczoru, po pogrzebie, ale wszystko się trochę… pogmatwało.

Z tego, co Jess zrozumiała, przypadek sprawił, że Polly zjadła kolację z mężczyzną, który prawdopodobnie był jej ojcem.

– Wtedy nie wiedziałaś o tym? – spytała.

– Nie, ale go polubiłam. Wszystkich ich polubiłam. Pamiętam, że gdy następnego dnia wyjeżdżałam, uświadomiłam sobie, jak swobodnie czułam się w ich towarzystwie. Wiem, że zabrzmi to niedorzecznie, ale tamta kolacja mnie odmieniła; poczułam się lżejsza, bardziej zdeterminowana. Mniej ograniczona przez to, jak dotąd postrzegałam siebie.

W końcu Polly uznała, że nie chce w swoim życiu żadnych tajemnic.

– Dlatego opuściłam Sydney – wyjaśniła. – Pół roku przed tym, jak tu przyjechałam.

Opowiedziała Jess o dniu, kiedy Daniel Miller był w Darling House: o tym, jak po jego wizycie przyłapała matkę stojącą w ciemności nad łóżeczkiem Jess i jak Nora odwróciła się i kazała jej obiecać, że nigdy, przenigdy nie powie córce o tym, co wydarzyło się w Halcyonie.

– Zgodziłam się – ciągnęła Polly. – Choć nie powinnam. Przez to, że miałam własne tajemnice, zrobiłam ci to, co Nora zrobiła mnie: zataiłam przed tobą ważne informacje o twoim pochodzeniu. Ale chciałabym to naprawić. – Musnęła palcami wisiorek z drzewem jakarandy. – Chcę porozmawiać z tobą o czymś ważnym. Powinnam była to zrobić już dawno temu. Chcę ci opowiedzieć o twoim ojcu.

Jess miała wrażenie, że świat wokół niej zwolnił. Dobiegające od innych stolików dźwięki zassała próżnia i zastąpił je ocean jej własnego tętna, które miarowo dudniło w uszach. Poczuła mrowienie w czubkach palców. Tysiące razy wyobrażała sobie tę rozmowę, w końcu jednak porzuciła wszelką nadzieję na to, że kiedykolwiek się odbędzie. Tymczasem opowieść matki o miłości i zmarnowanej szansie, o tajemnicy i wstydzie okazała się prostsza, niż myślała, a przez to jeszcze smutniejsza.

Może właśnie dlatego, że była taka smutna, Polly starała się zrównoważyć ją weselszymi anegdotami z dzieciństwa Jess.

– Raz – powiedziała ze śmiechem – kiedy miałaś trzy albo cztery lata, zabrałam cię do wesołego miasteczka. Razem jeździłyśmy na karuzelach, kupiłam ci watę cukrową i glazurowane jabłko, a później, wieczorem, znalazłyśmy miejsce, z którego oglądałyśmy sztuczne ognie. Otwierałaś szeroko oczy z zachwytu, a kiedy wychodziłyśmy, spojrzałaś na mnie zdziwiona i spytałaś: „Ale skąd oni wiedzieli, że mam urodziny?”. Innym razem… miałaś wtedy jakieś pięć lat… razem z innymi dziećmi ze szkoły ścigałaś się na przerwie wokół piaskownicy. Byłaś zła, bo bawiła się z wami dziewczynka… nazywałaś ją Szybka Mary… która zawsze cię prześcigała. Nigdy nie lubiłaś przegrywać. Wyrosłaś wtedy z trampek i gdy poszłyśmy kupić nowe, zapytałaś, czy dzięki nim będziesz szybsza. To było takie słodkie i wydawałaś się taka przejęta, że niewiele myśląc, powiedziałam, że tak. Nigdy nie zapomnę twojej miny, kiedy następnego dnia odebrałam cię ze szkoły, a ty poskarżyłaś się z oburzeniem, że te nowe buty są do niczego, bo Mary znów była szybsza. Później, kiedy mnie o coś pytałaś, nigdy już nie odpowiadałam bez zastanowienia.

