REDAKCJA: Irena Kloskowska

SKŁAD: Emilia Dajnowicz

PROJEKT OKŁADKI: Emilia Dajnowicz

TŁUMACZENIE: Anna Chomik

Wydanie I

BIAŁYSTOK 2019

ISBN 978-83-8168-001-1

Tytuł oryginału: Sibirische Zedernnüsse: Das Gesundheits-Wunder aus der Taiga

© 2016 Schirner Verlag, Darmstadt, Germany

© Copyright for the Polish edition by Wydawnictwo Vital, Białystok 2017

All rights reserved, including the right of reproduction in whole or in part in any form.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej publikacji nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych bez pisemnej zgody posiadaczy praw autorskich.

Rady zawarte w książce zostały starannie dobrane i dokładnie sprawdzone. Należy jednak zaznaczyć, że nie zastępują one kompetentnej konsultacji medycznej; mogą za to stanowić jej uzupełnienie oraz pobudzić siły samoleczenia organizmu. Tym samym ani autorka ani wydawnictwo nie ręczą za nie oraz nie dają gwarancji ich skuteczności; nie ponoszą oni także odpowiedzialności za powstałe szkody osobiste, rzeczowe czy też majątkowe.

W publikacji zawarte są także adresy stron internetowych, jednak wydawnictwo nie ma żadnego wpływu na treści w nich zawarte; nie daje także gwarancji ich skuteczności. Odpowiadają za nie ich właściciele.

Wszelkie prawa rozpowszechniania poprzez radio, telewizję i inne media oraz jakikolwiek rodzaj publikacji również fragmentów książki – zastrzeżone.

15-762 Białystok

ul. Antoniuk Fabr. 55/24

85 662 92 67 – redakcja

85 654 78 06 – sekretariat

85 653 13 03 – dział handlowy – hurt

85 654 78 35 – www.vitalni24.pl – detal

strona wydawnictwa: www.wydawnictwovital.pl

Więcej informacji znajdziesz na portalu www.odzywianie24.pl

Spis treści

Wstęp

Orzech cedrowy w książkach z serii „Anastazja”

Uzdrawiające moce sosny syberyjskiej

Dlaczego orzechy?

Botanika sosny syberyjskiej

Uprawa sosny syberyjskiej w domu

Wartościowe składniki – przegląd

Analiza poszczególnych składników i ich znaczenie

100 g orzechów cedrowych:

Orzechy sosny syberyjskiej – super food

Wyniki badań naukowych nad orzechami cedrowymi

Nasiona sosny syberyjskiej – lek chroniący serce

Sosna syberyjska – działanie lecznicze od A do Z

Alergie

Astma

Choroby pęcherzyka żółciowego

Cukrzyca

Działanie antybakteryjne

Egzema i problemy skórne

Jelito

Kaszel

Kosmetyki

Nadwaga

Osteoporoza

Pamięć

Płodność

Potencja

Problemy ze snem

Przewidywana długość życia

Rak

Reumatyzm

Serce

Smog elektryczny

Syndrom wypalenia zawodowego (burn-out)

Układ odpornościowy

Waga ciała

Wątroba

Wyczerpanie

Wysokie ciśnienie krwi

Zapalenia

Zapalenie błony śluzowej żołądka

Zapalenie stawów

Zapalenie żołądka (gastritis)

Zespół jelita drażliwego

Zespół nadpobudliwości ruchowej (ADHD)

Preparaty lecznicze oraz kosmetyki naturalne do samodzielnego przyrządzenia

Mydło cedrowe

Pielęgnacja skóry orzechami cedrowymi

Szampon cedrowy

Aromat cedrowy do sauny

Likier z orzechów cedrowych

Wódka z szyszek sosny

Zastosowanie orzechów cedrowych dla poprawy potencji

Orzechy cedrowe a problemy z sercem

Przepis na spadek aktywności

Pielęgnacja włosów z zastosowaniem oleju z orzechów cedrowych

Przepisy na potrawy sporządzone z orzechów sosny syberyjskiej

Śniadanie (dla jednej osoby)

Dania główne (dla czterech osób)

Sałatki (dla czterech osób)

Desery (dla czterech osób)

Zdrowie – co się na nie składa?

Spis literatury

O Autorce

Przypisy

WSTĘP

Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się nad tym, jak mieszkańcom Syberii udaje się zachować długowieczność w tamtejszych warunkach pogodowych – mrozie sięgającym nawet -65°C? Naród ten potrafi jak żaden inny na ziemi cieszyć się życiem i radować każdym dniem.

Przynajmniej część sekretu witalności mieszkańców tego regionu możemy zdradzić już teraz: syberyjski cedr oraz jego orzech, ze względu na swoje właściwości lecznicze, od lat określany jest mianem „drzewa życia”. Ten fakt dotyczy także północnoamerykańskich Indian, którzy przed dwunastoma tysiącami lat zaludniali kontynent od Syberii po Alaskę. Widać zatem, że podwaliny indiańskiej medycyny leżą na obszarach Syberii. Według mitologii germańskiej świat znajduje się na pradrzewie – Yggdrasil, którego gałęzie sięgają wysoko ku niebu, a jego trzy korzenie porastają świat ludzi, olbrzymów oraz zmarłych. Badacze kultury twierdzą, że Yggdrasil jest cedrem syberyjskim zwanym także sosną syberyjską (łac. pinus sibirica), która porastała tajgę syberyjską w czasie ostatniej epoki lodowcowej. Pierwsze drzewa tego gatunku rosły zatem w towarzystwie mamutów, bizonów oraz nosorożców włochatych.

Mieszkańcy Syberii uważają tę roślinę za drzewo życia, dawcę mocy, a także symbol długowieczności, zdrowia i odporności. Szamani syberyjscy traktują ją jako odzwierciedlenie porządku panującego na świecie: korzenie mają symbolizować ziemię, prapodstawę pochodzenia człowieka; z kolei korona drzewa – niebo, w którym żyją dusze przodków oraz dusze nienarodzone. Życie człowieka jest według nich podróżą wzdłuż drzewa, która kończy się spotkaniem z duszami naszych przodków. Cedr syberyjski uchodzi za roślinę chroniącą i strzegącą wszelkiego życia oraz miłości. Z tego powodu na północy Rosji sadzono ją w pobliżu osad i skupisk ludności. Matki przygotowywały swoim dzieciom na śniadanie mleko z orzechów cedrowych.

Sosna syberyjska jest olbrzymim drzewem odpornym nawet na najsilniejszy mróz. Badania archeologiczne dowiodły, że roślinę tę czczono na Syberii już w VI wieku p.n.e. ze względu na zawartą w niej boską energię mądrości. Drzewo osiąga wysokość pięćdziesięciu metrów, a średnica pnia może wynosić nawet dwa metry. Nasiona znajdujące się w jego szyszkach – orzechy cedrowe – określa się mianem „chleba z tajgi”. Zawierają one nawet do 68% wysokowartościowego tłuszczu oraz około 20% wysokowartościowego białka. Tym samym można stwierdzić, że sosna syberyjska posiada najbardziej odżywcze nasiona. Poza tym należy nadmienić, że jej drewno oraz żywica są również bardzo wysokiej jakości. Wszystko to sprawia, że cedr syberyjski określa się mianem najbardziej wartościowego drzewa na ziemi.

W dzisiejszych czasach, które charakteryzuje pośpiech oraz szybkie tempo życia, dużo uwagi poświęca się takim kwestiom, jak tak zwana rezyliencja, czyli uodparnianie się na działanie szkodliwych czynników zewnętrznych. Wielu z nas odczuwa zmęczenie i wyczerpanie, a niektórzy cierpią na syndrom wypalenia zawodowego (burn-out). Spożywamy produkty, które zawierają coraz mniejszą ilość składników odżywczych i witalnych, zapominając o tym, że narażeni na codzienny stres potrzebujemy ich dużo więcej niż dawniej.

Mam nadzieję, że wielu czytelników po lekturze tej książki przekona się, że orzechy sosny syberyjskiej, wytworzone z nich wartościowe oleje, a także drewno tego gatunku pomagają nie tylko mieszkańcom zimnej Syberii w odzyskaniu witalności i poprawie odporności, lecz także sprawdzają się w naszych warunkach klimatycznych. Książki bestsellerowej serii „Anastazja” Władimira Megre przybliżyły zwłaszcza w Niemczech osobom zainteresowanym duchowością działanie sosny syberyjskiej. Należy jednak zaznaczyć, że także wszystkie osoby dbające o swoje zdrowie mogą na tym skorzystać. Nawet jeśli uważamy się za kompletnych laików w tym temacie, po lekturze niniejszej książki będziemy mogli się przekonać, że nie bez powodu orzechy cedrowe zaliczane są do grupy wysokowartościowych produktów nazywanych super food nie tylko na Syberii, ale coraz częściej także na Zachodzie.

ORZECH CEDROWY W KSIĄŻKACH Z SERII „ANASTAZJA”

Po raz pierwszy przeczytałam o orzechach cedrowych w książkach Władimira Megre bestsellerowej serii „Anastazja – córka tajgi”[1]. Czy ta kobieta, która dorastała wśród zwierząt i potrafiła posługiwać się wieloma językami, istniała naprawdę? Szczerze mówiąc, nie ma to większego znaczenia. Należy jednak podkreślić, że w książkach z tej serii można znaleźć wiele mądrości; stanowią one także źródło inspiracji. Podczas lektury możemy doświadczyć tego samego, co podczas noszenia cedrowego amuletu: lekkości, radosnego rozluźnienia, spokoju i beztroski. Czy Anastazja ukazuje alternatywną postawę do obecnie panującego ekologicznego i duchowego upadku? Uważam, że jak najbardziej. Być może ma ona nawet rację, podkreślając rolę orzecha cedrowego w tym procesie. Dzięki publikacjom z tej serii nasiona sosny syberyjskiej stały się popularne na całym świecie, a każda stosująca je osoba z pewnością prędzej czy później natknie się na książki o Anastazji. W ten sposób zamyka się obieg informacji, a jedno łączy się z drugim.

W tajdze syberyjskiej mamy do czynienia ze zjawiskiem dzwoniących drzew cedrowych. Władimir Megre w pierwszej książce z serii[2] opisuje drzewo, które zostało posiekane na wiele drobnych kawałków. Z nich wytworzono cedrowe amulety. Noszone przy sercu chronią przed wszelkimi chorobami oraz sprawiają, że ich właściciel staje się bardziej serdeczny. Przynoszą mu szczęście i pomyślność, co mogę osobiście potwierdzić.

Mieszkańcy Syberii wierzą, że cedry są magazynami energii kosmicznej. Drzewa te poprzez miliony swoich igieł pobierają przez całą dobę energię świetlną. Po upływie pięciuset lat swojego życia zaczynają one dzwonić, przekazując w ten sposób ludziom informację, że mogą zostać ścięte i rozdane. Wtedy zmagazynowana energia może pójść w świat.

Władimir Megre opisuje także, jak poproszony przez Anastazję położył swoje ręce na pniu drzewa. Natychmiast poczuł pewnego rodzaju mruczenie oraz potrzaskiwanie – to właśnie było zjawisko dzwoniących drzew sosny syberyjskiej.

UZDRAWIAJĄCE MOCE SOSNY SYBERYJSKIEJ

W Rosji każdej z części cedru syberyjskiego – od igieł po korę – przypisuje się działanie uzdrawiające. Igły sosny syberyjskiej zawierają fitoncydy, które mają działanie dezynfekujące powietrze. Z kolei drewno cedrowe, podobnie jak drewno sosny, ma bardzo przyjemny zapach z delikatną nutą migdałów i miodu. Umieszczone w pomieszczeniu skutecznie działa przeciwko molom. Im bardziej na północ rośnie cedr, tym lepsza jest jego jakość oraz moce uzdrawiające. Uczony P.S. Pallas już w roku 1792 pisał, że orzech cedru syberyjskiego ma działanie poprawiające potencję, wzmacniające układ odpornościowy oraz pomagające zachować młodość do późnych lat życia.

Władimir Megre zapytał Anastazję: „Czy olej z orzechów cedrowych ma silniejsze działanie uzdrawiające niż kawałki drewna dzwoniącego cedru?” Jej odpowiedź brzmiała: „Działanie jest jednakowe, jeśli orzechy zostaną zebrane w odpowiednim czasie, a do drzew podejdziemy z właściwym nastawieniem. Tylko wtedy samo da nam swoje owoce”. Olej z nasion sosny syberyjskiej pozyskiwano dawniej przy użyciu specjalnych pras do drewna stosowanych w wielu wioskach tajgi syberyjskiej. Jego jakość zależna jest zarówno od momentu zbioru, jak również od sposobu przetwarzania nasion. Obecnie proces ten jest wciąż ulepszany, a doskonałej jakości olej z orzechów cedrowych można nabyć także na Zachodzie.

DLACZEGO ORZECHY?

Orzechy zalicza się do najbogatszych w witaminy oraz najzdrowszych produktów żywnościowych. Zawierają one wszystko, co roślina (oprócz światła słonecznego) potrzebuje do prawidłowego wzrostu. To w nasionach każdej rośliny znajduje się bowiem to, co w niej najcenniejsze oraz to, co decyduje o jej przyszłym kształcie. Jeśli zatem chętnie i często jemy nasiona i orzechy, dostarczamy naszemu organizmowi wielu składników odżywczych. Orzechy to naładowane energią nasiona o wysokim poziomie koncentracji składników witalnych, które optymalnie odżywiają młodą roślinę w początkowej fazie jej wzrostu. Łupina orzecha chroni go przed jełczeniem oraz wszelkimi zabrudzeniami.

„Orzechy posiadają same zalety” – takie stwierdzenie możemy przeczytać w książce autorstwa Selene Yeager[3]. Osoby regularnie spożywające orzechy żyją statystycznie dłużej. Według „Harvard School of Public Health”[4] ich optymalna dawka to garść dziennie. Warto jednak nadmienić, że nawet jeśli będziemy spożywać je tylko raz w tygodniu obniżymy ryzyko przedwczesnej śmierci o 7%; jeśli dwa do czterech razy w tygodniu – nawet o 20%. Poza tym okazało się, że osoby jedzące orzechy są szczuplejsze niż te, które ich unikają. Całkowicie niezrozumiałe jest wykluczanie tego produktu z diety ze względu na jego wysoką zawartość tłuszczu. Choroby serca i układu krążenia, które są najczęstszą przyczyną śmierci, występowały u osób spożywających orzechy o 29% rzadziej; ryzyko śmierci spowodowanej rakiem obniżyło się u nich o 11%. Znacznie zmalało także prawdopodobieństwo wystąpienia kamieni w pęcherzu żółciowym, cukrzycy typu II, stanów zapalnych, chorobowej otyłości oraz podwyższonego cholesterolu we krwi. Autor tego raportu – Ying Bao pracujący w szpitalu Brigham and Women’s Hospital – podkreśla, że „wszystkie przeprowadzone badania potwierdziły, iż im większe jest spożycie orzechów, tym mniejsze ryzyko przedwczesnej śmierci w okresie trzydziestu lat badań”. Pozytywne efekty zaobserwowano także u wielu cierpiących na schorzenia przewlekłe. Nie dziwi zatem fakt, że amerykańska Agencja Żywności i Leków FDA (Federal Drug Agency) zaleca dzienną dawkę orzechów w ilości 1,5 uncji (42 g) w ramach profilaktyki chorób serca i układu krążenia.

Inne badania[5] przeprowadzane przez okres dziesięciu lat dowiodły, że u osób spożywających dziennie przynajmniej około 10 g orzechów ryzyko śmierci obniżyło się o 23%. Zaobserwowano również ich działanie ochronne w przypadku chorób układu oddechowego, schorzeń neurodeneneratywnych oraz cukrzycy. Zapalenie płuc, a także zapalenie oskrzeli występowały o 45% rzadziej. Całe orzechy ziemne mają podobne działanie jak orzechy włoskie; należy jednak zaznaczyć, że masło orzechowe nie wykazuje żadnego działania prozdrowotnego[6].

Orzechy to źródło bardzo wartościowej energii, a do tego są one bogate w białko oraz błonnik. Warto podkreślić, że jest to produkt dostępny przez cały rok. Orzechy włoskie oraz syberyjskie orzechy cedrowe zawierają kwas elagowy, który, według doktora Garego D. Stonera[7], eliminuje wolne rodniki, a tym samym zapobiega namnażaniu się substancji wywołujących raka. Orzechy działają także korzystnie na serce, gdyż przyczyniają się do udrożnienia żył i jednocześnie do lepszego przepływu krwi. Odpowiadają za to zawarte w nich kwasy tłuszczowe oraz aminokwas – arginina, który ma działanie poszerzające żyły oraz zapobiegające sklejaniu się płytek krwi. Do tego zawarta jest w nich duża ilość naturalnej witaminy E, która uniemożliwia oksydację tak zwanego złego cholesterolu LDL. Warto również podkreślić, że w takich produktach jak syberyjskie orzechy cedrowe znajdują się duże ilości miedzi i magnezu. Minerały te obniżają zbyt wysokie ciśnienie krwi, a magnez zapobiega zaburzeniom rytmu serca.

BOTANIKA SOSNY SYBERYJSKIEJ

Istnieje wiele gatunków cedru, a wszystkie z nich należą do bardzo licznej rodziny sosnowatych (łac. pinaceae). Do właściwych drzew cedrowych zalicza się cedr libański, cedr cypryjski, cedr atlaski oraz cedr himalajski. Należy jednak zaznaczyć, że niewielkie szyszki wymienionych gatunków zawierają niezdatne do spożycia nasiona. Istnieje ponad sto rodzajów sosen cedrowych, jednak jedynie dwanaście z nich posiada jadalne orzechy[8]. Rosną one głównie na półkuli północnej. Jest to między innymi sosna limba – cedr europejski (łac. pinus cembra), która z punktu widzenia botaniki jest blisko spokrewniona z cedrem syberyjskim. Uważa się nawet, że pochodzi właśnie od tego gatunku drzewa. Cedr alpejski posiada wprawdzie jadalne nasiona, jednak są one niewielkie. W naszej szerokości geograficznej najbardziej znany jest cedr włoski (łac. pinus pinea), który można zazwyczaj spotkać w północnym obszarze śródziemnomorskim oraz na Wyspach Kanaryjskich. Drzewo to żyje jedynie około dwustu lat, jego korona wraz z wiekiem przybiera parasolowaty kształt, a długie nawet na trzynaście metrów szyszki zawierają dwudziestomilimetrowe nasiona zwane orzeszkami piniowymi. Można stwierdzić, że tak naprawdę w przypadku cedrów syberyjskich mamy do czynienia z sosną o łacińskiej nazwie pinus sibirica, a nie z właściwym cedrem. Od czasu ukazania się książek z bestsellerowej serii „Dzwoniące cedry Rosji” zachowała się nazwa „cedry syberyjskie” i dlatego zdecydowałam się także na jej użycie w niniejszej książce. Szyszki w kształcie jajka mają rozmiar do ośmiu centymetrów i zawierają nasiona o wielkości do dwunastu milimetrów.

