Tytuł oryginału: When Breaks the Dawn

Copyright 1986 by Janette Oke

Originally published in English under the title When Breaks the Dawn by Bethany House Publishers, a division of Baker Publishing Group, Grand Rapids, Michigan, 49516, U.S.A.

All rights reserved.

Copyright © 2024 for Polish translation and edition:

Psalm18.pl Daniel Wołochowicz

Przekład: Monika Orłowska

Redakcja: Małgorzata Wołochowicz

Skład: Marcin Nowak

Projekt okładki: Marcin Nowak

Zdjęcia na okładce: unsplash/Kate Williams, flickr.com, pixabay.com

Korekta: Daniel Wołochowicz i Beata Wernicka

Konwersja do EPUB/MOBI: InkPad.pl

ISBN: 978-83-66681-90-3

Wydanie III poprawione

Wydawnictwo

Psalm18.pl Daniel Wołochowicz

Świeradowska 47, 02-662 Warszawa

NIP: 9512138491

wydawnictwo@psalm18.pl | www.wydawnictwo.psalm18.pl

facebook.com/psalm18.pl | instagram.com/psalm18.pl

Zapraszamy do naszego sklepu internetowego:

www.psalm18.pl | 579 058 810

Dedykacja

Mojej drogiej piątej siostrze, Joyce Ruth,

przy której miałam przywilej

pomagania w wyborze jej imienia, gdy się urodziła

oraz rozpieszczania jej, gdy dorastała.

Doceniam jej bezinteresowną miłość

oraz oddanie dla Boga.

Książkę tę, wraz z moją miłością

dedykuję jej oraz jej mężowi, Elmerowi Dealowi.

Spis treści

Streszczenie poprzednich tomów

POSTACIE

Rozdział pierwszy. Powrót do domu

Rozdział drugi. Znowu razem

Rozdział trzeci. Nadrabianie zaległości

Rozdział czwarty. Magazyn w domu

Rozdział piąty. Nowy dzień

Rozdział szósty. Codzienność

Rozdział siódmy. Życie toczy się dalej

Rozdział ósmy. Niespodzianki

Rozdział dziewiąty. Nonita

Rozdział dziesiąty. Lato

Rozdział jedenasty. Kolejna zima

Rozdział dwunasty. Szkoła

Rozdział trzynasty. Podstawy

Rozdział czternasty. Problemy i sukcesy

Rozdział piętnasty. Kolejne Boże Narodzenie

Rozdział szesnasty. Zimowy gość

Rozdział siedemnasty. Wznowienie lekcji

Rozdział osiemnasty. Susie

Rozdział dziewiętnasty. Powrót wiosny

Rozdział dwudziesty. Zmiany

Rozdział dwudziesty pierwszy. Wspomnienia

Rozdział dwudziesty drugi. Choroba

Rozdział dwudziesty trzeci. Lato 1914

Rozdział dwudziesty czwarty. Oczekiwanie

Rozdział dwudziesty piąty. Pokusa

Rozdział dwudziesty szósty. Służba

Rozdział dwudziesty siódmy. Wyjazd

Rozdział dwudziesty ósmy. Calgary

Rozdział dwudziesty dziewiąty. Z powrotem w domu

Rozdział trzydziesty. Aklimatyzacja

Rozdział trzydziesty pierwszy. Jeszcze jedna wiosna

Rozdział trzydziesty drugi. Przyjęcie urodzinowe

Rozdział trzydziesty trzeci. Smutek i radość

Streszczenie poprzednich tomów

Gdy Elizabeth Thatcher, młoda, podążająca za modą nauczycielka z Toronto, wsiadała do pociągu jadącego do Calgary, miała tylko jeden cel. Chciała uczyć dzieci pionierów w wiejskiej szkole. Lecz w jej życiu pojawił się Wynn Delaney, funkcjonariusz Północno-Zachodniej Policji Konnej, i wszystko się zmieniło. Po ślubie w Calgary i krótkim miesiącu miodowym w Banff młodzi wyjechali na Północ, gdyż Wynn dostał tam przydział w dalekiej indiańskiej wiosce. Elizabeth wkrótce pokochała i nabrała szacunku do miejscowych Indian, choć przystosowanie się do nowych warunków życia nie było łatwe. Wioskę dotknęła tragedia: punkt handlowy doszczętnie spłonął, a wraz z nim zapasy na zimę dla całej osady. Nimmie McLain, indiańska żona właściciela sklepu, z czasem stała się najlepszą przyjaciółką Elizabeth. Gdy McLainowie wyjechali do cywilizowanego świata po zapasy oraz materiały do odbudowy sklepu, Elizabeth bardzo tęskniła za Nimmie, która obiecała wrócić do domu na wiosnę. Nasza bohaterka wyglądała tego dnia z niecierpliwością. Gdy ten wreszcie nadszedł, z powracającymi wozami pojawiła się nadzieja, nowe siły oraz radość.

POSTACIE

ELIZABETH THATCHER DELANEY – nauczycielka, żona Wynna. Choć dorastała w komfortowych warunkach w Toronto, nauczyła się żyć skromnie, bez ceregieli czy użalania się nad sobą.

WYNN DELANEY – członek Kanadyjskiej Królewskiej Policji Konnej, który postrzega swój zawód jako służenie innym.

IAN I NIMMIE McLAINOWIE – właściciel punktu handlowego w osadzie i jego indiańska żona.

JON, MARY, WILLIAM, SARA, KATHLEEN, ELIZABETH – brat Elizabeth, jego żona i dzieci. Mieszkają w Calgary.

JULIE – śliczna, czasem nierozważna, lecz bardzo kochana młodsza siostra Elizabeth.

MATTHEW – młodszy brat Elizabeth, wychowany w Toronto.

Rozdział pierwszy
Powrót do domu

Im bardziej się zbliżaliśmy do turkoczących wozów, tym mocniej łomotało mi serce. Sfrustrowana długim czekaniem, miałam ochotę po prostu podkasać długą spódnicę oraz halki, które mi zawadzały, i puścić się biegiem, ale opanowałam ten przypływ zniecierpliwienia. Nie miałam pewności, jak moją impulsywność przyjąłby Wynn, byłam za to przekonana, że takim zachowaniem wywołałabym zdziwienie na twarzach naszych indiańskich sąsiadów.

Gdy wozy zjeżdżały z ostatnich wzgórz przed naszą wioską, były tak blisko, a jednocześnie tak daleko. Ogromnie się stęskniłam za Nimmie i nie mogłam się doczekać, kiedy zobaczę na własne oczy, że ma się dobrze. Chciałam ją uściskać, a potem rozmawiać i rozmawiać – godzinami – wysłuchiwać opowieści o cywilizowanym świecie oraz relacji o najdrobniejszych przygodach, które ją spotkały w trakcie wyjazdu.

Wynn najwyraźniej wyczuł we mnie te emocje. Sięgnął po moją dłoń i czule ją uścisnął.

– Już niedługo – rzucił, próbując uspokoić drżenie moich rąk i serca.

Zrobiłam głęboki wdech, posłałam mu przelotny uśmiech i usiłowałam choć trochę spowolnić krok, ale nie było to łatwe – z wysiłku rozbolały mnie nogi. Tak bardzo pragnęłam ujrzeć moją drogą Nimmie!

Kiedy już myślałam, że pęknę z niecierpliwości, z będącego jeszcze daleko wozu zeszła jakaś postać, a w następnej chwili zobaczyłam, jak w moją stronę biegnie Nimmie! Nie zastanawiałam się dłużej – chwyciłam spódnicę w garść i w te pędy ruszyłam jej na spotkanie.

Początkowo żadna z nas nie była w stanie przemówić. Trzymałyśmy się jedynie w ramionach, a spływające po naszych twarzach łzy mieszały się ze sobą.

Nimmie nie tylko była przyjaciółką, za którą się stęskniłam, ale również przywiozła sekrety z cywilizowanego świata – świata mojej rodziny, którą kochałam i której ogromnie mi brakowało.

Kiedy już wyplątałyśmy się ze swych objęć, wokół nas zdążyło się zrobić spore zamieszanie. Wynn witał się z mężem Nimmie, panem McLainem, a naokoło zebrał się tłum ludzi z osady. Woźnice w całym tym rozgardiaszu usiłowali zapanować nad zmęczonymi końmi. Zdawało się, że wszyscy mówią jednocześnie, i prędko zrozumiałyśmy z Nimmie, że nie ma teraz szans na spokojną rozmowę. Cofnęłyśmy się nieco, zajrzałyśmy sobie w oczy z radosnym uśmiechem i spojrzeniem obiecałyśmy sobie dłuuugą pogawędkę, kiedy tylko będzie to możliwe.

Zdobyłam się jednak na pewne pytanie.

– Katherine? – rzuciłam ponad gwarem tłumu.

– Została – odparła Nimmie. Wiedziałam, że nie jest to czas na wdawanie się w szczegóły.

Wszyscy zebrani ruszyli w kierunku osady, by w nabożnej wręcz ciszy podążać szlakiem, który przez wzgórza i las prowadził do domu.

Nimmie raz po raz przebiegała wzrokiem krajobraz, którego tak długo nie oglądała. Czułam, jak się rwie, by ujrzeć wreszcie znajome chaty na polanie. Wiedziałam, że myślami jest już przy tym, co ją czeka, ale moje zainteresowanie skupiało się na miejscach, które niedawno odwiedziła.

Nie byłam w stanie dłużej się powstrzymać.

– Spotkaliście się z moją rodziną w Calgary? – spytałam, z całego serca pragnąc usłyszeć odpowiedź twierdzącą.

Kiedy Nimmie odwróciła się w moją stronę, jej oczy zabłysły.

– Są cudowni! – wykrzyknęła. – Mary jest taka kochana, a dzieci… Uwielbiam je.

Z trudem przełknęłam gulę w gardle. Ależ tęskniłam za Jonem, Mary i dziećmi! Nie wiedziałam nawet, jak bardzo, dopóki Nimmie o nich nie wspomniała.

– Czy… wszystko u nich dobrze? – Niełatwo było mi wymówić tych parę słów.

– Doskonale – Nimmie uśmiechnęła się promiennie. – Ale tęsknią za tobą. Przesyłają ucałowania. Mała Kathleen błagała, żebyśmy ją zabrali na spotkanie z ciocią Beth. Powiedziała, że od twojego wyjazdu minęła „prawie wiekuistość”.

Kochana Kathleen! Niemal czułam, jak otacza ramionkami moją szyję. Łzy znowu zaczęły mi się cisnąć do oczu.

– Pewnie urosła – zauważyłam tęsknym tonem.

– Mary mówi, że oni wszyscy urośli w ciągu ostatniego roku – odparła Nimmie, która sama nie byłaby w stanie tego stwierdzić, skoro dopiero co poznała dzieci mojego brata. Widząc łzy na moich policzkach, szybko zmieniła temat: – Cała rodzina przesyła ci listy. Włożyłam je do skrzyni, która jedzie na samym wierzchu, żeby ci je dać, gdy tylko dotrzemy do osady. Wiedziałam, że będziesz chciała dostać je jak najszybciej.

Uściskałam ją serdecznie. Nimmie mnie rozumiała.

Konie jakby wyczuwały, że odpoczynek i pasza są już blisko, bo przyspieszyły swój niemrawy dotąd chód. My też musiałyśmy przyspieszyć, żeby za nimi nadążyć. Wynn, który szedł z panem McLainem w nadziei na usłyszenie paru nowin, zrównał się ze mną i chwycił mnie za rękę.

– Wszystko w porządku? – zapytał po chwili milczenia.

Uśmiechem dałam mu znać, że tak, choć miałam pewność, że na mojej twarzy wciąż widać było ślady łez.

– Jakieś wieści z domu? – padło następne pytanie.

– Nimmie mówi, że wszyscy mają się dobrze i przesyłają listy. – Ścisnęłam mocniej rękę męża. – Nie mogę się doczekać, kiedy je przeczytam.

Słońce wisiało nisko nad horyzontem, tak że coraz trudniej było dostrzec szlak. Indianie, doskonale znający przyrodę oraz okolicę, szli pewnie i szybko, bez wahania. Ja się od czasu do czasu potykałam, więc podtrzymujące ramię Wynna było dla mnie ulgą. Kip przestał dokazywać i przybiegł z powrotem, by iść tuż przy mnie.

– McLainowie będą potrzebowali gdzieś przenocować – odezwał się Wynn. – Dziś i pewnie jeszcze przez kilka nocy, zanim się urządzą w opuszczonej chacie starego trapera Lamuira.

– Ależ ona jest w strasznym stanie! – wykrzyknęłam przerażona, że w ogóle bierze pod uwagę takie miejsce.

– Można ją wysprzątać i przy odrobinie wysiłku zmienić w całkiem przyzwoite lokum – upierał się Wynn. – Ian już się dowiadywał, czy jest wolna. – Urwał na moment, po czym ciągnął dalej: – Jak większość kobiet, Nimmie pewnie będzie wolała być na swoim.

Wiedziałam, że mój mąż ma rację, przynajmniej co do tego, że Nimmie nie zechce mieszkać kątem u kogoś. Była bardzo niezależną osobą. Ale – och! – jak miło byłoby mieć ją przy sobie, w czasie gdy sklep będzie odbudowywany.

– Pomogę jej z porządkami w chacie, jeśli będzie chciała tam zamieszkać – zadeklarowałam z pewnym ociąganiem.

– Dobrze – skwitował Wynn.

Kiedy uszliśmy kolejny kawałek drogi, znowu przerwałam milczenie, pytając:

– Jak myślisz, ile potrwa odbudowanie sklepu?

– To zależy: od pogody, od liczby mężczyzn, którzy będą pomagać, i od tego, jak się sprawy potoczą, ale Ian ma nadzieję, że uda mu się doprowadzić pomieszczenia do stanu zamkniętego i złożyć towary pod dachem mniej więcej w ciągu czterech tygodni. Później, jak czas pozwoli, zamierza dokończyć część mieszkalną.

Biedna Nimmie! – jęknęłam w duchu. Dla niej oznaczało to brak prawdziwego domu przez kilka miesięcy, co przy dziecku w drodze będzie niełatwym doświadczeniem.

W półmroku zerknęłam ukradkiem na przyjaciółkę. Wyglądała dobrze. Widać już było, że jest w stanie błogosławionym, a ja znowu zaczęłam się zastanawiać, kiedy wypadnie rozwiązanie. Gdy podzieliła się ze mną swoim sekretem, byłam tak podekscytowana tą radosną nowiną, że nawet nie zapytałam o termin porodu. Tak, możliwe, że brakowało do niego już niewiele tygodni, a jednak Nimmie kroczyła równie pewnie, równie wyprostowana jak reszta jej plemienia. Podziwiałam ją.

Tymczasem zrobiło się ciemno. Po drodze wciąż spotykaliśmy ludzi, którzy wyszli naprzeciw podróżnym – matki z dziećmi, starsze osoby, które nie mogły iść szybko o lasce, dzieciaki, dla których całe to zamieszanie stanowiło pewną atrakcję.

Wreszcie w gęstniejącym mroku ujrzeliśmy ciemne zarysy chat. Gdy usłyszałam znajome szczekanie psów szarpiących się na uwięzi, przemknęło mi przez myśl, czy Kip nie stanie się zbyt pewny siebie w stosunku do nich, skoro może biegać luzem i być tu z nami.

W powietrzu wciąż unosił się zapach dymu z drewna, choć do tej pory najprawdopodobniej wszystkie paleniska w osadzie wygasły, bo nie miał kto podtrzymać ognia. Smętna kupka gruzów w miejscu, gdzie kiedyś stał sklep, ledwo dała się dostrzec w ciemności. Żałowałam, że nie zdążyliśmy jej uprzątnąć, by nie budziła w Nimmie bolesnych wspomnień.

Zbliżyłam się do przyjaciółki w nadziei, że moja obecność w mroku doda jej otuchy. I chyba tak się stało, bo ponad turkotem i skrzypieniem wozów doleciał mnie jej głos:

– Wydaje się, jakby to był zły sen z dalekiej przeszłości.

Prędko uścisnęłam jej ramię, ale się nie odezwałam, bo nie wiedziałam, co powiedzieć.

Podążaliśmy cicho pomiędzy znanymi nam dobrze budynkami, aż wreszcie wozy zatrzymały się ze zgrzytem. Zmęczeni woźnice zwlekli swoje obolałe ciała na ubitą ziemię, by, przemawiając do koni, uwiązać zwierzęta w oczekiwaniu na kolejne polecenia od pana McLaina. Nimmie również czekała na męża, a ja, przechodząc obok niej, powiedziałam:

– Rozpalę ogień i przygotuję kolację. Gdy tylko będziesz wolna, przyjdź do nas do domu. Umyjesz się i odpoczniesz trochę przed jedzeniem.

– Dziękuję – odparła cicho Nimmie.

Pospieszyłam do siebie, by zająć się posiłkiem. Serce wypełniała mi radość. Nimmie wróciła i wyglądało na to, że jest w pozytywnym nastroju. Zapasy żywności – tak bardzo potrzebne w wiosce – znajdowały się na załadowanych wozach. Wkrótce punkt handlowy miał być odbudowany. A po kolacji, gdy naczynia zostaną uprzątnięte i umyte, Nimmie i mnie czekała wreszcie tak długo upragniona rozmowa.

Rozdział drugi
Znowu razem

Kiedy ruszyłam pospiesznie, by rozpalić ogień, rozmyślałam, co ugotować na kolację. Zakładałam, że McLainów, którzy od wielu dni byli w drodze, ucieszyłby raczej porządny posiłek niż naprędce przygotowana przekąska. Okazja wręcz prosiła się o wystawną ucztę, lecz moja spiżarnia świeciła pustkami. Wozy stojące obecnie w osadzie były załadowane towarami, które miały zaspokoić nasze przyszłe potrzeby, więc – choć wiedziałam, że trudno mi będzie zerwać z wypracowanym w ostatnich tygodniach nawykiem oszczędzania – bynajmniej nie przez ostrożność nie mogłam uraczyć gości wykwintnym posiłkiem. Po prostu miałam do dyspozycji bardzo mało produktów.

Odeszłam od ognia, gdy płomienie zaczęły pożerać drwa, i wzięłam się do przetrząsania półek w szafkach. Miałam wrażenie, że każdy pojemnik, po który tak ochoczo sięgałam, po otwarciu okazywał się niemal pusty. Trudno było się nie zastanawiać, jak długo jeszcze bylibyśmy w stanie pociągnąć na tych marnych resztkach.

Oczywiście mieliśmy wciąż mięso. Mężczyźni z osady, pod wodzą Wynna, zapewniali nam ciągle świeże dostawy zwierzyny. Przy obecnej cieplejszej pogodzie należało polować i rozdzielać zdobycz między rodziny w wiosce z dnia na dzień, bo mięso nie utrzymałoby długo świeżości. Obejrzałam dokładnie kawałek, który otrzymałam na kolację. Porcja wydawała się wielka jak na posiłek dla nas dwojga, ale teraz, gdy miałam ugościć nią dodatkowe dwie osoby, wyglądała na żałośnie małą. Był to bóbr, niekoniecznie moje ulubione danie, ale całkiem smaczne. Próbowałam wymyślić, jak go najszybciej przyrządzić – i być może nieco „rozmnożyć”.

Zostało mi jeszcze kilka warzyw. Mogłabym ugotować coś w rodzaju gulaszu. Prędko nastawiłam danie w garnku, który umieściłam na kuchence. Nie miałam niczego, co mogłoby posłużyć za deser. Stwierdziłam, że będziemy musieli obejść się bez niego, tak jak Wynn i ja w ostatnich kilku tygodniach.

Na szczęście drew mieliśmy pod dostatkiem i wkrótce buzujące płomienie doprowadziły gulasz do wrzenia. Marzył mi się świeży chleb, ale ponieważ od dawna reglamentowaliśmy sobie kurczące się zapasy mąki, poprzestałam na prostych bułkach. Zużyłam na nie prawie całą resztkę mąki z puszki. Nie miałam tłuszczu do pieczenia, jedynie sadło niedźwiedzia. Nie odpowiadał mi jego smak, ale bez niego bułki wyszłyby twarde jak kamień.

Szkoda, że nie mam czegoś wyjątkowego, czym mogłabym uświetnić to wspaniałe wydarzenie – bezpieczny powrót przyjaciół i dostawę zapasów żywności! Nic takiego jednak nie miałam.

Nagle przypomniałam sobie o ostatnim słoiku z konfiturą z jagód, który chomikowałam na najwyższej półce z myślą o specjalnej okazji. I oto mamy specjalną okazję! Z zapałem sięgnęłam po jagodowy rarytas.

Kiedy gulasz się gotował, bułki się piekły, a stół został nakryty, nie miałam nic więcej do roboty. Kręciłam się niecierpliwie po domu, chodząc od stołu do kuchenki i od drzwi do okna. Nic przez nie nie widziałam, poza ruchem cieni w świetle rzucanym przez małe, zakurzone okienka domostw na oddalony od nas plac osady. Wiedziałam, że trwa przestawianie wozów przygotowywanych do rozładunku. Wiedziałam też, że nie wszystkie skrzynie zostaną dziś wyładowane, ponieważ nie ma miejsca, gdzie można by przechować ich zawartość, ale część zapasów zostanie rozpakowana jak najszybciej, aby ludzie z wioski mogli z nich skorzystać. Jutro zapowiadał się bardzo pracowity dzień.

Odeszłam od okna i dorzuciłam drew do ognia, by mieć pewność, że woda w czajniku będzie gorąca, a następnie poprawiłam ułożenie nakryć na stole piąty lub szósty raz. Miałam wrażenie, że omija mnie całe radosne poruszenie w osadzie. Kip chyba też tak to odbierał, wyczuwając nastrój podekscytowania po drugiej stronie naszych zamkniętych drzwi, bo podszedł do nich i skomlał, żebym go wypuściła.

Byłam jednak niewzruszona.

– Skoro ja nie mogę wyjść, to i ty nie pójdziesz – oznajmiłam mu twardo. – Mnie też to wszystko omija.

Kip najwyraźniej wywnioskował z mojego tonu, że nie ustąpię, więc zaskomlał po raz ostatni, po czym zawrócił na swoje ulubione miejsce przed kominkiem, skąd, ułożywszy się na skórze niedźwiedzia, słał mi błagalne spojrzenia szeroko otwartych oczu.

Zamieszałam gulasz i przestawiłam czajnik do przodu kuchenki. Nie mieliśmy już herbaty ani kawy. Resztki tej pierwszej wypiliśmy do niedzielnego obiadu, a tej drugiej nie widzieliśmy od przeszło tygodnia. Trudno, zdecydowałam, będziemy po prostu pić gorącą wodę. Bywają gorsze rzeczy.

Wreszcie dało się słyszeć odgłos kroków za drzwiami, pobiegłam więc, by je otworzyć. Nimmie weszła do środka, dźwigając naręcze paczek i już od progu rozprawiała radośnie:

– Wiedziałam, że czekasz niecierpliwie na swoje listy, a Mary kazała mi dopilnować, żebyś od razu dostała również te prezenty. Mężczyźni niosą resztę.

Poczułam się tak, jakby Boże Narodzenie nadeszło wraz z wiosną! Kochana Mary! Nie mogłam się doczekać, kiedy zobaczę, co mi przysłała. Sięgnęłam po paczki, gotowa natychmiast zedrzeć z nich opakowania, gdy powstrzymała mnie nagła myśl – przecież te prezenty nie są wyłącznie dla mnie, lecz także dla Wynna. A zatem, zamiast rozdzierać papiery, jak by to zrobiło dziecko, przytuliłam do siebie pierwszą paczkę, położyłam ją na krześle, a następnie odebrałam od Nimmie resztę przesyłek i położyłam obok tamtej.

– Wynn powiedział, żebyś nie czekała, tylko je otworzyła – zachęciła mnie Nimmie, zupełnie jakby czytała w moich myślach.

– Jesteś pewna? – Nie żebym wątpiła w jej słowa; po prostu z podekscytowania bałam się uwierzyć w to, co usłyszałam.

Roześmiała się – srebrzyście i cicho. Tęskniłam za tym pięknym śmiechem. W ostatnich tygodniach w ogóle mało słyszało się śmiechu w naszej wiosce. Jak mało, pojęłam dopiero teraz. Oczy zaszły mi łzami. Zbyt dużo radości przychodziło zbyt szybko.

Otarłam oczy fartuchem i sięgnęłam po pierwszą paczkę. Była przeznaczona tylko dla mnie i zawierała tkaniny, dodatki pasmanteryjne, przybory toaletowe oraz kilka sztuk koronkowej bielizny. Gładziłam je kolejno ręką, zachwycona ich nowością, i rozkoszowałam się świeżym zapachem odzieży, która nie była jeszcze noszona ani prana.

Następny prezent, przygotowany przez dzieci Jona i Mary, był pełen wyszukanych słodkości. Znalazłam w nim mnóstwo ulubionych przysmaków dzieci, ale muszę przyznać, że i ja miałam na nie ogromną ochotę. Nie pamiętałam już, kiedy ostatnio jadłam coś dla czystej przyjemności smaku. Każda paczuszka była zawinięta oddzielnie i podpisana. Kiedy czytałam imiona małych darczyńców, łzy znowu zaczęły mi się cisnąć do oczu. Nawet maleńka Elizabeth dołączyła swój, opakowany trochę krzywo mimo pomocy starszych, podarek. Z pewnością urosła przez ten rok mojej nieobecności, ale wciąż była małym, zaledwie dwuletnim dzieckiem.

Trzeci prezent również pochodził od Mary. On także zawierał przysmaki, ale zupełnie innego rodzaju. Były w nim przyprawy i suszone owoce, orzechy i różne gatunki herbaty, wanilia i puszka świeżej kawy! Teraz dopiero łzy polały mi się ciurkiem. Części z tych rzeczy nie miałam w ustach od wyjazdu z Calgary. Ależ to będzie pyszne! – pomyślałam zachwycona tak, że nie byłam w stanie tego wyrazić, nawet w rozmowie z Nimmie. Byłam jednak pewna, że ona mnie rozumie.

Na koniec wzięłam do ręki plik listów. Tak bardzo chciałam już przeczytać je razem z Wynnem. Gładziłam je palcami, obracając w rękach, gdy odczytywałam z kopert nasze imiona. Widziałam staranną kaligrafię Mary, zdecydowane pismo mojego brata Jona, dziecinne literki bratanka i bratanic, a nawet niedbałe, lecz pełne ekspresji pociągnięcia pióra mojej siostry Julie! Z trudem zmusiłam się do odłożenia listów na bok.

Powściągnąwszy emocje, odwróciłam się do Nimmie.

– Czego się napijesz do kolacji? – spytałam. – Wolisz świeżą kawę czy egzotyczną herbatę?

Znowu się roześmiała.

– Cóż – odparła – ponieważ mam wrażenie, że w przeciwieństwie do ciebie piłam jedno i drugie stosunkowo niedawno, chyba ty powinnaś wybrać.

Uśmiechnęłam się.

– Zgoda – powiedziałam i zaczęłam się niespiesznie zastanawiać. Rozważałam najpierw jedną, a potem drugą możliwość, zupełnie jak dziecko w sklepie z cukierkami. Już miałam się zdecydować na herbatę cytrynową, gdy pomyślałam o Wynnie. Byłam przekonana, że gdyby to on miał wybrać, wskazałby kawę. Odłożyłam więc herbatę i otworzyłam puszkę z kawą. Nigdy nie zapomnę aromatu, który z niej buchnął i zawisł w powietrzu niczym obietnica. Delektowałam się nim, patrząc na Nimmie, żeby się upewnić, iż nie śnię.

– Musimy wreszcie porozmawiać – stwierdziłam, wdychając wspaniały zapach kawy, której porcję starannie odmierzałam do dzbanka.

– I porozmawiamy – zapewniła mnie Nimmie. – Tak długo, jak zechcesz.

W tej samej chwili dało się słyszeć szuranie stóp na progu, po czym do domu weszli Wynn i Ian niosący na ramionach wielką skrzynię.

– Rodzina śle racje żywnościowe dla głodujących mieszkańców Północy – zażartował mój mąż, ale jego ton zdradzał szczerą wdzięczność za troskę krewnych.

– Och Wynn! – Tylko tyle byłam w stanie wykrztusić na widok przesyłki.

Mężczyźni ustawili skrzynię pod ścianą, a ja wreszcie oprzytomniałam na tyle, by zaoferować Ianowi ciepłą wodę, aby mógł się umyć przed kolacją.

– Pachnie pięknie – powiedział tubalnym głosem Ian, wciągając powietrze w nozdrza. – Strasznie szybko mi się nudzi jedzenie gotowane nad ogniskiem.

– To nic wielkiego – wyznałam, czując, że lekko się rumienię. – Dopóki nie zaczęłam przygotowywać tej kolacji, nie zdawałam sobie sprawy, jak skąpe były już nasze zapasy żywności. Nie wiem, jak długo jeszcze zdołałabym pociągnąć na tych resztkach.

– Elizabeth świetnie wychodziło gotowanie potraw z tych składników, jakie miała – zauważył z wyraźną dumą Wynn. – Zawsze wyszukała coś, co mogła podać do mięsa.

Słysząc tę pochwałę z ust męża, zarumieniłam się jeszcze bardziej. Tak naprawdę oboje dobrze wiedzieliśmy, że niekiedy byłam w stanie podać żałośnie niewiele.

Zasiedliśmy wszyscy wokół naszego małego stołu. Wynn poprowadził modlitwę. Głos nieco mu się załamał, gdy wyrażał wdzięczność wobec naszego Ojca w niebie za to, że doprowadził wozy do osady, zanim doszło do prawdziwego głodu. Kolejny raz uświadomiłam sobie, jak wielka odpowiedzialność spoczywała na barkach mojego męża w ostatnich miesiącach, kiedy troszczył się o tyle ludzkich istnień.

Skromna kolacja udała się doskonale. Nawet mięso bobra smakowało lepiej okraszone rozmowami i śmiechem przyjaciół. Nimmie zachwyciła się bułkami:

– Sadło z niedźwiedzia, prawda? Naprawdę mi go brakowało, jest pyszne!

Zaśmiałam się. Najwyraźniej nasze gusta kulinarne mają wiele wspólnego ze środowiskiem, w którym się wychowywaliśmy.

Po posiłku mężczyźni oznajmili, że czeka ich jeszcze parę rzeczy do zrobienia w wiosce. Wynn zapalił latarnię i wyszli, zostawiając sprzątnięcie ze stołu kobietom. Bez słowa, pospiesznie zajęłyśmy się naczyniami. Obu nam było pilno do tej długo wyczekiwanej pogawędki.

Wreszcie usadowiłyśmy się wygodnie. Nie czytałam jeszcze listów, ale wciąż chciałam zaczekać z tym na Wynna. Teraz zamierzałam się nacieszyć opowieściami Nimmie z cywilizowanego świata. Miałam dziwne uczucie, że przyjechałam tu jednocześnie wieki temu i wczoraj – pokonując kolejno pociągiem, barką i wozem ten sam szlak, którym dopiero co podążała Nimmie.

Nie mogłam się zdecydować, o co zapytać w pierwszej kolejności. Potem przypomniałam sobie, że to była pierwsza wyprawa Nimmie „na zewnątrz”, poza osadę.

– No więc – zagaiłam – jakie były twoje wrażenia?

– To wszystko mi się po prostu w głowie nie mieściło: atmosfera, dźwięki, ogromne domy – odparła Nimmie podnieconym tonem, a jej ręce kreśliły sylwetki wysokich budynków. – Nie mogłam uwierzyć, że takie rzeczy istnieją naprawdę. Wszystko było takie… inne, nowe.

Popatrzyłam w jej błyszczące oczy. Wiedziałam, że podobała jej się ta wycieczka. Żałowałam, że nie było mnie przy niej i że to nie ja pokazywałam jej miasto.

– I wspaniałe, prawda? – uzupełniłam cicho, wspominając szczegóły z cywilizowanego świata. Czułam, że Nimmie, tak jak ja, już tęskni za nim tęsknotą, która wierci bolesną dziurę w sercu. – I już nie chciałaś tu wracać? – spytałam wreszcie z wahaniem.

Oczy Nimmie najpierw się rozszerzyły, a potem nabrały łagodnego wyrazu, gdy powoli, z pewną rezerwą odpowiedziała:

– Z radością odwiedziłam twój świat. Naprawdę był fascynujący. Ale w miarę jak upływały dni, a potem tygodnie, zaczęło mi tak brakować rzek i lasów, że z niecierpliwością wypatrywałam dnia, kiedy wrócę do domu.

Rozdział trzeci
Nadrabianie zaległości

Kiedy nasi mężowie wrócili po wypełnieniu ostatnich zadań na ten wieczór, Wynn i ja zabraliśmy się do czytania korespondencji z domu, podczas gdy Nimmie z Ianem przygotowywali sobie posłania na podłodze.

Listy potwierdzały, że wszyscy mają się dobrze. Z radością czytaliśmy o tym, że firma Jona się rozwija, podobnie jak jego dzieci, a Mary jest zajęta i szczęśliwa w roli pani domu. Dowiedzieliśmy się również, że Julie tak tęskniła za Zachodem, iż w końcu zdołała przekonać rodziców, by wyrazili zgodę na jej powrót do Calgary pod skrzydła Jona. Obecnie udzielała lekcji fortepianu i śpiewu młodzieży z miasta.

Gdy nadeszła pora, by udać się na spoczynek, Wynn uparł się, że odstąpi Nimmie swoje miejsce w łóżku, żeby nie spała na podłodze. A zatem, kiedy już powiedziałyśmy dobranoc swoim zmęczonym mężom, przeszłyśmy obie do sypialni. Nie zasnęłyśmy od razu, lecz rozmawiałyśmy – do późnej nocy. Tak dużo miałyśmy sobie do powiedzenia! Tyle pytań tłoczyło się w mojej głowie! Chciałam dowiedzieć się wszystkiego, co Nimmie słyszała i widziała w cywilizowanym świecie. Chciałam usłyszeć o swoich bliskich, o miastach, w których kiedyś mieszkałam czy które odwiedzałam, o wydarzeniach ze świata i o współczesnej modzie – o wszystkim, co mnie ominęło.

Nimmie z przyjemnością przekazywała mi nowiny, choć to, o czym opowiadała, prezentowała z własnego punktu widzenia, a więc z zupełnie innej perspektywy niż moja.

Śmiałam się, słuchając jej szczerych wypowiedzi na temat damskiej mody. Według Nimmie obecne ubrania były niewygodne i niepraktyczne, i w gruncie rzeczy wcale nie takie ładne – a przynajmniej niewystarczająco ładne, żeby sobie nimi zawracać głowę.

Przyjaciółka pokochała moją rodzinę. Choć nie ukrywała, że nie do końca rozumie obyczaje „białej kobiety”, uznała Mary za osobę dobrą i szlachetną, a te cechy Nimmie potrafiła docenić w każdym.

Mój bratanek i bratanice zachwycili Nimmie swoim szczerym, otwartym sposobem bycia. Szczególną sympatią obdarzyła małą Elizabeth, częściowo dlatego, że to moja imienniczka, a częściowo dlatego, że jest rozkosznym dzieckiem. Ale nade wszystko, jak przyznała Nimmie, dlatego że Elizabeth jeszcze niedawno była niemowlęciem, a Nimmie już cieszy się na własne, cudowne doświadczenie macierzyństwa.