Wspomnienia były urocze i zabawne i Jess widziała, że matce, która tak długo trzymała je tylko dla siebie, sprawiało ulgę, że może się nimi podzielić. Sama jednak czuła się tak, jakby słuchała opowieści o kimś innym. Nie pamiętała żadnej z tych rzeczy – była wtedy dzieckiem – ale tu chodziło o coś więcej.

To prawda, co powtarzają wszyscy dobrzy kaznodzieje, przywódcy i sprzedawcy: dobre historie należy opowiadać często i prostymi słowami. Tak właśnie kształtują się przekonania i wspomnienia. W taki sposób definiują siebie ludzie – na podstawie historii o samych sobie, które słyszą od innych. W życiu Jess to Nora była naczelną gawędziarką, dzięki czemu Jess znała siebie jako silną, mądrą i zdeterminowaną kobietę, ukochaną wnuczkę Nory i prawdziwą Turnerównę.

Tyle że wcale nie była Turnerówną.

Słuchając czułych wspomnień Polly o małej dziewczynce sprzed lat i zastanawiając się nad tym, co matka mówiła jej o spotkaniu Jonathana Jamesa i reakcji Nory na to, że postanowili być razem, i o następnych latach, Jess zadawała sobie kolejne pytania: o ojca, o przeszłość, o historię. Lecz kiedy Polly zamilkła, Jess pomyślała ze zdumieniem, jak ona i matka mają niewiele wspólnych wspomnień. Nagle wydało jej się ważne, by powtórzyć i celebrować te, które je łączyły.

– Pamiętam kraby – rzuciła. – Na plaży tamtego dnia. Pamiętam je. Byłam przerażona, a potem nagle poczułam się bezpieczna.

Sama nie wiedziała, jakiej oczekiwała reakcji, lecz z pewnością nie tego, że Polly się skrzywi, że łzy napłyną jej do oczu i uniesie ręce, by zasłonić twarz. Z początku Jess przyszło do głowy, że może matka źle usłyszała albo że to jej coś umknęło.

– Wszystko w porządku? – spytała.

Polly wyjęła z torby chusteczkę. Wisiorek z kotkiem podzwaniał o ten z ptaszkiem, kiedy ocierała oczy.

– Tak – odparła. – To nic. Nic i wszystko.

Kiedy Jess czekała na Polly na ławce w Centenary Garden, wysoko w górze przeleciało kolorowe stado rozelli królewskich, które z krzykiem zniknęły między gałęziami wielkiego eukaliptusa rosnącego na tyłach hotelu po drugiej stronie ulicy. Wciąż przeżywała osobliwy, choć nie nieprzyjemny szok kulturowy. Ostatnie, czego by się spodziewała, wyjeżdżając przeszło dwa tygodnie temu z Londynu, to że spędzi Boże Narodzenie z Polly w małym miasteczku w Australii Południowej.

Jess miała dużo do zrobienia. Pierwsza rzecz była związana z dziennikiem Isabel. Pewien szczegół wciąż nie dawał jej spokoju. Skoro Isabel konsultowała się z prawnikiem w sprawie paszportów, to dlaczego on nie poinformował o tym policji, zwłaszcza gdy podejrzenia padły na jego klientkę? Jess zastanawiała się, jak ustalić jego tożsamość, gdy spostrzegła artykuł na pierwszej stronie gazety z dnia, kiedy znaleziono ciała Turnerów. Wspominano tam o śmierci znanego adwokata z Adelaide, pana Alana S. Beckera, który zginął w wypadku samochodowym na Jetty Road. Zajęło jej to trochę czasu, ale zdołała ustalić, że dokumenty z kancelarii pana Beckera zostały oddane przez jego żonę do Biblioteki Stanowej Australii Południowej. Po świętach, kiedy biblioteka będzie otwarta, Jess pojedzie do Adelaide i je przejrzy.