Cedr syberyjski (jego rosyjska nazwa do kedr, a łacińska pinus sibirica) występuje praktycznie wyłącznie na terenie Rosji – głównie na Syberii, Uralu oraz w górach Ałtaj i Mongolii. Obszar ten to w sumie około dwóch milionów kilometrów kwadratowych. Rozciąga się od Uralu na zachodzie do Pacyfiku na wschodzie, od kręgu polarnego na północy aż po rzekę Orgon w Mongolii, która stanowi południową granicę. Aby jeszcze lepiej wyobrazić sobie tę powierzchnię, podam przykład: Niemcy zmieściłyby się trzydziestosześciokrotnie na powierzchni Syberii, z kolei Syberia stanowi dwie trzecie powierzchni Rosji. Cedry syberyjskie rosną tam zarówno w dolinach, jak i na wysokości trzech tysięcy metrów. Drzewo jest wiecznie zielone; rośnie nawet do pięćdziesięciu metrów, a najstarsze okazy mają osiemset lat. Wąskie korony młodych roślin tego gatunku wraz z wiekiem zaczynają opadać, przez co bardzo często przykrywają pień.

W pęku znajduje się po pięć igieł, które mają do pięciu centymetrów długości. Ich wewnętrzna powierzchnia jest szara. Cedr syberyjski nie jest zbyt wymagający, jeśli chodzi o rodzaj podłoża; jego nasiona (około 150 w szyszce) określa się mianem orzechów cedrowych.

Cedry syberyjskie porastają tajgę syberyjską w oddaleniu setek kilometrów od wszelkiej cywilizacji. Drzewa te są bardzo silne oraz wytrzymałe i tym samym nie wymagają specjalnej pielęgnacji ani nawożenia. Rzeki Syberii są drogami transportu produktów wykonanych z cedru, gdyż w tym regionie nie istnieją przystosowane do tego trasy. Drzewa te nie rozmnażają się dzięki człowiekowi. Za ten proces odpowiedzialny jest niewielki ptak – orzechówka. To dzięki niemu nasiona zostają umieszczone w podłożu. Orzechówka jest bardzo zwinna, ma ciemnobrązowe upierzenie z białymi cętkami, a w swoim worku pod dziobem może przenosić nawet ponad sto nasion. Jako zapasy na zimę ptak ten gromadzi do pięćdziesięciu kilogramów orzechów, co stanowi około dwadzieścia tysięcy nasion.

Szyszki pojawiają się na cedrach syberyjskich najwcześniej po upływie około trzynastu do piętnastu lat. Potrzeba zatem nieco cierpliwości… Kiedy drzewo rośnie w lesie, dzieje się to nawet po upływie czterdziestu do pięćdziesięciu lat. Alexej Rassochin pisze o tym w następujących słowach: „Najwyraźniej ród tych drzew nie śpieszy się z powiększaniem rodziny”[9]. Cedry syberyjskie są najbardziej płodne w wieku od stu sześćdziesięciu do dwustu sześćdziesięciu lat. Po upływie pięciuset lat ich płodność bardzo silnie słabnie.

Zbiór orzechów cedrowych oraz proces ich obróbki jest bardzo pracochłonny. Szyszki sosny syberyjskiej osiągają swoją właściwą wielkość oraz dojrzałość dopiero po dwudziestu sześciu miesiącach od momentu zapylenia. Należy jednak zaznaczyć, że jeśli czerwiec oraz lipiec są zbyt chłodne i wilgotne, zbiór podczas kolejnych dwóch lat będzie uboższy. Podobny skutek przynoszą także zbyt wysokie upały, gdyż wówczas zahamowany zostaje proces wzrostu młodych szyszek. Warto wspomnieć, że co pięć, sześć lat odnotowuje się rekordowe zbiory sięgające do sześciuset pięćdziesięciu kilogramów orzechów przypadających na hektar powierzchni. Według Rassochina[10], największe zbiory wynosiły nawet do dwóch ton na hektar powierzchni. Szyszki cedru syberyjskiego zbiera się zazwyczaj z ziemi, jednak bywa również tak, że osoby, które się w tym specjalizują, wspinają się na sam szczyt drzewa po to, aby nim potrząsać. Inną metodą jest uderzanie w pień drzewa dużym, drewnianym kijem. Z łatwością można sobie wyobrazić, że jest to dość okrutny sposób. Wpływa on niekorzystnie nie tylko na jakość orzechów oraz sporządzonego z nich oleju, ale także na drzewo i tym samym na tajgę. Odpowiedzialne firmy, takie jak „Pinenutoil” czy też „Dzwoniące cedry Rosji” zbierają tylko szyszki, które samoczynnie spadły na ziemię, a orzechy obierają ręcznie przy pomocy drewnianych narzędzi; olej pozyskują wyłącznie z zastosowaniem niemetalowych pras. Syberyjskie orzechy cedrowe w porównaniu z nasionami innych sosnowatych charakteryzują się najwyższą zawartością tłuszczu; nawet w 68% składają się z oleju.

Na początku XX wieku w samym obszarze gór Ałtaj przeciętny zbiór orzechów cedrowych wynosił około pięciu tysięcy ton rocznie; w całej Syberii – około dwunastu tysięcy ton. Powód był dość oczywisty: nasiona sosny syberyjskiej stanowiły stały składnik codziennego menu tamtejszej ludności. Zazwyczaj zbierano około sześćdziesięciu kilogramów orzechów na hektar powierzchni. Warto wspomnieć, że cedry syberyjskie są bardzo chętnie wybierane przez stolarzy do wykonania mebli, ze względu na niezwykły zapach ich drewna. Sharashkin[11] pisze, że w Rosji od bardzo dawna wierzono w to, że spanie na łóżku wykonanym z drewna cedrowego działa dobroczynnie na serce, przynosi równowagę energii wewnętrznej oraz sprzyja długowieczności. Niestety fakt ten przyczynił się również do nadmiernej tak legalnej, jak i nielegalnej wycinki drzew. W tym miejscu należy podkreślić, że cedry syberyjskie odgrywają niezwykle ważną rolę w ekosystemie tajgi. Są one źródłem pożywienia oraz stanowią miejsce zamieszkania dla wielu dzikich zwierząt; chronią podłoże przed erozją, a także utratą wody.

W dziesiątym tomie bestsellerowej serii książek o Anastazji „Dzwoniące cedry Rosji” możemy znaleźć informację, że niektóre cedry dają rocznie kilka kilogramów orzechów, z których następnie wytwarza się olej cedrowy lub mleko stanowiące pożywienie dla małych dzieci. „Można być pewnym, że rodzina, która posiada kawałek ziemi i uprawia na niej cedry, nie będzie nigdy głodować, nawet podczas kiepskich zbiorów”[12]. Nasiona sosny syberyjskiej mają orzechowy smak, pachną żywicą o delikatnym aromacie lasu. Wiele osób ceni ich smak dużo bardziej niż orzeszków piniowych.

UPRAWA SOSNY SYBERYJSKIEJ W DOMU

Cedry syberyjskie można również sadzić i uprawiać w naszej szerokości geograficznej. Należy w tym miejscu jednak zaznaczyć, że w swojej ojczyźnie posiadają zupełnie inne moce lecznicze. Jednak uważam to za fantastyczne, iż możemy także u nas obserwować rozwój tego niezwykłego drzewa. Warto wspomnieć, że jest to zupełnie niemożliwe w przypadku baobabu, drzewa moringa czy też chia (którym zresztą poświęciłam kilka książek).

W trzecim tomie serii „Dzwoniące cedry Rosji”[13] Anastazja daje mieszkańcom miasta wskazówki co do uprawy sosny syberyjskiej po to, aby mogli oni wzmocnić swoje połączenie z naturą. Zaleca ona, aby orzechy potrzymać przez chwilę w buzi, zanim się je zasadzi. Woda, której używamy do podlewania rośliny, powinna być spokojna. Według Anastazji drzewa te powinno sadzić się wszędzie, gdzie jest to możliwe: na obrzeżach miast, brzegach rzek, pomiędzy gospodarstwami domowymi. W ten sposób „pojawi się potomstwo, a każdy nowy cedr opowie swojemu następcy o duszy, która się nim opiekowała”. Jest to niezwykle piękne stwierdzenie, które odwołuje się do pamięci o kolejnych pokoleniach.

W rzeczywistości rozmnażanie cedrów syberyjskich przebiega w następujący sposób[14]: jesienią wybiera się orzechy cedrowe z szyszek i niedobrane zostawia na dwa dni w wodzie. Drugiego dnia wodę należy wymienić. Na podłożu należy wykonać głębokie na pięć centymetrów rowki w około dwudziestopięciocentymetrowych odstępach. 100 g nasion cedru syberyjskiego wystarcza na metr powierzchni. Kiedy umieści się na niej nasiona, należy przykryć je dwoma, trzema centymetrami ziemi, a następnie grubą warstwą wiór. W celach ochronnych wokół rozsadnika wykopuje się rów, który powinien zostać wypełniony gałęziami drzew iglastych. Rozsadnik należy także przykryć ich warstwą. Wczesną wiosną na rowach wypełnionych wiórami umieszcza się mulcz, a następnie je nawadnia je. Jeśli zarodki drzewa zrzucą swoje pęknięte skorupki, nie wymagają dodatkowej ochrony. Po upływie około trzech lat drzewka mogą zostać przesadzone na swoje właściwe miejsce. Wtedy także skraca się ich korzenie o około dwadzieścia centymetrów i zanurza w roztworze nawozowym – miękkiej breji, która jest mieszanką wody i kompostu.

Niewielkie cedry syberyjskie (łac. pinus sibirica) można także zakupić w szkółce drzewnej w doniczkach lub zamówić w sprzedaży wysyłkowej[15].

WARTOŚCIOWE SKŁADNIKI – PRZEGLĄD

Jeśli przyjrzymy się bliżej składnikom zawartym w orzechach cedrowych, z pewnością nie zdziwi nas fakt, że od wieków pomagają mieszkańcom Syberii zachować żelazne zdrowie oraz długowieczność. Orzechy cedrowe oraz wytworzony z nich olej nie pochodzą z gospodarstw rolnych, lecz z pierwotnych i nienawożonych obszarów leśnych. Nasiona sosny syberyjskiej zawierają dużą ilość witaminy E oraz wielokrotnie nienasyconych kwasów tłuszczowych. Są to przede wszystkim bardzo wartościowe kwasy linolowe. Do tego warto również wymienić istotne pierwiastki, śladowe, takie jak jod, fosfor, magnez i żelazo. Kwasy linolowe są niezbędne do tworzenia substancji wpływających na układ odpornościowy – prostaglandyny E1. Zapobiega ona powstawaniu stanów zapalnych oraz stabilizuje pracę membran komórkowych. Warto wspomnieć, że orzechy cedrowe zawierają również lecytynę – doskonałe wzmocnienie układu nerwowego. Do tego wysoko skoncentrowane ilości witamin B_1, B_2, B_6, niacyny i kwasu foliowego. Charakteryzują się one bogactwem minerałów: fosforu, magnezu, żelaza, cynku, miedzi oraz manganu – pierwiastka śladowego. Są one również doskonałym źródłem białka, gdyż zawierają go w ilości około 20% swojej wagi. Znajdujący się w nasionach sosny syberyjskiej pinol oraz kwasy pinolenowe mają bardzo korzystne działanie na metabolizm cholesterolu. Według rosyjskiego badacza Paramonova, olej z orzechów cedrowych zawiera trzykrotnie więcej podstawowych aminokwasów niż olej z orzeszków ziemnych, a także półtora razy więcej niż olej sojowy i słonecznikowy. Jeśli chodzi o ilość fosforu fosfatydowego, olej z orzechów cedrowych przewyższa wszystkie pozostałe oleje orzechowe[16].

100 g orzechów cedrowych zawiera średnio 62,3 g tłuszczu; 41,3 g stanowią wielokrotnie nienasycone kwasy tłuszczowe, 15,4 g – proste nienasycone kwasy tłuszczowe oraz 280 mg fosfolipidów. Jeśli chodzi o kwasy tłuszczowe, największy udział stanowi kwas linolowy – 28 g. Następnie są to kwasy olejowe (14,6 g) oraz pinolenowe (12,3 g). Składają się na nie (każdy w ilości 3 g): kwasy palmitynowe, stearynowe, pinolowe, alfa-linolenowe, arachidowe, eikozenowe oraz eikozadienowe. Wyraźna jest także duża zawartość kwasów gamma-linolenowych. Olej z orzechów cedrowych jest określany przez mieszkańców Syberii mianem „oleju wiecznego życia”, a Alexej Rassochin nazywa go „najprawdopodobniej najlepszym ze wszystkich”. Składa się on w 99,1% z tłuszczu. Odsetek kwasów tłuszczowych jest tym samym dwukrotnie wyższy niż w przypadku orzechów.

Należy również wspomnieć o dużej ilości witamin zawartych w orzechach syberyjskich. Na 100 g ich wagi przypada 16 mg witaminy E, a jej dzienne zapotrzebowanie u dorosłego człowieka wynosi około 10 mg. Ilość witaminy B_1 (tiaminy) to 0,45 mg, co odpowiada 32% dziennego zapotrzebowania; witaminy B_2 (ryboflawina) to 0,25 mg, co stanowi 15% dziennego zapotrzebowania; niacyny – 3,5 mg i jest to 19% dziennego zapotrzebowania. Witamina B_6 (pirydoksyna) występuje w orzechach syberyjskich w ilości 0,39 mg, co stanowi 20% dziennego zapotrzebowania, z kolei zawartość kwasu foliowego wynosi 75 μg i odpowiada to 38% dziennego zapotrzebowania.

Zawartość minerałów na 100 g wynosi 650 mg potasu (33% dziennego zapotrzebowania), 11 mg wapnia (1% dziennego zapotrzebowania), 510 mg fosforu (64% dziennego zapotrzebowania), 225 mg magnezu (75% dziennego zapotrzebowania), 5,3 mg żelaza (38% dziennego zapotrzebowania) oraz 1,2 mg miedzi (96% dziennego zapotrzebowania).

Poza tym orzechy cedrowe zawierają na 100 g 200 μg jodu (więcej niż jakikolwiek inny produkt spożywczy). Stanowi to 43% dziennego zapotrzebowania. Magnez odgrywa niezwykle istotną rolę w procesie budowy kości. Mangan wspomaga trawienie i umożliwia prawidłowe wchłanianie glukozy, żelazo jest głównym składnikiem czerwonego barwnika krwi – hemoglobiny, z kolei miedź jest niezbędna dla utrzymania zdrowia kości i zębów, stabilnych nerwów oraz optymalnego funkcjonowania mięśni.

Orzechy cedrowe zawierają poza tym dużo enzymów. Ściślej ujmując – są to enzymy znajdujące się we wrażliwych kwasach tłuszczowych oraz białku. Z tego powodu najlepiej jest wybierać produkty w stanie surowym. Orzechy podczas procesów przetwarzania poddawane są temperaturze od 60 do 100°C, co sprawia, że są one pozbawiane wielu bardzo wartościowych, naturalnych składników. Istnieją jednak firmy, które dają gwarancję stosowania temperatury niższej niż 40°C. Jest to wprawdzie dużo bardziej wymagające i pracochłonne, jednak jednocześnie delikatniejsze.

ANALIZA POSZCZEGÓLNYCH SKŁADNIKÓW I ICH ZNACZENIE^17

Orzechy cedrowe mają dość podobny skład do orzechów piniowych, jednak nasiona sosny syberyjskiej zawierają więcej żelaza, cynku, o jedną czwartą więcej witaminy E oraz prawie dwa razy więcej manganu. Nieco inna jest także zawartość kwasów tłuszczowych. Różnicę można również odczuć w smaku – orzechy cedrowe są intensywniejsze, korzenne oraz żywiczne. 30 g nasion sosny syberyjskiej to około dwie łyżeczki lub garść, jednak już taka niewielka ilość może pomóc nam zmniejszyć ryzyko wystąpienia chorób serca i układu krążenia o około połowę[18]. Orzechy cedrowe są także idealne dla osób chcących schudnąć, gdyż zawarte w nich wielokrotnie nienasycone kwasy tłuszczowe oraz błonnik zapewniają na długo uczucie sytości. Liczne badania potwierdzają, że ludzie regularnie je spożywający mają niższy indeks BMI (Body Mass Index). W przypadku tego produktu można mówić o całkowitym współgraniu poszczególnych składników. W całości mają one silniejsze działanie niż pojedynczo. Aby enzymy czy też koenzymy mogły prawidłowo i optymalnie działać, niezbędna jest zawartość minerałów, jak na przykład cynk. Warto samemu się przekonać i spróbować orzechów cedrowych oraz wytworzonego z nich oleju. Jego działanie można porównać do ciepłego, letniego deszczu po intensywnej suszy i upałach.

100 G ORZECHÓW CEDROWYCH:

Wartości odżywcze

• Wartość kaloryczna 667 kcal/2791 kJ

• Białko 19,1 g

• Węglowodany 7,5 g

• Tłuszcze 62,3 g (w tym nasycone kwasy tłuszczowe 4,24 g)

• Błonnik 5,6 g

Składniki mineralne i pierwiastki śladowe

• Magnez (Mg) 225 mg

• Żelazo (Fe) 5,3 mg

• Cynk (Zn) 6,2 mg

• Miedź (Cu) 1,2 mg

• Mangan (Mn) 10,8 mg

• Selen (Se) 0,70 μg

• Fosfor (P) 510 μg

• Wapń (Ca) 11 μg

• Potas (Ka) 597 μg[19]

• Poza tym pierwiastki śladowe: wanad, molibden, nikiel, cyna i bor

Witaminy

• Witamina E 16 mg (w tym alfa-tokoferol 9,33 mg; gamma-tokoferol 11,15 mg[20])

• Witamina B_1 (tiamina) 0,45 mg

• Witamina B_2 (ryboflawina) 0,24 mg

• Witamina B_6 (pyridoksyna) 0,39 mg

• Niacyna/kwas nikotynowy 3,5 mg

• Kwas foliowy (B_9) 75 μg

• Prowitamina A 29 jednostek międzynarodowych (IU)[21] (w tym betakaroten 17 μg, luteina i zeaksantyna 9 μm)

• Witamina K 53,90 μg[22]

• Witamina C 0,80[23]

Białka

Najczęściej występujące aminokwasy:

• Tryptofan 40,88 mg

• Metionina 57,9 mg

70% aminokwasów zawartych w orzechach cedrowych to aminokwasy podstawowe; oznacza to wysoką biodostępność białka cedrowego.