Spojrzałam na przyjaciółkę. W moich oczach zapewne błysnęła zazdrość, bo z pewnością odczułam ją w sercu.

– Och Nimmie! – powiedziałam. – Już się nie mogę doczekać narodzin twojego maluszka.

No cóż, częściowo miałam chyba na myśli: „Już się nie mogę doczekać, kiedy przyjdzie kolej na narodziny mojego maluszka, ale na razie chętnie będę dzielić z tobą twoje macierzyńskie szczęście”.

Nimmie najwyraźniej odczytała właściwie moje słowa, bo spojrzała na mnie z uśmiechem.

– Wkrótce przyjdzie też kolej na ciebie, Elizabeth. A wtedy będziemy spędzać razem czas chwaląc się naszymi dziećmi.

Odwzajemniłam jej uśmiech. Och, jak bardzo bym chciała, żeby Nimmie miała rację. Tak pragnęłam własnego dziecka.

– Byłaś w mieście u lekarza? – spytałam.

– Niespecjalnie chciałam… Nie czułam takiej potrzeby, ale ponieważ Ian nalegał, w końcu się wybrałam, żeby go zadowolić. Wszystko jest w najlepszym porządku.

– Cieszę się – wzruszyłam nieznacznie ramionami. – I zgadzam się z Ianem: dobrze, że obejrzał cię doktor. Po co ryzykować życie swojego dziecka?

– Nie uważam, żebym cokolwiek „ryzykowała” – odparła rzeczowo Nimmie. – W moim plemieniu dzieci rodziły się z pokolenia na pokolenie bez pomocy lekarzy.

Chciałam na to odpowiedzieć: „Tak, ale spójrz na współczynnik umieralności”, lecz w porę ugryzłam się w język.

– Na kiedy lekarz przewidział rozwiązanie? – spytałam.

– Rozwiązanie? – zdziwiła się Nimmie.

– Tak, poród.

– Ach tak, rozwiązanie. – Kiwnęła głową, gdy dotarł do niej sens mojego pytania. – Czyli narodziny dziecka. Mary też pytała o to w ten sposób. Doktor stwierdził, że to będzie piątego sierpnia, ale ja powiedziałam Ianowi, że nikt nie będzie mówił dziecku, kiedy ma się rozwiązać. Dziecko samo o tym decyduje.

Komentarz Nimmie doprowadził mnie do śmiechu, który starałam się stłumić poduszką. Oczywiście miała rację. Dziecko samo zadecyduje.

Nasza pogawędka zeszła na inne tematy. I tak jak ja byłam głodna wieści ze świata, tak Nimmie niecierpliwie wyczekiwała relacji z tego, co się wydarzyło w naszej wiosce podczas jej nieobecności. Przekazałam jej wszystkie nowinki o sąsiadach, choć w istocie nie miałam za dużo do zrelacjonowania. Ostatnie miesiące nie obfitowały w wydarzenia – dzięki Bogu! Biorąc pod uwagę nasze nikłe zapasy, mogliśmy tu mieć ciąg tragedii. Bóg miał nas w swojej opiece, co docierało do mnie z coraz większą mocą, w miarę jak opowiadałam Nimmie o tym, co zaszło od czasu pożaru.

W końcu obie doszłyśmy do wniosku, że trzeba iść spać. Jutro zapowiadał się pracowity dzień, skoro miałyśmy przysposobić małą chatkę Lamuira do roli mieszkania. Z ociąganiem powiedziałyśmy sobie dobranoc.

Kolejny dzień, mokry i mżysty, przyniósł nam burzę, która zdawała się czerpać perwersyjną przyjemność z uprzykrzania życia tym, którzy mieli tak wiele do zrobienia w osadzie. Szlaki wokół wioski stały się błotniste i śliskie, więc trudno było po nich po prostu chodzić, a co dopiero nosić ciężary, czy w ogóle wykonywać jakąkolwiek pracę.

Nimmie i ja poszłyśmy rozmokłą ścieżką do chaty. Jedyne okienko było wybite, a dziury w wypełnieniu między balami przepuszczały o wiele więcej niż światło. Wiewiórki urządziły sobie legowisko zimowe na półce jedynej szafki, a podłogę pokrywały wióry, zeschłe liście i śmieci. Widok był moim zdaniem ponury i właśnie miałam podzielić się tą opinią z Nimmie, gdy przemówiła pogodnie:

– Nie zajmie nam to długo! – W jej tonie pobrzmiewał entuzjazm. – Wysprzątamy tu raz-dwa.

Darowałam sobie protest i chwyciłam za łopatę, którą przyniosłyśmy z domu.

Zazwyczaj porządki zaczynałam od wiadra z gorącymi mydlinami. Tutaj nie było to możliwe, gdyż w nowej siedzibie Nimmie ściany wzniesiono z nieociosanych bali uszczelnionych gliną, a zamiast podłogi była ubita ziemia. Szorowanie takich powierzchni wodą z mydłem prowadziłoby tylko do powstania błotnistych kałuż. Zamiast tego więc zeskrobałyśmy i zebrałyśmy łopatą śmieci z podłogi i wyrzuciłyśmy wszystko – a były tego całe wiadra – za chatę. Następnie Nimmie wzięła się do mieszania błota z garściami suchej trawy. W normalnych warunkach musiałaby wpierw zmieszać ziemię z wodą, ale deszcz wyręczył ją w tej czynności.

Patrząc, jak pracuje rękami utytłanymi w błocie niemal do łokci, nie zazdrościłam jej tego zadania. Dla mnie wystarczająco trudnym doświadczeniem było brudzenie sobie rąk przy wyrabianiu ciasta na chleb.

Kiedy Nimmie stwierdziła, że uzyskała odpowiednią konsystencję, zaczęła ostrożnie nanosić błotną papkę na szczeliny między balami. Pracowała umiejętnie i szybko, a ja, obserwując jej ruchy, doszłam do wniosku, że musiała robić to już wcześniej. Na przekór swojej pedanterii niemal zapragnęłam również spróbować. Nie wiedzieć czemu, obserwując Nimmie miało się wrażenie, że oblepianie ścian błotem to umiejętność, którą warto nabyć.

– Może ci pomóc? – zaryzykowałam wreszcie pytanie, z jednej strony mając nadzieję, że Nimmie się zgodzi, z drugiej obawiając się tego.

– Za parę minut będzie gotowe – odparła. – Nie ma sensu, żebyśmy obie brudziły sobie ręce.

W takim razie zabrałam się do usuwania wiewiórczego gniazda z półki.

Nimmie wciąż uszczelniała bale, kiedy ruszyłam do siebie, żeby przygotować dla nas coś do zjedzenia. Błoto chlupało mi pod nogami, gdy brnęłam przez coraz głębsze kałuże. Każdy krok z butami zapadającymi się w bagnistej ziemi był nieprzyjemny, szczególnie gdy się poślizgnęłam i omal nie upadłam.

Kiedy wreszcie dotarłam do chaty, buty miałam całe w ciężkim szlamie, a brzeg mojej spódnicy był przemoczony i zbryzgany błotem. Zdecydowanie nie chciałam wnosić tego wszystkiego do swojego czystego domu.

Nie miałam jednak pomysłu, jak się pozbyć tego brudu, więc niechętnie otworzyłam drzwi i weszłam do środka. Zaczęłam od butów i przy okazji gruntownie pokryłam sobie ręce błotem. Zastanowiłam się, jak mam teraz zdjąć z siebie suknię. Należało pomyśleć o tym wcześniej i zacząć od odzieży.

Za późno było jednak na rozmyślanie. Wytarłam dłonie w dół już i tak ubłoconej spódnicy, a następnie spróbowałam przeciągnąć całą kapiącą i brudną suknię przez głowę w taki sposób, żeby nie rozsmarować sobie błota po włosach i twarzy. Koniec końców, rozeźlona i z błotnistymi smugami na policzkach, zostawiłam ubranie na podłodze przy drzwiach i pomaszerowałam do sypialni, zostawiając za sobą ślady mokrych stóp.

Po umyciu twarzy i rąk, włożeniu świeżej sukni i przeczesaniu włosów poczułam się nieco lepiej. Założyłam też suche buty, po czym ruszyłam do kuchni, żeby rozpalić pod kuchenką i przygotować posiłek.

Jakże miło było ogrzać się przy ogniu. Dotąd nawet nie zauważyłam, że skąpany w deszczu wczesnowiosenny dzień przeniknął chłód – tak samo jak mnie. Stwierdziłam, że Nimmie prawdopodobnie też przyjdzie wychłodzona, a nasi mężowie, którzy pracują w deszczu przez cały ranek, wrócą przemarznięci do szpiku kości. Będziemy mieć szczęście, jeśli żadne z nas nie nabawi się jakiegoś paskudnego przeziębienia. Postanowiłam więc ugotować zupę.

Mężczyźni czynili teraz przygotowania do wypakowania i rozdzielenia między mieszkańców osady tak długo wyczekiwanych zapasów, które przywieźli McLainowie. Żałowałam, że w wiosce nie ma odpowiednio dużego budynku, w którym można by schować wszystko przed deszczem. Zamiast tego wszyscy będą musieli brodzić w błocie pomiędzy wozami.

Gdy zjawiła się Nimmie, lunch był już gotowy, a kuchnia ogrzana. Moja przyjaciółka zmokła do suchej nitki, ale nie narzekała. Nie zdążyła wypakować własnych ubrań, więc pożyczyłam jej swoją suknię. Nie zachowała takiej ostrożności jak ja i nie zdjęła ubłoconej odzieży przy drzwiach, ale przecież ona spędziła wiele lat w chatach, które nawet nie miały podłogi.

Wkrótce dołączyli do nas mężowie. Oni też ociekali wodą, ale sugestię, żeby przebrali się w suche i ciepłe ubrania, zbyli wzruszeniem ramion.

– I tak za parę minut zmokniemy z powrotem – stwierdził Wynn.

Zdawał sobie sprawę z mojej troski o czysty dom, więc oznajmił, że zjedzą obiad przy wyjściu. Próbowałam z nim dyskutować, ale był niewzruszony. Nimmie w milczeniu wzięła dwa krzesła i postawiła je przy drzwiach, tak jak sobie życzył. Ja zaś, widząc, że w tej sprawie nie wygram, przyniosłam naszym mężom po misce parującej zupy.

Za chwilę obaj znów wychodzili za próg na zimny deszcz. Martwiłam się, że niechybnie czeka ich zapalenie płuc.

Wkrótce Wynn zjawił się z powrotem. Żeby nie wnosić jeszcze więcej błota do domu, zawołał mnie, stojąc w otwartych drzwiach.

– Elizabeth – zaczął, kiedy do niego podeszłam – z przykrością o to proszę, ale nie mam wyboru. Będziemy musieli wnieść skrzynie z zapasami tutaj, żebyśmy mogli je wypakować i rozdzielić żywność tak, aby nie zniszczył jej deszcz. Nasza chata to jedyny budynek w całej osadzie, gdzie jest wystarczająco dużo miejsca.

Z pewnością z mojej twarzy dało się wyczytać przerażenie, ale szybko doszłam do siebie i kiwnęłam głową.

– Rozumiesz? – zapytał Wynn, a w jego głosie usłyszałam wahanie.

– Oczywiście – zdołałam wykrztusić. – W porządku… Wszystko w porządku.

Mąż spojrzał na mnie badawczo, ruchem głowy wyraził podziękowanie i odwrócił się do wyjścia.

– Przyjedziemy tu, gdy tylko uda nam się zaprząc konie do wozów.

Pozwoliłam sobie na głębokie westchnienie, zanim wróciłam do Nimmie, by zjeść obiad. Musiałam się pospieszyć, żeby zdążyć z uprzątnięciem i umyciem naczyń. Wkrótce w naszym przytulnym gniazdku miał zapanować chaos.

Rozdział czwarty
Magazyn w domu

Chociaż starałam się nastawić psychicznie na nieuchronne naruszenie przestrzeni mojego domu, okazało się, że byłam zupełnie nieprzygotowana na to, co nastąpiło.

Deszcz oczywiście tylko pogorszył sprawę. Każdy, kto przestępował próg, wnosił ze sobą błoto i wodę, które zbierały się na mojej drewnianej podłodze w małe kałuże – a te z czasem łączyły się w wielkie bajora.

Sprzątanie na bieżąco nie miało sensu. Mężczyźni nadchodzili jeden za drugim, stękając pod ciężarem pudeł i skrzyń. Początkowo składowali je w biurze Wynna, ale wkrótce zostało ono załadowane po sufit, więc zaczęli gromadzić skrzynie w naszym mieszkaniu.

Wiedziałam, równie dobrze jak reszta, że zapasy potrzebne są natychmiast. Wiedziałam też, że po prostu nie ma w wiosce innego miejsca, gdzie można by je wyładować. Rozpakowanie skrzyń i rozdzielenie ich zawartości w deszczu było nie do pomyślenia.

Nim ostatnie skrzynie zapełniły izby, nasza chata przestała przypominać normalny dom. Nimmie, która niejako kierowała ruchem, znalazła jedną z prywatnych skrzynek McLainów i próbowała otworzyć ją młotkiem, by znaleźć suche ubrania dla męża. Uprzytomniłam sobie wtedy, że skoro wszystkie skrzynie są już pod dachem, również Wynn może w końcu przebrać się w suche rzeczy. Kiedy po raz ostatni zamknął drzwi za mężczyznami, którzy odjeżdżali, ryjąc kołami wozów głębokie koleiny w tym, co było niegdyś dróżką prowadzącą do naszego domu, prosiłam go usilnie, żeby wreszcie zdjął z siebie przemoczone ubranie.

Tym razem nie protestował, lecz pomaszerował do sypialni, rozpinając po drodze guziki koszuli. Z żalem patrzyłam na błotniste ślady, które za sobą zostawiał.

Nie mówiąc ani słowa naszym gościom, poszłam po wiadro z mopem.

Gdy tylko Wynn wyłonił się z powrotem z sypialni, prezentując się znacznie lepiej w suchej odzieży, Nimmie wysłała tam Iana, aby i on się przebrał.

Mój mąż chciał wziąć ode mnie mopa.

– Pozwól, Elizabeth – powiedział, ale nie wypuściłam kijka z rąk.

– Masz wystarczająco dużo do roboty bez mycia podłóg – oznajmiłam twardo. – Niewiele mogę zrobić, więc zrobię przynajmniej to.

Wynn spojrzał na piętrzące się wokół skrzynie i skinął głową. Wkrótce dołączył do niego Ian i obaj zabrali się do pracy. Rozległo się stukanie młotków i skrzypienie odrywanych desek, a zaraz potem ze wszystkich stron zaczęły nas otaczać worki, puszki i pudełka z podpisami: mąka, herbata, kawa, cukier i tym podobne.

Zerknęłam na Nimmie w nadziei, że zaproponuje, byśmy znów poszły do jej tymczasowej chaty, lecz ona nie miała takiego zamiaru. Wzięła się za to do sortowania żywności. Zebrałam resztki energii i ruszyłam jej z pomocą.

Pracowaliśmy już od kilku godzin, gdy spojrzałam na zegar i zapytałam Wynna:

– Czy nie powinniśmy się napić herbaty?

Wyprostował się powoli, przykładając sobie rękę do dolnej części pleców, i również sprawdził godzinę – brakowało siedmiu minut do czwartej. Pracowaliśmy bez przerwy od lunchu.

– Znakomity pomysł, Elizabeth – odparł. – Herbata dobrze nam zrobi.

Ruszyłam od razu do kuchenki. Żałowałam, że nie mam nic dobrego do tej herbaty, stwierdziłam jednak, że bułeczki z poprzedniego dnia posmarowane jednym z dżemów od Mary pokrzepią nas jako tako. Zupa, którą zjedliśmy w południe, z pewnością nie wystarczy do podtrzymania naszych sił przy tak wytężonej pracy.

Mężczyźni nie zamierzali się rozsiadać, by sączyć napój powoli. Bałam się, że poparzą sobie usta, tak im było pilno do roboty.

Tuż po piątej Ian podszedł do drzwi i zaczął walić w dno blaszanej baryłki. W ten dziwny sposób chce chyba uczcić rozpakowanie ostatniej skrzyni na dziś – pomyślałam.

Ian przechwycił moje pytające spojrzenie i przesłał mi zmęczony uśmiech.

– To gong obiadowy – wyjaśnił.

– Gong obiadowy? – Mój wzrok powędrował z powrotem ku zegarowi.

– Powiedzieliśmy ludziom w wiosce, że gdy tylko rozładujemy skrzynie wezwiemy ich, żeby przyszli po żywność potrzebną do przygotowania posiłku.

– Ach tak! – Pokiwałam głową. Wielu Indian zapewne nie miało w domach żadnych zapasów poza resztką mięsa z wczoraj. Nie zaplanowano na dziś polowania, bo wszystkie męskie barki były zaangażowane do noszenia skrzyń.

Gdy tylko wybrzmiał ostatni dźwięk „gongu”, u naszych drzwi zaczęła się ustawiać kolejka wygłodniałych ludzi. Przestępowali próg, trzymając w wyciągniętych rękach kosze, wiadra lub garnki, które miały się wypełnić jedzeniem.

Zdawało mi się, że ten strumień przemoczonych do suchej nitki postaci nigdy się nie skończy. Dosłownie – strumień. Moja świeżo umyta podłoga błyskawicznie zamieniła się znowu w błotnistą rzekę.

Wynn oderwał się na moment od wydzielania zapasów, by poprosić mnie o rozpalenie ognia w kominku. Drzwi były cały czas otwarte, więc dom szybko się wychłodził od wilgotnego powietrza.

Widząc ulgę i wdzięczność w oczach mieszkańców osady, przestałam zwracać uwagę na brudną wodę, która spływała z ich stóp i ubrań. Dziękowałam Panu Bogu za to, że zapasy dotarły do wioski na czas. Bo przecież cudem udało nam się przetrwać te niełatwe miesiące wczesnej wiosny bez chorób i śmierci pustoszących osadę.

Uśmiechałam się, spoglądając na zapadnięte policzki i wyciągnięte ręce, a często wtrącając też jakieś słowa w ojczystym języku Indian, aby powitać ich w swoim domu i zapewnić, jak bardzo się cieszę, że ich rodziny i oni sami dali radę przetrwać zimę.

Tymczasem zrobiło się ciemno, a w wieczornym powietrzu zdawał się czaić mróz. Deszczowe chmury nie pozwalały na to, by faktycznie chwycił, ale i tak ludzi stojących w kolejce u naszych drzwi – głównie kobiety, choć tu i ówdzie ręce wystawiające pojemnik na żywność należały do dziewczynki lub mężczyzny – czekała droga do domu w zimnie.

Nikt nie zwlekał z odejściem. Wszystkim zależało tylko na jednym – chcieli otrzymać jedzenie i pospiesznie wrócić do siebie, by na domowym palenisku ugotować kolację dla rodziny.

My też potrzebowaliśmy coś zjeść. Na razie jednak nie zdążyłam uzupełnić naszych własnych zapasów. Skrzynki przeznaczone dla nas zostały ułożone na stosie w najdalszym końcu izby i nie miałam na tyle miejsca, by je otwierać w i tak już zatłoczonym pomieszczeniu. Stwierdziłam, że będziemy musieli się zadowolić resztkami z wczoraj.

Wyjęłam garnek z gulaszem i postawiłam go na ogniu. Następnie wzięłam się do przyrządzania kolejnych bułek na niedźwiedzim łoju. Omal się nie udławiłam na myśl, że będę je jadła do kolejnego posiłku. A tak bardzo wyczekiwałam chwili, gdy będę mogła skosztować czegoś innego, z nowej dostawy. Myślałam o produktach, które były tak blisko, a jednocześnie poza moim zasięgiem!

Mężczyźni zapowiedzieli, że nie usiądą do kolacji, dopóki nie zaopatrzą w żywność wszystkich rodzin w wiosce, czyli nieprędko. Było już późno, więc Nimmie i ja skubnęłyśmy trochę bułeczek. Głód dość mocno mi doskwierał i pewnie dlatego smakowały całkiem nieźle. Szczególnie gdy posmarowałam je dżemem od Mary.

Kiedy drzwi się wreszcie zamknęły, dochodziła ósma. Nasi zmęczeni mężowie wyprostowali się znad skrzyń, po czym opadli na krzesła. Zebraliśmy się przy stole, na którym postawiłam talerze z rozgotowanym gulaszem oraz wystygłe już bułki.

Nasza modlitwa przed posiłkiem była tego dnia nieco dłuższa. W nabożnym skupieniu Wynn podziękował Bogu za to, że dzisiejszej nocy ludzie z osady nie pójdą spać głodni. Wiedziałam, że mówił to prosto z serca.

Tym razem na podłodze nie było nawet miejsca, gdzie McLainowie mogliby rozłożyć swoje futra. Wynn zaproponował, że z Ianem wezmą kilka futer oraz koców i pójdą do chaty Lamuira, a Nimmie znowu zostanie na noc ze mną.

Chciałam zaprotestować. Nie żebym miała coś przeciwko dzieleniu łóżka z Nimmie, ale nie podobało mi się, że Wynn, i to tak zmęczony, miałby spać na podłodze w zimnej chacie, gdzie okno wciąż nie zostało naprawione. Ian miał się tym zająć, gdy tylko odnajdzie skrzynię ze szkłem. Nie było tam też drewna na opał, a błoto, którym Nimmie uszczelniała ściany, na pewno nie wyschło do końca w tak mokry, deszczowy dzień. Tymczasowa siedziba McLainów zdecydowanie nie była odpowiednim miejscem na nocleg.

Jednak to Nimmie zaprotestowała, twierdząc, że może bez przeszkód spać u siebie. Lecz Wynn się upierał, że powinna zostać u nas, a Ian, choć niechętnie, przyznał mu rację.

W normalnych okolicznościach Nimmie mogłaby spać na leżance, ale teraz tam też piętrzyły się posortowane zapasy.

Ostatecznie mężczyźni znów wyruszyli w zimną, wilgotną noc, niosąc naręcze koców i futer owiniętych w płaszcze przeciwdeszczowe.

Obie z Nimmie byłyśmy zbyt zmęczone, żeby jeszcze rozmawiać. Zebrałyśmy tylko brudne naczynia w jeden stos i udałyśmy się do łóżka. Nie przeszło mi nawet przez myśl, żeby zmyć z podłogi całe naniesione dziś błoto.

Rozdział piąty
Nowy dzień

Czyjeś ciche krzątanie się po chacie wybudziło mnie z głębokiego snu. Po chwili przypomniałam sobie, w jakich okolicznościach wczoraj zasnęłam: tej nocy zamiast Wynna spała obok mnie Nimmie.

Moja przyjaciółka powinna jak najlepiej wykorzystać możliwość odpoczynku tej zdecydowanie zbyt krótkiej nocy. Z tą myślą ostrożnie wyślizgnęłam się z łóżka, po czym ubrałam się w półmroku. Nasi mężowie wkrótce przyjdą na śniadanie. Wziąwszy buty do ręki, wyszłam z sypialni i delikatnie zamknęłam za sobą drzwi.

W łagodnym świetle lampy naftowej ujrzałam Wynna. Znowu sortował zapasy. Poznałam po jego ruchach, że usilnie stara się nie hałasować – a to oczywiście niekorzystnie wpływało na jego zręczność. Kiedy mnie usłyszał, podniósł głowę.

– Obudziłem cię? Przepraszam. Próbowałem…

– To nic. I tak musiałam już wstać. Mam tyle pracy, a…

Mój wzrok powędrował do stołu, na którym poprzedniego wieczoru zostawiłam stos brudnych naczyń. Zniknęły. Następnie spojrzałam na podłogę, którą należało umyć, choć ta myśl napełniała mnie grozą. Błoto również zniknęło. Zerknęłam znowu na Wynna, zawstydzona, że oprócz swojej pracy wziął na siebie również obowiązki domowe. Właśnie sięgał po młotek. Wraz z pierwszym głośnym uderzeniem rozległ się mój stłumiony okrzyk. Młotek zatrzymał się w powietrzu, a Wynn spojrzał na mnie zdziwiony.

– Co się stało? – zapytał, wciąż trzymając uniesione ramię z narzędziem.

– Obudzisz Nimmie, a ona potrzebuje…

– Nimmie? – zapytał wesoło Wynn. – Nimmie już dawno wstała. Gdy tu przyszedłem, właśnie wychodziła do swojej chaty, a to było prawie godzinę temu.

To powiedziawszy, ponownie skupił się na swojej pracy. Ja zaś z niedowierzaniem zamrugałam oczami. Jakim cudem Nimmie wstała, ubrała się i wyszła z sypialni, a ja jej nie usłyszałam?

Wynn skończył zmagania z deską, po czym odłożył młotek na bok.

– Zaprosiłem ich znowu na śniadanie. Później zamierzają już być samowystarczalni.

– Tak szybko? Przecież nie mają nawet szyby w oknie.

– Ian właśnie się tym zajmuje, a Nimmie kończy porządki. Do południa chcieliby przenieść wszystkie swoje rzeczy. Wtedy, jak stwierdziła Nimmie, odzyskamy swój pokój, to znaczy jego większą część.

– Przepraszam za naczynia i podłogę – zaczęłam, ale Wynn jakby nie zrozumiał.

– Za co przepraszasz? – spytał zaskoczony.

– Za to, że musiałeś posprzątać.

– Ale ja niczego nie sprzątałem.

– Nie?

– Kiedy tu wszedłem, pokój wyglądał tak jak teraz.

– Nimmie! – stwierdziłam w nagłym przebłysku zrozumienia. – Wstała dziś przede mną i zrobiła tu porządek.

Wynn pokiwał głową i wrócił do pracy.

– A ja sobie smacznie spałam – zbeształam samą siebie.

– Odnalazłem część naszych zapasów – oznajmił mój mąż, zupełnie jakby nie słyszał reprymendy, którą sobie dawałam.

Zapasów? Nasze zapasy! Podbiegłam do Wynna i zajrzałam do skrzynki, którą właśnie otwierał.

– To tylko mąka, cukier, sól i tym podobne – wyjaśnił. – Pewnie będziesz bardziej zainteresowana tamtymi dwiema skrzynkami. Są od Mary i Jona.

Wieki całe nie widziałam tylu dobrych rzeczy – cieszyłam się, układając swoje skarby wokół siebie. Brat i bratowa pomyśleli o wszystkim. Przysłali nam nawet świeże owoce i warzywa. I jajka! I masło! W miarę jak rozpakowywałam kolejne produkty, podłoga stopniowo pokrywała się płachtami dziennika z Calgary.

Miałam je właśnie zgnieść jako śmieci, gdy Wynn powiedział:

– Nie wyrzucaj ich, proszę. Dzięki dalekowzroczności Mary będziemy mogli nadrobić braki w wiadomościach ze świata.

Zaczęłam wygładzać każdą pomiętą stronę, żałując, że w swoim zapale rozpakowywałam zawartość skrzyń tak pospiesznie i niedbale.

Kiedy przeszłam do kuchni, z niecierpliwością wyczekując wyjątkowego śniadania, które zamierzałam przyrządzić z naszych wspaniałych nowych zapasów, Wynn przenosił właśnie całe naręcze towarów do schowka i skrupulatnie układał na półkach. Między skrzynkami zaczął już prześwitywać niewielki kawałek podłogi. Tak bardzo pragnęłam już odzyskać swój schludny i uporządkowany dom!

Zdążyłam przygotować obfite śniadanie złożone z sadzonych jajek, dżemu, świeżych pomarańczy, muffinek z otrębami i owsianki, gdy usłyszałam głosy McLainów przed domem. Wyjrzawszy przez okno, stwierdziłam, że wciąż pada deszcz. Dzisiejsza pogoda wcale nie będzie lepsza niż wczorajsza – jęknęłam w duchu.

Wynn otworzył drzwi naszym gościom, a ja zaczęłam wykładać jedzenie na stół. W garnku z tyłu kuchenki bulgotały ziemniaki. Marzyłam już o chwili, kiedy ich skosztuję. Musieliśmy się obywać bez ziemniaków przez całe tygodnie! Kiedy obierałam je przed śniadaniem, planowałam, że ugotowane podsmażę na lunch. Teraz jednak, wdychając ich aromat, stwierdziłam, że tylko się oszukiwałam. W życiu nie wytrzymałabym do południa. Nieco zawstydzona, wyłożyłam je na miskę i postawiłam na stole.

Kiedy już wszyscy usiedliśmy i się pomodliliśmy, sięgnęłam najpierw po miskę z ziemniakami. Zgoda, owsianka z pewnością smakowałaby świetnie, pomarańcze to prawdziwy rarytas i już nie mogłam się doczekać, kiedy zjem muffinkę z prawdziwym masłem zamiast suchych bułeczek, ale teraz największą ochotę miałam właśnie na ziemniaki, choćby i na śniadanie.

– To głupie, wiem – powiedziałam, czując, że się rumienię – ale tak się stęskniłam za smakiem ziemniaków… Nie wiedziałam nawet, jak bardzo, dopóki nie zobaczyłam ich dziś rano, takich zdrowych i okrągłych, bez pomarszczonej skórki i wystających zewsząd kiełków.

Ian się uśmiechnął i puścił oko do Nimmie. Posoliłam swoje ziemniaki, dodałam też trochę pieprzu i masła, po czym nabrałam widelcem i wsadziłam do buzi. Smakowały przepysznie, dokładnie tak, jak to sobie wyobrażałam. Rozkoszowałam się nimi.

Wynn również zignorował owsiankę i sięgnął po miskę, z której wciąż unosiła się para.

– Ty też będziesz jadł ziemniaki? – spytałam zdziwiona.

– Jasne! – odparł ze śmiechem. – Kiedy je gotowałaś i poczułem ten zapach, bałem się, że każesz mi na nie czekać aż do lunchu. Zastanawiałem się nawet, jak niepostrzeżenie zwinąć kilka z garnka.

Wszyscy się roześmialiśmy. Ian i Nimmie dali nam się nacieszyć ziemniakami, a sami chętnie zjedli owsiankę i muffinki.

Po śniadaniu Ian poszedł po konie i wóz, żeby przewieźć dobytek McLainów do ich chaty. Deszcz nieco osłabł, ale i tak trzeba było chronić wszystko pod plandeką.

Po wyniesieniu rzeczy Iana i Nimmie, a potem włożeniu naszych zapasów do schowka Wynn miał więcej miejsca na segregowanie pozostałej żywności. Powoli i stopniowo przenosił pakunki do izby, którą nazywał swoim biurem.

Robiłam co w mojej mocy, by mu pomóc. Nie pozwalał mi jednak dźwigać cięższych rzeczy, a o większość tych, które wolno mi było przenosić, musiałam dopytywać męża, żeby mieć pewność, że kładę je tam, gdzie będzie mógł je łatwo znaleźć.

Koło południa utworzyliśmy w naszym pokoju całe ścieżki pomiędzy skrzynkami. Odnaleźliśmy też i opróżniliśmy leżankę, a Kip wreszcie mógł wrócić na swoje ulubione miejsce przed kominkiem.

Poszłam do kuchni, by przygotować lunch. Ponownie ugotowałam ziemniaki, a prócz tego marchew, pietruszkę i rzepę. Było to dziwne połączenie, ale wszystkie te warzywa wyglądały tak zachęcająco! Zrobiłam też surówkę z białej kapusty, po czym poinformowałam Wynna, że obiad jest gotowy. Dopiero kiedy usiedliśmy przy stole, zorientowałam się, że nie przyrządziłam żadnego mięsa. Sama miałam go już dość, ale zastanawiałam się, czy Wynnowi nie będzie go brakowało. Nawet jeśli tak było, to nic nie powiedział. Skomentował zamiast tego, że bardzo mu smakują warzywa.

Po południu Wynn skończył porządkować zapasy przeznaczone dla mieszkańców wioski. Pokryły niemal całą podłogę biura i sięgały prawie pod sufit.

Następnie mąż zaczął majstrować przy jedynym okienku w tym pokoju. Zaciekawiona podeszłam zobaczyć, co robi. Do dolnej framugi przytwierdzał półkę, która sięgała zarówno do wewnątrz, jak i na zewnątrz chaty. Uprzedzając moje pytanie, pospieszył z wyjaśnieniami:

– Robię parapet, żeby wykładać na niego zapasy. Wówczas ludzie nie będą musieli wchodzić po nie do domu.

Wyobraziłam sobie kolejkę głodnych, zmarzniętych i przemoczonych Indian, czekających na dzienny przydział żywności.

– Ale przecież oni nie mogą czekać na zewnątrz w deszczu! – zaprotestowałam, gotowa poświęcić swoje czyste podłogi na rzecz ich komfortu.

– I tak będą musieli czekać w deszczu – zauważył Wynn – bo wszyscy naraz się tu nie zmieszczą.

Zdałam sobie sprawę, że miał rację. Poszłam z powrotem do kuchni i przez ładnych parę minut modliłam się o ustanie opadów.

Wrócił Ian, niosąc wielką księgę rachunkową. Zapowiedział Indianom, by czekali z ustawieniem się w kolejce po zapasy, aż usłyszą dźwięk prowizorycznego gongu. Wczoraj żywność została rozdana bezpłatnie, jako wyraz głębokiej wdzięczności Bogu za przeprowadzenie nas przez ciężką próbę. Od dziś jednak należało prowadzić rachunki. Każdy mężczyzna w wiosce zebrał przez zimę futra upolowanych zwierząt, więc teraz zakupy w sklepie miały być odnotowywane na koncie danej rodziny do dnia, gdy McLain w ramach zapłaty będzie mógł odebrać od niej futra. Najpierw jednak trzeba było wybudować nowy punkt handlowy.

Gdy tylko Ian skończył uderzać młotkiem w blaszane naczynie, zaczęła się tworzyć kolejka. Choć deszcz nie przestał padać, znacznie stracił na sile. Podziękowałam za to Bogu.

Dzisiaj kobiety w kolejce gawędziły wesoło. Nareszcie uwierzyły w realną obecność zapasów w wiosce, i to w ilości, która nie tylko przyniesie przelotną ulgę, ale faktycznie zaspokoi codzienne potrzeby.

Podczas gdy Wynn wydawał towary, McLain skrzętnie odnotowywał wszystko w księdze. Dziś kobiety mogły wybrać, co kupią. Wczoraj wszyscy dostali to samo.

Nim ostatnia osoba z kolejki została obsłużona, zaczęło się już robić ciemno. Po skończonej pracy Wynn zamknął okno, po czym odwrócił się do Iana.

– I jak sprawdza się ten system? – spytał.

– Idealnie – powiedział z zachwytem McLain. – Dobrze, że wymyśliłeś ten parapet. Do jutra Nimmie urządzi się w chacie, więc będzie mogła zamiast ciebie stanąć przy okienku. Doskonale wiemy, że nie możesz poświęcać całego swojego czasu na wydawanie towarów.

– Z chęcią wam pomagam, ale faktycznie powinienem wkrótce wrócić na szlak. Jest kilka osób, do których trzeba zajrzeć jak najszybciej.

– Rozumiemy to – zapewnił go Ian. – Od jutra Nimmie i ja będziemy sobie radzić sami.

– A co z budową nowego sklepu? – zapytał Wynn.