Umówiła się również na kolejne spotkanie z Marcusem Summersem. Ich poprzednia rozmowa trwała krótko, a chciała go o coś zapytać. Tyle że sprawa była delikatna. Jess długo zastanawiała się, dlaczego Nora nie zniszczyła wydartych z dziennika kartek, aż którejś nocy, kiedy już przysypiała, uświadomiła sobie, co to była za myśl, która niczym widziana kątem oka ćma nie dawała jej spokoju wtedy na poddaszu. Chodziło o rozdymkę. Rowena Carrick wspomniała w mailu, że jej toksyny nie zostały wyizolowane aż do lat sześćdziesiątych dwudziestego wieku, a zatem w roku 1959 nie można było przeprowadzić testów na ich obecność w organizmie.

Podejrzewała Percy’ego – a nawet Marcusa – zdumiała ją jednak nagła zmiana nastawienia Nory wobec Isabel. Z początku była najzagorzalszą obrończynią bratowej; uparcie twierdziła, że Isabel nigdy nie popełniłaby tej straszliwej zbrodni, o którą ją oskarżano. Ale gdy zmarło jej dziecko i znalazła w ogrodzie małą Theę, a już zwłaszcza po tym, jak Becky Baker zaatakowała ją na ulicy, Nora „przypomniała sobie”, że była świadkiem, jak Isabel chciała skrzywdzić córeczkę. Opowiedziała o tym Danielowi Millerowi, a ten czuł się w obowiązku poinformować policję. Jego zeznanie miało wpływ na opinię policji i ostateczny raport koronera.

Jess rozważała w myślach, kiedy Nora mogła skojarzyć fakty. Czy widziała Meg w kuchni i zastanowiło ją, dlaczego tak jej zależało, żeby uprzątnąć z domu resztki pasty rybnej? A może zastanowiło ją, dlaczego Meg stanęła w jej obronie na ulicy, i to wtedy uświadomiła sobie, co się wydarzyło? Tak czy inaczej, każda z nich skrywała sekret, który ta druga zgodziła się zachować w tajemnicy. Jess nie pomyliła się, kiedy na nagraniu wyczuła w głosie Nory ulgę, gdy Daniel Miller poinformował ją, że Meg nie żyje. Oto odeszła jedyna osoba, która znała jej tajemnicę.

Były to rzecz jasna wyłącznie domysły, ale to by tłumaczyło, dlaczego Nora zachowała wydarte kartki. Ponieważ stanowiły dowód, że Isabel miała romans, a Meg Summers motyw, i w razie czego mogły się okazać niezwykle przydatne. Jess współczuła Danielowi Millerowi. Świadomość, że opublikował nieprawdę, musiała zżerać go od środka. Gdy kolejny raz czytała dodatek, zauważyła, że napisał go z perspektywy człowieka, który nie ma powodu nie wierzyć w przedstawione dowody. Dzięki temu książka wydawała się autentyczna; głosy opowiadające historię brzmiały tak szczerze. Mimo to Jess rozumiała, dlaczego Daniel Miller nie chciał opublikować nowego wydania. Tkwiące w nim ziarno fałszu sprawiłoby, że czułby się niekomfortowo. Zresztą i tak na pewno czuł się podle, że przyłożył rękę do rozpowszechnienia nieprawdy i wziął udział w oszustwie Nory.

Jess zerknęła na zegarek – było dziesięć po dwunastej. Polly się spóźniała. Wczoraj wieczorem, zanim się rozstały, wspomniała, że dziś rano zamierza odwiedzić szkółkę krzewów i drzew owocowych na skraju miasteczka. Jess stwierdziła, że to dość osobliwy sposób na spędzanie wolnego czasu, jednak sama miała na głowie inne rzeczy i uznała, że mama jest może miłośniczką drzewek brzoskwini. Wciąż było jeszcze wiele rzeczy, których o niej nie wiedziała. I o ojcu.

Sięgnęła do brązowej papierowej torby i wyjęła z niej dwie książki, które kupiła w księgarni. Pierwszą było nowe wydanie jej ukochanej książki z dzieciństwa, The Bunyip of Berkeley’s Creek. Kiedy zobaczyła na półce znajomy kremowy grzbiet, przypomniała sobie coś z dzieciństwa: jak Polly zabierała ją do biblioteki. Wspomnienia były nowe – nie te związane z biblioteką, zapachem kartek i kurzu, ekscytacją na widok małego stosiku wypożyczonych książek i dźwiękiem przybijanego stempla z datą, lecz te dotyczące Polly, bo gdzieś po drodze jej obraz wyblakł, a w końcu znikł.