Skład kwasów tłuszczowych

• Kwasy palmitynowe 4,2% (ogólnej zawartości tłuszczu)

• Kwasy stearynowe 2,3%

• Kwasy olejowe 23,5%

• Kwasy linolowe 46,2%

• Kwasy gamma-linolenowe 18,9%[24]

• Kwasy alfa-linolenowe 0,3%[25]

• Kwasy pinolenowe 1,7%[26]

• Kwasy arachidonowe 0,3%

• Kwasy eikozenowe 1,2%

• Kwasy eikozadienowe 2,2%

W oleju z orzechów znajdują się poza tym: 1% kwasu stearydynowego; 1,1% kwasu gadoleinowego; 0,1% kwasu behenowego; po 0,2% kwasu erukowego oraz pinolowego, a także niewielkie ilości kwasów lignocerynowego oraz nerwonowego. Ponieważ olej zasadniczo posiada porównywalny skład do orzechów, można stwierdzić, że te rzadkie rodzaje kwasów znajdują się także w nasionach sosny syberyjskiej.

• nasycone kwasy tłuszczowe łącznie: 6,8%

• nienasycone kwasy tłuszczowe łącznie: 93,2%

• (w tym proste nienasycone kwasy tłuszczowe: 24,7% oraz wielokrotnie nienasycone kwasy tłuszczowe: 66,3%)

Ilość fitosteroli – substancji bioaktywnych o działaniu antyoksydacyjnym i chroniącym serce, takich jak stygmasterol, kampesterol oraz beta-sitosterol, według USDA (Departament Rolnictwa Stanów Zjednoczonych) wynosi łącznie 141 mg na 100 g[27].

Substancje mineralne i pierwiastki śladowe

Orzechy cedrowe są niezwykłym źródłem żelaza, cynku oraz manganu. Mangan działa wzmacniająco na kości i jest bardzo istotny w procesach przemiany materii białek, tłuszczów oraz węglowodanów. Jest on również składnikiem wielu enzymów o działaniu antyoksydacyjnym. Już 20 g orzechów cedrowych (półtorej łyżeczki) pokrywa 40% dziennego zapotrzebowania na ten ważny pierwiastek śladowy. Wysoka zawartość cynku i żelaza sprawia, że syberyjskie orzechy cedrowe nadają się zwłaszcza dla wegetarian, wegan oraz osób odżywiających się produktami surowymi. 25 g orzechów pokrywa 10% zalecanej dziennej dawki tych minerałów. Warto zaznaczyć, że absorpcja roślinnego żelaza zwiększa się przy jednoczesnym spożyciu produktów bogatych w witaminę C, takich jak awokado czy też pomidory. Jeśli chodzi o zawartości fosforu, magnezu oraz wapnia, syberyjski orzech cedrowy oraz wytworzony z niego olej całkowicie zostawiają w tyle orzeszki piniowe.

Wapń określany jest mianem „minerału kości” i odgrywa ważną rolę w procesach neutralizowania nadmiernie wydzielonych kwasów. Zmniejsza on ryzyko powstawania określonych rodzajów raka, na przykład raka jelita grubego, a także reguluje ciśnienie krwi. Warto wspomnieć, że dobrym źródłem tego pierwiastka są także nasiona konopi oraz sezamu – dwie łyżeczki pokrywają dzienne zapotrzebowanie. Syberyjskie orzechy cedrowe stanowią doskonałe źródło magnezu. Według danych fundacji Bertelsmann-Stiftung, mieszkańców Niemiec charakteryzuje spory niedobór tego pierwiastka. Należy podkreślić, że ten minerał aktywuje pracę ponad trzystu enzymów, odpręża serce i mięśnie, zapobiega powstawaniu raka oraz dba o to, aby wapń mógł zostać prawidłowo zmagazynowany w kościach. Osoby chore na cukrzycę, kobiety w ciąży, a także ludzie uprawiający sport cechuje podwyższone zapotrzebowanie na magnez. Żelazo z kolei należy do najbardziej znanych minerałów i jest niezbędne nie tylko w procesie tworzenia krwi, lecz uczestniczy również w budowie licznych enzymów i wzmacnia układ odpornościowy. Innymi doskonałymi źródłami tego pierwiastka są proszek z owoców baobabu, pokrzywa, a przede wszystkim proszek z liści moringa (zawiera on dwadzieścia pięć razy więcej żelaza niż szpinak). Kolejnym przykładem jest miedź. Jest ona wprawdzie pierwiastkiem śladowym, jednak odgrywa istotną rolę w funkcjonowaniu organizmu. Uczestniczy w procesie tworzenia się krwi, steruje wieloma procesami metabolicznymi, chroni przed chorobami serca, wzmacnia układ odpornościowy oraz bierze udział w odtruwaniu organizmu.

Witaminy

Orzechy cedrowe na 100 g swojej wagi zawierają około 3,5 mg niacyny (witaminy B_6). Ten rodzaj witaminy B jest rozpuszczalny w wodzie, a także odgrywa istotną rolę w procesach przemiany materii. Ma ona szczególne znaczenie dla optymalnego funkcjonowania układu nerwowego oraz podczas pozyskiwania energii w momencie dostarczania pokarmu. Garść orzechów pokrywa około 13% jej dziennego zapotrzebowania. Warto również dodać, że orzechy cedrowe są doskonałym źródłem witaminy B_1 (tiaminy), a także witaminy B_2 (ryboflawiny). Tiamina określana jest także mianem „witaminy dobrego nastroju”. Jej działanie polega na pozyskiwaniu energii w mitochondriach, nazywanych siłowniami komórek. Ryboflawina to witamina energii oraz skóry. Przyczynia się ona do zdrowego funkcjonowania nerek oraz tworzenia czerwonych płytek krwi. Witamina B_6 (pirydoksyna) nazywana jest także witaminą trawienia, gdyż w dużym stopniu bierze udział w metabolizmie białek. Pomaga ona w tworzeniu przeciwciał oraz jest niezbędna do budowy neuroprzekaźników: serotoniny i dopaminy. Tym samym można stwierdzić, że działa pobudzająco, a także zapewnia odporność na stres.

Syberyjskie orzechy cedrowe na 100 g swojej wagi zawierają 75 μg kwasu foliowego (witaminy B_9). Ze względu na przemysłowe przetwarzanie żywności jesteśmy współcześnie narażeni na niedobór tej substancji. W procesie gotowania zniszczona zostaje połowa kwasu foliowego zawartego w danym produkcie. Jednym z najczęstszych objawów niedoboru witamin jest właśnie brak tej substancji. Należy podkreślić, że kwas foliowy odgrywa istotną rolę w procesie budowy organicznego białka oraz regeneracji kwasu dinitrosalicylowego (DNS), obniża ryzyko zachorowania na raka oraz wystąpienia zawału serca, odpowiada za zdrowy rozwój płodu w macicy. Osoby, u których występuje niedobór witaminy B_9, mają często problemy z oddychaniem (tzw. krótki oddech), odczuwają wyczerpanie, osłabienie odporności, rozdrażnienie, mają skłonność do powstawania stanów zapalnych oraz lękowych, a także depresji. Niemieckie Towarzystwo Żywienia (DGE) zaleca kobietom suplementację kwasem foliowym w dawce 0,3 mg, a mężczyznom – 0,4 mg. Także kiełki pszenicy, drożdże piwne, czerwone buraki oraz proszek z liści moringa zawierają duże ilości kwasu foliowego.

Szczególnie zaskakująca jest wysoka zawartość w orzechach cedrowych witaminy E – 16 mg na 100 g ich wagi. W oleju z orzechów cedrowych znajduje się jej nawet 36 mg na 100 g! Dobrym źródłem witaminy E są także orzechy piniowe, jednak mimo to nie przewyższają pod tym względem nasion sosny syberyjskiej – jej zawartość wynosi 13 mg na 100 g. Już 30 g orzechów cedrowych pokrywa ponad połowę dziennego zapotrzebowania na witaminę E. Powinno się jednak pamiętać, aby nie podgrzewać ani orzechów, ani wytworzonego z nich oleju, gdyż przez to witamina E zostaje pozbawiona nawet 60% swojej wartości. Jej działanie polega na ochronie tłuszczów w membranach komórkowych przed oksydacją oraz poprawie płodności. Jeśli poziom witaminy E jest dostatecznie wysoki, ryzyko wystąpienia chorób serca zmniejsza się nawet o połowę. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) traktuje poziom witaminy E we krwi jako wyznacznik ryzyka zawału serca. Witamina E uaktywnia pracę komórek grasicy nawet o 65%. Komórki T tego gruczołu tworzą siły obronne, dowodząc białymi krwinkami. Zawarty w wodzie pitnej chlor oraz pigułki antykoncepcyjne działają hamująco na absorpcję witaminy E z pożywienia.

Witamina E zawarta w nasionach sosny syberyjskiej posiada szczególnie zdrowy skład – ponad połowę stanowi gamma-tokoferol; pozostała to alfa-tokoferol, który jest bardzo silnym antyoksydantem. Ten rodzaj witaminy E zmniejsza ryzyko powstania raka piersi oraz jelita grubego, a także zapobiega namnażaniu się komórek rakowych dziesięciokrotnie skuteczniej niż zwykła witamina E, która znana jest także ze swojego antyrakowego działania. Rzadko występujący gamma-tokoferol zawarty jest w tym wypadku w wyjątkowo wysokiej ilości. Należy podkreślić, że dostarczany organizmowi w dostatecznej ilości zmniejsza w przypadku mężczyzn ryzyko zachorowania na raka prostaty o około 80%; w przypadku kobiet – na raka piersi o 60%. Z tego względu witamina E pochodząca z orzechów cedrowych jest doskonałym sposobem profilaktyki różnych rodzajów raka. Gamma-tokoferol dezaktywuje dwutlenek azotu. Innymi słowy: unieszkodliwia ten niebezpieczny wolny rodnik. Z kolei chinina gamma-tokoferolu, będąca produktem przemiany materii witaminy E, poza komórkami rakowymi zabija także komórki białaczki. Ten rodzaj witaminy zapobiega również powstawaniu raka jelita grubego, aktywując apoptozę komórek rakowych, czyli niejako ich samobójstwo. Wielu ludzi w Stanach Zjednoczonych oraz w Niemczech posiada zbyt niski poziom witaminy E. W tym miejscu warto wspomnieć, że jeśli dostarczamy jej naszemu organizmowi w odpowiedniej ilości, zapobiegamy powstaniu Alzheimera, podwyższeniu ciśnienia krwi, a także innym chorobom serca i układu krążenia.

Gamma-tokoferol zawarty w orzechach cedrowych hamuje stany zapalne, gdyż dzięki jego działaniu zredukowany zostaje tak zwany czynnik martwicy nowotworu (TNF-alfa). Do tego zahamowana zostaje praca reaktywnych tlenków azotu, które są odpowiedzialne zwłaszcza za przewlekłe stany zapalne. Mózg jest wówczas chroniony przed oksydacją tłuszczów, a tym samym przed powstaniem chorób neurologicznych, takich jak Alzheimer. Poza tym gamma-tokoferol zabezpiecza komórki trzustki przed uszkodzeniami cytokininy nazywanej interleukiną-1 beta i dlatego witaminę E zawartą w orzechach cedrowych można uznać za doskonałą profilaktykę cukrzycy. Wspomaga ona wrażliwość komórek na insulinę, jednocześnie obniżając zbyt wysoki poziom cukru we krwi. Warto również dodać, że gamma-tokoferol hamuje oksydację tłuszczów w ścianach naczyń krwionośnych oraz we krwi, tym samym obniżając ryzyko wystąpienia zawału serca. Badania przeprowadzone na zwierzętach pokazały, że zdolności umysłowe starszych myszy uległy znacznej poprawie po podawaniu im pożywienia bogatego w witaminę E. W tym miejscu trzeba jednak podkreślić, że tabletki z witaminą E nie wykazały takiego działania. Gamma-tokoferole, które są zawarte w orzechach cedrowych, chronią mózg dużo bardziej skutecznie niż powszechnie znane alfa-tokoferole (znajdujące się również w nasionach sosny syberyjskiej).

Orzechy cedrowe można zaliczyć do produktów, które są najlepszym źródłem witaminy E. Ma ona szerokie działanie: wpływa korzystnie na stan skóry, wspomagając tworzenie się kolagenu nawet w późnym wieku, przyspiesza gojenie się ran, chroni cerę przed działaniem promieniowania UV oraz zanieczyszczeniem środowiska. Kiedy dostarczamy naszemu organizmowi pożywienia bogatego w witaminę E, możemy poprawić tym samym kondycję naszych włosów. Okazało się także, że u pacjentów chorych na atopowe zapalenie skóry witamina E suplementowana w sposób naturalny już po upływie ośmiu miesięcy znacznie załagodziła symptomy tego schorzenia. Oprócz tego wpływa ona doskonale na stan naszych oczu. Osoby, u których występuje niedobór witaminy E wykazują czterokrotnie wyższe ryzyko zachorowania na zaćmę niż te, których organizm jest odpowiednio w nią zaopatrzony. W tym miejscu należy zaznaczyć, że zwłaszcza gamma-tokoferol ma działanie zapobiegające powstaniu uwarunkowanego wiekiem zwyrodnienia plamki żółtej (AMD), na które w samych Niemczech choruje ponad dwa miliony osób. To właśnie AMD jest główną przyczyną ślepoty u mieszkańców krajów wysokorozwiniętych. Podobne działanie chroniące wzrok mają także zawarte w orzechach cedrowych karotenoidy: luteina oraz zeaksantyna. Są one również składnikiem prowitaminy A nazywanej potocznie witaminą chroniącą wzrok. W nasionach sosny syberyjskiej zawarta jest ona w takiej formie, że organizm pobiera jej dokładnie tyle, ile potrzebuje. Nie jest zatem możliwe przedawkowanie, jak zdarza się to w przypadku witaminy A pochodzenia zwierzęcego.

Orzechy cedrowe są także doskonałym źródłem witaminy K. Została ona odkryta w 1935 roku; jest wytwarzana przez zdrową florę jelitową. Należy jednak zadać sobie uczciwie pytanie: kto w dzisiejszych czasach taką posiada? Witamina K spełnia istotne funkcje w organizmie – jest niezbędna w procesie syntezy ważnych białek biorących udział w metabolizmie kości, a także odgrywa ważną rolę podczas krzepliwości krwi. Zmniejsza ona również skurcze menstruacyjne oraz hamuje silne krwawienia. Współcześnie ponad połowa seniorów ma niedobór witaminy K. Do tego ważnym czynnikiem jest stres, na który jesteśmy narażeni każdego dnia, a który może osłabić nasz organizm. Należy pamiętać, że syntetycznie wytworzona witamina K w zbyt wysokich dawkach ma działanie toksyczne. Najlepiej przyjmować ją w formie naturalnej, spożywając trawy zbóż, jak na przykład młody jęczmień lub liście drzewa moringa.

Białka

Orzechy cedrowe są doskonałym źródłem białka. Należy jednak zdawać sobie sprawę z faktu, że biologiczna wartość protein zawartych w orzechach jest znacznie niższa niż białka kurzego. Z tego powodu weganie powinni dostarczać swojemu organizmowi dodatkowego białka. Niektóre aminokwasy (takie jak izoleucyna) występują w orzechach w dużo mniejszej ilości; inne – fenyloalanina czy też tyrozyna – przewyższają białko kurze. Poziom leucyny jest porównywalny.

Jednym z najważniejszych białek jest arginina, która odgrywa kluczową rolę w procesie budowy organicznych aminokwasów. To dzięki niej żyły pozostają elastyczne i giętkie. Ich stwardnienie może prowadzić do chorób serca. Wysoka zawartość argininy oraz glicyny w orzechach cedrowych zmniejsza ryzyko powstania przewlekłych schorzeń degeneratywnych. Na ich powstanie wpływa poziom cukru we krwi, zespół metaboliczny oraz cukrzyca.

Zawartość lizyny jest w orzechach cedrowych niższa niż argininy, co ma pozytywny wpływ na pracę serca. Istnieją liczne badania, które dowodzą, że sprzyja to tworzeniu się enzymów chroniących naczynia krwionośne. W białkach pochodzenia zwierzęcego mamy do czynienia z odwrotną sytuacją – więcej lizyny, mniej argininy, co ma niekorzystne działanie na organizm ludzki. Proteiny odzwierzęce sprzyjają tworzeniu się złogów cholesterolu na ścianach naczyń krwionośnych. Warto dodać, że stosunek lizyny do argininy jest w orzechach cedrowych nawet korzystniejszy niż w soi. Najpewniej dlatego, zważywszy również na wysoką zawartość kwasów tłuszczowych omega-3, osoby spożywające dwa razy w tygodniu orzechy, wykazują o 47% niższe ryzyko gwałtownej śmierci serca, a także o 30% niższe ryzyko wystąpienia chorób serca i układu krążenia[28]. Nie dziwi zatem fakt, że amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) opublikowała w 2004 roku jednoznaczne wyniki badań dotyczących wpływu orzechów na zdrowie człowieka: „Dowiedziono naukowo, że dwie łyżeczki orzechów dziennie zmniejszają ryzyko chorób serca”.

Kwasy tłuszczowe

Orzechy cedrowe zawierają nawet do 90% nienasyconych kwasów tłuszczowych, co jest dość rzadkie w przypadku innych rodzajów orzechów. Tym samym można stwierdzić, że nasiona sosny syberyjskiej stanowią jedno z najlepszych źródeł tłuszczu o bardzo wysokiej jakości, niezwykle dobroczynnego dla zdrowia. Orzechy cedrowe zawierają bowiem wiele podstawowych kwasów tłuszczowych, które powinno się dostarczać swojemu organizmowi wraz z pożywieniem. Są to kwasy tłuszczowe omega-3 oraz omega-6. Kwasy alfa-linolenowe określa się mianem „matki” wszystkich kwasów tłuszczowych omega-3, z kolei kwasy linolowe – wszystkich kwasów tłuszczowych omega-6. Nazywane są one „kwasami rodowymi”. Kwasy linolowe są dwukrotnie nienasycone; kwasy alfa-linolowe – trzykrotnie. Warto wiedzieć, że odgrywają one niezwykle istotną rolę w pracy całego organizmu: w procesie budowy tkanek, w gospodarce hormonalnej, wzmacniając układ odpornościowy, usprawniając pracę mózgu aż do późnych lat życia, w narządach rozrodczych, sercu oraz układzie krążenia, układzie nerwowym i oddechowym. Kwasy tłuszczowe omega-3 utrzymują elastyczność ścianek komórkowych i skóry, a także poprawiają ich zdolności oddechowe. Zatrzymują rozwój stanów zapalnych oraz wzrost komórek rakowych.