Ian się zamyślił. Rzeczywiście czekało go mnóstwo pracy. Wznoszenie budynku nie mogło się obyć bez jego umiejętności i bez odpowiedniego zarządzania. Choć w wiosce nie brakowało mężczyzn, którzy chętnie pracowaliby dla McLaina, nie daliby sobie rady bez jego nadzoru. Większość dnia Ian musiałby więc spędzać na budowie.

– Będziemy musieli coś wymyślić… – zaczął, gdy wtrąciłam z wahaniem spod drzwi:

– Pomogę Nimmie, jeśli tylko mi pokażesz, co i jak.

Obaj mężczyźni zwrócili się w moją stronę. Wynn pierwszy przerwał milczenie.

– No widzisz – powiedział do Iana z szerokim uśmiechem na twarzy.

McLainowi wyraźnie ulżyło.

– Mówisz serio? – spytał mnie z nadzieją w głosie.

– Oczywiście. Z chęcią to zrobię.

– Dasz radę poprowadzić księgę?

– Księgę? – powtórzyłam.

– Chodzi o zapisywanie, co kupuje każda rodzina. Nimmie pokaże ci, co odnotować.

– W po-… w porządku – wyjąkałam. – Jestem… jestem pewna, że dam sobie radę.

– Ja też jestem tego pewien – oświadczył z przekonaniem Ian. – A Nimmie zajmie się obsługą ludzi. Będzie jej łatwiej, bo część mieszkańców nie zna za dobrze angielskiego, a ty z kolei jeszcze nie rozumiesz za dużo z ich języka.

Spodobał mi się jego tok myślenia. Poza tym skoro Nimmie miała obsługiwać klientów, a ja prowadzić rachunki, wyglądało na to, że jednak będę ją mieć przy sobie!

Mimo wszystko miałam nadzieję, że budowa nowego sklepu pójdzie szybko. Choć z wdzięcznością przyjęłam dostawę zapasów dla wioski, będę równie wdzięczna za odzyskanie swojego domu. Spojrzałam na spiętrzone dookoła towary. Nasz dom wyglądał o wiele lepiej niż rano, choć biuro Wynna wciąż nie było do jego dyspozycji, a wiele rzeczy nadal tkwiło pod ścianami w naszym mieszkaniu. Tak, całym sercem pragnęłam, żeby wznoszenie nowego punktu handlowego przebiegało pomyślnie.

Rozdział szósty
Codzienność

Wczesnym rankiem następnego dnia niebo zaczęło się przejaśniać, a ulewny deszcz z nocy powoli przeszedł w mżawkę. Nabierałam nadziei, że wkrótce opady całkowicie ustaną.

Po południu słońce wyzierało już od czasu do czasu zza chmur. Wyjęłam balię, aby wyprać mokre, brudne ubrania z poprzednich dni i rozwiesić je na sznurku.

Pracowałam szybko, ponieważ wiedziałam, że wkrótce zjawi się Nimmie, by uderzyć w gong sygnalizujący wieczorne wydawanie zapasów.

Zdążyłam właśnie wrócić do kuchni po wywieszeniu ostatniej sztuki odzieży i wylaniu wody z balii, gdy zerknęłam przez okno i zobaczyłam Nimmie zmierzającą do drzwi. Po raz pierwszy od powrotu do wioski miała na sobie własne, suche ubranie, ale jej stopy wciąż były całe ubłocone. Gdy brnęła po ścieżce w kierunku naszych drzwi, ostrożnie unosząc na przemian obciążone błotem nogi, wyglądało to tak, jakby założyła brązowe rakiety śnieżne.

Zawołałam, żeby weszła, a tymczasem przesunęłam czajnik z wodą na przód kuchenki, żebyśmy przed rozpoczęciem dyżuru w sklepie napiły się herbaty. Nimmie jednak, nie wchodząc, odpowiedziała mi zza progu:

– Czy mogłabyś mi przynieść wody do umycia nóg?

Nalałam ciepłej wody do miednicy, przewiesiłam ręcznik przez ramię i podeszłam do drzwi.

Nimmie nie zawracała sobie głowy kwestią swych butów. Wiedząc, że odpadające od nich błoto ubrudziłoby podłogę, weszła boso. Rzeczywiście, łatwiej było umyć stopy niż czyścić buty. Usiadła na schodku i umyła nogi w miednicy, odmówiła jednak użycia ręcznika.

– Nie zdołam tego doszorować – wyjaśniła. – Daj mi po prostu jakąś szmatę.

Osuszyła stopy starą ścierką, którą udało mi się znaleźć. Potem stojąc w drzwiach wprawnym, kolistym ruchem opróżniła miednicę na zewnątrz, a następnie weszła do domu, zamykając za sobą drzwi.

– Ależ to wspaniałe uczucie zobaczyć znowu słońce, prawda? – wykrzyknęła, sadowiąc się na krześle.

Przytaknęłam, nalewając nam herbaty.

Kiedy skończyłyśmy pić, przeszłyśmy do schowka. Nimmie pokazała mi, jak zapisywać towary w rubryce danej rodziny w księdze rachunkowej, po czym poszła zwoływać ludzi. Ja w tym czasie przygotowałam okienko na przyjęcie pierwszych klientów.

Początkowo nowe zadanie sprawiało mi frajdę, ale po dłuższym czasie odmierzania, podawania, notowania, wymieniania towarów i przekonywania, by zadowolić wszystkich kupujących, chyba obie z ulgą przywitałyśmy porę zamknięcia sklepu.

Wynn pojechał wcześniej zajrzeć do kilku osób. Nie miał pojęcia, kiedy wróci, więc nie umiał powiedzieć, na którą mam przygotować kolację. Stwierdziłam, że przyrządzę ją zawczasu, a potem zostawię na kuchence, żeby pozostała ciepła i w miarę smaczna. Liczyłam na to, że Wynn nie wróci zbyt późno.

Nimmie wyszła, gdy zaczęło się zmierzchać. Ona też nie wiedziała, na kiedy przygotować posiłek dla Iana, który pojechał rano z kilkoma mężczyznami wybrać w lesie drzewa do wycinki.

Obie natomiast wiedziałyśmy jedno: dobrze, że przestało już padać.

Następne dni wyglądały podobnie. Pospiesznie uwijałam się z pracami domowymi, żeby zdążyć ze wszystkim, co niezbędne na ten dzień. Z pewnością Nimmie robiła to samo.

Z upływem czasu ścieżki coraz bardziej wysychały, więc naznaczona koleinami droga do naszego domu wkrótce przestała być śliska od błota. Ku rozbawieniu Nimmie, próbowałam nawet wyrównać jakoś owe koleiny.

Osada tętniła życiem. Wszyscy uwijali się jak mrówki. Kobiety przeczesywały las w poszukiwaniu jadalnych wiosennych roślin. Część mężczyzn pod nadzorem Iana ścinała drzewa. Inni sprzątali pogorzelisko po starym punkcie handlowym. Palami wbitymi w grunt zaznaczono miejsce, gdzie powstanie nowy sklep, nieco większy niż poprzedni. Lokal mieszkalny na jego tyłach miał służyć Nimmie, Ianowi oraz ich dzieciom, których McLainowie niecierpliwie wyczekiwali. Nie przewidziano natomiast mieszkania dla Katherine, która postanowiła wrócić do nauczania i osiedliła się w okolicy Edmonton.

Wynn znowu co dzień wyruszał na szlak. Ponieważ nie było już śniegu, a tym samym pożytku z psiego zaprzęgu, wyprawy stały się jeszcze bardziej uciążliwe. Podróżowanie w kanu po wezbranych rzekach i strumieniach było ryzykowne, a wraz ze słońcem wrócił masowy wylęg komarów. Przemierzanie szlaków nie należało do przyjemności, jednak Wynn, skoro między innymi na tym polegała jego praca, codziennie o wschodzie słońca zarzucał na ramię plecak z niezbędnym zaopatrzeniem i wychodził z domu.

Wkrótce i ja wraz z Nimmie wypracowałyśmy sobie stały rozkład dnia. Przychodziła codziennie o trzeciej, zaczynałyśmy od filiżanki herbaty lub kawy, po czym uderzeniem w gong zwoływałyśmy panie z wioski do „sklepu”.

Słoneczne dni przeplatały się z deszczowymi. Szkielet punktu handlowego w osadzie powoli zaczynał nabierać kształtu. Wynn pomagał mężczyznom pracującym pod okiem Iana, kiedy tylko obowiązki nie kierowały go gdzie indziej.

Mój mąż trafił na kilku traperów w potrzebie. Byli to mężczyźni, którzy mieszkali samotnie i nie pojawili się w wiosce po zimowym pozyskiwaniu futer. Jeden z nich chorował od przeszło dwóch tygodni i w końcu osłabł tak, że nie był w stanie sam zadbać o swoje podstawowe potrzeby. Wynn co drugi dzień jeździł do jego chaty z jedzeniem oraz lekami. Inny traper również mocno podupadł na zdrowiu, ale gdy Wynn do niego dotarł, choroba okazała się już nie do pokonania. I choć mój mąż pielęgnował go przez kilka dni, podając leki, które miał do dyspozycji, ostatecznie z lekarza musiał się przestawić na bycie przedsiębiorcą pogrzebowym i pastorem, kiedy powierzał nieszczęśnika ziemi, z którą ów mężczyzna żył tak blisko przez tyle lat.

Komary i meszki latały całymi chmarami. Trudno było uwierzyć, że w zeszłym roku były równie uciążliwe. Musiałam na nowo przywyknąć do ich wszędobylskiej obecności.

Obie z Nimmie wysiałyśmy w naszych ogródkach nasiona, które Nimmie przywiozła z miasta. Nie mogłam się już doczekać, kiedy wykiełkują i pojawią się w postaci delikatnych roślinek. Moja przyjaciółka wykazywała w tym temacie większą cierpliwość.

Tymczasem zbliżało się jej rozwiązanie. Nimmie nie zdradzała większych emocji, po prostu czekała. Ja jednak z jakiegoś powodu byłam pełna obaw.

A jeżeli coś pójdzie nie tak? Co zrobimy, jeśli potrzebny będzie lekarz? Po raz pierwszy zaczynałam odczuwać pewnego rodzaju wdzięczność, że to nie ja spodziewam się dziecka. Już od wielu tygodni, nie mówiąc nic Wynnowi, modliłam się co wieczór, aby Bóg spełnił moje pragnienie posiadania rodziny – i to wkrótce. Od ślubu minął prawie rok i wydawało mi się, że już najwyższy czas, żeby Bóg odpowiedział na moją modlitwę.

A jednak, kiedy patrzyłam na Nimmie, która z każdym dniem stawała się coraz większa i cięższa, czułam, jak przeszywa mnie dreszcz lęku. Może byłoby mi łatwiej, gdybym to ja musiała się zmierzyć z porodem – roztrząsałam. – Zamiast tego borykam się ze świadomością, że to moja droga przyjaciółka będzie cierpieć bóle rodzenia. Tak czy owak, coraz częściej przyłapywałam się na rozmyślaniu o zbliżającym się terminie rozwiązania Nimmie. Modliłam się za nią i jej dziecko gorliwiej niż o cokolwiek wcześniej w całym swoim życiu.

– Proszę Cię, Boże – błagałam co dzień, niemal co godzinę – proszę, niech wszystko przebiegnie pomyślnie.

Rozdział siódmy
Życie toczy się dalej

Nadszedł dzień, gdy budowa nowego punktu handlowego była zaawansowana na tyle, aby dało się zabrać towary z naszej chaty i umieścić je pod dachem sklepu. McLain wiedział, że Wynn potrzebuje swojego biura, a i ja chętnie odzyskam mieszkanie.

Przez mój dom znowu przewijali się mężczyźni ładujący na wozy wszystko, co należało do właściciela sklepu. Patrzyłam z ulgą, jak zapasy znikają, lecz jednocześnie czułam pewien smutek. Miło było czuć się potrzebną w naszej małej osadzie.

Humor mi się poprawił, gdy zapadła decyzja, że Nimmie i ja dalej będziemy się zajmować wydawaniem towarów, tyle że tym razem to ja mam codziennie wędrować do wioski.

W ostatnich tygodniach rzadko tam bywałam – po prostu nie miałam powodu. Nimmie przychodziła do mnie co dzień, a niemal każdą inną kobietę z osady widywałam regularnie, gdy zjawiała się po żywność. Z kolei nasze zapasy na kilka miesięcy zostały złożone w naszym własnym schowku.

Ja sama nie tęskniłam za wyprawami do wioski, ale Kip owszem. Nie mógł sobie znaleźć miejsca. Zaraz po wszelkich obowiązkach domowych próbowałam wyprowadzać go co rano na spacer, ale i tak nie przestawał skomleć przy drzwiach.

Nie miałam już czasu, żeby bawić się z nim tak jak kiedyś, a bałam się wypuszczać go samego, przekonana, że pobiegnie do wioski, do innych psów. Choć nie był już szczeniakiem, nie chciałam, żeby wdawał się w bójki. A tak z pewnością skończyłaby się samodzielna wycieczka Kipa. Szczególnie zależało mi na tym, by nie dopadł go Buck, najgroźniejszy pies w całej wiosce. Wolałam, by Kip trzymał się od niego z daleka jak najdłużej – najlepiej na zawsze. A przynajmniej chciałam zaczekać, aż Kip będzie w pełni dorosłym psem, tak by miał szansę się obronić. Buck był zaprawiony w walce i złośliwy. Za nic nie dopuszczałam myśli, że Kip mógłby wdać się z nim w konflikt.

A zatem gdy tylko moje poranne zajęcia na to pozwalały, biegałam z Kipem po leśnych ścieżkach i szlakach nad rzeką, aby zapewnić psim mięśniom nieco ruchu, ale popołudniami, gdy Nimmie i ja zajmowałyśmy się sklepem, zamykałam go w domu.

Wkrótce jednak i te poranne ćwiczenia zostały ograniczone.

Obie z Nimmie stęskniłyśmy się za naszym studium biblijnym, postanowiłyśmy więc, że mimo natłoku zajęć spróbujemy znaleźć czas na cotygodniowe spotkania. To zaś oznaczało, że inne obowiązki trzeba będzie rozłożyć na pozostałe poranki tygodnia.

Byłyśmy dumne i podekscytowane rosnącymi bujnie w naszych ogródkach warzywami. Nie mogłam się już doczekać, kiedy będą wystarczająco duże, by można było je zjeść. Tyle że ogród również wymagał pracy. Choć warzywa rosły szybko w cieple letniego słońca, chwasty radziły sobie jeszcze lepiej i nadążanie za nimi było dla mnie nie lada wyzwaniem.

Tak więc lato należało do pracowitych, a każdy dzień przybliżał nas do początku sierpnia. Podejrzewałam, że potem trudno mi będzie zasypiać spokojnie, ponieważ będę myślała o Nimmie i jej dziecku.

Pewnego dnia, gdy wychodziłam z domu, żeby ruszyć do wioski na popołudniowy dyżur w sklepie, moje myśli znów były skupione na przyjaciółce i jej maleństwie. Kiedy podeszłam do drzwi, Kip momentalnie znalazł się przy moich nogach i napierał na mnie, próbując wyjść. Spojrzał mi błagalnie w oczy i zaskomlał. Od ponad tygodnia nie miał okazji, żeby się wybiegać.

Wyglądał żałośnie, gdy tak patrzył na mnie swoimi wielkimi, niebieskimi oczami.

– Dobrze – powiedziałam wreszcie – pójdziemy razem, ale musisz być grzeczny. Będziesz leżał cicho w kącie, żeby nie przeszkadzać mi w pracy.

Gdy Kip wyczytał zgodę z tonu mojego głosu, zaczął merdać ogonem.

Szybko pokonaliśmy niewielką odległość do wioski. Po drodze Kip zdołał kilka razy zboczyć ze ścieżki. Kiedy dotarliśmy do sklepu, posłusznie ułożył się w kącie, który mu wskazałam, i nie ruszał się z miejsca.

Nimmie i ja, żeby się nawzajem słyszeć, co rusz musiałyśmy przekrzykiwać otaczający nas hałas młotków i pił ręcznych.

Ludzie nie przychodzili tak często jak wcześniej. Nie było takiej potrzeby, gdyż kobiety już zorganizowały się w domach na tyle, by zapewnić sobie podstawowe produkty. Wiele z nich chodziło też codziennie do lasu po świeżą żywność. Jestem pewna, że przywitały to uzupełnienie menu tak samo radośnie jak ja.

Nimmie nalegała, żebym wyszła trochę wcześniej. Zdecydowała, że sama zostanie nieco dłużej, na wypadek, gdyby zjawiły się jeszcze jakieś kobiety. Przywołałam Kipa do nogi i wyruszyliśmy do domu.

Idąc do chaty w promieniach późnopopołudniowego słońca, niespecjalnie zwracałam uwagę na psa. Myślami znowu byłam przy Nimmie. Nic nie mówiła, ale wydawało mi się, że zauważyłam w jej oczach zmęczenie, a jej ruchy były wolniejsze niż zwykle. Chyba że to był tylko wytwór mojej wyobraźni.

Kiedy przechodziliśmy przez wioskę, psy szczekały i warczały na mnie, szarpiąc się każdy na swojej uwięzi. Z pewnością najbardziej prowokował ich widok Kipa naruszającego granice ich terytorium. Nadal czułam przed nimi respekt i zamiast wchodzić na ich teren, pilnowałam się, żeby omijać z dużym zapasem obszar wyznaczany przez psie postronki, choć nie było już we mnie dawnego lęku.

Ponieważ obecnie nie brakowało im pożywienia, znowu się zaokrągliły i nabrały puszystości. Nie przypominały już wyliniałych lub skosmaconych stworzeń z trudnych zimowych miesięcy. Stwierdziłam, że tak naprawdę nie mają powodów do złośliwości czy agresji, więc starałam się nie zwracać na nie uwagi. Oczywiście nie dało się ukryć, że się nie lubimy – zwierzęta obnażały kły i warczały, gdy według ich oceny Kip i ja podchodziliśmy za blisko.

Kip biegł przy mnie i posłusznie reagował na każde moje „do nogi”. Nie oddaliliśmy się jeszcze na tyle od osady, żebym mogła mu pozwolić na swobodne bieganie z dala ode mnie. Wciąż był najpiękniejszym psem w wiosce. Według Wynna osiągnął już maksymalny wzrost, choć należało się spodziewać, że jeszcze przybierze na wadze. Miał miękką, puszystą sierść z prześlicznym srebrzystym wykończeniem. Dzieci go uwielbiały i nawet te, które w przeszłości zostały poważnie pogryzione przez psy z wioski, przekonały się, że do Kipa mogą bez obaw wyciągnąć dłoń. Wiele z nich zarzucało mu ręce na szyję albo siłowało się z nim na niby na podłodze naszej chaty.

Dochodziliśmy do ostatniego domostwa w wiosce i właśnie miałam puścić Kipa luzem, gdy nagle zobaczyłam, że jeży mu się sierść na grzbiecie. Nieczęsto reagował w ten sposób, więc zawahałam się, niepewna, co jest nie tak. Najpierw przeszło mi przez myśl, że jakieś dzikie zwierzątko zabłąkało się do osady, na przykład cuchnący przeraźliwie skunks.

I wtedy zobaczyłam jego. Pędził ku nam Buck. Wargi miał wywinięte, zęby obnażone, a sierść tak samo zjeżoną jak Kip. Wiedziałam, że tym razem mój pies podejmie wyzwanie. Nagle wróciło do mnie wspomnienie odległego dnia, gdy Buck rzucił się na Kipa, który wówczas ledwie wyrósł z fazy szczeniaka. Wtedy Kip się wycofał, okazując uległość wobec starszego psa. Teraz jednak jego postawa nie miała w sobie nic z uległości. Kip był dorosłym psem i miał swoją dumę.

Buck wyhamował kilkadziesiąt centymetrów przed Kipem. Przywołałam mojego psa do nogi, ale zachowywał się tak, jakby nigdy wcześniej nie słyszał mojego głosu ani nie wiedział, co znaczy ta komenda. Przestawił łapy nieco na boki, jak gdyby chciał wyczuć grunt i utrzymać równowagę.

Przerażona, ale i zafascynowana patrzyłam, jak Buck podchodzi bliżej, a Kip nie zamierza się wycofać. Mój pies również obnażył kły i zawarczał głębokim, gardłowym basem.

Oba psy z wolna zaczęły się obchodzić w kółko. Oczy im płonęły, a z gardeł dobywały się zaczepki i groźby. Wtem nastąpił gwałtowny wyskok do przodu. Nie wiem, który z psów zrobił pierwszy krok, wiem tylko, że wpadły na siebie w powietrzu z rozwścieczonym jazgotem, a zwarciu ciał towarzyszyło szarpanie przeciwnika zębami.

Walczące zwierzęta chroniła jednakowo bujna sierść. Psy dobrze o tym wiedziały, więc próbowały za każdym razem, gdy dochodziło do kontaktu, celować w przednią część szyi, pysk lub oczy nieprzyjaciela. Uderzały z błyskawiczną furią, by paść w pył ścieżki, a następnie przetaczać się po niej bez końca wśród pomruków, warknięć i przenikliwych pisków wściekłości lub bólu.

Stałam tam jak wrośnięta w ziemię. Chciałam powstrzymać psy, chciałam biec i krzyczeć, żeby ktoś coś zrobił, cokolwiek!

Jednak nie ruszyłam się z miejsca, podniosłam tylko ręce do twarzy i modliłam się, żeby walka szybko dobiegła końca.

Byłam tak przerażona i osłupiała, że nawet się nie rozpłakałam. Myślałam, że to się nigdy nie skończy, że będą tak w kółko rozdzielać się i okrążać, a potem zwierać na nowo, by dosięgnąć pyska lub nogi przeciwnika i powalić go na ziemię. Widziałam, że Kip jest ranny. Na policzku miał rozdarcie, z którego buchała krew, gdy tarzał się tam i z powrotem w pyle.

Tyle że Kip nie był jedynym poszkodowanym w tej potyczce. Buck również krwawił z poszarpanej rany na szyi. Oba psy rzucały wciąż łbami, próbując skutecznie zaatakować wroga, a następnie zrobić unik przed jego uderzeniem. Okropność! – jęknęłam w duchu.

Wreszcie, jednym szybkim ruchem, Kip chwycił nogę przeciwnika między zęby i mocno ją ścisnął. Buck zawył z bólu i rzucił się naprzód, by się uwolnić. Kip nie odpuszczał, więc gdy Buck nadal się wyrywał, w pewnej chwili usłyszałam trzaśnięcie, od którego zrobiło mi się słabo.

Psy znowu się starły, ale widziałam wyraźnie, że prawa przednia łapa starszego jest złamana i Buck trzyma ją w górze.

Odzyskałam wtedy głos. Krzyknęłam, żeby przestały. Mimo całej swojej niechęci i lęku w stosunku do Bucka, nie chciałam, żeby odniósł dalsze obrażenia. Tak samo jak nie chciałam, żeby zadawał więcej ran Kipowi. Buck jednak najwyraźniej, nie zważając na swój stan, uparł się, żeby dać nauczkę młodszemu psu. Z zajadłością, jakiej nie widziałam nigdy wcześniej, zaatakował znowu, i na pysku Kipa pojawiła się kolejna rana szarpana.

– Dosyć! – krzyknęłam. – Przestańcie natychmiast obaj! Przestańcie, słyszycie?!

Lecz moje słowa zostały zupełnie zignorowane.

Psy rozdzieliły się i ponownie zaczęły się wzajemnie okrążać. Buck zręcznie balansował na trzech zdrowych łapach. Obaj przeciwnicy wywiesili języki i dyszeli ciężko.

– Dość tego! – krzyknęłam znowu. – Dosyć! Idź do domu, Buck. Do domu! Kip, do nogi!

Kolejny raz mnie zlekceważyły.

I nagle Kip skoczył pierwszy. Wycelował w ucho Bucka, które zresztą już było rozdarte i krwawiło. Duży husky zaskowyczał z bólu i wściekłości.

Naraz walka ustała, tak szybko, jak szybko się zaczęła. Buck umknął z podkulonym ogonem, trzymając w górze złamaną łapę.

Podbiegłam do Kipa i padłam przy nim na kolana.

– Niedobry pies – zbeształam go, zalewając się łzami. – Niedobry. Nie powinieneś walczyć. Nieładnie! Nie wolno walczyć, jeśli się naprawdę nie musi.

Nagle zrozumiałam, że Kip właśnie naprawdę musiał. Buck rzucił mu wyzwanie.

– Chodź – powiedziałam. – Idziemy do domu.

Zaprowadziłam go do chaty. Maszerował pięknie przy nodze, tak jak był nauczony. Szłam szybko, bo chciałam, żeby jak najprędzej trafił na swoje ulubione, bezpieczne miejsce na niedźwiedziej skórze przed kominkiem, gdzie mogłam obejrzeć i opatrzyć jego rany.

Po wejściu do domu zamknęłam starannie drzwi, ponownie uklękłam i przesunęłam palcami po ciele Kipa. Wciąż drżał. Pysk miał pokryty krwią broczącą z dwóch ran szarpanych na policzkach, ale poza tym zdawało się, że nic mu nie dolega.

Objęłam go i znowu wybuchnęłam płaczem. Pewnie się zastanawiał, co mi jest, bo trzęsłam się tak samo jak on.

– Spuściłeś mu łomot, ty wariacie – oznajmiłam. – Spuściłeś łomot temu bandziorowi. Nie chciałam tego, ale i tak to zrobiłeś. Najzłośliwszemu psu w całej wiosce pokazałeś, gdzie raki zimują.

Dźwignęłam się na nogi i otarłam mokrą od łez twarz. Stanowczym tonem zapowiedziałam:

– Od tej pory już nie będziesz musiał walczyć z innymi psami. Nigdy. Słyszysz?

Rozdział ósmy
Niespodzianki

Obudził mnie pocałunek w czubek nosa. Z trudem otworzyłam oczy i próbowałam skupić wzrok. Wynn pochylał się nade mną. Wyciągnął rękę i odgarnął mi z twarzy pasmo niesfornych włosów.

– Elizabeth, czy wiesz, jaki mamy dziś dzień? – zapytał.

Pytanie wydało mi się niemądre, ale zmusiłam umysł do pracy, by znaleźć właściwą odpowiedź.

– Piątek – odparłam, wciąż zdziwiona.

Zaśmiał się cicho i znów mnie pocałował.

– Nie tylko piątek, kochanie. To nasza pierwsza rocznica.

Usiadłam gwałtownie, niemal uderzając głową w podbródek męża.

– Naprawdę?

Zdążył się uchylić przed moją niezamierzoną szarżą.

– Naprawdę – powiedział, śmiejąc się znowu.

Rocznica ślubu powinna stanowić szczególną okazję, na przykład do kolacji przy świecach w restauracji. Nic takiego nie mogło mieć miejsca tu na Północy. Chyba trudno byłoby nawet znaleźć tutaj świeczkę. Świeczki były zbędne, gdy używało się lamp naftowych.

– Och Wynn – jęknęłam. – Zupełnie o tym zapomniałam. Nie zaplanowałam na dziś nic specjalnego.

– A ja owszem – oznajmił mój mąż. – A przynajmniej mam nadzieję, że uznasz to za coś specjalnego. Pamiętasz, jak prosiłaś o wyprawę na biwak i spanie pod gwiazdami?

Kiwnęłam głową. Źrenice mi się rozszerzyły z ciekawości.

– No właśnie. A co powiesz na to, żeby ten plan zrealizować dzisiaj?

Pisnęłam i zarzuciłam mu ręce na szyję. Zinterpretował to jako odpowiedź twierdzącą.

– Spakowałem wszystko i jestem gotowy do drogi – oświadczył. – Możemy ruszać zaraz po śniadaniu.

Błyskawicznie wstałam, ubrałam się i przygotowałam posiłek.

Kip, który wyczuł nasze podekscytowanie, zaczął skomleć przy drzwiach z obawy, że zostawimy go w domu. Poklepałam go po łbie i zapewniłam, że pójdzie z nami.

Zaraz po uprzątnięciu naczyń ze stołu zebrałam kilka osobistych drobiazgów i umieściłam je przy bagażach spakowanych przez Wynna. Mój mąż zdecydowanie wiedział więcej ode mnie, co jest potrzebne na biwaku z noclegiem, ale i tak nie mogłam się powstrzymać od zadawania pytań typu: „Pamiętałeś o zapałkach?” czy „Jesteś pewny, że mamy wystarczająco jedzenia?”.

Wynn śmiał się tylko i prosił, żebym mu zaufała.

Wreszcie ruszyliśmy w drogę. Kip brykał radośnie przed nami.

Każde z nas niosło plecak, przy czym mój był znacznie lżejszy niż Wynna. Szliśmy przez większość poranka, aż dotarliśmy do przepięknego miejsca. Strumień, zablokowany tamą bobrów, utworzył tu mały staw, a jodły, rosnące gęsto naokoło – baldachim nad naszymi głowami. Idealnie!

– Tutaj się zatrzymamy – stwierdził, ku mojej wielkiej radości, Wynn. Od razu zajął się urządzaniem obozowiska, a ja po prostu spacerowałam, chłonąc piękno tego miejsca. Wynn naciął gałęzi świerkowych, które miały nam służyć jako materac, a następnie przykrył je futrami i kocami. Powstało miękkie legowisko. Wyglądało tak zachęcająco, że wiedziałam, iż nie będzie mi brakowało naszego łóżka.

Wynn przygotował również posiłek, mówiąc, że z okazji rocznicy mam wolne. Ze śmiechem pozwoliłam mu się rozpieszczać.

Do zmywania naczyń w pobliskim strumieniu wzięliśmy się jednak razem. Potem usiedliśmy oparci o pień powalonego drzewa i obserwowaliśmy parę bobrów przy pracy.

Od kilku tygodni nie mieliśmy podobnej okazji do głębszej rozmowy, więc trzymając się za ręce, patrzyliśmy na zwierzęta i ściszonymi głosami mówiliśmy o różnych sprawach. Niektóre z nich były błahe, inne ważniejsze. Zwierzaliśmy się też sobie z naszych marzeń i planów na przyszłość.

Podczas tej wyprawy dużo się dowiedziałam o swoim mężu. Myślałam, że znam go dość dobrze, ale opowiedział mi o wielu nowych rzeczach z okresu dzieciństwa i szkolenia, a także na temat swoich pragnień i celów w życiu.

Ja także podzieliłam się z nim swoimi myślami i odczuciami. Najwyraźniej odgadł część moich tęsknot, gdy o Nimmie i jej mającym się narodzić dziecku mówiłam z pewnym smutkiem w głosie.

– Elizabeth, ty też chciałabyś mieć dziecko, prawda? – bardziej stwierdził, niż zapytał.

– O, tak – odparłam. – Ogromnie. Nie mogę się już doczekać. Bo popatrz, jesteśmy małżeństwem od roku, a… – urwałam w pół zdania. Nie chciałam, aby Wynn pomyślał, że go obwiniam. – Bóg zna właściwy czas – podsumowałam.

Skinął głową, po czym zmieniliśmy temat.

Wynn zabrał mnie na spacer i pokazał różne okazy fauny i flory, których sama nigdy bym nie wypatrzyła.

Nasza kolacja musiała się odbyć bez świec, nie było też wykwintnych potraw ani eleganckiej restauracji, ale i tak nie zamieniłabym tego posiłku na żaden inny na świecie.

Wynn powoli obracał nad ogniskiem dopiero co złowione ryby, aż były idealnie upieczone. Do tego podał warzywa z naszego ogródka. Na deser jedliśmy jagody prosto z krzaczka. Śmialiśmy się z naszych warg i zębów zabarwionych ich sokiem.

Kiedy słońce zaczęło zachodzić, zrobiło się chłodno, więc Wynn dorzucił gałęzi do ognia. Potem owinęliśmy się w koc i usiedliśmy oparci plecami o wielki pień sosny, czekając, aż zaczną pojawiać się gwiazdy.

Wieczór tętnił nocnym życiem w głuszy. Wynn objaśniał mi każdy dźwięk – krzyk nura; świst skrzydeł gigantycznej sowy w locie ku ziemi, by porwać nieświadomą zagrożenia ofiarę; mysz przemykającą przez igły sosny; ryk samca łosia rzucającego wyzwanie rywalom.

Gdy wilki rozpoczęły swój chóralny wieczorny koncert, przeszedł mnie dreszcz i cieszyłam się, że Wynn obejmuje mnie ramieniem. Nawet wilki nie były jednak w stanie wyprowadzić mnie z równowagi.

Wszystko byłoby idealne, gdyby jeszcze dało się uciec przed dokuczliwymi komarami. Wynn dorzucił do ognia parę zielonych gałęzi, więc siedzieliśmy w dymie, który nieco odstraszał owady.

Kiedy słońce zniknęło na dobre, rozbłysło więcej gwiazd, które zajmowały swoje stałe miejsca na aksamitnym tle nocnego nieba.

I naraz ujrzałam najbardziej widowiskową rzecz w całym moim życiu. Niebo nagle ożyło za sprawą ruchomych tęcz. Ponad naszymi głowami światła wirowały, sunęły po firmamencie w spektakularnym tańcu. Chwilami całe niebo zdawało się składać z jednej wielkiej gonitwy barw, potem światła przygasały, jakby kończąc scenę, by zaraz wrócić niczym aktorzy wywołani przed kurtynę.

– Przepiękne – szeptałam co rusz w zachwycie. Trudno mi było uwierzyć, że to, co widzę, to po prostu zorza polarna. Podziwiałam ją już wiele razy, odkąd przybyłam na Północ, ale nigdy wcześniej nie uczestniczyłam w tak wspaniałym pokazie.

Przesiedzieliśmy w ten sposób resztę wieczoru, nawet gdy ostatnie kolory zorzy już zbladły. Otoczyła nas głęboka czerń, jakby zapewniając nam ochronę. Gwiazdy świeciły jeszcze jaśniej, a Wynn pokazywał mi poszczególne konstelacje.

Kiedy tak siedziałam w cieple jego ramion, zdałam sobie sprawę, że przed nami może być jeszcze wiele rocznic. Modliłam się, aby Bóg dał nam tę łaskę. Podejrzewałam jednak, że żadna z tych przyszłych rocznic nie przyćmi tej, którą właśnie razem obchodziliśmy.

Pierwszy sierpnia. Spojrzałam na datę w kalendarzu z pewną obawą. Widziałam się z Nimmie poprzedniego wieczoru i wyglądało na to, że ma się dobrze. Z błyszczącymi oczami mówiła o mającym się narodzić maleństwie.

– Wkrótce – stwierdziła – dowiemy się, czy to będzie myśliwy, czy zbieraczka ziół.

Roześmiałam się, słysząc takie określenie płci dziecka, ale w duchu poczułam ukłucie. Po części była to najzwyklejsza zazdrość. Wciąż nie byłam brzemienna i moje codzienne modlitwy nie uległy zmianie. Częściowo zaś obawiałam się o Nimmie i jej maluszka. Współczynnik zgonów wśród indiańskich noworodków był wysoki, a ja wiedziałam, jak bardzo Nimmie pragnie tego dziecka. Gdyby jej marzenie miało się nie ziścić, byłoby to straszne.