Teraz jednak Jess oczami wyobraźni widziała je obie skulone na poduszkach w ciepłym, zalanym słońcem kącie, jak czytają zniszczony egzemplarz. Ucieszyła się, gdy odkryła, że szrafowane ilustracje nadal potrafią ją oczarować; pamiętała je wszystkie w najdrobniejszych szczegółach. Ale sama historia była dla niej niejakim zaskoczeniem. W dzieciństwie się jej bała, lecz kiedy przeczytała ją ponownie, zdziwiła się, jak mogła nie zauważyć, że Bunyip był zagubioną duszą, która zastanawiała się, kim albo czym jest i do kogo lub czego należy.

Druga książka w pewnym sensie również była o samotności. Nosiła tytuł Spotkanie nieznajomych, a jej autorem był Jonathan James. To historia mężczyzny, który miał szczęśliwe małżeństwo i wiódł dobre życie, ale nie mógł przestać myśleć o pierwszej miłości, która złamała mu serce. W nocie biograficznej na końcu książki napisano, że Jonathan James jest uznanym autorem, ma żonę i trójkę dzieci i mieszka w Karolinie Północnej.

Poprzedniego wieczoru, po spotkaniu z matką, Jess wyszukała w internecie Jonathana Jamesa i czytała stare wywiady z nim, żeby poznać go nieco lepiej i znaleźć w nim coś z siebie. Bo czy to możliwe, że to po nim odziedziczyła zamiłowanie do pisania? I czy lubiła Jeffa Buckleya, dlatego że miłość do musicali została jej przekazana razem z DNA ojca?

Zaczęła myśleć o Polly w tych samych kategoriach. W sieci nie było jej biografii, którą mogłaby przeczytać, nie było wywiadów w gazetach ani strony internetowej, którą mogłaby przejrzeć. Przez ostatnie lata słyszała wiele historii, wszystkie były jednak opowiadane przez Norę. I były to te same historie, które Nora opowiadała Polly o niej samej: że jest słodka, lecz nerwowa, pełna dobrych chęci, lecz delikatna, i że potrzebuje matki, żeby się nią opiekowała.

Chociaż Jess czuła się zraniona, że Nora nie powiedziała jej prawdy, i choć zdumiewały ją niektóre decyzje, jakie w życiu podjęła, tak naprawdę nie potrafiła być na nią zła. Bo podczas gdy uwaga Nory sprawiała, że Polly czuła się przytłoczona, to troska i zaangażowanie babci zbudowały charakter Jess. Dzięki Norze Jess uwierzyła, że może zrobić wszystko i rozwinąć skrzydła. Miała zakodowaną w głowie listę Życiowych Zasad Nory, dających się zastosować w każdej sytuacji, w jakiej się znalazła. Nosiła też w sobie wspomnienia lat pełnych wsparcia i miłości. Może nie było w niej genów Turnerów, ale zawsze będzie wnuczką Nory.

Bycie częścią rodziny jest skomplikowane. Jess nie wiedziała, czy kiedykolwiek zrozumie, jak jej matka mogła ją opuścić, rozumiała jednak, dlaczego Polly musiała uwolnić się od Nory, a ściślej mówiąc, od wersji samej siebie wymyślonej przez Norę. Jess rozumiała też, że coś takiego nie mogło być proste. Potrzeba było siły i odwagi, żeby zostawić Norę, porzucić wszystko, co znała, i stworzyć od nowa siebie i swoje życie.

– Cześć! – Polly zahamowała i nachyliła się ku opuszczonej szybie od strony pasażera. Przywołała córkę skinieniem dłoni. – Mam nadzieję, że nie czekasz długo?

– Kilka minut – odparła Jess, sadowiąc się na fotelu pasażera. Torbę z książkami położyła przy stopach. – Jak tam w szkółce?

