Spis treści

Karta redakcyjna

Dedykacja

Osoby

Dzień z życia policjanta

Oblężenie w Kajlaśpadzie

Ganeś Gaitonde sprzedaje swoje złoto

Zmierzając do domu

Ganeś Gaitonde zdobywa ziemię

Na tropach kobiet

Interludium: dom w dalekim mieście

Grzebanie umarłych

Ganeś Gaitonde wygrywa wybory

Stary ból

Interludium: wielka gra

Pieniądze

Ganeś Gaitonde zostaje zwerbowany

Kobieta w opałach

Ganeś Gaitonde zostaje ponownie zwerbowany

Spotkanie z pięknością

Ganeś Gaitonde poznaje swoje ja

Śledztwo w sprawie miłości

Ganeś Gaitonde produkuje film

Interludium: pięć fragmentów rozproszonych w czasie

Ganeś Gaitonde tworzy się na nowo

Koniec świata

Ganeś Gaitonde udaje się do domu

Bezpieczeństwo

Interludium: śmierć dwojga ludzi daleko od domu

Mere Sahiba

Podziękowania

Słowniczek

Przypisy

Tytuł oryginału SACRED GAMES

Przekład WITOLD KURYLAK

Wydawca ALICJA GAŁANDZIJ

Redaktor prowadzący ADAM PLUSZKA

Redakcja EWA PENKSYK-KLUCZKOWSKA

Korekta MAŁGORZATA KUŚNIERZ

Konsultacja MONIKA NOWAKOWSKA

Projekt okładki i stron tytułowch ANNA POL

Opracowanie typograficzne, łamanie | manufaktu-ar.com

Zdjęcie na okładce © Dmitriy Razinkov / Shutterstock, Inc.

Copyright © 2007 by Vikram Chandra
Copyright © 2007 for the Polish translation by Wydawnictwo Sonia Draga
Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2019

Warszawa 2019
Wydanie pierwsze w tej edycji

ISBN 978-83-66140-46-2

Wydawnictwo Marginesy Sp. z o.o.
ul. Mierosławskiego 11A
01-527 Warszawa
tel. 48 22 663 02 75
e-mail: redakcja@marginesy.com.pl

www.marginesy.com.pl

Konwersja: eLitera s.c.

Dla

Anuradhy Tandon

i S. Hussaina Zaidiego

Osoby

Sartadź Singh: sikhijski inspektor policji w Mumbaju

Katekar: posterunkowy, partner Sartadźa Singha

Śalini: żona Katekara

Mohit i Rohit: ich synowie

Kamala Pandej: stewardesa, mężatka, kochanka pilota linii lotniczych, Umeśa

Kamble: ambitny podinspektor policji pracujący z Sartadźem Singhem

Parulkar: zastępca komendanta policji w Mumbaju

Ganeś Gaitonde: słynny hinduski gangster, mafioso, szef Firmy G w Mumbaju

Sulejman Isa: straszliwy muzułmański gangster i mafioso, szef konkurencyjnego gangu w Mumbaju

Paritosz Śah: wyjątkowo utalentowany finansista pracujący dla mafii, między innymi dla Ganeśa Gaitondego

Kanta-bai: businesswoman prowadząca interesy z Paritoszem Śahem i Ganeśem Gaitondem

Badrija: ochroniarz Paritosza Śaha

Andźali Mathur: agentka służb specjalnych prowadząca śledztwo w sprawie śmierci Ganeśa Gaitondego

Ćhota Badrija: ochroniarz Ganeśa Gaitondego, młodszy brat Badriji

Juliet (Dźodźo) Mascarenas: realizatorka programów telewizyjnych, agentka początkujących aktorów i modeli... a także luksusowa stręczycielka

Mary Mascarenas: siostra Dźodźo, pracująca jako fryzjerka

Wasim Zafar Ali Ahmad: pracownik opieki społecznej w ubogiej dzielnicy Mumbaju, człowiek o aspiracjach politycznych

Prabhdźot Kaur, Nikki: pochodząca z Pendżabu matka Sartadźa Singha

Nawnit: jej ukochana najstarsza siostra

Ram Pari: służąca matki Nikki w Pendżabie

Banti: prawa ręka Ganeśa Gaitondego i organizator jego działań

Bipin Bhonsle: hinduski polityk fundamentalistyczny, któremu Ganeś Gaitonde pomaga w wyborach na urząd publiczny

Śarma (alias Triwedi): sprzymierzeniec Bipina Bhonslego, pośrednio pracujący również dla Swamiego Śridhara Śukli

Swami Śridhar Śukla, Guru-dźi: hinduski guru i nacjonalista, światowej sławy przewodnik duchowy, który zostaje mentorem Ganeśa Gaitondego

Subhadra Dewalekar: żona Ganeśa Gaitondego i matka jego synka

K.D. Jadaw (alias pan Kumar): jeden z pierwszych indyjskich agentów służb specjalnych, prowadzący Ganeśa Gaitondego i mentor Andźali Mathur

Mr Kulkarni: agent służb specjalnych, po odejściu K.D. Jadawa prowadzący Ganeśa Gaitondego

major Śahid Khan: agent pakistańskiego wywiadu, mózg operacji fałszowania indyjskich banknotów

Śambhu Śetti: właściciel baru Delite Dance

Iffat-bibi: ciotka ze strony matki Sulejmana Isy, pełniąca funkcję jednego z najważniejszych rewidentów jego gangu w Mumbaju

Madźid Khan: inspektor policji w Mumbaju, kolega Sartadźa Singha

Zoja Mirza: aktorka, wschodząca gwiazda indyjskiego przemysłu filmowego

Adil Ansari: wykształcony, ale biedny człowiek z małego miasteczka, który ucieka do Mumbaju przed gwałtownymi konfliktami w rodzinnym Biharze

Śarmin Khan: uczennica liceum, córka majora Śahida Khana, który przeniósł się do pracy w Waszyngtonie, zabierając ze sobą całą rodzinę – żonę, córkę i matkę

daddi (dosł. babcia, matka ojca): pochodząca z Pendżabu matka Śahida Khana; dla rodziny jest muzułmanką, ale w rzeczywistości skrywa tajemnicę

Dzień z życia policjanta

Biały szpic o imieniu Pusia wyleciał z okna czwartego piętra budynku w Pannie, z nowiutkiego domu, wokół którego wciąż jeszcze stały rusztowania malarzy. Przez całą drogę w dół Pusia wyła cieniutkim głosikiem pieska salonowego, jak biały czajniczek, z którego uchodzi para. Potem odbiła się od maski daewoo cielo i poturlała w pobliże grupki uczennic oczekujących na autobus do prowadzonej przez zakonnice szkoły St. Mary. Krwi pojawiło się wyjątkowo mało, ale na widok mózgu Pusi dziewczynki wpadły w histerię, tymczasem zaś widoczny w górze mężczyzna, który wcześniej zakręcił nad głową pieskiem trzymanym za nóżkę i cisnął nim w otchłań, ten mężczyzna, niejaki Maheś Pandej z Mirage Textiles, oparty o parapet, wychylał się teraz z okna i głośno się śmiał. Pani Kamala Pandej, która, zwracając się do Pusi, zawsze mówiła o sobie „mamusia”, teraz, słaniając się na nogach, pobiegła do kuchni i z uchwytu magnetycznego porwała nóż długi na dwadzieścia centymetrów i szeroki na pięć. Kiedy Sartadź i Katekar wyłamali zamki i wpadli drzwi do mieszkania numer 502, pani Pandej stała przed zamkniętymi drzwiami do sypialni, wpatrując się w znajdujący się mniej więcej na wysokości piersi okrąg gęsty od pięciocentymetrowych ran w drewnie. Na oczach Sartadźa westchnęła, podniosła rękę i ponownie wbiła ostrze. I dopiero kiedy chwyciła nóż oburącz, zdołała go znowu wyjąć.

– Pani Pandej – odezwał się Sartadź.

Odwróciła się do nich, wciąż ściskając broń w uniesionych dłoniach. Jej blada twarz pokryta była smugami po zaschniętych łzach.

– Pani Pandej, jestem inspektor Sartadź Singh. Proszę odłożyć nóż. – Zrobił krok do przodu, podnosząc ręce do góry i ukazując jej otwarte dłonie. – Proszę – powtórzył.

Ona stała jednak nieruchomo z szeroko otwartymi i martwymi oczami, jedynie przedramiona lekko jej drżały. Znajdowali się w wąskim przedpokoju i Sartadź czuł za sobą obecność Katekara, który chciał minąć go i wystąpić do przodu. Zatrzymał się. Jeszcze jeden krok i znalazłby się w zasięgu noża.

– Policja? – dobiegł ich głos zza drzwi sypialni. – Policja?

Pani Pandej drgnęła nerwowo, jakby nagle coś sobie przypomniała:

– Ty bydlaku, ty bydlaku... – powiedziała i ponownie uderzyła nożem w drzwi. Była już zmęczona i czubek ostrza odbił się od drewna, drasnąwszy jego powierzchnię. Sartadź chwycił rękę kobiety i wykręciwszy ją w nadgarstku, z łatwością rozbroił desperatkę. Teraz jednak ona rzuciła się z pięściami do drzwi, gniotąc i łamiąc swoje bransolety, a ten jej ostatni furiacki wybuch złości trudno było pohamować czy opanować. W końcu udało im się usadowić ją na zielonej kanapie w salonie.

– Zastrzelcie go – powiedziała. – Zastrzelcie. – A potem objęła rękami głowę. Na jej ramieniu widać było zielono-błękitne siniaki. Katekar szeptał coś przy drzwiach sypialni.

– O co się pokłóciliście? – zapytał Sartadź.

– On chce, żebym już więcej nie latała.

– Co takiego?

– Jestem stewardesą. On myśli...

– Tak?

Miała oszałamiające jasnobrązowe oczy i pytania policjanta wyraźnie ją rozzłościły.

– Myśli, że skoro jestem stewardesą, to podczas postojów zabawiam pilotów. – Odwróciła twarz do okna.

Katekar wyprowadzał właśnie jej męża, trzymając mu rękę na karku. Pan Pandej podciągnął jedwabne spodnie od piżamy w czerwono-czarne pasy i uśmiechnął się poufale do Sartadźa.

– Dziękuję – powiedział. – Dziękuję, że przyjechaliście.

– Widzę, że lubi pan bić żonę, panie Pandej – warknął Sartadź, pochylając się do przodu. Katekar energicznym ruchem usadził mężczyznę, kiedy ten wciąż jeszcze miał otwarte usta. Bardzo ładnie to zrobił. Katekar był starszym posterunkowym, wieloletnim podwładnym, ale w rzeczywistości kolegą. Z przerwami pracowali razem już prawie siedem lat. – Lubi pan ją bić, a potem wyrzuca pan przez okno biednego pieska, tak? A na koniec wzywa nas, żebyśmy pana uratowali?

– Powiedziała, że ją uderzyłem?

– Mam oczy. Sam widzę.

– To niech pan spojrzy na to. – Pandej wykrzywił twarz. – Proszę, niech pan tu popatrzy. – Podciągnął lewy rękaw piżamy, ukazując błyszczący srebrny zegarek i cztery równo rozmieszczone zadrapania, sine i głębokie, biegnące od wewnętrznej części nadgarstka i wokół przedramienia w kierunku łokcia. – Mam ich więcej – dodał. Opuścił nisko głowę, sięgając ręką do kołnierzyka, aby go odchylić. Sartadź wstał i obszedł niski stoliczek. Na łopatce pana Pandeja widniała pofałdowana, czerwona pręga, której końca nie było widać.

– A to skąd? – zapytał Sartadź.

– Złamała mi na plecach kaszmirską laskę. Taką grubą – odparł pan Pandej, z kciuka i palca wskazującego robiąc kółko.

Sartadź podszedł do okna. Wokół małego, białego ciałka w dole zebrał się krąg chłopców w mundurkach, popychających jeden drugiego bliżej środka. Dziewczynki ze szkoły St. Mary piszczały i dłońmi zasłaniały usta, prosząc chłopców, żeby przestali. W salonie pani Pandej siedziała z podbródkiem wciśniętym w klatkę piersiową i jasnym wzrokiem patrzyła na swojego męża.

– Miłość – powiedział Sartadź łagodnie. – Miłość to morderczy gandu. Biedna Pusia.

– Namaskar, Sartadź-sahab – zawołał podinspektor Kamble przez cały komisariat. – Parulkar-sahab pytał o ciebie. – Pokój miał jakieś osiem metrów długości i znajdowały się w nim cztery biurka ustawione w poprzek. Na ścianie widniał prawie dwumetrowy plakat Sai Baby, na biurku Kamblego wizerunek Ganeśi za szkłem, a Sartadź już wcześniej miał ochotę umieścić na drugiej ścianie obrazek guru Gobinda Singha, by w ten dosyć pokrętny sposób dopomnieć się o poszanowanie sekularyzmu. Pięciu posterunkowych wyprężyło się na baczność, a po chwili opadło z powrotem na plastikowe krzesełka, rozsiadając się wygodnie.

– Gdzie jest Parulkar-sahab?

– Z dziennikarzami. Częstuje ich herbatą i opowiada im o naszych nowych inicjatywach w zakresie zwalczania przestępczości.

Parulkar był komendantem policji w strefie trzynastej i miał biuro bardzo blisko, w drugim budynku, w którym znajdowała się siedziba komendy strefy. Uwielbiał dziennikarzy i miał wyjątkowy talent do zabawiania ich, a do tego jeszcze ostatnio zaczął wykazywać dryg do deklamowania dwuwierszy podczas wywiadów. Sartadź nieraz już zastanawiał się, czy aby zastępca komendanta nie ćwiczy wieczorami z tomikiem poezji przed lustrem.

– To dobrze – stwierdził Sartadź. – Ktoś musi im powiedzieć o naszej ciężkiej pracy.

Kamble parsknął śmiechem.

Sartadź usiadł przy biurku obok Kamblego i otworzył egzemplarz „Indian Express”. Dwóch członków gangu Gaitondego zastrzelono podczas akcji lotnej brygady w Bhajanderze. Po uzyskaniu informacji wywiadowczej policja dopadła ich, kiedy wchodzili do biura tamtejszej fabryki. Wezwani do poddania się, zaczęli strzelać do policjantów, ci odpowiedzieli ogniem i tak dalej, i tak dalej. W gazecie opublikowano kolorowe zdjęcia tajniaków pochylających się nad dwoma podłużnymi czerwonymi plamami na ziemi. Wśród innych wiadomości znalazła się również informacja o dwóch włamaniach w Andheri East i jednym w Worli, a to ostatnie zakończyło się zasztyletowaniem dwojga młodych ludzi. Czytając gazetę, Sartadź słyszał, jak siedzący naprzeciwko Kamblego starszy mężczyzna opowiada o powolnej śmierci. Jego osiemdziesięcioletnia mausi spadła ze schodów i złamała biodro. Przyjęto ją do polikliniki Śiwsagar, gdzie ze swoim zwykłym, stoickim spokojem znosiła nieustający ból w starych kościach. Przecież w czterdziestym drugim roku szła razem z Gandhim i wtedy doznała swojego pierwszego złamania, kości obojczyka, od uderzenia lathi konnego policjanta, a później przetrzymała gołą podłogę celi aresztu. Miała tę staroświecką moc, wedle której obowiązkiem człowieka na tym świecie było poświęcenie. Kiedy jednak odleżyny utworzyły głębokie, czerwone rany na jej rękach, ramionach i plecach, nawet ona stwierdziła, że być może czas umierać. Starszy mężczyzna nigdy wcześniej nie słyszał, żeby mówiła coś podobnego, ale teraz jęczała, że pragnie umrzeć. Minęły dwadzieścia dwa dni, zanim zaznała ulgi, dwadzieścia dwa dni, zanim nadeszła ta błogosławiona ciemność. Sam byś się rozpłakał, mówił ten starszy mężczyzna, gdybyś ją zobaczył.

Kamble przerzucał strony rejestru. Sartadź w pełni wierzył w opowieść starszego mężczyzny i rozumiał jego problem – poliklinika Śiwsagar nie mogła wydać mu ciała, jeśli wcześniej nie otrzyma wystawionego przez policję zaświadczenia o braku zastrzeżeń. Odręcznie napisana notatka na papierze listowym Rady Miejskiej Brihanmumbai stwierdzała, że policja uznaje daną śmierć za naturalną, że nie popełniono żadnego przestępstwa, a ciało można wydać krewnym. Taka procedura miała zapobiec uznawaniu morderstw – zabójstw dla pozyskania posagu i tym podobnym – za wypadki, a do obowiązków podinspektora Kamblego należało podpisywanie takich dokumentów w imieniu baczących na wszystko, ubranych w mundury khaki stróżów miasta Mumbaj. Chociaż jednak formularze leżały tuż obok łokcia Kamblego, on gryzmolił coś w swoim rejestrze. Starszy mężczyzna, ze złożonymi rękami i z opadającymi na czoło siwymi włosami, patrzył na obojętnego policjanta wilgotnymi oczami.

– Bardzo pana proszę – powiedział.

Sartadź pomyślał, że w sumie całe to przedstawienie zostało dobrze przemyślane i że żal jest szczery, chociaż ten fragment o Gandhim i złamanych obojczykach był przesadzony i nadmiernie melodramatyczny. Zarówno ten starszy mężczyzna, jak i Kamble wiedzieli, że przed podpisaniem zaświadczenia należy wnieść stosowną opłatę. Prawdopodobnie Kamble zażąda ośmiuset rupii, starszy mężczyzna będzie chciał dać jedynie pięćset lub coś koło tego, ale tematyka poświęcenia starych ludzi została już wyeksploatowana w filmach i Kamble był całkowicie odporny na numer z upadkiem Indii. Zamknął swój czerwony rejestr i sięgnął po zielony. Bacznie się w niego wpatrywał. Stary mężczyzna podjął swoją historię, zaczynając od upadku na schodach. Sartadź wstał, przeciągnął się i wyszedł na dziedziniec komisariatu. W cieniu biegnących od frontu arkad i pod blaszanym portykiem jak zawsze kłębił się tłum naganiaczy, pasożytów, krewnych aresztantów, posłańców i przedstawicieli lokalnych biznesmenów, osób zabiegających o względy oraz nielicznych ludzi naznaczonych piętnem nieszczęścia i nagłej niedoli, teraz spoglądających na niego z nadzieją pomieszaną z goryczą.

Sartadź minął ich wszystkich. Cały kompleks był otoczony ponadtrzymetrowym murem, zbudowanym z tej samej brunatnej cegły co komisariat i siedziba komendy strefy. Oba dwukondygnacyjne budynki miały identyczne dachy z czerwonej dachówki i łukowate oknami. W tych ponurych łukach, w grubości ścian i nieustępliwym ciężarze fasad kryła się jakaś nadzieja, jakaś otucha masywnej potęgi, a zatem prawa i porządku. Na widok wkraczającego na schody inspektora wartownik stanął na baczność. Na długo zanim dojrzał gabinet Parulkara, wciąż jeszcze lawirując w labiryncie boksów zastawionych stertami papierów, Sartadź usłyszał dobiegający stamtąd śmiech. Zastukał energicznie w lśniące, drewniane drzwi gabinetu zastępcy komendanta, a potem je otworzył. Roześmiane twarze na moment odwróciły się w stronę przybysza, ten zaś zauważył, że na spotkaniu pojawił się nawet przedstawiciel dziennika o zasięgu krajowym, aby wysłuchać opowieści o nowych pomysłach Parulkara albo przynajmniej jego poezji. Stanowił on świetny temat na artykuł.

– Panowie, panowie. – Parulkar podniósł rękę, wskazując wchodzącego funkcjonariusza. – Oto mój najdzielniejszy policjant, Sartadź Singh. – Przy akompaniamencie przeciągłego brzęku dziennikarze odstawili filiżanki i sceptycznie popatrzyli na Sartadźa. Parulkar obszedł biurko, trzymając się za pas. – Przepraszam na moment. Musimy porozmawiać na zewnątrz, a potem on opowie wam o naszej inicjatywie.

Zamknął drzwi i poprowadził Sartadźa na tyły gabinetu, do malutkiej kuchenki, w której pysznił się nowy nabytek, błyszczący filtr wody firmy Brittex. Ponaciskał guziki i błyszczący strumień popłynął do trzymanej przezeń szklanki.

– Bardzo smaczna woda, taka czysta, panie komendancie – odezwał się Sartadź. – Naprawdę bardzo dobra.

Parulkar dużymi haustami pił ze stalowego kubka.

– Zażyczyłem sobie najlepszego modelu – powiedział. – Uważam, że czysta woda to podstawa.

– Oczywiście, panie komendancie. – Sartadź upił łyk. – Najdzielniejszy, panie komendancie?

– Oni lubią dzielnych. A i dla ciebie lepiej będzie, żebyś był dzielny, jeśli chcesz zostać w tej robocie.

Parulkar miał opadające ramiona i gruszkowate ciało, z którym nawet najlepsi krawcy nie mogli sobie poradzić, i już teraz jego mundur był pognieciony, w zasadzie jak zwykle. Mówił przygaszonym głosem, patrząc na bok z jakąś rezygnacją, której Sartadź nigdy wcześniej nie widział.

– Czy coś się stało, panie komendancie? Jakieś problemy z naszą inicjatywą?

– Nie, nie, z inicjatywą wszystko w porządku. Nie w tym rzecz. Chodzi o coś innego.

– Tak, panie komendancie?

– Chodzi im o mnie.

– Komu?

– A komuż by? – zapytał Parulkar wyjątkowo szorstko. – Władzom. Chcą się mnie pozbyć. Uważają, że już i tak za wysoko zaszedłem.

W tej chwili Parulkar pełnił funkcję zastępcy komendanta policji, a niegdyś był zwykłym podinspektorem. Piął się po szczeblach kariery, zaczynając od służby w policji stanu Maharasztra, aż udało mu się dokonać tego prawie niewyobrażalnego przeskoku do zaszczytnej służby w krajowej policji indyjskiej, a osiągnął to sam jeden, wyłącznie dzięki swojej ciężkiej pracy, poczuciu humoru i wielu długim godzinom pracy. Była to zdumiewająca i niespotykana kariera, a obecnie Sartadź uważał go za swojego mentora. Opróżnił kubek i nalał sobie jeszcze wody z nowego filtra Brittex.

– Ale dlaczego, panie komendancie? – zapytał Sartadź. – Dlaczego?

– Byłem zbyt blisko poprzedniego rządu. Uważają mnie za człowieka Kongresu.

– Czyli mogą chcieć się pana pozbyć. To nic nie znaczy. Ma pan jeszcze wiele lat do emerytury.

– Pamiętasz Dharmeśa Mathidźę?

– Tak, to ten facet, który postawił nasz mur. – Mathidźa był przedsiębiorcą budowlanym, jednym z tych, którzy odnieśli zdecydowany sukces w rejonie północnych przedmieść. Jego ambicję, podobnie jak pot na czole, było widać gołym okiem. W rekordowym czasie rozbudował mur na tyłach komisariatu, wokół ostatnio wyrównanego obniżenia terenu. Teraz z okien budynku widać było świątynię Hanumana, mały trawnik i młode drzewka. Parulkar miał obsesję na punkcie udoskonalania. Często powtarzał: musimy się doskonalić. Firma Mathidźa i Synowie udoskonaliła komisariat, wszystkie prace wykonując, oczywiście, za darmo. – I co z tym Mathidźą, panie komendancie?

Parulkar sączył wodę małymi łyczkami, płucząc nią usta.

– Wczoraj z samego rana wezwano mnie do dyrektora naczelnego.

– Tak?

– Zadzwoniono do niego z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Mathidźa zagroził wniesieniem skargi. Powiedział, że zmuszałem go do wykonywania prac budowlanych.

– To jakieś bzdury. Przecież sam przyszedł. Tyle razy przychodził tu do pana. Wszyscy to widzieliśmy. Robił to z radością.

– Nie chodzi o ten mur. U mnie w domu.

– W pańskim domu?

– Pilnie potrzebna była naprawa dachu. Jak wiesz, mój dom jest bardzo stary. To prawdziwe gniazdo rodzinne. A do tego potrzebna była nowa łazienka. Mamta i moje wnuczki ponownie się tam sprowadziły. Chyba o tym słyszałeś.

– I co dalej?

– Te prace wykonał Mathidźa. Dobrze się spisał. Ale teraz mówi, że ma nagranie, na którym słychać, jak go straszę.

– Pan?

– Pamiętam, że kiedyś zadzwoniłem do niego, żeby się pospieszył. Żeby zakończył pracę przed porą monsunową. Być może użyłem kilku ostrzejszych słów.

– Ale co z tego, panie komendancie? Niech idzie z tym do sądu. Niech robi, co chce. Przekona się, co możemy zrobić tutaj z jego życiem. Na jego budowach, we wszystkich jego biurach....

– Sartadźu, to tylko ich wymówka. W ten sposób chcą wywrzeć na mnie nacisk i dać mi do zrozumienia, że jestem osobą niepożądaną. Oni się nie zadowolą moim przeniesieniem, chcą się mnie pozbyć.

– Będzie się pan bronił?

– Tak. – Ze wszystkich znanych Sartadźowi graczy politycznych Parulkar był najlepszy. Arcymistrz subtelnej sztuki kontaktów, zakulisowych machinacji i rozmów kuluarowych, doskonały w uszczęśliwianiu ministrów i członków korporacji, zapewnianiu zysków w interesach, poklepywaniu się po plecach i wymianie uprzejmości z komisarzami policji, w drobnych przysługach doskonale wyważonych i rozdzielanych, a także pamiętanych, w interesach załatwianych, a potem szybko zapominanych. Prawdziwy miłośnik subtelnej gry. Po prostu mistrz w tej dziedzinie. Nie do wiary, że był aż tak zmęczony. Stał teraz z wymiętym kołnierzykiem, a krągłość jego brzucha już nie była dziarska, lecz ciężka od żalu. Wypił kolejny kubek wody, tym razem bardzo szybko. – Lepiej idź tam do nich, Sartadźu. Czekają na ciebie.

– Przykro mi.

– Wiem.

– Panie komendancie... – Sartadź pomyślał, że powinien coś dorzucić, coś, co by oddało jego wielką wdzięczność i jednoznacznie by wyraziło, ile Parulkar dla niego znaczy. Coś o tych wspólnie spędzonych latach, o sprawach rozwiązanych, a także o tych zaniechanych i porzuconych, o tym, ile się od niego nauczył, jak żyć, pracować i przetrwać w tym mieście jako policjant. Ale zdołał tylko wyprężyć się na baczność. Parulkar skinął głową. Zrozumiał.

Przed wejściem do gabinetu Sartadź poprawił koszulę i przesunął dłonią po turbanie. Następnie wkroczył do środka i opowiedział reporterom o większej liczbie patroli na ulicach, o współpracy ze społeczeństwem, o ścisłym nadzorze i przejrzystości działań; o tym, jak to będzie lepiej.

Na lunch Sartadź zjadł uttapam, przysłane na komisariat z pobliskiej restauracji Udipi. Ostry smak chilli działał orzeźwiająco, ale po posiłku Sartadź nie był w stanie podnieść się z krzesła. Pomimo lekkości strawy czuł, że teraz przygniata go, wprost miażdży znużenie. Z wielkim trudem wstał i odsunął ławkę spod ściany, a potem zdjął buty i wyciągnął się na desce. Skrzyżował ramiona na piersiach. Jeden głęboki oddech, potem następny i coraz mniej odczuwał wbijającą się w udo krawędź, rozkołysana senność pozwoliła zapomnieć o drobiazgach, a otaczający go świat rozmył się w jakiejś dziwnej bieli. Czająca się wewnątrz ciała energia spowodowała jednak, że poczuł potężny gniew i po chwili przypomniał sobie, dlaczego jest tak niespokojny. Wszystkie sukcesy Parulkara mają zostać wymazane, mają stracić na znaczeniu w związku z zaplanowaną kompromitacją. A kiedy już nie będzie Parulkara, co się stanie z Sartadźem? Co się z nim stanie? Ostatnio Sartadź odnosił wrażenie, że niczego w życiu nie osiągnął. Miał już ponad czterdzieści lat, był rozwiedzionym inspektorem policji z przeciętnymi perspektywami zawodowymi. Jego rówieśnicy zdążyli się wspiąć dużo wyżej, tylko on dreptał w miejscu, wypełniając swoje obowiązki. Kiedy wybiegał myślami w przyszłość, widział, że nie zdoła osiągnąć tyle, co jego ojciec, i zdecydowanie dużo mniej niż powszechnie szanowany Parulkar. Jestem zupełnie do niczego, pomyślał Sartadź, i ogarnęło go przygnębienie. Usiadł, potarł twarz, energicznie potrząsnął głową i włożył buty. Sztywnym krokiem poszedł do pomieszczenia od ulicy, w którym podinspektor Kamble delikatnie masował sobie brzuch. Wyglądał na bardzo zadowolonego.

– Smakował ci lunch? – zapytał Sartadź.

– Doskonałe, pierwszorzędne birjani z nowej restauracji Laziz przy drodze S.T.  – odparł Kamble. – W takim fikuśnym glinianym garnku. Tu, w Kajlaśpadzie, popadamy w beznadziejny snobizm. – Wyprostował się i nachylił w stronę Sartadźa. – Posłuchaj. Znałeś tych dwóch gandu, których lotna brygada dorwały wczoraj w Bhajanderze?

– Gang Gaitondego, tak?

– Zgadza się. Wiesz, że gangi Gaitondego i Sulejmana Isy znowu walczą ze sobą, prawda? Słyszałem, że te dwie wczorajsze ofiary to supari z Firmy S. I że chłopaki z lotnej brygady zarobili dwadzieścia lakhów.

– W takim razie lepiej dostań się do brygad.

– Stary, a jak myślisz, na co ja zbieram? Słyszałem, że aktualna stawka, żeby tam się dostać, wynosi dwadzieścia lakhów.

– Bardzo drogo.

– Bardzo – przyznał Kamble. Twarz mu płonęła, wszystkie pory skóry były szeroko otwarte i rozpalone. – Ale tu chodzi o pieniądze, mój drogi, a żeby zarobić kasę, trzeba ją najpierw wydać.

Sartadź skinął głową, a Kamble ponownie zagłębił się w rejestrze. Pewnego razu Sartadź usłyszał od skazanego za morderstwo slumlorda, właściciela domów w slumsach, gorzki sekret życia w metropolii: pajsa phęk, tamaśa dekh[1]. Dosłownie wpadli na siebie na rogu w basti w Andheri. Od razu się rozpoznali, chociaż Sartadź był w cywilnym ubraniu, a slumlord dorobił się sporego brzucha. Sartadź zagaił: „Are, Bahzad Hussain, czy nie powinieneś teraz odsiadywać piętnastu lat za zlikwidowanie Anwara Jedy?”, na co Bahzad Hussain roześmiał się nerwowo i odrzekł: „Inspektorze-sahab, wie pan, jak to jest, dostałem zwolnienie warunkowe i teraz w mojej kartotece jest napisane, że zbiegłem do Bahrajnu, pajsa phęk, tamaśa dekh”. To była absolutna prawda. Jeśli miało się pieniądze do sypania, można było oglądać spektakl, sędziów niefrasobliwie podskakujących na trapezie, polityków skaczących przez obręcze, wesołych gliniarzy z czerwonymi nosami. Bahzad Hussain miał sporo wdzięku i tyle zdrowego rozsądku, aby spokojnie przyjść na komisariat i z wielką pewnością siebie poprosić jedynie o filiżankę herbaty i możliwość zadzwonienia do kilku osób. Żartował i dużo się śmiał. Tak, on sypał pieniędzmi i oglądał spektakl. To całe policyjne dźhandźat było stratą czasu, niczym więcej. Pajsa phęk, tamaśa dekh.

W tej chwili przed Kamblem stała cała rodzina, matka, ojciec i syn ubrany w niebieski mundurek z krótkimi spodenkami. Ojciec, krawiec, wrócił do domu z warsztatu wczesnym popołudniem, żeby zabrać jakiś zapomniany wcześniej materiał na ubranie. W drodze powrotnej poszedł skrótem i zobaczył swojego syna, który w tym czasie miał być w szkole, jak z jakimiś faltu ulicznikami gra w kulki pod murem fabrycznym. Teraz mówiła matka:

– Sahabie, ja go biję, ojciec krzyczy na niego, a to nic nie pomaga. Nauczyciele już się poddali. A on nam pyskuje, mój własny syn. Myśli, że jest taki mądry. Uważa, że nie musi chodzić do szkoły. Mam już tego dość, sahabie. Niech pan go weźmie. Niech pan go wsadzi do więzienia.

Wykonała ruch, jakby wypuszczała coś z rąk, i końcem swojego niebieskiego pallu wytarła oczy. Patrząc na jej dłonie i dobrze umięśnione przedramiona, Sartadź uznał, że pracuje w osiedlu Śiwa jako bai, że myje naczynia i pierze ubrania żonom pracowników szczebla kierowniczego. Jej syn stał ze spuszczoną głową, pocierając jednym butem o drugi.

Sartadź kiwnął palcem.

– Chodź tutaj. – Chłopiec przysunął się bokiem. – Jak masz na imię?

– Saileś. – Był dość bystrym trzynastolatkiem. Elegancko ułożone włosy opadały na kark, w czarnych oczach miał błysk.

– Dzień dobry, Saileśu.

– Dzień dobry.

Sartadź uderzył mocno dłonią w stół. Tak głośno, że Saileś drgnął i cofnął się. Policjant chwycił go za kołnierz i pociągnął wokół biurka.

– Uważasz, że jesteś twardy, Saileśu? Jesteś taki twardy, że nikogo się nie boisz? Pozwól, że ci pokażę, co robimy z takimi twardymi tapori jak ty, Saileśu. – Sartadź przeszedł z nim przez pokój, przez drzwi i zaprowadził go do pokoju przesłuchań, przy każdym kroku unosząc chłopca nad ziemię. Na końcu tego pokoju, w pobliżu skutych, kucających więźniów, siedział Katekar z drugim policjantem.

– Katekar! – zawołał Sartadź.

– Słucham, panie komendancie.

– Który z nich jest najtwardszy?

– Ten, panie komendancie, uważa się za twardziela. Narain Swami, kieszonkowiec.

Sartadź potrząsnął Saileśem, aż głowa mu się zatrzęsła, i warknął.

– Ten oto wielki facet myśli, że jest twardszy od nas wszystkich. Pokażemy mu. Dajmy Narainowi Swamiemu mały pokaz dam, niech sobie ten wielki facet popatrzy.

Katekar podniósł skulonego Naraina Swamiego i zmusił go, żeby się nachylił, ten zaś próbował opierać się i brzęczał łańcuchami, ale kiedy na jego plecach wylądowało z niesamowitym trzaskiem pierwsze uderzenie otwartą dłonią, zrozumiał, o co chodzi. Przy drugim zawył jak należy. Po trzecim i czwartym już łkał.

– Proszę, sahabie, błagam. Wystarczy. – Po szóstym Saileś ronił już rzęsiste łzy. Odwrócił głowę, ale Sartadź chwycił go za podbródek i zmusił, aby zwrócił wzrok na kaźń.

– Chciałbyś coś jeszcze zobaczyć, Saileśu? Wiesz, co robimy potem? – Sartadź wskazał na gruby biały pręt, biegnący tuż pod sufitem od jednej ściany do drugiej. – Wsadzamy Swamiego na ghori. Przywiązujemy go za ręce i nogi do pręta i lejemy pattą. Katekar, pokaż mu pattę.

Ale kiedy Saileś zobaczył szeroki kawał taśmy, wyszeptał:

– Nie, proszę, nie.

– Co?

– Proszę, nie.

– Chcesz tu skończyć, Saileśu? Jak Narain Swami?

– Nie.

– Co, proszę?

– Nie, sahabie. Proszę.

– A tak właśnie skończysz. Jeśli dalej będziesz się w ten sposób zachowywał.

– Nie będę, sahabie. Nie będę.

Sartadź odwrócił go i trzymając mu dłonie na ramionach, poprowadził do drzwi. Narain Swami trwał zgięty w pół, szczerząc zęby w uśmiechu. Kiedy już wyszli, Saileś usiadł na metalowym krzesełku z butelką coca-coli między kolanami i w ciszy słuchał Sartadźa. Powoli sączył napój, a Sartadź opowiadał mu, jak kończą tacy ludzie jak Narain Swami, bici, wyniszczeni, uzależnieni, w więzieniu lub na przepustce, zmizerniali, wymęczeni i w końcu martwi. I to wszystko dlatego, że nie chodzili do szkoły i nie słuchali mamy.

– Ja będę chodził – powiedział Saileś.

– Obiecujesz?

– Obiecuję. – Saileś dotknął gardła.

– Lepiej, żebyś dotrzymał słowa – pogroził Sartadź. – Nie cierpię ludzi, którzy łamią dane słowo. Dorwę cię.

Saileś skinął głową i inspektor wyprowadził go na dwór. Przy furtce stała matka chłopca. Podeszła do Sartadźa i uniósłszy zaciśnięte dłonie, otwarła je. W prawej znajdował się skręcony koniec jej pallu, a w lewej starannie złożony banknot sturupiowy.

– Sahabie – powiedziała.

– Nie – odparł Sartadź. – Nie.

Widział jej wypomadowane włosy i zaczerwienione oczy. Uśmiechnęła się leciutko, wyżej uniosła dłonie i szerzej je otwarła.

– Nie – powtórzył Sartadź. Odwrócił się i odszedł.

Katekar prowadził z wprawą, z gracją baletnicy wyszukując przerwy pomiędzy innymi samochodami. Sartadź odsunął fotel do tyłu i sennie patrzył, jak kolega zmienia biegi i zgrabnie śmiga swoim suzuki gypsy między ciężarówkami i samochodami, mijając je w odległości zaledwie kilku centymetrów. Sartadź już od dawna się nie stresował. Co prawda wciąż jeszcze co kilka minut zdawało mu się, że zaraz dojdzie do kolizji, ale od Katekara nauczył się nie przejmować. To kwestia pewności siebie. Trzeba jechać do przodu i zawsze w ostatniej chwili ktoś się usuwa. I zawsze to ten drugi gandu. Katekar podrapał się po kroczu, mruknął: „Ech, behenćod”, i spiorunował wzrokiem kierowcę piętrowego autobusu, zmuszając go do całkowitego zatrzymania. Skręcili w lewo, a Sartadź uśmiechnął się, widząc, jakim zamaszystym łukiem podwładny pokonuje zakręt.

– Powiedz mi, Katekarze – odezwał się Sartadź – kto jest twoim ulubionym bohaterem?

– Filmowym?

– A jakimże innym?

Katekar był zakłopotany.

– Jak już oglądam telewizję... – Trącił dźwignię zmiany biegów i wytarł jakiś pyłek z przedniej szyby. – Kiedy leci tam jakiś film... – czyli zawsze – lubię oglądać Deva Ananda.

– Deva Ananda? Naprawdę?

– Tak, panie inspektorze.