Współczesny sposób odżywiania się charakteryzuje całkowite zaburzenie równowagi kwasów tłuszczowych omega-3 i omega-6. W epoce kamienia ich relacja wynosiła 1 do 1. Obecnie lekarze zalecają, aby wartość ta stanowiła 3 do 1. Niestety w Niemczech jest to 16 do 1, a w USA nawet 21 do 1. Ten stan rzeczy można łatwo wytłumaczyć: zwierzęta tuczy się zbożem bogatym w kwasy tłuszczowe omega-6 zamiast trawą i sianem, które zawierają kwasy tłuszczowe omega-3. Coraz częściej dotyczy to także ryb, które karmi się soją najgorszego gatunku. Wprawdzie kwasy tłuszczowe omega-6 zaliczane są do podstawowych, jednak dostarczane w nadmiarze sprzyjają powstawaniu stanów zapalnych, demencji, zapalenia stawów, chorób serca, zapalenia jelita oraz wzrostu komórek rakowych. Z kolei kwasy tłuszczowe omega-3 przyczyniają się do zaniku miażdżycy żył bądź ich zwapnienia, zapobiegają rozwojowi chorób serca, powstawaniu stanów zapalnych, depresji, zaburzeń zachowania, takich jak hiperaktywność, niekontrolowana impulsywność czy też nieumiejętność koncentracji. W oleju z orzechów cedrowych zawartość obydwu kwasów tłuszczowych jest dużo lepsza – składa się on w 45% z tłuszczowego kwasu linolowego omega-6 oraz w 16,6% z tłuszczowego kwasu linolowego omega-3, a ich stosunek wynosi 3 do 1. Taka wartość uważana jest za idealną. Kurację można zacząć od zastosowania nasion chia, które są najbogatszym źródłem kwasów tłuszczowych omega-3. Dzięki temu przywrócimy równowagę naszej gospodarce kwasowej. Następnie możemy włączyć do diety orzechy cedrowe, olej z orzechów cedrowych lub olej konopny, które zawierają najlepszy rodzaj kwasów tłuszczowych.

Kwasy olejowe to proste nasycone kwasy tłuszczowe, które są pomocne w wyeliminowaniu niebezpiecznych trójglicerydów z naszego organizmu. Mają one również dobroczynne działanie na serce i z tego powodu dieta śródziemnomorska, w której dominuje oliwa z oliwek, jest w szczególności polecana przez kardiologów. Kwasy olejowe obniżają zbyt wysoki poziom cholesterolu, chronią żyły przed uszkodzeniami i tym samym przeciwdziałają powstawaniu zawałów serca i udarów. Ten rodzaj kwasów tłuszczowych ma działanie obniżające poziom LDL (jest to tak zwany zły cholesterol, który przyczynia się do powstawania miażdżycy żył) oraz podwyższające poziom tak zwanego dobrego cholesterolu HDL. Należy zaznaczyć, że nie istnieje lek o podobnym działaniu. Zawartość kwasów tłuszczowych omega-9, a także antyoksydantów, takich jak witamina E, sprawia, że olej z orzechów cedrowych jest zdatny do spożycia bardzo długo, nawet jeśli nie przechowujemy go w lodówce. Z odwrotną sytuacją mamy do czynienia w przypadku oleju lnianego. Kwasy olejowe mają właściwości przeciwgrzybiczne, na przykład przeciwdziałają powstawaniu grzybów pleśniowych. Poza tym zmniejszają ryzyko zachorowania na raka piersi, zapewniają wyrównanie poziomu cukru we krwi, obniżając jego poziom.

Kwasy linolenowe gamma to trzykrotnie nienasycone kwasy tłuszczowe omega-6, które stanowią wstęp do produkcji prostaglandyny E – hormonu tkankowego, który zwalcza stany zapalne. Między innymi dzięki zawartości kwasów gamma-linolenowych (GLA) orzechom cedrowym przypisuje się działanie zdrowotne i lecznicze. Organizm wytarza z GLA kwasy dihomogammalinolenowe (DGLA). Wzmacniają one układ odpornościowy, leczą uszkodzenia wątroby oraz trądzik, pomagają chorym na stwardnienie rozsiane (MS), atopowe zapalenie skóry, syndrom nadpobudliwości (ADS), a także łagodzą objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego (PMS). Ponadto zmniejszają ryzyko powstawania alergii, łagodzą objawy reumatoidalnego zapalenia stawów, opóźniają starzenie się skóry oraz są stosowane w terapii raka jelita i prostaty, a także chorób neurologicznych, takich jak schizofrenia. Kwasy GLA obniżają zbyt wysokie ciśnienie krwi i łagodzą objawy menopauzy. Ich działanie polega między innymi na blokowaniu enzymu odpowiedzialnego za tworzenie metastazy (przerzutu nowotworowego) i z tego powodu są stosowane w terapii raka. Badania dowiodły, że GLA wywołują śmierć ludzkich komórek białaczkowych, stymulują pracę mitochondriów nazywanych siłowniami komórkowymi do spalania większej ilości tłuszczów, przez co pomagają w zrzuceniu zbędnych kilogramów. Oprócz tego obniżają zbyt wysoki poziom cholesterolu we krwi oraz jej zbyt wysokie ciśnienie i dlatego zapobiegają powstawaniu chorób serca i układu krążenia.

Zawarte w orzechach cedrowych kwasy pinolowe i piolenowe są jedyne w swoim rodzaju, a także bardzo wartościowe dla zdrowia. Badacze wciąż publikują nowe fakty na temat ich dobroczynnego działania. Pewne jest, że wpływają one niezwykle pozytywnie na poziom cholesterolu, jednocześnie zapobiegając chorobom serca i układu krążenia[29].

Wielokrotnie nienasycone kwasy tłuszczowe zawarte w orzechach cedrowych przyspieszają procesy oddechowe w komórkach i sprawiają, że membrany komórkowe stają się bardziej elastyczne i przepuszczalne dla substancji odżywczych. Poprawiają zdolność organizmu do odporności na promieniowanie radioaktywne oraz UV, wspomagają proces leczenia, odnowy tkanek, chronią przed powstawaniem stanów zapalnych. Nienasycone kwasy tłuszczowe charakteryzują się niezwykłymi właściwościami odmładzającymi i regenerującymi skórę, gdyż wnikają także w jej głębokie warstwy, sprawiając, że staje się ona od wewnątrz bardziej miękka i wygładzona[30].

Zawarty w orzechach cedrowych olej behenowy był już w starożytnym Egipcie popularnym środkiem stosowanym do pielęgnacji skóry. Dzięki niemu można nawet usunąć plamy starcze. Olej behenowy to bardzo stabilny kwas tłuszczowy, który bez konieczności przechowywania w lodówce zachowuje przydatność do spożycia. Od wieków jest on stosowany w leczeniu ran i pielęgnacji skóry.

Dawniej sądzono, że od tłuszczu można wyłącznie przytyć. Zasada ta nie dotyczy jednak prostych i wielokrotnie nienasyconych kwasów tłuszczowych zawartych w orzechach. Syberyjskie orzechy cedrowe charakteryzują się wyjątkowo korzystnym składem tłuszczowym. Wiele badań dowiodło, że orzechy, głównie ze względu na zawartość kwasów tłuszczowych omega-3 oraz błonnika, utrzymują sytość na długo po spożytym posiłku. Znajdujący się w nich tłuszcz nie odkłada się w postaci fałdek, lecz służy organizmowi do budowy ścianek komórkowych, zwłaszcza ich komórek nerwowych oraz mózgowych. Poza tym kwasy tłuszczowe omega-3 optymalizują metabolizm komórkowy, a także ich oddychanie. Zdrowe tłuszcze zawarte w orzechach cedrowych przyczyniają się do utrzymania prawidłowej, szczupłej figury[31].

Antyoksydanty

Orzechy cedrowe oraz olej z orzechów cedrowych zawierają wiele antyoksydantów. Substancje te można określić mianem wrogów wolnych rodników, które są agresywnymi wiązaniami tlenu. To właśnie one odpowiedzialne są za przedwczesne starzenie się skóry oraz powstawanie chorób przewlekłych. Badania przeprowadzone w roku 2008[32] wykazały, że syberyjskie orzechy cedrowe zawierają wiele polifenoli, takich jak katechina, epikatechina oraz antocyjanidyny. Znajdujący się w kulturach bakterii ekstrakt z orzechów cedrowych ma działanie antymutagenne, co oznacza, że przyczynia się on do śmierci komórek rakowych. Polifenole zaliczane są do wtórnych substancji roślinnych, które usuwają złogi tłuszczu w naczyniach krwionośnych. Katechiny mają działanie poprawiające strukturę skóry oraz jej funkcje, a także chronią przed uszkodzeniami spowodowanymi promieniowaniem UV. W dużo większym stopniu niż witamina E oraz betakaroten podwyższają one zdolności antyoksydacyjne plazmy krwi. Ponadto katechiny wywołują apoptozę – śmierć komórek rakowych, a także chronią kwas dinitrosalicylowy (DNS) przed uszkodzeniami spowodowanymi promieniowaniem.

Zawarta w nasionach sosny syberyjskiej epikatechina ma działanie wzmacniające endotel – najbardziej wewnętrzną ścianę naczyń limfatycznych i krwionośnych. Dzięki temu obniżone zostaje ciśnienie krwi. Warto wiedzieć, że polifenole zapobiegają powstawaniu zawału serca, uniemożliwiają sklejanie się płytek krwi oraz oksydację tłuszczów. Antocyjany oraz flawonoidy zapobiegają powstawaniu miażdżycy żył, a polifenole zmniejszają ryzyko zachorowania na Alzheimera nawet o 76%[33]. Mają one także działanie hamujące rozwój próchnicy zębów. Poza tym polifenole wzmacniają układ odpornościowy, zmniejszają skłonność do powstawania stanów zapalnych, wykazują działanie antymikrobowe i antywirusowe. Wtórne substancje roślinne mają niezwykłe właściwości prozdrowotne.

Fitosteryny, takie jak kampesterol (2,98[34]%), fitosterol (9,95%), fukosterol (0,92%) oraz skwalen (0,47%), posiadają właściwości antyoksydacyjne.

Do silnych antyoksydantów zalicza się także zawarte w orzechach cedrowych witaminy A, B, C, D, E oraz luteinę. Chronią one komórki przed uszkodzeniami spowodowanymi przez wolne rodniki, a do tego poprawiają zdolność widzenia. Z kolei skwalen, który jest steroidem, zmniejsza ryzyko powstawania wielu rodzajów raka (płuc, jelita grubego czy też skóry) i obniża poziom cholesterolu we krwi. Jego działanie ochronne tłumaczy się właściwościami antyoksydacyjnymi. Także fitosterole zawarte w orzechach cedrowych (beta-sitosterol, kampesterol oraz stygmasterol) hamują organiczne wchłanianie cholesterolu, sprawiają, że wartość tak zwanego dobrego cholesterolu HDL wzrasta, a złego LDL maleje. Warto dodać, że posiadają one również właściwości antyoksydacyjne.

ORZECHY SOSNY SYBERYJSKIEJ – SUPER FOOD

Orzechy cedrowe zawierają:

• trzykrotnie więcej witaminy E niż olej kokosowy, a także pięciokrotnie więcej niż oliwa z oliwek

• dwunastokrotnie więcej magnezu niż brokuły, sześciokrotnie więcej niż banany oraz czterokrotnie więcej niż szpinak oraz ziarno prosa

• pięciokrotnie więcej żelaza niż szpinak oraz dwuipółkrotnie więcej niż wątroba wołowa

• dziesięciokrotnie więcej fosforu niż mleko

• pięciokrotnie więcej witaminy K niż jajko kurze

• dwa razy więcej manganu niż płatki owsiane i trzy razy więcej niż pełnoziarnista pszenica

• więcej wapnia niż ziemniaki

• trzykrotnie więcej cynku niż płatki owsiane

• czteroipółkrotnie więcej kwasów gamma-linolenowych (GLA) niż nasiona konopi

WYNIKI BADAŃ NAUKOWYCH NAD ORZECHAMI CEDROWYMI

Każda część sosny syberyjskiej – kora, igły, drewno, orzechy – ma od wieków zastosowanie w rosyjskiej medycynie ludowej. Wyniki współczesnych badań potwierdzają to, co szamani z tajgi wiedzą od wielu lat: olej z orzechów cedrowych ma działanie antybakteryjne, pomaga w gojeniu się ran, łagodzi dolegliwości reumatyczne. Nie bez powodu cedry w Syberii uważane są za symbol młodości i długowieczności.

Wiosną 2005 roku na Akademii Medycznej w Sankt Petersburgu[35] przeprowadzono badanie odnośnie wpływu na stan zdrowia osób z przewlekłym nieżytem żołądka oraz zapaleniem wątroby (niealkoholową hepatozą) przy zastosowaniu oleju z orzechów cedrowych. Został on opisany jako „środek o różnorodnej klinicznej efektywności”, który wyróżnia się „pozytywnym działaniem na mechanizmy regulacji układu wątroba-woreczek żółciowy”. Dzięki jego zastosowaniu zaobserwowano zrównoważenie działania tych narządów. W artykule wspomina się również o „unormowaniu struktury wątroby”. Okazało się, że w metabolizmie tłuszczów zachodzi wyraźna poprawa po zażyciu dwa razy dziennie trzech gramów oleju z orzechów cedrowych, gdyż dzięki temu obniżony zostaje poziom ogólnego cholesterolu. Dzieje się to zaledwie w przeciągu trzech tygodni. Poziom ogólnego cholesterolu obniża się przy jednoczesnym wzroście poziomu tak zwanego dobrego cholesterolu HDL, co przyczynia się do poprawy stanu naczyń krwionośnych. W czasie badań stwierdzono, że poziom cholesterolu HDL wzrósł o 19%, a LDL (zwanego złym cholesterolem) obniżył się o 17%. Środki obniżające poziom cholesterolu zmniejszają wprawdzie koncentrację LDL, jednak dotyczy to również HDL. Ogólna zawartość cholesterolu w serum krwi u pacjentów stosujących olej z orzechów cedrowych spadła ze 147 mg na dl krwi do 120 mg. Warto zdawać sobie sprawę, że złogi na ścianach naczyń krwionośnych – główny czynnik ryzyka występowania zawału serca oraz udaru – składają się głównie z cholesterolu. Widać zatem, że olej z orzechów cedrowych oraz same orzechy cedrowe stanowią znakomity środek zapobiegawczy chorobom serca i układu krążenia.

Olej z orzechów cedrowych wykazał w badaniu bardzo pozytywny wpływ na poziom glukozy – zmniejszył się on w znacznym stopniu. Tym samym widać, że nasiona sosny syberyjskiej oraz pozyskany z nich olej stanowią doskonałą profilaktykę cukrzycy. W samych Niemczech na cukrzycę nabytą (typu II) choruje ponad osiem milionów ludzi, a najprawdopodobniej kolejny milion lub dwa nie ma jej oficjalnie zdiagnozowanej.

Bardzo przekonujące wyniki uzyskano podczas badania przeprowadzonego w czasie leczenia zapalenia śluzówki żołądka (gastritis), które może prowadzić do powstania wrzodów. Jako ciekawostkę warto wiedzieć, że Napoleon Bonaparte zmarł właśnie z powodu pękniętego wrzodu żołądka. Dolegliwości związane z zapaleniem śluzówki tego narządu w czasie badania zanikały całkowicie, albo przynajmniej w połowie. Z kolei dolegliwości pacjentów chorych na zapalenie wątroby – hepatozę (głównie nudności) – zmniejszały się o jedną trzecią; podrażnienia jelita, takie jak uczucie przejedzenia czy bóle brzucha, w znacznym stopniu ustępowały lub całkowicie znikały. Stolec u wszystkich pacjentów, którzy dotychczas mieli z nim problemy, normalizował się. Z tego powodu kierownik badań zalecił olej z orzechów cedrowych „jako przyszłościowy środek kompleksowej terapii chorób charakteryzujących się postępującymi zaburzeniami metabolizmu tłuszczów”.

Na Syberyjskim Państwowym Uniwersytecie Medycznym w Tomsku tamtejszy badawczy Instytut Onkologiczny potwierdził lecznicze właściwości orzechów cedrowych u pacjentów chorych na raka oraz osób, które były poddane promieniowaniu radioaktywnemu po katastrofie w Czarnobylu. Ponadto, według badaczy, olej z orzechów cedrowych zapobiega powstawaniu miażdżycy żył, pylicy krzemowej płuc, marskości wątroby, zapalenia trzustki; obniża także zbyt wysokie ciśnienie krwi. Stosowany terapeutycznie sprawdza się w przypadku stanów zapalnych żołądka oraz jelita. Naukowcy dowiedli, że osoby regularnie spożywające olej cedrowy znacznie rzadziej zapadają na grypę.

NASIONA SOSNY SYBERYJSKIEJ – LEK CHRONIĄCY SERCE

Wiele badań potwierdza fakt, że już dwie łyżeczki orzechów cedrowych dziennie zmniejszają ryzyko śmierci spowodowanej zawałem serca nawet o 47%, a prawdopodobieństwo zachorowania na choroby serca i układu krążenia obniżają o 30%. Te spektakularne wyniki są rezultatem długoterminowych badań przeprowadzonych na setkach uczestników – „The Physicians’ Health Study” oraz „The Nurses Health Study”. Za ochronę serca odpowiadają kwasy alfa-linolenowe, kwasy tłuszczowe omega-3, magnez, wapń oraz witamina E zawarte w orzechach – w skoncentrowanej dawce znajdują się one właśnie w orzechach syberyjskich. Kolejne badania[36] potwierdziły zażywanie zaledwie dwóch łyżeczek oleju cedrowego dziennie przez okres trzech miesięcy w celu obniżenia zbyt wysokiego poziomu tłuszczów we krwi nawet o 31,9% oraz poziomu tak zwanego złego cholesterolu LDL średnio o 20,9% i wzrostu dobrego cholesterolu HDL średnio o 29%. U pacjentów ze zbyt wysokim ciśnieniem krwi odnotowano załagodzenie systolicznego (skurczowego) ciśnienia krwi o 19,5 mmHg, a diastolicznego (rozkurczowego) średnio o 12,2 mmHg. Obniżyła się także o 9,8% wartość indeksu Body-Mass-Index. Takie wyniki z pewnością można uznać za spektakularne. W Niemczech ponad połowa osób dorosłych ma zbyt wysokie ciśnienie krwi, co może prowadzić do zawałów serca oraz udarów. W przypadku tych dolegliwości leki usuwają jedynie objawy chorobowe, a do tego mają wiele skutków ubocznych. Z tego powodu radziłabym wszystkim pacjentom zastosowanie oleju z orzechów cedrowych w ilości dwóch łyżeczek dziennie. Wszyscy wiemy, że to co zdrowe, zazwyczaj nie jest zbyt smaczne, jednak w przypadku oleju wytworzonego z cedru syberyjskiego mamy do czynienia z czymś zupełnie odwrotnym – każdy z uczestników badania chwalił jego smak.