– Cudownie – rzuciła Polly, gdy ruszyły główną ulicą, kierując się w stronę wyjazdu z miasteczka. – Było cudownie. Opowiem ci później, bo jest o czym. Ale dopiero jak załatwimy sprawy tutaj.

Ta zagadkowa odpowiedź przypomniała Jess, że właściwie nie wie, co znaczy „tutaj”.

– Dokąd jedziemy? – spytała, ale w tej samej chwili zauważyła, że samochód zwalnia.

Zobaczyła drogowskaz i wiedziała już, gdzie są. Była tutaj zaledwie tydzień wcześniej.

Na poboczu, na końcu Willner Road, stała zaparkowana czerwona sportowa mazda.

– To chyba ona – powiedziała Polly, patrząc znad kierownicy.

Kobieta z długimi do ramion kasztanowymi włosami pomachała do nich entuzjastycznie, po czym wsiadła do mazdy i ruszyła powoli krętym podjazdem. Polly podążyła za nią i zaparkowała tuż za jej samochodem na wysypanym żwirem placu do zawracania.

Kobieta powitała je promiennym uśmiechem.

– Cześć – odezwała się. – Jestem Deb. Deb Green. A ty musisz być Polly.

– Tak. Dziękuję, że zgodziłaś się spotkać z nami w Wigilię.

– Żaden problem. To piękna posiadłość. – Zatoczyła ręką łuk, wskazując stojący za nią dom. – Trochę zaniedbana, ale odpowiednia osoba będzie wiedziała, co z nią zrobić. Ma też swoją historię, jak większość starych obiektów.

– Możemy się rozejrzeć? – spytała Polly.

– Oczywiście. Byłam już w środku, więc dom jest otwarty i możecie śmiało wchodzić. Nie spieszcie się. Mam do wysłania kilka maili. Poczekam tutaj, a kiedy skończycie, chętnie odpowiem na pytania.

Bycie w tym domu było dokładnie tak niesamowite, jak Jess to sobie wyobrażała. Z holu przeszła do salonu, w którym policja rozmawiała z Norą, do jadalni, gdzie rodzina Turnerów jadła ostatni posiłek, do biblioteki ze ścianą zastawioną półkami i do pokoju przyjęć ze szklaną gablotką, w której stały netsuke. Większość mebli pozostała, bo Thomas Turner uznał, że skoro zostały zrobione na zamówienie, tu jest ich miejsce. Z tego, co Jess pamiętała, zawsze wysoko cenił pochodzenie rzeczy.

Mając w pamięci książkę Daniela Millera, trudno było nie słyszeć echa ciężkich kroków Johna Turnera zbiegającego ze schodów, dźwięków pianina płynących z biblioteki i radosnych głosów rodziny udającej się na piknik. Od tamtego dnia minęło równo pięćdziesiąt dziewięć lat. Wchodząc na górę, Jess musnęła palcami balustradę szerokich schodów.

Nigdy nie przestało jej zdumiewać, jak bardzo słowo pisane wpływa nie tylko na wiedzę, ale też na odczuwanie. Była w tym domu pierwszy raz, lecz dzięki książce Daniela Millera pamiętała Halcyon z 1959 roku i dobrze go znała. Zobaczyła drzwi prowadzące do pokoju Nory i podeszła do nich. Rozglądając się po korytarzu z wnęką na telefon i drzwiami do pokoju Matildy, Jess poczuła jakby przebłysk wspomnienia. Przypomniała sobie rozmowę bratanic Nory, którą ta usłyszała tamtego dnia. Masz to? Pokaż… Nie tutaj!

Z drżeniem otworzyła drzwi do pokoju Nory i weszła do środka. To tutaj spała jej babcia w ostatnich dniach trudnej ciąży i tutaj urodziła dziecko; z tego okna przyglądała się Isabel spacerującej po ogrodzie.

Jess podeszła do okna.