– Ale on jest również moim ulubionym aktorem. – Sartadź lubił te stare, czarno-białe filmy, w których Dev Anand pojawiał się na ekranie nachylony pod nieprawdopodobnym kątem, niewiarygodnie żwawy i nad wyraz uprzejmy. W tej jego koślawej doskonałości znajdował jakieś szczególne pokrzepienie, nostalgię za prostotą, której sam nigdy nie zaznał. Spodziewał się jednak, że Katekar okaże się wielbicielem Amitabha Bachchana albo entuzjastą mięśniaków, Sunila Shettiego czy Akshaya Kumara, których wielkie postacie widniały na plakatach filmowych jak jakieś gigantyczne i potężne okazy nowych gatunków. – A który film z Devem Anandem najbardziej lubisz?

Katekat uśmiechnął się i przechylił głowę na bok. To był ruch charakterystyczny dla Deva Ananda.

– No oczywiście Przewodnika, szefie. Bez dwóch zdań.

Sartadź skinął głową.

– Oczywiście. – Przewodnika nakręcono w jaskrawych kolorach lat sześćdziesiątych, co tylko dodawało smaczku gorącej miłości Deva do Waheedy, a także pomagało przeżywać gorycz ostatecznej tragedii. Sartadź zawsze z ciężkim sercem oglądał przeciągającą się śmierć przewodnika, tę całą jego samotność i wygasłą miłość. Ale oto okazało się nieoczekiwanie, że również Katekar jest wielbicielem Deva. Sartadź roześmiał się i zaśpiewał: – Gata rahe mera dil... – Katekar kiwnął głową, a kiedy Sartadź zapomniał słów po Tu hi meri manzil[2], dośpiewał następny dwuwiersz, aż do samej antry. Teraz już uśmiechali się obaj.

– Dziś już się nie robi takich filmów – westchnął Sartadź.

– Nie, już nie – przyznał Katekar. Przed nimi rozpościerała się pusta teraz droga, aż do skrzyżowania w Karanth Ćauk. Mknęli obok skupisk domów mieszkalnych ulokowanych za długim zielonym murem po prawej, a po lewej widzieli niechlujne chałupy basti, wychodzące bezpośrednio na drogę. Katekar łagodnie zatrzymał się na światłach, płynnie wyhamowując z szalonej prędkości do zera.

– Krążą plotki o sahabie Parulkarze – powiedział, palcem wskazującym przecierając wewnętrzną stronę kierownicy.

– Jakie plotki?

– Mówi się, że jest chory i że rozważa odejście z policji.

– A na co jest chory?

– Na serce.

Skoro już musiały pojawić się jakieś pogłoski, ta brzmiała nieźle. Może to sam Parulkar zaczął coś takiego rozpowiadać, kierując się podstawową zasadą operacyjną, która mówi, że nie da się zachować tajemnicy i szybko wszyscy się czegoś dowiedzą, więc lepiej samemu wpłynąć na nieuniknione, absurdalne domniemania, ukierunkować je i jakoś wykorzystać.

– Nic nie wiem o jego odejściu – powiedział Sartadź – ale rozważa różne możliwości.

– Ze względu na serce?

– Coś w tym stylu.

Katekar kiwnął głową. Nie wyglądał na zbytnio zmartwionego. Sartadź wiedział, że Katekar nie należy do wielkich wielbicieli sahaba Parulkara, chociaż w obecności Sartadźa nigdy złego słowa by na niego nie powiedział. Raz stwierdził jednak, że mu nie ufa. Nie wyjaśnił, dlaczego, a Sartadź złożył jego podejrzenia na karb zatwardziałego antybraminizmu. Katekar nie ufał braminom, jak również nie lubił Marathów za ich charakterystyczną dla średniej kasty zachłanność, chciwość i te ich pretensje do statusu kszatrijów. Sartadź widział, że z punktu widzenia Katekara, z punktu widzenia przedstawicieli OBC, kast prześladowanych, te uprzedzenia są w pełni uzasadnione. Katekar nieraz powtarzał, że wystarczy tylko spojrzeć na historię. A Sartadź zawsze, nie pytając o nic, przyznawał, że przez wszystkie stulecia kasty upośledzone traktowano straszliwie. Spierał się jednak z Katekarem na temat polityki kastowej w czasach ubiegłych oraz obecnych i kwestionował jego wnioski. Na szczęście te ich dyskusje na niebezpieczne tematy zawsze toczyły się na stopie przyjacielskiej. Ostatecznie, Sartadź i tak był zadowolony, że Katekar w swoich opowieściach w żaden bezpośredni sposób nie odnosi się do wywyższających się sikhijskich dźatów. Znali się od dawna i Sartadź miał do niego pełne zaufanie.

Wjechali na wąski parking przed restauracją Sindur, która reklamowała się świetną kuchnią indyjską i europejską. Sartadź sięgnął za swój fotel po białą torbę Air India. Przecisnął się obok peugeota, minął pan-walę przy wejściu, a potem przepuścił szereg ubranych w białe koszule pracowników szczebla kierowniczego. Po drugiej stronie ulicy widział wielki biały szyld z czerwonym napisem „Delite Dance Bar and Restaurant”. Koszula Sartadźa była zupełnie przemoczona i od ramion aż po pas lepiła mu się do pleców. Restauracja Sindur miała wystrój ślubnej śamijany, poczynając od instrumentów orkiestry za kasą, a kończąc na okalających menu ozdobnych mehandi. Katekar usiadł naprzeciw Sartadźa w czteroosobowym boksie i obaj z ulgą opuścili głowy pod silnym strumieniem zimnego powietrza ze znajdującego się bezpośrednio nad nimi wentylatora. Kelner przyniósł dwie pepsi, które zaczęli pić łapczywie, ale zanim skończyli połowę, pojawił się przy nich Śambhu Śetti. Wsunął się na miejsce obok Sartadźa, schludny i zadbany jak zawsze, w niebieskich dżinsach i niebieskiej dżinsowej koszuli.

– Witaj, sahabie.

– Wszystko w porządku, Śambhu?

– Tak, sahabie. – Uścisnął im dłonie. Jak zawsze, Sartadź przez chwilę poczuł zazdrość z powodu żelaznego uścisku ręki Śambhu, tych jego napiętych mięśni ramion i gładkiej twarzy dwudziestoczterolatka. Pewnego razu, rok temu, odchylił się w boksie i podniósłszy koszulę, pokazał im swój kaloryfer na brzuchu, trójkąciki mięśni biegnące do klatki piersiowej. Kelner przyniósł Śambhu świeży sok ananasowy. Nigdy nie pił napojów gazowanych ani też z cukrem.

– Byłeś na trekkingu, Śambhu? – zapytał Katekar.

– Wybieram się na początku przyszłego tygodnia, przyjacielu. Na lodowiec Pindari.

Między Sartadźem a Śambhu, na czerwonej sztucznej skórze siedziska, leżała gruba, brązowa koperta. Sartadź przesunął ją sobie na kolana i uchylił skrzydełko. Wewnątrz znajdowało się dziesięć plików banknotów sturupiowych w paczkach po dziesięć tysięcy rupii, obwiązanych bankową recepturką.

– Pindari? – zapytał Katekar.

Śambhu był zaskoczony.

– Człowieku, czy ty w ogóle wyjeżdżasz z Mumbaju? Pindari jest w Himalajach. Powyżej Najnitalu.

– Aha – odparł Katekar. – Na ile wyjeżdżasz?

– Na dziesięć dni. Nie martwcie się, wrócę przed następnym terminem.

Sartadź wyciągnął spod nóg torbę Air India, rozpiął zamek i włożył kopertę do środka. Komisariat i Delite Dance Bar miały comiesięczną umowę. Zarówno Śambhu, jak i on sam byli jedynie przedstawicielami dwóch organizacji; jedna dawała, a druga zbierała. Nie były to prywatne pieniądze, a oni spotykali się już od ponad roku, od czasu kiedy Śambhu został kierownikiem Delite, i przypadli sobie do gustu. Śambhu był porządnym gościem, kompetentnym, skromnym i bardzo wysportowanym. Próbował nakłonić Katekara do wspinaczki.

– To oczyści ci głowę – mówił. – Jak myślisz, dlaczego wielcy jogini zawsze wybierali się w góry na tapasję? To kwestia powietrza. Pomaga w medytacjach, przynosi spokój. To dobrze robi.

Katekar uniósł pustą szklankę po pepsi.

– Moja tapasja jest tu, bracie. Tylko tu, co noc, odnajduję oświecenie.

Śambhu roześmiał się i stuknął się szklanką z Katekarem.

– Tylko nie spal nas tą twoją płomienną ascezą, o panie. Będę musiał przysłać ci apsary, aby cię ugłaskać.

Zachichotali wszyscy, a Sartadź aż się uśmiechnął na myśl o Katekarze siedzącym po turecku na jeleniej skórze, promieniującym blaskiem skumulowanej energii. Szarpnął za zamek torby, a potem stuknął Śambhu łokciem.

– Posłuchaj, Śambhu-ryszi – powiedział. – Musimy zrobić nalot.

– Co, znowu? Przecież mieliśmy nalot pięć tygodni temu.

– Chyba z siedem. Prawie dwa miesiące. Musisz pamiętać, Śambhu, że zmienił się rząd. Dużo się zmieniło. – Rzeczywiście, dużo się zmieniło. Partia Rakszak stworzyła nowy rząd stanowy. To, co kiedyś było prężną organizacją prawicową, dumną ze swoich zdyscyplinowanych, groźnych kadr, obecnie starało się przekształcić w partię mężów stanu. Jako stanowi ministrowie i sekretarze gabinetu złagodzili swój grzmiący nacjonalizm, ale nie zaniechają walki z degeneracją kulturową i zachodnią korupcją. – Obiecali zreformować miasto.

– Tak – odparł Śambhu. – Ten sukinsyn Bipin Bhonsle. Odkąd został ministrem, ciągle wygłasza przemówienia o zlikwidowaniu korupcji. I po co ten cały szum o ochronie indyjskiej kultury? Ostatnio wciąż się o tym gada. A kim my jesteśmy, jak nie mieszkańcami Indii? Czy nie chronimy swojej kultury? Czy dziewczyny nie tańczą indyjskich tańców?

Właśnie w tej chwili to robiły. W świetle lamp dyskotekowych wirowały do muzyki filmi, stosownie ubrane w ćoli i sari, a mężczyźni wyciągali do nich ręce z wachlarzami dwudziesto- i pięćdziesięciorupiowych banknotów. Ale pomysł, by posłużyć się Dance Bar jako przykładem świątyni kultury, był tak zuchwały, że Sartadź i Katekar zaniemówili.

– Śambhu... – odezwali się jednak obaj po chwili.

– Dobra, dobra. – Podniósł obie ręce. – Kiedy?

– W przyszłym tygodniu – odparł Sartadź.

– Zróbcie to przed moim wyjazdem. W poniedziałek.

– W porządku. A więc o północy. – Zgodnie z nowym rozporządzeniem bary miały być zamykane o dwudziestej trzeciej trzydzieści.

– Och, nie, sahabie. Pozbawiacie chleba biedne dziewczęta. To zdecydowanie za wcześnie.

– O wpół do pierwszej.

– Najwcześniej o pierwszej, błagam. Miejcie litość. Już i tak tracą połowę nocnych zarobków.

– Zgoda, o pierwszej. Ale lepiej, żeby było tu jeszcze kilka dziewczyn, kiedy przyjedziemy. Musimy jakieś aresztować.

– Co za sukinsyn z tego Bhonslego. Najpierw zamykanie barów, a teraz ta nowa śośa z aresztowaniem dziewczyn. Dlaczego? Po co? One przecież tylko zarabiają na życie.

– Nowa śośa to bezwzględna dyscyplina i uczciwość, Śambhu. Pięć dziewczyn w suce. Może znajdziesz jakieś ochotniczki. Niech podadzą dowolne nazwiska. I nie potrwa to długo. Będą w domu o trzeciej, najpóźniej o wpół do czwartej. Odwieziemy je.

Śambhu skinął głową. Wyglądało na to, że rzeczywiście lubi swoje dziewczyny, i to z wzajemnością, a z tego, co Sartadź słyszał, nigdy nie zabierał tancerkom z napiwków więcej niż standardowe sześćdziesiąt procent. Od tych najbardziej popularnych brał tylko czterdzieści. Zadowolona dziewczyna lepiej zarabia, powiedział kiedyś Sartadźowi. Był dobrym biznesmenem. Sartadź uważał, że chłopak daleko zajdzie.

– Zgoda, szefie – rzekł Śambhu. – Będziemy gotowi. Nie ma sprawy. – Kiedy tyłem wjeżdżali w gęstniejący ruch uliczny, on stanął im na drodze, wciąż się uśmiechając.

– O co chodzi? – zapytał Sartadź.

– Wiesz, sahabie, kiedy powiem dziewczynom, że to pan we własnej osobie przyjeżdża na nalot, mogę się założyć, że będę miał z dziesięć ochotniczek.

– Posłuchaj, ćutijo... – zaczął Sartadź.

– A nawet dwanaście, jeśli będzie je pan eskortował w furgonetce – dodał Śambhu. – Manika bez przerwy pyta o pana. Jest taki dzielny, mówi. Taki przystojny.

Katekar był bardzo poważny.

– Znam ją. Miła domatorka.

– Ma jasną karnację – powiedział Śambhu. – Dobrze gotuje, haftuje.

– Sukinsyny – rzucił Sartadź. – Behenćody. Ruszaj, Katekar, jedziemy. Jesteśmy spóźnieni.

Katekar prowadził, nawet nie próbując ukryć uśmiechu, równie wielkiego jak u Śambhu. Tuż przed maską samochodu przemknęła chmara wróbli, jak oszalałe pikujących z nieba. Był już prawie wieczór.

Na komisariacie czekała na nich sprawa morderstwa. Starszy inspektor Madźid Khan, który akurat pełnił dyżur, powiedział, że pół godziny wcześniej dzwoniono z Nawnagaru, z Bengali Bury.

– Nie ma kto się tym zająć – dodał. – Wypadło na ciebie, Sartadźu.

Sartadź kiwnął głową. Śledztwa w sprawie morderstwa na trzy godziny przed końcem służby każdy oficer najchętniej by uniknął, chyba że w grę wchodziłaby sprawa wyjątkowo interesująca. Bengali Bura w Nawnagarze była bardzo biedna, a trupy tam znalezione były po prostu martwe, pozbawione wszelkich krzepiących perspektyw pochwał w raporcie, sławy w mediach albo pieniędzy.

– Napij się herbaty – zaproponował Madźid. Przewertował pliki banknotów z Delite, a potem włożył je do szuflady po prawej stronie biurka. Później przeniesie te pieniądze do kasetki w znajdującej się za jego biurkiem szafce firmy Godrej, gdzie trzymano większość funduszu operacyjnego komisariatu. Sama gotówka, a żadna rupia nie pochodziła z oficjalnego, państwowego budżetu. Ten nie wystarczał nawet na papier, na którym śledczy spisywali panćanamy, ani na pojazdy, którymi jeździli, ani na paliwo, które zużywali, ani też na herbatę, którą wypijali oni sami i tysiące ich gości. Część pieniędzy z Delite Madźid zatrzyma w charakterze dodatku do swoich poborów starszego inspektora, a część zostanie przekazana dalej, w górę.

– Nie, lepiej nie – odparł Sartadź. – Lepiej tam pojadę. Im szybciej tam dotrzemy, tym wcześniej będziemy w łóżkach.

Madźid pogładził się po wąsach ekstrawagancko podkręconych do góry, jak u jego ojca, wojskowego. Miał do nich wielką słabość i dbał o nie, stosując zagraniczne maści i delikatnie je przycinając, chociaż stanowiły przedmiot kpin i szyderstw.

– Wspominała cię twoja bhabhi – powiedział. – Kiedy przyjdziesz na kolację?

Sartadź wstał.

– Podziękuj jej ode mnie, Madźid. Może w następnym tygodniu, dobrze? W środę? Kima, tak? – Żona Madźida nie była zbyt dobrą kucharką, ale jej kima nie było takie złe, i Sartadź upodobał sobie tę potrawę. Od czasu kiedy się rozwiódł, żony kolegów regularnie go dokarmiały, i podejrzewał w tym jakiś spisek. – Zbieram się.

– W porządku – powiedział Madźid. – W środę. Umówię się z generałem i dam ci znać.

W dżipie Sartadź rozmyślał o tej szczęśliwej parze, o Madźidzie i Rehanie. Kiedy siedział przy ich stole i spożywał ich jedzenie, widział, jak oszczędne są gesty małżonków, jak z każdego najprostszego zdania można wyczytać całą historię wspólnie spędzonych lat. Obserwował szesnastoletnią Farah, z desperacją drażniącą się z trzynastoletnim Imtiazem, niecierpliwym i pewnym siebie. A potem z całą rodziną swobodnie rozkładał się na dywanie i oglądał jakiś ulubiony teleturniej. Oni chcieli, żeby został z nimi, on zazwyczaj nieustannie myślał o tym, że chciałby już sobie pójść. Za każdym razem bardzo chętnie przyjmował ich zaproszenie, ciesząc się, że może przebywać w normalnym domu, z normalną rodziną, z rodziną. Niemniej ich szczęście przyprawiało go o ból w piersi. Zdawało mu się, że powoli przyzwyczaja się do samotności, na pewno się przyzwyczajał, ale jednocześnie wiedział, że nigdy tak do końca się z nią nie pogodzi. Jestem straszny, pomyślał, tak źle i tak niedobrze. A potem w zawstydzeniu obejrzał się na czterech policjantów, którzy w identycznych pozach siedzieli z tyłu, mocno przyciskając do piersi swoje dwa karabiny i dwie lathi. Wszyscy wpatrywali się w brudną, metalową podłogę, lekko się kolebiąc to na jedną, to na drugą stronę. Za nimi widać było żółte niebo z dryfującymi smużkami błękitu.

Ojciec zamordowanego czekał na nich na skraju Nawnagaru, pod łagodnym zboczem zabudowanym ruderami od nali do drogi. Był mały i nijaki, taki człowiek, który całe życie spędził, schodząc wszystkim z drogi. Sartadź ruszył za nim nierównymi uliczkami. Chociaż szli w górę zbocza, inspektor miał wrażenie, że schodzi w dół. Wszystko stawało się coraz mniejsze, ciaśniejsze, wąskie uliczki między krzywymi ścianami z tektury, tkanin i drewna, pokryte plastikiem, zapadające się dachy. Znajdowali się prawie w samym środku Bengali Bury, najbiedniejszej części Nawnagaru. Większość ze stojących tu chat była niższa od wyprostowanego mężczyzny, ubrani w wystrzępione łachmany mieszkańcy siedzieli w wejściach, a przed policjantami biegły bose dzieciaki. Na twarzy Katekara malował się wyraz wściekłej pogardy dla mieszkańców dźhoparpatti, dopuszczających do tego, żeby zwały brudu i śmieci zalegały pół metra od drzwi ich domostw, żeby ich małe córeczki kucały i robiły kupę dokładnie w tym miejscu, gdzie bawią się ich synowie. To właśnie tacy ludzie rujnują Mumbaj, często mówił do Sartadźa, ci ganwarowie, którzy przybywają z Biharu albo Andhry, czy też z tego maderćodowego Bangladeszu, i żyją tu jak zwierzęta. Ci tutaj rzeczywiście są z Bangladeszu, pomyślał Sartadź, chociaż bez wątpienia mają dokumenty zaświadczające, że pochodzą z Bengalu, że każdy z nich jest prawdziwym obywatelem Indii. W każdym razie nie było dokąd ich odesłać, w tej swojej podmokłej delcie nie mieli nawet pół bighy własnej ziemi, która by ich pomieściła. Nadciągali tysiącami, aby nająć się do służby albo pracować przy drogach i na budowach. A jeden z nich leżał tu teraz martwy.

Upadł na progu. Górna połowa ciała znajdowała się wewnątrz chaty, rozrzucone stopy leżały na zewnątrz. Był młody, jeszcze nie skończył dwudziestu lat. Miał na sobie drogie tenisówki Keds, porządne dżinsy i niebieską koszulę bez kołnierzyka. Na przedramionach widniały głębokie do kości rany cięte, częste u ofiar napadów z użyciem siekiery, broniących się przed uderzeniami. Rany były czyste i z jednego końca głębsze. Zamiast małego palca lewej dłoni widniał niewielki, krwawy kikut, a Sartadź wiedział, że nie ma sensu go szukać. Okolica roiła się od szczurów. Niewiele dało się zobaczyć w chacie, trudno było cokolwiek rozpoznać w tętniących życiem ciemnościach. Katekar włączył latarkę i w kręgu światła Sartadź zaczął odganiać muchy. Rany cięte widniały na klatce piersiowej i czole, a jedna, pokaźna, prawie przecięła szyję chłopaka. Prawdopodobnie był już żywym trupem po tamtych ciosach, ale zabił go ten właśnie, z głuchym łomotem zwalił go na ziemię. Pod nogami mieli ciemne, wilgotne błoto.

– Nazwisko? – odezwał się Sartadź.

– Jego, sahabie? – zapytał ojciec. Odwracał wzrok, starał się nie patrzeć na syna.

– Tak.

– Śamsul Śah.

– A twoje?

– Nurul, sahabie.

– Użyli siekier?

– Tak, sahabie.

– Ilu ich było?

– Dwóch, sahabie.

– Znasz ich?

– To Bazil Ćaudri i Faradź Ali, sahabie. Mieszkają w pobliżu. To koledzy mojego syna.

Katekar gryzmolił w swoim notesie, poruszając ściśniętymi wargami przy pisaniu nieznanych mu nazwisk.

– Skąd pochodzisz? – zapytał Sartadź.

– Z wioski Duipara w regionie Ćapra, dystrykt Nadia, Bengal Zachodni, sahabie. – Te wszystkie słowa zostały wypowiedziane bardzo pospiesznie. Sartadź zdawał sobie sprawę, że starzec ćwiczył je wiele razy po nocach, uczył się z dokumentów, które kupił natychmiast po przybyciu do Mumbaju. Morderstwo z udziałem Bengalczyków należało do rzadkości, ponieważ ludzie ci na ogół byli uniżeni, pracowali, starali się zarobić na życie i nie ściągać na siebie uwagi.

– A tamci? Też są stamtąd?

– Ich rodzice pochodzą z Ćapry.

– Z tej samej wioski?

– Tak, sahabie. – Mówił z bangladeskim akcentem z naleciałościami urdu. Sartadź nauczył się już rozpoznawać tę wymowę. Kłamał tylko w kwestii kraju, w którym wioska się znajdowała, i tyle. Reszta była zgodna z prawdą. Ojcowie ofiary i zabójców prawdopodobnie wspólnie dorastali, pluskając się w tych samych strumieniach.

– Czy ci dwaj są z tobą w jakiś sposób spokrewnieni?

– Nie, sahabie.

– Widziałeś to zdarzenie?

– Nie, sahabie. Ludzie mnie zawołali.

– Jacy ludzie?

– Nie wiem, sahabie. – Z końca dróżki dobiegały pomruki. Słyszeli wznoszące się i cichnące głosy, nikogo jednak nie było widać. Żaden z sąsiadów nie chciał mieć do czynienia z policją.

– Do kogo należy ten dom?

– Do Ahsana Naima, sahabie. Ale jego tu nie było. W domu była tylko jego matka, teraz jest u sąsiadów.

– Widziała to?

Nurul Śah wzruszył ramionami. Nikt nie chciał być świadkiem, lecz tej starej kobiecie nie uda się tego uniknąć. Może będzie się tłumaczyć krótkowzrocznością.

– Twój syn uciekał?

– Tak, sahabie, stamtąd. Siedzieli w domu Faradźa.

Czyli zamordowany chłopak starał się dotrzeć do domu. Musiał być wycieńczony i chciał się gdzieś schronić. Drzwi składały się z kawałka blachy zawieszonego na trzech drutach na umieszczonym poziomo kawałku bambusa. Sartadź odsunął się od ciała, od tego ciężkiego zapachu krwi i mokrej gliny.

– Dlaczego to zrobili? Co się stało?

– Oni wszyscy razem pili, sahabie. Pokłócili się.

– O co?

– Nie wiem. Sahabie, złapiecie ich?

– Zapiszemy to – odparł Sartadź.

O jedenastej Sartadź stał pod silnym strumieniem zimnej wody, wystawiając do niego twarz. Ciśnienie w rurach było bardzo dobre, nie spieszył się więc z wyjściem spod prysznica, podsuwając pod chłodny bicz to jedno ramię, to drugie. Wbrew samemu sobie i pomimo szumu wody w uszach myślał o Kamblem i o pieniądzach. Kiedy Sartadź był żonaty, czerpał pewną dumę z tego, że nigdy nie bierze pieniędzy, ale po rozwodzie zdał sobie sprawę, jak bardzo pieniądze Meghi chroniły go przed światem, przed biedą ulic, na których mieszkał. Dziewięćset rupii miesięcznie, otrzymywane w formie ryczałtu na koszty dojazdu, ledwo wystarczało na trzydniowy zapas paliwa do jego motocykla Bullet, a z wielu banknotów, które codziennie rozdawał swoim informatorom, może jeden czy dwa pochodziły z tego maleńkiego przydziału dla khabari, a już na pewno nie pozostawało nic na śledztwo w sprawie śmierci młodego mężczyzny w Nawnagarze. Dlatego też teraz Sartadź brał pieniądze, i to chętnie. Pieprzony sardar już nie ma za szwagrów bogatych sukinsynów, więc ocknął się: wiedział, że policjanci i inni ludzie mówią to z satysfakcją, i mają rację. Ocknął się. Odetchnął głęboko, poruszył głową i w tym momencie mocne uderzenie centralnej części strumienia łupnęło go prosto między oczy. Głowę wypełnił mu szum.

W jego salonie panowała absolutna cisza. Wiedział, że jeszcze nie czas na sen, bez względu na to, jak bardzo jest zmęczony i jak bardzo pragnie odpoczynku. Położył się na sofie, z whisky Royal Challenge i butelką wody na stoliku obok. Pił małymi, odmierzonymi łykami, w regularnych odstępach. Pozwalał sobie na dwie szklaneczki na koniec dniówki, a ostatnio musiał zwalczać chęć sięgnięcia po trzecią. Leżał z głową daleko od okna, by móc patrzeć w niebo, wciąż rozjaśnione światłami miasta. Po lewej widział długi, szary wieżowiec, przekształcony przez ramę okienną w jakąś zwieńczoną blankami abstrakcyjną konstrukcję, a po prawej tak zwaną ciemność, łagodnie rozpadającą się w oczach w bezkształtną i niesłabnącą żółtą iluminację. Sartadź wiedział, skąd się to wszystko bierze, jaka jest tego przyczyna, ale jak zawsze czuł podziw. Pamiętał, jak grał w krykieta na ulicy Dadar, szybkie puknięcia piłeczki tenisowej i twarze kolegów, a także to uczucie, że swoim sercem mógłby objąć całe miasto, od Kolaby po Bandrę. Teraz zrobiło się już zbyt obszerne, wymykało się mu, dochodziły kolejne rodziny, aż wytworzyła się ta chłodna i nieskończona poświata, której nie można było poznać ani się jej wymknąć. Czy naprawdę istniała ta mała, pusta uliczka, dobra na dziecięce gry w krykieta i na zabawy w dabba-ispajs czy tikkar-billę, czy też skradł ten obraz z jakiegoś czarno-białego materiału filmowego? Podarował sobie w formie prezentu to wspomnienie szczęśliwszego miejsca?

Wstał. Oparł się o framugę okna i przechylił szklaneczkę, aby wysączyć ostatnią kropelkę trunku. Wysunął głowę na zewnątrz, by poczuć lekki wiaterek. Horyzont był zamglony i odległy, a poniżej ostro świeciły światła. Spojrzał w dół i daleko na ziemi, na parkingu, dostrzegł jakiś błysk, kawałek szkła, może miki. Nagle pomyślał, że łatwo byłoby wysuwać się tak coraz dalej, przechylić się, aż jego własny ciężar pociągnąłby go w dół. Oczami wyobraźni widział, jak spada, widział szaleńczo łopoczącą białą kurtkę, a pod nią nagą klatkę piersiową i brzuch, ciągnącą się narę, spadające z nóg niebiesko-białe, gumowe, kąpielowe ćappale, obracające się stopy, i zanim się zamknie pełny obrót, trzask czaszki, krótki, a potem cisza.

Cofnął się od okna. Bardzo ostrożnie odstawił szklankę na stolik. Skąd się to wzięło?

– Skąd się to wzięło? – zapytał na głos. A potem usiadł na podłodze i zauważył, że odczuwa ból przy zginaniu kolan. Bolały go uda. Położył obie dłonie na stole i spojrzał na białą ścianę naprzeciwko. Był spokojny.

Katekar jadł resztki niedzielnej baraniny. W dolnej części jego pleców, po prawej stronie, znajdował się mięsień, który drgał boleśnie, ale przed Katekarem leżała ta gęsta, gorąca pociecha w postaci baraniny z prostą obfitością ziemniaków i ryżu oraz z tą piekącą rozkoszą marynowanych zielonych chilli, dzięki czemu z palącymi wargami mógł zapomnieć o skurczach mięśni albo przynajmniej je zignorować.

– Dołożyć ci? – zapytała Śalini.

Pokręcił głową. Usadowił się wygodnie w fotelu i beknął.

– Może ty byś coś zjadła?

Śalini pokręciła głową.

– Już jadłam – odparła. Potrafiła oprzeć się pokusie baraniny późnym wieczorem, ale nie tylko dlatego jej ręce były szczupłe jak w dniu ich ślubu, prawie dziewiętnaście lat temu. Katekar obserwował, jak jednym zgrabnym ruchem przekręciła kurek gazu w lewo, redukując duży płomień i w końcu gasząc go zupełnie. W jej ruchach była jakaś ujmująca dokładność, kiedy teraz przepłukiwała i układała w stos naczynia do umycia nazajutrz, jakaś czysta wydajność, bardzo funkcjonalnie istniejąca w tym należącym do niej kawałku przestrzeni. Była szczupła, skromna i zaspokajała jego apetyty.

– Chodź, Śalu – powiedział, zdecydowanym ruchem ocierając usta. – Już jest późno. Kładźmy się.

Patrzył, jak wyciera stół, energicznie, z brzękiem szklanych bransolet. Kholi było niewielkie, ale w środku panował nienaganny porządek. Kiedy skończyła, złożył nogi stołu i podniósł blat, opierając go o ścianę. Dwa krzesła powędrowały do kątów. Kiedy ona porządkowała kuchnię, on rozwinął dwie ćatai w miejscu, gdzie wcześniej stał stół. Potem położył na jej ćatai materac oraz poduszkę, dla siebie zaś jedynie poduszkę, ponieważ jego plecy tolerowały tylko twarde podłoże, i już posłania były gotowe. Nalał sobie wody z garnka matka, wziął opakowanie proszku do zębów Monkey, po czym wyszedł na dwór i ruszył uliczką, ostrożnie stawiając kroki. Mieszkali w nadzwyczaj gęstym skupisku kholi, w większości porządnie zbudowanych, pakka, z drutami elektrycznymi biegnącymi nad dachami. O tej porze kran wodociągu miejskiego był już oczywiście suchy, ale pod stojącym za nim ceglanym murem znajdowała się kałuża wody. Katekar oparł się o mur, wysypał nieco proszku na palec wskazujący i umył zęby, oszczędnie używając wody, tak że kiedy wypluwał ostatni łyk, usta miał już czyste.

Kiedy wrócił do kholi, Śalini leżała na boku, tyłem do wejścia.

– Byłeś? – zapytała, nie odwracając się. Odstawił szklankę na półkę w kuchni. – Lepiej idź – powiedziała Śalini. – Bo za godzinę się obudzisz.

Na drugim końcu uliczki znajdował się zakręt, potem następny, a dalej otwierała się przestrzeń zbocza opadającego aż do szosy. Z ziemi unosił się intensywny fetor, w którym Katekar teraz kucnął, i ku swemu zdumieniu wypuścił gwałtowny strumień w dół pochyłości. Westchnął i popatrzył na zbliżające się i znikające w dole światła. Wróciwszy do kholi, wyłączył żarówkę, zdjął banijan i spodnie i opuścił się na swoją ćatai. Leżał płasko na plecach, z prawą nogą odsuniętą w bok, lewym ramieniem i udem dotykając materaca Śalini. Po chwili ona uniosła się i powoli się przy nim ułożyła. Czuł jej łopatkę na piersiach, jej biodro przy wzniesieniu swego brzucha. Wtuliła się w niego, a on się nie ruszał. W panującej wokół ciszy, sam również nie wydając żadnego dźwięku, słyszał dochodzący zza czarnej płachty, dzielącej kholi na dwie części, podwójny oddech ich synów. Mohit i Rohit, jeden miał dziewięć, a drugi piętnaście lat. Katekar wsłuchiwał się w dźwięki swojej rodziny, i po chwili, pomimo panujących ciemności, zaczął rozróżniać domowe kształty. Na półce po jego stronie płachty stał mały kolorowy telewizor, a obok fotografie jego rodziców i rodziców Śalini, wszystkie udekorowane girlandą, podobnie jak umieszczone w złotej ramce zdjęcie chłopców w zoo. Kalendarz reklamowy mydła Lux odwrócony na karcie z czerwcem, z wizerunkiem Madhubali. Poniżej zielony telefon z blokadą na tarczy. W nogach ćatai wirujący wentylator stołowy. Wiedział, że za głową ma radiomagnetofon i kolekcję kaset z piosenkami ze starych filmów w języku marathi. Dwa czarne kufry ustawione jeden na drugim. Ubrania na haczykach, jego koszula i spodnie na wieszaku. Półka Śalini z mosiężnymi posążkami Amby-bai i Bhawani i ozdobiona girlandą fotografia Sai Baby. I kuchnia, od sufitu do podłogi zastawiona półeczkami, na których stoją całe rzędy błyszczących, stalowych naczyń. A po drugiej stronie czarnej tkaniny półki ze szkolnymi podręcznikami, dwa plakaty Sachna Tendulkara z kijem krykietowym, małe biurko zarzucone wysoko ołówkami, zeszytami i starymi czasopismami. Metalowa szafka z dwiema identycznymi przegródkami.

Katekar się uśmiechnął. Lubił przeglądać w nocy swój dobytek, czuć, że jest pewny i rzeczywisty pod spojrzeniem jego zamykających się oczu. Leżał znieruchomiały w półśnie, wciąż jeszcze za bardzo przytomny, po plecach przebiegał mu dreszcz, ale Katekar nie mógł dźwignąć ciężaru swojego ciała i zbliżyć się do żony. Otaczały go przedmioty, które otrzymał od życia, i choć wiedział, jak krucha jest ta fortyfikacja, i tak czerpał z niej pokrzepienie. Tutaj był spokojny. Czuł, jak jego ociężałe ramiona i nogi stają się coraz lżejsze, i z zamkniętymi oczami unosił się w powietrzu. Spał.

Trzymając małego zgrabnego pilota do telewizora, Sartadź przeskakiwał z wyścigów samochodowych w Detroit na dubbingowany amerykański program o kobietach detektywach, potem na ślimaka, śliskiego i brązowego w jakiejś ogromnej krętej rzece, a następnie na program z najlepszymi piosenkami filmowymi. Dwie bohaterki w czerwonych minispódniczkach, uśmiechnięte i krągłe, niespełna osiemnastoletnie, tańczyły na szczycie łuków ruin pałacu oplecionych winoroślami. Sartadź ponownie nacisnął guzik na pilocie. Na tle drgających, błyskawicznie zmieniających się obrazów z wiadomościami blond prezenterka muzyczna jak najęta trajkotała o jakimś piosenkarzu bhangry z Londynu i o jego nowym albumie. Prezenterka była Hinduską, ale na imię miała Kit, a na jej obnażone ramiona spływały świetliste blond włosy. Machnęła ręką w stronę kamery i nagle znalazła się w ogromnej lustrzanej sali, od końca do końca wypełnionej szczęśliwymi tancerzami poruszającymi się zgodnym rytmem. Kit roześmiała się, a kiedy kamera przysunęła się do jej twarzy, Sartadź dostrzegł piękne rysy, jednocześnie z zadowoleniem podziwiając smukłe nogi. Wyłączył telewizor i wstał.

Zesztywniały podszedł do okna. Za żółtymi lampami, syczącymi na terenie sąsiedniego budynku, rozpościerała się czerń morza, a dużo dalej jasnoniebieskie i pomarańczowe plamki oznaczające Bandrę. Przez dobrą lornetkę można było dostrzec nawet Nariman Point na drugim brzegu, w linii prostej niezbyt odległy, ale lądem oddalony przynajmniej o godzinę jazdy pustymi nocą drogami, i bardzo daleko od strefy trzynastej. Sartadź poczuł nagły ból w klatce piersiowej. Miał wrażenie, że trą o siebie dwa kamienie. Nie krzesały jednak ognia, tylko mętny i miarowy żar, jakieś nieustające i niespokojne pragnienie. To uczucie zaczęło dławić go w gardle i ostatecznie podjął decyzję.

Po dwunastu minutach szybkiej jazdy przejechał pod estakadą i znalazł się na autostradzie. Upajały go puste połacie drogi, płynnie przesuwająca się pod palcami kierownica i śmiał się z prędkości. Ale między jasno oświetlonymi sklepami w Tardeo utworzył się korek i Sartadź nagle poczuł złość na samego siebie, już chciał zawrócić. Kiedy stukał palcami po desce rozdzielczej, naszło go pytanie: „Co ty wyprawiasz? Co ty wyprawiasz? Dokąd jedziesz tym samochodem byłej żony, który zostawiła ci z grzeczności i który może się rozsypać pod twoją gand na tej dziurawej jak sito drodze?”. Było jednak za późno, już pokonał ponad połowę trasy, i chociaż ta pierwsza, szczęśliwa chwila minęła, jechał dalej. Nim zaparkował samochód i wszedł do Kawe, zrobiła się prawie pierwsza, a on czuł się bardzo zmęczony. Ale w końcu tu dotarł i widział tłum przy tylnym wyjściu, jedynym otwartym po oficjalnej godzinie zamknięcia o dwudziestej trzeciej trzydzieści.

Ludzie rozsunęli się, by go przepuścić. Był od nich starszy, to prawda, może nawet dużo starszy, ale nie widział powodu do ciekawskich spojrzeń i tej ciszy, która zapadła na jego widok. Ubrani w luźne lśniące koszule, sukienki chyba najkrótsze, jakie widział w życiu, irytowali go. Kręcił się niepewnie przy wejściu, aż w końcu jakaś dziewczyna ze srebrnym kółkiem w dolnej wardze sięgnęła do drzwi i przytrzymała je przed nim. Zanim zdążył pomyśleć, że powinien jej podziękować, stał w środku, a drzwi się zamykały. Wyprostował się i znalazł miejsce w kącie przy barze. Trzymając kufel beczkowego piwa w dłoni, miał już jakieś zajęcie, odwrócił się więc twarzą do pomieszczenia. Otaczał go zbity tłum i nie widział dalej niż na metr, a ludzie dookoła rozmawiali z ożywieniem, pochylając się ku sobie i przekrzykując muzykę. Szybko wypił piwo, jakby tylko na tym mu zależało. Zamówił następne. Przyglądał się po kolei każdej kobiecie, których było wszędzie pełno, i wyobrażał sobie, że jest z każdą z nich. Nie, zbyt daleko wybiegał myślami, wymyślał więc, co mógłby im powiedzieć. Dzień dobry. Nie, cześć. Cześć, jestem Sartadź. Spróbuj mówić tylko po angielsku. I z uśmiechem. Tylko co dalej? Starał się podsłuchać ludzi po lewej. Rozmawiali o muzyce, o jakimś amerykańskim zespole, o którym on nigdy nie słyszał, co akurat wcale go nie dziwiło.