SOSNA SYBERYJSKA – DZIAŁANIE LECZNICZE OD A DO Z

Cedr syberyjski jest przodkiem alpejskiej sosny limby. W Górach Ałtaj na południu Syberii uodporniła się ona na chłód i wichury. Sosna limba rośnie przede wszystkim w Tyrolu, tworząc najwyżej położoną granicę lasu. Wymienione drzewa należą do bardzo silnych roślin – ani uderzenie pioruna, ani silne opady śniegu czy też wichura oraz ekstremalnie niskie temperatury nie mogą im zaszkodzić. Ich bogate w żywicę drewno posiada niezwykłe właściwości samoleczenia, a swoją odporność na działanie warunków zewnętrznych drzewa te przekazują człowiekowi. Profesor Maximilian Moser z Uniwersytetu Medycznego w Graz twierdzi, że: „Najstarszym żywym organizmem południowego Tyrolu jest tysiącstuletnia sosna limba z Sarntal”. Jego badania naukowe na temat uzdrawiających mocy sosny limby są przełomowe i sprawiły, że drzewo to stało się bardzo popularne w całej Europie. W Austrii, Niemczech, Tyrolu Południowym oraz w Szwajcarii powstały liczne stolarnie, w których pracuje się na drzewie cedrowym, specjalne regiony sosny limby oraz hotele. Tym samym widać, jak ogromny był wkład profesora Mosera w ratowanie rzemiosła, jakim jest stolarstwo w Europie Środkowej. Niezwykle zaskakujące są także wyniki badań odnośnie orzechów pochodzących z cedrów syberyjskich. Ich nasiona oraz pozyskany z nich olej stanowią adaptogen – lek ziołowy, który podnosi odporność i optymalizuje wszystkie funkcje fizyczne i psychiczne organizmu.

Drodzy Czytelnicy, nie musicie mi wierzyć, jednak chciałabym Was zachęcić do samodzielnego spróbowania produktów cedru syberyjskiego. Tylko w ten sposób będziecie mogli doświadczyć ich niezwykłych właściwości i przekonać się o skuteczności ich działania.

ALERGIE

Substancje zawarte w oleju z orzechów cedrowych stabilizują aktywność limfocytów T u pacjentów z alergiami[37]. Chorobowa reakcja układu odpornościowego spowodowana wtargnięciem przeciwciał może być zatrzymana dzięki działaniu nasion sosny syberyjskiej. Jednocześnie organizm może zmniejszyć ilość substancji prowadzących do reakcji alergiczno-zapalnej. W Rosji tradycyjnie stosuje się olej z orzechów cedrowych jako terapię kataru siennego.

ASTMA

Wódka z sosny limby oraz sosny syberyjskiej ma działanie lecznicze oraz łagodzące objawy astmy. Można stosować ją jako dodatek do herbaty. Według profesora Mosera wydzielane wtedy olejki eteryczne rzeczywiście poszerzają drogi oddechowe.

CHOROBY PĘCHERZYKA ŻÓŁCIOWEGO

Badania[38] wykazały, że dzięki zażywaniu oleju z orzechów cedrowych funkcje woreczka żółciowego mogą ulec znacznej poprawie. Poprzez polepszenie perystaltyki przepływ wydzielin zostaje unormowany, a drogi żółciowe „odprężają się”. Łagodniejszy przepływ wydzielin żółciowych zmniejsza pojemność woreczka żółciowego, co zostało potwierdzone przez badania ultrasonograficzne.

CUKRZYCA

Olej z orzechów cedrowych obniża nie tylko poziom tłuszczu we krwi, lecz także poziom cukru[39]. Nawet jego trzy gramy zażywane dwa razy dziennie przyczyniają się w okresie trzech tygodni do znacznej poprawy wartości cukru u badanych osób. W tym miejscu należy podkreślić, że podwyższony poziom glukozy prowadzi do rozwoju cukrzycy typu II.

Cukrzyca powstaje poprzez zniszczenie komórek beta na tak zwanych wysepkach Langeransa w trzustce. Komórki te wytwarzają insulinę, która reguluje poziom cukru we krwi oraz chroni przed jego nadmierną ilością. Profesor Moser dowiódł, że alfa-pinen, który znajduje się w olejkach eterycznych oraz żywicy alpejskiej sosny limby i cedru syberyjskiego, przyczynia się do „spektakularnej regeneracji komórek beta znajdujących się na wysepkach Langerhansa”. Ilość hemoglobiny z cukrem, będącej wskaźnikiem długotrwale podwyższonego cukru we krwi, zmniejszała się dzięki podaniu lekarstw z zawartością alfa-pinenu. Wniosek profesora Mosera był następujący: „Olejki eteryczne sprawdzają się także w leczeniu oraz zapobieganiu cukrzycy”.

DZIAŁANIE ANTYBAKTERYJNE

Według profesora Maximiliana Mosera, badania potwierdzają antybakteryjne działanie wódki z sosny limby oraz cedru syberyjskiego, co można wytłumaczyć zawartymi w nich olejami eterycznymi.

Ciekawostką jest, że także samo drewno cedrowe posiada właściwości antybakteryjne. Dzięki olejkom eterycznym zawartym w sośnie limbie oraz sośnie syberyjskiej rozwój szkodliwych bakterii zostaje zahamowany. Sprawia to, że dużo łatwiej pozbyć się ich z układu immunologicznego. Poza tym – w przeciwieństwie do powszechnie stosowanych klasycznych antybiotyków wytworzonych na bazie grzybów pleśniowych – uniemożliwiony zostaje proces uodparniania się bakterii. Profesor Moser dodaje, że „dzięki działaniu olejków eterycznych utrudnione jest tworzenie się różnych rodzajów mutacji”[40]. Tym samym olejki eteryczne określa się mianem „antybiotyków przyszłości”.

EGZEMA I PROBLEMY SKÓRNE

Olej wytworzony z cedru syberyjskiego działa pomocniczo na poparzenia, egzemy, łuszczycę. Przyczynia się do tego zawarta w nim duża ilość kwasów gamma-linolenowych.

JELITO

Badania przeprowadzone na Akademii Medycznej w Sankt Petersburgu wykazały, że pacjenci z syndromem drażliwego jelita odczuwali po zastosowaniu oleju z orzechów cedrowych słabszy ból brzucha niż druga grupa badanych; normalizowały się także wzdęcia. Konsystencja kału oraz częstotliwość wypróżnień stopniowo regulowały się.

KASZEL

Olejki eteryczne zawarte w wódce z sosny limby oraz wódce z szyszek sosny syberyjskiej mają działanie wywołujące flegmę. Można je stosować także w specjalnych urządzeniach do olejków, na przykład w kominku zapachowym lub dodawać do kąpieli. Innym sposobem jest inhalacja – około dwudziestu minut pod ręcznikiem.

KOSMETYKI

Olej z orzechów cedrowych jest stosowany w kosmetykach (głównie preparatach do oczyszczania skóry[41]) oraz olejkach do masażu. Istnieją całe serie produktów oparte na bazie cedrowej. Możemy również samodzielnie wykonać tego typu preparaty[42]. Olej z orzechów cedrowych doskonale sprawdza się w przypadku takich problemów, jak wypadające włosy, łamliwe paznokcie, suche i porowate włosy. Działa wtedy zarówno na powierzchni, jak i od środka.

NADWAGA

Badania naukowe potwierdzają, że syberyjskie orzechy cedrowe oraz pozyskany z nich olej pomagają w usuwaniu nadwagi. Okazuje się, że nasiona piniowe są niezwykle skuteczne w przypadku otyłości. Zawierają one praktycznie taką samą koncentrację składników, jak syberyjskie orzechy cedrowe, jednak jest w nich mniej witaminy E, magnezu i manganu.

OSTEOPOROZA

W Rosji, w celu podniesienia poziomu estrogenu, w sposób naturalny po menopauzie tradycyjnie stosuje się olej z żywicy cedrowej. Dzięki temu działa się także profilaktycznie na dolegliwości związane z przekwitaniem oraz osteoporozą. Profesor Maximilian Moser dowiódł, że pineny znajdujące się w drewnie sosny limby, odpowiedzialne za jego charakterystyczny zapach, mają właściwości hamujące rozpad komórek kostnych. Z tego powodu „olejki eteryczne zawierające beta-pineny stosuje się także w leczeniu osteoporozy”[43].

PAMIĘĆ

Profesor Maximilian Moser dowiódł, że alfa-pineny, które znajdują się w drewnie sosny limby oraz cedru syberyjskiego poprawiają absorpcję tlenu hemoglobiny – czerwonego barwnika krwi. Tym samym w tkankach można zaobserwować podwyższoną koncentrację tlenu. Jest to niezwykle istotne, gdyż wraz z wiekiem słabnie ukrwienie mózgu.

PŁODNOŚĆ

Witamina E uchodzi na witaminę płodności zarówno w przypadku kobiet, jak i mężczyzn. Syberyjskie orzechy cedrowe są jej doskonałym źródłem. Zawarty w nich rzadki gamma-tokoferol wykazuje jeszcze większą skuteczność niż alfa-tokoferol. Rosyjscy badacze dowiedli, że gronostaje (ssaki z rodziny łasicowatych), które żyją na Syberii, stają się bezpłodne, jeśli w ich diecie brakuje orzechów cedrowych lub zwierząt, które je spożywają[44].

POTENCJA

Już w czasach Katarzyny Wielkiej olej z orzechów cedrowych oraz orzechy sosny syberyjskiej były chętnie stosowanym środkiem na potencję. Peter Simon Pallas, członek Rosyjskiej Akademii Nauk, sporządził przed ponad dwustu laty raport o uzdrawiających właściwościach orzechów cedrowych. Według niego, przeciwdziałają one przewlekłemu zmęczeniu, wzmacniają wydolność organizmu, odmładzają, a także poprawiają potencję. Niestety nie znalazłam najnowszych wyników badań w tej dziedzinie. Tak czy inaczej należy wiedzieć, że orzechy cedrowe uchodzą w tajdze za najlepszy środek wzmacniający potencję. Pobudzają produkcję serotoniny – hormonu szczęścia oraz przyczyniają się do wzmożonego wydzielania testosteronu.

PROBLEMY ZE SNEM

Profesor Maximilian Moser jako pierwszy udowodnił, że spanie w łóżku wykonanym z sosny limby pomaga w przypadku problemów ze snem. Dzieje się tak dlatego, że jej drewno pobudza pracę nerwu błędnego odpowiedzialnego za odprężenie oraz spokojny wypoczynek nocny. „Przy pomocy metod pomiarowych projektu o nazwie AUSTRO-MIR mogliśmy stwierdzić, że praca tonicznego nerwu błędnego zwanego »nerwem wypoczynku« była w łóżku sosnowym wzmożona”. Olejki eteryczne zawarte w drewnie sosny limby mają dodatkowe działanie relaksujące. Zakłada się, że należy wytłumaczyć to uspokojeniem nadaktywnych genów w naszym organizmie. Jeśli jednak nie chcemy lub po prostu nie mamy możliwości wyposażenia pomieszczenia w drewno sosny limby czy też zakupu łóżka wykonanego z jej drewna, możemy nabyć specjalną poduszkę z drewnianymi wiórkami alpejskiej sosny limby lub cedru syberyjskiego.

PRZEWIDYWANA DŁUGOŚĆ ŻYCIA

Spanie w łóżku wykonanym z drzewa cedrowego spowalnia rytm serca i przez to wydłuża życie. W sytuacji, kiedy nerw współczulny (sympatyczny) jest zbyt aktywny, w organizmie zaczynają tworzyć się schorzenia uwarunkowane stresem. Dzięki działaniu drewna sosnowego oraz olejków eterycznych sosny limby i cedru syberyjskiego zostaje pobudzony do pracy przeciwnik nerwu współczulnego – nerw błędny. Taka sytuacja pogłębia stan wypoczynku i regeneracji organizmu oraz układu nerwowego, a także wspiera ich siły samoleczenia.

RAK

W Rosji cedr syberyjski ma także profilaktyczne zastosowanie w przypadku raka, bowiem zawarte w nim substancje wzmacniają układ odpornościowy. Główny składnik witaminy E to gamma-tokoferol, który obniża ryzyko wystąpienia raka prostaty oraz piersi. Badania naukowe potwierdzają, że jeśli poziom tej rzadkiej formy witaminy E jest wystarczająco wysoki, ryzyko wystąpienia raka prostaty maleje nawet o 80%, a raka piersi – o 60%. Olej z orzechów cedrowych poprawia strukturę tkanek (jak w przypadku zapalenia śluzówki żołądka). Jest to o tyle istotne, że powstała dysplazja może być początkiem raka żołądka oraz przewodu pokarmowego.

REUMATYZM

Rozcieńczone olejki eteryczne zawarte w wódce z cedru syberyjskiego lub alpejskiej sosny limby można z powodzeniem stosować w przypadku reumatyzmu czy też dolegliwości stawów. Jest to sposób zaczerpnięty z tradycyjnej, ludowej medycyny rosyjskiej.

SERCE

Znaczna część osób badanych śpiących w łóżkach wykonanych z drewna sosny limby wykazywała ustabilizowany, wolniejszy rytm pracy serca. Średnio ich serce wykonywało w nocy o 3500 uderzeń mniej, co odpowiada pełnej godzinie jego pracy. Warto wiedzieć, że częstotliwość pracy serca to ważny wskaźnik mówiący o długości życia. Profesor Moser opisał wyniki badań, w których brały udział osoby w średnim wieku wykazujące najniższą częstotliwość pracy serca. Okazało się, że w okresie badania – w latach 1975-1995 – w porównaniu z grupą o wysokiej częstotliwości serca, współczynnik ryzyka śmierci był u nich o połowę niższy. Także biologia dostarcza nam takiej wiedzy: zwierzęta żyją tym dłużej, im niższa jest częstotliwość pracy ich serca. „Ludzkie serce posiada określoną liczbę uderzeń. Im szybciej zostaną one wykorzystane, tym większe jest prawdopodobieństwo śmierci”. Warto zapamiętać te słowa. Dzięki olejkom eterycznym zawartym w drewnie sosny limby aktywowana zostaje praca nerwu błędnego (łac. nervus vagus), który zmniejsza frekwencję pracy serca oraz chroni je przed nadmiernym obciążeniem. U osób o wysokiej tonicznej aktywności nerwów błędnych rzadziej występują zawały serca; jeśli się zdarzają, to prawdopodobieństwo przeżycia jest wyższe.

Orzechy cedrowe chronią serce także od wewnątrz. Profesor Władimir Borisowitsch Grinewitsch oraz dr Jewgienij Iwanowitsch twierdzą, że dzięki spożywaniu oleju z orzechów cedrowych u badanych poziom tak zwanego dobrego cholesterolu HDL wzrósł średnio o 19%, a złego LDL – zmalał o 17%. U pacjentów leczonych olejem z orzechów cedrowych zawartość cholesterolu w serum krwi obniżyła się z wartości 147 mg na dl krwi do 120 mg. Badani zażywali dwa razy dziennie trzy gramy oleju z orzechów cedrowych przez okres trzech tygodni. Kwasy pinolenowe zawarte w oleju z nasion sosny posiadają silne właściwości obniżające poziom cholesterolu; w tej kwestii są nawet skuteczniejsze niż olej z wiesiołka czy olej lniany[45]. Warto podkreślić, że kwas pinolenowy redukuje ryzyko powstania trombozy (zakrzepicy żył głębokich), a po okresie pięciu tygodni zażywania oleju obniżało się także podwyższone ciśnienie krwi. Wieloletnie amerykańskie badania „The Nurses’ Health Study” dowiodły, że kobiety, które spożywały garść orzechów dziennie wykazywały o 40% niższe ryzyko występowania zawału serca w porównaniu z tymi, które rzadko jadły ten produkt spożywczy.

SMOG ELEKTRYCZNY

Smog elektryczny może w znacznym stopniu uszkodzić układ odpornościowy, a także prowadzić do zaburzeń snu. Współcześnie odnotowuje się coraz większą liczę osób wrażliwych na działanie elektrosmogu – szacuje się, że jest to od 7 do 11% społeczeństwa. Badania wykonane przez Uniwersytet Techniczny w Monachium pokazały, że drewno modrzewiowe posiada właściwości izolacji promieniowania mikrofalowego stosowanego w telefonach komórkowych. Działa ono nawet silniej niż beton stalowy. Profesor Moser potwierdził także podobne działanie drewna sosny limby. W pokoju wykonanym z drewna tego drzewa telefon komórkowy nie miał zasięgu. Fakt ten może być przydatny dla osób, które mieszkają w pobliżu masztów telefonii komórkowej. „Badania nie potwierdzają jednak, czym wytłumaczyć taki stan rzeczy – absorpcją żywicy i jej właściwościami przekształcania promieniowania mikrofalowego w ciepło, czy też drobną, celularną strukturą drewna sosnowego, która odbija promieniowanie na zasadzie lusterka parabolicznego[46]”.

SYNDROM WYPALENIA ZAWODOWEGO (BURN-OUT)

Patrz: Wyczerpanie, s. 87

UKŁAD ODPORNOŚCIOWY

Spanie w łóżku wykonanym z drewna cedrowego wzmacnia układ odpornościowy, ponieważ czas, w którym aktywny jest nerw błędny zostaje wydłużony. Tylko w takich warunkach układ immunologiczny może optymalnie pracować. Obijając pomieszczenie drewnem sosny limby lub śpiąc w wykonanym z niego łóżku, sprawimy, że podwyższona zostanie produkcja melatoniny w naszym organizmie. Dzieje się tak dlatego, że ten rodzaj drewna zawiera żółtawo-czerwonawy barwnik. Melatonina jest nie tylko hormonem snu, lecz także najsilniejszym antyoksydantem neutralizującym wolne rodniki – agresywne molekuły tlenu. Powierzchnia drewna sosnowego pochłania niebieskie odcienie światła w pomieszczeniu, chroniąc tym samym organiczną melatoninę.