Ogród był zarośnięty, tak jak mówiła agentka, pełen chwastów i powoi, ale Jess widziała go takim, jaki był kiedyś. Widziała róże, orzech, a nieco dalej w górę, za zakrętem podjazdu, kurnik i ogród warzywny. Tylko że dziś to nie Isabel, lecz Polly spacerowała między drzewami. Jess zastanawiała się, czy matka rozmyśla o tym, jak podrzucono ją tutaj, o tym, jak Nora wymknęła się z domu i znalazła ją pośród róż – i od tej chwili jej życie wkroczyło na zupełnie nową ścieżkę. Nie była już Theą Turner. Stała się Polly Turner-Bridges.

Jess zapragnęła nagle opuścić ten pokój i wyjść na zewnątrz. Poszła na dół i przecięła hol, świadoma, że podąża śladami Isabel sprzed lat. Kiedy wyszła na werandę, ciepły wiatr owionął jej twarz i poczuła, że zna to miejsce: zapach eukaliptusów i spieczonej słońcem ziemi, światło tak jasne, że trzeba było mrużyć oczy. Smukłe eukaliptusy gałkowe, które porastały wzgórze niczym rząd pradawnych strażników. To był krajobraz jej dzieciństwa i nigdy nie zdoła wyrwać się spod jego wpływu.

Ale podobnie jak książka Daniela Millera przeniosła ją do Halcyonu, książki, które czytała w dzieciństwie, leżąc wśród paproci, przenosiły ją do krain, gdzie dęby, kasztanowce i wiązy tworzyły gęste, prastare lasy, gdzie ziemia była wilgotna, a słońce łagodne, gdzie istniały magiczne słowa, takie jak „żywopłot” czy „kasztan”, gdzie zimą płatki śniegu całowały okienne szyby, a dzieci jeździły na sankach i jadły „pudding bożonarodzeniowy”. Tak oto poznała inny krajobraz: krajobraz wyobraźni, równie rzeczywisty jak te, po których się poruszała. Kiedy pierwszy raz przyjechała do Anglii jako dwudziestolatka i wysiadła z samolotu, już wiedziała.

Teraz, patrząc ponad doliną w stronę wzgórza, wyobrażała sobie, jak wielką tęsknotę za domem musiała czuć Isabel. Sama też często myślała o domu. Uświadomiła sobie, że dom to nie miejsce, czas ani osoba, choć równie dobrze mógł być każdą z tych rzeczy albo nimi wszystkimi. Ale dom to przede wszystkim uczucie. Przeciwieństwem domu jest nie oddalenie, lecz samotność. Gdy ktoś mówił, że „chce do domu”, tak naprawdę miał na myśli to, że nie chce czuć się samotny.

Zrezygnowała z pisania artykułu o podróży. Zamierzała napisać coś innego, coś ambitniejszego. Choć sam pomysł był na razie mglisty, wiedziała, że będzie to związane z domem i poczuciem przynależności, jednością i rodziną. Wczoraj przy kolacji Polly wspomniała coś o Isabel i „wyjaśnieniu spraw”. „Została przedstawiona i zapamiętana w niekorzystnym świetle, choć nadal nie wiemy, co właściwie się stało i co jest, a co nie jest prawdą”. W jakiś sposób – choć Jess nie wiedziała jeszcze w jaki – to wszystko układało się w jedną całość.

Zauważyła, że Polly stojąca po drugiej stronie wysypanego żwirem okrągłego placu do zawracania bierze z rąk agentki drukowaną na błyszczącym papierze broszurę. Zakładała, że przyjechały tu z ciekawości, ze względu na rodzinną historię. Może Polly po prostu chciała być miła. Możliwe jednak, że jej zainteresowanie było poważniejsze. Jess nie wiedziała, co chodzi jej po głowie, i uświadomiła sobie, że chciałaby to wiedzieć.

Gdy dołączyła do nich, matka spojrzała na nią z uśmiechem.

– Deb właśnie mówiła, że możemy pospacerować wokół domu i pójść nad rzekę.

– Ja, niestety, nie mogę zostać dłużej – wyjaśniła agentka. – Moja córka śpiewa na pasterce i muszę zawieźć ją na próbę. Dom zamknęłam, ale możecie rozejrzeć się po okolicy. Ogrody są zapuszczone, na pewno jednak zauważycie ich potencjał. Powinnam jeszcze wspomnieć – uśmiech zniknął z jej twarzy i Jess zauważyła w jej oczach wahanie – że dawno temu doszło tutaj do dość przykrego zdarzenia.