– Ten ostatni kawałek był za wolny – powiedziała dziewczyna zwrócona plecami do Sartadźa. Nie dosłyszał odpowiedzi stojącego przed nią chłopaka z kucykiem, ale druga dziewczyna, z zadartym nosem, rzuciła:

– Weź, był spoko. – Sartadź wysączył ostatnią kroplę i otarł usta. Pragnienie, które go tu przywiodło z drugiego końca miasta, nagle zniknęło, pozostawiając po sobie jedynie ciemny osad goryczy. Zrobiło się bardzo późno, a on już miał dość.

Szybko zapłacił i wyszedł. Wokół drzwi kręcili się już inni ludzie, ale zapadła ta sama cisza, widział te same spojrzenia, te same naszyjniki z koralików, kolczyki w rozmaitych częściach ciała i wystudiowane niechlujstwo, i zrozumiał, że jego eleganckie niebieskie spodnie wyróżniają go jako osobę zupełnie tu obcą. Zanim doszedł do końca uliczki, zwątpił również w stosowność swojej białej koszuli z przypinanym kołnierzykiem. Ostrożnie skręcił w prawo na główną drogę, przekraczając ciała dwóch śpiących na chodniku chłopaków, i ruszył w stronę Crossroads Mall, gdzie wcześniej zaparkował. Bezszelestnie stąpał po zaśmieconym chodniku, a nad głową majaczyły mu pozamykane drzwi sklepów. Nie mogę być tak pijany po dwóch piwach. Latarnie zdawały się jednak bardzo odległe, a powieki ciążyły mu jak kamienie.

Pojechał do domu. Padł na łóżko. Teraz mógł już spać, sen kładł się ciężko na jego ramionach, przygniatając go jak czarne osuwisko. Potem zaś nagle zdał sobie sprawę, że jest ranek, a jego uszy pękają od przenikliwego zgrzytania telefonu. Po omacku ruszył w jego stronę.

– Sartadź Singh? – Głos był męski, apodyktyczny i władczy.

– Tak?

– Czy chcesz dorwać Ganeśa Gaitondego?

Oblężenie w Kajlaśpadzie

Nigdy się tu nie dostaniecie – powiedział przez głośnik Gaitonde po trzech godzinach bezowocnych prób sforsowania drzwi. Najpierw wypróbowali przecinak, ale to, co z odległości metra zdawało się drewnem, okazało się jakimś pomalowanym metalem. Co prawda pod ostrzem ukazało się coś białego i rozległ się ostry dźwięk przypominający dzwon świątyni, drzwi się jednak nie poddały. Potem wzięli się za nadproże, używając narzędzi pożyczonych od drogowców, ale nawet kiedy sami drogowcy zabrali się do pracy, fachowo i zamaszyście uderzając dwuręcznymi młotami i dysząc przy tym, jak należy, beton beztrosko odbijał ich uderzenia, a umieszczony przy drzwiach głośnik Sony śmiał się z nich.

– Jesteście zacofani – trzeszczał Gaitonde.

– Ja nie mogę wejść, ty nie możesz wyjść – powiedział Sartadź.

– Co? Nie słyszę cię.

Sartadź podszedł do drzwi. Budynek miał kształt sześcianu, białego z zielonymi oknami, i stał na dużej parceli w Kajlaśpadzie, położonej na nieustannie rozwijającym się północnym skraju strefy trzynastej. To właśnie w to miejsce, otoczone ciężkim sprzętem grzebiącym w bagnach i powoli rozciągającym Mumbaj wzdłuż i wszerz, przybył Sartadź, żeby zaaresztować wielkiego Ganeśa Gaitondego, gangstera, szefa Firmy G, przebiegłego i zawsze wychodzącego cało z wszelkich opresji.

– Gaitonde, jak długo masz tam zamiar siedzieć? – zapytał inspektor, wyciągając szyję. Głębokie, okrągłe oko kamery nad drzwiami przesunęło się na boki, po czym spoczęło na nim.

– Wyglądasz na zmęczonego, sardar-dźi – odezwał się Gaitonde.

– Bo jestem zmęczony – odparł inspektor.

– Dziś jest bardzo gorąco – zabrzmiało współczująco. – Nie wiem, jak wy, sardarzy, wytrzymujecie pod tymi turbanami.

W policji służyło dwóch sikhijskich komendantów, ale Sartadź był jedynym sikhijskim inspektorem w całym mieście i przyzwyczaił się już, że jest rozpoznawany przez swój turban i brodę. Słynął również z kroju spodni, które uszył w bardzo popularnym wśród gwiazd filmowych butiku w Bandrze, jak również z charakterystyki, którą zamieścił kiedyś magazyn „Modern Woman” w artykule Najprzystojniejsi kawalerowie w mieście. Z kolei Katekar, który właśnie w tej chwili wyłonił się zza rogu i z rękami w kieszeniach stanął na szeroko rozstawionych nogach, miał wielki bandzioch sterczący nad paskiem jak walizka, kwadratową twarz i bardzo grube ręce. Pokręcił głową.

– Gdzie idziesz, sardar-dźi?! – zapytał Gaitonde.

– Muszę się zająć kilkoma sprawami – odparł Sartadź. Razem z Katekarem poszli za róg, gdzie inspektor zobaczył drabinę, którą przystawili do wentylatora.

– To nie jest wentylator – oznajmił Katekar. – Tylko tak wygląda. Z tyłu jest beton. Wszystkie okna są takie same. Cóż to za budynek, panie inspektorze?

– Nie mam pojęcia – odrzekł Sartadź. Odczuwał głęboką satysfakcję, że nawet Katekar, człowiek urodzony w Mumbaju i wyznający najwyższej klasy cynizm rodem z Bhuleśwaru, jest zaskoczony tą odpierającą wszelkie ataki białą kostką, który nagle wyrósł w Kajlaśpadzie, z czarną obrotową kamerą Sony nad drzwiami. – Nie wiem. A poza tym on jakoś dziwnie mówi. Jakoś smutno.

– Z tego, co o nim słyszałem, lubi cieszyć się życiem. Dobre jedzenie, dużo kobiet.

– Dzisiaj jest smutny.

– Ale co on robi tu, w Kajlaśpadzie?

Sartadź wzruszył ramionami. Ten Gaitonde, o którym czytali w raportach policyjnych i w gazetach, flirtował z obwieszonymi biżuterią gwiazdkami, finansował polityków, kupował ich i sprzedawał, powiadano, że jego dzienne wpływy z różnych prowadzonych w Mumbaju kryminalnych dhandh przekraczają roczne wpływy dużych korporacji, a jego imieniem straszy się krnąbrnych. Wystarczyło wspomnieć, że tak powiedział bhai Gaitonde, a już uparciuch odzyskiwał zdrowy rozsądek, znikały wszystkie przeszkody i nastawał pokój. Od wielu lat przebywał jednak na wygnaniu – podobno mieszkał w złoconym jachcie gdzieś u brzegów Indonezji – daleko, ale przecież w zasięgu rozmowy telefonicznej. A to oznaczało, że równie dobrze mógłby być w sąsiedztwie, albo też, jak ku zdumieniu wszystkich się okazało, w brudnej Kajlaśpadzie. Dzwoniący z samego rana z poufną informacją człowiek nagle odłożył słuchawkę, a Sartadź wyskoczył z łóżka, po czym szybko wkładając spodnie, zadzwonił na komisariat, i do Kajlaśpady ekspresową karawaną najeżoną karabinami zjechał na sygnale oddział policji.

– Nie wiem – odparł Sartadź. – Ale skoro tu jest, już go mamy.

– Tak, to cenna zdobycz, panie inspektorze – przyznał Katekar. Patrzył ze zdecydowaną wyższością, jak zawsze, kiedy uważał, że Sartadź jest naiwny. – Ale na pewno chce pan go mieć? Może należałoby poczekać na kogoś wyższego rangą?

– To zajęłoby dużo czasu. Mają inne ważne sprawy. – Sartadź żywił gorącą nadzieję, że nie przybędzie tu żaden komendant, który mógłby przechwycić jego zdobycz. – A poza tym, ja już mam Gaitondego, tylko on jeszcze o tym nie wie. – Ruszył z powrotem pod drzwi. – Dobra, odetnijcie mu zasilanie.

– Sardar-dźi – odezwał się Gaitonde – jesteś żonaty?

– Nie.

– Ja kiedyś byłem...

I nagle urwał, jak nożem uciął.

Sartadź odwrócił się od drzwi. Teraz wszystko było kwestią czasu. Po godzinie, dwóch w skwarnym czerwcowym słońcu ten pozbawiony wentylacji i zasilania budynek przemieni się w piec, w którym nawet Gaitonde, choć chadzał wieloma ścieżkami, poznał mnóstwo więzień i w niejednym slumsie bywał, poczuje się jak w piekle. Poza tym Gaitondemu świetnie się ostatnio wiodło, w związku z czym lekko zmiękł, więc może wystarczy jednak godzina. Ale Sartadź zdążył zrobić dwa kroki, gdy poczuł niskie buczenie, najpierw pod palcami stóp, a potem w kolanach. Po chwili ponownie usłyszał głos Gaitondego.

– I co, myślałeś, że tak łatwo ci pójdzie? Wystarczy odciąć zasilanie? Uważasz mnie za głupca?

W tej kostce musiał być generator. Gaitonde jako pierwszy ze wszystkich osadzonych we wszystkich aresztach, a może nawet pierwszy człowiek w całym Mumbaju miał telefon komórkowy.

– Nie, nie uważam cię za głupca – odrzekł Sartadź. – Przyznaję, że ta budowla robi wrażenie. Kto ci ją projektował?

– Nieważne, kto to projektował, sardar-dźi. Ważne, jak chcesz się dostać do środka.

– Może byś tak po prostu wyszedł na zewnątrz? Obu nam to zaoszczędzi czasu. Tu na dworze jest naprawdę bardzo gorąco i zaczyna mnie boleć głowa.

Zapadła cisza, wypełniona jedynie gwarem głosów gapiów, którzy zebrali się na końcu uliczki.

– Nie mogę wyjść.

– A dlaczego?

– Jestem sam. Jestem tu zupełnie sam.

– Myślałem, Gaitonde, że ty wszędzie masz przyjaciół. Wszyscy wszędzie są przyjaciółmi bhaia Gaitondego, prawda? W rządzie, w mediach, nawet w policji. Jak to możliwe, że jesteś sam?

– Czy ty wiesz, sardar-dźi, że ja otrzymuję podania? Podejrzewam, że dostaję więcej podań niż wy, policyjne ćutije. Nie wierzysz mi? Czekaj, przeczytam ci jedno. Zaraz, poczekaj. Tu mam jedno. Przyszło z Wardhy. Posłuchaj.

– Gaitonde!

– „Szacowny Śri Gaitonde”. Słyszysz, sardar-dźi? „Szacowny”. I dalej... „Mam dwadzieścia dwa lata i mieszkam w Wardha, w stanie Maharasztra. Aktualnie robię dyplom magisterski z handlu, a studia licencjackie ukończyłem na czwórkę z minusem. Ponadto jestem znany na swojej uczelni jako najlepszy sportowiec. Jestem kapitanem drużyny krykieta”. Potem leci cały stek bzdur o tym, jaki to on jest śmiały i silny, że jest postrachem całej miejscowości. No, dobra, potem pisze: „Jestem przekonany, że mógłbym być Panu przydatny. Już od dawna śledzę Pańskie śmiałe poczynania w naszych gazetach, bardzo często zamieszczających opowieści o Pańskiej wielkiej władzy i dużych wpływach politycznych. Jest Pan największym człowiekiem w Mumbaju. Bardzo często omawiamy z kolegami Pańskie słynne przygody. Pozwalam sobie przesłać Panu mój życiorys i kilka wycinków prasowych o sobie. Mogę dla Pana wykonywać dowolną pracę, jaką uzna Pan za stosowną. Jestem bardzo biedny, Śri Gaitonde. Głęboko wierzę, że pomoże mi Pan zacząć prawdziwe życie. Z wyrazami szacunku, Amit Śiwradź Patil”. Słyszałeś to, sardar-dźi?

– Tak, Gaitonde – odparł Sartadź. – Słyszałem. Sprawia wrażenie dobrego rekruta.

– Sprawia wrażenie niezłego gnoja, sardar-dźi, lauru – powiedział Gaitonde. – Nie zatrudniłbym go do mycia moich samochodów. Ale nadałby się na policjanta.

– Mam już tego dość, Gaitonde – stwierdził Sartadź. Katekar stał z naprężonymi ramionami i patrzył spode łba na kolegę. Chciał, aby ten przeklął Gaitondego, aby go uciszył i powiedział mu, jaki z niego jest behenćod, że go zwiążą i wsadzą mu lathi w ten jego brudny gand. Sartadź uważał jednak, że obrzucanie wyzwiskami stukniętego człowieka siedzącego w niezdobytej betonowej kostce byłoby wyjątkowo bezsensowne, nawet gdyby dostarczyło chwilowej satysfakcji.

Gaitonde roześmiał się gorzko.

– Czyżbym cię uraził, sahabie? Czy powinienem okazać więcej szacunku? Czy powinienem opowiedzieć ci o cudownych i zdumiewających wyczynach policjantów, naszych obrońców, którzy oddają życie na służbie i nigdy nie myślą o korzyściach osobistych?

– Gaitonde?

– Co?

– Wrócę tu. Muszę się napić czegoś zimnego.

Gaitonde zrobił się dobroduszny, serdeczny.

– Tak, tak, jasne, idź się napić. Tam musi być bardzo gorąco.

– Coś dla ciebie? Może napój gazowany Thums Up?

– Ja mam tu lodówkę, ćiknija. To, że jesteś taki ładny i przystojny, jak na prawdziwego bohatera przystało, wcale nie oznacza, że jesteś nadzwyczajnie bystry. Idź, napij się czegoś.

– Tak zrobię. Wrócę tu.

– A co mógłbyś innego zrobić, sardar-dźi? Idź, idź.

Sartadź ruszył ulicą, a Katekar dołączył do niego. Popękany czarny asfalt topił się i migotał w upale. Ulice opustoszały, znudzeni brakiem wybuchów i pocisków głodni gapie odeszli na lunch. Między zakładem krawieckim Bhagwan Tailors a sklepem muzycznym Trimurti znaleźli knajpkę o jednoznacznej nazwie Best Cafe, ze stolikami rozstawionymi na świeżym powietrzu pod drzewem nim i terkoczącymi czarnymi wentylatorami. Sartadź rzucił się na szklankę coli, a Katekar sączył świeży sok z limety z wodą sodową, lekko tylko słodzony. Starał się schudnąć. Z miejsca, w którym siedzieli, widzieli biały bunkier Gaitondego. Dlaczego gangster znowu pojawił się w mieście? Kim był informator, który go wydał Sartadźowi? Te wszystkie pytania musiały poczekać. Najpierw trzeba złapać tego człowieka, pomyślał Sartadź, potem można zastanawiać się, dlaczego, kiedy i jak. Pociągnął kolejny łyk.

– Wysadźmy to w powietrze – zaproponował Katekar.

– Czym? – zapytał Sartadź. – A poza tym on na pewno by zginął.

Katekar się uśmiechnął.

– Zgadza się, panie inspektorze. I co z tego?

– A co na to powiedzą chłopaki z wywiadu?

– Sahabie, proszę wybaczyć, ale chłopaki z wywiadu to w większości bezużyteczni bharwowie. Dlaczego nie wiedzieli, że on coś takiego buduje?

– No cóż, musieliby choć trochę pomyśleć, prawda? – odrzekł Sartadź. Rozsiadł się wygodnie na krześle. – Jak myślisz, znajdziemy tu jakiś spychacz?

Sartadź kazał sobie przynieść przed bunkier metalowe krzesełko i usiadł na nim, przykładając do twarzy chłodny, wilgotny ręcznik. Chciało mu się spać. Kamera wideo milczała nieruchoma.

– Aj, Gaitonde! – zawołał Sartadź. – Jesteś tam?

Kamera wydała z siebie charakterystyczny brzęczący, mechaniczny szum, powęszyła po omacku i w końcu odnalazła Sartadźa.

– Jestem – odrzekł Gaitonde. – Napiłeś się? Może zamówię ci przez telefon jakąś przekąskę?

Sartadźowi przyszło na myśl, że Gaitonde nauczył się mówić w ten władczy sposób z filmów, od Prithviraja Kapoora, który, ubrany w bonżurkę, protekcjonalnie traktował maluczkich.

– Dziękuję, nie trzeba. Może byś zamówił coś dla siebie?

– Nie chcę jeść.

– Będziesz głodny? – Sartadź rozważył możliwość wzięcia Gaitondego głodem. Ale przypomniał sobie, że Gandhi-dźi potrafił całe tygodnie przetrwać jedynie na wodzie i soku. Spychacz nadjedzie za godzinę, najpóźniej za półtorej.

– Mam tu dużo jedzenia, wystarczy na całe miesiące. A już bywałem w życiu głodny – powiedział Gaitonde. – Bardziej głodny, niż możesz to sobie wyobrazić.

– Posłuchaj, tu jest za gorąco – powiedział Sartadź. – Wyjdź stamtąd i na komisariacie opowiesz mi, jaki byłeś głodny.

– Nie mogę wyjść.

– Ja się tobą zajmę, Gaitonde. Wiem, że mnóstwo ludzi chce cię zabić. Ale zapewniam cię, że nic ci nie grozi. Nie mamy nic w zanadrzu. Wyjdziesz i w sześć minut dotrzemy na komisariat. Nic ci nie grozi. Stamtąd zadzwonisz do przyjaciół. Będziesz bezpieczny, ekdam bezpieczny. Obiecuję.

Ale Gaitondego nie interesowały obietnice.

– Dawno temu, kiedy byłem bardzo młody, po raz pierwszy wyjechałem z kraju. Popłynąłem łódką. W tamtych czasach na tym polegało robienie interesów: żeby wsiąść na łajbę, popłynąć do Dubaju, do Bahrajnu, i wrócić ze złotymi sztabkami. Byłem rozgorączkowany, ponieważ nigdy wcześniej nie wyjeżdżałem z kraju. Nawet do Nepalu, rozumiesz. No dobra, sardar-dźi, do rzeczy: mieliśmy taką małą łódkę, było nas pięciu, a wokół morze, słońce, ta cała ćutmari atmosfera. Przywódcą był Salim-kaka, Pasztun wzrostu metr osiemdziesiąt, z długą brodą, porządny człowiek z szablą. Był tam również Mathu, chudy jak szczapa, nieustannie dłubiący w nosie i pozujący na twardziela. Ja, wówczas dziewiętnastoletni, na niczym się nie znałem. Płynęli też z nami Gaston, właściciel łódki, i Pascal, jego pomocnik, dwóch niskich mężczyzn gdzieś z południa. Całą transakcję zorganizował Salim-kaka, przez swoje kontakty, łódkę wynajął za swoje pieniądze, i to on wiedział, kiedy wypłynąć, kiedy wrócić, cała eskapada była jego pomysłem. Mathu i ja byliśmy jego ludźmi, przez cały czas staliśmy za nim. Nadążasz?

Katekar przewrócił oczami.

– Tak – odparł Sartadź. – Salim-kaka był szefem, ty i Mathu dla niego pracowaliście, a Gaston i Pascal płynęli łódką. Łapię.

Katekar oparł się o ścianę obok drzwi i wysypał sobie na dłoń pan masalę. Głośnik błyskał ostrym srebrem metalu. Sartadź zamknął oczy.

Gaitonde mówił dalej.

– Nigdy wcześniej nie widziałem tak ogromnego nieba. Fioletowo-złoto-fioletowe. Mathu bez przerwy układał włosy, żeby wyglądać jak Dev Anand. Salim-kaka usiadł z nami na pokładzie. Miał ogromne stopy, kwadratowe i kanciaste, spękane jak kawałki drewna, a do tego miał gładką i czerwoną jak płomień brodę. Tej nocy opowiedział nam o swojej pierwszej robocie, jak to obrabował angadaię przewożącego pieniądze z Suratu do Mumbaju. Dorwali tego angadaię, kiedy wysiadał z autobusu, wrzucili go do tyłu ambassadora i z rykiem silnika odjechali do pustego godaunu chemicznego w przemysłowej strefie Wikhroli. W tym godaunie zdjęli z niego koszulę, banijan, spodnie, po prostu wszystko, i znaleźli, zaszyte w nogawkach, na udach, cztery lakhy w pięćsetrupiowych banknotach. W pasie na pieniądze było jeszcze szesnaście tysięcy. Kiedy już wychodzili, on tam stał, jak go Bóg stworzył, z trzęsącym się wielkim brzuchem, dłońmi przykrywając skurczonego laurę. Wszystko jasne?

Sartadź otworzył oczy.

– Kurier, dorwali go, zarobili trochę kasy. I co z tego?

– To jeszcze nie koniec tej historii, mój mądry panie sardarze-dźi. Salim-kaka już miał zamknąć drzwi, ale w tym momencie obrócił się i zawrócił. Chwyciwszy tego gościa za gardło, podniósł go i włożył mu kolano między nogi. „Daj spokój, Pasztunie Salimie – zawołał ktoś do niego – nie ma czasu brać się za jego gand”. A Salim-kaka, który właśnie obmacywał tyłek tego angadaiego, odrzekł: „Czasami, jeśli ściśniesz piękny tyłeczek, jakby to była brzoskwinia, może nam ukazać wszystkie tajemnice świata”, i uniósł małą brązową jedwabną paczuszkę, którą angadai przylepił sobie taśmą za jądrami. Wewnątrz znajdowało się kilkanaście najwyższej jakości diamentów, skrzących się i lśniących, które w następnym tygodniu sprzedali u pasera za pięćdziesiąt procent wartości, przy czym dola samego Salima-kaki wyniosła jeden lakh, a było to w czasach, kiedy lakh coś jeszcze znaczył. „Ale – powiedział Salim-kaka – ten lakh był tu najmniej ważny, pieniądze to tylko pieniądze”. Od tego bowiem czasu jego gwiazda lśniła, zasłynął jako bystrzak. „Wycisnę cię jak brzoskwinię” – miał zwyczaj mówić, podnosząc wyrazistą brew, a biedny nieszczęśnik wyrzucał z siebie pieniądze, kokainę, tajemnice, po prostu wszystko.

„W jaki sposób przejrzałeś tego angadaiego, Salimie-kako?” – zapytałem, a on odparł: „To bardzo proste. Spojrzałem na niego od drzwi, a on ciągle czegoś się bał. Kiedy trzymałem nóż przy jego gardle, powiedział do mnie drżącym, dziecięcym głosikiem: «Proszę, bap, nie zabijaj mnie». Nie zabiłem go, nadal żył i trzymał tego swojego laurę, stracił pieniądze, które i tak nie należały do niego, my odchodziliśmy, czego więc jeszcze się bał? Człowiek, który się boi, to człowiek, który ma coś jeszcze do stracenia”.

– Pasjonujące – stwierdził Sartadź. Poruszył się na krześle i natychmiast tego pożałował, ponieważ dotknął łopatką rozgrzanego metalu. Poprawił turban, starając się oddychać powoli, równomiernie. Katekar wachlował się złożoną popołudniówką, patrząc nieprzytomnym wzrokiem spod zmarszczonego czoła, a przez leniwie poruszające się powietrze wciąż płynął głos Gaitondego, zabarwiony chłodnym, elektronicznym sykiem.

– Ponieważ byłem ambitny, od tego czasu postanowiłem zawsze trzymać się na baczności. Tamtej nocy położyłem się na dziobie, jak najbliżej napływającej wody, i marzyłem. Czy już ci mówiłem, że miałem wtedy dziewiętnaście lat? Miałem dziewiętnaście lat i myślałem o samochodach i wysokich domach, i o tym, jak przy trzaskających fleszach wchodzę na jakieś przyjęcie.

W pewnym momencie podszedł Mathu i usiadł obok mnie. Zapalił papierosa i mnie też poczęstował. Zaciągałem się tak mocno jak on. W ciemnościach widziałem tylko jego falistą grzywkę, wychudłe ramiona i próbowałem przypomnieć sobie rysy jego twarzy, zbyt kościstej, żeby w jakimkolwiek stopniu przypominać twarz Deva Ananda, ale Mathu nie ustawał w swoich staraniach, codziennie wcierając talk w tę swoją szpiczastą, szczurzą gębę. Nagle poczułem do niego jakąś życzliwość. „Czyż to nie jest piękne?” – zapytałem. Roześmiał się. „Piękne? Możemy zatonąć – odrzekł – i nikt nie będzie wiedział, co się z nami stało. Możemy zniknąć, phat, zapaść się”. W ciemnościach z jego papierosa unosiły się spirale dymu. „Co masz na myśli?” – spytałem. „Ach, ty żałosny, durny dehati – odrzekł. – Czy ty nie rozumiesz? Nikt nie wie, że tu jesteśmy”. „Ale przecież – powiedziałem – wiedzą o tym ludzie Salima-kaki, wie o tym jego szef”. Czułem, jak się ze mnie śmieje, podskakiwały jego kolana, oparte o moje ramiona. „Nie, wcale nie wiedzą”. Nachylił się do mnie i szeptał, czułem jego banijan i widziałem blady blask jego oczu. „Nikt o tym nie wie, on nic nie powiedział swojemu szefowi. Nie łapiesz? To jego własny interes. A jak myślisz, dlaczego siedzimy na tej małej khatarze, a nie na jakimś trawlerze? Dlaczego z nim płyniemy, cuchnący gnojówką dehati i jakiś żółtodziób, zupełnie nowy w firmie? No? Jak myślisz? To jest akcja Salima-kaki. On chce się uniezależnić, a czego potrzeba, żeby się uniezależnić? Kapitału. O to chodzi. Dlatego siedzimy tu bezczynnie w tej ćodu rzężącej blaszanej pułapce, a wszędzie się roi od wielkich ryb. On sądzi, że zarobi tyle, żeby zacząć od nowa świetną i błyskotliwą karierę. Kapitał, chodzi o kapitał, rozumiesz?”.

W tym momencie usiadłem. Położył mi dłoń na ramieniu i wstał. „Gandu – powiedział – jeśli chcesz mieszkać w mieście, musisz wybiegać myślami naprzód, z góry przewidywać trzy ruchy i przejrzeć kłamstwo, aby ujrzeć prawdę, a potem przejrzeć tę prawdę, żeby dostrzec kłamstwo. A potem, jeśli chcesz żyć na odpowiednim poziomie, potem będziesz potrzebował funduszy. Pomyśl o tym”. Poklepał mnie po ramieniu i odszedł. Przez moment widziałem jego twarz w przyćmionym świetle, kiedy schodził do kabiny. I rzeczywiście, zastanowiłem się nad tym.

Stojący pod głośnikiem Katekar pokręcił głową w lewo i w prawo, aż Sartadź dosłyszał delikatne trzaski kości w jego karku.

– Pamiętam tego Salima-kakę – cicho powiedział Katekar. – Widziałem go w Andheri, jak chodził sobie w czerwonej lungi i jedwabnej kurcie. Kurty miewał w różnych kolorach, ale lungi zawsze była czerwona. Pracował dla gangu Hadźiego Salmana, a w Andheri miał kobietę, pamiętam, że tak słyszałem.

Sartadź skinął głową. Katekar miał obrzmiałą twarz, jakby dopiero co zbudził się ze snu.

– Miłość? – zapytał Sartadź.

Katekar uśmiechnął się.

– Sądząc po tym jedwabiu, pewnie tak – odparł. – A może chodziło tylko o to, że ona miała siedemnaście lat i tyłeczek jak brykająca łania. Wydaje mi się, że była córką mechanika samochodowego.

– Nie wierzysz w miłość, Katekarze?

– Sahabie, ja wierzę w jedwab i we wszystko, co jest miękkie, a także w to wszystko inne, co jest twarde, ale...

Głośnik nad ich głowami zadudnił.

– O czym tam mamroczecie, sardar-dźi?

– Nie przerywaj sobie, mów dalej – odrzekł Sartadź. – To tylko drobne polecenia.

– W takim razie słuchaj. Następnego popołudnia zauważyliśmy pływające w wodzie gałęzie drzew, kawałki starych skrzynek, podskakujące na powierzchni butelki, opony, a raz nawet cały dach płynący do góry nogami. Gaston nie schodził teraz z pokładu, jedną ręką objąwszy maszt, bez ustanku patrzył przez lornetkę we wszystkie strony. Zapytałem Mathu, czy już jesteśmy blisko. On tylko wzruszył ramionami. Salim-kaka wyszedł w nowej kurcie. Stał na dziobie, patrząc na północ, i widziałem, jak stuka palcami po srebrnym tawizie na piersi. Chciałem zapytać go, gdzie jesteśmy, ale z jego twarzy biła jakaś powaga, która mnie powstrzymywała.

Sartadź pamiętał zdjęcia Gaitondego, jego średniej wielkości ciało i przeciętną twarz, ani brzydką, ani piękną, wszystko błyskawicznie zacierające się w pamięci pomimo jaskrawoniebiesko-czerwonych swetrów z kaszmiru, wszystko całkowicie zwyczajne. Ale teraz był ten jego głos, cichy i naglący, więc Sartadź nachylił głowę w stronę głośnika.

– W ostatnim, zanikającym świetle dnia, tuż przed nadejściem nocy, ujrzeliśmy na północy migoczący czerwony punkcik. Rzuciliśmy kotwicę, a potem wsiedliśmy w dingi i popłynęliśmy w jego stronę. Mathu wiosłował, naprzeciw niego siedział Salim-kaka, pilnując naszej latarni, a ja znajdowałem się między nimi. Spodziewałem się jakiejś ściany, którą widziałem w pobliżu Wrót Indii, ale tam było tylko górujące nad naszymi głowami wysokie sitowie. Salim-kaka sięgnął po drąg i przepychał nas przez pierzaste kępy, które skrzypiały i szeptały, i chociaż nikt mi nie kazał, trzymałem w dłoni swoją ghorę, naładowaną i gotową do strzału. Po chwili deski pod moimi stopami zaszurały o twardą ziemię. Z latarką w dłoni Salim-kaka poprowadził nas w głąb wyspy, bo okazało się, że to miękkie, wilgotne wzniesienie w bagnach jest wyspą. Szliśmy długo, może z pół godziny, w świetle wschodzącego księżyca podążając za Salimem-kaką. Na ramieniu niósł brązową, płócienną torbę, wielką jak worek na pszenicę. Po pewnym czasie ponad szczytami łodyg ponownie ujrzałem latarnię. Była nią przywiązana do słupa pochodnia. Czułem zapach łoju, płomienie wyskakiwały w górę na ponad pół metra. Pod słupem stało trzech mężczyzn. Ubrani byli jak ludzie z miasta, i w migoczącym świetle dostrzegłem ich jasną skórę, krzaczaste ciemne brwi, wielkie nosy. Turcy? Irańczycy? Arabowie? Do dziś tego nie wiem, ale dwóch z nich miało karabiny, z lufami wymierzonymi jedynie odrobinę w bok od nas. Pod palcem czułem chłodny, ale mokry od potu spust pistoletu. Wzdrygnąłem się i pomyślałem: „Otworzą ogień i nas wszystkich wykończą”. Odetchnąłem głęboko, przesunąłem dłoń, by znaleźć kciukiem kolbę, i obserwowałem ich. Salim-kaka i jeden z tych ludzi rozmawiali, pochyleni ku sobie. Torba przeszła z ręki do ręki, a w drugą stronę powędrowała walizka. Dostrzegłem jakiś żółty błysk i usłyszałem trzask zamykanych zamków. Ręka mnie bolała.

Salim-kaka cofnął się i zaczęliśmy ostrożnie oddalać się od tych cudzoziemców. Czułem na karku gładką, wilgotną krawędź łodygi, ale nie potrafiłem odnaleźć drogi, została tylko uginająca się roślinność i panika. W tym momencie Salim-kaka odwrócił się i zanurkował w krzaki, jedynie słaby promień latarki znaczył jego ślad, a Mathu poszedł za nim. Ja ruszyłem jako ostatni, bokiem, ze spiętym karkiem, nisko trzymając dłoń z rewolwerem. Wciąż jeszcze widzę wzrok tamtych trzech mężczyzn. Widzę blask metalowych obręczy wokół wylotów luf karabinów oraz ukryte w cieniu oczy. Szliśmy bardzo szybko. Miałem wrażenie, że lecimy, a wysoka trawa, która początkowo mnie ciągnęła i chwytała, teraz delikatnie muskała mnie po bokach. Salim-kaka odwrócił głowę i zobaczyłem jego szalony uśmiech. Byliśmy szczęśliwi, biegliśmy przed siebie.

Salim-kaka zatrzymał się na brzegu małego strumienia, w którego dnie woda wydrążyła wyżłobienie głębokości około metra, i prawą nogą sięgnął w dół, szukając oparcia dla pięty. Mathu zerknął na mnie, jego twarz była poszatkowana przez mizerne światło księżyca, a ja spojrzałem na niego. Zanim jeszcze Salim-kaka postawił swój krok, wiedziałem, co zrobimy. Poczułem, jak odbity od powierzchni wody huk rewolweru uderza mnie w brzuch. Wiedziałem, że kolba zraniła mnie u nasady kciuka. Przejrzałem na oczy, dopiero kiedy ustąpił oślepiający błysk, mój żołądek skręcał się, rozluźniał i ponownie skręcał, a na dnie rowu stopy Salima-kaki drobiły miarowo, jakby on wciąż szukał drogi do łodzi. Woda kłębiła się i gotowała. „Strzelaj, Mathu! – rozkazałem. – Strzelaj, maderćodzie”. Były to pierwsze słowa, jakie wypowiedziałem od wyjścia na brzeg. Mój głos brzmiał dziwnie mocno i stanowczo, zdawał się zupełnie obcy. Mathu przekrzywił głowę i wymierzył. Kolejny błysk jeszcze raz wydobył zarośla z cienia, ale stopy nadal wierzgały, maszerując gdzieś niestrudzenie. Wycelowałem rewolwer w krąg spienionego wiru i już po pierwszym strzale ten cały ruch ustał, ale i tak strzeliłem drugi raz, na wszelki wypadek. „Chodź – poleciłem – wracajmy”. Mathu skinął głową, jakbym to ja dowodził, wskoczył do rowu i po omacku zaczął szukać walizki. Pod wodą żarzyła się latarka, błyszczący żółty pęcherzyk, obejmujący dokładnie pół głowy Salima-kaki. Chwyciłem ją, przechodząc przez strumień, chociaż przez całą powrotną drogę do dingi wiszący nisko na naszymi głowami tłusty księżyc oświetlał szlak do bezpiecznego miejsca.

Sartadź i Katekar usłyszeli, że Gaitonde coś pije. Wyraźnie słychać było kolejne długie łyki i powolne opróżnianie szklanki.

– Whisky? – wyszeptał Sartadź. – Piwo?

Katekar pokręcił głową.

– Nie, on nie pije alkoholu. I nie pali. Ten boss bardzo dba o zdrowie. Codziennie ćwiczy. Pije tylko wodę. Bisleri z plasterkiem limety.

Gaitonde mówił dalej, teraz już wyraźnie się spieszył.

– Kiedy następnego dnia na naszej łodzi wstało słońce, Mathu i ja nadal byliśmy na nogach. Całą noc przesiedzieliśmy w kabinie naprzeciwko siebie, z walizką wciśniętą pod koję Mathu, choć nadal widoczną. Trzymałem rewolwer na kolanach i widziałem, że Mathu swój ma pod udem. Deski nad moją głową skrzypiały pod skradającymi się krokami. Gastonowi i Pascalowi powiedzieliśmy, że wpadliśmy w zasadzkę zastawioną przez policję tego kraju, w którym się właśnie znaleźliśmy. Pascal się rozpłakał i teraz obaj poruszali się bardzo delikatnie, pełni szacunku dla naszej żałoby. Za głową Mathu widziałem ciemnobrązowe drewno i białą plamę jego banijana, unoszącą się i opadającą, w miarę jak łódź kołysała się na falach. Dzielił nas jakiś rozpościerający się między nami mglisty dystans, a ja dokładnie wiedziałem, co Mathu w tej chwili myśli. Podjąłem decyzję. Położyłem rewolwer na poduszce i ułożyłem nogi na koi. „Idę spać – oznajmiłem. – Obudź mnie za trzy godziny, wtedy ty odpoczniesz”. Odwróciłem się do drewnianej ściany, plecami do Mathu, i zamknąłem oczy. U dołu moich pleców, gdzieś bardzo nisko, jakiś jeden punkt na mojej skórze przez cały czas drżał i dygotał. W każdej chwili spodziewał się kuli. Nie mogłem tego opanować. Ale utrzymywałem równy oddech, przyciskając kłykcie do warg. Jeśli człowiekowi na czymś zależy, pewne sprawy może kontrolować.

Obudziłem się wieczorem. Przez luk do kabiny wpadało intensywne, pomarańczowe światło, barwiąc drewno na kolor ognia. Miałem wrażenie, że język wypełnia mi usta i całe gardło, a kiedy próbowałem ruszyć ręką, poczułem, że jest wstrętnie ciężka i obrzmiała. Pomyślałem, że chyba jednak kula odnalazła do mnie drogę, albo też ja znalazłem drogę do kuli, ale kiedy się poruszyłem, poczułem bolesne walenie serca i usiadłem. Brzuch miałem zlany potem. Mathu spał, z twarzą wtuloną w poduszkę. Wsunąłem rewolwer za pas i wyszedłem na pokład. Pascal odwrócił do mnie tę swoją czarną buźkę i uśmiechnął się. Nad nami piętrzyły się chmury, ogromne i nabrzmiałe, wznoszące się coraz to wyżej na czerwonym niebie. A nasza łódź jak gałązka na powierzchni wody. Nogi mi dygotały i kiedy usiadłem, cały się trząsłem. Drżałem na całym ciele, po chwili przestawałem, a potem znowu drżałem. Kiedy się ściemniło, poprosiłem Pascala o dwa mocne worki. Podał mi dwa białe worki marynarskie, wykonane z grubego płótna i ściągane sznurkiem.

„Obudź się” – powiedziałem do Mathu, kiedy zszedłem na dół i kopnąłem w jego koję. Obudził się i zaczął po omacku szukać swojej broni, ale nie mógł jej znaleźć, dopiero ja mu ją wskazałem, leżała wciśnięta między materac a ścianę. „Uspokój się, ty nerwowa ćut. Po prostu się uspokój. Musimy się podzielić”. „Nigdy więcej tego nie rób” – odrzekł. Mruczał, przeciągał się, rozpościerając ramiona, jak kogut stroszący pióra. Uśmiechnąłem się do niego. „Posłuchaj, ty behenćodowy, zaspany synu maderćoda Kumbhkarana, chcesz swoją połowę czy nie?”. Przez chwilę kalkulował w głowie, wciąż cały nadęty i nabzdyczony, ale zaraz odprężył się, wybuchając śmiechem. „Tak, tak – powiedział. – Pół na pół. Pół na pół”.