Po raz kolejny pojawiła się we mnie myśl, że nie martwiłabym się tak bardzo, jeśli chodziłoby o mój własny poród, ponieważ umieralność noworodków wśród ludzi mojego pochodzenia wcale nie jest aż tak wysoka. Nie przyszło mi nawet do głowy, że moje dziecko również mogłoby być zagrożone podczas porodu. Po prostu byłam przekonana, że gdy przyjdzie moja kolej, wszystko pójdzie dobrze.

Tak samo zresztą jak Nimmie – zdałam sobie nagle sprawę. Ona w ogóle nie brała pod uwagę możliwości, że mogłoby stać się coś złego.

A zatem patrzyłam na kalendarz z mieszanymi odczuciami niepokoju i niecierpliwego wyczekiwania. Wkrótce mieliśmy już wiedzieć, co i jak. Co powiedział lekarz w mieście? Piątego sierpnia. Do terminu narodzin zostało jeszcze pięć dni.

Postanowiłam, że wpadnę do Nimmie. Zamierzałam tylko zgodnie z planem upiec chleb, pomodlić się, a potem ruszyć do chaty McLainów.

Czas modlitewnego skupienia trochę mi się przedłużył, ponieważ znowu błagałam Boga o bezpieczne narodziny małego myśliwego lub zbieraczki ziół. Kiedy skończyłam się modlić, poszłam sprawdzić, czy chleb już wyrósł. Podczas gdy był w piecu, zajęłam się naprawą garderoby. Kilka guzików oderwało się od koszuli Wynna, kiedy niespodziewanie zaatakował go pies prowadzący zaprzęg pewnego trapera. Szyjąc, dziękowałam Bogu, że ucierpiała tylko koszula. Zanim przyszyłam guziki, musiałam naprawić kilka rozdarć, więc gdy się z tym uporałam, po chacie rozchodził się już aromat świeżo upieczonego chleba.

Starannie zapakowałam jeden z bochenków dla Nimmie. Zdążyłam tylko powiedzieć „nie” w odpowiedzi na błagalne spojrzenie Kipa i sięgnąć po pakunek, gdy usłyszałam ruch za drzwiami. Przyszła pani Sam. Nie była u mnie od kilku tygodni.

Zaprosiłam ją do środka. Nie mogłam jej przecież powiedzieć, że właśnie wychodziłam. Zapewne oczekiwała, że jak zwykle poczęstuję ją herbatą.

Odłożyłam zapakowany bochenek z powrotem na stół i przesunęłam czajnik na przód kuchenki. Na szczęście woda była już gorąca. Zrobiłam herbatę i wkrótce popijałyśmy nią ciasteczka, gawędząc o różnych bieżących sprawach.

Według pani Sam perspektywy zbiorów jagód prezentowały się dobrze.

– Dużo, dużo – oświadczyła, a ja przyjęłam tę wieść z zadowoleniem. Miałam nadzieję zrobić na zimę mnóstwo przetworów w słoikach. Dzięki jagodom oraz naszemu ogrodowi myśl o kolejnej zimie nie była już tak ponura.

Pani Sam sączyła powoli herbatę, a ja zaczynałam się wiercić. Byłam jednak na tyle uprzejma, by zaproponować jej drugą filiżankę. Potem trzecią. Po czwartej pani Sam wstała z krzesła i odsunęła naczynie na środek stołu.

– Nimmie mówi: „Przyjść teraz” – oznajmiła po prostu, a ja poczułam, jak oczy rozszerzają mi się ze zdumienia i przerażenia. Nimmie posłała panią Sam po mnie, a tymczasem siedziałyśmy sobie jak gdyby nigdy nic, popijając kolejne filiżanki herbaty! Porwałam pakunek z chlebem – choć nie wiem dlaczego – i popędziłam do drzwi. Pani Sam niespiesznie podążyła za mną.

Chciałam iść szybko – nie, chciałam biec – ale pani Sam szła w swoim zwykłym tempie, czyli powoli, jakby wybrała się na przechadzkę. Zastanawiałam się, czy to będzie niegrzeczne, jeśli pobiegnę przodem.

– Jak Nimmie się czuje? – zapytałam wreszcie, choć nieco się obawiałam odpowiedzi.

– Dobrze – odparła pani Sam.

– Czy ona…? czy ona…? – Nie wiedziałam, jak zadać to pytanie Indiance z ograniczoną znajomością angielskiego. – Rodzi? Ma bóle?

– Nie.

– Ale posłała po mnie? – upewniłam się, bo to było zupełnie niepodobne do Nimmie.

– Taa.

– Jest przy niej akuszerka?

– Już nie.

– Już nie?

Nic z tego nie pojmowałam. Dlaczego Nimmie posłała po mnie i dlaczego akuszerka miałaby ją odwiedzić, a potem sobie pójść? To wszystko wydawało mi się bardzo dziwne. Na dodatek był dopiero pierwszy sierpnia.

– Czy wszystko jest w porządku z Nimmie? – spytałam znowu.

Odpowiedź pani Sam była identyczna:

– Dobrze.

– A co z dzieckiem? – rzuciłam poirytowana.

– Ona też dobrze.

Stanęłam jak wryta, próbując zrozumieć ostatnią informację. Pani Sam mogła się odnosić do nienarodzonego dziecka, ale kiedy indiańskie kobiety mówiły o dziecku w łonie matki, używały wyłącznie zaimka „on”, a nie „ona”. Czy to oznaczało, że…? Nie, z pewnością nie. Ale gdy tylko wrócił mi oddech, i tak zapytałam:

– Co to znaczy: ona?

– Ona – powtórzyła pani Sam, jak gdyby to było jasne. – Ona. Dziecko, dziewczynka.

Posłałam jej dzikie spojrzenie i już dłużej nie próbowałam być uprzejma. Zebrałam w garści spódnicę i resztę drogi do Nimmie pokonałam biegiem, doprowadzając niemal do szaleństwa wiejskie psy na uwięzi.

Zdyszana i drżąca zwolniłam na tyle, by zapukać delikatnie do drzwi chaty, a później, nie czekając na odpowiedź, otworzyłam je i weszłam do środka.

Niewielkie pomieszczenie wypełniał dziwny zapach. Nigdy wcześniej czegoś takiego nie czułam. Stwierdziłam, że to pewnie jakiś ziołowy specyfik od akuszerki, po czym pospieszyłam do stojącego w kącie łóżka.

A tam leżała Nimmie z zadowolonym uśmiechem. Ramieniem podtrzymywała małe zawiniątko z czerwoną, pomarszczoną twarzyczką.

– Powiedziałaś… Powiedziałaś: piątego sierpnia – wyjąkałam.

– Nie – zaprzeczyła Nimmie, kręcąc głową i uśmiechając się promiennie do swojej nowo narodzonej córeczki. – Powiedziałam, że doktor powiedział: piątego sierpnia. Nonita nie czekała na rozwiązanie lekarza. Przyszła, kiedy była gotowa.

Spojrzałam znowu na śliczne maleństwo w ramionach przyjaciółki. Serce wezbrało mi modlitwą. Urodziła się, była bezpieczna i była chyba najpiękniejszym zjawiskiem, jakie dotąd widziałam.

– Malutka zbieraczka ziół – powiedziałam ze łzami w oczach. – Och Nimmie, jest przepiękna!

Rozdział dziewiąty
Nonita

Stałam dłuższą chwilę, patrząc na nowo narodzoną córeczkę Nimmie. Drobne piąstki leżały swobodnie na pucołowatych policzkach, a ciemne włoski kręciły się lekko nad czołem. Oczy miała zamknięte, a za sprawą lekkiej opuchlizny spowodowanej niedawnym urodzeniem się widać było tylko rąbek rzęs. Stwierdziłam, że jest piękna. Być może niektórzy by się ze mną nie zgodzili. Noworodki w istocie nie są zbyt ładne. Ale Nonita była cała i zdrowa, a ja wiedziałam, że jeśli damy jej kilka dni na przystosowanie się do nowego świata, będzie wyglądać pięknie. Znowu poczułam w sercu ukłucie – to coś, co powiedziało mi, że w tej właśnie chwili Nimmie jest jedną z najbardziej pobłogosławionych osób, jakie znam.

Wróciłam do rzeczywistości i spytałam:

– Kiedy się urodziła?

– Jakąś godzinę temu. Zegar pokazywał chyba dziesiątą czterdzieści pięć.

Teraz była za dziesięć dwunasta.

– A co Ian powiedział na to, że ma córkę? – zadałam kolejne pytanie, nie żebym się nie domyślała, po prostu uznałam, że Nimmie może zechcieć to wyrazić.

– Jeszcze nic nie wie – odparła z lekkim zniecierpliwieniem w głosie.

– Jeszcze nie wie? – Trudno mi było uwierzyć, że nikt go nie poinformował.

– Pojechał rano z mężczyznami do lasu, żeby ściąć więcej drzew na punkt handlowy.

– Ale… – zaczęłam.

– Wyruszył o szóstej – ciągnęła Nimmie.

– A nie wiedziałaś, że… – chciałam zapytać, ale mi przerwała.

– Tak – powiedziała z wahaniem. – Tak myślałam, ale nie chciałam go odciągać od pracy.

– Och Nimmie! – wykrzyknęłam. – Nie wiedziałaś, że Ian chciałby być tutaj? Drzewa mogą poczekać, ale wasze dziecko…

– Zgoda, dzieci nie zaczekają – przyznała Nimmie. – Zdążyłam się tego nauczyć. Powiedziałam akuszerce, że chcę zaczekać do powrotu Iana. Miał być tutaj tuż po dwunastej. Ale Nonita… No cóż, nie zamierzała czekać.

Spojrzałam ponownie na zegar. Skoro Ian zapowiedział, że wróci niedługo po dwunastej, to znaczyło, że będzie tu lada moment. Westchnęłam z ulgą i zwróciłam się do Nimmie:

– Masz na coś ochotę? Na zupę albo herbatę?

– Akuszerka dała mi trochę swoich ziół porodowych. Czuję się dobrze. Jestem tylko trochę zmęczona.

Nonita nagle poruszyła się niespokojnie w ramionach mamy i skrzywiła buzię, która zaczerwieniła się jeszcze bardziej, gdy maleńka zaczęła płakać. Nie był to jeszcze donośny płacz starszego niemowlęcia. Nimmie poprawiła ułożenie córki i przystawiła ją do piersi, przemawiając uspokajająco w swoim ojczystym języku.

Nonita przestała kwilić i przylgnęła do mamy. Czerwień odpłynęła z jej twarzyczki. Nimmie tuliła ją, śpiewając indiańską kołysankę.

Zorientowałam się, że wciąż ściskam swój pakunek z chlebem, nieco zdeformowany podczas mojego biegu. Chciałam się zaśmiać z jego dziwacznego kształtu, ale bałam się, że przestraszę dziecko albo matkę, więc najciszej jak potrafiłam przeszłam przez pokój i położyłam bochenek na stole.

Nimmie wkrótce przestała śpiewać i spojrzała na mnie błyszczącymi oczami.

– Tę piosenkę śpiewała mi mama. Chyba każde indiańskie dziecko zna tę melodię. Ja też będę to śpiewać wszystkim swoim dzieciom.

– Jest ładna – stwierdziłam, podchodząc z powrotem do łóżka.

– Opowiada o lasach, rzekach, księżycu na niebie i obiecuje dziecku, że cała przyroda będzie jego nowym domem.

– To miłe. – Dotknęłam ramienia przyjaciółki i uśmiechnęłam się do jej drogocennego zawiniątka.

Nimmie zamknęła oczy. Nie wiedziałam, czy wyobraża sobie właśnie przyszłość córki, czy to zwykłe zmęczenie.

– Nimmie, może powinnaś teraz odpocząć. Chciałabyś, żebym z tobą została, czy mam sobie pójść?

– Nie ma potrzeby, żebyś zostawała, Elizabeth. Ian niedługo wróci. Posłałam po ciebie, bo bardzo chciałam, żebyś zobaczyła Nonitę, a nie dlatego, że nie chciałam być sama.

– Mogę zostać.

– Nie ma takiej potrzeby, naprawdę.

– W takim razie pójdę i dam ci odetchnąć.

Zamierzałam już wyjść, gdy Nimmie podniosła głowę i spojrzała na mnie z uśmiechem.

– Chciałabyś przed wyjściem potrzymać Nonitę?

Nie odpowiedziałam. Serce miałam przepełnione emocjami, a gardło zbyt ściśnięte. Sięgnęłam po śpiące maleństwo, a Nimmie delikatnie je uniosła i włożyła w moje wyciągnięte ręce.

Nonita była taka mała i lekka, że czułam się, jakbym trzymała tylko jakieś bajkowe marzenie. Otworzyła jedno oczko i wydawało się, że do mnie mruga. Wiedziałam oczywiście, że to niekontrolowany odruch, ale i tak się roześmiałam.

– Jest śliczna – oświadczyłam ponownie i mówiłam szczerze, z całego serca.

Odłożyłam noworodka na łóżko obok mamy. Nimmie uśmiechnęła się zadowolona.

– Pewnego dnia, Elizabeth – powiedziała – nadejdzie twoja kolej. A wtedy poczujesz ten głęboki strumień szczęścia, który płynie teraz we mnie.

Rozdział dziesiąty
Lato

Nimmie wkrótce stanęła na nogi. Nawet jako świeżo upieczona matka znajdowała czas, by pracować w ogrodzie, doglądać sklepu i spełniać inne obowiązki, które wykonywała wcześniej. Próbowałam jej pomagać, ale zazwyczaj mnie na tym przyłapywała i śmiała się z mojej troski.

– Jestem równie silna jak zawsze – zapewniała mnie. – Skąd wy, białe kobiety, bierzecie pomysł, że urodzenie dziecka osłabia kobietę i odbiera jej zdolność do wykonywania swojej pracy?

A zatem chodziłyśmy razem do naszych ogrodów, by usuwać chwasty motyką i zbierać warzywa na nasze stoły. Otwierałyśmy sklep i obsługiwałyśmy klientów. Chodziłyśmy nawet na jagody – z Nonitą przytwierdzoną do pleców Nimmie. Czasem ja też trochę nosiłam maleństwo.

Czerwony kolor i opuchlizna stopniowo zeszły z jej twarzyczki. Zachowała jednak kępkę gęstych, ciemnych włosów i czarne oczka. Ian uwielbiał córkę. Nawet Wynn wydawał się nią zauroczony. Z chęcią zajęłabym się nią od czasu do czasu, ale Nimmie najwyraźniej nie potrzebowała nikogo do opieki nad swoim dzieckiem.

Budowa punktu handlowego postępowała sprawnie. Ulewne deszcze już nie opóźniały prac, a było jeszcze wiele do zrobienia w środku budynku. Prace obejmowały również mieszkanie McLainów na jego tyłach. Nimmie już bardzo wyczekiwała przeprowadzki i urządzania nowego domu. Taki zapał był nietypowy dla mojej przyjaciółki, która na co dzień we wszystkich sprawach wykazywała się spokojem i cierpliwością. Podejrzewam, że urodzenie dziecka sprawiło, iż poczuła potrzebę zamieszkania w swoim własnym domu, a nie w prowizorycznej chacie.

W tych dniach rzadko widywałam Wynna, przychodził do domu tylko na noc. Kiedy budziłam się rano, już go nie było. Chciał skończyć objeżdżanie odległych miejsc swojego rewiru przed pierwszym śniegiem, którego spodziewaliśmy się mniej więcej za miesiąc.

Po ranku spędzonym w lesie lub na polanie z jagodami indiańskie kobiety często wpadały do mnie po południu na filiżankę herbaty. Cieszyłam się, że wróciłyśmy do tych spotkań. Nadal nie spędzałyśmy całego tego czasu na rozmowie, choć rozumiałam już wiele indiańskich słów. Były to jednak przyjemne chwile wspólnego siedzenia, sączenia herbaty i uśmiechania się do siebie.

Rany, które zadał Kipowi Buck, ładnie się zagoiły. Ale Kip nabrał chyba zbyt dużej pewności siebie i byłam przekonana, że w przyszłości już nigdy nie ustąpi przed żadnym psem. Kiedy wybierałam się do osady, zostawiałam go w domu albo brałam na smycz, którą dostałam od Wynna. Nie miałam ochoty oglądać psich walk za każdym razem, gdy ruszałam do wioski, nawet gdyby zwycięzcą miał okazać się mój pies.

W sierpniu w osadzie urodziło się jeszcze troje dzieci, ale przeżyło tylko jedno. Gdy kopano maleńkie groby, wśród mieszkańców zapanowała żałoba. Ja też się smuciłam, myśląc o matkach i bólu, który odczuwały.

Dni stawały się zauważalnie krótsze i wiedzieliśmy, że lato wkrótce minie.

Rozdział jedenasty
Kolejna zima

Krzyki gęsi kanadyjskich i jesienny taniec liści w porywistym wietrze dały nam do zrozumienia, że nadeszła jesień. Polany jagodowe zostały ogołocone, a owoce wysuszone na słońcu albo zakonserwowane.

Wynn pracował teraz nieco bliżej osady, więc co rano wstawałam o takiej porze, by móc przygotować mu śniadanie, zanim wyruszył do swoich zadań.

Nadszedł wreszcie długo wyczekiwany dzień, gdy Nimmie przeprowadziła się z ciasnej chaty do nowego domu. Moja przyjaciółka urządzała się w mieszkaniu kierowana instynktem gniazdowania niczym samica drozda. Ja zaś nalegałam, by w tym czasie otrzymać owo przyjemne zadanie, jakie stanowiła opieka nad Nonitą. Kiedy oddawałam – z ociąganiem – drogocenne zawiniątko, Nimmie zaświergotała czule do swojego pisklęcia, a Nonita uśmiechnęła się i w odpowiedzi zaczęła gaworzyć.

Często widziałam, jak indiańscy mężczyźni patrzą badawczo na niebo. Nawet kobiety w drodze do pobliskiego lasu, w którym zbierały drewno na opał, rzucały przelotne spojrzenia w górę, jak gdyby chciały stamtąd wyczytać odpowiedzi na mające nadejść dni.

Pragnęłam zatrzymać babie lato na zawsze. Myśl, że znowu będę zamknięta w czterech ścianach przez zamiecie i wyjące wichury, nie napawała mnie optymizmem. Byłam pewna, że Wynn także nie cieszy się na trudny zimowy czas, ale nie poruszał tego tematu.

Sierść Kipa stała się gęstsza i bardziej puszysta. Również dzikie zwierzęta miały teraz cieplejsze zimowe futra dla ochrony przed spodziewanym zimnem. Nie słyszałam już ptaków toczących boje o resztki warzyw w moim ogrodzie. Większość z nich odleciała na południe.

A potem, pewnego ranka, gdy wyszłam ze swojego ciepłego łóżka, zorientowałam się, że w domu panuje chłód, mimo że Wynn rozpalił już ogień pod kuchenką. Mój wzrok powędrował do okna, za którym ujrzałam padający łagodnie śnieg. Gdybym się tak bardzo nie obawiała zimy, z pewnością uznałabym ten widok za piękny. Śnieg padał wielkimi, miękkimi płatkami, a gdy unosił się delikatnie w lekkich podmuchach wiatru, wyglądał jak bielutki puch. Byłam już jednak mądrzejsza o jedną zimę na Północy, więc nie traciłam czasu na podziwianie widoku, tylko poszłam do biura Wynna, żeby mnie pocieszył.

– Pada śnieg – poinformowałam go już od progu.

Podniósł wzrok znad psiej uprzęży, którą właśnie naprawiał, i kiwnął głową.

– Mamy dopiero październik – zauważyłam tonem skargi, jak gdyby to mój mąż nieopatrznie pozwolił na tak wczesne opady śniegu.

– Wiem – odparł. – Prawdopodobnie nie utrzyma się długo.

Najwyraźniej próbował mnie uspokoić. A ja słyszałam przecież, że w przeszłości trafiały się lata, gdy październikowy śnieg już nie stopniał przed zimą. Miałam nadzieję, że w tym roku tak nie będzie.

Popatrzyłam na to, co robił Wynn. Psiej uprzęży używało się tylko wtedy, gdy ziemię przykrywał śnieg.

Mąż przechwycił moje oskarżycielskie spojrzenie.

– Nie miałem dziś rano nic innego do roboty – wyjaśnił, próbując się usprawiedliwić – więc pomyślałem, że równie dobrze mogę zająć się tym zawczasu.

Skinęłam głową i zmieniłam temat.

– Śniadanie będzie gotowe za parę minut – oznajmiłam i zawróciłam do kuchni, gdzie już gwizdał czajnik.

Śnieg padał przez cały dzień, a potem przez następny, i kolejny. Jeszcze długo się to nie skończy – jęknęłam w duszy.

Byłam bliska rozpaczy, gdy nagle usłyszałam pukanie do drzwi. Do chaty weszła Nimmie, strzepując śnieg z gołej głowy oraz koców okrywających Nonitę.

Zdumiała mnie ta wizyta, choć nie powinna. Taki drobiazg jak kilkanaście centymetrów śniegu na ziemi nie zatrzymałby mojej przyjaciółki w domu.

– Mam dobre wieści – powiedziała, zanim jeszcze zdjęła płaszcz i rozplątała zawiniątko z córką. Nie czekała, aż zapytam jakie, tylko ciągnęła: – Pamiętasz, jak mówiłam, że Ian musi jechać do dużej wioski?

Kiwnęłam głową, wyciągając ręce po wiercącą się Nonitę.

– No i właśnie wrócił. Poprosiłam go, żeby porozmawiał z wodzem o naszym pomyśle założenia szkoły. Zrobił to, a wódz tylko wzruszył ramionami i powiedział, że jeśli chcemy uczyć dzieci liter, to możemy, pod warunkiem, że nie będzie to kolidować z ich obowiązkami w domach. Możemy działać, Elizabeth! Możemy zaczynać lekcje! Teraz, gdy najwyraźniej zima zaczęła się na dobre, dzieci będą mogły codziennie przyjść do szkoły na parę godzin.

Możemy zaczynać lekcje! A więc jednak coś dobrego wynikło ze śniegu. Spojrzałam przez okno, dziękując w sercu Bogu za tak miłe wieści.

Wciąż trzymając małą Nonitę, odwróciłam się do przyjaciółki.

– Och Nimmie! – zawołałam. – Mamy tyle do zrobienia, zanim wszystko będzie gotowe! Tyle do zaplanowania. Gdzie będą się odbywać lekcje i…

Nimmie zaśmiała się i odebrała ode mnie dziecko.

– Powoli, Elizabeth – powiedziała. – Wszystko obmyślimy.

Zaparzyłam herbatę, a Nimmie usiadła przy stole. Wzięłyśmy papier i ołówki, po czym przystąpiłyśmy do omawiania poszczególnych części naszego planu.

Ustaliłyśmy, że ja się zajmę właściwym nauczaniem, a Nimmie będzie mi pomagać i w razie potrzeby pełnić rolę tłumaczki. Zamierzałyśmy połączyć nasze zasoby w kwestii materiałów szkolnych. Ian będzie mógł zamówić ołówki i zeszyty dla uczniów. Spodziewał się wkrótce dostawy zapasów na zimę dla wioski. Przewoźnik wyruszał po nie za dwa dni, więc musiałyśmy prędko określić i przekazać nasze potrzeby Ianowi, by je dopisał do listy zamówionych towarów.

Mój umysł ledwie był w stanie pracować z podekscytowania. Kolejna z moich modlitw została wysłuchana: Nimmie i ja otworzymy szkołę.

Rozdział dwunasty
Szkoła

Chociaż z miejsca przystąpiłyśmy do pracy nad planami i materiałami potrzebnymi w nowej szkole, pierwsza lekcja odbyła się dopiero pod koniec listopada.

Październikowy śnieg nie zdążył stopnieć. Przeciwnie, podczas trzech kolejnych zamieci dosypało go jeszcze więcej. Wynn korzystał teraz z psiego zaprzęgu, gdy ruszał na objazd, a śnieg był niemal tak głęboki, że jeszcze trochę i trzeba będzie używać rakiet śnieżnych. Wielu mężczyzn z wioski opuściło wygodne domy i wróciło na swoje szlaki z pułapkami.

Moją jedyną pociechą w obliczu przedwczesnej zimy były plany rozpoczęcia szkoły. Pomimo zgody wodza wiedziałyśmy, że lekcje nie będą mogły trwać długo. Dzieci były potrzebne w swoich domach, gdyż do nich należało zbieranie drewna na opał i przynoszenie wody z rzeki. Ta jeszcze nie zamarzła, ale trzeba było się tego spodziewać lada chwila, a to z kolei wymagało codziennego wyrąbywania przerębla. Gdy lód stawał się zbyt gruby, ludziom z osady pozostawało topienie śniegu z zasp.

Cieszyłam się, że mamy studnię z pompą. Mieszkańcy wioski mogli swobodnie z niej korzystać, ale większość z nich uznawała pompowanie wody za „złą pracę”, skoro musieli tak długo czekać, aż wąski strumień z pompy wypełni ich wiadra. W lecie pompa służyła niektórym dzieciom do zabawy. Chłopcy zwykle przychodzili we dwóch lub trzech i przeważnie nie udawało im się donieść do domu zbyt dużo wody, gdyż większość lądowała na ich ubraniach lub tworzyła kałuże na naszym podwórku.

Nimmie i ja zaplanowałyśmy lekcje od dziewiątej do dwunastej. Niezbyt długo, ale stwierdziłyśmy, że lepiej zaczynać ostrożnie niż przedobrzyć i dać rodzicom powód do narzekania, że odciągamy dzieciaki od ich obowiązków.

Jednym z największych problemów był wybór miejsca. Nasza chata mogła pomieścić najwyżej ośmioro uczniów, a miałam nadzieję, że będzie więcej chętnych. Rozważaliśmy tę, w której pomieszkiwali niedawno McLainowie. Ona też była ciasna, ale gdyby wstawić tam proste stoliki i ławki, na razie by wystarczyła. Omówiłyśmy tę kwestię z naszymi mężami, a oni postanowili, że wystarają się o meble.

Potrzebowałyśmy również zapasów opału. Tym zajął się Wynn – z pomocą trzech czy czterech mężczyzn pojechał do lasu i przywiózł zwalone pnie drzew, które zostały następnie pocięte na odpowiednie dla szkolnego kominka kawałki i złożone pod ścianą chaty.

Jeśli chodzi o rozreklamowanie szkoły, nie było innego sposobu jak przejść się po domach i w każdym opowiedzieć o naszych planach. Wielu ludzi funkcjonowało bez zegarów i mierzyło czas według słońca oraz własnego – osobliwego, ale w miarę dokładnego – wyczucia. Nimmie zaproponowała powrót do gongu z blaszanki, który służył Ianowi do zwoływania klientów. Teraz, gdy sklep w nowym budynku podjął pracę w normalnych godzinach, gong nie był już do tego celu potrzebny. A zatem, gdy chodziłyśmy od drzwi do drzwi, prosiłyśmy, by ludzie nasłuchiwali uderzeń młotka o blaszaną baryłkę. To będzie znak, że zaraz zaczną się lekcje.

Pracując nad zorganizowaniem szkoły, miałyśmy pełne wsparcie naszych mężów. Ian i Wynn wiele razy nam doradzali, gdy obmyślałyśmy plan zajęć.

– Jeśli chcecie przykuć uwagę uczniów i zainteresować ich nauką – powiedział Wynn – musicie uczyć ich rzeczy, które są powiązane z codziennym życiem. A nie tego, że słowo „kot” zapisujemy jako k-o-t. – Nie mieliśmy w wiosce kotów, bo psy rozszarpałyby je na strzępy. – Używajcie – mówił dalej mój mąż – słów, które są im dobrze znane: ryba, kanu, rzeka, las, pies, księżyc, słońce, pułapka.

Zrozumiałam, do czego zmierza, i uznałam jego pomysł za słuszny, przynajmniej na początku. Miałyśmy jednak nadzieję, że z czasem uda nam się poszerzyć horyzonty dzieci.

Nie posiadałyśmy wielu podręczników. Zeszyty i ołówki dotarły wraz z zaopatrzeniem na zimę. Ian sprawił nam niespodziankę – zamówił małą tablicę i spory zapas kredy oraz dwie gąbki. Byłyśmy zachwycone. Gdy Wynn zamontował tablicę na ścianie, chata zaczęła wyglądać jak prawdziwa szkoła.

Kolejnym problemem był brak światła. Jedyne okienko wpuszczało go niewiele nawet w najbardziej pogodny dzień, a co dopiero mówić o ponurych zimowych miesiącach. Ian oddał nam do użytku dwie lampy naftowe ze sklepu, ale nawet one nie oświetlały pomieszczenia jak należy.

Za to z Nonitą nie było żadnego problemu. Pogodne dziecko wciąż przesypiało znaczną część swojego życia, więc Nimmie mogła spokojnie przynosić ją do szkoły i tam w razie potrzeby się nią zająć.

Ponieważ miałyśmy zaczynać naukę od słów i pojęć znanych indiańskim dzieciom, potrzebowałam rekwizytów do pomocy. Tymczasem, choć chciałam posłużyć się obrazkami dla zilustrowania słów, nie miałam ani jednego. Wiedziałam, że żadna ze mnie artystka, ale spróbowałam samodzielnie wykonać odpowiednie karty. „Ryba” poszła łatwo, „kanu” i „sanie” dało się rozpoznać, natomiast „pies”, „jeleń” i „łoś” wymagały od odbiorcy nie lada wyobraźni.

Nie byłam pewna, jak pokazać różnicę między księżycem a słońcem. Czy Indianie postrzegali księżyc jako uśmiechniętą twarz? Kiedy tak się męczyłam nad rysunkami, zdałam sobie sprawę z ich niedostatków. Nie wiedziałam, czy moja „sztuka” pomoże uczniom robić postępy, czy raczej im w tym przeszkodzi.

Wreszcie nadeszła długo wyczekiwana chwila. Wynn obiecał rozpalić ogień, by chatka mogła się zagrzać przed przybyciem nauczycielek i uczniów. Zebrałam resztę pomocy naukowych, opatuliłam się dla ochrony przed zimnym wiatrem, zamknęłam drzwi przed nosem skomlącego Kipa i wyruszyłam, by rozpocząć ekscytujący pierwszy dzień szkoły.

Nimmie zastałam już na miejscu. Salka była ciepła i przytulna. Toporne ławki i krzesła kryły w sobie groźbę licznych drzazg, ale nic lepszego nie dało się wyciosać ze zwalonych pni. Pod tablicą tkwiła kreda z gąbką, a na półce znalazło się kilka moich książek wraz z zeszytami i ołówkami, które Wynn zastrugał nam starannie scyzorykiem.

W swoim czasie myślałam, że wyposażenie szkoły w Pine Springs jest dość ograniczone, i rzeczywiście tak było, ale tutaj w osadzie miałam do dyspozycji jeszcze mniej rzeczy, a potrzeby równie wielkie.

Byłyśmy gotowe. Oto nasza szkoła. Zrobiłam głęboki wdech i uśmiechnęłam się do Nimmie, skinieniem głowy sygnalizując, że pora „zadzwonić dzwonkiem”.

Nie wiem, czy faktycznie wyobrażałam sobie, że nasze drzwi zaczną szturmować tłumy, ale jeśli tak, to zupełnie niepotrzebnie. W końcu zbyt dobrze znałam mentalność Indian. Mimo wszystko, ze względu na własny entuzjazm spodziewałam się chyba, że oni też będą entuzjastycznie nastawieni do lekcji.

Z ostatnim uderzeniem w „gong” zaczęłyśmy wyczekiwać pierwszego ucznia. Nikt nie nadchodził. Upływały minuty i nadal nikt się nie zjawiał.

Zaczęłam wpadać w panikę, ale Nimmie wydawała się całkowicie spokojna. Dołożyła kolejne polano do ognia, a potem przeszła do kąta, w którym mała Nonita spała na niedźwiedziej skórze, i usiadła przy niej na podłodze.

– Może powinnyśmy zadzwonić jeszcze raz? – rzuciłam niecierpliwie.

– Usłyszeli – odpowiedziała Nimmie.

Co do tego nie miałam wątpliwości. Żadnemu z mieszkańców osady nie mógł umknąć okropny brzęk blaszanki niosący się w rześkim powietrzu poranka.

Czekałyśmy więc.

– Dlaczego nie przychodzą? – zapytałam.

– Przyjdą – zapewniła mnie ze stoickim spokojem przyjaciółka.

Czekałyśmy więc dalej.

Nimmie miała rację. W końcu dwie dziewczynki zbliżyły się do chaty. Wypatrywałam przez okno jakiegokolwiek ruchu, więc zdążyłam przywitać je w progu. Chciałam mieć pewność, że nie zmienią zdania.

Wkrótce nadeszły kolejne trzy dziewczynki, zakrywając rękami rozchichotane buzie. Potem przyszła jeszcze jedna, a po niej czterej chłopcy, którzy trzymali się razem, jakby dla dodania sobie odwagi. Następne dwie dziewczynki, jeszcze jedna, potem dwóch chłopców. Przychodzili tak na raty, aż w końcu zaczęłam się obawiać, że cały ranek upłynie nam na próbach ustalenia listy obecności.

Powitałam dzieci i wskazałam każdemu, gdzie ma usiąść. Nimmie tłumaczyła moje słowa na ich język ojczysty. Wyjaśniłam, co będziemy robić w szkole, mając nadzieję, że podekscytowanie, z którym mówiłam, jakimś sposobem udzieli się też im. Dwadzieścia trzy pary oczu pilnie się we mnie wpatrywały, ale nie doszukałam się w nich ani jednego błysku zainteresowania czy entuzjazmu. Przełknęłam ślinę i kontynuowałam:

– Będziemy się uczyć liczb, słów i kolorów – zapowiedziałam, próbując wzbudzić w słuchających fascynację, ale wyraz twarzy, które miałam przed sobą, pozostawał niezmieniony.

Nimmie zrobiła krok do przodu i stanęła tuż przy mnie. Nieprzerwanym, cichym strumieniem słów zaczęła przemawiać do uczniów. Zrozumiałam tylko troszkę, ale jakimś sposobem to wystarczyło, aby i mnie, i dzieciom przekazać uczucie zachwytu, zainspirować je. Niektóre oczy rozjaśniło zaciekawienie.

Kiedy spisywałyśmy listę obecności, dotarli kolejni spóźnieni. Szkoła była pełna. Zabrakło wręcz miejsc siedzących. Byłam wniebowzięta! Ciekawe, co na to powie Wynn! – triumfowałam, mając w pamięci jego ostrzeżenie: „Nie bądź zanadto rozczarowana, Elizabeth, jeśli przyjdzie niewielu uczniów. System wartości Indian różni się zasadniczo od naszego. Oni nie widzą potrzeby, ani zalet, spędzania mnóstwa czasu, by nauczyć się czegoś o rzeczach, których nigdy nie zobaczą i nie poznają. Co komu przyjdzie z tej całej nauki, jeśli nie zapełni się dzięki niej garnka jedzeniem ani nie zwabi lisa do pułapki?”.

A tymczasem miałyśmy pełną szkołę! Ale się Wynn zdziwi!

Mniej więcej w połowie poranka przyszły dwie kobiety. Przekroczyły próg, paplając i rozglądając się zarówno po uczniach, jak i wyposażeniu sali. Głośno komentowały to, co widzą. Najwyraźniej nikt ich nie poinformował, że w szkole nie odzywamy się bez pozwolenia. Znalazły sobie miejsce na podłodze i usiadły.