– Tak – rzuciła lekkim tonem Polly. – Wiemy o tym. Dziękujemy.

Deb Green znowu poweselała.

– To dobrze. Całkowicie zgadzam się z pani podejściem. Przeszłość to przeszłość. Nie ma sensu się nad nią rozwodzić. Trzeba patrzeć w przód, zamiast oglądać się za siebie.

Polly niezupełnie to miała na myśli, lecz ani ona, ani Jess nie próbowały niczego wyjaśniać.

Deb Green uścisnęła im dłonie, życzyła wesołych świąt i odjechała czerwoną mazdą.

Jess i Polly stały przez chwilę w milczeniu, otoczone dźwiękami ogrodu. Stado maleńkich chwostek szafirowych wpadło i wypadło spomiędzy gałęzi śliwy, w wysokiej trawie cykały świerszcze. Wokół nich pęczniało poczucie ponadczasowości przyrody, starszej i bardziej wszechobecnej od ludzi i ich historii.

– Pójdziemy tam razem? – spytała Polly.

Jess wychwyciła w jej głosie nową nutę wewnętrznego opanowania. Letnie powietrze pieściło jej kark i nagle poczuła w środku jakby gwałtowne szarpnięcie. Nie wiedziała, czy to dlatego, że znalazła się tutaj, w tym miejscu, czy też sprawiła to pogoda, która budziła wspomnienia z czasów dzieciństwa, kiedy wypełnione przyjemnościami godziny ciągnęły się w nieskończoność, a może fakt, że to Wigilia albo że obok stała jej matka, prawdziwa i obecna jak nigdy dotąd, przez co Jess miała wrażenie, że widzi ją po raz pierwszy. To, co poczuła, było jednak przeciwieństwem samotności.

– Idziesz ze mną? – Polly patrzyła na nią, czekając na odpowiedź.

Jess skinęła głową i uśmiechnęła się.

– Tak.

PODZIĘKOWANIA

Pragnę podziękować mojej agentce, Lizzy Kremer, która wnosi do mojego życia zawodowego wiedzę i mądrość, Kay Begum i Maddalenie Cavaciuti oraz zespołowi praw międzynarodowych DHA, a przede wszystkim Margaux Vialleron.

Dziękuję moim redaktorkom, Marii Rejt, Kate Nintzel i Annette Barlow, które pomogły mi uczynić tę książkę znacznie lepszą. Moje podziękowania niech zechcą przyjąć: Gonzalo Albert, który we właściwym czasie okazał mi swój niezrównany entuzjazm; Nina Pronovost, Ali Lavau, Marian Reid, Christa Munns, Charlotte Tennant i Laura Brady (wszyscy jesteście niezmordowani!), a także Chloe Bollentin i Janet Rosenberg. Dziękuję tłumaczom moich książek, którzy sprawiają, że z jeszcze większą uwagą zagłębiam się w mój skomplikowany i fascynujący język ojczysty. Jestem szczęściarą, mając tak wielu kochających słowa sprzymierzeńców, którzy pieczołowicie traktują fabułę i postacie, strukturę, pomysły, synonimy, homonimy, a nawet zalety – lub wady – przecinka.

Oprócz redaktorów wiele osób uczestniczyło w procesie powstawania tej książki, dlatego na moje szczere podziękowania zasługują wszyscy z A&U, Mantle, Mariner i Simon & Schuster Canada, którzy służyli mi swoimi wyjątkowymi talentami, a także Robert Gorman, Joanna Prior, Liate Stehlik i Kevin Hanson za ich nieustające wsparcie. Dziękuję Ami Smithson (Wielka Brytania), Elsie Lyons (Ameryka Północna) i Sandy Cull (Australia i Nowa Zelandia) za ich kreatywną magię, dzięki której Tajemnica domu Turnerów prezentuje się tak pięknie; a zwłaszcza Bec Bartell za jej przepiękną oryginalną okładkę.