Złoto to dobra rzecz. Tak miło i gładko przepływa i prześlizguje się przez palce. Kiedy jest bardzo czyste, ma ten zdrowy, czerwonawy poblask, kojarzący się z rumianymi jak jabłka policzkami. Ale tego popołudnia, kiedy przekładaliśmy kolejno sztabki z walizki do worków, jedną do jednego, a potem jedną do drugiego, najbardziej cieszyła mnie ich waga. Sztabki były niewielkie, tylko nieco dłuższe niż szerokość mojej dłoni, dużo mniejsze, niż się spodziewałem, sprawiały jednak wrażenie tak zwartych i zbitych, że z trudem powstrzymywałem się, żeby wszystkich nie przełożyć do mojego worka. Miałem rozpaloną twarz, a serce ściśnięte, i wiedziałem, że postąpiłem słusznie. Kiedy doszliśmy do ostatniej sztabki, która mnie przypadła w udziale, włożyłem ją do lewej kieszeni spodni, gdzie mogłem ją czuć przez cały czas, jak uderza o moje ciało. Potem wsunąłem rewolwer z drugiej strony, za pasek. Mathu skinął głową. „No to prawie załatwione – powiedział. – Jak sądzisz, ile to jest warte?”. Uśmiechał się z wahaniem. Dłubał w nosie, jak zwykle, kiedy był zdenerwowany, czyli prawie zawsze. Spojrzałem na niego i poczułem jedynie pogardę. W jednej chwili nabrałem absolutnej pewności, że on już zawsze będzie taporim, niczym więcej. Choćby pracowało dla niego nawet dziesięciu czy dwunastu ludzi, on będzie tylko zestresowanym, drugorzędnym, lokalnym pajacem, beznadziejnym prymitywem z pistoletem i siekierą za pazuchą, niczym więcej. Jeśli będziesz myśleć tylko o rupiach, zostaniesz jedynie targającym śmieci bhangim, nikim innym. Ponieważ lakhy są brudne, a karory to gówno. Pomyślałem, że najważniejsze to mieć zagwarantowaną przyszłość, bezgraniczne możliwości. Wcisnąłem worek pod swoją koję, stopą dopychając wystającą część, a Mathu patrzył na mnie z szeroko otwartymi oczami. Odwróciłem się do niego plecami i śmiejąc się do siebie, wyszedłem na pokład. Nie bałem się. Teraz już go znałem. Tej nocy spałem jak niemowlę.

Katekar prychnął i pokręcił głową.

– I przez całe lata co noc spał snem sprawiedliwego, podczas gdy na lewo i prawo trup słał się gęsto. – Sartadź uniósł dłoń ostrzegawczo, a Katekar otarł pot z twarzy i mruknął:

– Oni wszyscy są, cholera, tacy sami, chciwe maderćodowe sukinsyny. Problem pojawia się, kiedy jeden z nich ginie, bo pięciu stara się zająć jego miejsce.

– Cicho – odezwał się Sartadź. – Chcę tego posłuchać.

Głośnik znowu zacharczał.

– Dwa dni później ponad wodami dostrzegłem odległy pagórek. „Co to jest?” – zapytałem Gastona. „Dom” – odparł. Stojący na dziobie Pascal wychylił się w stronę horyzontu i krzyknął w kierunku jakiejś innej łodzi: „Aaa-hoooooooo”, a ten przeciągły okrzyk i odbijająca się echem odpowiedź otuliły moje ramiona. Byłem w domu.

Pomogliśmy wciągnąć łódź na plażę i pożegnaliśmy Pascala i Gastona. Mathu szeptał im jakieś groźby, ale ja odepchnąłem go na bok niezbyt delikatnie i powiedziałem: „Słuchajcie, chłopaki, nic o tym nie mówcie, siedźcie cicho, a znowu zrobimy wspólnie interes”. Dałem im po jednej sztabce ze swojej działki, uścisnąłem im ręce, a oni się uśmiechnęli i już na zawsze zostali moimi kumplami. Mathu i ja poszliśmy drogą do przystanku autobusowego, targając na plecach swoje worki. Machnąłem na przejeżdżającą motorikszę i skinąłem głową Mathu. Zostawiłem go tam, stojącego z palcem w nosie, spowitego spalinami. Wiedziałem, że chciał iść ze mną, ale miał o sobie zbyt wygórowane mniemanie i wcześniej czy później na pewno zmusiłby mnie do tego, żebym go zabił. Nie miałem dla niego czasu. Jechałem do Mumbaju.

Głośnik ucichł. Sartadź podniósł się, odwrócił i rozejrzał się po ulicy.

– Hej, Gaitonde? – zawołał.

Po chwili nadeszła odpowiedź:

– Tak, Sartadźu?

– Przyjechał spychacz.

I rzeczywiście, na końcu ulicy pojawił się czarny potwór, chrapliwym szczękiem natychmiast ściągając tłum gapiów. Maszyna poruszała się ze swoistą godnością, a jej operator miał na głowie czapeczkę godną prawdziwego fachowca.

– Zabierz tych ludzi z drogi – polecił Sartadź Katekarowi. – A spychacz dawaj tutaj. Niech kieruje się w to miejsce.

– Teraz słyszę – odezwał się Gaitonde. Soczewki kamery kręciły się niespokojnie.

– Wkrótce też zobaczysz – odparł Sartadź. Policjanci przy furgonetkach sprawdzali swoją broń. – Posłuchaj, Gaitonde, bardzo mi się nie podoba ta farsa. Nigdy się nie spotkaliśmy, ale spędziliśmy popołudnie na rozmowie. Zachowujmy się jak dżentelmeni. Nie musimy się do tego posuwać. Po prostu wyjdź i pojedziemy na komisariat.

– Tego nie mogę zrobić – odparł Gaitonde.

– Daj spokój. Przestań zachowywać się jak jakiś czarny charakter z filmu, stać cię na dużo więcej. Skończ z tą dziecinadą.

– To jest gra, mój drogi – odrzekł Gaitonde. – To tylko gra, to jest lila.

Sartadź odwrócił się tyłem do drzwi. Chciał się napić herbaty, wręcz rozpaczliwie jej pragnął.

– Zgoda. Jak się nazywasz? – zapytał operatora spychacza, opartego o gargantuiczną gąsienicę.

– Baszir Ali.

– Wiesz, co masz robić?

Baszir Ali miął w dłoniach swoją niebieską czapeczkę.

– To na moją odpowiedzialność. Wydaję ci polecenie jako policjant, więc niczym nie musisz się przejmować. Rozwalmy te drzwi.

Baszir Ali odchrząknął.

– Ale inspektorze-sahab, tam w środku jest Gaitonde – powiedział niepewnie.

Sartadź chwycił Baszira za łokieć i podprowadził go do drzwi.

– Gaitonde?

– Tak, sardar-dźi?

– Tu jest Baszir Ali, operator spychacza. Boi się nam pomóc. Boi się ciebie.

– Baszirze Ali – odezwał się Gaitonde. Głos był władczy, jak głos cesarza, pewny swoich słów i wielkoduszności.

Baszir Ali patrzył w środek drzwi. Sartadź wskazał na kamerę wideo, a Ali zrobił wielkie oczy na jej widok.

– Tak, Gaitonde bhai? – powiedział.

– Nie martw się. Ja ci nie wybaczę – Baszir Ali zbladł jak ściana – ponieważ nie ma tu czego wybaczać. Obaj jesteśmy w potrzasku, ty z tamtej strony drzwi, a ja z tej. Rób, co ci każą, skończ robotę i wracaj do domu, do dzieci. Nic ci się nie stanie. Ani teraz, ani później. Daję ci słowo. – Nastąpiła pauza. – Słowo Ganeśa Gaitondego.

Zanim Baszir Ali wspiął się na fotel operatora w kabinie spychacza, dotarło do niego, że będzie odgrywał główną rolę w tym spektaklu. Założył swoją czapeczkę, zawadiacko przekręcając ją do tyłu. Silnik stęknął i rozległ się miarowy ryk. Sartadź nachylił się do głośnika. Gwałtowna fala gorąca i bólu przeszyła lewą stronę jego głowy, od karku do skroni.

– Gaitonde?

– Mów, sardar-dźi, słucham cię.

– Po prostu otwórz drzwi.

– Ty chcesz, żebym po prostu otworzył te drzwi? Przecież ja to wiem, sardar-dźi, wiem.

– Co wiesz?

– Wiem, czego chcesz. Chcesz, żebym po prostu otworzył te drzwi. A potem chcesz mnie aresztować i zabrać na komisariat. Chcesz być bohaterem opisywanym w gazetach. Pragniesz awansu. Dwóch awansów. A w głębi duszy pragniesz jeszcze więcej. Chcesz być bogaty. Chcesz być bohaterem słynnym na całe Indie. Chcesz, żeby prezydent odznaczył cię medalem w święto republiki. Chcesz, żeby kolorowa telewizja pokazała, jak otrzymujesz ten medal. Chcesz, żeby cię widywano z gwiazdami filmowymi.

– Gaitonde...

– Ale wiesz, ja przez to już przeszedłem. I pokonam cię. Nawet w tej ostatniej rozgrywce cię pokonam.

– Jak? Masz tam w środku jakichś ludzi?

– Nie. Ani jednego. Już ci mówiłem, jestem tu sam.

– Podkop? Ukryty w środku helikopter?

Gaitonde zachichotał.

– Nie, nie.

– W takim razie co? Masz baterię działek przeciwlotniczych?

– Nie, ale i tak cię pokonam.

Spychacz lśnił na czarnej drodze, a po jego obu stronach kroczyli policjanci z ponurymi minami. Niewiele im już zostało możliwości do wyboru, wszystkie prowadziły nieuchronnie do tych metalowych drzwi, a oni szli zdeterminowani, bezradni i przerażeni.

– Gaitonde. – Sartadź przetarł oczy. – Ostatnia szansa. Wychodź, jar. To naprawdę jest bardzo głupie.

– Przykro mi, ale nie mogę tego zrobić.

– W porządku. W takim razie nie zbliżaj się do drzwi, kiedy będziemy wchodzić. I trzymaj ręce do góry.

– Nie martw się – odparł Gaitonde. – Nie jestem niebezpieczny.

Sartadź stał wyprostowany, tyłem do drzwi, i sprawdzał swój rewolwer. Zakręcił bębenkiem i zobaczył żółte, grube naboje drzemiące spokojnie w komorach. Przedzierający się przez podeszwy butów żar palił go w stopy.

Nagle głośnik ponownie przemówił, wprost w jego łopatkę.

– Sartadź, nazwałeś mnie jarem. W takim razie coś ci powiem. Obojętnie, czy duży, czy mały, żaden dom nie jest bezpieczny. Wygrać to znaczy wszystko stracić, a zwycięstwo zawsze jest po stronie gry.

Od dźwięku głośnika Sartadź czuł w piersiach delikatne drżenie. Ryk maszyny wprost wciskał go w drzwi, a on miał już tego dość. Zatrzasnął bębenek i zszedł z ganku.

– Dobra! – krzyknął. – Ruszać, ruszać. – Machnął rewolwerem w stronę drzwi. Głośnik ponownie zabrzęczał, ale Sartadź już nie słuchał. Kiedy odchodził, zdawało mu się jeszcze, że spod ryku silnika usłyszał ostatni fragment, jakby pytanie:

– Sartadźu Singh, czy wierzysz w Boga?

Sartadź zawołał:

– Dawaj, Baszir Ali, dawaj. – Operator uniósł rękę, a Sartadź wskazał na niego wyprostowanym palcem. – Rusz tę maszynę.

Baszir Ali skulił się na swoim wysokim siedzisku, a jego kolos ruszył do przodu, minął Sartadźa i z głuchym zgrzytem uderzył w budynek, wzbijając całą chmurę pyłu. Po chwili jednak, kiedy spychacz się cofnął, okazało się, że budynek wciąż stoi nienaruszony i nietykalny, a drzwi nawet się nie wgniotły. Uszkodzeniu uległa tylko kamera wideo: leżała przy drzwiach, równo rozpłaszczona w połowie swojej długości. Ze stojącego w oddali na ulicy tłumu dobiegły przeciągłe gwizdy. Przybrały na sile, kiedy Baszir Ali wyłączył silnik.

– Co się stało? – zapytał Sartadź, gry operator zszedł w cień spychacza.

– A czego się spodziewacie, skoro nie pozwalacie mi pracować po mojemu?

Obaj wycierali tynk z nosów. Po skąpanej w słońcu stronie spychacza tłum wyśpiewywał: „Dźaj! Gaitonde”.

– A ty wiesz, jak to zrobić?

Baszir Ali wzruszył tylko ramionami.

– Mam pewien pomysł.

– W porządku – stwierdził Sartadź. – Dobra. Rób, jak uważasz.

– No to zejdźcie mi z drogi. I zabierzcie ludzi sprzed budynku.

Baszir Ali zakręcił swoim rumakiem na żwirze, a Sartadź zrozumiał, że ma do czynienia z prawdziwym artystą. Prowadził maszynę zwinnymi ruchami, pstrykając i uderzając dłonią w dźwignię, pochylając się w stronę wykonywanych skrętów, solidaryzując się ze zgrzytem zębatych przekładni. Podniósł, a potem opuścił lemiesz, bardzo precyzyjnie ustawiając jego dolną, wysuniętą krawędź na wysokości drzwi. Cofnął się o trzy metry, sześć, dziesięć, ramieniem radośnie obejmując oparcie fotela. Natarł na budynek z ukosa, a mijając Sartadźa, wyszczerzył zęby w uśmiechu. Tym razem rozległ się jęk metalu, a kiedy ustały gwałtowne wstrząsy maszyny, Sartadź zobaczył, że drzwi zostały wyrwane, wciśnięte do środka. W ścianie pojawiła się metrowa luka.

– Cofnąć się! – krzyknął Sartadź. Biegł do przodu, z rewolwerem w wyciągniętej ręce. – Cofnąć się, cofnąć się. – Baszir Ali odsunął się na bok i Sartadź stanął oparty o framugę. Katekar wsparł się o nią z drugiej strony. Ze środka buchnął lodowaty wiatr, Sartadź poczuł, jak suszy mu pot na twarzy i przedramionach. Nagle, przez moment, pozazdrościł Gaitondemu tej klimatyzacji, tej możliwości sterowania polarnym klimatem, którą zapewniła mu zuchwałość. Temu uczuciu, również przez krótką chwilę, towarzyszyło coś jeszcze, wznoszący się gdzieś z dołu, z okolic jego bioder, nieproszony i przyprawiający o mdłości, jak utrzymująca się na powierzchni strużka żółci, drobny pęcherzyk podziwu. Sartadź odetchnął głęboko.

– Sądzisz, że budynek wytrzyma? – zapytał.

Katekar skinął głową. Przez drzwi zaglądał do środka, a jego twarz aż pociemniała z wściekłości. Sartadź czubkiem języka dotknął górnej wargi, poczuł jej suchość, a potem obaj weszli do środka. Inspektor ruszył przodem i przy pierwszych wewnętrznych drzwiach Katekar szedł tuż obok. Za nimi słychać było szelest stóp pozostałych policjantów. Sartadź starał się nasłuchiwać przez gromkie dudnienie swojego serca. Już wcześniej zdarzało mu się uczestniczyć w podobnych szturmach, ale doświadczenie wcale mu nie pomagało. W budynku panował ziąb, oświetlenie było komfortowe i przyciemnione. Pod stopami mieli dywan. Znaleźli cztery kwadratowe pokoje, wszystkie pomalowane na biało i wszystkie puste. W centrum budynku znajdowały się bardzo strome, prawie pionowe metalowe schody, prowadzące w dół przez otwór w podłodze. Sartadź skinął głową na Katekara, a potem ruszył za nim. Metalowe drzwi na dole otwarły się z łatwością, ale były bardzo ciężkie, i kiedy wreszcie Katekarowi udało się je otworzyć, inspektor zobaczył, że są grube jak wrota do bankowego skarbca. W środku panowały całkowite ciemności. Sartadź drżał niepohamowanie. Minął kolegę i po lewej ujrzał niebieskawe światełko. Katekar przecisnął się obok niego i stanął z boku, a potem, ostrożnie stawiając kroki, ruszyli z bronią wyciągniętą przed siebie. Jeszcze jeden krok, i w tym momencie, z innego miejsca, Sartadź dojrzał jakąś postać, czyjeś barki przed rzędem zamglonych monitorów, brązową dłoń przy kontrolkach na czarnym panelu sterowania.

– Gaitonde! – wykrzyknął Sartadź, chociaż wcale krzyknąć nie chciał; stosowniej byłoby posłużyć się lekko karcącym tonem, więc stłumił głos: – Gaitonde, powoli podnieś ręce do góry. – Postać w ciemności ani drgnęła. Policjant boleśnie zacisnął palec na spuście i z trudem powstrzymał się, żeby nie wystrzelić. Spróbował jeszcze raz. – Gaitonde. Gaitonde?

Z prawej strony Sartadźa, tam, gdzie stał Katekar, dało się słyszeć delikatny trzask, i kiedy inspektor odwracał głowę, pokój zalał biały, neonowy blask, obfity, wszechogarniający i czysty. A w tej ogólnej iluminacji siedział Gaitonde. W pełni ukazała się jego postać, z czarnym pistoletem w lewej dłoni i bez połówki głowy.

Prawe oko Gaitondego było wybałuszone i nabiegłe krwią z jakąś szaleńczą intensywnością. Sartadź widział delikatną siateczkę różowych linii, głęboką czerń źrenicy, wyciekający z wewnętrznego kącika błyszczący płyn mimowolnie skojarzył mu się ze łzą. Ale była to jedynie reakcja ciała na gigantyczne uderzenie, które wyrwało po drugiej stronie twarzy wszystko powyżej podbródka, tnąc od lewego nozdrza w górę, aż do czoła, i rozbryzgując kremową papkę na białym suficie. W surowej czerwieni mięsa, w miejscu, w którym urywał się nagle grymas zaciśniętych warg Gaitondego, skrzył się jak perła ząb, cały i nieuszkodzony.

– Panie inspektorze – odezwał się Katekar. Sartadź drgnął i popatrzył w kierunku wskazywanym przez lufę rewolweru kolegi, w stronę drzwi w białej ścianie. Dokładnie w miejscu zetknięcia się ostrej jasności i ciemności, w tym cieniu, widniały dwie drobne, bose stopy, z palcami skierowanymi do góry. Sartadź podszedł bliżej i chociaż nie widział wyraźnie ciała, jedynie mankiety białych spodni, rozpoznał, po tej niewyraźnej rozłożystości bioder, że przed nim leży kobieta. Katekar znalazł kolejny przełącznik i teraz już ją widzieli, tak, to była kobieta, ubrana w obcisłe, białe spodnie, o nisko umieszczonym pasie, Sartadź wiedział, że nazywają się biodrówki. Miała też różową, obcisłą bluzkę, a cały ten jej strój był elegancki. Odsłaniał jej brzuch, musiała być dumna z wąskiej talii i idealnego pępka. W jej piersiach, tuż pod pokrytym meszkiem punktem na klatce piersiowej, w miejscu zapięcia bluzki, widniała dziura.

– Zastrzelił ją – stwierdził Sartadź.

– Tak – odparł Katekar. – Musiała stać w drzwiach.

Twarz miała odwróconą w lewą stronę, a długie włosy zasłaniały policzek.

– Sprawdź resztę – polecił Sartadź. W kwadratowym pokoju, w którym leżała dziewczyna, znajdowały się ustawione rzędem trzy nagie łóżka, a przy każdym biała szafka. Przypominało to dormitorium. Pod ścianą rower treningowy i rząd ciężarków na stojaku. Stare czarno-białe filmy na DVD. Stalowa szafka z rzędem karabinów AK-56, a poniżej pistolety. W łazience były prysznice i toalety w stylu zachodnim, znalazł też trzy szafy wypełnione męskimi ubraniami, pantoflami i butami za kostkę. Katekar zakończył przegląd w centralnym pokoju, po czym obaj stanęli nad ciałem Gaitondego.

Za plecami Sartadźa tłoczyła się ciżba uzbrojonych policjantów, przepychających się łokciami i stukających kolbami karabinów, wysuwali głowy, chcąc zobaczyć, jak skończył wielki Gaitonde, i jego zamordowaną przyjaciółkę.

– Wystarczy – odezwał się Sartadź. – Co to ma być, darmowa tamaśa? Pokaz filmu? Wszyscy wychodzić. – Ale zdawał sobie sprawę z tego, że mówi z ulgą w głosie, z którego teraz ustąpiło napięcie, a oni uśmiechali się do niego, odwracając się i odchodząc. Oparł się o skraj długiego biurka i czekał, aż zniknie to dziwne wrażenie miękkości w kolanach. Z krzesła Gaitondego jedna po drugiej nieprzerwanie spadały krople.

Katekar, zawinąwszy palce w niebieską chusteczkę, po kolei otwierał i zamykał stojące pod ścianami białe szafy. Zawsze bardzo metodycznie sprawdzał wszelkie ślady po strzałach, a Sartadź uspokoił się, widząc jego szerokie, pewne ramiona i poważnie zaciśnięte szczęki.

– Nic tu nie ma, panie inspektorze – powiedział Katekar. – Zupełnie nic.

W biurku, tuż obok nogi Sartadźa, była szuflada. Policjant dobył własnej chusteczki i pociągnął za uchwyt. Na samym środku równiutko leżała mała, czarna książeczka.

– Dziennik? – zapytał Katekar.

Był to album. Czarne strony pokrywała lepka folia, pod którą umieszczono fotografie. Sartadź ostrożnie przejrzał kolejne kartki, delikatnie trzymając je za same rogi. Kobiety, niektóre bardzo młode, w pozowanych studyjnych ujęciach, patrzące przez ramię, opierające głowę na dłoni i wypychające biodra, przyzwoicie ubrane, ale wszystkie atrakcyjne.

– Wszystkie jego kobiety – powiedział Sartadź.

– Wszystkie jego randi – poprawił Katekar. Zarzucił swoją niebieską chusteczkę na palec wskazujący i ostrożnie otworzył stojącą po drugiej stronie biurka i sięgającą do pasa szafę na dokumenty. Nawet w cichym szumie generatorów Sartadź dosłyszał jego głośne westchnienie. – Panie inspektorze.

Szafa na dokumenty była wypełniona pieniędzmi. Leżały tam zupełnie nowe, pięćsetrupiowe banknoty, w schludnych kupkach, jeszcze z banderolą Central Bank of India i obwiązane gumkami, pogrupowane po pięć w paczuszki zawinięte w kurczliwą folię. Katekar włożył dłoń w górną warstwę, w szczelinę między stosikami. Z tyłu było tego więcej. A dalej jeszcze więcej.

– Ile tego jest? – zapytał Sartadź.

Katekar w zamyśleniu stukał delikatnie w ściankę szafy.

– Jest pełna, aż po samo dno. Masa pieniędzy. Pięćdziesiąt lakhów? Chyba więcej.

Żaden z nich nigdy i nigdzie nie widział takiej sumy. Trzeba było podjąć decyzję, popatrzyli sobie szczerze w oczy i Sartadź zdecydował. Kolanem pchnął drzwi, zamykając szafę.

– Tego jest za dużo – orzekł.

Katekar tylko westchnął. Przez moment był wyraźnie smutny, to wszystko. Ale przecież to on udzielił Sartadźowi tej ważnej lekcji sztuki przetrwania, mówiącej, że jeśli nie posiada się dostatecznych informacji, rzucanie się na wielkie łupy oznacza prowokowanie nieszczęścia. Otrząsnął się teraz z tego oczarowania wielkimi pieniędzmi, mocno sapiąc i uśmiechając się szeroko.

– Pieniędzmi Gaitondego zajmą się ważni ludzie – powiedział. – Odpuścimy?

– Odpuścimy.

Bunkier był wypełniony ludźmi. Wszędzie uwijali się technicy i fotografowie, starsi oficerowie z trzech stref i z wydziału kryminalnego. Gaitonde siedział pośrodku, dobrze oświetlony i dziwnie teraz mały. Sartadź patrzył na Parulkara, który pochylał się nad ciałem bandyty, pokazując coś jakiemuś komendantowi innej strefy. Parulkar był w swoim żywiole, dyskutował z ważnymi osobistościami o zakończonej sukcesem operacji, a Sartadźa to cieszyło. Był pewny, że Parulkar oszlifuje i upiększy całą historię, przypisując mu większe zasługi, niż w rzeczywistości mu się należały. Miał do tego talent. Pod tym względem Sartadź mógł na nim polegać.

Trzech mężczyzn zeszło szybkim krokiem po schodach. Sartadź nigdy wcześniej ich nie widział. Pierwszy miał włosy tak krótko ostrzyżone, że inspektor dostrzegł skórę głowy przezierającą przez schludną szarość. To on odezwał się do Parulkara, machając identyfikatorem. Parulkar słuchał i chociaż nic nie dał po sobie poznać, Sartadź zauważył, że wyraźnie zesztywniał. Skinął głową, a potem poprowadził tego ostrzyżonego i pozostałych dwóch do Sartadźa.

– To jest ten oficer – powiedział Parulkar do agenta. – Inspektor Sartadź Singh.

– Komisarz Makand z CBI. – Agent był bardzo oschły. – Znaleźliście coś?

– Pieniądze – odparł Sartadź. – I album. Jeszcze nie sprawdziliśmy jego kieszeni, czekaliśmy, aż...

– To dobrze – powiedział Makand. – Przejmujemy tę sprawę.

– Możemy jakoś pomóc?

– Nie. Będziemy w kontakcie. Niech wasi ludzie się zwijają. – Towarzysze Makanda już chodzili po pokoju, polecając technikom, aby się pakowali.

Sartadź skinął głową. Spodziewał się, że zabiorą mu sprawę Gaitondego. Bandyta pojawił się w strefie trzynastej w sposób całkowicie niewytłumaczalny, a fakt, że jego kariera tak nagle skończyła się w Kajlaśpadzie, był zdecydowanie zbyt wspaniałym zawodowym prezentem, żeby tylko Sartadź miał się nim cieszyć. Takie uśmiechy losu się w życiu nie zdarzały. Niemniej jednak to odsunięcie od sprawy – chociaż zakomunikowane przez Makanda, człowieka z elitarnej, centralnej agencji – zdecydowanie za bardzo go zaskoczyło. Ale nawet obecny tu Parulkar, bezbarwny jak deśi masło, nie protestował i nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń. Sartadź poszedł zatem za jego przykładem, zawołał Katekara i opuścił bunkier.

Zapadł już wieczór. Sartadź stał w cieniu metalowych drzwi i spoglądał na reporterów czekających za rzędem policyjnych dżipów. Obok niego Parulkar poprawiał się przed spotkaniem z prasą.

– Panie komendancie – odezwał się Sartadź – dlaczego oni nas wyrzucili? CBI już nie potrzebuje wsparcia lokalnych służb?

Parulkar wsunął koszulę w spodnie i poprawił pasek.

– Sprawiali wrażenie bardzo spiętych. Chyba się obawiali, że coś mogłoby ujrzeć światło dzienne.

– Czyżby chcieli coś ukryć?

Parulkar przechylił głowę i pozwolił sobie przybrać pozę osoby przebiegłej.

– Beta – rzekł – jeśli ktoś pozwala sobie być wobec nas tak niegrzeczny, zazwyczaj oznacza to, że stara się coś ukryć. Chodźmy. Chodźmy powiedzieć naszym przyjaciołom z prasy, jak to doprowadziłeś do upadku wielkiego bossa Ganeśa Gaitondego.

Sartadź stanął więc w blasku fleszy i opowiedział dziennikarzom o swoim wielkim wyczynie. Powiedział im, że rozmawiał z bandytą, zanim rozwalili te drzwi, że sprawiał on wrażenie człowieka, który się nie boi i zachowuje rozsądek. Nie opowiedział im historii Gaitondego o złocie. Nie powiedział też ani im, ani Katekarowi czy Parulkarowi, o tym pytaniu, które, jak mu się wydawało, na koniec zadał mu Gaitonde. I tak przecież nie był pewien, czy je słyszał. Opowiedział więc reporterom o anonimowym telefonie dzisiejszego ranka i o tym, co się wydarzyło później, i że nie ma pojęcia, dlaczego boss postanowił się zabić.

Później jednak, kiedy wieczorem był już w domu, przypomniał sobie ten górnolotny styl wypowiedzi Gaitondego, szybko wyrzucane słowa i ten jego smutek. Nigdy wcześniej nie spotkał gangstera, a kiedy wreszcie ścieżki ich życia się skrzyżowały, tamten umarł. Zasypiając, Sartadź przywoływał w pamięci wszystko, co kiedykolwiek słyszał czy też czytał o Gaitondem, te wszystkie pogłoski i legendy, raporty służb wywiadowczych i wywiady w magazynach informacyjnych. Próbował jakoś połączyć wizerunek publiczny z głosem, który sam słyszał, ale bez powodzenia. Z jednej strony był słynny gangster, a z drugiej ten człowiek z dzisiejszego popołudnia. Tylko czy to wszystko miało jakieś znaczenie? Gaitonde nie żyje. Sartadź odwrócił się na drugi bok, z determinacją uklepał poduszki i złożywszy na nich głowę, zasnął.

Ganeś Gaitonde sprzedaje swoje złoto

Jak tam, sardar-dźi, słuchasz mnie jeszcze? Czy jesteś gdzieś tam na tym świecie? Czuję twoją obecność. Co było potem, chciałbyś się dowiedzieć, co potem. Szedłem pod rozdartym przez chmury wirującym niebem, czując niezmienne ciążenie złota na plecach i widząc przed sobą miasto. Miałem dziewiętnaście lat i złoto na plecach. Oto ja, Ganeś Gaitonde, odziany w brudną, niebieską koszulę, brązowe spodnie, podarte buty na gumowej podeszwie, bez skarpetek, z czterdziestoma siedmioma rupiami w kieszeni, z rewolwerem za pasem oraz złotem na plecach. Nie miałem dokąd pójść, nie mogłem wrócić do tego budynku w Dadarze, gdzie dotychczas spałem przy pachnącym przyprawami magazynie restauracji. Gdyby zaczęli szukać mnie ludzie Salima-kaki albo też gdyby w ogóle ktoś zaczął mnie szukać, nie mogli mnie tam znaleźć, nikt nie mógł mnie wytropić, jak jakiegoś głupka, i zabić jak psa. Od kiedy znalazłem złoto, zrobiłem się nieufny. Zacząłem odczuwać problemy ludzi bogatych. Pomyślałem sobie: na tym całym świecie mam jedynie czterdzieści siedem rupii i rewolwer oraz tę ogromną masę metalu. Złoto na plecach nic mi nie daje, muszę więc je sprzedać. Złoto nie ma żadnego znaczenia, dopóki go nie sprzedam. A jak sprzedać złoto, tak dużą jego ilość? Gdzie to sprzedać? Dopóki tego nie sprzedam, będę ubogim człowiekiem. Ubogim człowiekiem targanym problemami bogaczy.

Uśmiechnąłem się, a potem roześmiałem. Musiałem pilnie znaleźć schowek, szybko, zaraz, ale cała sytuacja była również zabawna. Zaśpiewałem Mere deś ki dharti sona ugle, ugle hire moti[3]. Tylko że dziesiąta trzydzieści rano to nie jest dobra pora na włóczenie się po peryferiach Boriwali z naładowanym ghorą i złotem, zwłaszcza kiedy człowiek jest przytłoczony tym ciężarem i bardzo zmęczony. Wokół ciągnęły się pola i tylko gdzieniegdzie widać było skupiska drzew i budynków, małe chatki zgromadzone na podobieństwo wiosek, ale wcześniej czy później ktoś zauważy, zapyta, będzie czegoś chciał. Zostały mi tylko trzy kule. A poza tym nie miało to znaczenia, nawet trzydzieści czy trzysta kul nie zrobiłoby żadnej różnicy, gdyby tylko ktoś dowiedział się, co niosę.

Po prawej stronie ciągnął się płot z drutu kolczastego, ogradzający kępę drzew. Spojrzałem za siebie, przed siebie i podjąłem decyzję. Prześlizgnąłem się pod spodem, wciągnąłem za sobą worek i szybkim krokiem, ale nie biegnąc, właśnie szybkim krokiem poszedłem w kierunku drzew. Kucnąłem w cieniu i czekałem. Poruszałem rękami, żeby pozbyć się skurczu, który mnie chwycił od trzymania worka, od noszenia tego ciężkiego ładunku. Gdyby coś miało się zdarzyć, zdarzyłoby się w tym momencie. Od razu opadła mnie chmara drobnych owadów, byłem już gotów znosić ich ukąszenia, ale one poruszały się tylko dygoczącą chmurą wokół moich ramion, wprawiając w drganie powietrze. W tym migoczącym kręgu przypomniałem sobie zbocze góry widziane przez okno, trzepoczące na lekkim wietrze kartki szkolnego podręcznika, nieustanne szlochanie mojej matki w drugim pokoju. Nieustanne. Wystarczy – machnąłem ręką przed twarzą i wyrwałem się z tego wszystkiego. Poruszałem się do przodu w kuckach, przesuwając się przez mrok pod gałęziami, w kierunku tafli wody, którą teraz już widziałem. Była to niewielka sadzawka, zagnieżdżona w zagłębieniu w kształcie spodka, porośnięta na brzegach żółtymi wodorostami. Ponownie przykucnąłem, trzymając przed sobą worek. W okalającym sadzawkę miękkim błocie nie było żadnych śladów stóp, żadnych ścieżek w ostrej trawie, żadnego mężczyzny ani żadnej kobiety aż do samego drutu kolczastego po drugiej stronie wody, ani też dalej, na drodze. Niemniej jednak postanowiłem odczekać jeszcze pół godziny. Mocno ścisnąłem gładką sztabkę w kieszeni, oddychając powoli. Śledziłem opalizujące ważki błyskawicznie nurkujące nad wodę. Postanowiłem, że już nigdy się nie potknę, nie osunę się w ten powolny wir przeszłości. Miałem za sobą jakieś życie, ale ono minęło. Dla Ganeśa Gaitondego istniał tylko ten dzień, noc po tym dniu i wszystkie następne dni.

W stosownej chwili wycofałem się pomiędzy drzewa, w najciemniejszy cień. Wybrałem drzewo i zacząłem kopać. Ziemia była sypka, lecz wysuszona, więc szło mi powoli i szybko zdarłem sobie skórę na palcach. Powinienem był wcześniej znaleźć coś do kopania, może jakiś kawałek puszki. Błąd w planowaniu. Skoro już jednak zacząłem, kopałem dalej, pełnymi garściami wydobywając ziemię. Gdy dotarłem do twardszej warstwy, usiadłem i zacząłem ryć ją piętami, aż trochę ją rozbiłem. Pracowałem ciężko i pot się ze mnie lał, ale kiedy przerwałem pracę, okazało się, że nie jest to żaden dół, tylko jakieś płytkie zagłębienie pod ciemnym pniem. Byłem jednak zmęczony i głodny, i to musiało wystarczyć. Pierś mi falowała. Pociągnąłem za sznurki przy worku i wyjąłem dwie sztabki, a potem przez minutę lub dwie wpatrywałem się w nie, migoczące tym łagodnym złotawobrązowym blaskiem w cieniu poprzetykanym jaśniejszymi plamami. Następnie worek wylądował w zagłębieniu, a ja na powrót zacząłem drapać ziemię, żeby go przykryć. Wyglądało to teraz jak niewielki wzgórek, więc rzuciłem się pod drzewa zbierać kępy trawy, liście i gałązki, żeby ułożyć je na nim i uklepać. Wstałem i spojrzałem na tę kompozycję. Wyglądała jak przypadkowe wzniesienie, takie, które mogło znajdować się pod dowolnym drzewem, i w tym półmroku nie wzbudzało podejrzeń, chyba żeby ktoś na tym usiadł. Tylko dlaczego ktoś miałby tu przychodzić, po co miałby tu zaglądać i siadać? Czułem pewność, że to miejsce jest bezpieczne. Postanowiłem jednak jeszcze raz cofnąć się do ogrodzenia i wrócić tu, żeby upewnić się, że znajdę drogę powrotną. Ale zrobiłem to tylko raz. Potem przetoczyłem się pod ogrodzeniem i ruszyłem ścieżką, pewnym krokiem skręcając na rogu, chociaż w trzewiach ciążyła mi ta przygniatająca strata, ten ciężar, który tak bardzo mnie bolał, że aż obiema rękami musiałem trzymać się za brzuch. Ryzyko jest ryzykiem i właśnie stąd się bierze zysk. Jak nie ma, to nie ma. Trzeba ryzykować, żeby robić interesy. Robić interesy.

Znałem tylko imię i nazwisko: Paritosz Śah. Słyszałem je dwa razy, raz od niejakiego Azama Śeikha, który właśnie wyszedł po czteroletniej odsiadce za kradzież z włamaniem. Już w ciągu dwóch dni wykonał kolejną robotę, za dnia włamał się i ograbił mieszkanie nowożeńców w Santa Cruz East.

– Dobra żonka poszła na ryneczek kupić warzywa na obiad dla swojego mężusia – opowiadał Azam – a my w tym czasie zabraliśmy jej złoty naszyjnik, bransolety i kolczyki na uszy, a także jej kolczyk do nosa, wszystko oprócz mangalsutry, a Paritosz Śah dał nam za to uczciwą zapłatę.

Podczas przerwy w pracy stałem za drzwiami do kuchni w restauracji, w której pracowałem jako kelner, i słuchałem tych przechwałek, a kiedy Azam Śeikh zobaczył moje stopy pod drzwiami, przeklął mnie i się zamknął. Poszedłem sobie. Obsługujący go kelner powiedział mi później, że Azam Śeikh zostawił napiwek w wysokości trzech rupii, po półtorej godziny objadania się kababami tangri i śami i picia piwa, ale nim minął miesiąc, z satysfakcją dowiedziałem się, że Azam Śeikh wrócił do więzienia, że złapano go podczas kolejnej roboty w Santa Cruz East, po tym jak pokojówka obudziła się i zaczęła krzyczeć. Złapali go sąsiedzi i pobili do krwi. Azam Śeikh miał teraz spore kłopoty, a ja z tego powodu odczuwałem satysfakcję, a także z powodu nazwiska Paritosza Śaha.

Drugi raz usłyszałem je, jak już poznałem się bliżej z Salimem-kaką, zdobyłem jego zaufanie. Wraz z Mathu i Salimem-kaką wybraliśmy się do Boriwali poćwiczyć strzelanie. Na polanie w dżungli obaj z Mathu wystrzeliliśmy po sześć razy, a Salim-kaka pokazywał nam, jak stanąć, jak chwycić broń; ładowaliśmy i przeładowywaliśmy tak długo, aż zaczęliśmy to robić szybko i bez trudu, a ja wręcz z zamkniętymi oczami. Salim-kaka, zadowolony, szturchnął mnie w ramię. Pozwolił nam oddać jeszcze po dwa strzały. Eksplozje przetaczały się po moich ramionach, głośniejsze niż w moich wcześniejszych wyobrażeniach, a potem wzdłuż kręgosłupa. Wprost nie posiadałem się z radości, a nad naszymi głowami wirowały ptaki.

– Nie ściskaj tak swojego samana – powiedział Salim-kaka. – Trzymaj go spokojnie, mocno, z uczuciem.

Cel narysowany był kredą na pniu drzewa, a ja odstrzeliwałem drzazgi z samego jego środka.

– Z uczuciem – powtórzyłem, a Salim-kaka śmiał się wraz ze mną.