Szamani syberyjscy od wieków wiedzą, że orzechy cedrowe stymulują siły obronne organizmu. Wiele zawartych w nich składników, takich jak kwasy tłuszczowe omega-3 oraz witamina E, wzmacnia od wewnątrz układ odpornościowy człowieka. Z kolei witaminy z grupy B oraz cenne antyoksydanty dodatkowo napędzają jego działanie. Wysoka zawartość kwasów linolenowych oraz pinolenowych pomaga w naprawianiu szkód powstałych w układzie immunologicznym. Z tego powodu w Rosji stosuje się olej z orzechów cedrowych w leczeniu przeziębienia oraz grypy, zarówno terapeutycznie, jak i profilaktycznie.

WAGA CIAŁA

Liczne badania potwierdzają, że spożywając orzechy cedrowe oraz wytworzony z nich olej, możemy zoptymalizować metabolizm tłuszczów. Kiedy praca woreczka żółciowego oraz wątroby zostaje uregulowana, waga ciała wraca do normy. Kwasy tłuszczowe omega-3 zawarte w orzechach cedrowych przyspieszają metabolizm. Tym samym widać, że zdrowe tłuszcze zawarte w orzechach cedrowych nie powodują tycia, a wręcz przeciwnie – przyczyniają się do chudnięcia. Wyniki badań dowodzą, że nasiona piniowe lub zaledwie dwa gramy wytworzonego z nich oleju aktywują pracę hormonów odpowiedzialnych za zmniejszenie apetytu do czterech godzin o około 36%. Naukowcy twierdzą również, że osoby spożywające orzechy mają niższy indeks BMI niż te, które jedzą je rzadziej. Substancje odpowiedzialne za hamowanie apetytu, znajdujące się w orzechach cedrowych oraz piniowych, to hormon roślinny cholecystokinina oraz kwas pinolenowy. Widać zatem, że działanie orzechów cedrowych jest niezwykłe – podnoszą poziom energii, hamując uczucie głodu.

WĄTROBA

Olej z orzechów cedrowych działa bardzo korzystnie na mechanizmy regulacyjne układu wątroba-woreczek żółciowy[47]. Olej z orzechów cedrowych jako adaptogen optymalizuje funkcjonowanie tych niezwykle istotnych dla metabolizmu tłuszczów organów. Jest on także wyjątkowo skuteczny w przypadku niealkoholowego stłuczeniowego zapalenia wątroby (steatohepatitis). Poprzez jego działanie wątroba zmniejszała się do prawidłowych, zdrowych rozmiarów, a jej struktura wracała do normy. U pacjentów chorych na heptozę, którzy zażywali nasiona cedru, zaobserwowano ustąpienie nieprzyjemnego podrażnienia żołądka nawet o jedną trzecią.

WYCZERPANIE

W Rosji tradycyjnie stosuje się olej z orzechów cedrowych w przypadku przewlekłego zmęczenia, wyczerpania oraz syndromu wypalenia zawodowego, gdyż ma on właściwości wzmacniające odporność fizyczną i psychiczną. Nienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 lepiej zaopatrują komórki w tlen oraz gamma-tokoferol (jedna z form witaminy E), poprawiają zdolność oddychania komórek, z kolei witaminy z grupy B zawarte w orzechach cedrowych wzmacniają układ nerwowy.

Także spanie w łóżku wykonanym z drewna cedrowego może zapobiegać powstawaniu syndromu wypalenia zawodowego (burn-out). Wówczas serce zaczyna bić wolniej, a człowiek może się w nocy lepiej zregenerować. Badania[48] wykazały, że mężczyźni w średnim wieku wykazujący niską częstotliwość pracy serca umierali o połowę rzadziej niż mężczyźni o wysokiej częstotliwości pracy serca. Widać zatem, że drewno sosny limby oraz sosny syberyjskiej nie tylko zapobiega stanom wyczerpania, lecz także przyczynia się do wydłużenia życia.

WYSOKIE CIŚNIENIE KRWI

Olej wytworzony z cedru syberyjskiego obniża poziom tak zwanego złego cholesterolu LDL, normalizuje poziom tłuszczu we krwi oraz obniża jej zbyt wysokie ciśnienie[49]. Odpowiedzialny za taki stan rzeczy jest wysoki poziom koncentracji kwasów tłuszczowych omega-3 oraz antyoksydantów. Dzięki temu obniżone zostaje ryzyko chorób serca i układu krążenia, takich jak zawał czy udar. Orzechy cedrowe i pozyskany z nich olej określa się mianem prawdziwych zabójców cholesterolu, którzy doskonale zapobiegają powstaniu miażdżycy żył.

ZAPALENIA

Zbyt duża ilość kwasów tłuszczowych omega-6, charakterystyczna dla współczesnego pożywienia, prowadzi do powstawania stanów zapalnych. Ich przeciwieństwo to kwasy tłuszczowe omega-3, które są zawarte w dużych ilościach w syberyjskich orzechach cedrowych oraz wytworzonym z nich oleju. Działanie hamujące rozwój stanów zapalnych w szczególności wykazują kwasy gamma-linolenowe, które znajdują się w ludzkim mleku, oleju z wiesiołka, ogórecznika lekarskiego, konopi oraz orzechów cedrowych. Badania potwierdziły także przeciwzapalne działanie oleju z orzechów cedrowych stosowanego w przypadku reumatoidalnego zapalenia stawów[50].

Profesor Maksymilian Moser dowiódł, że zapach drewna cedrowego, powstający w wyniku jego kontaktu z tlenem posiada wyjątkowo odprężające i przeciwzapalne właściwości. Śpiąc w łóżku wykonanym z drewna cedrowego, będziemy stymulować pracę nerwu błędnego (łac. nervus vagus). Warto wiedzieć, że tylko wtedy, gdy jest on aktywny, nasz układ odpornościowy może działać w sposób optymalny, jednocześnie skutecznie lecząc ognisko zapalne.

ZAPALENIE BŁONY ŚLUZOWEJ ŻOŁĄDKA

Schorzenie, jakim jest zapalenie błony śluzowej żołądka, jest współcześnie niezwykle powszechne. Może mieć ono poważne konsekwencje – rozwój wrzodów żołądka. Olej z orzechów cedrowych ma działanie przeciwzapalne. Podczas badań zaobserwowano, że u pacjentów po jego zastosowaniu dolegliwości chorobowe znikały całkowicie lub przynajmniej o połowę[51]. Należy również wspomnieć, że fakt ten dotyczy także zgagi oraz dysplazji, które uważa się za wstępne stadium raka śluzówki żołądka. Osoby mające problemy ze zbyt dużą ilością kwasów żołądkowych oraz zapaleniem błony śluzowej żołądka (gastritis) powinny przed każdym posiłkiem zażywać łyżeczkę oleju z orzechów cedrowych. Ten sprawdzony przez mieszkańców Syberii środek, stosowany od wielu lat, hamuje nadmierne wydzielanie kwasów żołądkowych.

ZAPALENIE STAWÓW

Na reumatoidalne zapalenie stawów w samych Niemczech cierpi ponad milion osób. Współcześnie chorobę tę leczy się preparatami niesteroidowymi, które wykazują silne skutki uboczne i z tego powodu nie są zalecane do przyjmowania przez dłuższy czas. Wciąż trwają badania nad wynalezieniem środka o wysokiej skuteczności, który będzie wykazywał niski potencjał toksyczności. Grupa badaczy pod kierownictwem Aleksandra Shikova testowała w 2008 roku przeciwzapalne działanie oleju z orzechów cedrowych w porównaniu z preparatem przeciwreumatycznym – fenylobutazonem. Zwierzętom badawczym podano 300 mg oleju z orzechów cedrowych na kilogram wagi lub dawkę 56 mg fenylobutazonu. Wyniki badania pokazały, że „olej z orzechów cedrowych wykazuje znacznie silniejsze właściwości analgetyczne (przeciwzapalne)”. Poza tym jego działanie utrzymuje się dłużej niż fenylobutazonu; do tego zaobserwowano również, że obniża gorączkę.

ZAPALENIE ŻOŁĄDKA (GASTRITIS)

Patrz: zapalenie błony śluzowej żołądka, s. 90

ZESPÓŁ JELITA DRAŻLIWEGO

Wyniki przeprowadzonych badań dowodzą, że objawy zespołu jelita drażliwego, takie jak uczucie pełności czy też bóle brzucha, znikały po zażyciu oleju z orzechów cedrowych lub znacznie malały[52]. Do tego normalizował się stolec pacjentów.

ZESPÓŁ NADPOBUDLIWOŚCI RUCHOWEJ (ADHD)

Maximilian Moser, profesor z Uniwersytetu Medycznego w Graz, stwierdził, że dzieci uczą się lepiej w pomieszczeniach z drewna cedrowego, ich serce pracuje wyraźnie spokojniej, potrafią się lepiej skoncentrować, a po zakończeniu lekcji – łatwiej zregenerować. Wniosek jest oczywisty: zamiast leku zazwyczaj stosowanego przy ADHD warto wybrać drewno sosny syberyjskiej.

PREPARATY LECZNICZE ORAZ KOSMETYKI NATURALNE DO SAMODZIELNEGO PRZYRZĄDZENIA

Z orzechów cedrowych oraz wytworzonego z nich oleju można samodzielnie wytwarzać preparaty do pielęgnacji skóry, kosmetyki oraz środki lecznicze.

MYDŁO CEDROWE

• 150 ml neutralnego mydła do rąk w płynie

• 5 ml oleju z orzechów cedrowych

• 15 kropli eterycznego olejku sosnowego

Wszystkie składniki dobrze wymieszać; przed użyciem wstrząsnąć.

Olej z orzechów cedrowych ma działanie leczące rany i suchą skórę; zawarte w nim olejki eteryczne doskonale pobudzają jej ukrwienie.

PIELĘGNACJA SKÓRY ORZECHAMI CEDROWYMI

Olej z orzechów cedrowych można także stosować do pielęgnacji twarzy oraz ciała. Zawarte w nim kwasy tłuszczowe odżywiają skórę, a witamina E eliminuje wolne rodniki – agresywne wiązania tlenu. Najlepiej samodzielnie sporządzić mieszankę pielęgnującą skórę: kilka kropli eterycznego olejku z sosny limby dodać do oleju z orzechów, a następnie dobrze wymieszać.

SZAMPON CEDROWY

• 200 ml szamponu-bazy

• 4 ml oleju z orzechów cedrowych

• 20 kropli eterycznego olejku z sosny limby lub orzechów cedrowych

Wszystkie składniki dokładnie wymieszać; przed użyciem mocno wstrząsnąć.

Olej z orzechów cedrowych ma działanie natłuszczające i dlatego w szczególności nadaje się do pielęgnacji suchych, porowatych włosów. Zawarte w nim olejki eteryczne pobudzają ukrwienie skóry głowy.

AROMAT CEDROWY DO SAUNY

Być może niektórzy czytelnicy kupili już cedr syberyjski, który wyrósł na pokaźnych rozmiarów drzewo. W takim wypadku możemy wyłamać kilka dolnych gałęzi i zawiesić je w saunie. Do tego jako naparu możemy użyć eterycznego olejku[53] z sosny limby, którego zapach jest jedyny w swoim rodzaju i ma działanie uwalniające drogi oddechowe.

LIKIER Z ORZECHÓW CEDROWYCH

• 150 g syberyjskich orzechów cedrowych

• 1 łyżka miodu leśnego

• 500 ml wysokiej jakości wódki zbożowej

Orzechy wysuszyć w specjalnej suszarce lub piekarniku w niskiej temperaturze; następnie umieścić je w materiałowym woreczku i rozbić młotkiem na drobne kawałeczki. Rozdrobnione orzechy wsypać do szklanego słoika i dodać do nich wódkę, po czym zamknąć szczelnie naczynie. Całość przechowywać na nasłonecznionym parapecie przez cztery tygodnie. Najlepiej codziennie potrząsać. Po upływie tego okresu dodać do mieszanki miód i płyn przeleć poprzez filtr do kawy do butelek. Tak przyrządzona wódka wzmacnia układ odpornościowy, pomaga w przypadku astmy oraz chorób płuc. Należy spożywać jedną łyżeczkę rano. W przypadku przeziębienia stosuje się ją jako dodatek do herbaty – jedna łyżeczka na litr wody. Dowiedziono naukowo, że likier z orzechów cedrowych ma działanie antybakteryjne. Tradycyjna medycyna ludowa zaleca stosowanie wódki z cedru syberyjskiego oraz sosny limby do nacierania w przypadku reumatyzmu oraz dolegliwości stawów, gdyż ma ona działanie pobudzające ukrwienie.

WÓDKA Z SZYSZEK SOSNY

Każdy, kto ma okazję być w Austrii między czerwcem a sierpniem, może zakupić na tamtejszych ryneczkach jeszcze niedojrzałe, fioletowoczerwone szyszki sosny limby. Aby wykonać z nich wódkę, weźmy litr wysokiej jakości okowity z owoców (napój alkoholowy) oraz jedną niewielką gałązkę sosny. Szyszki należy pokroić na kawałki o grubości od 3 do 5 mm. Następnie wkładamy je do słoika z szerokim otworem i wypełniamy go wódką. Dodatek gałązki sprawi, że jej aromat będzie intensywniejszy. Słoik należy umieścić na nasłonecznionym parapecie na okres sześciu tygodni i potrząsać nim co kilka dni. Po upływie tego czasu czerwony likier przelewamy do butelek.

Także ten rodzaj wódki ma działanie uzdrawiające i łagodzące; można ją stosować na kaszel i przeziębienia oraz zewnętrznie w przypadku reumatyzmu lub dolegliwości stawowych.

ZASTOSOWANIE ORZECHÓW CEDROWYCH DLA POPRAWY POTENCJI

• 50 g orzechów cedrowych

• 50 g korzenia omanu

• 15 g dzikiego majeranku

• 30 g nasion kozieradki pospolitej

Wszystkie składniki należy rozdrobnić w moździerzu. Mężczyźni powinni zażywać rano na czczo jedną łyżkę wymieszaną z łyżką miodu.

Już w czasach Katarzyny Wielkiej było wiadomo, że orzechy cedrowe mają właściwości poprawiające potencję. Ich działanie polega bowiem na pobudzeniu produkcji serotoniny i testosteronu.

ORZECHY CEDROWE A PROBLEMY Z SERCEM

• 100 g orzechów cedrowych

• 300 g miodu

• 100 ml soku z aloesu

• sok z dwóch cytryn

Orzechy cedrowe zmiażdżyć i wymieszać z pozostałymi składnikami. Zażywać codziennie jedną łyżkę; w ramach profilaktyki zawału serca stosować trzy razy dziennie łyżeczkę oleju z orzechów cedrowych przynajmniej przez trzy miesiące. Poleca się także używać mieszanki w stanach osłabienia oraz bólach serca.

PRZEPIS NA SPADEK AKTYWNOŚCI

• 50 g orzechów cedrowych

• 50 g miodu

• 1 łyżeczka oleju z orzechów cedrowych

Orzechy cedrowe rozdrobnić, a następnie wymieszać z miodem oraz olejem z orzechów cedrowych. Zażywać przez cały dzień. Mieszanka jest skuteczna także w przypadku spadku nastroju.

PIELĘGNACJA WŁOSÓW Z ZASTOSOWANIEM OLEJU Z ORZECHÓW CEDROWYCH

Do pielęgnacji włosów potrzebny jest olej z żywicy cedrowej wymieszany z olejem z orzechów cedrowych oraz żywicą cedrową. Aby nasze włosy były piękniejsze, należy mieszankę wmasować w skórę głowy, a następnie wcierać ją pasmo po paśmie. Całość pozostawić na dwadzieścia minut. W przypadku bardzo suchych końcówek włosów, po umyciu nacieramy je balsamem żywicznym. Na poprawę kondycji włosów wpływa także tak zwana kuracja wewnętrzna – zażywamy wtedy olej z orzechów cedrowych lub olej z żywicy cedrowej (działa jeszcze intensywniej), jedną łyżeczkę trzy razy dziennie. Najlepszym przykładem skuteczności tego sposobu są moje włosy; po sześciu tygodniach takiej terapii wyglądały jak nowe.

Jeśli naszym problemem są łamliwe paznokcie bez połysku, możemy nacierać je olejem z żywicy cedrowej, a bardzo szybko zauważymy, że odrastający paznokieć błyszczy niczym perła. Dobrym sposobem jest także dodawanie kilku kropli oleju do kremu do twarzy, maski do twarzy czy też szamponu; przed pójściem spać możemy również wetrzeć go w nasze dłonie.

PRZEPISY NA POTRAWY SPORZĄDZONE Z ORZECHÓW SOSNY SYBERYJSKIEJ

Orzechy cedrowe oraz wytworzony z nich olej smakują naprawdę wyśmienicie. Pod tym względem można je porównać do nasion piniowych, gdyż cedr syberyjski (z botanicznego punktu widzenia – sosna limba) jest spokrewniony z sosną pinią. Osobiście sądzę, że każdy, kto lubi orzeszki piniowe[54], będzie także smakoszem orzechów cedrowych. Należy jednak zaznaczyć, że ich smak jest nieco intensywniejszy: bardziej orzechowy, śmietanowy, maślany i korzenny. Jeśli posiadamy książki kucharskie z przepisami z użyciem orzeszków piniowych (są one niezwykle popularne w kuchni śródziemnomorskiej), należy je po prostu zastąpić orzechami cedrowymi.

Orzechy cedrowe poza prozdrowotnym działaniem stanowią także doznanie dla naszych kubków smakowych. Wytworzony z nich olej jest słodkawy. Osobiście stosuję go wyłącznie do dań surowych, sałat oraz słodkich potraw, gdyż niektóre z jego wartościowych składników nie są odporne na działanie gorąca. Produkty cedrowe są dość drogie, jednak można wytłumaczyć ten fakt niezwykle pracochłonnymi zbiorami (ręcznie w zimnie i śniegu). Sądzę jednak, że mimo wszystko są one warte każdej złotówki. Nieco tańszą alternatywę mogą stanowić produkty z wytłoczyn oraz mąka orzechowa. Warto wiedzieć, że nie tracą one nic ze swoich walorów smakowych.

ŚNIADANIE (DLA JEDNEJ OSOBY)

Musli marzeń I

• 2 łyżki rodzynek, namoczonych przez noc

• 1 łyżka płatków owsianych (możliwie świeżo przyrządzonych)

• 2 łyżeczki orzechów cedrowych

• 2 łyżeczki oleju z orzechów cedrowych

Rodzynki wymieszać wraz z wodą z namaczania oraz pozostałymi składnikami. Powstała potrawa to musli marzeń, które jest źródłem energii na wiele godzin.

Musli marzeń II

• 4 daktyle

• 2 łyżki płatków owsianych (możliwie świeżo przyrządzonych)

• 1 łyżka nasion chia

• 1 łyżeczka orzechów cedrowych

• ciepła woda wedle uznania

Daktyle drobno pokroić. Wszystkie składniki wymieszać i odstawić na około dziesięć minut.