W miarę upływu dnia zaczęły dołączać następne kobiety – pojedynczo lub w grupkach po dwie albo trzy. Nie mogłam w to uwierzyć! Miałyśmy szkołę pełną po brzegi przejętych i żądnych edukacji uczniów w każdym wieku. Potrzebowałyśmy więcej miejsca, więcej zeszytów i ołówków. Nie nastawiałam się na uczenie kobiet, ale oczywiście była taka potrzeba.

Nimmie nie wydawała się zdziwiona. Witała każdą z przybyłych skinieniem głowy i gestem wskazywała jej wolne miejsce na podłodze.

Stwierdziłam, że skupię się na dzieciach, a kobietom zostawię naukę przez obserwację i przysłuchiwanie się. Dlatego też nie zapisałam nikogo z dorosłych w dzienniku.

Po sporządzeniu listy uczniów przy niemałej pomocy Nimmie, przystąpiłam do pierwszej lekcji. Sięgnęłam po karty z rysunkami i wyrazami. Trzymałam każdą w górze, wskazując najpierw na rysunek, a potem na angielskie słowo. Wymawiałam dane słowo dwa lub trzy razy, a następnie Nimmie prosiła uczniów, żeby robili to ze mną. Powtarzaliśmy je kilka razy. Kanu. Kanu. Kanu. Potem przechodziliśmy do kolejnego. Ryba. Ryba. Ryba. Chciałam, żeby klasa wypowiadała je chórem, a później wybierałam do tego poszczególnych uczniów. Oni jednak za bardzo się wstydzili i nie chcieli się ośmieszyć przed resztą, mówiąc dziwnie brzmiące słowa, więc wróciłam do chóralnego powtarzania.

W końcu wzięłam obie karty i zakryłam obrazki.

– Co tu jest napisane? – spytałam, a Nimmie przetłumaczyła moje pytanie.

Nikt nie wiedział. Odsłoniłam obrazki i zapytałam ponownie. Uczniowie odpowiedzieli poprawnie niemal jednocześnie.

Powtarzałam w kółko całą procedurę, ale wciąż nikt nie rozpoznawał słów, gdy rysunki były zakryte.

Wreszcie, gdy trzymałam w górze jedną z kart, zakrywając obrazek, pewien chłopiec powiedział:

– Kanu.

Odpowiedź była poprawna, a ja – zachwycona. Przez rząd, w którym siedział chłopiec, przeleciał jednak szept i zobaczyłam, że Nimmie bezgłośnie się śmieje.

Nie mogłam się powstrzymać, by nie zapytać:

– Co on powiedział?

– Kolega zapytał go, w jaki sposób rozpoznał kanu, a on mu na to, że karta z kanu ma w rogu małe rozdarcie – wyjaśniła Nimmie.

Spojrzałam na rysunek. Chłopiec miał rację.

Trochę mi to podcięło skrzydła, ale potem doszłam do wniosku, że chłopak wykazał się inteligencją i zmysłem obserwacji, a właśnie te przymioty cechują dobrego ucznia. Po prostu musiałam znaleźć właściwe podejście i tyle.

Zamieniłam karty ze słówkami na kolory. Zdawałam sobie sprawę, że w tej dziedzinie Indianie są ekspertami, ale nie znają nazw używanych przez białego człowieka. Ta lekcja również nie poszła dobrze. Za każdym razem, gdy pokazywałam przedmiot danej barwy, uczniowie myśleli, że pytam o nazwę przedmiotu, a nie koloru.

Po wyjaśnieniach Nimmie zaczęło nam iść trochę lepiej. Po wielu ćwiczeniach uznałam, że spora część obecnych nauczyła się słów „czarny” i „biały”.

Zakończyłyśmy pierwszy dzień w szkole, przykazując uczniom, aby następnego ranka się pospieszyli, gdy usłyszą dźwięk „dzwonka”. Nie miałam pojęcia, czy przyniesie to jakikolwiek efekt. Przypuszczałam, że przyjdą raczej wtedy, kiedy będą gotowi.

Uczniowie wychodzili po kolei, na niektórych twarzach malowała się radość z odzyskanej wolności. Kobiety wciąż siedziały na podłodze. Najwyraźniej nie zamierzały wychodzić, więc ucieszyłam się z takiego zainteresowania nauką. Poprosiłam Nimmie, by przekazała im, jak bardzo jestem szczęśliwa, widząc je w szkole i że obiecuję zrobić co w mojej mocy, żeby je wspierać w zdobywaniu wiedzy. Nimmie przetłumaczyła moje słowa, ale obojętne spojrzenie kobiet nie uległo zmianie.

Mała Sarna wypowiedziała na głos to, co chyba wszystkie miały na myśli:

– Kiedy herbata?

Starałyśmy się wyjaśnić, że w szkole nie podajemy herbaty, one zaś wstały i z wyraźnym rozczarowaniem wyszły jedna za drugą.

Po tym pierwszym poranku czułam się wyczerpana. Nimmie za to jak zawsze wyglądała na rześką i zrelaksowaną. W trakcie lekcji mała Nonita obudziła się tylko raz, po czym nakarmiona znowu zasnęła.

Pozbierałam karty z wyrazami, spojrzałam na tę z kanu, żeby sprawdzić, czy zdołam naprawić rozdarcie, ale porzuciłam ten pomysł i ruszyłam do domu.

Naprawdę nie wiedziałam, czy nasz pierwszy dzień w szkole należało uznać za sukces czy za porażkę. Jedno było faktem – szkoła zapełniła się uczniami. Ale jeśli niczego się nie nauczyli, czy siedzenie w klasie nie było marnowaniem czasu? Postanowiłam, że na razie nie będę się zanadto przechwalać przed Wynnem.

Rozdział trzynasty
Podstawy

Nazajutrz rano po uderzeniach w blaszankę znów czekałyśmy na uczniów. Szkoła nie wypełniła się aż tak jak poprzednio, ale mnie to nie martwiło. Wiedziałam, że wraz z upływem dnia przybędzie więcej osób. Tym razem jednak nie spodziewałam się kobiet z wioski. Poczuły się zawiedzione brakiem tradycyjnej herbatki, więc zostały w domach przy ogniu.

Kiedy Wynn zapytał mnie o wrażenia z pierwszego dnia, nie wytrzymałam i pochwaliłam się wysoką frekwencją. Mąż skinieniem głowy wyraził zachętę, ale nic nie powiedział, a ja zastanawiałam się, czy myśli sobie: „Elizabeth, nie skazuj się na bolesny zawód”.

Nie byłam pewna, skąd mi się wzięło to poczucie. Po prostu zaczynałam coraz lepiej pojmować rozumowanie Wynna. Jego spojrzenie często wyrażało coś, czego nie ubierał w słowa.

Rzeczywiście, w miarę upływu czasu nadeszło więcej uczniów. Wróciliśmy do dwóch słówek z wczoraj. Wszyscy rozpoznawali teraz kanu za sprawą naddartego rogu karty. Kilkoro uczniów rozpoznało też jednak rybę, mimo że karta nie miała rozdarcia.

Przeszłam do kolejnego słowa.

– Pies – oznajmiłam, trzymając wysoko ilustrację. Nimmie przełożyła to na ich język, a potem powtórzyła angielskie słowo. W klasie tu i ówdzie rozległ się chichot, a w czarnych oczach dzieci błysnęło rozbawienie. Zwróciłam pytający wzrok na Nimmie.

– Uważają, że wygląda raczej jak wychudzony niedźwiedź – poinformowała mnie z lekkim uśmiechem.

Spojrzałam znowu na swój rysunek. Z całą pewnością mało przypominał psa. Nie śmiałam już pokazywać im jelenia ani łosia. Sięgnęłam po słońce i księżyc. Z nimi również uczniowie mieli problem.

Przypiąwszy obrazki do ściany, poleciłam dzieciom, by wzięły ołówki, otworzyły zeszyty i przepisały do nich słowa.

Podczas prób spełnienia mojego polecenia wyłamano wiele czubków z ołówków, które tak starannie zastrugał Wynn. Nie żeby uczniowie byli niezdarni – wprost przeciwnie, wykazywali nadzwyczajną zręczność, ale początkowo poprawne trzymanie ołówka sprawiało im wiele trudności.

Obie z Nimmie krążyłyśmy po klasie, pokazując, jak należy trzymać przybory i ile nacisku wystarczy. Odłożyłam na bok wszystkie ołówki, które wymagały ponownego spotkania ze scyzorykiem Wynna.

Większość uczniów zdołała przepisać do zeszytu słowa „ryba” i „kanu”, choć niektóre z nich z trudem dało się rozpoznać.

Ze zdziwieniem powitałam w szkole kilka kobiet. Wróciły, choć wiedziały, że herbaty nie będzie. Umościły się na podłodze i wydawało się, że słuchają, choć nie miałam pojęcia, co nimi kieruje – ciekawość czy faktyczna chęć nauki.

Kiedy tak chodziłam od ławki do ławki, przystanęłam ze zdumieniem przy pewnym chłopcu, dwunasto-, może trzynastolatku. Nie tylko przepisał słowa do zeszytu, i to dość starannie, ale również narysował obrazki. Nie trzeba było mieć dyplomu nauczyciela, by stwierdzić, że jego rysunki są o wiele lepsze od moich. Podekscytowana ruszyłam pospiesznie do Nimmie.

– Chodź tu – szepnęłam – i zobacz, co on zrobił.

„On” miał na imię Wawasee. Jego ojcem był jeden z tych traperów, którzy zakładali pułapki w sporej odległości od osady, a matka zmarła przed dwoma laty przy porodzie. Każdej zimy Wawasee zostawał w wiosce bez opieki dorosłych. Musiał zatroszczyć się o siebie i o dwie młodsze siostry. Gdyby był jedynakiem, z pewnością ojciec brałby go na szlak, ale dwie małe dziewczynki w lesie byłyby raczej problemem niż wyręką. Dowiedziałam się od Nimmie, że Wawasee spędza większość czasu rzeźbiąc w drewnie złamanym, tępym nożem, który jakimś sposobem dostał się w jego posiadanie.

Serce mi się ścisnęło. Chłopak był brudny i zaniedbany, ale jego ciemne oczy błyszczały, gdy drukowanymi literami przepisywał każde słowo do zeszytu i delikatnymi pociągnięciami ołówka tworzył wprawnie rysunki. Muszę porozmawiać o nim z Wynnem – postanowiłam.

Wreszcie obwieściłyśmy koniec zajęć i poleciłyśmy uczniom, by przed wyjściem zostawili na ławkach zeszyty i ołówki. Zapowiedziałyśmy też, żeby nasłuchiwali „dzwonka” jutro o tej samej porze.

Moje zainteresowanie Wawaseem sprawiło, że szybko zauważyłam brak jego ołówka i zeszytu. Ten drugi chciałam wziąć do domu i pokazać Wynnowi.

Rozejrzałam się, żeby sprawdzić, czy gdzieś się nie zawieruszył, ale nigdzie go nie dostrzegłam. Pozbierałam resztę zeszytów i odniosłam je na półkę, wciąż zaglądając pod stoliki i ławki. Zauważyła to Nimmie.

– Zgubiłaś coś? – zapytała.

– Zeszyt Wawaseego. Nie ma go tu.

– Wcale mnie to nie dziwi – odparła moja przyjaciółka.

Rzuciłam jej zdumione spojrzenie.

– Wawasee nie słyszy – oznajmiła po prostu. – Trochę czyta z ruchu warg, ale kiedy przekazywałam twoje polecenia, akurat nie stałam tak, żeby mógł zobaczyć moje usta.

– Och Nimmie – zdołałam tylko wykrztusić.

– Ale nawet gdyby był w stanie usłyszeć to, co mówiłaś, nie sądzę, że zostawiłby swój zeszyt – dokończyła cicho Nimmie.

– Czy on jest… czy on… – Słowo „złodziej” nie chciało mi przejść przez gardło. Zupełnie nie pasowało do dziecka, a poza tym za nic nie chciałam myśleć o nim w ten sposób.

– Wawasee używa wszystkiego, co tylko znajdzie, żeby tworzyć obrazki – wyjaśniła Nimmie. – Rysuje na ziemi, na korze brzozowej, wydrapuje rysunki na pniach drzew. A ty wręczyłaś mu zeszyt z ołówkiem. No to czego się spodziewałaś?

– Będzie rysował?

– Do rana prawdopodobnie zapełni połowę kartek.

Stałam jak wmurowana, rozmyślając o indiańskim chłopcu, któremu przypadły w udziale obowiązki dorosłego mężczyzny, brak słuchu i niebywały talent artystyczny.

– Czy mam iść odebrać mu zeszyt? – usłyszałam słowa Nimmie.

Odwróciłam się do niej.

– Nie – odparłam – ale chciałabym z nim porozmawiać. Pójdziesz ze mną? Nie wiem, co zrobić, żeby mnie zrozumiał.

Nimmie się zgodziła, więc wkrótce brnęłyśmy przez wirujący miękko śnieg do zaniedbanej chaty chłopca i jego dwóch sióstr.

Przyjaciółka otworzyła drzwi i weszła do środka, a tam, tak jak się tego spodziewałyśmy, siedział Wawasee. Był całkowicie skupiony na trzymanym w ręce ołówku i wyłaniającym się spod jego końcówki obrazku. Nie zdawał sobie sprawy z naszej obecności, gdy tak szkicował łosia biegnącego przez gęste zarośla i ściganego przez wilka.

Nimmie podeszła do niego i położyła mu rękę na ramieniu. Uniósł głowę, a jego początkowe zdziwienie przerodziło się w niepokój. Powolnym ruchem zsunął zeszyt ze stolika i schował go na kolanach obronnym gestem. W pociemniałych oczach zobaczyłam błaganie. Jak u Kipa w momentach, gdy chciał się ze mną gdzieś wybrać.

Uśmiech Nimmie sprawił, że część lęku zniknęła ze spojrzenia chłopca.

Przyjaciółka zdołała mu wyjaśnić, że chciałabym, aby narysował obrazki ilustrujące słowa do wykorzystania na lekcjach. W zamian za swoją pracę otrzyma zeszyt i ołówek – na własność, do domu, i nie będzie musiał przynosić ich do szkoły.

Wiedziałam, że dzięki swojemu czytaniu z ruchu warg i gestom Nimmie zrozumiał właściwie mój przekaz, bo gdy spojrzał najpierw na mnie, potem na ołówek, a w końcu na trzymany na kolanach zeszyt i kiwnął głową, oczy mu błyszczały od wezbranych w nich łez.

Rozdział czternasty
Problemy i sukcesy

Pod koniec pierwszego tygodnia szkoły liczba uczniów zmniejszyła nam się do trzynaściorga. Początkowo uważałam, że pozostali mają jakieś powody, dla których nie przychodzą na lekcje. Nimmie wiedziała swoje. Nawet nie była zdziwiona, ale powiedziała entuzjastycznie:

– Trzynaścioro, Elizabeth! Trzynaścioro. Dasz wiarę? Wciąż mamy trzynaścioro, którym zależy.

Miałam ochotę polemizować. Trzynastka uczniów stanowiła zaledwie połowę tych, z którymi zaczynałyśmy.

Pod koniec drugiego tygodnia z trzynastki zostało pięcioro. Zaledwie pięcioro w całej wiosce, która potrzebowała nauczyć się czytać i pisać. Nimmie była niewzruszona.

– Pięcioro w pierwszym roku to wspaniały wynik. W kolejnych latach inni również dostrzegą, jak ważna jest umiejętność czytania.

Miałam nadzieję, że wie, co mówi, ale przyznam, że byłam okropnie rozczarowana.

Naszą wytrwałą piątkę tworzyli: Wawasee artysta, drugi chłopak – Jim Buck, dwie dziewczynki – ośmio- i jedenastoletnia – oraz młoda mężatka, która przychodziła z niemowlęciem przy piersi. Tę ostatnią często tak pochłaniały lekcje, że zapominała o własnym dziecku. Marudzący niemowlak przywoływał ją w końcu do rzeczywistości, więc podawała mu pierś, po czym wracała do książki. Nigdy wcześniej nie widziałam nikogo tak chętnego do nauki jak Brunatna Kaczka.

Kanika, nasza jedenastolatka, nie przyswajała może wiedzy w lot, ale miała badawczy umysł i cierpliwie szukała odpowiedzi na przedstawione jej pytania.

Susie Krzywa Noga z kolei była bystrą dziewczynką. Rzadko musiałam jej tłumaczyć nowe pojęcia dwa razy. Z zapałem przyjmowała wszystko, co mogła jej zaoferować nasza mała szkoła, i sięgała po więcej. Wiedziałam, że gdyby tylko miała taką możliwość, zdziałałaby dużo w swoim środowisku, a nawet w szerszym świecie.

Wawasee był w niekorzystnym położeniu. Nie miałyśmy do dyspozycji nic, by pomóc dziecku z taką niepełnosprawnością. Chłopak nie urodził się głuchy, lecz jako bystry, energiczny i wygadany ośmiolatek stracił słuch w wyniku komplikacji po przejściu odry. Musiałyśmy się pilnować, żeby za każdym razem, gdy do niego mówiłyśmy, stać na wprost, tak aby widział nasze usta. Nie zawsze było to łatwe, gdyż Wawaseego pochłaniało wyłącznie rysowanie. Rysował nawet wtedy, gdy powinien czytać. Nie interesowały go litery ani liczby, lecz jedynie kształty i kolory.

Uparłam się, że nauczę go przynajmniej podstaw. Podpowiadałam, przynaglałam, powtarzałam i zachęcałam. Pewnego razu, gdy szkoła działała już od tygodnia i pozostali uczniowie zdążyli poszerzyć swój słownik o kilka prostych wyrazów, Wawasee wciąż zmagał się z dwoma pierwszymi.

– Ryba – powtarzałam w kółko, starannie artykułując dźwięki na użytek chłopięcych oczu skanujących moje wargi. – Ryba.

Wawasee spróbował wymówić wyraz. Brzmiał nieźle.

Następnie poprosiłam, żeby zapisał „ryba” drukowanymi literami na całej stronie zeszytu. Pozwoliłam mu nawet zilustrować każde wystąpienie słowa. Kiedy już zapełnił dwie strony rybami różnych gatunków i wielkości, podeszłam do tablicy i napisałam wielkimi literami: RYBA. Przywoławszy uwagę chłopca, zapytałam, co to za wyraz.

Pokręcił głową. Nie wiedział.

Byłam sfrustrowana. Wróciłam do jego ławki i otworzyłam zeszyt na dwóch stronach pełnych ryb. Kładąc palec pod brodą chłopca – co zgodnie z umową oznaczało: „czytaj z moich warg” – powtórzyłam:

– Ryba. To jest to samo. Ryba. – Wskazałam na tablicę. – R-Y-B-A. – Pokazałam na zeszyt. – To samo.

Wawasee wzruszył jedynie ramionami.

Unosząc znów jego głowę tak, by popatrzył na mnie, spytałam:

– Rozumiesz?

Spojrzał mi spokojnie w oczy, jak gdyby chciał przekazać swój punkt widzenia.

– Nie to samo – ośmielił się stwierdzić. – Twoje białe, moje czarne.

Wawasee myślał kolorami.

Pojęłam wtedy, że muszę znaleźć inny sposób na dotarcie do chłopca. Żałowałam, że nie mam książek z barwnymi ilustracjami. Być może wtedy udałoby mi się zainteresować go nauką. Lecz nie miałam takich pomocy, a gdybym nawet je zamówiła, czekałabym na dostawę ładne parę miesięcy. Tymczasem musiałam radzić sobie inaczej.

Dużym rozczarowaniem była dla mnie nieobecność w szkole młodszych sióstr Wawaseego. Wiele razy pytałam o nie chłopca. Początkowo odpowiedział za pośrednictwem Nimmie, że nie są zainteresowane rysunkami. Kiedy przypominałam, że szkoła nie sprowadza się tylko do rysowania, wynajdywał kolejne odpowiedzi. Za każdym razem jego wersja była nieco inna, ale wszystkie zmierzały do tego, że dziewczynek nie interesuje nauka, a lekcje nie są wystarczającym powodem, by opuszczać rano ciepłą chatę.

W piątym tygodniu ze szkoły zrezygnowała Kanika. Miałam ochotę się rozpłakać. Poszłam po lekcjach do jej domu w nadziei, że usłyszę, iż jest chora albo akurat była potrzebna rodzinie. Odkryłam jednak, że ma się dobrze i bawi się zamiast odrabiać zadanie. Matka wzruszyła ramionami.

– Czemu ty nie iść? – spytała córkę po angielsku ze względu na mnie, jak gdyby dopiero teraz zauważyła, że dziewczynka jest w domu, a nie w szkole.

Kanika ledwo uniosła głowę, by odpowiedzieć. Wyglądała na zdumioną, jakby nie rozumiała, dlaczego każą jej się tłumaczyć. Było oczywiste, że po prostu nie miała ochoty pójść do szkoły, więc nie poszła i tyle.

Zostałyśmy więc z czworgiem uczniów. Wawasee właściwie się nie liczył, bo choć pracowałyśmy nad nim jak tylko mogłyśmy, jego uwaga skupiała się wyłącznie na rysowaniu.

Za to Jim Buck, Susie Krzywa Noga i Brunatna Kaczka dobrze sobie radzili. Cała trójka chętnie się uczyła.

A potem przyszło kolejne rozczarowanie. Mąż Brunatnej Kaczki, Wyjący Pies, wrócił ze szlaku na kilka dni i dowiedział się o jej uczestnictwie w lekcjach. Nie był w stanie zrozumieć takiego głodu wiedzy. Widział za to w żonie kobietę, która, jako jedyna w całej wiosce, porzuca domowe ognisko, by uczęszczać każdego ranka do szkoły. Widział też niewygarbowane skóry, nieuszyte mokasyny i niepodsycany ogień w chacie.

Rozumiałyśmy postawę Wyjącego Psa. Postrzegał naukę szkolną jako marnowanie czasu przez leniwą żonę, więc zabronił Brunatnej Kaczce chodzić na lekcje.

Było nam przykro z tego powodu, ale ani Nimmie, ani ja nigdy byśmy nie zachęcały naszej uczennicy, żeby sprzeciwiła się mężowi.

Z chwilą, gdy w szkole została tylko trójka uczniów, dalsza codzienna obecność Nimmie na lekcji straciła rację bytu. Dzieci i ja rozumieliśmy się na tyle dobrze, że mogliśmy się obejść bez tłumacza. Przyswoiłam sobie co nieco z ich języka, a oni uczyli się coraz więcej angielskich słów. Wiedziałam, że jest to dla nich dobre, bo angielski przyda im się do komunikacji poza ich małym środowiskiem. Było mi jednak przykro na myśl, że nie mają dostępu do podręczników w swoim języku ojczystym. Powinni mieć przywilej nauki tego języka w formie pisemnej, ale na razie było to niemożliwe.

Tymczasem zrobiło się zimniej, a wiatry nawiały jeszcze więcej śniegu, jakby spowijając naszą małą osadę wielkim, białym kocem. Żeby się gdziekolwiek ruszyć, trzeba było użyć rakiet śnieżnych. Kobiety z wioski nieustannie chodziły po opał, by podtrzymać ogień w chatach.

Zmagałam się z pewnym pytaniem – czy jest sens, żeby Wynn codziennie rano szedł do szkolnej chatki i palił w kominku dla zaledwie trojga uczniów i mnie? Czy nie byłoby rozsądniej przenieść się z lekcjami do naszej chaty? Wiedziałam jednak, że jeśli zostanę w obecnej szkole, być może któryś z uczniów wróci do klasy. W końcu stwierdziłam, że przedyskutuję problem z mężem.

– Co powinnam zrobić? – spytałam, gdy przedstawiłam mu szczegółowo swój dylemat.

– Chciałbym wierzyć, Elizabeth – zaczął wolno – że niektórzy uczniowie zapragną wrócić, ale prawdę mówiąc, nie przypuszczam, żeby tacy się znaleźli. Nie mają powodu, by sądzić, że odniosą korzyść z nauki z książek. Nie zostało im to jeszcze udowodnione.

– Ale jak można im to pokazać? – jęknęłam.

– Nie można. Nie z dnia na dzień. To długotrwały proces. Być może – dodał w zamyśleniu – stanowimy dla nich zły przykład.

– Zły przykład? Nie rozumiem.

– Cóż, ja jestem wykształcony i ty jesteś wykształcona. A jednak musimy się nauczyć tego, co umieją oni, żeby przetrwać tu w dziczy.

Zaczynałam pojmować słowa Wynna. Spojrzałam przez nasze oszronione okno na zimową zawieruchę. Mój mąż miał słuszność. Tutaj mój dyplom nauczycielki na nic by mi się nie przydał, gdybym nie opanowała również sztuki przetrwania.

– Co powinnam zrobić, Wynn? – powtórzyłam pokornie i szczerze.

Wyciągnął ramiona i zamknął mnie w objęciach. Zajrzał mi w oczy z uśmiechem, jednocześnie odsuwając niesforny lok, który jak zwykle wymknął się z grzebienia i wił się irytująco przy policzku.

– Robisz wspaniałą robotę – odparł – i jestem z ciebie dumny. Bo ci zależy i wciąż próbujesz. Być może nie zdajesz sobie jeszcze z tego sprawy, ale tych dwoje uczniów, tylko ta pilna dwójka… a właściwie nawet i Wawasee… może pewnego dnia odpowiadać za edukowanie całej wioski.

Zamknęłam oczy i wtuliłam się w męża. Całym sercem pragnęłam wierzyć, że ma rację.

Rozdział piętnasty
Kolejne Boże Narodzenie

Kolejnych świąt Bożego Narodzenia z dala od rodziny z jakiegoś powodu lękałam się nawet bardziej niż za pierwszym razem. Być może wówczas rozłąkę łagodziło świeżo upieczonej żonie wicie małżeńskiego gniazdka. Teraz zaczynałam dostrzegać samotność miesięcy spędzanych bez bliskich. Zbliżające się święta tylko podsycały tęsknotę za domem.

Nie zamierzałam jednak chodzić z płaczem do Wynna. Miał wystarczająco dużo swoich zmartwień. Ze szlaków napływały wiadomości o grasującym w okolicy niedźwiedziu, który okradał pułapki traperów. Z początku Wynn temu nie dowierzał, bo wszystkie niedźwiedzie powinny były już dawno zapaść w sen zimowy. Jakim cudem ten jeden wciąż był aktywny i żerował o tej porze roku? Jednak zgłoszenia nie ustawały, więc Wynn stwierdził, że musi zbadać sprawę.

Według ludzi przynoszących wieści do wioski, zwierz był gigantyczny. Zadawał śmiertelne ciosy łapami grubymi jak sosnowe gałęzie i znikał, zanim myśliwy zdążył unieść broń. Wkrótce wiadomości wzbogaciły się o dalsze szczegóły. Stojący na tylnych łapach niedźwiedź mierzył przeszło trzy metry, kule się go nie imały, a kiedy biegł, nie zostawiał śladów. Mieszkańcy wioski nabrali przekonania, że jest duchem, który wrócił, żeby pomścić jakąś nieokreśloną krzywdę. Wszyscy bali się tak bardzo, że gdy Wynn postanowił wytropić niedźwiedzia, nikt nie chciał mu towarzyszyć.

Nie wiem, czy to ich przesądy podziałały na mnie w ten sposób, czy też była inna przyczyna mojej desperacji, ale błagałam męża, żeby nie szedł na tę wyprawę. Byłam pewna, że jeśli pójdzie, już nigdy więcej go nie zobaczę.

Wynn próbował mnie zapewniać, że nic mu nie będzie i wkrótce wróci do domu, ale ja i tak obawiałam się o jego życie. Był jednak niewzruszony. Niedźwiedź zaatakował już dwóch traperów. Jeden z nich stracił nogę, a drugiemu zwierz pokiereszował paskudnie głowę i twarz.

Drapieżnik nie odpuszczał również psom zaprzęgowym. Jednego zabił na miejscu, drugiego poturbował tak, że trzeba było go dobić, a trzeci powoli wylizywał się z ran. Wiedziałam, że Wynn ma rację – należało pilnie zaradzić problemowi, ale zdecydowanie nie chciałam widzieć, jak mój mąż rusza tropem drapieżnego zabójcy.

– Coś tu nie gra – powiedział Wynn. – Jest za dużo zgłoszeń, żebym wątpił w jego istnienie, ale nie mam pojęcia, dlaczego zwierzak nie śpi, tylko kręci się po lesie o tej porze roku.

Z twarzą mokrą od łez patrzyłam, jak mąż szykuje większe niż zwykle zapasy na drogę. Odkąd zamieszkaliśmy na Północy, wiele razy widziałam, jak się pakuje, więc teraz od razu zrozumiałam, że przygotowuje się na długi czas na szlaku. Poczułam jeszcze większy lęk.

Kiedy Wynn wraz z zaprzęgiem zniknęli mi z oczu za śniegiem wirującym w podmuchach wiatru, wróciłam do chaty, żeby płakać dalej. Być może te święta przyjdzie mi spędzić nawet bez Wynna – zawodziłam.

Płacz ukołysał mnie do snu, ale po przebudzeniu wcale nie czułam się lepiej. Bolała mnie głowa, a spuchnięte oczy piekły. Bolało mnie też gardło, więc pomyślałam, że być może to początek jakiejś okropnej choroby. A co będzie, jeśli Wynn po powrocie zastanie zimną chatę, a w niej martwą żonę? Nie, to była głupia myśl. Dałam się ponieść wyobraźni.

Ach, gdyby tylko dom nie wydawał się tak pusty bez Wynna! Kolejny raz pomyślałam o dziecku, którego tak bardzo pragnęłam. Byłam zamężna od niemal półtora roku, ale wciąż nic nie wskazywało na to, że zostanę matką. Nimmie, która urodziła już jedno dziecko, oczekiwała właśnie drugiego. Kiedy tylko szłam do osady, spotykałam młode kobiety będące przy nadziei. Ich widok przypominał mi, że moje ramiona są nadal puste. Zadrżałam w przerażająco cichym pomieszczeniu i nagle zrozumiałam, że nie bez powodu – w chacie było zimno. Zwlekłam się z łóżka i poszłam rozpalić na nowo ogień.

Zdążyłam się przygotować emocjonalnie na wiele długich dni bez Wynna, tymczasem on wrócił już nazajutrz w porze obiadowej. Na saniach wiózł przywiązane truchło największego niedźwiedzia, jakiego w życiu widziałam. Zwierz, choć ogromny, był jednak zmizerowany i wyglądał tak, jakby go wydrążono, pozostawiając samą skórę. Jedną z przednich łap miał pokiereszowaną. To właśnie, wyjaśnił Wynn, było przyczyną całego zamieszania.

– Przez tę poranioną łapę nie mógł polować – powiedział mąż – i powoli zdychał z głodu. Bez zapasów tłuszczu nie był w stanie zapaść w sen na całą zimę, więc chodził po lesie i usiłował coś upolować. Ale i tak trudno mu było się wyżywić. W normalnych okolicznościach nie atakowałby ludzi ani psów, lecz był po prostu zdesperowany.

Tak się cieszyłam z powrotu Wynna, że nie zwracałam większej uwagi na niedźwiedzia. W przeciwieństwie do Indian. Krążyli wciąż wokół sań, pokazywali na martwe zwierzę i rozprawiali podekscytowanym tonem. Wychudłe ciało, słabość zwalistej sylwetki i widoczne żebra uznali za zły znak. Źle się stało, stwierdzili, że „brat niedźwiedź” chodził głodny. Być może został zesłany przez Wielkiego Ducha jako ostrzeżenie przed głodem, który miał dotknąć także ludzi?

Nie była to miła myśl i muszę przyznać, że mnie również ciarki przeszły wzdłuż kręgosłupa. Wynn wydawał się nie zważać na kręcenie głowami i cmokanie, wiedziałam jednak, że zaczyna żałować, iż nie zostawił niedźwiedzia tam, gdzie go zastrzelił, zamiast przywozić go do wioski na dowód, że nie był to żaden duch.

Teraz, gdy mąż wrócił cały i zdrowy, a niedźwiedź przestał stanowić zagrożenie, całą swoją uwagę skierowałam znowu na zbliżające się święta. To znaczy, próbowałam się na nich nie skupiać, ale na próżno. Usiłowałam zająć się czymś tak, żeby nie mieć czasu na rozmyślania, lecz i to się nie sprawdziło.

Dwa dni przed Bożym Narodzeniem Wynn przyszedł rano do domu i zastał mnie z uczniami (z którymi zaczęliśmy się spotykać w naszej chacie) pogrążonych w lekturze. Zdumiony przeprosił za zakłócanie lekcji. Zapewniłam go, że wcale nam nie przeszkodził, i zwolniłam uczniów przed czasem.

– Nie zamierzasz zrobić sobie przerwy świątecznej? – zapytał mój mąż po wyjściu ostatniego ucznia.

– Ależ tak – odparłam, jak gdyby Boże Narodzenie było sprawą odległej przyszłości. I właśnie wtedy dotarło do mnie, że nie zapowiedziałam uczniom, żeby nie przychodzili jutro, to jest dwudziestego czwartego. No trudno – stwierdziłam. Po prostu nie mogłam znieść myśli o samotnym spędzaniu tych dni.

Nawet gdy byłam w pracy, moje myśli wciąż wyrywały się do rodzinnego domu. Wspominałam wszystkie Boże Narodzenia przeżywane z najbliższymi w Toronto. Domyślałam się, co w danej chwili robi moja mama. Wyobrażałam sobie, jak pochyla się nad kuchenką, z policzkami zaróżowionymi od ciepła. Widziałam loki wijące się wokół jej twarzy, kiedy wyciąga z pieca kolejne blachy smakowicie pachnących ciastek. Widziałam tatę, jak wchodzi do pokoju z piękną choinką, roztaczającą rześką woń zimowego powietrza. Wyobrażałam sobie, że zaraz Julie i ja, a być może też i Matthew, wkroczymy do salonu, dźwigając pudła z ozdobami świątecznymi, by udekorować drzewko, a potem rozwiesić girlandy i przystroić wieńcami okna oraz drzwi.

W tym momencie moje oczy wypełniały już łzy, a ja postanawiałam kierować myśli na bezpieczniejsze tory. Szczerze próbowałam, ale wkrótce i tak oczami wyobraźni widziałam czerwone kokardy na prezentach złożonych w stosach pod choinką. Widziałam, jak siedzę przy stole w naszej eleganckiej jadalni z pochyloną głową, a tata się modli. Potem kroi indyka, a my wszyscy rozmawiamy i śmiejemy się, ciesząc się po prostu z tego, że żyjemy i jesteśmy razem.

Gdy nikt nie patrzył, usiłowałam zdyscyplinować swoje myśli, ocierając oczy rąbkiem fartucha. Później łapałam się na marzeniach o domu Jona i Mary w Calgary. Oni też przygotowywali się pewnie do Bożego Narodzenia. Znałam dokładnie miejsce każdej świeczki i każdego wieńca z ostrokrzewu w ich domu. Widziałam rozjaśnione twarzyczki dzieci zasiadających przed kominkiem, by słuchać dobrze znanej, a jednak za każdym razem nowej opowieści o narodzinach Zbawiciela. Och, jakże chciałabym tam być z nimi!