Podczas długiego marszu z dżungli, kiedy szliśmy pod nagimi, brunatnymi gałęziami przez wszechobecne cierniste krzewy, Salim-kaka straszył nas opowieściami o panterach. Niecałe dziesięć dni temu w tej właśnie dżungli zginęła dziewczynka zbierająca drewno.

– Pantera zbliża się tak szybko, że nie można jej dostrzec, czuje się tylko jej zęby na karku – powiedział.

– Odstrzelę jej oczy – odparłem i zakręciłem swoim rewolwerem.

– Oczywiście, maderćodzie – wtrącił Mathu – w końcu jesteś strzelcem wyborowym.

Splunąłem tylko.

– Dostanę jeszcze pieniądze za skórę pantery. Obedrę behenćoda ze skóry i ją sprzedam.

– Komu, ćutijo? – ciekaw był Mathu.

Pokazałem palcem na kakę.

– Paserowi kaki.

– Nie – stwierdził Salim-kaka – jego interesuje tylko biżuteria, brylanty, złoto i droga elektronika.

– A nie twoja wyliniała skóra pantery – dorzucił Mathu i wybuchnął śmiechem.

Kiedy później Mathu stał przy drodze, z podniesioną ręką czekając na motorikszę, Salim-kaka kucnął przy mnie i wspólnie sikaliśmy pod murem. Gapiłem się w ten mur, trzymając się prosto, nagle zirytowany perspektywą czekającej nas długiej jazdy pociągiem, a potem autobusem i pieszo drogą do domu i do łóżka.

– O co chodzi, jar? – odezwał się Salim-kaka. – Ciągle myślisz o tej twojej skórze pantery? – Zęby Salima-kaki były zbrązowiałe od tytoniu, ale silne i mocne. – Nie martw się, skórę możesz zanieść do Paritosza Śaha, z tego co słyszałem, ten gość bierze wszystko.

– Kto to taki? – zapytałem.

– Nowy paser w Goregaonie. Bardzo ambitny – odrzekł Salim-kaka.

W tym momencie Mathu zatrzymał rikszę, Salim-kaka strzepnął swój interes i wstał, ja też wstałem i się zapiąłem, a Salim-kaka uśmiechnął się do mnie i tak poszliśmy razem, poklepując się po ramionach. Siedzieliśmy ściśnięci w telepiącym się i podskakującym na wybojach pojeździe, a Salim-kaka pośrodku trzymał czarną torbę z rewolwerami. Były jego, do niego należały. Trzymał torbę przy sobie.

Wybrałem się więc do Goregaonu, co nie było takie trudne, ale Paritosz Śah był zaledwie jednym człowiekiem w tej okolicy zamieszkałej przez lakh ludzi i trudno byłoby szukać jego ogłoszenia wśród umieszczonych na dworcu billboardów reklamujących seksuologów, agentów nieruchomości i handlarzy cementu. Kupiłem gazetę, przed dworcem znalazłem wada-paw-walę i coś zjadłem, a potem zastanowiłem się nad problemem. Kiedy piłem herbatę kupioną od ćaj-wali na następnym stoisku, zarysowało mi się rozwiązanie.

– Bhidu – powiedziałem do ćaj-wali. – Gdzie jest najbliższy komisariat policji?

Wąskimi uliczkami ze sklepikami i thelami po obu stronach poszedłem na komisariat. Przemykałem szybko, schylając się i przeciskając przez tłum, pobudzony herbatą i żądny dalszych wydarzeń. Znalazłem komisariat i stanąłem przed długą, niską, brunatną fasadą, opierając się o maskę samochodu. Nawet z tej odległości miałem doskonały widok przez frontowe drzwi na sekretariat zastawiony długimi biurkami i widziałem też, co znajduje się dalej, te zatłoczone biura, aresztantów siedzących rzędem w kucki, nagie cele w głębi. Niewielki tłumek od frontu przemieszczał się, poruszał i zmieniał, ale przez cały czas tam był, a ja przerzucałem strony gazety i patrzyłem. Potrafiłem rozpoznać gliniarzy, nawet tych w cywilu, po fałdzie tłuszczu na karku i wyprostowanej sylwetce, przywodzącej na myśl kobrę siedzącą w samym środku świeżej bruzdy i napiętą jak sprężyna, z rozpostartym kapturem, drżącą z mocy i arogancji. Ich oczy ziały agresywnością. Jednak szukałem czegoś innego.

Dopiero o drugiej trzydzieści, po dwóch nieudanych próbach, udało mi się znaleźć informatora. Najpierw pojawił się gość z wąskimi biodrami, który wymknął się z bramy i ruszył na drugą stronę, zachowując ten wazeliniarski dystans charakterystyczny dla urodzonego kieszonkowca. Szedłem za nim przez kilometr, ale w końcu nabrałem nieufności do jego długich rąk, które zamykały się i otwierały z psią, pazerną zachłannością. Powróciłem do swojego punktu obserwacyjnego pod komisariatem i skupiłem uwagę na starszym mężczyźnie, w wieku mniej więcej pięćdziesięciu lat. Wyszedł przez główne drzwi, zatrzymał się tuż przed bramą i jednym ruchem kciuka otworzył paczkę papierosów. Trzy razy postukał papierosem w opakowanie, powoli i miarowo, a potem z tą samą niespieszną pewnością siebie zapalił go i się zaciągnął. Poszedłem za nim, spodobała mi się falista linia siwych włosów na jego karku oraz niepozorna, szara koszula safari. Kiedy przechodził przez ulicę, podszedłem do niego i poprosiłem o papierosa, ale ten mężczyzna spojrzał na mnie z nieskrywaną życzliwością, bez śladu podejrzliwości, od razu więc zorientowałem się, że jest zupełnie przyzwoitym obywatelem. Był po prostu interesantem, który przyszedł na komisariat zgłosić kradzież roweru czy też poskarżyć się na hałaśliwych sąsiadów, i z pewnością nie miał pojęcia, kim jest Paritosz Śah. Wziąłem papierosa, podziękowałem mu i wróciłem na swoje stanowisko obserwacyjne.

Właśnie przydeptywałem niedopałek, kiedy usłyszałem tę kobietę. Głos miała niski, wyraźnie kobiecy, natomiast basowy i donośny, kłóciła się z kierowcą motorikszy, mówiła mu, że co tydzień jeździ tą samą trasą i że jego licznik był wyłączony, bo dwanaście sześćdziesiąt to może mu zapłacił jakiś ćutija świeżo przybyły ze stanu Uttar Pradeś, ale ona na pewno nie ona. Zasłaniał ją pojazd i rikszarz, widziałem jedynie pełne ramiona i obcisłą, żółtą bluzkę, a kiedy mężczyzna krzyknął, że spuszcza cenę do dziewięciu rupii, przez moment dostrzegłem ciemnoczerwone sari, mięsiste plecy i pulchną talię, szybki, rozkołysany krok, przy czym całość wyglądała dosyć podejrzanie. Zacząłem się niecierpliwić. Już nie przyglądałem się innym osobom wchodzącym i wychodzącym z komisariatu, czekałem tylko na nią. Kiedy pojawiła się czterdzieści pięć minut później, wiedziałem, co mam zrobić.

Przeszła na drugą stronę ulicy i stanęła w oczekiwaniu na transport, z jedną wielką ręką opartą na biodrze, drugą machając władczo na każdą przejeżdżającą z głośnym trąbieniem rikszę. Odetchnąłem i podszedłszy bliżej, dostrzegłem pod farbowanymi henną włosami workowate policzki, wyraźne brwi, wielkie, złote kolczyki w kształcie lotosu. Była dość stara, czas odcisnął na niej swoje piętno, musiała być po czterdziestce lub po pięćdziesiątce, już dawno minęła jej młodość. Podobała mi się jej przysadzista, pochylona do przodu postawna sylwetka, szeroko rozstawione mocne stopy. Pallu zwisało niedbale z jej ramienia, w sposób niezbyt skromny.

– W dzisiejszych czasach trudno znaleźć rikszę – odezwałem się.

– Zjeżdżaj, chłopcze. Nie jestem randi – warknęła. – Chociaż i tak nie wyglądasz, jakby było cię na jakąś stać.

Nawet nie zauważyłem, kiedy zdążyła mnie obejrzeć.

– Nie szukam randi.

– Tak tylko mówisz. – Zwróciła twarz w moją stronę i wybałuszyła nieco oczy, ale nie wyglądała przy tym brzydko, raczej niezwykle, nadało to jej obliczu jakiś niepokojący wyraz, jakby była gotowa zaraz wyskoczyć z jakąś wstrząsającą niespodzianką. – W takim razie czego chcesz?

– Chciałem zadać pytanie.

– Dlaczego miałabym ci odpowiedzieć?

– Potrzebuję pomocy.

– To od razu widać. Nie potrafisz rozpiąć spodni i chcesz, żebym ci go wyciągnęła. Dlaczego miałabym brudzić sobie ręce? Czy przypominam twoją matkę?

Roześmiałem się, świadomie obnażając zęby.

– Nie. Ani trochę. Ale i tak możesz mi pomóc.

Jadąca w drugą stronę motoriksza zwolniła i zarzucając, przejechała na naszą stronę ulicy. Zanim pojazd jeszcze się zatrzymał, kobieta chwyciła żelazny pręt nad licznikiem i wskoczyła na siedzenie.

– Jedź – rzuciła do kierowcy.

– Paritosz Śah – powiedziałem, garbiąc się i pochylając do wnętrza. Zauważyłem, że wzbudziłem jej zainteresowanie.

– A co z nim?

– Muszę go znaleźć.

– Musisz?

– Tak.

Przesunęła się do przodu na siedzisku i spojrzała na mnie groźnym wzrokiem.

– Zbyt nędznie wyglądasz, żeby być khabari. Oni starają się wyglądać schludnie i wzbudzać zaufanie.

– Nie jestem khabari – odrzekłem. – Nie wiedziałbym, komu donieść.

– Wsiadaj – poleciła. Zrobiła mi miejsce na popękanym skaju, wydała polecenie rikszarzowi i ruszyliśmy pyrkającym pojazdem przez nieznane mi uliczki. Budynki zbliżały się do siebie, teraz już dotykały się ścianami, a kłębiący się na ulicach ludzie odsuwali się na bok, żeby przepuścić nasz pojazd. Zerknąłem na lewo, a potem wyjrzałem do tyłu, przez owalne okienko w brezencie.

– Uspokój się – powiedziała kobieta. – Jesteś bezpieczny. Gdybym chciała cię skrzywdzić, nie ocaliłaby cię nawet ta wielka ghora w twoich gaciach.

Spojrzałem w dół. Przez poplamiony, niebieski materiał trzymałem rewolwer. Puściłem go i zacząłem lewą ręką masować prawą.

– Nigdy nie byłem w tej okolicy – powiedziałem.

– Wiem – odparła. Nachyliła się w moją stronę. – Jak się nazywasz?

– Mam na imię Ganeś. A ty?

– Kanta-bai. Co masz dla Paritosza Śaha?

Zbliżywszy usta do jej ucha, powiedziałem:

– Złoto. – Przysunąłem się jeszcze bliżej. – Sztabki.

– Nic nie mów, Ganeśu, dopóki nie wysiądziemy.

Pojazd zatrzymał się na ruchliwym bazarze pełnym hurtowni z ubraniami. Kiedy wysiedliśmy, poprowadziła mnie krętymi, zwężającymi się uliczkami. Dobrze ją tu znano, przechodnie pozdrawiali ją po imieniu, ale ona spiesznie szła dalej, ani na chwilę się nie zatrzymując. Uliczka kończyła się murem, w którym widniał wyłom, dziura z poszarpanymi krawędziami porozbijanych cegieł, a po drugiej stronie znajdował się basti. Jak najostrożniej stawiając nogi, próbowałem nadążyć za jej szybkim krokiem. Tutaj chałupy stały jeszcze ciaśniej, a w niektórych miejscach budynki pakka zbliżały się do siebie tak bardzo, że chwilami zdawało mi się, że idziemy tunelem. Mężczyźni, kobiety i dzieci schodzili z drogi mojej towarzyszce. Na parapetach i w drzwiach siedzieli chłopcy i młodzieńcy, a ja czułem na karku ich wzrok, ale starałem się trzymać prosto i blisko Kanty-bai.

Najpierw wyczułem wszechogarniający intensywny zapach brązowego cukru gur, a potem wymiotów. Skręciliśmy w prawo i minęliśmy niskie drzwi, za którymi dostrzegłem metalowe stoliki oraz pijących przy nich mężczyzn. Na stoliku w pobliżu wejścia jakiś chłopiec ustawił talerz z dwoma gotowanymi jajkami, a siedzący tam klient wytrząsnął ze szklaneczki do ust ostatnie mleczne krople. Kanta-bai obeszła budynek, tymczasem rozlegające się wokół wycie turbiny elektrycznej przeszło w niższą tonację. Zostawiła mnie w ciemnym pomieszczeniu po sufit wypełnionym workami z gur.

– Zaczekaj tu – poleciła, więc czekałem. Na moich ramionach osiadał ciepły zapach, brunatny jak dno rzeki. Przez nieustające zgrzytanie silnika dochodziły mnie wysokie dźwięki płynące z radioodbiornika znajdującego się w pomieszczeniu od frontu, w barze. Tylko pojedyncze, najwyższe tony piosenki docierały do mnie jak piana, a ja zastanawiałem się nad jakością produktu Kanty-bai. W roboczy dzień po południu siedziało tam dosyć dużo klientów, może ze dwudziestu. Powoli sączyli destylowane na zapleczu sadi i satrangi ze szklaneczek po osiem i dziesięć rupii. Interes był niezły, surowiec tani i legalnie dostępny, a koszty niewielkie. Natomiast zapotrzebowanie na dobry desi alkohol było stałe i niezmienne, ciągłe i potężne jak tupot nóg na okolicznych uliczkach. Pochyliłem się i przez zasłonę w drzwiach widziałem bose stopy pracowników Kanty-bai i wleczone worki, od czasu do czasu błyskały też krągłości butelek. Rozpoznawszy jej sari, zdążyłem się odwrócić, i kiedy odsunęła zasłonę, stałem w drugim końcu pomieszczenia. Wystraszyłem się na widok jej oczu, jarzących się biało pomimo błotnistej ciemności worków z gur.

– Rozmawiałam przez telefon z Paritoszem Śahem – powiedziała.

Nie potrafiłem wydusić z siebie słowa, nagle ogarnęło mnie przerażenie, że jestem tu sam, niedoświadczony, sam z tym swoim złotem. Skinąłem głową i jednocześnie, jakby mimochodem, oparłem się ramieniem o framugę drzwi. Położyłem dłoń na biodrze i jeszcze raz kiwnąłem głową.

Kanta-bai wyglądała na lekko rozbawioną. Delikatny uśmiech zadowolenia przemknął przez jej usta.

– Pokaż to swoje złoto – rzuciła.

Skinąłem głową. Nadal nie czułem się bezpieczny, żołądek podchodził mi do gardła, ale to było niezbędne. Poszperałem w prawej kieszeni, przełożyłem sztabki do lewej ręki i pokazałem je, dwa ciężkie kawałki złota na otwartej dłoni.

Kanta-bai wzięła sztabki, oceniła ich masę, i zwróciła mi je. Nie spuszczała wzroku z mojej twarzy.

– Możesz się z nim zaraz zobaczyć. Jeden z moich ludzi cię zaprowadzi.

– Dobrze – odparłem, już odzyskawszy głos i pewność siebie. Sztabki powędrowały z powrotem do mojej kieszeni, a ja wygrzebałem cienki zwitek banknotów i rozłożyłem je w wachlarz.

– Nie możesz mi zapłacić.

– Proszę?

– Ile tam masz?

Odwróciłem dłoń w stronę światła.

– Trzydzieści dziewięć rupii.

Parsknęła śmiechem na te słowa, jej policzki pomarszczyły się, a z oczu zrobiły się cieniuteńkie szparki.

– Baćća, idź się spotkać z Paritoszem Śahem. Jeśli wszystko pójdzie dobrze, będzie miał u mnie dług wdzięczności. Trzydzieści dziewięć rupii nie zrobią z ciebie radży Bhodźy Mumbaju.

– Ja również będę miał u ciebie dług – powiedziałem. – Jeśli wszystko pójdzie dobrze.

– Rozsądne podejście – odparła. – Może jednak dobry z ciebie chłopak.

Paritosz Śah był człowiekiem rodzinnym. Czekałem na niego w przedpokoju na piętrze, w pobliżu schodów, z których co jakiś czas napływał ostry smród uryny. Budynek był sześciokondygnacyjny i bardzo stary, z bambusową ramą przywiązaną i przybitą gwoździami do chwiejącej się fasady, oraz z niepokojącymi szczerbami w dekoracyjnej ślimacznicy na balkonach. Na drugim piętrze roiło się od męskich przedstawicieli rodziny Śahów. Nieustannie mijali miejsce, w którym człowiek Kanty-bai mnie zostawił, wołali do siebie ćaću, mamu i bhai i zupełnie nie zwracali na mnie uwagi. Mijali moją brudną koszulę i wytarte spodnie, nie zaszczycając mnie nawet spojrzeniem. Banda szpanerów ze złotymi pierścieniami, w przeważającej większości noszących białe ubrania w stylu safari, widziałem ich białe buty i białe ćappale ustawione w niechlujnych rzędach przy drzwiach, w pobliżu umundurowanego strażnika. Gdzieś tam, w środku, znajdował się azyl Paritosza Śaha, strzeżony przez siwego, starego mućhara, który siedział na stołku uzbrojony w absurdalnie długą śrutówkę. Nosił niebieski mundur z żółtym galonem i miał przeogromne, zakręcone na końcach wąsy. Po dwudziestu minutach w towarzystwie przechodzących Śahów i smrodu uryny poczułem się nieco urażony, i z nieznanych mi powodów ta moja uraza skupiła się na pasie z amunicją, który staruszek miał przełożony przez pierś, na popękanej skórze tego pasa i na trzech cylindrycznych, czerwonych łuskach. Wyobrażałem sobie, jak wyciągam rewolwer i pakuję kulę w sam środek tego pasa amunicyjnego, tuż nad obwisłym brzuchem. Myśl była zupełnie absurdalna, ale spodobała mi się.

Po następnych dziesięciu minutach stwierdziłem, że mam dość. Albo teraz, albo poślę mu kulę w pierś. Czułem pulsujący ból w głowie.

– Posłuchaj, mamu – odezwałem się do strażnika, który właśnie ogryzkiem ołówka badał swoje lewe ucho. – Powiedz Paritoszowi Śahowi, że przyszedłem tu ubić interes, a nie żeby tu stać i wąchać jego latrynę.

– Co? – Ołówek opuścił ucho. – Co takiego?

– Powiedz Paritoszowi Śahowi, że sobie poszedłem. Poszedłem gdzie indziej. Jego strata.

– Zaczekaj, zaczekaj. – Staruszek odchylił się do tyłu i wetknął swoje wąsiska przez drzwi. – Badrija, posłuchaj, co ten facet mówi.

Pojawił się Badrija, dużo młodszy i bardzo wysoki kulturysta, który miał zapewne bezszelestnie stąpać bosymi stopami. Stanął w drzwiach z rękami opuszczonymi i odsuniętymi od ciała, a ja byłem pewien, że z tyłu, pod czarną koszulą safari, ma broń zatkniętą za pas.

– Jakieś problemy?

Było to wyzwanie, niewątpliwie, a ten mężczyzna z kamienną twarzą należał do prawdziwych twardzieli, ale ja działałem pod wpływem szaleńczego impulsu, wyczerpany długim dniem i ogarnięty falą gniewu.

– Zgadza się, jest problem – odparłem. – Mam już dość czekania na tego waszego maderćoda Paritosza Śaha.

Staruszek najeżył się i zaczął gramolić ze swojego stołka, lecz Badrija powiedział spokojnie:

– Paritosz Śah jest człowiekiem zajętym.

– Ja również.

– Naprawdę?

– Tak.

I na tym się skończyło. Ramiona strażnika drżały z przerażenia. Niezgrabnie trzymał karabin, uchwycony daleko od łoża, a że stał mocno przechylony, z jedną nogą opartą na poprzeczce stołka, miał trudności z utrzymaniem równowagi. Obserwowałem i jego, i Badriję. To było absurdalne, żeby znaleźć się tak blisko nagłej śmierci w tym brudnym korytarzu, z nozdrzami wypełnionymi smrodem, tak nierozsądne, żeby już prawie otrzymać pieniądze, ale jednak ich jeszcze nie otrzymać, jakże to niedorzeczne być Ganeśem Gaitondem, zawsze trzymającym się na uboczu biedakiem w tym mieście, to wszystko było pozbawione sensu, i chyba dlatego też wezbrało we mnie jakieś radosne podniecenie, jakaś beztroska i szalona odwaga. Tu i teraz. Oto jestem. I co mi zrobicie?

Badrija powoli uniósł lewą rękę.

– W porządku – powiedział. – Pójdę zobaczyć, czy jest już wolny.

Wzruszyłem ramionami.

– Okej – odparłem, ponieważ lubiłem to angielskie słowo, jedno z kilku angielskich słów, które wówczas znałem. – Okej, poczekam.

Przez kilka następnych minut uśmiechałem się do tego mućhara, wprawiając go w coraz większe przerażenie, co widać było po trzęsących się na śrutówce dłoniach. Zanim Badrija wrócił, byłem pewien, że samym wzrokiem doprowadziłbym do ataku serca tego wiekowego żołnierza z jego wojskowymi wąsami. Ale miałem sprawę do załatwienia.

– Wejdź – rozkazał Badrija, zdjąłem więc buty i poszedłem za nim. Aneks prowadził w labirynt korytarzy, z identycznymi czarnymi drzwiami po obu stronach. – Podnieś ręce – polecił.

Skinąłem głową i wciągnąwszy brzuch, uniosłem przód koszuli, a Badrija delikatnie wyjął mój rewolwer. Fachowo przerzucił go w dłoni, patrząc wzdłuż lufy. W skupieniu podniósł ją do nosa. Miał wydatną klatkę piersiową i gruby kark.

– Niedawno z niego strzelano – stwierdził.

– Zgadza się – odparłem.

Badrija odwrócił rewolwer w dłoni i chociaż nie miałem pojęcia, jak tego dokonał, widziałem, że zrobił to bardzo zręcznie.

– Odwróć się – polecił. Błyskawicznie obmacał mnie z góry na dół, przebierając palcami pod pachami i po udach, jedynie na krótką chwilę zatrzymując się na sztabkach w kieszeniach. Wszystko zostało wykonane bardzo profesjonalnie, bez śladu wrogości, a ja zmieniłem nieco zdanie o Paritoszu Śahu, który w swojej ekipie miał takich ludzi jak Badrija. – Ostatnie drzwi po lewej – rzucił siłacz z pożegnalnym klepnięciem.

Paritosz Śah leżał bokiem na białej gaddzie, wsparty na okrągłej poduszce. Pokój był prawie pusty, z gładkimi i błyszczącymi ścianami wyłożonymi brązową boazerią, z zawieszonym pod samym sufitem żyrandolem z mlecznego szkła. Klimatyzację nastawiono na tak niską temperaturę, że wchodząc tam, poczułem ból. Tuż obok gaddy stały rzędem trzy czarne aparaty telefoniczne. Paritosz Śah wyglądał na wyraźnie odprężonego i leniwie podniósł rękę, wskazując mi niski taboret.

– Usiądź – polecił.

Zająłem miejsce, czując obecność stojącego z tyłu po lewej Badriji i słysząc cichy trzask zamykanych czarnych drzwi.

– To ty jesteś tym chłopakiem – powiedział Paritosz Śah. Sam nie był dużo starszy ode mnie, może sześć czy siedem, najwyżej dziesięć lat, ale otaczała go aura ogromnej i jakiejś znużonej pewności siebie. – Imię? – zapytał, a ja zdałem sobie sprawę, że to jego zwiotczałe ułożenie na miękkiej gaddzie, jego jedna noga zgięta pod spód i ten jego spokój, wszystko to ostrzega: nie próbuj mnie oszukać, chłopcze.

– Ganeś.

– Lekkomyślny z ciebie chłopak, Ganeśu. Ganeś, i jak dalej?

– Ganeś Gaitonde.

– Nie pochodzisz z Mumbaju. Skąd jesteś, Ganeśu Gaitonde?

– To nieistotne. – Odchyliłem się na taborecie i wyjąłem dwie sztabki. Położyłem jedną obok drugiej na gaddzie Paritosza Śaha.

– Mógłbyś sprzedać je pierwszemu lepszemu jubilerowi z Marwaru. Dlaczego przychodzisz z tym do mnie?

– Zależy mi na dobrej cenie. I mogę przynieść więcej.

– Ile więcej?

– Dużo więcej. Jeśli za te uzyskam dobrą cenę.

Paritosz Śah podniósł się do pionu, jak lalka z ciężarkiem na dole. Zauważyłem, że ręce i ramiona ma chude, ale za to okrągły brzuszek, na którym teraz złożył ręce.

– Pięćdziesięciogramowe sztabki. Jeśli będą w porządku, za każdą dostaniesz siedem tysięcy rupii.

– Cena rynkowa za pięćdziesiąt gramów to piętnaście tysięcy.

– To cena rynkowa. Dlatego właśnie złoto jest przemycane.

– Mniej niż połowa to zdecydowanie za mało. Trzynaście tysięcy.

– Dziesięć. Więcej nie mogę dać.

– Dwanaście.

– Jedenaście.

Skinąłem głową.

– Stoi.

Paritosz Śah szepnął coś do jednego z czarnych telefonów, jednocześnie drugą, wolną ręką wyciągając srebrną szkatułkę, zawierającą pokryte srebrzystymi cętkami pan, supari i ilajći. Pokręciłem głową. Ja chciałem dostać pieniądze, pieniądze, na których mógłbym zacisnąć dłoń, chciałem mieć pieniądze w kieszeni, chciałem mieć gruby plik banknotów, tak gruby, żeby wystarczyło na srebrne szkatułki, miękką gaddę i czerwone narzuty, na gramofony i czyste łazienki, i na miłość, tyle szeleszczącego papieru, żeby wystarczyło na uzyskanie pewności siebie i bezpieczeństwa, i na życie. Czułem suchość w ustach. Mocno ścisnąłem złożone dłonie i nie zwalniałem tego uścisku przez cały czas, kiedy najpierw rozległo się delikatne pukanie w drzwi i kiedy potem drzwi zostały zamknięte, a Badrija postawił małą wagę i położył dwa stosy pieniędzy, jeden gruby, a drugi cienki.

– Tylko sprawdzimy – powiedział Paritosz Śah. Po kolei brał koniuszkami palców sztabki i układał na szalce, ważąc je precyzyjnymi, małymi odważnikami. – Dobrze. – Uśmiechnął się. – Bardzo dobrze. – Patrzył na mnie wyczekująco. Pieniądze leżały na gaddzie, ale ja powściągnąłem swoją wolę jak rozedrganą, stalową sprężynę i uspokoiłem się, nie dając po sobie poznać, że coś widzę, aż w końcu Paritosz Śah wyciągnął swoje smukłe palce i przesunął stosik o jakieś pięć centymetrów. Dopiero wtedy go wziąłem, ręką, która drżała tylko nieznacznie.

Wstałem. Cały pokój się zakołysał, w moje oczy wdarły się mleczne prostokąty białego światła i widziałem jedynie migoczący blask białego bezkresnego nieba.

– Nie jesteś zbyt rozmowny – odezwał się Paritosz Śah.

– Następnym razem będę rozmowniejszy. – Badrija otworzył już drzwi, za którymi ciągnął się bardzo długi korytarz, i w końcu wyszedłem z pieniędzmi w kieszeni i już prawie bez zawrotów głowy. Swobodnie schyliłem się, żeby założyć buty, a kiedy się podniosłem, w lewej dłoni trzymałem cienki zwitek trzydziestu dziewięciu rupii. Wsadziłem je za pas amunicyjny starego strażnika, wcisnąłem je głęboko, przy okazji przecierając skórę tego pasa. – Masz, mamu – powiedziałem. – A jak przyjdę tu ponownie, nie każ mi czekać na zewnątrz.

Mężczyzna zaczął się jąkać, a Badrija wybuchnął gromkim śmiechem. Podał mi rewolwer i uniósł brew.

– Zatrzymałeś jedną sztabkę.

Szybkim ruchem ręki sprawdziłem komory, tak fachowo, jak tylko potrafiłem.

– Ta nie jest na sprzedaż – odparłem.

– Dlaczego?

Schowałem rewolwer i uniosłem dłoń w geście pożegnania.

– Nie wszystko jest na sprzedaż. – Znalazłem się już na ulicy, ale nadal miałem się na baczności. Zatrzymałem się przed sklepem Bata i w szybie wystawowej sprawdziłem, czy ktoś się gdzieś nie czai. Istniało duże prawdopodobieństwo, że ktoś mnie będzie śledził, że Paritosz Śah szybko przekalkulował i wysłał kogoś, na przykład Badriję, żeby za mną poszedł i dowiedział się, gdzie można znaleźć dużo złota. To byłoby zupełnie logiczne. W szybie nie pojawiły się jednak żadne postacie prześladowców, ruszyłem więc dalej powoli, często zatrzymując się za węgłami domów i przyglądając się twarzom przechodniów. Byłem czujny, ale jednocześnie odprężony, pierwszy raz w życiu czułem się na tych miejskich uliczkach jak u siebie, jak panisko patrzyłem z litością na piękne, malutkie bungalowy, które teraz mijałem, oświetlone łagodnym wieczornym światłem, na szczęśliwe, bogate dzieci biegające tam i z powrotem. Nic nie było mi już tu obce. Przez cały czas bardzo się jednak starałem nie wpaść w samozadowolenie, trzymać w pogotowiu ostrze nieufności wobec tej euforii po udanej transakcji, tego podniecenia wywołanego przeskokiem, który dokonał się dzięki jednemu rzutowi kostką, toczącą się gładko do nieuniknionego zwycięstwa. Zachowaj czujność. Uważaj, uważaj. Wypadły dobre numery, ale plansza się porusza. To, co teraz jest białe, będzie czarne. Wspinaj się wysoko i szybko, bo długie węże nie śpią. Weź udział w tej grze.

Stałem przed świątynią. Rozejrzałem się w lewo i w prawo, zupełnie nie wiedząc, jak się tu znalazłem. Po jednej stronie ulicy widać było budynki mieszkalne, po drugiej jakieś niższe zabudowania, spadziste, pokryte dachówką domy włókniarzy, spedytorów, listonoszy. Świątynia stała na rogu i prawdopodobnie właśnie rozbrzmiewające bicie dzwonów ściągnęło mnie w to miejsce, na ten dziedziniec, pod wysoki, szafranowy szczyt jej dachu. Oparłem się o słup i jeszcze raz rozejrzałem się, czy nikt za mną nie podąża, czy nie widać jakiegoś groźnego cienia wśród riksz i ambassadorów. Jeśli gdzieś tam się czaili, cuchnąc niegodziwością i chciwością, równie dobrze mogłem przeczekać w świątyni, jak w każdym innym miejscu. Świątynie nie były mi potrzebne, gardziłem kadzidłem, pokrzepiającymi kłamstwami i pobożnością, nie wierzyłem w żadnych bogów ani boginie, ale tu było schronienie. Zdjąłem buty i wszedłem do środka. Wierni siedzieli po turecku na gładkiej posadzce, stłoczeni na całej długości pomieszczenia. Ascetycznie białe ściany oświetlone były jarzeniówkami, ciemne głowy kołysały się w morzu jaskrawych sari, fioletowych, błyszcząco zielonych, błękitnych i ciemnoczerwonych, ciągnącym się aż do pomarańczowej figury lecącego Hanumana, z gracją trzymającego nad głową górę. Znalazłem miejsce pod ścianą w głębi i tam spocząłem, z nogami podwiniętymi pod siebie, natychmiast się odprężając. Na podeście przed Hanumanem usiadł mężczyzna w szafranowych szatach, a ja czułem, z jaką łatwością i siłą wpływa do mojej głowy jego nauka, ta stara opowieść o Walinie i jego bracie Sugriwie, o konflikcie, wyzwaniu, pojedynku, o bogu przyczajonym pośród drzew. Dobrze znałem wszystkie zawiłości opowieści i tylko kiwałem głową, w miarę jak rozwijała się ta prastara akcja, jak toczył się rytm wykładu. Kiedy kapłan z wyciągniętymi rękami recytował dwuwiersze, wierni wtórowali mu, a głosy kobiet wznosiły się wysoko pod strop pomieszczenia. Nadleciała strzała i Walin padł trafiony, zwijając się na ziemi i piętami szorując po poszyciu leśnym, a ja podniosłem kolana, oparłem na nich głowę i czułem się bardzo dobrze.

Obudziłem się, kiedy potrząsnął mną kapłan w szafranowych szatach.

– Beta – powiedział – czas do domu. – Miał siwe włosy i szelmowską twarz. – Pora zamykać. Hanuman-dźi musi iść spać.

Mocno roztarłem ból w karku.

– Tak. Pójdę sobie. – Wszyscy już wyszli.

– Hanuman-dźi to rozumie. Byłeś zmęczony. Długo pracowałeś. On wszystko widzi.

– Jasne – odparłem. Jakież nieprawdopodobne historie opowiadają sobie starzy i słabi, pomyślałem. Wyprostowałem nogi, wstałem i potykając się, ruszyłem w kierunku stojącej przed Hanumanem zamkniętej skrzynki na datki. Wyciągając banknot pięćsetrupiowy z cieńszego zwitku, przypomniałem sobie, że kiedy Paritosz Śah wręczał mi pieniądze, nie przeliczyłem ich. Zachowałem się jak zupełny amator, nie wolno mi nigdy powtórzyć tego błędu. Wsunąłem pieniądze do otworu i zobaczyłem, że po prawej czeka na mnie kapłan z thali pełną prasadu. Nastawiłem prawą rękę i wyszedłem ze świątyni, jedząc tę małą cukrową perę. Z ustami zalewanymi nadmiarem śliny, czułem się wypoczęty, a życie zdało mi się bardzo słodkie.

Teraz nie było już tłumów, w których mogliby się ukryć zabójcy, i kiedy szedłem szybko, głośno chrzęszcząc butami, czułem się bezpiecznie. Latarnie uliczne oświetlały długi odcinek drogi, nie pozostawiały żadnych ciemnych plam, a ja byłem zupełnie sam. Skinąłem na rikszę i trzy zakręty i pięć minut później znalazłem się na stacji. Zapłaciłem rikszarzowi i już dochodziłem do okienka kasy, kiedy jakiś mężczyzna, oparty o żelazne ogrodzenie, podniósł brodę, pytając: „Czego byś sobie życzył?”. Nie zatrzymałem się, ale zbyt długo na niego patrzyłem, i teraz szedł obok mnie, szepcząc znaczącym i wesołym tonem naganiacza:

– Czego potrzebujesz, szefie? Chciałbyś się zabawić, han? Ćaras, calmpose, mam wszystko. Potrzebujesz kobiety? Spójrz na tamto auto. Wszystko na ciebie czeka.

Po drugiej stronie ulicy stał samochód, ukosem do ściany zamkniętego sklepu. Opierał się o nie kierowca, dostrzegłem żarzący się biri i wiedziałem, że ten mężczyzna patrzy prosto na mnie. Biri drgnął, a kierowca zapukał w tylną szybę samochodu. W środku poruszyła się jakaś postać i po lewej stronie wychynęła w światło latarni kobieca głowa. Widziałem tylko czarny blask jej włosów i intensywny żółty kolor sari, ale to mi wystarczyło, żeby zorientować się, jakiego to rodzaju wypacykowaną randi sprzedawał z samochodu ten ćut na stacji. Roześmiałem się i zapłaciłem za bilet.

Alfons mnie jednak nie odstępował.

– Dobra, szefie – szeptał poufale w drodze do wejścia na peron. – Nie doceniłem cię, sahabie. Ty chcesz czegoś lepszego. Masz wyrafinowany gust, pomyliłem się. Po prostu wyglądasz trochę, no wiesz... Ale mam dziewczynę dla ciebie, szefie. – Cmoknął w palce. – Jej mąż pracował w banku, był wielkim sahabem, biedaczysko, a potem miał wypadek. Jest teraz zupełnym kaleką. Nie może pracować. To ona musi zarabiać na rodzinę, cóż począć? Bardzo luksusowa. Tylko dla wybranych dżentelmenów, w jej własnym mieszkaniu. Mogę cię tam od razu zabrać. Sam zobaczysz, szefie, jaka z niej wytworna ćiz. Wykształcona w szkole prowadzonej przez zakonnice.

Zatrzymałem się.

– Czy ma jasną karnację?

– Jak Hema Malini, bhidu. Jak tylko dotkniesz jej skóry, przejdzie cię prąd. Jest jak świeża malai.

– Ile?

– Pięć tysięcy.

– Nie jestem turystą. Tysiąc.

– Dwa tysiące. Nic nie mów. Jak zobaczysz tę dziewczynę i uznasz, że nie jest warta tych pieniędzy, dasz mi tyle, ile będziesz chciał, a ja odejdę cichutko, bez słowa. Uwierz mi, gdybyś zobaczył ją przed bankiem jej męża, nigdy byś nie pomyślał, że ona może coś takiego robić, biedna kobieta. Wygląda jak jakaś phatak memsahab.

– Jak masz na imię?

– Radźa.

Włożyłem bilet do tylnej kieszeni.

– Zgoda, Radźa – powiedziałem. – Tylko mnie nie rozzłość.

Zachichotał.

– Nie, sahabie, nie. Chodźmy.

Miała jasną karnację, to prawda. Otworzyła drzwi i nawet w niewyraźnym, docierającym z windy świetle zauważyłem, że ma jasną skórę, nie tak bladą jak Hema Malini, ale jasną, jak pszenica po południu. Siedziała na brązowej sofie, kiedy Radźa przeliczył swoje dwa tysiące i skłoniwszy się, wyszedł. Miała na sobie matowe, zielone sari ze złotymi obszyciami, okrągłe złote kolczyki i siedziała bardzo przyzwoicie, opanowana, ramiona trzymając wysoko, a ręce złożone na kolanach.

– Jak masz na imię? – zapytałem.

– Sima – odparła, nie patrząc mi w oczy.

– Sima. – Przestępowałem z nogi na nogę przy drzwiach, nie bardzo wiedząc, co mam teraz zrobić. Byłem już odpowiednio doświadczony, jednak w zupełnie innych warunkach, i widok lśniącego, szklanego stolika udekorowanego wazonem z kwiatami, obrazu na ścianie, na którym widać było jedynie rozbryzgane plamy kolorów, krótki brązowy dywan, wszystko to sprawiło, że nie mogłem ruszyć się z miejsca. Ale ona wstała i poszła w głąb mieszkania, a ja mężnie ruszyłem za nią, oglądając wszystko, połać jej bluzki rozciągniętej na zapadniętej rzece jej kręgosłupa i biały aparat telefoniczny we wnęce ściennej korytarza. Włączyła lampę w sypialni, a kiedy odrzuciła narzutę, poczułem się niepewnie: to wszystko było zbyt profesjonalne. Już wcześniej widziałem tak samo składaną pościel i taki sam ręcznik.