DANIA GŁÓWNE (DLA CZTERECH OSÓB)

Kapuściany kociołek

• 1 kg jarmużu (ewentualnie kapusty włoskiej)

• 500 g ziemniaków

• słoik wegetariańskich kiełbasek w zalewie

• 1 łyżka proszku z owoców baobabu

• 2 łyżeczki orzechów cedrowych

• 2 łyżeczki łuskanych nasion konopi

• 2 łyżeczki oleju z orzechów cedrowych

Kapustę umyć i pokroić na średniej wielkości kawałki. Ziemniaki obrać i pokroić w kostkę, a kiełbaski w plasterki. Zalewę z kiełbasek, kapustę, ziemniaki oraz kiełbaski umieścić w garnku i zalać 250 ml wody; całość gotować 25 minut. Na zakończenie dodać orzechy cedrowe, nasiona konopi, olej z orzechów cedrowych oraz proszek z owoców baobabu.

Zalewa z kiełbasek smakuje delikatnie wędzonką.

Dynia z piekarnika

• 1 dynia piżmowa

• 500 g ziemniaków

• 2 małe cebule

• 2 łyżki świeżego rozmarynu

• 2 łyżki oleju kokosowego

• 1 ząbek czosnku

• 500 g śmietany

• 175 g ziołowego, świeżego sera białego

• 3 łyżki orzechów cedrowych

• 2 łyżeczki oleju z orzechów cedrowych

• sól, czerwony pieprz

Dynię wydrążyć, a ziemniaki starannie umyć. Jedno i drugie pokroić na kawałki wielkości frytek. Piekarnik nagrzać do temperatury 170°C. Blachę do pieczenia wyłożyć papierem, a następnie natłuścić go olejem kokosowym. Obrać cebulę i czosnek. Cebulę pokroić na małe kostki, a czosnek wycisnąć. Całość wraz z olejem wsypać do dużej miski, po czym dobrze wymieszać z dynią i ziemniakami, doprawić solą i pieprzem. Po kawałku rozłożyć na blasze i posypać rozmarynem. Piec około 50 minut do momentu aż potrawa stanie się chrupiąca. W tym czasie przygotować dip: wymieszać śmietanę, świeży ser biały, olej z orzechów cedrowych i orzechy; doprawić do smaku solą i pieprzem. Podawać z gorącymi kawałkami dyni i ziemniaków.

Opcja wegańska:

• 2 dojrzałe awokado

• 1 łyżeczka soku z cytryny

• sól i pieprz

Miąższ awokado nasączyć sokiem z cytryny, a następnie doprawić solą i pieprzem.

Do dania doskonale pasuje także ketchup.

Zupa warzywna

• 5 dużych pieczarek

• 1 bulwa kopru włoskiego

• 3 nacie selera

• 2 marchewki

• garść pietruszki

• 4 ząbki czosnku

• 1 cebula

• 2 łyżki orzechów cedrowych

• 1 łyżeczka oliwy z oliwek

• 1 liść laurowy

• 1 gałązka rozmarynu

• litr rosołku warzywnego

• sól morska lub bambusowa

Warzywa dokładnie umyć i pokroić na duże kawałki. Wszystkie składniki poza orzechami cedrowymi umieścić w dużym garnku, zalać wodą i gotować przez pół godziny. Następnie zdjąć garnek z kuchenki i zmiksować blenderem. Przed podaniem posypać orzechami cedrowymi.

SAŁATKI (DLA CZTERECH OSÓB)

Sałatka marchwiowa z orzechami cedrowymi

• 500 g marchwi

• 1 łyżeczka nasion kuminu (kminu rzymskiego)

• ½ łyżeczki nasion kolendry

• 3 łyżeczki solonego masła lub margaryny roślinnej

• 2 ząbki czosnku

• 2 cm korzenia imbiru

• sok oraz skórka z jednej cytryny

• 1 łyżeczka mięty pieprzowej

• 3 łyżeczki orzechów cedrowych

• sól

Marchewki pokroić wzdłuż na cztery części i blanszować przez cztery minuty w osolonej wodzie. Powinny pozostać nieco twarde. Następnie należy je osuszyć i odstawić na później. Na patelni uprażyć nasiona kminu rzymskiego i kolendry przez około minutę-dwie, delikatnie potrząsając, po czym rozdrobnić je w moździerzu. Obrać czosnek i imbir; drobno pokroić, a miętę posiekać. Na patelni rozpuścić masło i dodać do niego rozdrobnione przyprawy oraz czosnek i imbir; gotować przez minutę. Następnie dodać marchew i gotować w ziołowym masełku przez około trzy minuty, po czym dodać sok i skórkę z cytryny oraz liście mięty pieprzowej. Dobrze wymieszać, zdjąć z kuchenki i wymieszać z orzechami cedrowymi. Podawać zaraz po przygotowaniu lub odczekać aż potrawa nabierze temperatury pokojowej.

Sałatka z bakłażanu

• 3 bakłażany

• 6 łyżek oliwy z oliwek

• garść liści mięty pieprzowej

• 2 pomidory

• 2 szalotki

• 1 garść natki pietruszki

• 4 łyżeczki nasion granatu

• 1 łyżeczka syropu z granatu

• 1 garść orzechów cedrowych

• sól morska oraz świeży, czarny mielony pieprz

Pomidory i szalotki pokroić na drobną kostkę; miętę pieprzową oraz nać pietruszki posiekać. Bakłażany uprażyć w oliwie, po czym usunąć z nich łodyżki i skórkę. Wycisnąć płyn, a miąższ pokroić w małe kostki. Całość przełożyć do dużej miski i wymieszać z miętą, pomidorami, pietruszką, szalotkami oraz nasionami granatu. Doprawić do smaku solą i pieprzem, a także czterema łyżkami oliwy z oliwek i syropem z granatu; posypać orzechami cedrowymi. Potrawę najlepiej podawać z pieczywem tostowym.

Jeśli nie uda się nam dostać syropu z granatu w żadnym sklepie, możemy go przygotować samodzielnie: należy naciąć granat, wydrążyć go i przecisnąć przez sitko; powstały płyn dobrze wymieszać z syropem z agawy lub syropem z kwiatów kokosu.

Sałatkę tę nazywa się często „sałatką mnicha”, gdyż je się ją na Bliskim Wschodzie w czasie postu. Pierwszy raz spotkałam się z nią w Izraelu, gdzie rozpowszechniona i niezwykle lubiana jest kuchnia libańska.

Sałatka Tahini

• 1 sałata masłowa lub cykoria endywia

• 200 g tahini (pasta sezamowa)

• 2 ząbki czosnku

• sok z dwóch cytryn

• 1 łyżka orzechów cedrowych

• 1 łyżka oleju z orzechów cedrowych

• 1 łyżka świeżych ziół wedle uznania (np. pietruszka, bazylia, mięta pieprzowa, melisa cytrynowa)

• sól morska lub bambusowa

Wycisnąć czosnek i wraz z pastą tahini wymieszać go w misce. Stopniowo dodawać 150 ml wody, olej z orzechów cedrowych i sok z cytryny, a następnie wymieszać za pomocą trzepaczki. Zioła drobno posiekać i wrzucić do miski. Całość wymieszać na gładka pastę i doprawić solą. Sałatę umyć, osuszyć i porwać na niewielkie kawałki; wrzucić do miseczki i polać ją sosem tahini, a następnie posypać orzechami cedrowymi.

Tak przygotowany dressing może być także stosowany jako dip, który najlepiej podawać z falaflem (kotlecikami z ciecierzycy).

Sałatka z czerwonej kapusty i daktyli

• 1 czerwona kapusta

• 2 cykorie

• 2 pomarańcze

• 10 daktyli

• 4 łyżki oleju z orzechów cedrowych lub oleju konopnego

• 3 łyżki świeżo wyciśniętego soku z cytryny

• garść orzechów cedrowych

• 1 łyżka syropu z agawy lub syropu z kwiatów palm kokosowych

• szczypta soli morskiej

• czarny, świeżo zmielony pieprz

Kapustę umyć, usunąć z niej głąb, a następnie pokroić ją na drobne kawałki. Cykorię dokładnie wyczyścić i skroić w całości na plasterki. Pomarańcze obrać ze skórki i drobno pokroić. Daktyle pokrojone w paski dodać do pomarańczy, po czym uprażyć bez tłuszczu na patelni orzechy cedrowe do momentu, aż zaczną pachnieć. Aby przygotować dressing, należy wymieszać sok z cytryny, syrop z agawy oraz sól, a następnie dodać do nich olej z orzechów cedrowych i pieprz. Kapustę, cykorię i pomarańcze wymieszać z dressingiem.

Sałatka z białej kapusty

• 625 g białej kapusty

• 2 pomidory

• sok z 1 cytryny

• 1 ząbek czosnku

• 4 łyżeczki oliwy z oliwek

• 1 łyżeczka oleju z orzechów cedrowych

• 1 łyżka orzechów cedrowych

• sól morska oraz świeżo zmielony czarny pieprz

Umyć kapustę i pokroić ją na cienkie kawałki, a pomidory skroić w plasterki. Wszystkie składniki dobrze wymieszać i doprawić do smaku solą i pieprzem. Przed spożyciem odstawić na około pięć minut.

DESERY (DLA CZTERECH OSÓB)

Koktajl owocowy

• ½ świeżego ananasa

• 2 kiwi

• 1 małe mango

• 1 awokado

• 8 truskawek

• 200 ml soku pomarańczowego

• kubek śmietany lub jogurtu sojowego

• 4 łyżeczki orzechów cedrowych

• 3 łyżeczki posiekanych migdałów

• 3 łyżeczki płynnego miodu lub syropu z agawy

Owoce dokładnie wyczyścić, ewentualnie obrać ze skórek i pokroić na średniej wielkości kawałki. Następnie cztery szklanki do koktajli napełnić sokiem pomarańczowym i umieścić w nich warstwowo owoce. Całość przykryć śmietaną, orzechami cedrowymi, migdałami i miodem.

Tak przygotowany koktajl owocowy należy spożyć zaraz po przyrządzeniu. Znakomicie nadaje się on na śniadanie oraz jako przekąska między posiłkami.

Pudding mleczny z czekoladą

• 200 ml mleka lub mleka roślinnego

• 200 ml śmietany sojowej lub owsianej

• 2 łyżki stewii

• 3 łyżki syropu z agawy lub kwiatów palm kokosowych

• 1 łyżeczka sproszkowanego kardamonu

• kilka kropli wody różanej

• 2 łyżeczki orzechów cedrowych

• 1 łyżeczka delikatnie gorzkiej czekolady

Na dużej patelni wymieszać mleko, śmietanę sojową, stewię, syrop z agawy i sproszkowany kardamon. Całość zagotować i mieszać tak długo, aż zgęstnieje. Następnie zdjąć z kuchenki, dodać wodę różaną i schłodzić przez około dziesięć minut. Mieszanką napełnić pucharki do deserów lub miseczki, przykryć je folią do żywności i wstawić na dwie, trzy godziny do lodówki. Kiedy pudding odpowiednio się schłodzi, posypać go drobno posiekaną czekoladą i orzechami cedrowymi.

Korzenny pudding egipski

• 4 pełnoziarniste croissanty

• 2 łyżeczki rodzynek

• 3 łyżeczki orzechów cedrowych

• 2 łyżeczki posiekanych migdałów

• 2 łyżeczki posiekanych pistacji

• 250 ml mleka lub mleka roślinnego

• 3 łyżeczki stewii

• ½ łyżeczki sproszkowanego cynamonu

• 2 łyżeczki wody z kwiatów pomarańczy

• 250 ml śmietany sojowej zdatnej do ubicia

• 4 łyżeczki chipsów kokosowych

• opakowanie proszku do pieczenia

Piekarnik nagrzać do 180°C, a blachę do pieczenia wyłożyć papierem. Następnie porwać croissanty na średniej wielkości kawałki i wstawić je do piekarnika na około dziesięć minut, aż staną się rumiane i chrupiące. Następnie umieścić je na dnie formy do zapiekanek i ułożyć na nich równomiernie rodzynki, migdały, orzechy cedrowe oraz pistacje. Mleko wraz ze stewią podgrzać na patelni, mieszając. Dodać wodę pomarańczową oraz cynamon i gotować na wolnym ogniu przez około trzy minuty, po czym patelnię zdjąć z kuchenki. Śmietanę wraz ze stewią ubić na sztywno i dobrze wymieszać z chipsami kokosowymi oraz proszkiem do pieczenia. Kawałki croissantów polać mlekiem, a następnie ułożyć na nich śmietanę. Całość piec około piętnastu minut, aż na powierzchni pojawią się rumiane pęcherze. Danie najlepiej podawać na ciepło.

ZDROWIE – CO SIĘ NA NIE SKŁADA?

„Zdrowie to nie wszystko, jednak bez niego – wszystko jest niczym” – te słowa Artura Schopenhauera są uniwersalne i wciąż nie tracą na swej aktualności.

Syberyjskie orzechy cedrowe są tak zwanym adaptogenem, czyli w dużym uproszczeniu wszechstronnym lekiem działającym profilaktycznie, wzmacniającym układ odpornościowy, nerwowy oraz serce. Warto przypomnieć, że orzechy cedrowe oraz wytworzony z nich olej smakują wyśmienicie i zawierają prawdziwy koktajl prozdrowotnych substancji. Z kolei drewno cedrowe umieszczone w mieszkaniu ma działanie pochłaniające negatywne jony, a zawarte w nim olejki eteryczne nadają piękny aromat lasu całemu pomieszczeniu. Dzięki niemu możemy chociaż przez chwilę poczuć się, jakbyśmy byli pośród sosen lub w tajdze syberyjskiej. Jeśli do tego zakupimy łóżko wykonane z drewna sosny syberyjskiej, lub chociaż poduszkę wypełnioną jej wiórkami, możemy zmniejszyć ilość uderzeń serca nawet o 3500 każdej nocy i tym samym wzmocnić nasz układ odpornościowy, zahamować rozwój przewlekłych stanów zapalnych, jednocześnie korzystnie wpływając na przewidywaną długość życia.

Osobiście sądzę, że ze względu na coraz większe deficyty substancji witalnych we współczesnym pożywieniu nie powinniśmy przechodzić obojętnie obok tak zwanych produktów super food, typu nasiona chia, algi Afa, liście moringa, sok z jęczmienia, proszek z owoców baobabu czy też orzechy cedrowe, którym poświęcona jest ta książka. Zawierają one całe mnóstwo składników witalnych niezbędnych do utrzymania organizmu w zdrowiu i dobrej formie. Prof. dr Heine Liesen z Uniwersytetu Paderborn uważa, że u ponad 60% seniorów można stwierdzić tak zwane „subkliniczne stany niedoboru”[55]. Warto wiedzieć, że to właśnie między innymi dzięki odżywczym koktajlom typu smoothie możemy moc roślin przekazać naszemu ciału. Pogląd ten już dawno temu podzielała Hildegard von Bingen.

Loren Cordain, amerykański biolog zajmujący się ewolucją, twierdzi, że „wciąż jesteśmy ludźmi epoki kamienia, jednak żyjemy w epoce lotów kosmicznych”[56]. Fakt ten można odnieść również do sposobu odżywiania się – z ewolucyjnego punktu widzenia jesteśmy przystosowani do spożywania naturalnych i pierwotnych produktów spożywczych. Doskonałą opcją jest na przykład dodawanie pokrzywy lub mniszka lekarskiego do tak zwanych zielonych koktajli. Współcześnie nawet pszenica jest modyfikowana i dlatego nie stanowi ona wcale zdrowej alternatywy. Powinniśmy zawsze w pierwszej kolejności wybierać produkty jak najmniej przetworzone, przy produkcji których zachowano ich pierwotny kształt. Nasz układ trawienny jest od milionów lat przystosowany do naturalnego, dzikiego pożywienia. W tym miejscu należy stanowczo podkreślić, że na pewno nie dotyczy to cukru ani tak zwanych pustych kalorii. Syberyjskie orzechy cedrowe nie są sztucznie nawożone, lecz stanowią całkowicie naturalny produkt spożywczy.

Kolejnym problemem naszej cywilizacji są na przykład urządzenia, takie jak lampy oszczędzające energię, czy też niebieskie światło emitowane przez komputery oraz telewizory. Wpływają one negatywnie na proces produkcji melatoniny i tym samym na pracę naszego wewnętrznego zegara. Melatonina jest nie tylko hormonem snu, ale także wyłapuje wolne rodniki. Warto wspomnieć, że klasyczne żarówki nie mają żadnego wpływu na naszą gospodarkę hormonalną i są wciąż dostępne w wielu sklepach. Poza świecami stanowią one jedyne naturalne źródło światła. Poza tym nie powinniśmy zapominać o jak najczęstszym wychodzeniu z domu, na świeże powietrze. Światło słoneczne powinniśmy niczym paliwo regularnie dostarczać naszemu organizmowi. Pamiętajmy jednak o równowadze i właściwych proporcjach. Jest to źródło witaminy D, jednak w nadmiarze może przynieść więcej szkody niż pożytku.

Kolejnym sposobem zachowania zdrowia w obecnych czasach jest medytacja lub autentyczne reiki. Dlaczego? Mózg ludzki nawet w późnych latach życia można kształtować. Osoby, które medytują codziennie, powiększają rozmiar hipokampu – części mózgu odpowiedzialnej za przetwarzanie uczuć, która w podeszłym wieku kurczy się nawet o dwa procent rocznie. Jeśli dobierzemy odpowiednią do naszych potrzeb praktykę medytacyjną czy też reiki, aktywujemy także siły samoleczenia naszego organizmu, a w sytuacjach codziennego stresu zachowamy spokój i opanowanie. Jako ciekawostkę przytoczę wnioski naukowców z amerykańskiego Uniwersytetu Wisconsin. Zajmowali się oni badaniem mózgu Matthieu Ricarda – eksperta w dziedzinie medytacji oraz tłumacza Dalajlamy i stwierdzili, że jego mózg był nadzwyczaj aktywny w miejscach odczuwania szczęścia. Widać zatem, że stan spokoju i zadowolenia można wzmocnić poprzez regularną praktykę medytacji i autentycznego reiki.