Płakałam. Modliłam się. Walczyłam z własnymi myślami. Czułam, że nie przeżyję tych świąt. W całym swoim życiu nie tęskniłam za domem tak jak teraz.

Wytrzymaj! – napominałam się. Po prostu weź się w garść. Wkrótce będzie po wszystkim i znowu poczujesz się dobrze. Zaczynałam się jednak zastanawiać, czy raczej obawiać, co będzie, jeśli urządzę scenę albo nawet zupełnie stracę panowanie nad sobą. Nie chciałam, żeby Wynn się martwił z mojego powodu. Tym bardziej starałam się opanować.

Dwudziestego czwartego grudnia lekcje odbyły się jak zwykle. W południe odesłałam dzieci do domów i próbowałam znaleźć sobie coś sensownego do roboty na resztę dnia. Nie miałam składników na żadne specjalne wypieki ani prezentów, które mogłabym zawinąć w śliczną bibułkę w świąteczne wzory. Snułam się więc po kuchni, czując się pusta i samotna.

Wiedziałam, że Wynn wkrótce wróci do domu i będzie to oficjalny początek Wigilii Bożego Narodzenia. Przestałam się nad sobą użalać, wyszeptałam krótką modlitwę i miałam nadzieję, że uda mi się panować nad emocjami. Jednym okiem patrzyłam na zegar, a drugim pilnowałam mieszanego w garnku gulaszu. Moje uszy zaś nasłuchiwały dźwięku zbliżających się kroków.

Nagle usłyszałam, że ktoś biegnie. Wiedziałam, że nie jest to Wynn. Mój mąż nigdy nie wbiegał do domu. Kip też to wiedział. Zerwał się i dał susa pod drzwi, zanim jeszcze zdążyłam odwrócić się od kuchenki.

Drzwi otwarły się z trzaskiem i do chaty wpadła Susie – zdyszana i bez wierzchniego okrycia.

– Psze pani – wysapała. – Proszę, szybko. Mama pani potrzebuje!

Nie pytałam nawet, do czego jestem jej potrzebna. Chwyciłam parkę, zarzuciłam ją na siebie i ruszyłam do drzwi. Zatrzymałam się jedynie po to, by przymocować rakiety do butów, a potem pobiegłam za Susie. Przeszło mi tylko przez myśl, że nie zdążyłam przesunąć garnka z gulaszem na tył kuchenki.

Do chaty Susie obie dotarłyśmy bez tchu. Dziewczynka otworzyła drzwi, a ja weszłam za nią, pozbywszy się wpierw rakiet. Wnętrze oświetlała zaledwie jedna przykręcona lampa, a gęsty dym z paleniska tak gryzł mnie w oczy, że niewiele widziałam. Kiedy już mój wzrok przywykł do tych warunków, zobaczyłam, że matka Susie nie jest sama. W pokoju znajdowała się również akuszerka. Wtedy poczułam też ten sam dziwny zapach, który unosił się w domu Nimmie, kiedy urodziła dziecko.

Matka Susie jęczała, miotając się na łóżku. Indiańska akuszerka zbliżyła się do niej i uspokajała rodzącą śpiewnym głosem. Żadna z kobiet najwyraźniej nie zarejestrowała mojej obecności.

– Co się dzieje? – szepnęłam do Susie.

– Dziecko już jest, a ją wciąż boli. Bardzo – poinformowała mnie dziewczynka z niepokojem w głosie.

– Dziecko?

– Tak. Tam.

Susie wskazała na kąt pokoju. Leżał w nim stos futer, ale kiedy mu się lepiej przyjrzałam, bardziej wyczułam, niż zobaczyłam, że coś się w nim poruszyło. Wróciłam spojrzeniem do Susie. W jej oczach krył się lęk. Objęłam dziewczynkę i przyciągnęłam ją do siebie. Nie stawiała oporu. Kiedy ją przytulałam, zastanawiałam się, która z nas bardziej potrzebuje tej bliskości i pocieszenia. Mało brakowało, żebym znowu zaczęła płakać.

Stara akuszerka odwróciła się od matki Susie, by sięgnąć po któryś ze swoich specyfików. Wydawało się, że zauważyła nas po raz pierwszy. Nie wyglądała jednak na zdziwioną.

– Niedobrze – powiedziała cicho. – Niedobrze. Ból już powinien odejść.

Wystraszyłam się. Przecież Susie oczekiwała, że będę w stanie coś poradzić. Ale co ja mogłam zrobić? Nie miałam pojęcia o opiece nad rodzącymi. Miałam za to nadzieję, że nie przybędzie nam zaraz w wiosce osieroconych dzieci. Susie już straciła ojca – w wypadku na rzece przed sześcioma miesiącami. Modliłam się, żeby nie musiała dorastać również bez matki.

Patrząc na tę bezbronną dziewczynkę w moich ramionach i myśląc o tym, co ją czeka w przyszłości, zapomniałam o własnej tęsknocie za domem. Myślami byłam teraz przy tej rodzinie, przy matce, która właśnie jęczała z bólu i rzucała się na posłaniu. Co można było zrobić? Zaczęłam się modlić.

Moją rozmowę z Bogiem przerwało ciche kwilenie dobiegające ze stosu futer. Noworodek się obudził. Jedną ręką wciąż obejmując Susie, podeszłam bliżej maleństwa. Gęste czarne włosy okalały jego drobną twarzyczkę. Podniosłam go i przytuliłam. Kwilenie ustało, ale Susie, która wciąż stała przy mnie, cały czas drżała.

– Musimy znaleźć pana Delaneya – oznajmiłam. – Być może dotarł już do domu, ale może też wciąż być w sklepie. Dasz radę go odszukać?

Susie skinęła głową.

– Tylko tym razem włóż parkę i rękawice – powiedziałam. – Jest zimno, mogłabyś przemarznąć. Zostanę tu przy twojej mamie.

Zgodnie z moim poleceniem ubrała się ciepło i wyszła. Z pewnością znowu puściła się biegiem.

Nie minęło dużo czasu, gdy wróciła wraz z Wynnem. Mój mąż bez zadawania zbędnych pytań od razu podszedł do matki Susie i zaczął ją badać. Ja wciąż tuliłam do siebie noworodka. Cieplutkie ciałko w moich ramionach dodawało mi otuchy.

– Maggie – dobiegł mnie głos Wynna mówiącego do indiańskiej kobiety. – Maggie, słyszysz mnie?

Biedaczka tylko jęknęła.

– Ona teraz spać – wyjaśniła akuszerka. – Odpoczywać.

– Nie odpoczywać, jeszcze nie – zaprotestował Wynn. – Przed nią jeszcze duży wysiłek. Musi urodzić dziecko.

– Dziecko już przyjść – poinformowała go akuszerka, wskazując na maleństwo w moich ramionach.

– Owszem – zgodził się Wynn – ale teraz kolej na jego brata.

Bliźnięta! Nie mogłam w to uwierzyć. Susie najprawdopodobniej też nie.

– O co mu chodzi, psze pani? – spytała szeptem.

– Twoja mama będzie mieć dwoje dzieci, bliźnięta – odparłam.

– Jak dwa niedźwiadki? – Zrobiła wielkie oczy.

Zaśmiałam się cicho.

– Jak dwa niedźwiadki – potwierdziłam.

Zanim drugie dziecko się urodziło i bliźnięta wraz ze zmęczoną matką otoczono należytą opieką, Wigilia Bożego Narodzenia zdążyła dobiec końca. Wynn i ja wracaliśmy pod rękę do domu, krocząc po skrzypiącym śniegu, a nasze oddechy tworzyły lekkie obłoczki w zimnym, rześkim nocnym powietrzu. W górze świecił księżyc, a niebo przecinały tańce zorzy polarnej. Wspomniałam na głos tamtą noc sprzed lat, gdy inne dziecko narodziło się w Wigilię Bożego Narodzenia. Każde przyjście na świat nowego życia wydawało się cudem, a dziś powitaliśmy dwa nowe istnienia, oba najwyraźniej silne i zdrowe. Wynn jednak nie miał racji mówiąc, że teraz kolej na brata. Drugie z bliźniąt, ku wielkiej radości Susie, okazało się dziewczynką.

Rozdział szesnasty
Zimowy gość

Chociaż święta wciąż były dla mnie czasem samotności, tęsknota za domem mnie nie przytłaczała. Spędziłam Boże Narodzenie z Wynnem przy naszym kominku. Na obiad zjedliśmy pieczeń z jelenia oraz warzywa, a na deser placek z jagodami. Zamierzaliśmy wybrać się na spacer wzdłuż rzeki, ale okazało się, że jest za zimno.

Wymieniliśmy się za to prezentami. Mimo że nie posiadaliśmy zbyt wiele, każde z nas przy wyjeździe na Północ zachomikowało kilka rzeczy z myślą o przyszłych podarunkach. Po dwóch Bożych Narodzeniach, rocznicy ślubu i urodzinach Wynna moje zapasy prezentów właśnie się skończyły i zachodziłam w głowę, co podaruję mężowi, gdy nadejdą jego kolejne urodziny. To pytanie nie dawało mi spokoju, gdy patrzyłam, jak Wynn rozpakowuje nowy nóż. Być może uda mi się coś kupić od jednej z indiańskich kobiet.

Na widok prezentu od Wynna zaparło mi dech z radości. Dostałam dwie pary nowych pończoch. Te, które miałam do tej pory, cerowałam i zszywałam mnóstwo razy, a szczerze nienawidziłam pocerowanych pończoch. Jak się później dowiedziałam, mąż sprowadził je dla mnie z Edmonton, za pośrednictwem sklepu Iana, wraz z jesienną dostawą.

Dzień trochę nam się dłużył. Niespecjalnie było co robić poza rozmową. Gier mieliśmy niewiele, a muzyki wcale, zaś okropna pogoda nie pozwalała nam wyjść z chaty.

Podczas gdy przygotowywałam wieczorną przekąskę złożoną z kanapek z wędliną i resztek placka, Wynn wyciągnął się na niedźwiedziej skórze przed kominkiem. Kiedy chciałam do niego dołączyć, okazało się, że zasnął. Wiedziałam, że jest zmęczony. Praca pochłaniała mnóstwo jego czasu i energii. Po wczorajszym przyjęciu porodu został oderwany od naszego rozgotowanego gulaszu wezwaniem do chorego dziecka.

Wynn stracił na wadze. Do tej pory tego nie zauważałam, ale zdecydowanie ważył teraz mniej niż wtedy, gdy przyjechaliśmy na Północ. Spojrzałam na własne ciało. Mnie również ubyło kilka kilogramów. Nic dziwnego – prowadziliśmy aktywny tryb życia, dużo chodziliśmy i jedliśmy niewiele potraw, dzięki którym moglibyśmy nabrać tuszy.

Obejrzałam swoje ręce. Nie były to już miękkie dłonie rozpieszczonej kobiety. Czas nas odmienił – czas i Północ.

Nie wiedziałam, czy mam budzić Wynna, czy też dać mu spać dalej, więc po prostu siedziałam i patrzyłam na niego niezdecydowana.

Nagle Kip podniósł się i spojrzał w kierunku drzwi, nasłuchując z przekrzywionym na bok łbem. Czyżby ktoś nadchodził?

– Nie, Panie Boże, proszę – błagałam. – Spraw, żeby nikt już dzisiaj nie potrzebował Wynna.

Kiedy wreszcie usłyszałam kroki, Kip zdążył już znaleźć się przy drzwiach. Po jego szczekaniu poznałam, że przybysz nie jest nikim znajomym. Nasz pies witał większość ludzi z osady jedynie merdając ogonem.

Szczekanie Kipa obudziło Wynna, który usiadł i popatrzył na mnie przepraszająco.

– Wybacz. Najwyraźniej się na chwilę… – zaczął, ale nie powiedział już nic więcej, bo na zewnątrz rozległo się tupanie, a potem łomotanie do drzwi chaty.

Pies zaczął szczekać głośniej. Gdy Wynn wstał i gestem nakazał mu, by siedział cicho w swoim kącie, Kip posłuchał go, choć dość niechętnie.

Wynn otworzył drzwi, a wtedy do środka niemal wpadł jakiś mężczyzna. Pierwszą rzeczą, którą dostrzegłam, było jego ubranie. Przybysz miał na sobie mundur Kanadyjskiej Królewskiej Policji Konnej.

Następnie zauważyłam, że mężczyzna dźwiga dużą paczkę. Wyjrzał zza niej, a jego twarz, czerwona od przenikliwego, zimnego wiatru, rozjaśniła się w nieco zmrożonym uśmiechu.

– Sierżant Wynn Delaney? – zapytał przybysz.

– Zgadza się – potwierdził Wynn, ruszając, by odebrać od nieznajomego ciężki pakunek i tym samym umożliwić mu uścisk dłoni na powitanie. Mężczyzna jednak zaśmiał się cicho i usunął pakę z zasięgu wyciągniętej ręki Wynna.

– Przepraszam – rzucił – ale mam wyraźny rozkaz, by wręczyć to Elizabeth Delaney i nikomu innemu. – Odwrócił się do mnie. – Pani Elizabeth Delaney? – upewnił się.

Ze zdumienia chyba otworzyłam usta.

– Taa… tak – wyjąkałam.

Wręczył mi pakunek w taki sposób, jakby był bardzo zadowolony, że wreszcie się go pozbywa. Potem strzepnął śnieg ze swojej parki, zdjął rękawicę i wyciągnął rękę do Wynna.

– Carl Havens z Kanadyjskiej Królewskiej Policji Konnej – wyrecytował.

Stałam z pakunkiem w ramionach i patrzyłam wybałuszonymi oczami na młodego oficera. Jak dotarł do naszej chatki na Północy? Co tu robi? Skąd ma tę dziwną paczkę?

Tymczasem Wynn mówił:

– Witamy na Północy, Carl. Proszę, zdejmij kurtkę i powiedz nam, o co w tym wszystkim chodzi. Zdaje się, że Elizabeth zaparzyła właśnie cały dzbanek kawy.

A zatem przy kawie popijanej przed kominkiem Carl Havens wyjaśnił nam, co robi w naszych rejonach i jak to się stało, że możemy gościć go w święta.

Stacjonował w Calgary, gdzie przez tamtejszą wspólnotę kościelną poznał Julie. I kiedy okazało się, że dostał nowy przydział na Północy, Julie zapragnęła przesłać nam świąteczną paczkę. Havens za zgodą Policji podjął się roli kuriera. I tak oto oficer Havens w drodze do swojej nowej placówki, która znajdowała się na północ i nieco bardziej na wschód od naszej, wpadł do nas z przesyłką pełną prezencików z domu!

Wydawało mi się to zbyt piękne, aby było prawdziwe.

Podarunki od Jona i Mary, każdego z bratanków, a w szczególności od Julie miały umilić mi Boże Narodzenie. I chyba tak się stało. Ale jednocześnie zwiększyły moje poczucie osamotnienia. Płakałam nad każdą rzeczą rozwijaną z opakowania. Mężczyźni najwyraźniej rozumieli moją reakcję, bo żaden z nich nie próbował zaradzić moim łzom.

Przygotowałam więcej kanapek. Havens był wygłodniały, jakby nie jadł od wielu dni. Pomyślałam o trudach, jakie napotkał podczas podróży, która dla mnie podczas ciepłego lata była wystarczającym wyzwaniem. Zimą musiała być niemal nie do zniesienia. Zastanawiałam się, jak ten młody funkcjonariusz zdołał do nas trafić, gdy wszystko zasypane było śniegiem.

– Jadę z przewodnikami – wyjaśnił w odpowiedzi na nasze pytania. – Zatrzymali się przy punkcie handlowym. Spędzimy tam noc, a rano ruszymy dalej. Właściciel sklepu… McLain, prawda?… powiedział mi, jak do was dotrzeć, a ja oczywiście nie mógłbym odpocząć, nie dostarczywszy wpierw paczki. I udało się, w samą porę.

Uśmiechnął się, a ja zaczęłam roztrząsać, jak bliska jest jego relacja z Julie. Wydawał się przyzwoitym młodym człowiekiem. Pasowałby do mojej siostry.

Przy kawie i kanapkach zasypałam go pytaniami o moją rodzinę i życie w Calgary. Z radością słuchałam wieści z szerokiego świata – były jak łyk powietrza z domu.

Zrobiło się późno, gdy Havens oznajmił, że musi już iść, bo jego towarzysze będą się zastanawiać, gdzie się podział. Wcześnie rano ruszali w dalszą drogę.

Wynn zaprosił go na śniadanie, ale on grzecznie odmówił. Wyjaśnił, że zje posiłek ze swoją ekipą. Mój mąż obiecał, że spotka się z nim, zanim wyjadą. Po chwili przybysz zniknął w śniegu, tak samo jak się tu zjawił.

Patrząc, jak jego wysoka sylwetka ginie w ciemności, odniosłam dziwne wrażenie.

– Wynn – spytałam – czy on był tutaj naprawdę, czy tylko mi się przyśnił?

Mąż wskazał podarunki rozrzucone po naszym niewielkim domu.

– Wygląda na to, że był tu naprawdę, Beth.

Od dawna Wynn nie używał tego zdrobnienia. Zamrugałam, by powstrzymać łzy – sama nie wiedziałam: radości czy smutku. Wciąż tęskniłam za swoją rodziną. Prezenty były miłe, ale nie zdołały zająć miejsca tych, którzy je przesłali. Z całego serca kochałam też męża. Tak, moja decyzja nie uległa zmianie. Tak długo, jak Wynn pozostanie na Północy, będę tu razem z nim.

Wziął mnie delikatnie w ramiona i scałował łzę z mojego policzka.

– To było trudne Boże Narodzenie, prawda? – zapytał.

Skinęłam głową.

– Przykro mi, że czułaś się samotna – dorzucił.

– Zauważyłeś to?

– Zauważyłem.

– Myślałam, że nieźle się maskuję.

Uścisnął mnie mocniej.

– Doceniam twoje starania, Beth, choć z jeszcze większą chęcią podzieliłbym twoje uczucia, porozmawiał o nich. Może by ci to pomogło chociaż trochę. Czasami ja też odczuwam samotność. Myślę o domu, o mamie i o tym, że nie było mnie na miejscu, kiedy umarł tato. Żałuję i martwię się, że to samo może się powtórzyć z mamą. Codziennie modlę się: „Boże, proszę Cię, daj mi być wtedy przy niej”. Czy to brzmi głupio? To znaczy, czy mnie rozumiesz?

– Rozumiem – powiedziałam, obejmując go mocniej.

Naprawdę go rozumiałam. On też miał swoich bliskich, których darzył gorącym uczuciem. Nie było mu łatwo służyć na Północy. Ale właśnie tutaj ludzie go potrzebowali. Poczucie obowiązku wobec nich trzymało go w Policji i w tej małej osadzie. To samo oddanie dostrzegłam w oczach młodego funkcjonariusza Carla Havensa. On również czuł, że służba w Kanadyjskiej Królewskiej Policji Konnej to coś więcej niż praca. To powołanie, by służyć ludziom. Jeszcze większe powołanie Wynna – by służyć Panu – spełniało się poprzez jego obowiązki wobec tutejszych traperów i Indian.

Uniosłam głowę, żeby pocałować męża. Pocałunkowi towarzyszyła obietnica – obietnica miłości i wsparcia tutaj u jego boku, tak długo, jak będzie czuł, że Północ go potrzebuje.

Rozdział siedemnasty
Wznowienie lekcji

Następnego ranka w progu chaty stanął Jim Buck. Nie zamierzałam wznawiać zajęć przez kolejny dzień lub dwa, ale Jim albo tego nie rozumiał, albo udawał, że nie rozumie.

– Ja do szkoły – rzucił w odpowiedzi na moje pytające spojrzenie.

Nie odesłałam go z powrotem do domu. Wszedł i zajął swoje miejsce przy stole, a ja przyniosłam mu kilka książek, żeby miał co oglądać, gdy kończyłam swoje poranne obowiązki.

Zajął się książkami i nie zwracał na mnie najmniejszej uwagi.

– A co z Susie? – zapytałam. – Skoro zaczynamy znowu lekcje, nie powinna tu być? I Wawasee też?

– Przyjdą. Może – odparł Jim, obawiając się, że zmienię zdanie.

– Ale nic o tym nie wiedzą – drążyłam.

– Pani walnie w dzwonek – podpowiedział rozwiązanie Jim.

Uśmiechnęłam się więc do siebie i poszłam „walnąć w dzwonek”.

Kilka chwil później zjawił się Wawasee. Pod parką przyniósł swój ukochany zeszyt. Pokazał mi go z dumą – każdą stronę pokrywały rysunki, wykonane tak świetnie, że zaczęłam się zastanawiać, jakim cudem dzieciak w jego wieku, bez kursów czy choćby wskazówek co do techniki rysunku, mógł stworzyć tak piękne i znakomite pod względem warsztatowym dzieła.

Usadziłam go przy stole i poprosiłam o zilustrowanie kilku kolejnych kart ze słówkami. Potem słuchałam, jak Jim czyta na głos. Szło mu naprawdę dobrze.

Ranek minął, a Susie się nie pojawiła. Martwiłam się o nią, więc gdy obaj chłopcy wrócili do domów, a ja zjadłam obiad i sprzątnęłam ze stołu, postanowiłam, że przejdę się do chaty Susie i zobaczę, jak się sprawy mają.

Matka Susie, Maggie, wciąż leżała na łóżku w kącie, wraz z bliźniętami. Dzieci wyglądały na zdrowe, choć jedno zapamiętale płakało, a drugie spało w najlepsze.

W chacie panowało zamieszanie. Właśnie wprowadzała się para starszych ludzi. Kobieta miała zająć się Maggie i noworodkami, ale mężczyzna również potrzebował jej pomocy, więc po prostu zabrała go ze sobą.

Susie została posłana po drewno. Pomyślałam o opale zgromadzonym przy chacie, która służyła nam za szkołę. Kiedy przestaliśmy się w niej uczyć, ludzie z wioski regularnie korzystali ze szkolnego zapasu drew. Stwierdziłam, że pewnie dziś niewiele już z niego zostało.

Zastanawiałam się, gdzie dwoje nowych lokatorów będzie spać. Chata była ciasna nawet dla rodziny, która dotąd ją zajmowała. Oprócz Susie Maggie miała jeszcze dwóch synków, a teraz doszły jej również bliźnięta.

Podeszłam do łóżka, by porozmawiać z Maggie. Wciąż wyglądała na osłabioną. Uśmiechnęła się jednak do mnie i skinieniem głowy wskazała noworodki.

– Dwa – oznajmiła.

W odpowiedzi posłałam jej uśmiech.

– Jak się czujesz, Maggie? – spytałam.

– Niedobrze – odparła, kręcąc głową, zaraz jednak jej twarz się rozjaśniła. – Ale niedługo.

– Poproszę sierżanta, żeby zajrzał tu do ciebie. Być może ma lekarstwo, które pomoże ci szybciej odzyskać siły – obiecałam, zastanawiając się w tej samej chwili, czy Wynn ma jakieś witaminy lub środek na wzmocnienie.

– To dobrze – powiedziała Maggie. Leżała cicho przez minutę, nim dodała: – Susie słyszeć dzwonek. Chcieć pójść. Ja dziś potrzebować. Teraz przyjść Zbyt Wiele. Ale Susie chyba zamieszkać z inną rodziną w dużej wiosce. Tu za ciasno.

Twarz Maggie wyrażała smutek na samą myśl o tym.

– O czym ty mówisz? – spytałam przerażona tym, co, jak sądziłam, oznaczały jej słowa.

– Za ciasno – powtórzyła.

Rozejrzałam się. Maggie miała rację. Chata była za ciasna na ulokowanie na podłodze dodatkowego posłania, tymczasem jakimś sposobem należało tu wcisnąć kolejne dwa.

Bez chwili namysłu czy nawet zaczerpnięcia oddechu wypaliłam:

– U mnie nie jest za ciasno. Wezmę Susie do siebie. Nie będzie musiała zamieszkać w dużej wiosce, za to będzie mogła tu przychodzić, żeby się z tobą zobaczyć, przynieść ci drew i…

– Dobrze – zgodziła się Maggie. – Weź.

Nie mogłam się już doczekać, kiedy Susie wróci z drewnem i będę jej mogła oznajmić dobrą nowinę. Zamieszka ze mną; będzie mogła nadal chodzić do szkoły – myślałam uradowana, że dziewczynka nie opuści osady ani swoich bliskich.

Susie przyjęła nowinę z cichą radością. Gdyby nie błysk w jej oczach, pomyślałabym wręcz, że nie usłyszała, co do niej mówię.

Nie pożegnała się z matką, ale zauważyłam, jak wymieniają przelotne spojrzenia. Wiedziałam, że obie przeżywają rozstanie, jednak Susie miała być w pobliżu, by codziennie odwiedzać Maggie i pomagać jej w pracach domowych.

Ruszyłyśmy do mojej chaty. Susie niosła wszystko, co posiadała, w niewielkim zawiniątku. Zastanawiałam się, jak ktokolwiek, nawet tak mała dziewczynka, może funkcjonować z tak skąpą ilością rzeczy osobistych.

Kiedy szłyśmy w milczeniu przez polanę, słońce świeciło jasno z bezchmurnego nieba. W taki dzień nietrudno o ślepotę śnieżną spowodowaną intensywnym odbijaniem się promieni od śniegu. Zauważyłam, że Susie mruży oczy. Ja też pewnie to robiłam.

Ależ się Wynn zdziwi, gdy przyjdzie wieczorem do domu – pomyślałam. Nie miałam najmniejszych wątpliwości, że mąż całym sercem poprze moją decyzję. Byłam pewna, że przygarnąłby pod swój dach pół wioski, gdyby tylko czuł, że tego wymaga dobro jej mieszkańców.

Kip powitał Susie energicznymi machnięciami ogona. Być może brakowało mu jej na dzisiejszych lekcjach. Dziewczynka odłożyła swój tobołek na podłogę i zarzuciła ramiona na szyję psa.

– Będę z tobą mieszkać, Srebrzysty – oznajmiła, zwracając się do Kipa jego indiańskim imieniem.

Pies wydawał się zadowolony z takiego układu. Całe ciało falowało mu entuzjazmem.

Właśnie wtedy poczułam drżenie w sercu. Chata nie będzie już taka pusta podczas wyjazdów Wynna. Wiedziałam, że wypełni ją głos dziecka.

Rozdział osiemnasty
Susie

Obecność Susie w naszym domu rzeczywiście zmieniła wszystko. Pusta i cicha dotąd chata wypełniła się śmiechem i dziecięcymi zabawami. Susie okazała się bystrą dziewczynką, która uwielbiała się śmiać i buzia jej się nie zamykała. Kip był jej towarzyszem zabaw. Razem baraszkowali na skórze przed kominkiem, aż chwilami korciło mnie, by ich zbesztać, gdyż tęskniłam za ciszą i spokojem. Lecz wtedy przypominałam sobie, jak niegdyś było w tym domu i jak będzie znowu, gdy Susie go opuści, i powstrzymywałam się przed wydaniem polecenia, żeby zachowywali się ciszej.

Dziewczynka szybko poszerzała swoją znajomość angielskiego. Ogromnie podobały jej się moje książki. Kiedy byłam zajęta, przesiadywała nad nimi, próbując wymówić na głos zapisane słowa. Gdy miałam wolną chwilę, prosiła, żeby jej czytać. Nie musiała mnie długo namawiać, bo ja także czerpałam z tego wielką przyjemność.

Pilnowałam się, żeby codziennie wysyłać Susie na jakiś czas do jej domu. Podczas jej nieobecności błyskawicznie robiłam to, co miałam do zrobienia, aby gdy wróci, móc poświęcić jej swój czas.

Niekiedy ubierałam się ciepło i szłam z nią do lasu, by pomóc w zbieraniu drewna na opał dla jej rodziny. Zawsze zabierałyśmy ze sobą Kipa, który uwielbiał dokazywać w śniegu. Takie wyjścia dobrze nam robiły – wracałyśmy z błyszczącymi oczami i zaróżowionymi policzkami, z zachwytem wspominając rośliny, zwierzęta czy zjawiska ujrzane w lesie.

Nie zaniedbywałyśmy szkolnych zajęć Susie. Przeciwnie – posunęłyśmy je do przodu. Obie byłyśmy podekscytowane nauką. Susie opowiadała mi o sprawach swojego plemienia, a ja odwzajemniałam się historiami z życia własnych bliskich. Dzięki niej zrozumiałam wiele zwyczajów Indian i miałam możliwość, by podszkolić się w ich języku.

Choć Susie nieraz wybuchała śmiechem, słysząc, jak próbuję wymówić co trudniejsze słówka, była dobrą nauczycielką i tak długo zmuszała mnie do powtarzania danego wyrazu, aż udało mi się go opanować. W głębi serca liczyłam, że kiedyś nadejdzie dzień, gdy stanie przed klasą i będzie uczyć swoich współplemieńców. Przekonałam się, że Nimmie oraz Wynn mieli rację. Jedno lub dwoje z tych dzieci zdoła kiedyś otworzyć drzwi na świat przed całym swoim ludem. Być może Susie ze swoim bystrym umysłem i poczuciem humoru zostanie kluczem do tych drzwi?

Wynn też pokochał Susie. Początkowo trochę się wstydziła w jego obecności. Szanowała przedstawiciela prawa, być może nawet go lubiła, ale zachowywała powściągliwość i tylko w jej ciemnych oczach widać było łagodny uśmiech.

Kip za to zdecydowanie nie był wstydliwy. Ilekroć Wynn wracał do domu, pies witał go przy drzwiach z radosnym skomleniem i merdającym ogonem. Ledwo pozwalał swojemu panu zdjąć ciężkie zimowe okrycie, tak mu było śpieszno do wspólnego baraszkowania. Wynn chwytał oburącz duży, kudłaty łeb o srebrzystej sierści i przyciskał twarz do puszystego futra. Następnie obaj kołysali się w przód i w tył tak, że często kończyli turlając się na podłodze.

Na początku Susie obserwowała ich poczynania, otwierając szeroko oczy ze zdumienia. Jestem pewna, że nigdy wcześniej nie widziała takich swawoli, przynajmniej nie w wykonaniu dorosłej osoby. Niekiedy Kip patrzył w jej stronę i skomlał, jak gdyby zachęcając dziewczynkę, żeby dołączyła do zabawy. Ona jednak odwracała się i przychodziła do mnie, by sprawdzić, czy nie mam jakiejś pracy, którą mogłabym jej zlecić.

Po zaspokojeniu potrzeb Kipa Wynn podchodził do mnie. Początkowo nie wiedzieliśmy, jak się zachowywać w obecności Susie. Podejrzewaliśmy, że nie jest przyzwyczajona do widoku dorosłych obejmujących się i całujących na powitanie – tak jak to mieliśmy w zwyczaju. Rozważaliśmy, czy powinniśmy się powstrzymać od tych gestów ze względu na dziewczynkę. Spróbowaliśmy tak postępować przez jeden dzień, ale tak nam brakowało naszego codziennego rytuału, że stwierdziliśmy, iż Susie prawdopodobnie będzie w stanie oswoić się z naszym sposobem okazywania sobie czułości. A zatem gdy Wynn podszedł do kuchenki, sprawdzić, co gotuję, objęliśmy się i pocałowaliśmy na przywitanie tak jak zawsze.

Zauważyliśmy, że Susie nie spuszcza nas ze swoich dużych, czarnych oczu, ale w miarę upływu czasu najwyraźniej zaakceptowała nasze zachowanie jako część dziwnych obyczajów panujących w naszym domu.

Wynn zawsze zwracał się do dziewczynki z pytaniem, jak jej minął dzień. Na początku była nieśmiała i odpowiadała z wahaniem, ale stopniowo coraz bardziej się otwierała. W rozmowie padało nawet kilka indiańskich słów, które jeszcze były mi obce. Wynn pytał o coś w jej języku, a ona z błyskiem w oku mu odpowiadała. Po takiej wymianie zdań często następował wybuch śmiechu. Z przyjemnością przysłuchiwałam się ich wspólnym żartom.

Susie była dobrą obserwatorką. Kiedy Wynn po wejściu do domu zdejmował zimowe okrycie, pozbywał się również ciężkich butów, by włożyć lżejsze i wygodniejsze obuwie. Siadał w jedynym dużym fotelu przed kominkiem i tam zdejmował buty. Następnie przechodził w samych pończochach do sypialni po pantofle. Co wieczór powtarzał ten swój rytuał, aż pewnego razu zmieniła go Susie.

Wynn opadł zmęczonym ciałem na fotel i zaczął ciągnąć za ciężkie buty. Siedział przez chwilę, rozluźniając napięte mięśnie, po czym podniósł się, by pójść do sypialni. Tymczasem przed nim stanęła Susie, trzymając w wyprostowanej ręce jego pantofle.

W oczach mojego męża błysnęło zdumienie, lecz zaraz potem twarz rozjaśniła mu się w uśmiechu. Wyciągnął ręce, ale nie po pantofle, tylko do Susie. Przygarnął ją do siebie i zamknął w uścisku. Dziewczynka się nie wyrywała.

Patrząc na tę scenę, zastanawiałam się, czy to pierwszy raz, gdy obejmuje ją mężczyzna. Jej własny ojciec zapewne był bardzo zajętym traperem, często nieobecnym w domu i nieprzyzwyczajonym do wyrażania w ten sposób swojej miłości, choć nikt nie wątpiłby, że indiańscy ojcowie kochają swoje dzieci. Nieraz się ich widywało, gdy rozmawiali lub bawili się ze swym potomstwem, a oczy błyszczały im z radości i dumy. Obserwując ich, często myślałam, że gdyby zaszła taka potrzeba, bez chwili wahania oddaliby życie za swoje dzieci.

Teraz zaś miałam przed sobą Susie tonącą w ciepłym uścisku Wynna. Zastanawiałam się, czy mała zrozumie tę sytuację.

– Dziękuję, moja dziewczynko – powiedział Wynn, a potem dorzucił jeszcze parę słów w indiańskim dialekcie i Susie zachichotała. Wynn puścił ją i włożył pantofle. Susie nie odrywała wzroku od jego twarzy.

– Skoro nie musiałem przebyć całej drogi do sypialni, by przynieść pantofle, zyskałem chyba czas na jedną historyjkę, zanim Elizabeth wezwie nas na kolację – stwierdził Wynn, kiwając głową w stronę ułożonych w niewielki stosik książek.

Uśmiech Susie stał się jeszcze szerszy, gdy biegła wybrać swoją ulubioną. Ja zaś niepostrzeżenie przesunęłam nieco porę wieczornego posiłku. Wynn posadził sobie Susie na kolanie i wkrótce oboje pogrążyli się bez reszty w lekturze. Gdy ich obserwowałam, do oczu napłynęły mi łzy. Dokładnie tak powinno być. Właśnie to chciałam ofiarować Wynnowi – dziecko, jego własne dziecko, które mógłby kochać i tulić, i którym mógłby się opiekować. Instynkt zawsze mi mówił, że Wynn będzie dobrym ojcem. Miałam rację. Teraz widziałam to jak na dłoni w sposobie, w jaki przytulał Susie.

Stanowiliśmy prawdziwą rodzinę. Wynn, ja i Susie. W naszej małej chatce czuło się tę rodzinną atmosferę. Wynn i ja byliśmy razem szczęśliwi, ale by nasze życie stało się kompletne, potrzeba nam było dziecka.