– Poczekaj – powiedziałem i wróciłem do przedpokoju. Łazienka była czysta i z pewną satysfakcją długo sikałem do wykonanego w stylu zachodnim sedesu. W tym momencie zauważyłem, że obok kranu nie ma mydła, nie ma też żadnego wiaderka. Zapiąłem rozporek. Szafki w kuchni były puste, nie znalazłem tam żadnego talerza, garnka, nawet gazu czy kuchenki, tylko obok zlewu dwie szklanki suszące się do góry dnem. Teraz już byłem pewien, że zostałem wystrychnięty na dudka. W tym mieszkaniu nikt nie mieszkał, ani sahab z banku, ani jego porządna żona, nie było żadnego kaleki ani memsahab, tylko wystrojona i upudrowana dziwka. Leżała na łóżku naga, jedynie w kolczykach, z rękami skrzyżowanymi na drobnych piersiach i z brzuchem unoszącym się i opadającym w wątłym cieniu kości biodrowej, z jedną stopą założoną na drugą. Stanąłem nad nią, głośno oddychając przez usta.

– Mów po angielsku – poleciłem.

– Co?

W jej oczach widać było autentyczne zaskoczenie, a mnie to jeszcze bardziej rozzłościło.

– Powiedziałem ci. Mów po angielsku.

Miała spiczasty nosek i mały, cofnięty podbródek, i jeszcze przez chwilę wyglądała na zdumioną, a potem lekko roześmiała się, gorzko rozbawiona.

– Mam mówić? – zapytała. Potem przeszła na angielski, a jej słowa grzechotały po mojej głowie, wiedziałem, że są naprawdę angielskie, czułem to po trzaskających spółgłoskach. – Bas? – zapytała.

– Nie – odparłem. Miałem erekcję, czułem drżenie w lędźwiach. – Nie przestawaj. – Mówiła po angielsku, podczas gdy ja zrzucałem ubranie. Odwróciłem się, żeby zdjąć spodnie i ukryć przed nią rewolwer. Kiedy znowu na nią spojrzałem, patrzyła w sufit i mówiła po angielsku. Rozsunąłem jej stopy. – Nie przestawaj – powtórzyłem. Poruszałem biodrami i wdzierałem się w nią, a ona odwróciła twarz na bok i dalej mówiła. Podniosłem się i ujrzałem skórę na jej karku, piaskową w świetle lampy, i słyszałem, jak ona mówi. Nie rozumiałem ani słowa, ale ten dźwięk budził w mojej głowie jakieś wściekłe podniecenie. A potem poczułem, jak gdzieś, daleko w dole, coś się przelewa, i znieruchomiałem.

Byłem bardzo zmęczony, sardar-dźi. Szedłem pochylony do przodu. Wracałem po swoje złoto. Szedłem siłą rozpędu, prawie upadając przy każdym kroku, ale mój strach wzmagał się za każdym razem, kiedy uginały się pode mną wyczerpane kolana. Byłem już blisko złota, rozpoznawałem kolejne skrzyżowania dróg, kształty pojedynczych budynków i ukrytych w cieniu drzew. Noc, choć bezksiężycowa, była jasna, i na otwartym terenie wyraźnie widziałem czerń leżącej przede mną drogi i biel kamienia milowego. Złota nie było, ktoś je zabrał, czułem w piersiach ziejącą dziurę. Nie było go, zniknęło z mojego życia. Powinienem się poddać. Z łatwością znalazłbym sobie kawałek trawy przy drodze, mogłem się tam położyć i zasnąć. Przestań. Idź dalej, Ganeśu Gaitonde. Dziś wygrałeś wszystkie potyczki. Wygraj ponownie. Przecież dokładnie wiesz, gdzie jesteś.

Bez problemu precyzyjnie określiłem właściwy odcinek ogrodzenia. Policzyłem słupki, rozejrzałem się w jedną i drugą stronę i przeturlałem się pod drutem. Kiedy znalazłem się pod drzewami, otoczyły mnie piekielne ciemności i się zgubiłem. Z ręką wyciągniętą do przodu spiesznie pokonywałem przestrzeń. Nie wiedziałem, jaką odległość przebyłem, ale czułem i sięgnąłem, i zatrzymałem się w odpowiednim momencie, i skręciłem w prawo. Jeszcze krok i znalazłem to drzewo. Przesunąłem dłonią w dół pnia, ale ziemia pod spodem była płaska. Obszedłem cały pień, macając wokół obiema rękami. Po dwóch, może trzech okrążeniach oparłem się o niego ramieniem i wydałem przeciągły jęk zawodu. Ganeśu Gaitonde, Ganeśu Gaitonde. Po omacku ruszyłem do następnego drzewa, aż zatrzymałem się, kiedy otarłem sobie o nie głowę. Dookoła, dookoła. A potem do następnego. Mój płacz przeszedł już w wycie, w przeciągłe zawodzenie, unoszące się w ciemnościach pod sklepieniem liści. Ani się nie wzmagał, ani nie milkł. Nagle ucichłem, ponieważ obie moje dłonie wyczuły jakieś zgrubienie. Wzgórek wznosił się na powierzchni ziemi, wypełniając obie moje dłonie. Delikatnie wymacałem jego kształt, z jednej strony wznoszący się w stronę drzewa, i z drugiej, aż do samego końca pochyłości. Jęknąłem i wbiłem w niego obie dłonie. Jak oszalały zacząłem w nim ryć i z radością powitałem ból w palcach. Najpierw wyczułem materiał, a następnie cudownie znajomy prostokątny kształt. Sięgnąłem rozdygotaną ręką i nagle wszystko znalazło się przede mną. Całe, nienaruszone i moje. Z rękami po łokcie zanurzonymi w ziemi opuściłem głowę i chłonąłem zapach trawy, moich pach i mojego ciała, i wiedziałem, że świat należy do mnie. Z nastaniem świtu zwinąłem się wokół tego wzgórka w kłębek i zasnąłem z rewolwerem pod piersią.

Zmierzając do domu

Sartadźa obudził reporter, który chciał poznać jego zdanie na temat wykorzystywania polityków przez Ganeśa Gaitondego, na temat korupcji w systemie prawnym i ostatnich skandali w policji. Inspektor uciął potok pytań krótkim: „Bez komentarza”, i rzucił słuchawką. Odwrócił się na drugi bok, wcisnął twarz w poduszkę, ale przez powieki już sączyło się światło, a umysł zaczął pracować. Sartadź westchnął i wstał z łóżka. Zdążył zauważyć, że wcale nie jest łatwo cieszyć się trzydniową sławą drugorzędnego gwiazdora. Z półotwartymi oczami obszedł łóżko dookoła, wspominając, jak to Gaitonde uwielbiał udzielać wywiadów. Ten sukinsyn lubił mówić, pomyślał Sartadź i otworzył drzwi do łazienki.

Na śniadanie zjadł trzy tosty z masłem i rozmiękłą pomarańczę, popijając zbyt długo stojącym na palniku ćajem. W „Indian Express” Gaitonde był niusem z pierwszej strony, pozując dumnie na szczycie góry, a że zajmująca trzy kolumny relacja była bardzo wnikliwa, Sartadź przeczytał ją od deski do deski, niespodziewany sukces, wielka władza, misterne intrygi, egzekucje, zasadzki, cała ta gra. Wymieniono, oczywiście, nazwisko Sartadźa Singha jako nieustraszonego dowódcy oddziału policyjnego, ale nie pojawiła się żadna wzmianka o martwej kobiecie, ani słowa. Świat się dowiedział, że Gaitonde zmarł samotnie.

Zadzwonił telefon. Sartadź nie odebrał, a przenikliwe brzęczenie rozchodziło się po jego karku. Czuł, że to jakiś dziennikarz, ale w końcu poddał się i podniósł słuchawkę.

– Inspektor Singh?

Był to osobisty asystent Parulkara, Sardesai. Mówił swoim charakterystycznym, bardzo nosowym półszeptem.

– Sardesai-sahab – odezwał się Sartadź. – Wszystko w porządku? – Zazwyczaj rozmowy z biura Parulkara łączyła centrala zlokalizowana poza jego gabinetem. Sardesai dzwonił tylko w wypadku spraw pilnych i poufnych albo gdy w grę wchodziły jakieś machlojki wydziałowe.

– Tak, nic się nie dzieje. Ale Parulkar-sahab chciałby, żebyś jak najszybciej stawił się w jego biurze.

– Teraz?

– Teraz.

Wiadomo było, że Sardesai już nic więcej przez telefon nie powie. Nawet w kontaktach osobistych słynął z tajemniczości, jak przystało zresztą na osobistego asystenta. Sartadź odłożył słuchawkę i pospieszył pod prysznic. Od dawna znał Parulkara i wiedział, że ten nie wzywałby podwładnego z domu bez ważnego powodu. Inni oficerowie tak robili, traktując osoby niższe rangą jak służących. Ale Parulkar nie był arogancki, tylko dumny z pracy, którą wykonywali jego ludzie. Dlatego właśnie odnosił sukcesy. I dlatego na jego wezwanie Sartadź bezzwłocznie przygotował się do wyjścia.

Synowie Katekara pochylali się nad ojcem. Otworzył oczy, a oni, rozchichotani, klęczeli tuż przy ćatai i ciągnęli go za palce u nóg. Obaj mieli na sobie wyprasowane szare, krótkie spodnie, białe koszule i krawaty w niebiesko-czerwone paski. Obaj mieli po lewej stronie głowy identyczne, ostre jak brzytwa, idealnie proste przedziałki.

– Gdzie wasza matka? – wymamrotał Katekar. Usta wypełniał mu smak żrącej i nieprzyjemnej pozostałości po cebuli.

– Poszła na rynek warzywny – odparł Rohit.

– Za pięć minut gotowi na zewnątrz.

Uciekli, kiedy on warknął groźnie i zaczął się podnosić, udając, że zaraz się na nich rzuci. W kuchni spryskał wodą twarz i ramiona. Czekali na niego na dworze, plecami oparci o ścianę, z szeroko rozstawionymi nogami i rękami założonymi do tyłu. Stanęli na baczność, a Katekar skontrolował ich buty, koszule, a także książki w niebieskich tornistrach. Obrzęd zakończył się wręczeniem każdemu po dziesięć rupii. Katekar zwolnił ich z przeglądu i chłopcy ruszyli uliczką, a on za nimi. Mohit cieszył się z kieszonkowego, ale Rohit zaczął je już traktować jako ledwie dziesięć rupii i pragnął tych wszystkich rzeczy na świecie, których za dziesięć rupii kupić nie można. Jakiś jadący na skuterze człowiek wolno pokonywał zakręt i bracia rozstąpili się, żeby go przepuścić. W porannym słońcu Katekar dostrzegł złoty puszek na policzku Mohita i szybko odwrócił wzrok, obawiając się przyszłości, kładącej się ogromnym ciężarem na jego sercu.

– Tato?

– Szybko, szybko – powiedział. – Bo spóźnimy się na autobus.

Kiedy już im pomachał i popatrzył, jak ich autobus linii 180 wciska się w gęstniejący ruch uliczny, kupił egzemplarz „Loksatty”, złożył go i wsunął pod ramię. Czytał, stojąc w kolejce do toalety publicznej i trzymając między stopami wypełnioną wodą puszkę po oleju Dalda. Wybuch bomby w Izraelu, cztery ofiary śmiertelne. Wymiana ognia na linii kontrolnej w Kaszmirze, napięta sytuacja w Srinagarze. W Ghatkoparze oszustka wyłudzała biżuterię od gospodyń domowych. Przywódcy Partii Kongresowej zaprzeczają pogłoskom o sporach wewnętrznych. Na pierwszej stronie znajdowała się historia o Gaitondem, o jego długiej historii wymykania się prawu i balansowania na krawędzi życia i śmierci. Reporter stawiał pytanie, dlaczego Gaitonde się zabił, nie potrafił natomiast sformułować żadnej sensownej teorii. Ludzie wokół Katekara plotkowali i śmiali się, ale wszyscy wiedzieli, że nie należy przeszkadzać mu w czytaniu. W miarę jak kolejka przesuwała się do przodu, popychał swoją puszkę z wodą, nie odrywając wzroku od wiadomości.

Kiedy już wyszedł z toalety, spokojny i odprężony minął rząd mężczyzn. Wylewnie witał się ze wszystkimi po kolei, nie zatrzymywał się jednak, żeby poplotkować. Zdecydowanym krokiem zmierzał do domu i dotarł tam dokładnie na czas. Właśnie kiedy wychodził zza rogu, Śalini otwierała wielką stalową kłódkę. Katekar zamknął za sobą drzwi i opuścił zasuwę. Zdjął kurtę i powiesił ją na ostatnim haczyku po lewej, tam gdzie zawsze.

– Wody wystarczy na twoją kąpiel – powiedziała Śalini z kuchni. Podała mu zielony ręcznik, kiedy jednak odwróciła się w stronę kuchni, on dotknął jej karku, dokładnie w miejscu, w którym łukiem przechodził w ramiona. Zadrżała i zachichotała. – Przestań – rzuciła, ale kiedy położył się na swoim ćatai, skuliła się na nim, mocno się do niego przyciskając. Przesunął jej dzwoniącą bransoletami rękę na swoje podbrzusze. Głowę miała mocno wtuloną w jego piersi. Nawet po tych wszystkich wspólnie spędzonych latach, w takim momencie nie potrafiła patrzeć na niego, wiedział, że nie pozwoliłaby mu odwrócić swojej twarzy w jego stronę, jeszcze nie teraz. Powoli wypuszczał powietrze, a dobiegający spomiędzy ich ciał szklisty brzęk przyspieszał, przechodząc w lekkie dzwonienie. Śalini przesunęła się, szybkim ruchem podciągnęła sari i przywarli do siebie, poszukując się nawzajem, aż w końcu ona go znalazła. Położył dłonie na jej biodrach i zamknął oczy. A potem poczuł jej usta, drobne, ciepłe i zwinne, przywierające do linii jego podbródka.

Śalini wyprawiła go z garścią prasadu ze świątyni Dewi Padmawati. Katekarowi szczególnie smakowały delikatne kawałki kokosa. Religia to sprawa kobiet, a także przekleństwo narodu, ale mleczny miąższ kokosa był zmysłowym prezentem i po drodze Katekar czuł dreszcz przenikający jego ramiona.

Uliczka była wąska, w niektórych miejscach tak wąska, że gdyby Katekar wyciągnął ręce, mógłby dotknąć ścian budynków po przeciwnych stronach. Większość drzwi otwarto, żeby wpuścić świeże powietrze do mieszkań. Jakaś babcia siedziała na schodku przed swoim domem, trzymając na kolanach nagusieńkiego wnuka o ciemno natłuszczonej skórze, i śmiała się do jego uśmiechniętych, bezzębnych usteczek. Katekar skręcił za rogiem, obok malutkiego sklepu, w którym sprzedawano papierosy, szampony, pan i baterie, a potem odsunął się na bok, żeby przepuścić rząd młodych kobiet, które zgrabnie przekraczały rynnę rynsztoka, upudrowane i ubrane w stosowne do sklepu i biura salwar-kamiz. Katekar śledził szelest czerwono-żółtej tkaniny. Jedną stopę oparł na biegnącej u dołu ściany pięciocentymetrowej rurze. W zeszłym roku komitet mohalli zebrał fundusze na położenie tego odgałęzienia wodociągu, ale warunkiem jego działania było odpowiednie ciśnienie w miejskiej magistrali leżącej w pobliżu głównej drogi. Teraz zbierali pieniądze na pompę.

Na Maganchand Road thela-walowie ułożyli już wysokie stosy owoców, a sprzedawcy ryb wykładali na stołach bangdy, bombile i paplety. Stłoczone auta powoli poruszały się w gęstwinie godzin szczytu. Dotarłszy na przystanek autobusowy, Katekar stanął na samym skraju luźnej grupki. Rozłożył gazetę i czytał wstępniak, traktujący o upadku państwa obywatelskiego w Pakistanie. Nadjechał piętrus, a Katekar zaczekał, aż tłum przeciśnie się do przodu. W końcu konduktor uciął tę nieustającą przepychankę i dał sygnał dzwonkiem. Kiedy autobus już ruszał, Katekar uniósł rękę, a konduktor zrobił mu miejsce na stopniu, energicznie i z szacunkiem kiwnąwszy mu głową. Katekar jeździł tym autobusem od ośmiu lat, od czasu kiedy kupił tu kholi, i wszyscy obsługujący tę linię konduktorzy wiedzieli, że jest policjantem. Dzisiejszy konduktor, o imieniu Pawle, zostawił Katekara i udał się na tył pojazdu, stukając kasownikiem przy kolejnych pasażerach, a potem, przepychając się, wrócił na przód. Katekar wsłuchiwał się w dźwięk spadających monet. Mieszkańcy lubili narzekać na okropieństwo porannego tłoku, narastające z roku na rok, ale Katekar uwielbiał ten ogromny zgiełk przemieszczających się milionów, te pędzące podmiejskie pociągi oblepione wylewającymi się przez drzwi ciałami, donośny tupot i gwar tłumu w wysokiej hali dworca Churchgate. Dzięki temu czuł, że żyje. Od niecierpliwego ryku klaksonów drżały mu przedramiona. Wychylił się z autobusu, całym ciężarem wisząc na metalowej poręczy. Przez ulicę przebiegała grupka studentek. Lawirowały między samochodami i ze śmiechem nawoływały się nawzajem. Katekar postukał palcami po boku autobusu i śpiewał pod nosem: Lat pat lat pat tudźha ćalana mothia nakhrijaćha...[4]

W gabinecie Parulkara czekała jakaś kobieta. Oprócz niej był tam jeszcze ten gość z CBI, Makand, który przejął bunkier Gaitondego, a teraz siedział przed biurkiem Parulkara, świecąc głową gładką jak szara stal. Sartadź spokojnie prężył się w postawie na baczność, aż Parulkar poprosił go, żeby usiadł.

– Potrzebują twojej pomocy, Sartadźu – odezwał się Parulkar. – W sprawie Gaitondego.

– Tak, panie komendancie – odparł inspektor, trzymając się prosto na krześle.

– Sami ci wytłumaczą, czego im trzeba.

Sartadź skinął głową.

– Tak jest. – Poruszył się na krześle i odwrócił w stronę Makanda, pochylając się do przodu w geście, który jego zdaniem miał oddawać stosowną uwagę i zaangażowanie. Ale to kobieta się odezwała.

– Chcielibyśmy porozmawiać o śmierci Gaitondego. – Głos miała oschły i mocny. Nic nie uszło jej uwagi, zauważyła tę jego odruchową arogancję.

– Tak – odparł Sartadź. – Tak, hm, proszę pani.

– To pani komendant Mathur, zastępca komendanta policji – odezwał się Parulkar. – Komendant Andźali Mathur. To ona prowadzi śledztwo. – Sartadź widział, że Parulkara bawi i ona, i on, i oni, i figle, które człowiekowi płata ten współczesny świat.

Andźali Mathur skinęła głową i nie patrząc na Parulkara, podjęła temat:

– To do pana zadzwoniono wczoraj z informacją, gdzie można znaleźć Gaitondego?

– Tak, pani komendant.

– Dlaczego właśnie do pana, inspektorze?

– Proszę?

– Jak pan sądzi, dlaczego właśnie do pana zadzwoniono?

– Nie mam pojęcia, pani komendant.

– Czy znał pan wcześniej Gaitondego?

– Nie, pani komendant.

– Nigdy go pan nie spotkał?

– Nie, pani komendant.

– Czy rozpoznał pan głos w telefonie?

– Nie, pani komendant.

– Długo pan z nim rozmawiał, zanim weszliście do domu.

– Czekaliśmy na spychacz.

– O czym rozmawialiście?

– To on mówił, pani komendant. Opowiadał długą historię o początkach swojej kariery.

– Tak, swojej kariery. Czytałam pański raport. Czy powiedział, dlaczego znalazł się w Mumbaju?

– Nie.

– Jest pan tego pewien?

– Tak, pani komendant.

– Czy powiedział cokolwiek o swoich zamiarach, coś o tym domu? Czy mówił o czymś jeszcze?

– Nie, pani komendant. Jestem tego pewien.

Zastępca komendanta policji Andźali Mathur była zainteresowana postacią Gaitondego i pragnęła szczegółów, ale Sartadź nie miał jej nic do przekazania. Patrzył na nią beznamiętnie i czekał.

– A ta martwa kobieta? – zapytała w końcu. – Znał ją pan?

– Nie, pani komendant. Nie mam pojęcia, kim była. Napisałem to w raporcie. Nieznana kobieta.

– Czy ma pan jakieś podejrzenia?

Katekar twierdził, że mogła to być randi ze świata filmi, ale te wnioski wypływały tylko z charakterystycznego ubrania martwej kobiety. Podobne stroje Sartadź widywał jednak w bardzo drogich klubach w mieście. Nie miał podstaw przypuszczać, że ta kobieta była dziwką.

– Nie mam, pani komendant.

– Jest pan pewien?

– Tak. – Zdecydowanie była sceptyczna, niespiesznie oceniała jego osobę, a on spokojnie znosił jej badawcze spojrzenie. W końcu zauważył, że podjęła decyzję.

– Inspektorze, będę musiała prosić pana o wykonanie dla nas pewnej pracy. Ale przede wszystkim powinien pan wiedzieć, że nie jesteśmy z CBI. Jesteśmy z RAW. Proszę jednak zachować tę informację dla siebie. Nikt inny nie powinien się o tym dowiedzieć. Jasne?

Wcale nie było jasne, dlaczego to właśnie RAW, słynny Wydział Badań i Analiz – z całą swoją aurą tajemniczości i osobliwą reputacją – miałby się znaleźć tu, w biurze Parulkara. Ganeś Gaitonde był wielkim przestępcą, więc nic dziwnego, że centralne biuro śledcze prowadzi dochodzenie w jego sprawie, to trzyma się kupy. Ale RAW miało podobno zajmować się walką z zewnętrznymi wrogami państwa poza terenem Indii. Co więc robili tutaj, pytając o Kajlaśpadę? A ta Andźali Mathur wcale nie przypominała międzynarodowego tajnego agenta. Może jednak właśnie o to chodziło. Miała owalną twarz i gładką, jasną skórę. W jej włosach nie było sinduru, ale kobiety już nie obnosiły się tak otwarcie ze swoim szczęśliwym stanem małżeńskim, Megha nigdy tego nie robiła. Sartadź poczuł, że ogarnia go jakiś niepokój, jakby brodził w wodzie, która szybko wciąga go w odmęty, jakby znalazł się w wirze jakichś nieznanych prądów, postanowił więc zastosować zasadę Parulkara grzecznej uniżoności wobec przedstawicieli sarkaru.

– Tak, pani komendant – powiedział. – Całkowicie jasne.

– To dobrze – odrzekła. – W takim razie niech się pan tego dowie. Proszę się dowiedzieć, kim była ta kobieta.

– Tak jest.

– Dysponując lokalnymi kontaktami i wiedzą, łatwiej pan zdobędzie te informacje. Ale nasze zainteresowanie tą sprawą powinno być utrzymywane w najgłębszej tajemnicy. Chcielibyśmy, aby pan nad tym dla nas pracował, pan i ten policjant, Katekar. Tylko wy dwaj. I tylko wy dwaj wiecie o tym zadaniu. Nikt więcej w komisariacie nie może o tym wiedzieć. W grę wchodzą sprawy bezpieczeństwa najwyższej rangi. Czy wyrażam się jasno?

– Tak jest.

– Prowadząc dochodzenie, proszę zachować jak największą dyskrecję. Po pierwsze, należy dowiedzieć się, kim była ta kobieta, co łączyło ją z Gaitondem, co robiła w jego domu. Po drugie, musimy dowiedzieć się, po co Gaitonde przyjechał do Mumbaju, od jak dawna tu był, co podczas tego pobytu robił.

– Tak jest, pani komendant.

– Niech pan znajdzie wszystkie osoby, które mogły z nim pracować. Ale proszę działać dyskretnie. Nie możemy pozwolić, żeby zrobił się szum wokół tej sprawy. Proszę trzymać to w tajemnicy, niezależnie od podejmowanych działań. Ponieważ to pan znalazł Gaitondego, nikogo nie będzie dziwić, że pan się nim interesuje. Jeśli więc ktoś będzie pana wypytywał, proszę odpowiedzieć, że wyjaśnia pan pewne szczegóły. Jasne?

– Tak, pani komendant.

Przesunęła po blacie stołu grubą kopertę. Zwyczajną, białą, z numerem telefonu wypisanym na środku czarnym tuszem.

– Podlega pan mnie i tylko mnie. W tej kopercie znajdzie pan kopie zdjęć z albumu, który znajdował się w biurku Gaitondego. A także zdjęcia tej martwej kobiety. Ponadto są tam klucze znalezione w kieszeni denatki. Jeden wygląda jak klucz do domu, a drugi do samochodu, do maruti. Jest jeszcze trzeci, ale nie mam pojęcia, do czego. – Klucze były spięte stalowym kółkiem.

– Tak jest, pani komendant.

– Jakieś wątpliwości? Pytania?

– Nie, pani komendant.

– Jeśli będzie pan miał jakieś pytania czy też informacje do przekazania, proszę dzwonić pod numer zapisany na kopercie. Parulkar-sahab poinformował mnie, że należy pan do jego najbardziej zaufanych ludzi. Jestem pewna, że uda się panu coś znaleźć.

– To bardzo łaskawe ze strony sahaba Parulkara. Zrobię co w mojej mocy.

– Śabaś – powiedział Parulkar, z twarzą kamienną i nieodgadnioną. – Możesz odejść.

Sartadź wstał, zasalutował mu, wziął kopertę i energicznym krokiem wyszedł. Kiedy znalazł się na zewnątrz, w jasnym świetle poranka, zamrugał i na chwilę zatrzymał się przy poręczy, ważąc kopertę w dłoni. Czyli sprawa Gaitondego nie jest zamknięta. Niewykluczone, że da się dokonać jeszcze jakichś wyczynów, zdobyć jakieś laury. Być może Ganeś Gaitonde miał jeszcze dla Sartadźa jakieś podarki. Nieźle to się prezentowało – wybrano go do prowadzenia tajnego śledztwa w imię bezpieczeństwa narodowego, ale Sartadź czuł jakiś niepokój. W tej niecierpliwości Andźali Mathur dało się wyczuć strach. Gaitonde nie żyje, lecz strach przed nim pozostał.

Sartadź przeciągnął się, zrobił kilka wymachów ramionami i odpędził bzyczącą koło twarzy muchę. Zbiegł po schodach i zajął się swoją pracą.

Biuro Madźida Khana wypełniał tłum przedstawicieli lokalnego stowarzyszenia kupców. Protestowali przeciw oburzającej bierności policji wobec częstych prób wymuszeń, z którymi członkowie tej organizacji mieli do czynienia w ostatnich kilku miesiącach. Sartadź zajął krzesło w głębi pomieszczenia i słuchał, jak Madźid ich uspokaja, próbuje złagodzić ich wzburzenie, jednocześnie prosząc o współpracę.

– Nic nie możemy zrobić, jeśli nas nie wezwiecie, jeśli będziecie się im poddawać i płacić – mówił. – Jeśli jednak poinformujecie nas z odpowiednim wyprzedzeniem, zrobimy, co się da. – Po piętnastu minutach takiej rozmowy kupcy w końcu wstali, pokręcili brzuchami i wyszli, ale dopiero po tym, jak ich prezes, szczególnie tłusty, żujący pan osobnik, wspomniał, że oprócz tego obciążenia, którym jest życie w ciągłym strachu, musi ponosić wiele poważnych wydatków związanych z odbywającym się w przyszłym miesiącu ślubem córki. Nawet w tych ciężkich czasach wesele powinno być odpowiednio wystawne, obecnie ludzie tyle oczekują, a w końcu ślub ma zaszczycić sahab MLA, a także sahab Ranade. Prezes kupców skłonił się głęboko, ściskając dłoń Madźida, ale pozostawił za sobą sygnał, że ma dojście do sahaba MLA, a co za tym idzie, istnieje realna możliwość, że potrafi doprowadzić do przeniesienia policjanta na jakąś odległą i nieciekawą placówkę.

– Sukinsyny – zaklął beznamiętnie Madźid, kiedy już kupcy opuścili biuro.

– Sukinsyny – potwierdził Sartadź, wstając, żeby zająć krzesło naprzeciw biurka. Drewno było jeszcze ciepłe po kupcu i poprawiał się w nim nerwowo.

– Słyszałem, że miałeś bardzo ważne poranne spotkanie z ważniakami z CBI.

– Tak, tak. – To, że Madźid w ogóle wiedział o spotkaniu, było normalne, ale Sartadźa wciąż jeszcze czasami zaskakiwała szybkość, z jaką wiadomości rozchodziły się po komisariacie. – Właśnie w tej sprawie chciałem się ciebie poradzić, szefie. Proszę. – Sartadź rozłożył na biurku Madźida zdjęcia z albumu Gaitondego. – Znasz którąś z tych kobiet?

Madźid obiema rękami głaskał swoje wąsy, sprawdzając, czy są odpowiednio ułożone i kształtne.

– Aktorki? Modelki?

– Tak. Albo coś w tym rodzaju.

Madźid przekładał kolejne zdjęcia.

– Mają coś wspólnego z Gaitondem?

– Tak. Po prostu ciekawi mnie to.

– Starasz się zachować dyskrecję, przyjacielu. Ale nie musisz mi nic mówić. Ja wcale nie chcę wiedzieć. – Madźid pokręcił głową. – Jedna wydaje mi się znajoma, może dwie, nie potrafiłbym natomiast podać ci nazwisk. W Mumbaju pełno jest takich dziewczyn. Wszystkie podobne. Pojawiają się i znikają.

– A ta? – Zdjęcie przedstawiało zbliżenie denatki. Nie ulegało wątpliwości, że nie żyje, niezbicie wskazywały na to sine usta, bezwładne, nagie ramiona i zupełna obojętność wobec przyglądającego się jej z bliska aparatu.

– To ta kobieta z domu Gaitondego? – zapytał cicho Madźid. – Ta, którą ukrywają przed prasą?

– Tak.

Madźid pozbierał fotografie i przesunął je z powrotem w stronę Sartadźa. Odchylił się w fotelu i skrzyżował ramiona na piersiach.

– Nie, baba, nie wiem. Nic nie wiem. A ty, sardar-dźi, uważaj. Nie sil się na zbytnią odwagę. Parulkar-sahab będzie chciał cię osłaniać, ale on sam ma kłopoty. Biedaczysko, zdaniem partii Rakszak nie jest dostatecznie dobrym hindusem.

– W takim razie gdzie tu miejsce dla nas? – zapytał Sartadź. – Ja też nie jestem zbyt dobrym hindusem.

Madźid uśmiechnął się, wyszczerzając zęby, a wyglądał przy tym jak chłopiec, pomimo okropnego dostojeństwa swoich wąsów.

– Sartadźu – powiedział. – Z ciebie nie jest nawet dobry sikh.

Sartadź wstał.

– W czymś muszę być dobry. Wciąż jednak nie wiem, w czym.

Madźid zagulgotał przeciągłym śmiechem.

– Are, Sartadźu, byłeś dobry z kobietami. Jeśli więc chcesz się czegoś dowiedzieć o tych kobietach, zapytaj inne kobiety.

Sartadź machnął lekceważąco ręką i wyszedł. Ale nie mógł zaprzeczyć, że Madźid – ten ociężały Pasztun z wielkimi stopami – miał dobry pomysł, żeby to kobiety wypytać o kobiety. Dzień się jednak dopiero zaczynał i kobiety oraz narodowe bezpieczeństwo będą musiały trochę poczekać. Najpierw trzeba się zająć sprawą morderstwa.

– Ten cały rejon śmierdzi – powiedział Katekar, parkując gypsy w wąskiej przestrzeni między dwiema ciężarówkami.

Niewątpliwie unosił się tu ciężki zapach, który musieli znieść, idąc drogą, ale Sartadź pomyślał, że ze strony Katekara to trochę nie w porządku, uważać ten rejon za szczególnie śmierdzący. Całe miasto co jakiś czas śmierdziało. W końcu mieszkańcy Nawnagaru musieli gdzieś składować swoje śmieci. To nie ich wina, że miejskie śmieciarki zajeżdżały tu tylko raz na dwa tygodnie, jedynie nieznacznie uszczuplając tę pofałdowaną górę odpadów po lewej.

– Cierpliwości, maharadźo – powiedział Sartadź. – Wkrótce opuścimy ten smród.

Katekar nadal jednak był rozgoryczony. Sartadź rozumiał, że ponurego nastroju kolegi nie wywołuje sam smród, lecz to, że w ogóle musi być tu, w Nawnagarze. I co z tego, że jakiegoś tam bangladeskiego chłopaka zabili jego kumple? To była poślednia sprawa o pomniejszych możliwościach i z łatwością można by przeprowadzić dochodzenie na papierze, tak jak na papierze każdego ranka punktualnie przyjeżdżały miejskie śmieciarki. Nikt specjalnie by się nie przejął, gdyby ta sprawa pozostała niewykryta, więc to głupota tu przychodzić, znosić ten smród i tych obrzydliwych obcokrajowców. Sartadź jednak chciał przeprowadzić śledztwo. Twierdził, że ambicją prawdziwego policjanta jest rozwiązywanie spraw i posuwanie się do przodu, chociażby tylko o włos, ale zdawał sobie również sprawę, że to też jedynie upór. Nie lubił, kiedy w jego rewirze ginęli ludzie, i wściekało go to, że mordercom zbrodnia może ujść na sucho. Wiedział, że i Katekar rozumie, iż to nie za sprawą idealizmu Sartadź brnie przez pewne sprawy. Taką miał po prostu kirę. Nieraz już się tak działo, że Sartadź uparcie podążał za jakimś tropem, i chociaż Katekar odnosił się do tego z dezaprobatą, zawsze dotrzymywał mu towarzystwa. Czasami Sartadź nawet się zastanawiał, dlaczego Katekar nie poprosi o zmianę partnera czy choćby o przeniesienie na jakieś bardziej intratne stanowisko. Z pewnością potrzebował pieniędzy. Ale Katekar zawsze dawał upust niezadowoleniu, po czym i tak mu towarzyszył. Sartadź zszedł właśnie z drogi i zaczął się wspinać po zboczu, pewien, że Katekar znajduje się nieco z tyłu, ubezpieczając go z lewej.

W porannych godzinach Nawnagar był odrobinę mniej zatłoczony, ale poruszając się w labiryncie uliczek, Sartadź i tak odczuwał napierające na niego kholi. Na widok munduru ludzie schodzili z drogi i przywierali do ścian, mimo to musiał przechodzić bokiem, żeby się o nich nie ocierać. W tym mieście bogaci dysponowali pewną wolną przestrzenią, klasa średnia miała jej mniej, a biedota wcale. Właśnie dlatego papa-dźi po odejściu na emeryturę przeniósł się do Puny. Powiedział, że chce budzić się i patrzeć w dal, chce czuć, że na tym świecie jest jeszcze trochę wolnego miejsca. Papa-dźi znalazł sobie własny skrawek trawy i ogród warzywny za domem, ale Sartadź podejrzewał, że czasami tęskni za tymi przypominającymi tunele uliczkami slumsów Mumbaju, za tymi ruderami, które z każdym rokiem powoli przesuwały się do przodu, gdzie każde dodane pomieszczenie zajmowało teren i już się z niego nie wycofywało. A z pewnością do śmierci nie przestał ich wspominać.

Papa-dźi nigdy nie opowiadał żadnej historii związanej akurat z Nawnagarem, być może dlatego, że nigdy nie wydarzyło się tu nic szczególnie spektakularnego czy też wyjątkowo groteskowego. Ale często powtarzał Sartadźowi, że droga do apradhich wiedzie przez rodzinę. Jak znajdziesz matkę i ojca, mawiał, znajdziesz złodzieja, mordercę, fałszerza. I dlatego też Sartadź i Katekar poszukiwali teraz w Nawnagarze krewnych Bazila Ćaudriego i Faradźa Alego, którzy zabili swojego kolegę, Śamsula Śaha. Zgodnie z oczekiwaniami, najbliższe rodziny morderców uciekły. Spakowali, co się dało z dobytku, zamknęli swoje kholi i ulotnili się w dniu morderstwa. Po wyłamaniu zamków Sartadź i Katekar znaleźli w środku wiekowe materace, puste jutowe worki i starą kolorową fotografię rodziny Bazila Ćaudriego. Na tym zdjęciu Bazil był zaledwie dziesięcioletnim chłopczykiem w jasnoczerwonej koszuli, ale teraz przynajmniej Sartadź wiedział, jak wyglądali jego rodzice. Nie miał wątpliwości, że wcześniej czy później ich odnajdzie. Byli biedni, będą musieli sprzedać kholi, ich przetrwanie zależało od kontaktów w Nawnagarze. Zniknąć było dużo trudniej, niż to się ludziom zazwyczaj wydawało. Zadanie policjanta polegało na zebraniu nitek ich życia i podążaniu za nimi.

Przeprowadzone tego ranka w Nawnagarze przesłuchania zaowocowały pewnymi informacjami, i chociaż żadne z nich nie dawały szans na przełom w sprawie, wszystkie były dosyć użyteczne. Bangladescy sąsiedzi ofiary i apradhich byli posępni i skryci, i zapewniali, że o niczym nie wiedzą. Kiedy jednak Katekar pochylił się nad nimi złowieszczo, a Sartadź zagroził im wyprawą na komisariat i szybką deportacją, przyznali, że być może coś wiedzą, jakieś bardzo znikome coś. Śamsul – ten zabity – oraz Bazil pracowali jako kurierzy, a Faradź chwytał się różnych dorywczych prac w okolicy. Ale przez kilka ostatnich miesięcy cała trójka miała bardzo dużo pieniędzy i nikt nie wiedział, skąd ani dlaczego.

W przeszukanych przez Sartadźa i Katekara pustych kholi trudno było zauważyć ślady jakichkolwiek pieniędzy. Rodziny tych apradhich zabrały ze sobą swoje luksusy. W domu zamordowanego chłopaka znajdował się jednak nowiutki kolorowy telewizor, w części kuchennej stała duża kuchenka gazowa, błyszczące, stalowe garnki, a jego ojciec wyznał, że kilka dni temu zmarły syn kupił nowy kholi.

– To był dobry chłopak – powiedział Nurul Śah.

Kholi, bardzo małe, składało się tylko z jednego pomieszczenia przedzielonego wyblakłą, czerwoną szmatą. Zza zasłony dochodziły Sartadźa szepty i szelest kobiecych sukien. Potrzebowali więcej przestrzeni, a ten dobry chłopak im to załatwił. Rodzina właśnie miała przenieść się do nowego kholi, kiedy okrutnie odebrano im syna.

– Takie duże, nowe mieszkanie musiało sporo kosztować – zasugerował Sartadź.

Nurul Śah opuścił głowę i wbił wzrok w posadzkę. Miał rzednące siwe włosy, a jego silne, naprężone ramiona świadczyły o życiu spędzonym na ciężkiej pracy.

– Sąsiedzi mówią, że wasza rodzina nagle się wzbogaciła – ciągnął Sartadź. – Powiadają, że wasz syn dobrze traktował swoje siostry. Że kupił matce nowe okulary.

Nurul Śah ściskał mocno splecione dłonie, aż pobielały mu czubki palców. Zaczął szlochać, zupełnie bezgłośnie.