Dziękuję Diane Morton, Julii Kretschmer i Lisie Patterson za przeczytanie wczesnych wersji tej książki. Jestem niezwykle wdzięczna Julii za to, że zawsze chętnie dyskutuje o moich bohaterach, jakby byli prawdziwymi ludźmi.

Pragnę podziękować profesorowi nadzwyczajnemu Nickowi Osborne’owi ze School of Public Health przy Uniwersytecie Queenslandu oraz panu Kymowi Hardwickowi APM, wiceprezesowi Towarzystwa Historycznego Południowoaustralijskiej Policji, za udzielenie mi wszelkich wyjaśnień. Dziękuję Bibliotece Stanowej Australii Południowej. Wszystkie błędy rzeczowe – czy to zamierzone, czy nie – są wyłącznie moją winą.

Pomysł na napisanie Tajemnicy domu Turnerów przyszedł mi do głowy w Adelaide Hills, wspaniałej, przesiąkniętej tradycjami ziemi plemienia Peramangk, tam gdzie schroniła się moja rodzina podczas niespokojnych czasów na początku wybuchu pandemii covid. Po tym, jak z końcem zimy uciekłam z londyńskiego zgiełku na odludną farmę w Australii Południowej, gdzie właśnie dobiegały końca długie letnie dni, wiele myślałam o domu, o naszym miejscu w życiu, i przypominałam sobie słowa T.S. Eliota o „nieruchomym punkcie krążącego świata”. Dziękuję losowi za to miejsce, za jego piękno i za to, że jestem z nim złączona.

Czuję się zaszczycona, mogąc przedstawić Hills czytelnikom, którzy jeszcze tego miejsca nie znają. I choć Tambilla i jej mieszkańcy są wytworem wyobraźni, to Hahndorf, Stirling, Mount Lofty, Onkaparinga Valley i Greenhill Road istnieją naprawdę. Jako powieściopisarka pozwoliłam sobie tu i ówdzie na pewną swobodę, jednak mam nadzieję, że miejsca te pozostaną znajome dla tych, którzy je znają. Mieszkańcy Tambilli do tego stopnia wpletli się w moje życie, że kiedy podróżuję krętymi drogami Hills, kątem oka często ich dostrzegam.

Ta książka mówi poniekąd o opowieściach i gawędziarzach. Historia, którą przypomina sobie Percy, o początkach Mount Lofty, pochodzi z aborygeńskiego plemienia Kaurna, nazywanego Strażnikami Równin Adelaide aż do zachodnich krańców Hills, i przytaczam ją tutaj z największym szacunkiem.

Tajemnica domu Turnerów to również powieść o miłośnikach książek, a na jej stronicach pojawiają się nazwiska kilku pisarzy i tytuły kilku dzieł. Charles Dickens, Thomas Hardy i Jane Austen to nazwiska znane na całym świecie, jednak z radością wspomniałam tu również o ulubionej lekturze Jess z czasów dzieciństwa – The Bunyip of Berkeley’s Creek Jenny Wagner, z ilustracjami Rona Brooksa. Sama wciąż mam na półce zniszczony egzemplarz tej książki.

Pragnę podziękować wszystkim księgarzom, bibliotekarzom i czytelnikom, którzy sięgną po Tajemnicę domu Turnerów – przez ostatnie kilka lat ta książka była poniekąd moim domem, więc tym chętniej zapraszam was teraz do środka.

Dziękuję Herbertowi i Ricie, wciąż żywym w mojej pamięci. Ileż bym dała, żeby wejść do ich ogrodu w Tamborine Mountain, zawołać: „Cześć!” na werandzie i usłyszeć w odpowiedzi: „Drzwi są zamknięte, ale nie na klucz!”. Mój smutek i tęsknota za nimi są z każdym rokiem coraz większe.

Jestem osobą, która czuje głęboką więź z miejscami, i słynę z tego, że zakochuję się w budynkach, lecz moim prawdziwym domem – moim nieruchomym punktem krążącego świata – jest moja rodzina. Dziękuję Davinowi, Oliverowi, Louisowi i Henry’emu. Ta książka jest dla nich, z podziękowaniami i wyrazami ponadczasowej, bezgranicznej miłości.