Spojrzałam na męża i dziewczynkę na jego kolanach. Oczy mieli utkwione w kartach książki. Moje serce śpiewało radosną pieśń. Tak bardzo kochałam Susie i wiedziałam na pewno, że ona również mnie kocha. Świetnie się bawiłam, baraszkując z nią w śniegu, piekąc razem ciastka, ucząc ją, jak się haftuje, i pomagając jej wykonać szmacianą lalkę… Tyle rzeczy robiłyśmy wspólnie w tym krótkim czasie, odkąd z nami zamieszkała. Wybiegłam myślą naprzód do wszystkich innych rzeczy, które jeszcze zamierzałam z nią dzielić.

Nagle przebłysk zrozumienia przywrócił mnie gwałtownie do rzeczywistości.

Uświadomiłam sobie, że Susie nie zostanie z nami długo. Bardzo bym chciała ją zatrzymać. Byłam przekonana, że Wynn też by tego pragnął. Ze ściśniętym sercem formowałam w umyśle słowa: Przecież ona tak naprawdę nie jest nasza, choć mój rozum buntował się przeciwko faktom. Susie należała do innej rodziny. Wiedziałam, że to się nie zmieni i sama z siebie też bym wcale tego nie zmieniła, nawet gdybym mogła. Susie kochała swoich bliskich, a oni kochali ją. A zatem jej miejsce było przy nich.

Wiedziałam, że muszę codziennie sobie o tym przypominać i nie robić niczego, co mogłoby utrudnić Susie powrót do rodzinnego domu. Że moja głęboka miłość musi chronić dziewczynkę przed moją miłością. Wydawało się to dziwną zagadką, ale taka była prawda. Z łatwością przyszłoby mi udawanie, że Susie jest moja, równie łatwo przejęłabym kontrolę nad jej życiem i spróbowała zrobić z Indianki białą dziewczynkę.

Kochalibyśmy ją. Kochalibyśmy ją oboje. Ale my – a ja w szczególności – musieliśmy zdawać sobie sprawę, kim jest, i zachować to dla jej dobra, jednocześnie poszerzając jej świat. Rzecz była niełatwa, ale z całego serca pragnęłam temu sprostać.

Susie w końcu wróci do domu, musiałam wciąż sobie o tym przypominać. Być może gdy to nastąpi, będę oczekiwać naszego własnego dziecka? Będziemy ogromnie za nią tęsknić, ale ową tęsknotę złagodzi myśl, że niedługo pojawi się inne maleństwo, by wypełnić sobą puste miejsce w naszym życiu.

Zaczekałam, aż skończą czytać, nim zawołałam ich na kolację. Pochyliliśmy głowy przy wieczornej modlitwie, a Susie chwyciła każde z nas za rękę – tak jak to mieliśmy w zwyczaju, gdy się razem modliliśmy.

Trzymałam drobną rączkę w mojej dłoni i podczas gdy Wynn wypowiadał na głos słowa modlitwy, ja pomodliłam się również, lecz po cichu. Za Susie, naszą drogą dziewczynkę. Wiedziałam, że już zawsze będę myśleć o niej, jakby była nasza. A jednak nie jest nasza. Modliłam się, żeby Bóg obdarzał mnie codziennie mądrością. Modliłam się o zbawienie Susie. Modliłam się o zbawienie jej matki i jej rodziny.

Kiedy tak siedziałam rozmodlona z pochyloną głową, zmieniło się moje myślenie. Zrozumiałam, że jeśli chcę wpłynąć pozytywnie na życie Susie, muszę pracować nad zbawieniem jej całej rodziny. Muszę zrobić więcej. Muszę do nich dotrzeć. Potrzebowałam pomocy i kierownictwa Boga.

Tej nocy, gdy Susie poszła już spać, odbyłam długą rozmowę z Wynnem. Opowiedziałam, jak Bóg przemówił do mnie, a mąż trzymał mnie w objęciach, słuchając. Potem przyznał mi rację. Świat Susie nie był naszym światem. Należało przygotować dziewczynkę na powrót do jej własnego środowiska, niezależnie, kiedy miałoby to nastąpić.

Nasza codzienność uległa zmianie, choć na zewnątrz rozkład dnia i obowiązków pozostał ten sam. Susie i ja spędzałyśmy razem dużo czasu. Zawsze towarzyszyłam jej w wyprawach po opał i w drodze do domu. Kiedy gawędziłyśmy, starałam się dowiedzieć jak najwięcej o jej plemieniu, a gdy szłyśmy do jej domu rodzinnego, spędzałam więcej czasu na rozmowach z jej matką i braćmi. Odważałam się nawet używać słów, których uczyła mnie Susie. Czasami nie trafiałam z ich wymową, co wzbudzało chichot mojej nauczycielki, ale wkrótce byłam poprawiana i mówiłam dalej.

Rozmawiałam nawet ze starszym państwem, często dzieląc się z nimi swoją wiarą. Chciałam, żeby zrozumieli, żeby poznali Boga. Słuchali uprzejmie, ale jak dotąd nie zadawali mi dalszych pytań, na co miałam nadzieję i o co serdecznie się modliłam.

Wieczorami, gdy Wynn wracał do domu, nierzadko zmęczony po trudach całego dnia, Kip zawsze witał go przed drzwiami, lecz teraz zwykle podchodziła również Susie. Niekiedy od razu dołączała do wesołego baraszkowania na podłodze. Potem, gdy Wynn zdejmował zimowe buty, biegła do sypialni po jego pantofle.

Pilnowałam, żeby nie podawać kolacji za szybko, aby wystarczyło czasu na rytuał z książką, gdy Wynn i Susie siedzieli przytuleni w dużym fotelu, a mój mąż czytał jej na głos opowiadanie. Choć wiedziałam, że dziewczynka bardzo mnie kocha, czułam też, że właśnie ten czas jest ulubioną chwilą w jej dniu.

Zaczęliśmy modlić się przed posiłkami w indiańskim języku Susie. Chcieliśmy, by wiedziała, że Bóg, do którego się zwracamy, nie jest „Bogiem białego człowieka”. Mógł być także jej Bogiem. A kiedy przy jej leżance klękaliśmy wspólnie do modlitwy przed snem, znowu używaliśmy słów, które Susie poznała w niemowlęctwie.

Wzrastaliśmy teraz razem, choć Susie niekoniecznie była tego świadoma. Opiekowaliśmy się nią i kochaliśmy ją, tuliliśmy i prowadziliśmy, ale przez cały czas robiliśmy to z przekonaniem, że przygotowujemy – ją i siebie – na mający nieuchronnie nadejść dzień, gdy nasze drogi się rozejdą.

Rozdział dziewiętnasty
Powrót wiosny

Ze względu na obecność Susie w domu nasze dni wypełnione były po brzegi ciekawymi zadaniami do wykonania. Wciąż uczyłam w szkole – co dzień rano obaj chłopcy z osady dołączali do Susie.

Dziewczynka była teraz o wiele bardziej otwarta i rozmowna niż większość dzieci z wioski. Zastanawiałam się, czy nie będzie jej trudno dopasować się do nich na nowo i nawet trochę się tym martwiłam. Dlatego też zaczęłam ją zachęcać, by poświęcała codziennie nieco czasu na zabawę w osadzie.

Zgodziła się bez wahania. Chętnie chodziła do wioski i, jak wynikało z moich obserwacji, najwyraźniej bez trudu się odnalazła wśród kolegów i koleżanek.

Pewnego dnia wysłałam ją, by pobawiła się z dziećmi w wiosce, a potem postanowiłam, że przejdę się do sklepu po kilka niezbędnych mi rzeczy. Skorzystam też z okazji, by napić się herbaty z Nimmie. Nadal spotykałyśmy się co tydzień na naszym studium biblijnym, a Susie zawsze nam towarzyszyła, z szeroko otwartymi oczami przysłuchując się temu, co czytałyśmy i omawiałyśmy. Zdążyła już zdecydować, że chce oddać serce temu Jezusowi, który kochał ją tak, że za nią umarł. Obie z Nimmie objaśniałyśmy jej Ewangelię i co to znaczy podążać za Nim. Cudownie było obserwować jej dziecięcą wiarę.

Teraz jednak cieszyłam się na zwykłą rozmowę o kobiecych sprawach z Nimmie. Było już po niej widać, że jest przy nadziei. Uświadomiłam sobie, że różnica wieku między jej dziećmi będzie niewielka. Zabawne – pomyślałam – że Nimmie, która przez lata była bezdzietną mężatką, po raz drugi zostanie mamą w tak krótkim czasie. Uśmiechnęłam się do swoich myśli. Być może to samo trzymał dla mnie w zanadrzu Pan Bóg? Mimo wszystko miałam nadzieję, że nie przyjdzie mi czekać tak długo, jak było to udziałem Nimmie.

Zbliżyłam się do gromadki dzieci pochłoniętych zabawą. Gdy przechodziłam obok, nawet się nie odwróciły w moją stronę. Siedziały na śniegu, z twarzami zwróconymi na wschód i skupionymi minami. Wtedy zauważyłam Susie. Stała przed dziećmi, trzymając w górze stare karty ze słówkami, które jej kiedyś dałam. Była nauczycielką, a jej koledzy – uczniami. Stanęłam jak wryta. Nie wierzyłam własnym oczom.

– Co to jest? – Usłyszałam dźwięczny głosik Susie.

Podniósł się las gorliwych rąk. Susie wskazała małą dziewczynkę.

– Ryba – odpowiedziało dziecko.

– Tak jest – Susie uśmiechnęła się promiennie z aprobatą. – To ryba.

Pokręciłam gwałtownie głową, żeby uporządkować myśli. Jak to się stało, że dzieci nie chciały uczęszczać do mojej szkoły, a zebrały się tutaj? Potem zaczęłam się cicho śmiać. Czyż nie to właśnie powtarzała ciągle Nimmie? Naucz jedno, a ono nauczy resztę. I oto miałam przed sobą Susie, która w formie zabawy robiła to, co mnie się dotąd nie udało.

Muszę dopilnować, żeby miała więcej kart – postanowiłam, a później pospieszyłam do Nimmie. Nie mogłam się już doczekać, kiedy przekażę jej tę ekscytującą nowinę.

W tym roku wyjątkowo nie marudziłam na temat ociągającej się wiosny, więc ze zdumieniem przyjęłam słowa Wynna, który pewnego wieczoru oznajmił:

– Spodziewam się, że lód na rzece wkrótce pęknie. Indianie podejrzewają, że tym razem będzie z tego niezłe widowisko, bo woda zamarzła głęboko. Mówią, że będzie można to obserwować z tej wysokiej skarpy na wschód od wioski. Zainteresowana?

Spojrzałam zdumiona na męża. Nagle dotarło do mnie, że faktycznie naokoło wioski zostało już niewiele śniegu, a indiańskie kobiety znów przeczesywały pobliskie łąki w poszukiwaniu roślin jadalnych. Dotąd niespecjalnie się nad tym zastanawiałam, ponieważ dni miałam wypełnione innymi sprawami.

Susie już podskakiwała, klaszcząc w drobniutkie ręce.

– Oczywiście – odpowiedziałam Wynnowi. – Ale dlaczego w tym roku? Dlaczego ma być tak wyjątkowo? – zastanowiłam się na głos.

– Było bardzo zimno – wyjaśnił. – Rzeka zamarzła głębiej niż zwykle. Niektórzy mężczyźni martwią się wręcz o ryby w płytszych rejonach.

A ja nawet nie zdawałam sobie sprawy, że było zimniej niż zwykle.

– Ocieplenie też nadeszło szybciej niż zazwyczaj – ciągnął Wynn. – Nie zauważyłaś, jak błyskawicznie zniknął śnieg? W tym roku możemy mieć do czynienia z powodziami.

Właśnie zmierzałam do kuchenki i, usłyszawszy te słowa, zamarłam z garnkiem w ręku. Oczy mi się rozszerzyły.

– A czy nam coś… – Opanowałam się w porę i zerknęłam na Susie. Przysłuchiwała się uważnie każdemu słowu. Wynn zrozumiał moje wahanie.

– Wioska nie będzie zagrożona. Jesteśmy wystarczająco wysoko na grzbiecie skarpy, ale inne osady leżące dalej wzdłuż rzeki mogą mieć kłopoty.

Wciąż stałam w garnkiem w ręce, z dala od kuchenki.

– Co można zrobić? – spytałam.

– Razem z Ianem i paroma innymi mężczyznami wybieramy się jutro zobaczyć, jak się sprawy mają. Być może trzeba będzie poprosić niektórych mieszkańców, żeby przenieśli swój dobytek w wyżej położone miejsca. Mam nadzieję, że nie będą stawiać oporu. Kilka starszych osób może jeszcze pamiętać poprzedni wylew rzeki, mniej więcej dwadzieścia sześć lat temu. Niemal zmiótł całą wioskę z powierzchni ziemi. Ci, którzy to pamiętają, powinni być bardziej skłonni do przenosin i dać przykład innym.

Nagle Wynn zmienił ton oraz temat.

– Ale nie kuśmy losu – powiedział filozoficznie. – Susie, czy chciałabyś zobaczyć, jak lód spływa w dół rzeki?

Odpowiedziała mu jednym indiańskim słowem, które wyrażało radosne oczekiwanie. Roześmiał się i zmierzwił jej czarne włosy.

– A więc postanowione – oznajmił. – Pójdziemy.

– Kiedy? Kiedy? – dopytywała Susie, podskakując w podekscytowaniu.

– Na razie nie jestem pewny. Dwaj mężczyźni obserwują rzekę. Dadzą nam znać, kiedy pękanie lodu będzie tuż tuż.

– A skąd będą to wiedzieli? – Susie niczym echo powtórzyła moje niezadane pytanie.

Wynn zaśmiał się ponownie.

– Cóż, nie wiem dokładnie. Wiem tylko, że za każdym razem ich informacje są bezbłędne. Wypatrują pilnie konkretnych znaków. Wsłuchują się w odgłosy rzeki i lodu. Wiedzą i już.

– I powiedzą nam? – Susie musiała się upewnić.

Wynn skinął głową.

– W odpowiednim czasie? – drążyła. – Tak, żebyśmy zdążyli wyjść na wzgórze?

Uśmiechnął się, widząc jej niecierpliwość.

– Z dużym zapasem czasu – zapewnił.

Ruszyłam wreszcie z garnkiem do kuchenki i zanim postawiłam go na płycie, niemal podświadomie przejechałam nad nią ręką w poszukiwaniu najgorętszego miejsca. Dołożyłam następnie drewna i zwróciłam się do Wynna.

– A ja chyba po prostu spodziewałam się kolejnych zamieci – przyznałam. – Nie pozwalałam sobie na razie marzyć o wiośnie.

– Nie obiecuję, że nie nawiedzi nas jeszcze śnieżyca, albo i dwie – ostrzegł mnie mąż – ale jeśli nawet, to raczej nie na długo. Myślę, że wiosna zostanie z nami na dobre.

Odwróciłam się, żeby nakryć do stołu, i zobaczyłam, że Susie zdążyła już rozłożyć talerze, filiżanki i sztućce.

Dotknęłam jej ramienia w geście wdzięczności.

– Susie – zaczęłam – czy miałabyś ochotę nauczyć się uprawiać swój własny ogród?

Spojrzała na mnie błyszczącymi oczami.

– O tak! – wykrzyknęła. – Jak pani Ianowa?

Panią Ianową dzieci nazywały Nimmie.

– Jak pani Ianowa – potwierdziłam.

– Ona pozwala nam czasem spróbować czegoś z ogródka – ciągnęła Susie – jeśli obiecamy, że nie będziemy kraść za jej plecami.

Tak, Nimmie umiała nazywać rzeczy po imieniu. Nie umniejszała czynów poprzez stosowanie łagodniejszych określeń.

– Indianie nie kradną – wyjaśniła z powagą Susie – ponieważ u nas wszystko jest wspólne. Ale żeby być kulturalnym, należy poprosić. A jeśli ktoś nie patrzy, a my coś bierzemy i ukrywamy, to to jest kradzież.

– Zgadza się – potwierdziłam z niejakim roztargnieniem.

– A biali nie lubią złodziei – kontynuowała swój wywód Susie. Rzuciła ukradkowe spojrzenie w stronę Wynna. – Oni zamykają ludzi w więzieniu.

Wiedziałam, że rozpoznaje w moim mężu osobę odpowiedzialną za to „zamykanie”.

Wynn, który ściągał właśnie buty, podniósł znad nich wzrok.

– Dzieci nie zamykamy – oznajmił stanowczo.

– Nie? – Trudno było rozstrzygnąć, czy w tonie Susie brzmi ulga czy powątpiewanie.

– Oczywiście, że nie – powiedział Wynn obronnym tonem.

Często irytował go fakt, że rodzice robią z niego postrach dla swoich dzieci.

Przez chwilę Susie stała cicho, a potem w jej czarnych oczach pojawił się błysk.

– To muszę powiedzieć wszystkim dzieciakom – rzuciła. – Czyli możemy robić, co tylko chcemy…

Wynn jednak nie dał jej dokończyć. Wcześniej ode mnie zrozumiał, że Susie się z nim droczy, więc odrzucił na bok jeden z ciężkich butów i z drugim wciąż na nodze ruszył w pogoń za dziewczynką. Susie uciekała z krzykiem, lecz tak się śmiała, że trudno jej było biec. Zresztą w naszej małej chacie i tak nie było na to zbyt dużo miejsca, więc Wynn dopadł ją już po pierwszej rundzie dookoła stołu. Kip nie mógł się oprzeć chęci dołączenia do tych harców. Stałam przy kuchence i przypatrywałam się całemu zamieszaniu z nadzieją, że dzikie wrzaski i szczekanie nie poniosą się aż do wioski. Sąsiedzi zastanawialiby się, co też takiego się u nas wyprawia.

– Wystarczy – stwierdziłam wreszcie i gestem odesłałam Kipa w jego kąt.

– Lepiej już przestańmy – powiedział żartobliwym tonem Wynn do Susie – zanim Elizabeth nas też postawi do kąta.

Susie zasapała się lekko z wysiłku. Przez chwilę milczała, podczas gdy Wynn pomógł jej wstać i posadził ją na leżance. Potem zwróciła się do niego z pytaniem:

– A więc to nieprawda? Nie zamykacie dzieci w więzieniu, żeby już nigdy nie zobaczyły swoich rodzin?

– Oczywiście, że nie, Susie. Nigdy nie zamykamy dzieci.

– To co robicie, jeśli są niegrzeczne?

– Rozmawiamy z rodzicami i próbujemy sprawić, żeby pomogli swoim dzieciom być grzecznymi. Rozmawiamy też z dziećmi i opowiadamy im o wszystkich niebezpieczeństwach, jakie im grożą, jeśli dalej będą niegrzeczne. Nie chcemy, żeby dzieci wyrastały na złych ludzi. To wszystkim sprawia przykrość. Nie lubimy zamykać ludzi. Ale czasami musimy powstrzymać dorosłych, którzy upierają się, żeby być złymi, przed krzywdzeniem innych osób.

Susie myślała nad słowami Wynna, aż w końcu pokiwała swoją ciemną główką i z wielka powagą stwierdziła:

– Jesteś jak Jezus.

Wynn zrobił wielkie oczy.

– Słucham?

– Jesteś jak Jezus – powtórzyła Susie, teraz z większym przekonaniem, skoro już raz wypowiedziała to na głos. – On też nie lubi, kiedy ludzie są niedobrzy. I On nie lubi ich odsyłać… wyrzucać z nieba. Ale gdyby tam wpuszczał złych ludzi, to wszyscy inni mieliby zepsute niebo.

Wynn nic nie odpowiedział, ale gdy zmierzwił czarną główkę idąc do sypialni po pantofle, jego oczy były wilgotne od łez.

Nastał pogodny, słoneczny dzień i robiąc głębokie wdechy, musiałam przyznać, że znowu przyszła wiosna. Z niecierpliwością czekałam na obietnice kolejnego sezonu w ogrodzie. Uwielbiałam letnie miesiące w tej pięknej krainie – gdyby tylko dało się coś zrobić z hordami komarów i meszek! Ale nawet wystawiona na ich nękanie zamierzałam się cieszyć z nadchodzącego lata.

Dzieci dokazywały, a dorośli gawędzili na skarpie położonej na wschód od wioski, gdzie zgromadziliśmy się w oczekiwaniu na widowiskowe pękanie lodu na rzece. Ian, Wynn i jeszcze dwaj inni mężczyźni stwierdzili wcześniej, że jeśli nastąpi powódź, dwie osady będą zagrożone. Porozmawiali z ich mieszkańcami, nakłaniając, by tamci opuścili swoje chaty i przenieśli dobytek na wyżej położone tereny. Niektórzy posłuchali, inni zaś upierali się, że mieszkają wystarczająco wysoko, by uniknąć zatopienia. Kilka osób nie dało się przekonać, chociaż Wynn starał się jak mógł przedstawić swoje argumenty i wyjaśnienia. Ostatecznie dał im spokój, uzyskawszy obietnicę, że wystawią strażnika, który będzie obserwował rzekę.

Teraz zaś staliśmy na grzbiecie wzgórza, patrząc, co się będzie działo, gdy rzeka zrzuci ciężkie zimowe odzienie i wyzwoli się z lodowych okowów.

Uśmiechnęłam się do siebie. Czułam, że dla wszystkich zebranych jest to po prostu pretekst, by wyrwać się z wioski i wyprawić imprezę na wzgórzu. Niektórzy z nas nawet przygotowali z tej okazji lunch w formie pikniku.

Wokół panował radosny gwar rozmawiających ludzi. Okrzyki dzieci rozbrzmiewały w cichej zwykle okolicy. Wszyscy cieszyli się z tej wycieczki.

To pokazuje, jak bardzo nam brakuje rozrywki – stwierdziłam – skoro jesteśmy skłonni przejść dwie mile, żeby ze wzgórza patrzeć, jak pęka lód na rzece.

Naraz zapanowała niezwykła, pełna grozy cisza. Głowy zebranych, co do jednej, obróciły się w stronę rzeki, pozostawiając niedokończone zdania, które zawisły zapomniane w powietrzu.

Nigdy bym nie uwierzyła, że nasza cicha i spokojna rzeka zachowa się w tak dziki, nieujarzmiony, burzliwy sposób. Na naszych oczach uniosła głowę z bezczelnością, która jednocześnie zdumiała mnie i przeraziła.

Niski pomruk szybko zmienił się w ogłuszający ryk, a potem dało się słyszeć trzask, którego intensywność rozerwała powietrze. Podczas gdy dźwięk rozdzierał ciszę, potężne bloki lodu zostały wyrzucone na kilka metrów w górę i ciśnięte naprzód. Nastąpiło przesuwanie i tarcie, i nagle tam, gdzie wcześniej był lód, brzegi zaczęły smagać wściekłe, spienione wody. Patrzyłam na to w osłupieniu.

Woda i kawały lodu mknęły, wijąc się i pieniąc, jak gdyby chciały wyrządzić jakieś zło i wyryczeć mściwe przesłanie.

Wzburzone wody popędziły dalej do ostrego zakrętu w korycie rzeki i wydawało się, że tam przystanęły, wijąc się i miotając niczym jakiś umierający olbrzym. Nagle rozległ się czyjś krzyk, potem kolejny, i wkrótce wokół mnie ludzie zaczęli się kłębić, wydając okrzyki pełne bólu i niepokoju. Nic z tego nie rozumiałam. Spojrzałam ponownie na rzekę. Bloki lodu piętrzyły się coraz wyżej, a za nimi podążało wijące się morze wzburzonej wody.

Rozejrzałam się za Wynnem, a potem za Susie.

Dostrzegłam Susie z Kipem w grupie dzieci z osady. Ich oczy też skierowane były na zakręt rzeki. Tam woda powoli wystąpiła z brzegów i rozlała się po obu stronach, nadal szara i spieniona.

Wtedy zobaczyłam Wynna. Uniósł rękę, by przyciągnąć uwagę zebranych. Ludzie powoli się uciszali i wkrótce słychać było już tylko odległy ryk rzeki oraz trzask i tarcie o siebie kawałów lodu.

– Niech kobiety i dzieci zostaną tutaj! – Wynn przekrzykiwał owe odgłosy.

Popatrzyłam spanikowana naokoło. Nimmie po cichu podeszła do mnie.

– O co mu chodzi? – zapytałam ją, zdziwiona i przestraszona.

– Rzeka – odparła, a mnie się zdawało, że w jej głosie pobrzmiewa strach – zaklinowała się na zakręcie.

Obróciłam się w stronę rzeki, a potem z powrotem do Nimmie. Nie musiałam zadawać kolejnego pytania.

– Było już tak któregoś roku – ciągnęła Nimmie. – Wszystko w wiosce przepadło.

– Nie! – niemal wrzasnęłam, a ręce same powędrowały mi do twarzy, gdy oczami wyobraźni ujrzałam nasz przytulny dom zatopiony przez tę lodowatą kipiel.

Nimmie wyciągnęła do mnie rękę. Właśnie wtedy zorientowałam się, że Susie przywarła do mnie całym swoim ciałkiem. Matka Susie jest nadal u siebie! – pomyślałam rozpaczliwie. Nie była na tyle silna, żeby wybrać się na wzgórze. Wraz z nią w domu zostało rodzeństwo Susie oraz para starszych ludzi, którzy z nimi mieszkali.

Opuściłam ręce i przytuliłam dziewczynkę mocniej. Zapomniałam o naszej, to jest Wynna i mojej, chacie i o wszystkich zgromadzonych w niej rzeczach, które sprawiły, że naprawdę stała się naszym domem. Teraz martwiłam się o rodzinę Susie i o inne osoby, które mogły wciąż przebywać w osadzie.

Mężczyźni puścili się biegiem w kierunku wioski. Strach mnie ogarnął, gdy sobie uprzytomniłam, że mają do pokonania dwie mile. Ile czasu im zostało? Nagle zauważyłam, że inna grupa mężczyzn biegnie w drugą stronę – ku zablokowanej rzece.

– Co oni…? – zaczęłam pytać, gdy Nimmie odpowiedziała:

– Spróbują rozbić zator.

– Ale jak? – wyjąkałam, a potem zobaczyłam, że Wynn przewodzi ludziom biegnącym w stronę rzeki. – O Boże, nie. Proszę, nie. – Zakryłam twarz dłońmi i opadłam na ziemię, pociągając za sobą Susie.

Nie byłam w stanie opanować drżenia. Co mogli zdziałać słabi ludzie wobec gigantycznych bloków lodu?

– O Boże. O Boże! – Jedynie tyle zdołałam wyjęczeć.

Poczułam, że ktoś poklepuje mnie po ramieniu. Spróbowałam wziąć się w garść na tyle, by zareagować. To była Susie. Ona też miała pobladłą twarz i oczy rozszerzone ze strachu.

– Musimy się modlić – wyszeptała. – Trzeba się modlić szybko, zanim oni tam dotrą. Zanim… – broda jej zadrżała. – Nie chcę, żeby lód zabił mi kolejnego ojca – dokończyła, a ja przypomniałam sobie, że ojciec Susie został wciągnięty pod krę, gdy próbował uratować swój psi zaprzęg i zapas skór z całej zimy, by mieć za co wykarmić rodzinę.

Przyciągnęłam dziewczynkę do siebie. Wstrząsał nią szloch.

– Dobry Boże – błagałam rozpaczliwie – proszę, proszę, zawróć te wody. – A potem spokojniej: – Chroń nas, Panie. Chroń każdego z nas. Ochroń mężczyzn, którzy ruszyli do rzeki. Zachowaj ich. Bądź z Wynnem. I bądź z tymi, którzy pobiegli do wioski. Daj im dotrzeć na czas i uratować mieszkańców. Amen.

Chciałam przytulić Susie, ale stawiała opór, zajęta modlitwą we własnym języku. Błagała Boga, który zesłał swojego Syna Jezusa, tego samego Jezusa, który stworzył wszystkie rzeczy, aby uwolnił wody rzeki tak, by mogły podążać dalej niepowstrzymywane przez krę. Przypomniała Bogu, że Wynn nie zamyka dzieci do więzienia – po prostu chce je nauczyć, żeby nie były niegrzeczne, kiedy dorosną, to wszystko. A potem powiedziała Bogu, że ona też Go kocha i postara się ze wszystkich sił, przez całe życie, żeby nie być niegrzeczną, tak, by nigdy nie trzeba było jej zamykać w więzieniu czy odsyłać z nieba. Na zakończenie modlitwy wypowiedziała „amen” po angielsku.

Kiedy Susie skończyła się modlić, bałam się otworzyć oczy. A jednak musiałam popatrzeć. Tak, mężczyźni wciąż biegli po długim zboczu wzgórza w stronę rzeki. Woda była teraz o wiele wyżej i wyglądała jeszcze groźniej. Wirując, uderzała w przemieszczające się bloki lodu i kołysała nimi. Patrząc na to, byłam pewna, że mężczyźni w żaden sposób nie zdołają rozbić zatoru. Znowu modliłam się po cichu o to, by nie próbowali, lecz zawrócili i biegli w bezpieczne miejsce, zanim rzeka wciągnie ich w swój gniewny nurt.

Dzielił nas zbyt duży dystans, bym mogła rozróżnić Wynna wśród oddalających się sylwetek. Wtedy zobaczyłam wzniesione ramię. Wiedziałam, że to mój mąż. Wynn zebrał mężczyzn wokół siebie i wydawał im polecenia. Wtedy po raz pierwszy zdałam sobie sprawę, że wielu z nich ma ze sobą broń.

– Będą strzelać do bloków lodu – wyjaśniła Nimmie, po czym dodała rozpaczliwym tonem: – To nigdy nie przyniosło efektu, ale nie ma innej rady.

Ruszyli znowu. Byli już na granicy wirującej kipieli. Jak jeden mąż unieśli strzelby na wysokość barków. Ponad szumem wody dobiegł mnie szept Susie:

– Teraz, Jezu.

Nagle nastąpiła eksplozja. Lód wystrzelił w górę na kilkadziesiąt metrów i rozprysł się na wszystkie strony. Przez parę chwil było cicho, a potem wzniósł się potężny okrzyk radości. Rzeka znów płynęła swoim torem. Nadal zalewała tereny pod nami, nadal piekliła się i ryczała, ale znowu ruszył nurt. Rzeka mogła swobodnie toczyć wody naprzód.

Przyciągnęłam Susie do siebie. Nie wyglądała ani trochę na zdziwioną. Tuliłam ją i kołysałam w przód i w tył, a łzy, których nawet nie próbowałam powstrzymywać, zalewały mi twarz.

– Wysłuchał nas, Susie! – łkałam. – Wysłuchał!

Ludzie zaczynali kierować się z powrotem do osady. Lekki wietrzyk niósł ku nam ich podekscytowane głosy.

Wstałam na drżących nogach i podniosłam także Susie.

– Chodźmy – powiedziałam, ściskając dziewczynkę. – Chodźmy teraz do domu. Nasza wioska jest bezpieczna. Wyjdźmy Wynnowi naprzeciw i razem pójdziemy do domu.

Ale Susie stanęła w miejscu.

– Co się dzieje? – spytałam.

– Powiedziałaś – zaczęła powoli – powiedziałaś, że trzeba Mu zawsze dziękować.

Miała rację. A więc podziękowałyśmy.

Rozdział dwudziesty
Zmiany

Sprawdziły się obawy Wynna – dwie wioski położone dalej wzdłuż rzeki zostały zalane wodami wiosennych roztopów. A jednak dzięki podjętym środkom zaradczym, czyli przeniesieniu mieszkańców na wyżej położone tereny, nikt nie zginął, a straty materialne były niewielkie. Sądzę, że wszyscy odetchnęliśmy z ulgą, gdy powódź w końcu ustąpiła, a rzeka zaczęła na powrót toczyć się swoim stałym, spokojnym nurtem.

Gdy wiosna przeszła w lato, matka Susie nabrała sił. Teraz już mogła czasami przebywać na zewnątrz, po prostu siedząc w słońcu. Bliźnięta były pulchnymi, wesołymi niemowlakami. Susie uwielbiała się z nimi bawić i często można ją było zobaczyć z jednym czy drugim w ramionach lub na plecach. Nadal mieszkała z nami, bo jej rodzinna chata wciąż była przepełniona. Starsza kobieta o imieniu Zbyt Wiele opiekowała się Maggie i dziećmi.

Susie i ja zagospodarowałyśmy ogródek i czerpałyśmy wiele radości z obserwowania, jak delikatne roślinki wypuszczają początkowo pierwsze dwa listki, a potem rozwijają się i rosną, wchłaniając letnie słońce. Wyrywałyśmy chwasty i nosiłyśmy wodę, gdy uznawałyśmy, że przyroda nie zapewniła nam wystarczająco dużo deszczu. Ogród się rozrastał, a Susie niemal codziennie pytała, kiedy będzie można zjeść pierwsze warzywa.

Drugie dziecko Nimmie okazało się zdrowym chłopczykiem. Ojcowską dumę Iana dało się odczuć w całej wiosce. Nimmie też wyglądała na zadowoloną.

– Teraz mam i zbieraczkę ziół, i myśliwego – oznajmiła mi z twarzą promieniejącą szczęściem.

Chyba jej zazdrościłam. Odczuwałabym tę zazdrość jeszcze dotkliwiej, gdyby nie Susie i to, jak jej obecność w moim życiu wypełniała mi dni.

Wciąż odwiedzałam Maggie – tak często, jak ośmielałam się to robić, żeby nie stać się dla niej uciążliwą. Przynosiłam jej różne drobiazgi, gawędziłyśmy o jej rodzinie, ja opowiadałam o wspólnych poczynaniach z Susie, pomagałam nosić wodę i drwa, ale przede wszystkim wypatrywałam jakiejkolwiek okazji, by opowiedzieć jej więcej o Bogu i Jego miłości do niej. Powoli, stopniowo zaczęłam u niej dostrzegać iskierki zainteresowania.

Nimmie obiecała mi pomóc. Razem modliłyśmy się za rodzinę Susie. Nimmie również często odwiedzała Maggie, by jej pomóc i przekazać swoje doświadczenia Bożego działania w jej codziennym życiu. Ona też szukała okazji, by zapewnić Maggie, że Bóg nie interesuje się wyłącznie sprawami białego człowieka, ale kocha także Indian.

W połowie czerwca zakończyłyśmy lekcje. W letnich miesiącach dzieci były zbyt zajęte, aby mieć czas na naukę. Ja też zresztą byłam zbyt zajęta. Wawasee wciąż przynosił mi swoje rysunki i patrzył błagalnym wzrokiem, by dostać nowy zeszyt, gdy tylko zapełnił ten, w którym szkicował.

Jim Buck przestał przychodzić. Starsi chłopcy z osady prześladowali go i wyśmiewali za jego zainteresowanie szkołą. Było mi bardzo przykro. Chłopak miał bystry umysł, który należało kształcić, ale nie wiedziałam, co będzie, gdy lekcje ruszą na nowo. Czy Jim zdoła wytrzymać szyderstwa i dokuczanie innych, by poszerzyć swoją wiedzę?

Wynn i ja świętowaliśmy kolejną rocznicę. Trudno było uwierzyć, że jesteśmy małżeństwem już od dwóch lat. Czułam jednocześnie, że ta Elizabeth, która przed dwoma laty kroczyła przez nawę kościółka w Calgary, była taka młoda i naiwna. Wiele się nauczyłam o życiu od tamtej pory.