– Podejrzewam – odezwał się Sartadź – że gdybym zajrzał za zasłonę, znalazłbym tam inne drogie przedmioty. Skąd twój syn miał na to wszystko pieniądze?

– Hej – huknął Katekar – inspektor-sahab zadał ci pytanie. Odpowiadaj.

Sartadź położył dłoń na ramieniu Nurula Śaha i nie zwalniał uścisku, chociaż mężczyzna zadrżał w przerażeniu.

– Posłuchaj – rzekł bardzo łagodnie. – Nic się nie stanie ani tobie, ani twojej rodzinie. Nie zależy mi na tym, żeby wpędzić was w kłopoty. Ale twój syn nie żyje. Jeśli nie powiesz mi wszystkiego, nie zdołam ci pomóc. Nie znajdę tych sukinsynów, którzy to zrobili.

Mężczyznę przerażała obecność policjanta w jego domu, to, co się wydarzyło, i to, co mogło się jeszcze wydarzyć, próbował jednak zebrać się na odwagę i coś powiedzieć.

– Twój syn robił jakieś interesy, jakieś hera-pheri. Jeśli powiesz mi wszystko, znajdę tych ludzi. W przeciwnym razie oni uciekną. – Sartadź wzruszył ramionami i wyprostował się.

– Ja nic nie wiem, sahabie – odezwał się Nurul Śah. – Nic nie wiem. – Drżał na całym ciele i kulił się. – Pytałem Śamsula, co robi, ale on nigdy nic mi nie powiedział.

– On i ci dwaj, Bazil i Faradź, robili coś razem?

– Tak, sahabie.

– Czy był z nimi ktoś jeszcze?

– Był jeszcze bhai Rejaz.

– To jakiś ich znajomy?

– Starszy od nich.

– Nazwisko?

– Tylko tyle wiem: bhai Rejaz.

– Jak on wygląda?

– Nigdy go nie widziałem.

– Gdzie mieszka?

– Cztery uliczki dalej, sahabie. Przy głównej drodze.

– Mówisz, że on mieszka tu, w Nawnagarze, w Bengali Burze, i nigdy go nie spotkałeś?

– Nie, sahabie. Rzadko wychodzi z domu.

– Dlaczego?

– On jest Biharczykiem, sahabie – odrzekł Nurul Śah, jakby to miało wszystko wyjaśnić.

Ale Biharczyk też zniknął ze swojego kholi, który zajmowała już inna rodzina. Sartadź i Katekar odnaleźli właściciela domu, tęgiego Tamila, mieszkającego po drugiej stronie Nawnagaru. Już w dniu morderstwa zauważył, że pomieszczenie jest niezamieszkałe, więc następnego dnia szybko je posprzątał i ponownie wynajął. Nie, niewiele może powiedzieć o tym Rejazie, tyle że płacił z góry i nie sprawiał żadnych kłopotów. Jak wyglądał Rejaz? Wysoki, szczupły, młoda twarz, ale gęste, siwe włosy. Tak, zupełnie białe włosy. Ten człowiek mógł mieć czterdzieści albo pięćdziesiąt lat, trudno powiedzieć. Gładko się wysławiał, bez wątpienia był wykształcony. W swoim kholi nie zostawił nic oprócz kilku książek, które właściciel jeszcze tego samego popołudnia sprzedał w znajdującym się przy głównej ulicy sklepie z papierem i raddi. Nie, nie ma pojęcia, jakie to były książki.

Sartadź i Karekar stanęli więc na skraju Nawnagaru, poniżej małego, mieszczącego się tam świata.

– W porządku – odezwał się Sartadź, patrząc na niechlujne, tarasowo schodzące w dół, pordzewiałe blaszane dachy. – Czyli szefem jest ten Biharczyk.

– To on wszystko planuje. Ta trójka to jego chłopaki. – Ogromną niebieską chustką Katekar przetarł twarz, a potem kark i przedramiona. – Robią kasę.

– W jaki sposób? Oszustwa? Kradzieże? A może są bandziorami działającymi dla jakiegoś gangu?

– Może. Ale nigdy o czymś takim nie słyszałem, nie słyszałem o Bengalczykach w gangu.

– Ci chłopcy tu dorastali, może najbardziej czują się jednak Hindusami. Najważniejszy jednak jest tu ten Biharczyk. To zawodowiec. Żyje spokojnie, nie afiszuje się z pieniędzmi, a kiedy pojawiają się jakieś kłopoty, błyskawicznie się zwija. Gdziekolwiek się znajduje, ci chłopcy są z nim.

– Tak, sahabie – przyznał Katekar. Schował chustkę. – W takim razie odszukajmy tego Biharczyka.

– Tak, odszukajmy go.

Poszukiwania Biharczyka musiały jednak poczekać, dopóki Sartadź nie wywiąże się z pewnych zobowiązań. Pilnowanie porządku publicznego często wymagało odłożenia jednej sprawy, żeby poświęcić się innej. Sartadź musiał teraz zająć się czymś zdecydowanie nieoficjalnym, co nie miało nic wspólnego z żadną sprawą, i musiał zrobić to sam. Podrzucił Katekara na dworzec i udał się w kierunku południowym, do Santa Cruz. Miał spotkać się z Parulkarem w efektownym, nowym budynku tuż przy Linking Road, obok lodziarni Swaradź. Zaparkował na tyłach i zachwycił się zielonymi marmurami w holu oraz elegancką, stalową windą. Mieszkanie, w którym czekał na niego Parulkar, rzekomo należało do jego siostrzenicy. Ta siostrzenica pracowała w banku, jej mąż zajmował się importem i eksportem, ale oboje dopiero co przekroczyli trzydziestkę, a mieszkanie było bardzo duże i bardzo drogie. Na tabliczce widniał wykonany złotymi literami napis „Namdźośi”, Sartadź był jednak pewien, że w rzeczywistości mieszkanie z trzema sypialniami należy do Parulkara. Nie ulegało to wątpliwości. Ta swoboda, z jaką siedział po turecku na ogromnej sofie w saloniku, jak pulchny, ubrany w mundur khaki mędrzec, przywodziła na myśl człowieka, który zarządzał swoją imponującą nieruchomością oraz swoim losem.

– Wchodź, wchodź, Sartadźu – powiedział Parulkar. – Musimy się pospieszyć.

– Przepraszam, panie komendancie. Strasznie duży ruch na ulicach.

– Cały czas mamy strasznie duży ruch. – Ale Parulkar nie ganił go, traktował go po ojcowsku, z cierpliwością, miał jedynie na uwadze swój napięty harmonogram. Wskazał na stojącą na stole oszronioną szklankę z wodą. Sartadź zdjął srebrne wieczko i pijąc, podążył za Parulkarem przez ocieniony salonik do sypialni.

Parulkar zamknął za nimi drzwi i cichym krokiem obszedł wysokie, białe łoże, kierując się na drugi koniec pokoju. Otworzył szafę i wyciągnął z niej czarny worek marynarski.

– Dzisiaj czterdzieści.

– Tak, panie komendancie – odrzekł Sartadź. Parulkar miał na myśli czterdzieści lakhów. Były to ostatnio pozyskane, nieoficjalne dochody przełożonego, a Sartadź miał przewieźć je na wyspę Worli i przekazać konsultantowi Parulkara, Homiemu Mehcie, który z kolei zajmie się przekazaniem ich na konto w banku szwajcarskim, pobierając jedynie niewielką prowizję. Sartadź przewoził pieniądze Parulkara raz na kilka tygodni i już dawno temu przestał się dziwić wysokościom kwot. Ostatecznie Parulkar był komendantem bardzo bogatej strefy. Zajmując intratne stanowisko, czerpał obficie z szemrzącego źródełka gotówki. Uwielbiał zarabiać pieniądze, chociaż nie był zachłanny i bardzo ostrożnie nimi dysponował. Jego osobisty asystent, Sardesai, zajmował się zbieraniem funduszy, ale Sardesai nie miał pojęcia, co się z nimi działo, kiedy już oddał je Parulkarowi. Ten przekazywał je Sartadźowi, a on konsultantowi, Mehcie. Z kolei Sartadź wiedział tylko, że następnie pieniądze w jakiś sposób znikały z Indii i ponownie wypływały za granicą, gdzie leżały sobie bezpiecznie i przynosiły odsetki w twardej walucie.

Parulkar wysypał gotówkę na narzutę łóżka i przekazał worek Sartadźowi.

– Osiemdziesiąt paczek pięćsetrupiowych banknotów – powiedział. Mieli do siebie pełne zaufanie, ale przestrzegali tego rytuału za każdym razem, kiedy pieniądze jechały do konsultanta. Sartadź zebrał spory pakiet pieniędzy i włożył do worka. Miał tak zrobić osiemdziesiąt razy, obserwowany przez Parulkara, dopiero wtedy mogli się zgodzić, że liczba się zgadza.

– Co masz zamiar zrobić w sprawie Gaitondego? – zapytał Parulkar, patrząc na dłonie Sartadźa.

– Właśnie chciałem pana o to zapytać.

Parulkar podciągnął nogi na łóżko i ponownie zajął medytacyjną pozycję.

– Niewiele wiem o firmie Gaitondego. Był taki facet, niejaki Banti, który zajmował się ich interesami w Mumbaju. Bystry gość, chłopcy Sulejmana Isy postrzelili go i wylądował na wózku inwalidzkim, był jednak najbardziej zaufanym człowiekiem Gaitondego i dalej rządził ze swojego wózka. W pewnym czasie wystarczyło po prostu wybrać się do Gopalmathu i można tam było spotkać Bantiego, ale po tym, jak go postrzelono, zaczął się ukrywać. Poproś Mehtę o numer Bantiego, on na pewno go ma. – Mehta, jako zarządzający pieniędzmi, zachowywał neutralność w wojnach gangów. Wszystkie strony sprawiedliwie korzystały z jego usług i w równym stopniu go ceniły.

– Dobrze, panie komendancie.

– Ale najlepsze informacje o Gaitondem możesz uzyskać od jego wrogów. Zadzwonię w kilka miejsc i skontaktuję cię z kimś. Z kimś, kto jest dobrze, powiedzmy, że nawet bardzo dobrze poinformowany.

– Dziękuję panu. – Parulkar chciał przez to powiedzieć, że wykorzysta swoje kontakty w firmie Sulejmana Isy w celu znalezienia kogoś, z kim Sartadź mógłby porozmawiać. Parulkar był związany z firmą już od wielu lat, a nawet dziesięcioleci, więc źródło informacji, które załatwi dla Sartadźa, z pewnością będzie wysokiego szczebla. Była to zatem wielka przysługa, jeszcze jedna w długim łańcuszku uprzejmości, które Parulkar wyświadczał Sartadźowi. – Czterdzieści, panie komendancie – powiedział Sartadź, wkładając ostatni stosik do worka. – Panie komendancie, o co w zasadzie tu chodzi? Gaitonde nie żyje, dlaczego oni teraz szukają o nim informacji?

– Nie wiem, Sartadźu. Ale musisz uważać. Z tego, co się dowiedziałem, w tę sprawę z Gaitondem zaangażowane jest również IB.

– IB? Dlaczego?

– Kto to może wiedzieć? Ale wygląda na to, że jest to ich wspólna operacja. IB pozwala, aby RAW zajmowało się szczegółami, więc RAW rozmawia z tobą i ze mną. Kiedy te wielkie agencje angażują się w jakąś sprawę, lepiej, żeby szarzy policjanci pilnowali własnego nosa. Wykonuj swoją robotę, ale nie próbuj odgrywać bohatera.

Sartadź zapiął worek. Czyli nie tylko międzynarodowi agenci chcieli wiedzieć, jak skończył Gaitonde. Biuro wywiadowcze, zajmujące się sprawami kontrwywiadu na terenie kraju, również wykazywało zainteresowanie tą sprawą. Sartadź poczuł się bardzo mały w tym towarzystwie.

– Oczywiście, panie komendancie. Nigdy nie gram bohatera. Jestem na to za mały.

Parulkar kiwał się do przodu i do tyłu, rechocząc ze śmiechu.

– W dzisiejszych czasach nawet niscy ludzie stają się bohaterami, Sartadźu. Świat się zmienił, mój drogi.

Przez chwilę Sartadź pomyślał, że Parulkar zaraz wyrecytuje jakiś dwuwiersz, ale on się spieszył i zakończywszy wystąpienie na słowach „mój drogi”, wyprawił swoje pieniądze i inspektora w drogę.

– Pozdrów ode mnie bhabi-dźi – powiedział tylko i podniósłszy rękę, zakończył spotkanie.

Jadąc na Worli, Sartadź myślał o papie-dźi. Większość ludzi pamiętała jego ojca jako wysokiego mężczyznę, ale on miał tylko metr sześćdziesiąt osiem wzrostu. To, że nosił się prosto, miał muskularne ramiona i wspaniałe wąsy, oraz, a może przede wszystkim, zawsze perfekcyjny turban, dawało mu prezencję, która wyolbrzymiała go we wspomnieniach. Jego syn, Sartadź, był o dwa i pół centymetra od niego wyższy, ale wiedział, że nie robi podobnego wrażenia, ani swoją osobą, ani reputacją. Papa-dźi był bardzo porządnym człowiekiem. Zawsze kładł nacisk na to, żeby turban był jak najsztywniejszy, ubranie jak najlepsze, dochowywał jednak wierności temu stylowi przy swoich zarobkach, nosił więc tę samą niebieską dwurzędową marynarkę przez całe dziesięciolecia ślubów i oficjalnych uroczystości. Po jego śmierci Sartadź znalazł ją w kufrze, starannie przesypaną naftaliną i zawiniętą w szeleszczący papier. A teraz, tak długo po śmierci papy-dźi, obcy ludzie wciąż jeszcze mówili do Sartadźa: „Och, jesteś synem sahaba sardara? To był porządny człowiek”. Rok temu, w Crawford Market, pewien handlarz diamentami poklepał ze smutkiem Sartadźa po ramieniu i rzekł: „Beta, twój ojciec był jedynym uczciwym policjantem, jakiego znałem”. Inspektor skinął głową i mruknął: „Tak, był dobrym człowiekiem”, i odszedł, sztywno trzymając ramiona.

Sartadź skręcił w stronę morza, a po chwili zawrócił przed autobusem i zjechał na chodnik. W sklepie wielobranżowym po prawej roiło się od dzieciaków w mundurkach. Kupowały lody. Wyglądały na trzecią lub czwartą klasę, ale ich tornistry były ogromne i bardzo ciężkie. Ci uczniowie byli jeszcze za mali, by wiedzieć, że miejsca na uczelniach medycznych są przedmiotem handlu, że szkoły zarządzania są dostępne tylko dla tych, których na to stać. Sartadź wyciągnął worek marynarski Parulkara zza przedniego fotela i powoli przeszedł między dziećmi. Kiedy był w ich wieku, już od roku co najmniej znał Parulkara, wtedy młodego, szczupłego podinspektora, ulubionego ćeli papy-dźi. Papa-dźi lubił Parulkara, uważał go za inteligentnego, sumiennego i oddanego pracy. Często przyprowadzał Parulkara do domu na kolację, mówiąc: „Ten chłopak nie ma żony i czasami musi zjeść jakieś porządne domowe jedzenie”. Ale ma-dźi nigdy tak naprawdę nie przekonała się do Parulkara. Była oczywiście uprzejma, natomiast od samego początku mu nie ufała. „Tylko dlatego, że bez końca słucha tych twoich opowieści, sądzisz, że to twój wierny bhakt” – powiedziała do papy-dźi. „Ale zapamiętaj moje słowa, ci Marathowie są zbyt sprytni”. I na nic się zdało tłumaczenie jej, że Parulkar nie jest Marathem, tylko braminem. „Kimkolwiek jest, to cwaniak” – mówiła. Jej niechęć do Parulkara pogłębiła się jeszcze, kiedy zaczął się on wspinać po szczeblach kariery, a kiedy minął stanowisko papy-dźi i dalej awansował, zupełnie przestała o Parulkarze wspominać. Mówiła o nim „ten człowiek” i nawet nie dyskutowała, kiedy papa-dźi opowiadał o ludzkim przeznaczeniu i o tym, jak to każdy z nas powinien być wdzięczny za to, co mu dał Waheguru.

Sartadź ruszył wąskimi schodami, biegnącymi obok sklepu wielobranżowego w górę, do malutkiego biura Mehty. Mehta przez całe życie pracował w tych czterech małych boksach, a mieszkał niedaleko, w przestronnym, ale skromnym mieszkaniu z widokiem na morze. Był parsem, schludnym i dyskretnym dżentelmenem, jak zawsze ubranym zupełnie na biało.

– Are, Sartadźu, wchodź, wchodź – wyciągnął ponad stołem swoją delikatną dłoń, aby szybko i lekko uścisnąć rękę policjanta. Był chudy, lecz elegancki, a inspektor zawsze podziwiał jego elegancko przystrzyżone siwe włosy. Homi Mehta przypominał mu czarno-białe filmy pokazywane w telewizji w niedzielne popołudnia, i z łatwością mógł wyobrazić sobie go, jak mknie nadmorskim bulwarem w czarnym packardzie victoria.

– To od sahaba. – Sartadź położył worek na biurku.

– Tak, tak – odparł Mehta. – Ale kiedy przyniesiesz mi jakieś własne pieniądze, młody człowieku? Powinieneś oszczędzać na przyszłość.

– Jestem biedny, wuju – odrzekł Sartadź. – Jak można odkładać, kiedy trudno powiązać koniec z końcem?

Taką rozmowę odbywał z Mehtą za każdym razem, kiedy tu przychodził, ale dzisiaj Mehta nie miał zamiaru tak szybko mu odpuścić.

– Are, co ty mi tu opowiadasz?! Człowiek, który dorwał Ganeśa Gaitondego, nie ma ani trochę pieniędzy?

– Nie dostałem żadnej nagrody.

– Powiadają, że dostałeś z Dubaju sporą kasę za wpakowanie kulki w głowę Gaitondego.

– Wuju, ja nie zabiłem Gaitondego. Sam się zastrzelił. I nikt mi nic nie zapłacił.

– No, dobra, baba. Nic nie mówiłem. To ludzie gadają, rozumiesz, ludzie. – Mehta przeliczał pieniądze Parulkara, układając paczuszki w równe stosiki po prawej stronie biurka. Był człowiekiem skrupulatnym i bardzo drobiazgowym w rachunkach. Dawno temu, podczas jednego z ich pierwszych spotkań, rzekł Sartadźowi: „W tym świecie pełnym nieuczciwości ja jestem człowiekiem w pełni uczciwym”. Powiedział to bez żadnej dumy, było to jedynie stwierdzenie faktu. Wytłumaczył Sartadźowi, że cały przepływ pieniędzy do kraju i z kraju ostatecznie zależy od konsultantów. Nazywano ich również menedżerami, w Delhi byli dyrektorami, ale jakkolwiek ich zwać, wszystko zależy od ich uczciwości. Pieniądze pochodziły z lewych interesów, z łapówek, przekupstwa i defraudacji, z wymuszeń i morderstw, a menedżerowie zajmowali się nimi dyskretnie i z zawodową uczciwością. Za ich sprawą znikały, a potem, również dzięki nim, pojawiały się ponownie. Byli anonimowymi czarodziejami, odgrywającymi kluczową rolę we wszystkich interesach, w związku z czym znali każdego.

– Wuju, potrzebuję pomocy – powiedział Sartadź.

– Mów, w czym rzecz.

– Parulkar-sahab powiedział, że możesz wiedzieć, jak mógłbym się skontaktować z jednym z ludzi Gaitondego.

– Z którym?

– Z Bantim.

Starszy człowiek nie dał po sobie poznać, że wie, o co chodzi. Wytarł palce w chusteczkę higieniczną i zabrał się za kolejny stosik pieniędzy.

– Muszę go zapytać – rzekł w końcu. – Co mu przekazać?

– Chciałbym tylko z nim porozmawiać. Zadać mu kilka pytań o Gaitondego.

– Chcesz zadać mu kilka pytań o Gaitondego. – Mehta skinął głową i wyrównał ostatni stos pieniędzy. – Dobra. Masz nową komórkę, zapisz mi numer.

Sartadź uśmiechnął się i zapisał numer na bloczku papieru. Stary Mehta niczego nie przeoczył, nawet tego małego wybrzuszenia w górnej kieszeni. Sartadź w końcu poddał się i kupił telefon, chociaż przez całe lata upierał się, że komórki są zbyt drogie, a abonament za wysoki. Ostatecznie zresztą przepłacił, kupując malutką motorolę, ponieważ była taka srebrzysta i taka elegancka. Wciąż pozostała lśniąca i nieużywana, i Sartadź jeszcze nikomu nie podał swojego numeru, ale Homi Mehta był człowiekiem wiekowym, mądrym i bystrookim.

– Proszę, wuju – powiedział Sartadź. – Dziękuję.

– W porządku. W sumie czterdzieści. – Mehta pogłaskał pieniądze.

Sartadź wstał.

– Zgadza się. W taki razie do zobaczenia następnym razem.

– Następnym razem przynieś mi coś, co mógłbym ulokować dla ciebie. Pomyśl o starości.

Sartadź uniósł rękę i zostawił Mehtę z pieniędzmi. Kiedy był jeszcze żonaty z Meghą, Mehta ciągle powtarzał mu, żeby oszczędzał na przyszłe dzieci. Po rozwodzie dał sobie z tym spokój i zaczął przypominać mu o wieku i upływie lat. Chyba faktycznie wyglądam już staro, pomyślał Sartadź.

W sklepie na dole znajdowała się teraz inna grupka dzieci, starszych, już nastolatków, bardziej kulturalnych i grzeczniejszych niż te poprzednie. Piły pepsi i colę, szepcząc między sobą. Sartadź był już w połowie drogi do dżipa, kiedy postanowił zawrócić do sklepu i kupić sobie loda Chocobar. Obecnie można kupić inne, bardziej wymyślne lody, ale Sartadź lubił ten dawny smak produktu firmy Kwality, tę nieco oleistą czekoladę z wanilią w środku. To był smak jego dzieciństwa. Nastolatki trącały się łokciami: zobacz, ten śmieszny policjant sardar chrupie chocobar. Sartadź tylko uśmiechnął się i szedł dalej, i zanim dotarł do dżipa, oblizywał już goły patyk. Zmiażdżył go między zębami, tak jak zawsze robił to w dzieciństwie, wyrzucił i odjechał.

W godzinach szczytu ruch uliczny zgęstniał i zamienił się w zastygłą masę. Sartadź rozsiadł się wygodnie, przygotowany na długą jazdę. Powietrze drżało nad metalowymi dachami pojazdów, a w pewnym momencie zapadła zupełna cisza, kiedy kierowcy wyłączyli silniki, aby przeczekać ścisk. Sartadź odkleił spocone plecy od fotela, oparł przedramiona na kolanach, zwiesił głowę i wbił wzrok w zakurzoną czerń swoich butów. Słońce skupiało swój żar na jego ramionach i karku, ale nie miał gdzie się przed nim schować. Kierowca autobusu przyglądał mu się beznamiętnie przez okno, a przyłapany na tym, ten odwrócił wzrok, obracając się w swoim wysokim fotelu. Za kierowcą widać było przez szybę wystające biodro jakiegoś manekina. Sartadź przebiegł wzrokiem rząd witryn sklepowych, które rozmywały się w oślepiającym świetle nieba, i wyobraził sobie ogromnej długości wyspę, całą zakorkowaną i znieruchomiałą w niekończących się godzinach wieczornego szczytu, poruszającą się zrywami i drobnymi, odbijanymi podskokami. Westchnął, a potem wyjął z kieszeni telefon i wybrał numer.

– Ma? – zapytał.

– Sartadź.

– Peri pauna, ma.

– Dźite raho, beta. Czytałam o tobie w gazecie.

– Tak, ma. – Przez drogę przetoczył się pomruk uruchamianych silników i Sartadź przekręcił kluczyk w stacyjce.

– Złapałeś wielkiego bandytę, dlaczego nie zamieścili twojego zdjęcia?

– Ma, ważna jest praca – odparł Sartadź, rozbawiony tą pompatycznością, zarówno jej, jak i swoją. – A nie jakieś zdjęcia w gazetach. – Był pewien, że zaraz usłyszy jej ripostę, ale ona już zmieniła temat.

– Skąd dzwonisz?

– Skąd? Z Mumbaju, mamo.

– Pytam cię, z jakiego miejsca w Bombaju?

Nic nie uszło uwagi tej żonie policjanta.

– Właśnie wracam z Worli – odpowiedział Sartadź.

– Ho, ho, czyli w końcu masz komórkę.

– Tak, ma. – Dla niej samej wszelkie nowinki techniczne nie miały żadnego znaczenia, mówiła, że nie chce mieć magnetowidu, bo nie wiedziałaby, jak go obsługiwać, ale od dawna namawiała Sartadźa, żeby kupił sobie telefon komórkowy.

– Jaki masz numer? – zapytała.

Sartadź podyktował jej numer, dodając jeszcze:

– Pamiętaj, nie dzwoń do mnie, kiedy jestem na służbie.

Roześmiała się.

– Pełniłam służbę, zanim jeszcze przyszedłeś na świat. I zawsze to ty do mnie dzwonisz z pracy. Tak jak teraz.

– Tak, tak. – Pewnie siedziała właśnie na sofie w swoim malutkim saloniku, na podwiniętych nogach, drobną dłonią trzymając przy uchu wielką, czarną słuchawkę. Słyszał jej uśmiech. W ubiegłym roku straciła na wadze i pomimo drobnych zmarszczek i siwych włosów wciąż czasami wyglądała jak szczupła, młoda dziewczyna, którą Sartadź znał z fotografii. – Ale ja teraz nie pracuję. Stoję w korku.

– W tym Bombaju nie da się teraz żyć. Jest taki drogi. I za dużo ludzi.

Miała rację, ale dokąd miałby się udać? Być może za jakiś czas znajdzie się dla Sartadźa mały domek w jakimś innym miejscu. Obecnie nie potrafił sobie jednak wyobrazić, że mógłby na stałe wynieść się z tego brudnego, niesamowitego miasta. Krótkie wakacje raz na jakiś czas zupełnie Sartadźowi wystarczały.

– Ma, w tę sobotę przyjadę do Puny.

– To dobrze. Już od miesięcy cię nie widziałam.

Sartadź był w Pune dokładnie cztery tygodnie wcześniej, ale wiedział, że nie ma sensu się spierać.

– Potrzebujesz czegoś stąd?

Dla siebie nic nie chciała, podyktowała mu jednak całą listę rzeczy dla różnych mausi, tau, siostrzenic i bratanków. Nie było sensu mówić mamie, że w tak sporym mieście jak Puna niewątpliwie można już kupić te rzeczy. Ona uważała, że w pewnych sklepach w Mumbaju należy bywać, a także miała instrukcje, które należało przekazać określonym sprzedawcom, znanym jej od dziesięcioleci. Sartadź zawsze przyjeżdżał do Puny z torbą zawierającą jego ubrania i z walizką wypchaną dziecięcymi ubrankami, mithai, słonymi przekąskami i szamponami, żeby ma mogła je rozdawać licznym bliskim i drogim jej osobom. Żyła w Pune blisko rodziny i Sartadź mógł być pewien, że dzięki niej zawsze będzie na bieżąco z siecią krewnych, która rozciągała się aż po Pendżab, a nawet dalej. Uważał ją za nierozerwalnie związaną z tą rodziną, podczas gdy on sam czuł się wyobcowany, nie do końca z nimi rozdzielony, ale jakby się oddalił, jak planeta, która wirując, za bardzo odsunęła się od swojej gwiazdy. Lubił słuchać jej opowieści o rodzinnych sporach i dramatach sprzed lat, o ile tylko mógł uniknąć ich fatalnego przyciągania i nie musiał w nich uczestniczyć. Przypomniała sobie o książce z dziecięcymi wierszykami, którą właśnie kazała Sartadźowi przywieźć, i zaczęła opowieść o swoim ćaći, rzekomo mówiącym po angielsku. Opowiadała mu tę historię już wielokrotnie, ale Sartadź z przyjemnością wysłuchał jej ponownie, śmiejąc się we wszystkich stosownych miejscach.

Przy świątyni Siddhi Winajaka pożegnał mamę i z uśmiechem na ustach rozsiadł się w fotelu. Myśl o bliskim wyjeździe do Puny sprawiła mu przyjemność. Przy wejściu na drogę prowadzącą do Siddhi Winajaka kłębił się tłum wiernych zanoszących usilne błagania i wyrazy wdzięczności. Świątynia pięła się aż po swoją złotą iglicę, lekko wznosząc ogrom swojej symetrii do nieba. Sartadź zastanawiał się, czy Ganeś Gaitonde miał jakieś specjalne miejsce, do którego wyjeżdżał z miasta, jakieś miasteczko albo wioskę, które mógł nazwać swoim miejscem rodzinnym. Będzie musiał zapytać o to Katekara.

Na koniec Ganeś Gaitonde wspomniał coś o Bogu i wierze. Teraz na pewno już wie, czy istnieje Bóg, w którego można wierzyć, czy też nie. Sartadź niezbyt przejmował się duszą bandyty, wiedział jednak, że nadszedł już czas przyjrzeć się jego ciału, a także zwłokom tej kobiety. Unikał tego do tej pory, ale będzie musiał to zrobić. Przeklął Ganeśa Gaitondego i pojechał dalej.

Zgodnie z oczekiwaniami Sartadźa następnego dnia rano Katekar zaprotestował przeciwko wizycie u Gaitondego. Powiedział, że ten człowiek nie żyje, i zarówno on, jak i ta kobieta pozostaną martwi, nie ma więc żadnej potrzeby do nich się zbliżać, absolutnie żadnej.

– Możesz zostać na zewnątrz – powiedział mu Sartadź. – Ale już powinieneś się przyzwyczaić do oglądania zwłok.

Kostnica znajdowała się w starym budynku z piaskowca, podziurawionym i poplamionym, chociaż wciąż eleganckim, ozdobionym wysokimi łukami i kwiatową kamieniarką. Stał ukryty w zielonym cieniu ogromnego figowca na tyłach szpitala K.D. Sartadź wysadził Katekara przed bramą placówki, a sam objechał budynek i zaparkował pod murem upstrzonym plamami po panie. Pomimo całego swojego racjonalizmu Katekar panicznie bał się kostnicy, pracujących tam lekarzy i ich współpracowników, nawet tego szmaragdowego światła pod figowcem. Mówił, że to całe miejsce cuchnie, że wyczuwa to z terenu szpitala, wydzielają się stamtąd jakieś żółte miazmaty, które wpełzają w ubrania, zagnieżdżają się w kieszeniach i tam już pozostają. Sartadźowi nawet podobała się ta nieoczekiwana zabobonność u człowieka tak powściągliwego jak Ganpatrao Popat Katekar, prawdziwy pozytywista. Dzięki temu Sartadź mógł mu coś wytknąć, kiedy Katekar z wyższością szydził z różnych romantycznych poglądów Sartadźa.

Inspektor minął okienko informacji, oblężone przez grupkę niespokojnych ludzi, którzy przyszli tu w poszukiwaniu zaginionych krewnych i znajomych. Przeszedł ciemnym korytarzem i minął podwójne szklane drzwi z napisem „Zakaz wstępu”. Za porysowanym, metalowym biurkiem, w mętnym świetle jarzeniówek siedział pracownik w brązowych krótkich spodenkach i koszuli. Przywitał Sartadźa muzułmańskim salam, a ten wziął głęboki wdech, mrugnął i otworzył kolejne drzwi wahadłowe, tym razem drewniane i pomalowane na zielono. Po drugiej stronie znajdowało się dosyć duże pomieszczenie, wielkości pokaźnej sali weselnej, dobrze oświetlone przez dwa kwadratowe świetliki i dwa rzędy świetlówek. Kamienna, gładka, brązowa posadzka opadała ku środkowi, w kierunku kwadratowego otworu kanalizacyjnego. Na kamiennym stole po lewej leżały dwa nagie, brunatne ciała, oba męskie. Wierzch czaszki ciała leżącego dalej usunięto, a biegnący dookoła ślad precyzyjnego cięcia nadawał postaci wygląd bohatera kreskówki, któremu można odkręcać głowę. Przy łokciu, na tacy, w formie schludnej szarej kupki leżał mózg. A tu, po prawej, pracował sprawnie doktor Ćopra, analityk nad otchłanią. Właśnie wybierał jelita na wielką tacę. Sartadź odwrócił głowę.

– Doktorze?

– Och, Sartadź. Chwileczkę, chwileczkę.

Sartadź patrzył na ścianę, przebiegał wzrokiem pęknięcia w szarym tynku, śledząc je aż do sufitu, a potem z powrotem na dół. Następnie zajął się zardzewiałymi prętami w zamkniętych oknach, policzył je i przeanalizował ich grubość. Tymczasem z prawej strony dochodziły delikatne cmoknięcia i dźwięki jakby mielenia wilgotnej substancji. Sartadź był tu już wielokrotnie, ale kiedy po raz pierwszy przyszedł do prosektorium doktora Ćopry, starał się obserwować wszystko bez odrazy czy też perwersyjnego zafascynowania, kierując się zasadą, że policjant musi patrzeć niewzruszenie na wszystko, z czego tak naprawdę składa się ten świat; musi to wszystko poznać bez wzdragania się. I oglądał to, co doktor Ćopra mu pokazywał, znosił ten widok bez specjalnych problemów, w sumie nie było to aż tak przerażające, po prostu skomplikowany wewnętrzny mechanizm ciała, hydrauliczne urządzenia obdarzone jakąś złożoną, surową harmonią. Zwłoki podążyły jednak za nim i nie odstępowały go we śnie, jasna obwódka na trzecim palcu zaciśniętej w pięść dłoni, plemienny tatuaż na podbródku kobiety, szkarłatne drobinki pomadki na dolnej wardze, niezbyt wyraźne, ale bardzo charakterystyczne. Gromadził fragmenty zmarłych, drobne wspomnienia ich życia, których noszenie przecież kosztowało, i w końcu stwierdził, że już nie ma tej młodzieńczej dumy, że raczej zachowa swoje chęci i wykorzysta je w pracy, do swoich własnych celów. Przestał więc się przyglądać.

– Skończone – oznajmił doktor Ćopra.

Sartadź usłyszał trzask gumowych rękawiczek i odwrócił się, nie opuszczając jednak głowy. Ujrzał twarz martwego człowieka i na moment utkwił w niej spojrzenie. A potem dostrzegł gęstą szopę włosów doktora Ćopry. Był on najbardziej owłosionym człowiekiem, jakiego zdarzyło się Sartadźowi spotkać. Chociaż dopiero minęła dwunasta, policzki i szczękę doktora już pokrywał ciemny cień, a znad jego klatki piersiowej wysuwało się gęste czarne futro, zasłaniając połowę szyi. Mył właśnie ręce w umywalce.

– Sahabie doktorze – odezwał się Sartadź. – Chciałbym zobaczyć Gaitondego i jego przyjaciółkę.

– Dobrze – odparł doktor. – Są w chłodni.

– Już po sekcji?

– Are, Gaitonde to był wielki bhai, prawda? On i jego przyjaciółka wepchnęli się bez kolejki. – Doktor roześmiał się, zupełnie radośnie i szczerze. – Chcesz, żeby chłopcy wyciągnęli ich z chłodni? Szybciej będzie, jeśli tam pójdziemy.

W jego postawie, w tym podniesieniu krzaczastych zwisających brwi majaczyło jakieś wyzwanie: jeśli jest pan w stanie to znieść, panie policjancie. Katekar wprost nienawidził chłodni. Wszedł do środka tylko raz, kiedy z Sartadźem szukali ciała jakiegoś khabari. Katekar przyłożył wtedy dłoń do ust i odwróciwszy się na pięcie, szybko wyszedł i zatrzymał się dopiero pod figowcem. Sartadź został w środku i odnalazł szukane przez nich ciało. Potrafił dokonać tego wcześniej, może zrobić to i teraz. Wzruszył ramionami.

– Możemy iść do chłodni.

Prowadziło tam zacienione przejście, osłaniające przed oślepiającym popołudniowym światłem. Sartadź zmrużył oczy i szedł, ale teraz nie można już było uciec przed tym zapachem. Za drzwiami znaleźli się w długim ciemnym korytarzu, a zapach wciskał się Sartadźowi w policzki. Zamknięte okna powstrzymywały panujący na zewnątrz upał, te płynące wprost ze słońca gwałtowne fale żaru, a powietrze w przejściu było przesycone śmierdzącymi wyziewami z dwóch rzędów ciał zawiniętych w prześcieradła i ułożonych pod ścianami na podwójnych regałach. Prześcieradła były wilgotne, a posadzka pod regałami obślizgła.

Sartadź skinął głową pracownikom siedzącym przy biurku na końcu korytarza. Czuł, jak do gardła podchodzi mu czkawka, i nie chciał otwierać ust.

– Inspektor-sahab – odezwał się jeden z asystentów, wstając z krzesła. – Dawno tu pana nie było. – Czytał jakąś powieść w języku hindi, a jego kolega pisał list. Drugi asystent również wstał.

– Śmierdzi tu gorzej niż ostatnio – powiedział Sartadź, mijając biurko. Mówił ostrożnie, powoli artykułując słowa.

– Are, sahabie – odrzekł asystent czytający powieść. – Niech tylko poczeka pan, aż wysiądzie klimatyzacja. Wtedy dopiero pan poczuje.

– Niech tylko poczeka pan, aż zacznie padać i przez ściany będzie sączyć się woda – dodał ten drugi, z wielką satysfakcją w głosie. – Wtedy dopiero jest zabawa.

Lubimy ponarzekać, że jest źle, pomyślał Sartadź, i wyobrażać sobie, że na pewno będzie jeszcze gorzej. I tak jednak umiemy przetrwać, miasto potyka się, ale idzie dalej. Może pewnego dnia to wszystko po prostu się rozpadnie, lecz nawet w tej myśli jest jakaś satysfakcja. Niech ten maderćod się rozleci.

Doktor Chopra skinął na swoich asystentów. Drzwi do chłodni były wykonane z błyszczącej stali, wprost lśniły nowością, dając obietnicę najnowszej techniki i sterylności. Asystent czytelnik dotknął ciężkiej klamki, a potem swojego gardła, i bezgłośnie wypowiedział mantrę. Szarpnął klamkę, a drzwi się otworzyły.

– Zapraszam – rzekł doktor Ćopra.

W środku znajdowały się rzędy przemieszanych ciał, tak jak Sartadź pamiętał to z poprzednich wizyt. Leżały nagie na wykafelkowanej posadzce, ściśnięte ramię przy ramieniu, ramię na ramieniu, od jednego końca długiego pomieszczenia do drugiego. Każde ciało miało z przodu szew, szerokie pętle grubej czarnej nici w miejscach długich nacięć wykonanych w celu wykonania autopsji. Rdzawa ciemna skóra, zmatowiała jak błoto, nastroszone, skamieniałe włosy łonowe. Sartadź pomyślał, że wcale nie jest tu tak zimno. Nazywają to miejsce chłodnią, ale w niektórych restauracjach jest zimniej, pokój na piętrze w barze Delite jest zimniejszy. Do jego uszu docierał monotonny, niepewny podmuch klimatyzacji.