Człowiek jest z natury przystosowany do poruszania się, jednak współcześnie przywykliśmy do siedzącego trybu życia. Należy mieć na uwadze, że nasze serce jest mięśniem, który chce być poruszany – najlepiej poprzez uprawianie sportu. Nasi przodkowie epoki kamienia biegali nawet dwadzieścia, trzydzieści kilometrów dziennie (!), co odpowiada połowie długości maratonu. Obecnie każdego dnia taki dystans pokonują buszmeni na stepach Kalahari czy też Indianie plemienia Tarahumara w Meksyku. Dr Ulrich Strunz zwraca uwagę na to, że regularny trening wytrzymałościowy sześciokrotnie podnosi ilość mitochondriów, które są siłowniami naszych komórek. Kiedy organizm je traci, zaczyna się przedwcześnie starzeć. Widać zatem, że ruch nie powinien stanowić jedynie alternatywy spędzania wolnego czasu, ale jest koniecznością mającą swoje uzasadnienie w naszej biologii. Profesor Hellmann, nestor niemieckiej medycyny sportowej, uważa, że „nogi muszą się ruszać, aby zapalić światełko w mózgu”. Kiedy biegamy, uwalniają się w naszym organizmie hormony szczęścia: serotonina, ACTH (kortykotropina, zwana hormonem kreatywności) oraz endorfina.

Jeśli chcemy dożyć późnych lat, nie wolno nam zaniedbywać swoich mięśni. Ruch powinien być tak oczywisty, jak mycie zębów, gdyż w przeciwnym razie do siedemdziesiątych urodzin około 40% naszej masy mięśniowej zamieni się w masę tłuszczową i tkankę łączną. Osobiście jestem zwolenniczką tańca – tanga argentyńskiego. Wymaga ono dużego poziomu koncentracji oraz uwagi, pobudzenia i obecności; wspiera koordynację ruchową, gibkość oraz procesy myślowe. Dzięki niemu obniża się poziom hormonu stresu – kortyzolu, a podnosi testosteronu. Kiedy regularnie tańczymy tango, nasze ciało staje się sprawniejsze i bardziej zrównoważone, a dodatkowo ćwiczymy komunikację i umiejętności społeczne. To naprawdę działa!

SPIS LITERATURY

Burgerstein, Lothar: Burgersteins Handbuch Nährstoffe. Vorbeugen und heilen durch ausgewogene Ernährung. Karl F. Haug, Heidelberg 9. Aufl. 2000

Carrasco, Rotraut: Zedernüsse aus der Taiga. Für leckere Gerichte und als natürliches Heilmittel. Oleum Heilsam, Altomunster 2005

Eichinger, Uschi, Hoffmann, Kyra: Der Burnout-Irrtum. (Aktualisierte Neuauflage) Systemed: Lünen 2016

Kehdy, Bethany: Pomegranates & Pine Nuts. Sterling, New York 2013

Kirsch, Konstantin, Rosemann, Lutz: Anastasia-Index. Gesamtindex für die Bände 1 bis 10. Govinda, Zürich 2014

Megre, Władimir: Dzwoniące cedry Rosji, tomy 1-10. Satja Juga, Wiślica 2014

Moser, Maximilian: Das Geheimnis der Zirbe. Gesund im Schlaf. Servus, Wals bei Salzburg 2015

Moser, Maximilian, Thoma, Erwin: Die sanfte Medizin der Bäume. Gesund leben mit altem und neuem Wissen. Servus, Wals bei Salzburg 2014

Rassochin, Alexej: Königin der Taiga. Vega, Frankeneck 2003

Rosengarten, Frederic Jr.: The Book of Edible Nuts. Dover, New York 1984

Simonsohn, Barbara: Baobab Super Food – Gesund und schön mit dem Nährstoff-Juwel aus Afrika. Windpferd, Oberstdorf 2015

Simonsohn, Barbara: Nasiona chia. Aztecki sekret zdrowia. Vital, Białystok 2015

Simonsohn, Barbara: Moringa, der essbare Wunderbaum – Verbessere deine Gesundheit und deine Lebensqualität. Kris, Neuenburg 2014

Simonsohn, Barbara: Reiki – sich selbst und andere behandeln leicht gemacht. Heyne, München 2. Aufl. 2010

Simonsohn, Barbara: Reiki – die sieben Grade. Mit Reiki im Licht der Fülle leben. Hans-Nietsch: Emmendingen 2010

Simonsohn, Barbara: Konopie. Cud natury. Zdrowotne zastosowanie nasion i oleju konopnego. Vital, Białystok 2016

Sharashkin, Leonid: The Secrets of Cedar Products. Ringing Cedars Almanac Issue 1. Moving Books Inc.: Hawaii, USA 2008

Strassmann, Rene A.: Mythos und Magie der Bäume. AT: Aaarau 3. Aufl. 2001

Thoma, Erwin: Die geheime Sprache der Bäume. Die Wunder des Waldes für uns entschlüsselt. Servus: Wals bei Salzburg 8. Aufl. 2016

Wohlleben, Peter: Sekretne życie drzew. Co czują drzewa? Jak komunikują się ze sobą… Otwarte, Kraków 2016

Yeager, Selene und das Gesundheitsbucher-Team: Das Ärztebuch der Heilkraft unserer Lebensmittel. Weltbild, Augsburg 2004

Spis badań naukowych:

Albert, Christine M., et al.: Nut Consumption and Decreased Risk of Sudden Cardiac Death in the Physicians’ Health Study, Arch Intern Med. 2002; 162 (12): 1382–1387 (spożywanie orzechów zmniejsza ryzyko powstania zawału serca)

Averina, S., Seewald, G., Muller, R. H., Radaneva, L. D., Popov, D. V.: Nanostructured Lipid Carriers (NLC) on the Basis of Siberian Pine (Pinus sibirica) Seed Oil, Pharmazie, 65, 25–31, 2010

Bakhtin, Yu. V., Budaeva, V. V., Vereshchagin, A. L., et al.: Prophylactic Nutrition: Effectiveness of Using Siberian Pine Nut Oil in the Comprehensive Treatment of Patients with Arterial Hypertension, 2008, www.pinenutoil.org/siberian-pine-nut-oil/arterial-hypertension/

Brufau, Gemma, Boatella, Josep, Rafecas, Magda: Nuts: source of energy and macronutrients, Nutrition and Food Science Department, CeRTA, Universität Barcelona, magdarafecas@ub.ede (o. J.) (analiza zdrowotnego działania i składników różnych rodzajów orzechów)

Deineka, V. I., Deineka, L. A.: Triglyceride Composition of Pinus sibirica Oil, Chemistry of Natural Compounds, Vol. 39, No. 2, 2003

Filchenko, E. I., Nizkodubova, S. V., et al.: »The use of Pine Nut Oil in the treatment of Gastritis, Erosive Stomach and Duodenal Ulcer (methodological recommendations)«, presented at the Tomsk Scientific Research Institute of balneology and physiotherapy of Ministry of Health of the Russian Federation, Tomsk, Russland, 15.11.1995, www.niikf.tomsk.ru

Khanturgaev, A. G., Shiretorova, V. G., Radnaeva, L. D., Khanturgaeva, G. I., Averina, E. S., Bodoev, N. V.: »Investigation of the Composition of Lipids of Siberian Pine Seeds«, Chemistry for Sustainable Development, 11, 589–593, 2003

Grinewitsch, W. B., Sas, J. I., Lobsin, J. W.: Artykuł na temat przeprowadzonego badania naukowego o terapeutycznym działaniu suplementu diety „olej z orzechów cedrowych“ w kompleksowym leczeniu chorych na przewlekły nieżyt żołądka oraz niealkoholowe zapalenie wątroby, Sankt Petersburg, 1.06.2005 (dostępny na stronie internetowej: www.taiga.bio)

Jian, Qing, Elson-Schwab, Ilan, Courtemanche, Chantal und Ames, Bruce N.: »Gamma-Tocopherol and its major metabolite, in contrast to Alpha-Tocopherol, inhibit cyclooxygenase activity in macrophages and epithelial cells«, PNAS,Okt. 10, 2000, Vol. 97, Nr. 21, S. 11494–11499 (potwierdzenie, że gamma-tokoferol znacznie skuteczniej zapobiega powstawaniu stanów zapalnych niż alfa-tokoferol)

Lantto, T. A., Dorman, H. J. D., Shikov, A. N., et al.: »The effects of Siberian pine (Pinus sibirica Du Tour) extract on cell viability and its antioxidant activity«, Planta Med 2008; S. 74–PA7

Shikov, A. N., Pozharitskaya, O. N., Makarov, V. G., Makarova, M. N.: »Anti-Inflammatory Effect of Pinus Sibirica Oil Extract in Animal Models«, Journal of Natural Medicines, 62, 436–440, 2008 (zapalenia)

Skakovskii, E. D., Tychinskaya, L. Y., Gaidukevich, O. A., Klyuev, A. Y., Kulakova, A. N., Petlitskaya, N. M., Rykov, S. V.: »NMR Analysis of Oils from Pine Nuts (Pinus Sibirica) and Seeds of Common Pine (Pinus silvestris L.)«, Journal of Applied Spectroscopy, 47 (4), 584–588, 2007

Skilow, A. N., Pozharitskaya, O. N., Laakso, I., et al.: »Thiolysis-HPLC characterization of the phenolic composition of nut shells of Pinus sibirica (Du Tour) Rupr«, Planta Med

2006; 72–33 (badania, które potwierdzają, że także w osłonce orzechów cedrowych znajdują się duże ilości polifenoli o działaniu antyoksydacyjnym, takich jak katechina oraz kwas elagowy)

Vala, Monika: »Ausgewählte Pflanzliche Fette und Öle von pharmazeutischer Relevanz«, Magistra der Pharmazie (Mag. pharm.), praca dyplomowa, Universität Wien 2012

Zadernowski, Ryszard, Naczk, Marian, Czaplicki, Sylwester: »Chemical composition of Pinus sibirica nut oils«, Eur. J. Lipd Sci. Technol. 2009, 111, 698–704

O AUTORCE

Barbara Simonsohn od 1995 roku pisze książki na temat holistycznego podejścia do zdrowia. Ich łączny nakład wynosi ponad 450 tysięcy sztuk. Stronę internetową autorki www.barbara-simonsohn.de odwiedza rocznie ponad 360 tysięcy osób. Barbara Simonsohn od 1982 roku prowadzi także seminaria zarówno w kraju, jak i zagranicą, głównie dotyczące autentycznego reiki. Istnieje także wiele publikacji jej autorstwa na ten temat. Autentyczne reiki to metoda rozwoju osobowości oraz aktywizacji mocy samoleczenia organizmu, dzięki której możemy zapewnić sobie zdrowe poczucie własnej wartości oraz radosnego spokoju. Autorka książki gościła na swoich seminariach ponad 10 tysięcy uczestników. Naucza ona także terapii acydozy oraz leczenia masażami według metody dr Renate Collie; prowadziła również warsztaty „Pięciu Tybetańczyków”. Od 2016 roku Barbara Simonsohn w hotelu bio na południu Niemiec oferuje wypoczynek zdrowotny dla „ciała, duszy i umysłu”.

Autorka książki ma syna i córkę; mieszka razem z kotem na przedmieściach Hamburga. Tam także uprawia ogródek działkowy oraz grządkę w permakulturze hamburskiego parku Volkspark.

Barbara Simonsohn regularnie bywa w ośrodku medytacyjnym Bodho-Zenshin w Madurai w Indiach, a także pracuje w ramach wolontariatu jako nauczycielka angielskiego w szkole Montessori dla sierot. Współpracowała z mieszkankami Haiti nad sadzeniem drzew owocowych (ponad 250 sztuk) oraz tworzeniem ekologicznych ogródków (w ilości 65). Jest autorką podręczników oraz książek tematycznych o uzdrawiających mocach owoców tropikalnych: ananasa i papai, soku z jęczmienia, stewii, alg Afa, nasion chia, baobabu oraz konopi. Jej publikacje przetłumaczono na wiele języków, wiele z nich jest dostępnych jako e-booki, a książkę o uzdrawianiu z zastosowaniem produktów z drzewa moringa: „Moringa-heilen mit dem Wunderbaum” można przeczytać bezpłatnie na stronie internetowej www.buch.moringagarden.eu. Barbara Simonsohn jest autorką reportaży podróżniczych o wyjątkowych miejscach mocy, które publikuje na swojej stronie internetowej. W Hamburgu prowadzi comiesięczne spotkania reiki. Osoby chętne mogą uczestniczyć w jej seminariach reiki w Hamburgu, Kolonii, Berlinie oraz Monachium na wszystkich siedmiu stopniach. Autorka książki kształci nauczycieli reiki na poziomach III B, V B oraz VII B, a także telefonicznie i na miejscu udziela porad odnośnie prawidłowego sposobu odżywiania się.

Kontakt:

Barbara Simonsohn

Holbeinstr. 26

22607 Hamburg

Niemcy

tel. 004940 895338

e-mail: info@barbara-simonsohn.de

strona internetowa: www.barbara-simonsohn.de

[1] W Polsce książki o Anastazji ukazały się jako seria zatytułowana „Dzwoniące cedry Rosji” (przyp. tłum.).

[2] Megre, Władimir: Anastazja istnieje dla tych, dla których istnieje, tom 1. Satja Juga, Wiślica 2014.

[3] Yeager, Selene: Das Ärztebuch der Heilkraft unserer Lebensmittel. Augsburg, Weltbild 2002.

[4] „New England Journal of Medicine”, listopad 2011, na podstawie badania „The Nurses’ Health Study” przeprowadzonego na 76 464 kobietach w latach 1980-2010 oraz badania „Health Professionals’ Follow-Up Study” przeprowadzonego na 42 498 mężczyznach w latach 1986-2010.

[5] „International Journal of Epidemiology”, czerwiec 2015, na podstawie badania przeprowadzonego na uczelni „Maastricht University of the Netherlands”.

[6] Badania „Netherlands Cohort Study” przeprowadzane od roku 1986 roku na 120 000 Holendrach między 55 a 69 rokiem życia.

[7] Stoner, dr Gary D.: Berries and Cancer Prevention. New York, Springer 2011.

[8] Rosengarten, Frederic: The Book of Edible Nuts. Mineola, Dover 2004.

[9] Rassochin, Alexej: Königin der Taiga. Frankeneck, Vega 2003.

[10] Ibid.

[11] Sharashkin, Leonid: The Secret of Cedar Products. Kahului, Moving Books 2008.

[12] Megre, Władimir: Anasta – Anastazja, tom. 10. Satja Juga, Wiślica 2014.

[13] Megre, Władimir: Przestrzeń miłości, tom 3. Satja Juga, Wiślica 2014.

[14] Por. Rassochin, Alexej: Königin der Taiga. Frankeneck, Vega 2003.

[15] Np. na stronie internetowej w języku niemieckim www.meerstern.de.

[16] Megre, Władimir: Anastazja istnieje dla tych, dla których istnieje, tom 1. Satja Juga, Wiślica 2014.

17 Dane opublikowane przez „Passion4Fruit” oraz „Taiga Naturkost” (Vega Alexander Sojnikow e.K.) 12.11.2015.

[18] Według „Physicians Health Study” oraz „The Nurses’ Health Study”.

[19] Według National Nutrient Database for Standard Reference (USDA), Release 16, 2003.

[20] Ibid.

[21] Ibid.

[22] Ibid.

[23] Ibid.

[24] Np. Shakovskii 2007, Averina 2010.

[25] Shakovskii 2007.

[26] Ibid.

[27] Patrz także rozdział o antyoksydantach.

[28] Albert, C. M., Gaziano, J. M. et al.: Nut consumption and decreased risk of sudden cardiac death in the Physicians’ Health Study. W: Arch Intern Med 162, 2002, s.1382-1387.

[29] Rotraut Carrasco, s. 29.

[30] Averina, Seewald, Müller i in., 2010.

[31] Rajaram, S., Sabaté, J.: Nuts, body weight and insulin resistance. Br J Nutr 96, sup. 2, 2006, s. 79-89.

[32] Lanttoo, Dorman, Shikov et al., w: „Planta Med” 2008.

[33] Według wyników badań przeprowadzonych przez Vanderbilt University Medical Center.

[34] Shikov 2008.

[35] Lobsin, prof. dr med. hab. J.W., Grinewitsch, prof. dr med. W.B.: Artykuł na temat przeprowadzonego badania naukowego o terapeutycznym działaniu suplementu diety, jakim jest olej z orzechów cedrowych, w kompleksowym leczeniu chorych na przewlekły nieżyt żołądka i niealkoholowe stłuczeniowe zapalenie wątroby. Sankt Petersburg, 1.06.2005.

[36] Bakhtin, Budaeva, Vereshchagin et al.: Über die Wirkung von Zedernöl der Sibirischen Zeder.

[37] Por. Carrasco, Rotraut, s. 29.

[38] Akademia w Sankt Petersburgu; Sas/Grinewitsch, wiosna 2015.

[39] Averina et al.: Badania Akademii Medycznej w Sankt Petersburgu nad skutecznością oleju z orzechów cedrowych 2010.

[40] Moser, M.: Das Geheimnis der Zirbe. Servus, Salzburg 2015.

[41] Naturalne kosmetyki syberyjskie oraz cedrowe można znaleźć w sklepie www.vitalni24.pl (przyp. wyd. pol.).

[42] Patrz rozdział na s. 77 i nn.

[43] Moser, Maximilian: Das Geheimnis der Zirbe. Servus, Salzburg 2015.

[44] Por. Carrasco, Rotraut, s. 38.

[45] Badania Szkoły Uniwersyteckiej Gospodarstwa Rolnego w Fukuoka, Japonia. Cytowane z: Carrasco, Rotraut, s. 44.

[46] Moser, Maximilian: Das Geheimnis der Zirbe. Servus, Salzburg 2015, s. 56.

[47] Badania z Sankt Petersburga z roku 2015.

[48] Badania na 6500 uczestnikach płci męskiej, cytowane z: Moser, Maximilian: Das Geheimnis der Zirbe. Servus, Salzburg 2015.

[49] Por. Skakovski et al., 2007.

[50] Shikov et al.

[51] Badania przeprowadzone przez prof. J.W. Lobsina w roku 2005 oraz badania Akademii Medycznej w Sankt Petersburgu.

[52] Badania Akademii Medycznej w Sankt Petersburgu z roku 2005.

[53] Duży wybór naturalnych olejków eterycznych, w tym cedrowych, można kupić w sklepie www.vitalni24.pl (przyp. wyd. pol.).

[54] Najwyższej jakości orzeszki piniowe do nabycia w sklepie www.vitalni24.pl (przyp. wyd. pol.).

[55] Artykuł z 24.08.1997 r. w „Welt an Sonntag”: Unsere Ernährung deckt nich den Vitaminbedarf. (Nasz sposób odżywiania nie pokrywa zapotrzebowania na witaminy. – przyp. tłum.)

[56] Eichinger, Uschi, Hoffmann, Kyra: Der Burnout-Irrtum. Lünen, Systemed 2012, s. 68.