– Panie są po tej stronie – odezwał się doktor Ćopra.

W tej kostnicy, gdzie wszelka cielesność i zmysłowość nie miały już racji bytu, zachowywano przyzwoitość. Panie leżały jedna na drugiej w małym boksie po lewej, oddzielonym osobnymi metalowymi drzwiami. Asystenci sięgnęli do środka i poprzekładali ciała, szarpiąc je i ciągnąc, aż coś stuknęło w drzwi z radosnym bim-bam. Sartadź zaniepokoił się o ręce asystentów, którzy nie używali rękawiczek. Miał nadzieję, że potem je myją.

– Sahabie – odezwał się autor listu. Znaleźli ją.

Sartadź cofnął się o krok. Buty lepiły mu się do podłogi.

Od przodu zobaczył dobrze już znane mu cięcie. Usta nabrały spękanej, sinej bladości starych świec i obkurczyły się, odsłaniając górne zęby. Znajdujące się w kartotece zdjęcie z autopsji spłaszczyło jej kości policzkowe, a spiczasty nos uczyniło niewidocznym. Ale właśnie nos był kiedyś złamany, widniało w nim niewielkie wgniecenie. Po śmierci stała się niezbyt ładna, ale zarówno na jej ramionach, jak i po bokach jej ciała widać było mięśnie, i Sartadź wyobraził ją sobie w żwawej postawie tancerki, promienną i dumną ze swojej figury.

– Nieznana denatka – czytał doktor Ćopra z długiego arkusza. – Metr sześćdziesiąt dwa wzrostu, pięćdziesiąt kilogramów, czarne włosy do ramion, oczy czarne, na prawym kolanie blizna długości dziesięciu centymetrów, ostatni posiłek spożywała około ośmiu godzin przed śmiercią, przyczyna zgonu: pojedyncza rana postrzałowa w mostek, pocisk przeszedł pod kątem w górę i wyszedł z ciała przy czwartym piersiowym nerwie rdzeniowym, powodując rozległe uszkodzenia płuc i rdzenia kręgowego. Śmierć nastąpiła natychmiast.

Natychmiastowa śmierć. Sartadź zastanawiał się, czy dziewczyna zdążyła zrozumieć, że ona nadchodzi, czy zobaczyła uniesioną lufę, a nad nią poczerwieniałe oko Gaitondego.

– Żadnych znaków szczególnych oprócz tej blizny?

– Żadnych.

– Dobrze – stwierdził Sartadź. Czasami ciała zmarłych przekazywały coś nowego, czego się wcześniej nie znało, ale historia tej dziewczyny była krótka. Życie nie pozostawiło na niej zbyt wielu śladów.

– A teraz Gaitonde – powiedział doktor Ćopra, odwracając się.

– Tak, Gaitonde.

Sartadź ruszył za doktorem wąską ścieżką między ciałami. W wielu miejscach posadzkę zalewały płyny z ciał, jasne ścieżki białka i prawie czarne, gęste wydzieliny. Sartadź stąpał ostrożnie. Gaitonde leżał pośrodku rzędu identycznych zwłok, wyróżniając się jedynie roztrzaskaną głową. Odsłonięte wewnętrzne partie ciała sczerniały.

– Metr sześćdziesiąt pięć wzrostu, sześćdziesiąt dziewięć kilogramów, wcześniej dwa razy postrzelony – pokazał doktor Chopra. – Co ciekawe, jedną ranę odniósł w pośladek. Wielki Gaitonde musiał zmykać, kiedy go postrzelono. Druga rana w lewym ramieniu, o tu.

Sartadź nachylił się nad ciałem Gaitondego i zauważył piękny profil, szlachetną brew. Urodzony król, pomyślał Sartadź, a może mędrzec. Pewnie czasami przyglądał się sobie w lustrze i zastanawiał się, kim zostanie.

Doktor Ćopra gładził włosy na grzbiecie swojej prawej dłoni. Urządzenie klimatyzacyjne włączyło się z cichym pomrukiem i nagle znad ciała Gaitondego i całej reszty uniosła się cuchnąca woń.

– Dziękuję, doktorze-sahab. – Sartadź miał już dość. Wyprostował się i szybkim krokiem wyszedł. Musiał się odwrócić bokiem, aby minąć asystentów, którzy właśnie wnosili denatkę przez drzwi z powrotem do boksu. Przez naroża głównych drzwi sączyło się światło i w tym blasku Sartadź dostrzegł leżący na podłodze obszarpany skrawek czarnego ciała, mały fragment szczęki połączonej z trzema zębami. Zrobił duży krok i uciekł w światło słoneczne.

– Dobrze się pan czuje? – zapytał lekarz.

Sartadź stał przy figowcu, jedną ręką opierając się o jego ziarnistą korę, i dyszał.

– Dlaczego w tym gandu miejscu nie może być chłodno? Dlaczego?

– Urządzenia klimatyzacyjne się psują, instalacja jest stara i bezpieczniki się topią, a ludności jest za dużo. Ta kostnica jest za mała.

Rzeczywiście, to nie w porządku obarczać winą dobrego doktora Ćoprę. On przecież nie mógł nic poradzić na brak pieniędzy, elektryczności, miejsca i na nadmiar zmarłych.

– Przepraszam, doktorze. – Sartadź wykonał zamaszysty gest, niezręcznie starając się objąć wszystko dookoła. Doktor Ćopra skinął głową i uśmiechnął się. – Dziękuję – dodał Sartadź.

– Mam nadzieję, że warto było ich zobaczyć.

– Tak, tak. To było bardzo przydatne. – Kiedy jednak Sartadź szedł do dżipa, wcale nie był pewien, czy to prawda. Teraz pragnienie ujrzenia ich ciał, jeszcze niedawno tak sensowne, zdawało się dziwaczne. I czego się dowiedział? Nie miał pojęcia. Strata czasu. Chciał jak najszybciej oddalić się stąd, wrócić na komisariat, ale kiedy doszedł do wozu, poczuł, że nie jest w stanie wsiąść do środka. Przez niskie ogrodzenie z pomalowanych połówek cegieł dostał się na teren pozostałości dawnego ogrodu, znalazł miejsce porośnięte wypaloną, brunatną trawą i zaczął wycierać podeszwy butów, tarł nimi tam i z powrotem tak długo, aż łodyżki łamały się z cichym trzaskiem, a jego rozkołatane serce się uspokoiło.

Kiedy Katekar wrócił do domu, Śalini właśnie gotowała. Sprzątała w domu lekarza w Sat Bangli, ale zajmowała się tylko jednym domem, nie tak jak inne kobiety, które miały trzy czy nawet cztery roboty dźharu-katka. Pieniądze od doktora były potrzebne, ale doszli do wniosku, że Śalini powinna czekać w domu, kiedy chłopcy wracają ze szkoły, powinna być w domu po południu i wczesnym wieczorem, aby czuli jej obecność i aby miała na nich oko. Niemniej jednak pieniądze zdecydowanie były mile widziane. A poza tym dobrze znać lekarza z kliniki, tak na wszelki wypadek. Katekar rozłożył swoją matę i poduszkę. Śalini gotowała, lubił, kiedy kręciła się po kuchni, usypiał go ten brzęk łyżek, szybkie ruchy noża, buzowanie płomieni na kuchence, radosne skwierczenie, kiedy wrzucała na patelnię garść goda masali. Odprężał się przy cichym ruchu powietrza z powoli obracającego się stołowego wentylatora. Z łatwością zapadał w drzemkę w ciągu dnia, magazynował sen, tak jak wielbłąd gromadził wodę. W życiu policjanta było to niezbędne. Westchnął przeciągle.

Kiedy się obudził, w kholi było ciemno, a z zewnątrz dochodziły odgłosy wieczornej krzątaniny. Przekręciwszy rękę, zobaczył, że jest wpół do siódmej.

– Gdzie są chłopcy? – zapytał. Nie musiał odwracać głowy, wiedział, że Śalini siedzi w drzwiach.

– Bawią się – odparła.

Usiadł i przetarł oczy. Kuchenka zagrzechotała, pompowana przez Śalini, a potem ujrzał twarz swojej żony, jak brązowa wyłania się z cienia.

– Kłócą się – powiedział i nie musiał dodawać, że nie ma na myśli chłopców.

– Tak. – Amrytrao Pawar i jego żona Arpana mieszkali dwie kholi dalej, i już od chyba jedenastu lat nieustannie się kłócili, tak przynajmniej wydawało się sąsiadom. Cztery lata po ślubie Pawar znalazł sobie inną kobietę. Arpana odeszła, wróciła do swoich rodziców, ale zapewniano ją, że to tylko przelotny romans, że Pawar zostawił tę drugą kobietę i że to już skończone. Wróciła, potem jednak ta druga kobieta urodziła dziecko i teraz Pawar utrzymywał dwa domostwa. On i Arpana nie chcieli się ani ugodzić, ani rozejść, natomiast ciągle się kłócili. Dla sąsiadów Arpany ta druga kobieta była wciąż tą drugą kobietą, przez tych jedenaście lat Arpana nigdy nie wymówiła jej imienia, a Pawar nigdy o niej nie opowiadał.

Katekar i Śalini wypili herbatę, siedząc naprzeciw siebie. Na leżący między nimi talerz nałożyła kande pohe, które on tak lubił.

– Wczoraj rozmawiałam z Bharti.

Bharti była jej młodszą siostrą, żoną handlarza złomem w Kurli. W złomie musiało być sporo pieniędzy, ponieważ Bharti zawsze ich odwiedzała w nowym sari. Kiedy przyjechała w zeszłym roku dzień przed Gudhi-Padwą, miała na sobie nowe złote bransolety, imponująco grube i błyszczące, i przywiozła nie tylko całe sznury bataśi, ale również wielkie, pachnące paczki puranpoli i ćirote dla chłopców. Katekar obserwował swoich synów oblizujących lśniące, słodkie palce i patrzył na twarz żony, kiedy odkładała pudełka i otrzymane właśnie nowe sari, i dziwił się, że hojność może być najsubtelniejszą bronią, zwłaszcza w rywalizacji między siostrami. Pociągnął długi łyk herbaty.

– I co? – zapytał.

– Kupują następne kholi – powiedziała Śalini.

– W ćalu?

– A gdzieżby indziej?

Riposta nadeszła bardzo szybko i była bardzo ostra, a Śalini nie ustępowała przed jego lekko zdziwionym spojrzeniem. Teraz jej siostra i szwagier zburzą ściany, połączą pokoje i będą mieli dom na miarę swego poczucia wartości.

– Mają trójkę dzieci – powiedział Katekar. – Potrzebują miejsca.

Śalini prychnęła i sięgnęła po talerz z ciasteczkami.

– Co, te małe tapori potrzebują pałacu do mieszkania? – Wstała i zaczęła zbierać łyżki, podzwaniając miską. – Bharti zawsze była utracjuszką, nawet jako dziewczynka. Oni w ogóle nie myślą o przyszłości. Ich dzieci zejdą na złą drogę, zobaczysz.

Kochała swoje siostrzenice i siostrzeńca, tuliła ich i dużo bardziej im pobłażała niż własnym synom, a Katekar zdawał sobie z tego sprawę. Włożył koszulę i spodnie. Tymczasem ona zdążyła już wyszorować garnek i odwiesić go na miejsce. Uśmiechnął się do niej.

– Wczoraj słyszałem dowcip – powiedział.

– Jaki?

– Pewnego razu Lalu Prasad Yadav spotkał japońskiego biznesmena, który przyjechał do stanu Bihar. Japończyk powiedział mu: „Premierze-dźi, pański stan dysponuje wspaniałymi zasobami. Jeśli dacie nam wolną rękę na trzy lata, my zmienimy go w drugą Japonię”. Lalu popatrzył na niego bardzo zaskoczony i odrzekł: „A mówią, że wy, Japończycy, jesteście tacy efektywni! Trzy lata?! Dajcie mi wolną rękę na trzy dni, a ja zmienię Japonię w drugi Bihar”.

– Niezbyt śmieszne. – Uśmiechała się jednak.

– Are – odparł Katekar – ta wasza rodzina w ogóle nie ma poczucia humoru.

Ten temat drążyli całymi latami: jego rodzina była rozrzutna, choć lubiła się bawić; jej była gospodarna, ale nudna. Te różnice znalazły odbicie w ich synach, Rohit wdał się w Katekara, a Mohit w matkę. Śalini myślała teraz o swoich dzieciach.

– Skończysz na tyle wcześnie, żeby wpaść do Patila?

Patil był krawcem, właścicielem warsztatu mieszczącego się dwie uliczki dalej, wciśniętego w długi wąski budynek, stojący na resztkach rozbitego muru i nieużywanego rynsztoku. Patil zasypał rynsztok, postawił tylną ścianę, położył dach i teraz zatrudniał przy maszynach do szycia dwóch pełnoetatowych krawców. To on szył chłopcom mundurki szkolne, porządne, na tyle mocne, że Mohit mógł nosić to, z czego wyrósł Rohit.

– Nie dzisiaj – odrzekł Katekar. – Odbiorę to jutro. Spodnie do kolan i koszula, tak?

– Tak – odparła Śalini. Jej złość ustąpiła. Spodobało się jej, że mąż pamięta, o co go prosiła.

Chmury na zewnątrz ułożyły się w cudowne, pomarańczowe warstwy. Było za wcześnie na deszcz, ale Katekar czuł go w powietrzu. Niebo przedstawiało niezwykły widok, ale nikt nie zatrzymywał się, aby je podziwiać. Katekar szedł szybkim krokiem przez plac zabaw, skracając sobie drogę do przystanku autobusowego. Myślał o seksie. Zaraz po ślubie z Śalini, zanim przyszedł na świat Rohit, był niezbyt wiernym małżonkiem. Z perspektywy czasu wyglądało to na jakieś gorączkowe szaleństwo, te wizyty w tancbudach i pieniądze wydawane na panienki, na brudne pokoiki, na taksówki późno w nocy. Śalini wówczas ledwo wyrosła z wieku dziewczęcego, a on co noc opuszczał głowę na łuk jej szyi, w uścisku jej rąk na swoich ramionach odnajdując pożądanie równe jego własnemu, może bardziej dyskretne, ale tak samo natarczywe, równie ogniste. Wciąż jednak chodził do innych kobiet, do randi. Nie było ku temu żadnego powodu, jedynie palące pragnienie, które wzbudzały w nim obce, bezimienne brzuchy skryte pod tanim, przezroczystym nylonem. Był to przejaw jakiegoś powszechnego szaleństwa, na które godzili się wszyscy mężczyźni na świecie, a on przynajmniej zachował na tyle zdrowego rozsądku i wiedzy – nawet w tych dawnych czasach, kiedy same dziewczyny zaskakiwała jego ostrożność – aby zawsze używać prezerwatywy. Kiedy jednak urodził się Rohit, kiedy przytulił do piersi drobne ciałko swojego syna i poczuł ogromny, nieodparty ciężar miłości, prawie niemożliwe się stało wydawanie ciężko zarobionych pieniędzy gdzie indziej. Pojawiły się nowe pilne potrzeby, najważniejsze wśród wszystkich pragnień: mundurek szkolny, książki, buty, olejek do włosów, kij do krykieta, wieczory przy plaży Ćaupati. Zdarzało mu się jednak powracać do tamtych kobiet, choć wiedział już, ile dziecięcego szczęścia mieści się w banknocie dwudziestorupiowym, w dwóch kulfi spożywanych w promieniach zachodzącego nad spokojnym morzem słońca, chociaż miał dwóch synów i musiał dbać o ich przyszłe życie. Zdarzało się to jednak rzadko, te kobiety można by policzyć na palcach jednej ręki, choć lat minęło dwa razy więcej. Ach, ci mężczyźni, mówiła czasami Śalini, jest w nich jakieś szaleństwo. Nigdy się nie odzywał, ale wielokrotnie chciał jej powiedzieć, że to szaleństwo drzemie w ich kościach, nie w sercach ani w głowach. Logika nie zawodzi, po prostu niekiedy słabnie, jest nieco zmęczona i chce sobie odpocząć. Ja jednak walczę o ciebie.

Na majdanie, na ciasno stłoczonych boiskach wytyczonych pod kątem względem siebie, odbywało się kilkanaście meczów krykieta. Zawodnicy różnych drużyn obiegali się nawzajem. Na tym wąskim kawałku ubitej żółtej ziemi, wciśniętym między mulistą nalę a tylną ścianę miejskiego śamśan ghatu, ganiało się, lekko licząc, kilkuset chłopców. Katekar szedł wzdłuż muru, prawym ramieniem ocierając się o skomplikowane zawijasy graffiti i porwane plakaty. Czasami martwił się, że dzieci bawią się pod murem, za którym płoną ciała, że kłębiący się dym brudnym popiołem opada na boiska. Ale miejsce do kremacji zwłok jest potrzebne, a dla graczy jedyną alternatywą był skraj basti, na otwartej drodze obok przejeżdżających samochodów. W każdym razie dzisiejszego dnia nie było ognia, nie było dymu. Tego dnia nie było już żadnych ciał. Mohit siedział na niewielkim wzgórku, obok sterty ćappali. Patrzył w stronę morza, rozmarzony i szczęśliwy, a Katekar poczuł, że coś ściska go w piersiach. Rohit był podobny do ojca – pewny siebie, praktyczny, często zabawny – ale to Mohit, zamyślony, zamknięty w sobie, przysparzał Katekarowi ogromnych zmartwień. Ambicja i gniew Rohita mogą ściągnąć na niego kłopoty, ale co będzie z tym małym, wrażliwym Mohitem? Co się stanie z taką delikatnością? Katekar kucnął przy synu.

– Nie grasz? – zapytał.

– Papo. – Mohit wzruszył ramionami. Odwrócił wzrok i przygryzł dolną wargę, jak zawsze, kiedy był speszony.

– W porządku, synu. – Katekar poklepał Mohita po ramieniu. Często mówił swoim synom, że sport kształtuje charakter. – Nie masz ochoty?

Mohit szybko pokręcił głową. Katekar chciał zapytać: „O czym teraz myślałeś? Co widziałeś w tym małym skrawku bladego horyzontu między budynkami?”. Uśmiechnął się jednak tylko i pogładził go po głowie.

– Gdzie jest twój brat?

– Tam.

Rohit był rzucającym. Cisnął szybką piłkę, trochę zbyt gwałtowną, ale nadał jej właściwą prędkość. Odbijający zupełnie się z nią minął, ledwie ją zdążył zauważyć, a łapiący gładko ją wychwycił i płynnym ruchem odesłał do Rohita. Rohit pobiegł z powrotem do bramki, rozluźniony, już myśląc o następnym podaniu. Był dobrym zawodnikiem, Katekar widział to po jego swobodnej i naturalnej pozie, po pewności siebie i naukowej precyzji, kiedy machnięciem ręki kazał podejść bliżej swoim graczom z pola, ty w lewo, jeszcze trochę, tak, tam. W tym momencie zobaczył ojca i nagle się zatrzymał. Katekar dostrzegł, że syn jakby się wzdrygnął, zmarszczył brew, urażony, że mu się przeszkadza, że ojciec wtrąca się w jego sprawy. Zaraz potem uśmiechnął się i ruszył w jego stronę. Katekar machnął do niego, żeby wracał: rzucaj. Rohit wrócił na linię, wziął rozbieg, ale choć teraz jego ruchy były poprawne, piłka była nieprzepisowa. Następna też.

Katekar wstał.

– Mohit – powiedział. – Nie wracaj za późno do domu. Ucz się dobrze. Zobaczymy się jutro.

– Tak, papo – odrzekł Mohit.

Katekar uścisnął ramię syna i odszedł. Chociaż go kusiło, nie odwrócił głowy, żeby zobaczyć, jak Rohit radzi sobie w grze.

W nalocie na Delite Dance Bar uczestniczył również podinspektor Kamble.

– Będę waszym tajnym agentem – powiedział i głośno roześmiał się ze swojego dowcipu, ponieważ w Delite znano go lepiej niż niektóre z pracujących tam tancerek. Zawsze siedział w najlepszym, centralnym boksie przed parkietem, a w każdym jego rachunku pojawiały się specjalne rabaty. Siedząc w furgonetce jadącej do Delite, prezentował cudowny nastrój i sypał dowcipami. – Czy wiecie, jak można zmieścić trzydziestu mieszkańców Marwaru w maruti 800? Wystarczy wrzucić do środka banknot sturupiowy. – Siedzący z tyłu furgonetki policjanci, w tym dwie kobiety, roześmiali się.

– Skąd u ciebie taki dobry humor, Kamble? – zapytał Sartadź. – Jak ci dzisiaj poszło?

Kamble pokręcił głową, przez chwilę siedział cicho, ale zaraz odzyskał radosny nastrój. Przez całą drogę towarzyszył im jego śmiech. Pod Delite, kiedy już zaparkowali furgonetkę i czekali na wyznaczoną godzinę, Kamble wyszedł z budynku, niosąc butelkę whisky i wodę. Odciągnął Sartadźa na bok, z dala od policjantów, i poprowadził go kawałek dalej ulicą. Ubrany był we wciśniętą w niebieskie dżinsy białą koszulkę Benettona, z rękawami w zielone paski, i intensywnie pachniał mocną piżmową wodą po goleniu. Odchylił się do tyłu i podniósł jedną stopę, a potem drugą, ukazując imponująco skomplikowane kolorowe adidasy.

– Takie buty to jest coś, nie? – powiedział.

– Tak. Zagraniczne?

– Tak jest, szefie. Nike.

– Chyba kosztowne.

– Kosztowne to pojęcie względne. Kiedy masz kasę, koszty maleją. Nie masz pieniędzy, koszty rosną.

– A ty masz kasę?

Kamble, z głową opuszczoną nad szklanką, przyglądał się Sartadźowi przez chwilę.

– Załóżmy – rzekł w końcu. – Załóżmy, że bystry młody policjant ma jakiegoś khabari, bardzo użytecznego, który przynosi informacje tylko raz na jakiś czas, ale kiedy już przynosi, jest to ekdam pewna informacja.

– Kim jest ten khabari? Kto to taki?

– Mniejsza o khabari. To nieistotne. Istotne jest to, że inteligentny młody policjant dzisiejszego ranka dostał cynk: otóż pewien lokalny drobny złodziejaszek, niejaki Adźaj Mota, ma schowane w swoim kholi kradzione telefony komórkowe. Są to zupełnie nowe telefony, rozumiesz, skradzione podczas włamania trzy dni temu, w sklepie w Kurli.

– Świetnie. I ten policjant idzie i aresztuje Adźaja Motę?

– Nie, nie, nie. To byłoby zbyt proste, szefie. Nie, ten khabari wie, gdzie mieszka Adźaj Mota. Ale policjant jeszcze nie zwija tego sukinsyna. Nie, on poświęca trochę czasu, ubiera się po cywilnemu, bierze tego khabariego, czeka w pobliżu basti Adźaja Moty, i każe khabariemu, żeby wskazał mu tego sukinsyna, kiedy on wychodzi z torbą na ramieniu. Jest w tym, oczywiście, pewne ryzyko: co by było, gdyby Adźaj Mota wybrał inną drogę? Jednak wybrał tę. Policjant zostawia tego khabariego i podąża za Adźajem Motą. Śledzenie w gęstym ruchu ulicznym to kolejne ryzyko. Nie jest to łatwe, ale policjant ma motocykl, Adźaj Mota zaś samochód. Auto tego apradhiego jedzie przez dziesięć minut, potem apradhi wysiada i wchodzi do sklepu. Dwadzieścia minut później wychodzi ze swoją torbą na ramieniu. I w tym momencie policjant go zatrzymuje, khatakhat, chwyta go za kołnierz, pokazuje mu rewolwer, wali po pysku, jesteś aresztowany, behenćodzie, będziesz mówić? I z miejsca policjant zaciąga go do tego sklepu, pcha go na zaplecze, a tam jest paser, przed którym leżą te skradzione telefony. I tak policjant aresztuje dwie osoby, odzyskuje skradzione rzeczy, a w torbie Adźaja Moty znajduje się czterdzieści tysięcy rupii.

– Tylko czterdzieści tysięcy? Ile tam było telefonów?

Kamble roześmiał się i opróżnił swoją szklankę, chwytając na wysunięty język kilka ostatnich kropel. Był bardzo zadowolony.

– Mniejsza o to, ile tam było telefonów, Sartadźu-sahab – odparł, prostując się. – Najważniejsze, że źli ludzie zostali złapani – pokiwał palcem. – Muszę znowu napełnić szkło, szefie. Ciągle muszę to robić. – I odszedł, nucąc coś sobie pod nosem.

Podczas nalotu Sartadź myślał o sukcesie Kamblego. Miał rację, źli ludzie zostali złapani. Sam Kamble wziął sobie sporą porcję gotówki, prawdopodobnie mniej więcej połowę z tego, co było w torbie, a może też jeden lub dwa telefony. Te pieniądze stanowiły nagrodę za wzorową służbę, za jego czujność i podejmowane ryzyko. Świetnie się dziś spisał i teraz świętował. Zasłużył na to.

Nalot na Delite przebiegał w sposób zorganizowany. W swoim biurze Śambhu ustawił szeregiem pięć dziewcząt czekających na aresztowanie. Jadły paję i żartowały sobie z policjantów i ich pałek, podczas gdy pozostałe wyszły na zewnątrz do umówionych, jak zawsze, taksówek, które odwiozły je do domów. Stanowiły efektowną i atrakcyjną grupkę dziewcząt, w większości młodych, a niektóre z nich były naprawdę śliczne, umalowane mocno jak gwiazdy filmowe i dumne ze swoich kształtnych talii.

Do Sartadźa podszedł Śambhu, za nim w odległości kilku metrów zdążał Kamble. Byli kolegami, w podobnym wieku, obaj kulturyści, ale Śambhu miał szczupłą i rzeźbioną sylwetkę, a Kamble ciało zwaliste, zaokrąglone.

– W porządku, sahabie – odezwał się Śambhu. – Możecie je aresztować.

Jedna z policjantek stała przy furgonetce, a druga otworzyła drzwi Delite i zawołała dziewczyny. Aresztantki wyszły gromadą na ulicę i wsiadły do tyłu, chwiały się, wstępując na platformę, a ich eleganckie obcasy błyskały w czerwonym świetle neonu Delite.

– Nadal wybierasz się na tę swoją przechadzkę? – zapytał Katekar właściciela.

– To wyprawa – odparł Śambhu. – Przechadzka jest wtedy, kiedy idziesz po pan do sklepu na rogu.

– Tak, na wyprawę, jedziesz tam?

– Jutro.

– Tylko nie spadnij z jakiejś góry.

– Tam jest bezpieczniej niż tutaj, szefie.

Sartadź obserwował Kamblego, który coś sobie nucił. Stał na szeroko rozstawionych nogach, z wyprostowanymi ramionami i rozsuniętymi na boki łokciami. Sartadź obszedł go dookoła.

– Możesz powiedzieć temu młodemu policjantowi, że moim zdaniem to była dobra robota.

Kamble wyszczerzył zęby w uśmiechu.

– Powiem mu, szefie – odparł. Znowu zaczął sobie nucić i tym razem Sartadź rozpoznał tę piosenkę, Kja se kja ho gaja, dekhte dekhte. Kamble podniósł ręce, schylił głowę i zrobił kilka tanecznych kroków. Tum pe dil a gaja, dekhte dekhte[5].

– Zbieramy się – oznajmił Katekar. – Jedziesz z nami?

– Nie – odparł Kamble. Ruchem głowy skinął w stronę Delite. – Jestem umówiony.

Nie wszystkie dziewczyny w Delite zostały aresztowane, nie wszystkie też pojechały do domu.

– Baw się dobrze – powiedział Sartadź.

– Zawsze dobrze się bawię, szefie – odrzekł Kamble.

Sartadź klepnął dłonią w bok furgonetki i odjechali.

– Sartadźu-sahab – usłyszał krzyczącego za nim Śambhu. – Pan też może się dobrze bawić. Raz na jakiś czas trzeba się zabawić. Zabawa to dobra rzecz. – Kamble śmiał się, Sartadź słyszał ten jego śmiech.

Dopiero po przyjeździe na komisariat zorientowali się, że zamiast pięciu, aresztowali sześć tancerek. Dziewczyny siedziały rzędem na ławce w pokoju przesłuchań i wtedy Sartadź zdał sobie sprawę, że jest ich sześć, a tą dodatkową jest Manika. Spuściła głowę i patrzyła z fałszywą skromnością, z założoną na głowę ćunni, wlepiając w niego ogromne, ciemne oczy, obraz prawdziwej skromności, a pozostałe dziewczyny wybuchnęły śmiechem. Sartadź wziął głęboki wdech i wyszedł z pokoju.

– Chyba tak właśnie Kamble i Śambhu rozumieją zabawę – powiedział do Katekara.

– Panie komendancie, ja z tym nie miałem nic wspólnego.

Powiedział to z tak poważną miną, że Sartadź uwierzył w jego słowa.

– Przysyłaj je pojedynczo. Będę w gabinecie.

– Tak jest, pojedynczo.

Katekar stał przy drzwiach, policjantki wprowadzały kolejno dziewczyny, a potem wycofywały się do drzwi. Sartadź zapisywał imiona i nazwiska: Sunita Singh, Anita Pawar, Rekha Kumar, Nina Sanu, Śilpa Ćawla. Wszystkie od razu podawały mu nazwiska, odprężone i zupełnie niespeszone jego osobą, pewność siebie traciły dopiero, kiedy wyjmował zdjęcia z albumu Gaitondego i pokazywał im je jedno po drugim. Wtedy wszystkie kręciły głowami, zdecydowanie i z kamiennym wyrazem twarzy.

– Nie, nie, nie – mówiła Śilpa Ćawla, kiedy pokazywał jej kolejne fotografie młodych kobiet, kusząco uśmiechniętych w łagodnym świetle.

– Zanim powiesz nie, najpierw spójrz na zdjęcie – polecił Sartadź. Palcem wskazującym postukał w postać młodej kobiety w niebieskim kapeluszu. – Spójrz na nią.

– Nie znam jej – odparła Śilpa Ćawla przez zaciśnięte zęby. Kiedy pokazał jej zachowaną na sam koniec fotografię martwej kobiety, Śilpa Ćawla odchyliła się na krześle i skrzyżowała ramiona. – Dlaczego mnie wypytujesz? Dlaczego mi to wszystko pokazujesz? Nie mam pojęcia, kto to jest. – Śilpa Ćawla, o pseudonimie zapożyczonym od dwóch gwiazd, była oburzona, zła i przerażona, a Sartadź nie miał żadnych dowodów, że dziewczyna kłamie.

– Dobra – powiedział do Katekara. – Dawaj tu Manikę.

Była starsza od pozostałych, może nawet przekroczyła trzydziestkę, chociaż trzeba było bardzo dokładnie się przyjrzeć, żeby to zauważyć, ale i tak jej wiek przejawiał się głównie nieco znużoną pewnością siebie, śmiałym wypięciem piersi do przodu i tym nieskrywanym zainteresowaniem jego osobą. Stojący przy drzwiach Katekar i policjantki wymieniali znaczące uśmiechy, a Sartadź cieszył się, że są zbyt daleko, żeby słyszeć, co mówi Manika.

– How are you? – zapytała po angielsku.

– Chciałbym zadać ci kilka pytań – odparł Sartadź w hindi, urywanymi słowami.

– Pytaj – stwierdziła. Była ciemna, szczupła i bardzo wysoka, mogła mieć z metr siedemdziesiąt wzrostu, i choć nie należała do idealnych piękności, dołeczki w jej policzkach, wysunięty podbródek i niezmiernie żywe spojrzenie powodowały, że Sartadź się peszył.

– Czy znasz te kobiety?

Przerzucała fotografie, każdej dokładnie się przyglądając.

– Och – powiedziała przy trzeciej. – Ale brzydka bluzka. Tylko spójrz na te falbany przy rękawach, wygląda jak trefniś. Tak poza tym to jednak zupełnie ładna dziewczyna. Ktoś powinien pokazać jej, jak się ubierać.

– Znasz ją?

– Nie – odparła Manika i wyjąwszy mu z ręki pozostałe zdjęcia, rozsiadła się wygodnie na krześle. Miała na sobie czarne ghaghra ćoli ozdobione srebrnymi cekinami, tak gęsto ponaszywanymi z przodu, że zdawały się tworzyć zbroję na cienkiej tkaninie. Tylko ona przyszła w swoim tanecznym stroju. – Kim są te kobiety, inspektorze-sahab? – Teraz znowu była uwodzicielska. – Czy to dziewczyny, z którymi chciałbyś się zapoznać?

– Znasz którąś?

Milczała, a jej dłonie przestały się poruszać. Sartadź wiedział, że Manika patrzy na zdjęcie martwej kobiety.

– Znasz ją? – Pokręciła głową. – To bardzo ważne, żebyś mi powiedziała, jeśli ją znasz.

– Nie, nie znam jej. Co się z nią stało?

– Została zamordowana.

– Zamordowana?

– Zastrzelona.

– Przez mężczyznę?

– Tak, przez mężczyznę.

Odłożyła fotografie na biurko, obrazkami do dołu.

– Oczywiście, że przez mężczyznę. Czasami zastanawiam się, dlaczego w ogóle wami się przejmujemy. Naprawdę nie wiem.

Sartadź słyszał dochodzące z korytarza buczenie świetlówek oraz dalekie dźwięki kroków przed komisariatem.

– Masz rację – powiedział. – Ja też na ogół tego nie wiem.

Uniosła brwi, jakby oceniając go z niedowierzaniem, ale nie czuło się w tym wrogości, jedynie jakieś znużone nieprzekonanie.

– Czy mogę już iść? – zapytała cicho.

– Tak. Jakie nazwisko mam zapisać?

– Jakie chcesz.

Zaczął pisać, ale przerwał, gdy wstała. Ćunni zsunęła się z jej ramion, kiedy się odwracała, i zobaczył, że ćoli związane jest na plecach czarnymi sznureczkami, podkreślając piękne kształty jej łopatek i długą, brązową kolumnę pleców. Pomyślał, że kręcąc piruety na parkiecie, na pewno strzela oczami w kierunku siedzących w boksach i wpatrujących się w nią w ciemnościach mężczyzn.

– Powiem ci – odezwała się od drzwi. Zdążyła zrobić zaledwie cztery kroki, ale już powrócił ten jej uśmiech, zawadiacka ironia.

– Co mi powiesz?

Wróciła do biurka, odwróciła album i zaczynając od martwej kobiety, pstryknięciem długiego czerwonego paznokcia odsuwała fotografie na bok, drugą ręką przytrzymując ćunni przy piersiach.

– Ta – wskazała.

– Co z nią?

– Będziesz musiał być dla mnie bardzo miły. Na imię ma Kawita, a przynajmniej tak mówiła, kiedy tańczyła w Pritam. Przestała tańczyć, bo zagrała jakieś rólki w filmach wideo. Potem słyszałam, że zdobyła rolę w jakimś serialu. Mieszkała wtedy w Andheri East, jako sublokatorka. Ta Kawita zawsze miała dużo szczęścia. Rzadko się zdarza, żeby któraś z nas zaszła tak daleko. Nawet jednej na tysiąc się to nie udaje. Jednej na dziesięć tysięcy.

– Kawita. Jesteś pewna, że to ona? To jej prawdziwe imię?

– Oczywiście, że jestem pewna. A czy jest to jej prawdziwe imię, sam już będziesz musiał ją zapytać. Będziesz miły?

– Oczywiście, że tak.

– Kłamiesz, ale jesteś mężczyzną, więc ci wybaczam. Czy wiesz, dlaczego ci to powiedziałam?

– Nie.

– Mężczyzna, który to zrobił, to rakszasa. Nie wyobrażaj sobie zbyt wiele, ty też jesteś rakszasa. Ale może ty złapiesz tamtego rakszasę. I go ukarzesz.

– Może – odparł Sartadź. Mężczyzna, który to zrobił, został już złapany, i tak się jednak wymknął, a co do kary, to inspektor nigdy nie wiedział, czy jest zbyt wielka, czy zbyt mała. Ja ich łapię, bo taka moja rola, a oni uciekają, bo taka ich rola, i świat się kręci. Ale nie mógł tego tłumaczyć Manice, powiedział więc: – Dzięki.

Kiedy już wyszła, kiedy już wsadzili je wszystkie do furgonetki i odesłali do domu, Sartadź podrzucił Katekara na róg Śriram Road, w pobliże jego mieszkania. Posterunkowy uniósł dłoń do piersi i odwrócił się, a wtedy Sartadź zapytał:

– Jak wygląda rakszasa?

Katekar nachylił się do okna.

– Nie wiem, szefie. W telewizji mają długie czarne włosy i rogi. A czasami ostre zęby.

– I co, chodzą i jedzą ludzi?

– Wydaje mi się, że to ich główne zajęcie.

Obaj się roześmiali. Po całym dniu pracy udało im się dokonać małego postępu w prowadzonym śledztwie, byli więc zadowoleni.

– Przydałoby się coś takiego podczas przesłuchań – powiedział Sartadź. – Rogi i zęby jak u wilka.

W drodze do domu przyszło mu jednak na myśl, że skoro większość przesłuchiwanych przez niego ludzi jest tak przestraszona, może on już ma zbyt wielkie kły. To sam widok munduru ich przerażał, przywołując powtarzane od pokoleń opowieści o brutalności policji. Nawet ludzie potrzebujący pomocy zachowywali ostrożność podczas rozmów z policjantami, a ci, którzy pomocy nie potrzebowali, starali się zachowywać aż nazbyt przyjaźnie, na wypadek gdyby mieli jej kiedyś potrzebować. Policjanci byli potworami żyjącymi z daleka od innych ludzi. Ale Parulkar powiedział kiedyś Sartadźowi: „Jesteśmy dobrymi ludźmi, którzy muszą być źli, żeby zachować kontrolę nad najgorszymi ludźmi. Bez nas nic by tu nie zostało, byłaby tylko dżungla”.

Niska żółta mgła przesuwała się za mijanymi budynkami. Na ulicach panowała cisza. Sartadź wyobraził sobie, jak miliony mieszkańców teraz śpią, bezpieczni przez kolejną noc. Ten obraz dawał mu satysfakcję, lecz nie tak wielką jak niegdyś. Nie wiedział, czy to dlatego, że teraz jest w większym stopniu rakszasą, czy może w mniejszym. Ale miał do wykonania pracę i ją wykonał. Teraz potrzebował snu. Pojechał do domu.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Przypisy

[1] Syp pieniędzmi i oglądaj spektakl.

[2] Cytat z piosenki ze zrealizowanego w języku hindi filmu Przewodnik (1965): „Moje serce śpiewa, a ty jesteś moim jedynym przeznaczeniem”.

[3] Cytat z piosenki z filmu Upkar (Dobre uczynki, 1967): „Ziemia mojego kraju rodzi złoto, rodzi perły i klejnoty”; w filmie piosenkę śpiewa rolnik zachwalający bogactwo swojej ziemi.

[4] Cytat ze starej ludowej piosenki w marathi lawani, która pojawiła się również w filmie. Tekst adresowany do kobiety: „Kroczysz z takim wdziękiem, z taką gracją”; nakhrijaćha jest formą wyrazu nakhra, a oznacza kokieterię.

[5] Fragment piosenki filmowej: „Spójrz, co na naszych oczach się stało. Na naszych oczach moje serce się w tobie zakochało”.