Susie przemykała przez letnie dni jak śliczny motylek. Wyrosła ze swoich nielicznych sukienek, więc uszyłam jej kilka nowych. Pilnowałam się, żeby nie odstawały od ubrań innych dzieci, nie miały więc ani falban, ani wstążek. Tak bardzo chciałam, żeby wyglądały strojnie i dziewczęco, na wzór tych, które nosiła moja siostrzenica Kathleen, ale powstrzymywałam się dla dobra Susie. Nie żebym się obawiała, że nowe stroje nie przypadną dziewczynce do gustu. Przeciwnie – bałam się, że zanadto upodoba sobie falbanki i będzie jej trudno powrócić do skromniejszych ubrań w przyszłości.

A co z jej przyszłością? Jawiła się w jasnych barwach. Maggie czuła się znacznie lepiej, za co byłam wdzięczna, ale z pewnością nie na tyle lepiej, by móc samodzielnie zatroszczyć się o siebie i o swoją rodzinę. Zastanawiałam się po cichu, czy i za to nie jestem wdzięczna, i miałam ogromną nadzieję, że nie jestem aż tak samolubna.

Wynn wyruszał teraz na dłuższe wyprawy, by zajrzeć do zamieszkujących podległe mu tereny w miejscach, do których trudno było dotrzeć w długie zimowe dni. Kiedy musiał nocować poza domem, tym większą odczuwałam wdzięczność z powodu obecności Susie. Nie leżałam w bezsenne noce, zamartwiając się o męża i nasłuchując dziwnych odgłosów naokoło chaty.

Tymczasem, kiedy tylko zaczęłam z ufnością spoglądać w przyszłość, mój świat runął w posadach.

Susie akurat wyszła do ogródka po sałatę do obiadu, gdy usłyszałam szuranie przy drzwiach. Początkowo myślałam, że to Susie z Kipem, ale szybko się zorientowałam, że ów odgłos brzmi inaczej niż szybkie, pewne kroki stawiane przez dziewczynkę i psa. Porzuciłam zaparzanie herbaty i popatrzyłam w stronę wejścia.

Do domu z trudem wkroczyła Zbyt Wiele, starsza kobieta mieszkająca z Maggie. Nie odwzajemniła mojego powitalnego uśmiechu ani nie zajęła krzesła, na którym zwykle siadała. Spytała za to powoli i nieskładnie:

– Susie gdzie?

Zamarłam, a potem odstawiłam czajnik, czując, jak moje serce wypełnia lęk. Czy coś się stało z Maggie?

W końcu udało mi się uspokoić łomot w piersiach na tyle, by spytać:

– Czy coś jest nie tak z Maggie?

– Dobrze – odparła Zbyt Wiele.

– A jej rodzina?

– Dobrze.

Poczułam ulgę. A zatem, wbrew moim obawom, nie doszło do żadnej tragedii. Najprawdopodobniej mieli jakąś pracę dla Susie.

– Wyślę Susie do domu, gdy tylko przyjdzie. To nie potrwa długo.

Nie byłam pewna, ile starsza kobieta zrozumiała z mojej wypowiedzi. Jej angielski był bardzo ograniczony. Powtórzyłam więc swoją wiadomość w jej rodzimym języku, wspomagając się gestami. Zbyt Wiele chwiejnie ruszyła się z miejsca i szurając stopami poszła do drzwi. Patrząc na nią, dziwiłam się, jakim cudem daje radę opiekować się chorą Maggie, bliźniętami, dwoma energicznymi chłopcami oraz zniedołężniałym staruszkiem.

Wkrótce Susie wpadła w podskokach do chaty, a za nią, jak zwykle, Kip. Dziewczynka miała rumieńce na policzkach i błyszczące oczy.

– Wiesz co? – zawołała do mnie od progu. – Niedługo będziemy mieć marchewki. Są już prawie gotowe do rwania.

Spojrzałam na nią, zastanawiając się, czy znowu wyrywała warzywa i wsadzała je z powrotem do ziemi. Nie mogła się oprzeć pokusie sprawdzania, jak bardzo urosły. Zanim jednak zadałam jej to pytanie, popatrzyła na mnie i pokręciła głową.

– Tym razem ich nie wyciągałam – oznajmiła. – Po prostu oskrobałam je trochę z ziemi, o tak. – Kręcąc palcem, zademonstrowała, w jaki sposób podglądała postępy przyrody. – A potem z powrotem przyklepałam – dodała prędko.

Mogłam się tylko uśmiechnąć na te słowa. Rozumiałam jej brak cierpliwości. Mnie też kusiło, żeby zrobić tak samo.

– A teraz umyj szybko rączki – rzuciłam. – Twoja mama chce się z tobą widzieć.

– Teraz? – spytała Susie.

– Tak. Powiedziałam Zbyt Wiele, że przyślę cię do nich od razu. Myślę jednak, że powinnaś najpierw coś zjeść. Być może mają dla ciebie jakieś zadanie, które zajmie ci dłuższą chwilę, więc lepiej, żebyś zjadła obiad, zanim zaczniesz.

Susie pobiegła do umywalki, a ja wypłukałam sałatę i naszykowałam talerze. Posiłek miał się odbyć w pośpiechu, ale chciałam przynajmniej mieć pewność, że Susie nie będzie wypełniać polecenia matki o pustym żołądku.

Pomodliłyśmy się razem, zjadłyśmy obiad, a potem Susie mogła już biec do domu. Kip ruszył za nią do drzwi.

– Chyba tym razem powinnaś zostawić psa – stwierdziłam. – Będzie ci tylko zawadzał.

Oboje popatrzyli na mnie błagalnie, ale byłam nieugięta.

– To nie potrwa długo – zapewniłam dziewczynkę.

Susie uścisnęła Kipa na pożegnanie i obiecała mu, że zaraz wróci. Następnie wybiegła z domu w podskokach, pilnując się jednak, by zamknąć za sobą drzwi, tak jak ją tego nauczyliśmy. Kip zaskomlał i udał się na swoją skórę przed kominkiem.

Susie wróciła szybciej, niż się jej spodziewałam. Weszła do chaty z twarzą pozbawioną wyrazu. Bez słowa podeszła do swojego łóżka i zaczęła rozkładać kocyk, który przyniosła ze sobą, kiedy się do nas wprowadziła.

– Skąd ta ponura mina? – spytałam żartobliwie. – Boisz się, że wróciłaś tak wcześnie, że poproszę cię o pomoc w wycieraniu naczyń? – Susie niespecjalnie lubiła tę czynność, w przeciwieństwie do mycia naczyń, czyli zabawy z ciepłymi mydlinami. Chętnie myłaby te same garnki i talerze przez całe popołudnie.

Odwróciłam się, pewna, że w odpowiedzi na te żarty zobaczę uśmiech na buzi dziewczynki, ale ujrzałam tylko drobną postać, która w milczeniu składała nieliczne sukienki i inne części garderoby, a następnie kładła je na środku swojego kocyka.

– Co robisz? – spytałam, a nie doczekawszy się odpowiedzi, sama jej sobie udzieliłam: – Twoja mama jest już w stanie zająć się swoją rodziną? Zbyt Wiele wraca do domu?

Susie pokręciła głową.

– Idziemy – powiedziała krótko, tak, jak by to wypowiedziała, nim zamieszkała u nas i nauczyła się świetnie angielskiego.

– Idziemy? – powtórzyłam za nią jak echo. – Dokąd?

– Do dużej wioski, za rzekę.

– Co takiego? – Jedyne, co byłam w stanie zrobić, to stać w miejscu z rozszerzonymi oczami i mieć nadzieję, że nie zrozumiałam właściwie jej słów.

– Do dużej wioski. Przyjadą wozem i wezmą nas wszystkich. Zawiozą do nowego domu.

– To chyba jakaś pomyłka – stwierdziłam, wycierając mokre ręce w fartuch, który następnie zdjęłam i cisnęłam na bok.

– Nie – odparła Susie cicho, zrezygnowanym tonem.

Nie czekałam na więcej wiadomości. Ruszyłam do osady, do chaty Maggie. Miałam nadzieję, że jednak Susie się pomyliła. Ale niestety, miała rację. Przed jej domem stał wóz. Dwaj mężczyźni ładowali na niego kilka garnków i koców stanowiących skromne wyposażenie gospodarstwa.

Maggie przyglądała im się ze swego krzesła z uśmiechem na twarzy.

– Widzisz – powiedziała w swoim języku, kiedy mnie zobaczyła – to działa! Modliłam się i przyjechali. Moi bracia przyjechali po mnie i moją rodzinę, i zabierają nas do domu ojca w dużej wiosce.

Było jasne, że Maggie cieszy się z perspektywy przeprowadzki. Ale co z Susie? Co ze mną? Nie byłam jeszcze gotowa na rozstanie. A Wynn? Wynna nie ma w domu. Nawet nie będzie miał możliwości się z nią pożegnać. Tak wiele myśli kotłowało się w mojej głowie. Kto będzie przynosił mu pantofle? Kto będzie słuchał jego opowieści? Chciałam wyperswadować Maggie ten nagły wyjazd, ale cóż mogłam powiedzieć? Oznajmiłam zatem:

– Będę się za ciebie modlić, Maggie. Za ciebie i wszystkich twoich bliskich.

Jej oczy rozbłysły.

– W dużej wiosce jest kościół – odparła. – On tak powiedział. – Wskazała głową jednego z mężczyzn, wynoszącego właśnie ostatni garnek. Byli niemal gotowi do drogi.

– Pójdę po Susie – oświadczyłam odrętwiałym tonem i pospiesznie się oddaliłam.

Susie nie płakała. Być może jej płacz pomógłby nam obu. Patrzyła tylko na mnie tymi swoimi smutnymi, ciemnymi oczami. Ból i konsternacja niemal złamały mi serce. Przytuliłam dziewczynkę do siebie.

– Będę za tobą tęsknić, ogromnie. Kocham cię i… – Nie mogłam mówić dalej. Wiedziałam, że to jedynie przysporzy nam obu jeszcze więcej cierpienia. – Czekają na ciebie – wykrztusiłam wreszcie.

Och, czemu nie ma tu Wynna? Może mógłby ich powstrzymać albo przynajmniej odwlec ich wyjazd zanim znajdziemy jakieś lepsze rozwiązanie. Lecz Wynna nie było, a zdrowy rozsądek podpowiadał mi, że nawet gdyby tu był, to i tak nic by nie wskórał.

Kip zaskowyczał. Wiedziałam, że czuje, iż coś jest nie w porządku. Susie mocno go przytuliła. Jedną dłonią obejmowała gęste psie futro, a drugą ściskała zawiniątko ze swoimi rzeczami. Nadal nie płakała. Trzymała tak Kipa przez chwilę, po czym odwróciła się i zarzuciła mi ramiona na szyję. Przytulała mnie bez słowa, a potem poszła do drzwi.

Już miała je za sobą cicho zamknąć, gdy naraz coś jej się przypomniało. Zawróciła i podniosła na mnie wielkie, pytające oczy.

– Zabrałam sukienki. Czy to kradzież?

– Nie, oczywiście, że nie. Uszyłam je dla ciebie.

Odwróciła się ponownie w stronę drzwi, gdy znowu najwyraźniej poczuła, że powinnam usłyszeć o czymś jeszcze.

Zrobiła głęboki wdech, spojrzała mi w oczy, a potem opuściła wzrok.

– Prawie ukradłam – wyznała. – Kiedy ciebie nie było, prawie zapakowałam książkę.

Uniosła głowę i popatrzyła znów na mnie.

– Pan Wynn nie wsadza dzieci do więzienia. Mnie też nie wsadziłby do więzienia. Ale Jezus… Byłby smutny. On nie chce w niebie złodziei. Więc zostawiłam książkę.

Ruszyła do wyjścia.

– Susie, zaczekaj! – krzyknęłam, biegnąc do swojego stosu z lekturami. Wybrałam trzy, które lubiła najbardziej. – Chcę, żebyś je wzięła – oświadczyłam, pospiesznie upychając książki w otwarty róg jej zawiniątka. – Chcę, żebyś czytała dalej i czytając opowiadania, myślała o nas. I pamiętała o tym, jak dobrze było nam razem.

Oczy jej się zaszkliły i myślałam, że teraz popłyną z nich łzy, ale nic takiego nie nastąpiło.

– Pamiętam. – Kiwnęła głową.

I wyszła, cicho zamykając za sobą drzwi. Zaraz jednak znowu się odrobinę uchyliły i do pokoju zajrzała ciemna główka.

– Zapomniałam podziękować. Dziękuję – rzuciła pokornie i drzwi znów zostały zamknięte.

Stałam i patrzyłam na nie, ale już się nie otworzyły. Kip skomlał, ocierając się o mnie. Chciał pobiec za Susie i przez chwilę korciło mnie, by otworzyć drzwi i wysłać Srebrzystego za nią, żeby się nią opiekował, ale ostatecznie powstrzymał mnie głos rozsądku.

A potem pozwoliłam, by po twarzy popłynęły mi gorące łzy. Odeszła. Tak po prostu. Nasza mała Susie. Odeszła z własną rodziną, z powrotem do swojego świata. Czy będzie miała szansę stać się tym wszystkim, co dla niej wymarzyłam? Czy kiedykolwiek uda jej się stanąć przed klasą pełną uczniów? Czy otrzyma należytą opiekę? Czy będzie mogła wzrastać w wierze chrześcijańskiej? Te pytania i wiele innych krążyło w mojej głowie, lecz ostatecznie, gdy tak płakałam nad Susie, uderzyła mnie jedna myśl:

– Nawet nie będzie jej dane skosztować swoich marchewek!

Rozdział dwudziesty pierwszy
Wspomnienia

Cisza wyła naokoło mnie, ogłuszająca w swojej ostateczności. Dzień po dniu próbowałam przywyknąć do nieobecności Susie. Wynn w końcu wrócił do domu. Rozumiał, jak się czuję. Tulił mnie, a ja znów płakałam. Przypuszczam, że on również uronił parę łez nad utratą dziewczynki.

– Wiedzieliśmy, że kiedyś trzeba będzie ją oddać rodzinie – przypomniał mnie oraz sobie.

Pociągnęłam głośno nosem.

– Tak, oddać, ale nie aż tak bardzo.

Wynn spojrzał na mnie pytająco.

– Myślałam, że Susie wróci do swojego domu tutaj – upierałam się. – Do głowy mi nie przyszło, że Maggie wywiezie ją gdzieś, gdzie pewnie nigdy więcej jej nie zobaczymy. Sądziłam… sądziłam, że wróci po prostu do siebie i będzie nas mogła nadal od czasu do czasu odwiedzać, a ja będę ją widywać w osadzie, i będzie przychodzić do szkoły, i będziemy razem pracować w ogródku, i…

Wynn przerwał mój wywód.

– Wszyscy tak myśleliśmy – potwierdził. – Nikt nie wiedział, że Maggie ma bliską rodzinę w innej wiosce. – Odczekał chwilę i kontynuował: – Tak jest lepiej dla Maggie i jej rodziny. Dobrze o tym wiesz, Elizabeth. Teraz zostaną otoczeni należytą opieką. Być może Maggie wróci do zdrowia. Zbyt Wiele bardzo się starała, ale to starsza kobieta. Dźwigała za dużo na swoich barkach, a miała na to za mało sił. Nie przypuszczam, żeby odpowiednio się odżywiali. Myślę…

Tym razem to ja przerwałam Wynnowi.

– Ja to wszystko wiem. Nie płaczę nad Maggie ani… ani nad jej rodziną. To najlepsze rozwiązanie dla nich, a ja… modliłam się wiele razy o to, co będzie dla nich najlepsze. I co będzie najlepsze… dla Susie. Nie płaczę z powodu jej losu. Płaczę nad sobą. – I znowu popłynął mi strumień łez.

Wynnowi w końcu udało się pocieszyć mnie tak, że byłam w stanie funkcjonować, ale okropnie tęskniłam za Susie.

Kiedy dom stawał się cichy nie do wytrzymania, uciekałam do ogrodu. Warzywa rosły pięknie. Susie byłaby dumna ze swoich grządek. Nie zważając na komary i meszki, przykładałam się do wyrywania chwastów. Dopiero gdy już nie mogłam zdzierżyć krwiopijców, chroniłam się w swoim cichym domu.

Kip również tęsknił za Susie. Zdawało się, że wciąż jej wypatruje i nasłuchuje, napięty, z łbem przekrzywionym na bok i skierowanymi do przodu uszami. Ale Susie nie wróciła.

Tymczasem liście zaczynały opadać na wietrze, a dzikie gęsi gęgały, przelatując w górze. Zebrałam wszystkie plony z ogrodu. Pozbierałam również to, co wyrosło na grządkach Susie i podzieliłam się jej warzywami z ludźmi, z którymi była szczególnie zaprzyjaźniona. Mężczyźni z wioski przygotowywali się do wyjścia na szlak z pułapkami, gdy tylko spadnie pierwszy śnieg. Uderzyłam w blaszany gong i szkoła wznowiła działalność. Tym razem przyszło pięcioro uczniów. Byłam przekonana, że wzrost zainteresowania lekcjami zawdzięczałam zabawie Susie w szkołę minionego lata.

Wkrótce życie znów nabrało ustalonego rytmu, a ja z wdzięcznością przyjęłam wszystkie zajęcia, które wypełniały mi dni. Nadal jednak myślałam o Susie. I o Maggie. Czy zrobiłam wszystko, co było w mojej mocy? Czy powiedziałam wystarczająco dużo? Czy Susie wie, jak chrześcijanka powinna żyć swoją wiarą? Czy Maggie rzeczywiście zrozumiała Boży plan zbawienia? Czy wyraziłam się jasno, że ją ów plan też obejmuje? Czy naprawdę zrobiłam wszystko, co mogłam, co powinnam była, zrobić? Dokuczliwe myśli nie dawały mi spokoju. Modliłam się i modliłam za całą rodzinę Susie.

I nagle pewnego dnia w trakcie modlitwy Bóg przemówił do mojego serca.

– Czy myślisz, że nie wiem, gdzie oni są? – wydawał się pytać łagodnie. – Czy sądzisz, że ich opuściłem? Czyż nie wiesz, że Mi zależy, że moja miłość jest zdecydowanie mocniejsza niż twoja? I czy nie wiesz, że Ja, przez Ducha Świętego, mogę do nich nadal przemawiać, nawet jeśli ciebie z nimi nie ma?

Spokorniałam. Oczywiście, że zdawałam sobie z tego wszystkiego sprawę. Zbawienie Maggie nie zależało ode mnie. Wychowanie Susie nie zależało ode mnie. Przez cały czas zależało od Boga. To, gdzie mieszka ich rodzina, nie miało nic do rzeczy. Podczas tej modlitwy oddałam ich całkowicie Bogu i pozwoliłam, by lęk i poczucie winy opadły z moich barków.

Wciąż czułam się samotna, ale ból ściskający mi serce zelżał. Aby wypełnić czymś swój czas, zaczęłam nieco częściej odwiedzać Nimmie i kilka innych kobiet. Wiele z nich znowu wpadało do mnie na herbatę. I choć jesienne dni zdawały się wlec niemiłosiernie, kalendarz pokazywał, że świat toczy się dalej.

W samym środku jednej z zimowych zawieruch przyjechali konno do naszej chaty dwaj Indianie. Zaalarmowana przez Kipa obserwowałam, jak nadchodzą. Jeden z nich zeskoczył z konia, przekazał wodze drugiemu i pokonał ścieżkę wiodącą do naszych drzwi.

Bardziej w nie załomotał, niż zapukał. Wprawiło to Kipa w amok, który przerwałam dopiero poprzez odesłanie psa do kąta. Kiedy otworzyłam drzwi, mężczyzna sięgnął pod skórzaną kurtkę i wyciągnął złożoną kartkę papieru. Wręczył mi ją bez słowa, odwrócił się na pięcie i poszedł sobie, by wskoczyć z powrotem na grzbiet konia. Ze zdumieniem patrzyłam, jak odjeżdżają.

Gdy tak stałam przy otwartych drzwiach, zimny wiatr nawiewał śniegu do chaty. Kip zaskomlał, a moją uwagę przykuł trzymany w ręce świstek.

Zamknęłam drzwi i podeszłam do stołu, patrząc na ten dziwny papier. Wreszcie oprzytomniałam i rozpostarłam go na stole. To był krótki list napisany na kartce wyrwanej z uczniowskiego zeszytu. Nie zawierał powitalnego nagłówka, zaczynał się od razu od wiadomości. Odwróciłam go na drugą stronę i spojrzałam na podpis. „Susie”.

W miarę jak czytałam, serce zaczęło mi bić szybciej. Pismo Susie się poprawiło. Nie zapomniała tego, czego ją nauczyłam. Głodna wieści od niej, przemierzyłam wzrokiem każde słowo, każdą linijkę.

„Jak się masz. U mnie wszystko dobrze. U mojej mamy tesz. Mamy tu kościół. Chodzę. Moja mama tesz chodzi. Jest tu szkoła. Chodzi dużo chłopaków i dziewczyn. Nauczycielka jest miła, ale nie tak miła jak ty. Mama czuje się lepiej, mówi żeby podziękować. Wcześniej nie wiedziała, że trzeba dziękować. Tęsknię za tobą i Kipem, i panem Wynnem. Czy moje warzywa ładnie wyrosły. Susie”.

Przeczytałam ten list trzy razy, zanim pozwoliłam moim oczom się wypłakać. U Susie wszystko dobrze! Wszystko dobrze! Chodzi do szkoły i do kościoła. Cichy głos w moim wnętrzu zdawał się mówić: „Widzisz, troszczę się o nią”, więc pochyleniem głowy wyraziłam wdzięczność za tę troskę.

I choć zimowa burza najwyraźniej się nasilała, szarpiąc w złości oknami, mnie to nie przeszkadzało. Było mi ciepło na sercu i czułam się zadowolona. Bóg dobrze się opiekował naszą Susie.

Rozdział dwudziesty drugi
Choroba

Nadeszło Boże Narodzenie – zimny, burzliwy dzień. Zostałam z mężem w domu przed kominkiem, mając nadzieję, że go nie wezwą do żadnego nagłego wypadku. Nie wezwali, co przyjęliśmy z wdzięcznością.

Następny dzień był równie zimny, lecz tym razem przyszło wezwanie. Starszy człowiek, który usiłował nazbierać drewna podczas burzy śnieżnej, przewrócił się i złamał biodro. Wynn niewiele mógł zrobić poza zaaplikowaniem mu środków przeciwbólowych i próbą zapewnienia mu jak największego komfortu.

Pomówił też z bliskimi mężczyzny na temat przetransportowania go do szpitala w Edmonton, ale oni nie chcieli nawet o tym słyszeć. Z trudem przedarłam się do nich przez zawieruchę z garnkiem gorącej zupy. Wydawali się zadowoleni z podarunku.

Skoro już wyszłam z domu i dotarłam do wioski, stwierdziłam, że odwiedzę Nimmie. Była zajęta dwójką swoich pociech. Nonita, radosna dziewczynka o twarzyczce aniołka, często się uśmiechała, już chodziła i próbowała mówić.

Ian junior, zwany Sonnym, nie był ani tak radosny, ani tak pulchny jak siostra. Od początku często płakał i nie przybierał na wadze tak, jak powinien. Sonny właśnie znów grymasił, gdy witano mnie w progu. Nimmie większość domowych prac wykonywała z synkiem w ramionach lub przytroczonym do pleców.

Uśmiech rozjaśnił twarz przyjaciółki, kiedy mnie ujrzała.

– A cóż ty, Elizabeth, robisz na zewnątrz w taką pogodę? – rzuciła.

– Przyniosłam trochę gorącej zupy dla LeMore’ów – odparłam – więc postanowiłam, że wpadnę przy okazji.

– Cieszę się, że przyszłaś – powiedziała Nimmie. – Potrzebuję z kimś porozmawiać. – Uśmiechnęła się smutno i wręczyła mi zawodzącego głośno Sonny’ego. – Jest ostatnio strasznie marudny. Chyba idą mu zęby. Z Nonitą nie było takich problemów, nawet gdy ząbkowała. Była wiecznie zadowolonym niemowlęciem, a przy nim czasem po prostu nie wiem, co mam zrobić.

Chodziłam po pokoju, klepiąc malucha po pleckach i huśtając w górę i w dół. Wyglądał na wyczerpanego, a jednak nie był w stanie zasnąć. Nonita też dopominała się o uwagę – pobiegła po ulubioną książkę, żeby pokazać mi obrazki. Paplała, wskazując ilustracje, a ja próbowałam jej odpowiadać bez przerywania spaceru po drewnianej podłodze.

Udało mi się uśpić małego, gdy Nimmie oznajmiła, że herbata jest gotowa. Nie ośmieliłam się odłożyć chłopca, z obawy, że się obudzi, więc piłam herbatę, tuląc go w ramionach.

Nimmie wyglądała blado. Zapytałam, czy czasem nie jest chora. Przyjaciółka posłała mi jedynie nikły uśmiech.

– Znowu? – spytałam zdziwiona.

Pokiwała jedynie głową.

Mała Nonita chciała wejść matce na kolana, więc Nimmie odsunęła krzesło, żeby ją podnieść.

– Kocham swoje dzieci – oświadczyła – i cieszę się, że kolejne jest w drodze, tyle że tym razem męczą mnie straszne mdłości. Mam nadzieję, że wkrótce przejdą. Trudno mi się zajmować tym dwojgiem, kiedy się tak czuję. Zwłaszcza że mały tak często płacze.

Zrobiło mi się żal Nimmie. Gdyby nie karmiła piersią, zaproponowałabym, że wezmę jej synka do siebie na parę dni.

– Jeśli by ci to pomogło, mogę zabrać Nonitę – powiedziałam.

– Ona nie sprawia kłopotu – odparła Nimmie, tuląc dziewczynkę.

– W takim razie będę tu przychodzić i pomagać – postanowiłam.

I tym sposobem przez cały styczeń i luty wędrowałam do chaty Nimmie prawie każdego dnia, żeby pomóc jej z praniem, zmywaniem i opieką nad dziećmi.

Bardzo często Nimmie musiała zostawać w łóżku. Zazwyczaj był z nią też mały – wtulony w matkę wydawał się spać lepiej. Kiedy drzemali, wykonywałam prace przyjaciółki i bawiłam się z Nonitą. Ależ to było kochane dziecko! Z zapałem szłam codziennie do Nimmie, żeby spędzić czas z dziewczynką.

Przy kolacji opowiadałam Wynnowi o tym, co zabawnego zrobiła lub powiedziała w danym dniu. Śmialiśmy się z tego razem.

Przebywanie z dziećmi Nimmie nie złagodziło mojej tęsknoty do posiadania własnego dziecka; raczej ją nasiliło. Co dzień składałam u tronu Boga prośby o potomstwo, którego nadal nie miałam. Było mi coraz ciężej na sercu. Zdawało się, że modlę się o dziecko od zawsze, a Bóg wciąż jeszcze mnie nie wysłuchał.

Pierwszy marca przyniósł potworną burzę. Naokoło szalała śnieżyca, Wynn nawet nie wyszedł z chaty. Na zewnątrz widoczność spadła do paru kroków.

Martwiłam się o Nimmie, choć Wynn przypomniał, że Ian senior w taką pogodę nie będzie musiał zajmować się sklepem, więc zostanie w domu i pomoże w opiece nad dziećmi. Chociaż wiedziałam, że Wynn ma rację, brakowało mi codziennej wyprawy do chaty przyjaciółki. Byłam ciekawa, czy Nonita się zastanawia, gdzie jest ciocia Beth.

Zawieja trwała już cztery dni. Miałam wrażenie, że zanim się skończy, pogrzebie nas żywcem pod śniegiem. A co z tymi, którzy codziennie musieli zbierać opał? Co robią, żeby ogrzewać domy? Wynn też się tym trapił, więc pomimo śnieżycy postanowił sprawdzić, jak sobie radzą ludzie w wiosce.

Nie chciałam, żeby wychodził w tak okropną pogodę. Bałam się, że zgubi drogę w zawiei. Wynn wziął Kipa na smycz, zabrał też strzelbę, zakładając, że być może będzie musiał strzelać w powietrze, gdyby stracił orientację. Ja miałam w odpowiedzi oddać strzały z jego lżejszej broni.

Wydawało mi się, że zniknął na całe wieki. Gdy wreszcie wrócił, nie miał dobrych wiadomości. Wielu mieszkańców osady kuliło się pod wszystkimi kocami i futrami, które mieli w domach. Dwie starsze kobiety zdążyły umrzeć z wyziębienia. W niektórych chatach skończył się opał i ogień wygasł. A bez ognia nie dało się przyrządzić jedzenia, więc ci, którzy niedomagali, słabli jeszcze bardziej.

Wynn oznajmił, że weźmie swój psi zaprzęg i dostarczy drewno osobom, które go najpilniej potrzebowały. Poprosił też, żebym wzięła największy garnek i przygotowała w nim gulasz albo zupę dla wygłodniałych ludzi.

Pospiesznie zabrałam się do pracy, przez cały czas jednak martwiąc się o bezpieczeństwo męża. Przebywanie poza domem w takich warunkach stanowiło ryzyko. Oboje o tym wiedzieliśmy, ale nie było innego wyjścia.

Wkrótce usłyszałam przed chatą Wynna i wyjące psy. Wiedziałam, że Wynn załadowuje na sanie nasze zimowe zapasy drewna, aby rozpalić ogień w innych domach. Szkoda, że Indianie nie dawali się przekonać do gromadzenia opału jesienią. Według nich była to zbyteczna robota, skoro drewno mieli pod nosem w pobliskim zagajniku. Dorzuciłam kilka patyków do własnego ognia, żeby przyspieszyć gotowanie gulaszu.

Opatuliłam się ciepło i ruszyłam z Wynnem. Trochę trwało, nim go przekonałam, że powinnam z nim iść, ale w końcu się zgodził. Razem dźwigaliśmy garnek z gulaszem.

Mój mąż miał rację. Niektórzy ludzie byli w skrajnej potrzebie. Podczas gdy Wynn rozniecał ogień w poszczególnych chatach, ja nakładałam trochę gulaszu do mniejszego garnka i umieszczałam go nad paleniskiem, żeby nie stracił ciepła. Gdy tylko pomieszczenie trochę się ogrzało, ludzie wypełzali spod koców i siadali przy ogniu, aby się posilić.

Kiedy tak chodziliśmy od chaty do chaty, dziękowaliśmy Bogu za każdą, której mieszkańcy byli w stanie samodzielnie o siebie zadbać. Po skończonym obchodzie Wynn odprowadził mnie do domu, a sam wrócił do wioski. Musiał się zająć ciałami dwóch zmarłych kobiet. Jak zwykle w warunkach naszej północnej zimy, nie dało się ich pogrzebać jak należy – trzeba na to poczekać do wiosny.

Zawieja wreszcie się skończyła i mogłam odetchnąć, ale nie na długo. Osłabionych mieszkańców wioski zmogła choroba. Przez wiele dni i nocy Wynn pracował niemal na okrągło. Rozdał cały zapas leków i wysłał kuriera po nową dostawę.

Gotowałam całe gary zupy i gulaszu, aby zanieść ciepły posiłek tym, którzy nie byli w stanie przyrządzić go samodzielnie. Najsłabszych trzeba było karmić. Chaty wypełniał koszmarny odór, ponieważ nie było w nich toalet, a zimno i choroba nie pozwalały mieszkańcom wychodzić za potrzebą na zewnątrz.

Przed wejściem do niektórych domów musiałam przystanąć, żeby pomodlić się i przygotować wewnętrznie. Nie dało się w nich posprzątać, chociaż próbowaliśmy, lecz z powodu choroby mieszkańców domostwa wkrótce były doprowadzone do poprzedniego stanu. Często doceniałam maseczkę, którą Wynn kazał mi zasłaniać usta i nos. Choć nie izolowała mnie całkowicie od przykrego zapachu, tłumiła go na tyle, żebym mogła funkcjonować bez odruchu wymiotnego.

Nieliczne osoby, które pozostały zdrowe, pomagały nam w opiece nad chorymi. Nie wiem, co byśmy zrobili bez Iana, naszego wiernego zastępcy. Przynosił chorym drewno i wodę. Dostarczał też zapasy żywności ze swojego sklepu. Wkrótce jednak choroba sięgnęła po Nimmie i dzieci, więc Ian był potrzebny w domu.

Często zaglądałam do Nimmie. Była tak chora, że obawiałam się, iż możemy ją stracić. Poroniła dziecko, którego oczekiwała, ale walczyła dzielnie o własne życie. Dzieci też chorowały. Martwiłam się o Sonny’ego, przekonana, że jego wątły organizm nie wytrzyma dodatkowej dolegliwości.

Tymczasem, ku memu zdziwieniu, straciliśmy akurat kochaną małą Nonitę. Gdyby nie fakt, że byłam potrzebna w osadzie, płakałabym całymi dniami. A tak mogłam jedynie tonąć w niemym bólu. Maleńka zbieraczka ziół biednej Nimmie, jej słoneczko odeszło.

Kiedy choroba została wreszcie pokonana, liczba ofiar w wiosce sięgnęła dziewięciu osób. Reszta z nas była tak wyczerpana, tak pozbawiona poczucia sensu, że z trudem przyszło nam opłakiwanie zmarłych. Ciała zostały dobrze zawinięte i umieszczone w szopie należącej do punktu handlowego – wszystkie z wyjątkiem małej Nonity. Ian spędził wiele godzin, szykując dla niej maleńką trumnę. Znowu musieliśmy czekać z pogrzebami do wiosny.

Z ciężkimi sercami próbowaliśmy się wzajemnie wspierać. Nimmie dzielnie stawiała czoła codziennym obowiązkom, ale jej chata ziała pustką. Moja przyjaciółka dopiero co cieszyła się na narodziny trzeciego dziecka, a teraz miała tylko jedno. Śmiech i paplanina małej Nonity pozostały jedynie wspomnieniem. Myślę, że Nimmie była obecnie zadowolona nawet z marudzenia Sonny’ego. Dawało jej dobry pretekst do tego, by ciągle trzymać go na rękach. W tych trudnych dniach Nimmie ogromnie potrzebowała mieć zajęte ręce.

Rozdział dwudziesty trzeci
Lato 1914

Kiedy nadeszła wiosna, przywitałam nowe życie jak starych przyjaciół – pojawiły się stada ptaków, z ziemi wychynęły maleńkie listki. Zaczęłam planować prace w ogrodzie.

Lekcje w szkole zostały przerwane przez śnieżycę, a potem przez epidemię. Straciliśmy prawie trzy miesiące, które należało spędzić nad książkami. A zatem teraz przeciągaliśmy zajęcia nieco dłużej. Ludzie z osady zgodzili się na to zapewne w dowód wdzięczności za moją pomoc. Starałam się nie nadużywać ich dobrej woli, więc obiecałam, że będę zwalniać dzieci do domów, gdy tylko stwierdzę, że są potrzebne rodzinom.

Tym sposobem zaczęliśmy wakacje w połowie lipca. Mnie też potrzebna była przerwa w zajęciach. Prowadzenie lekcji co rano, pomaganie Nimmie i jej dzieciom w styczniu i lutym, opieka nad chorymi w wiosce przez wiele tygodni, a następnie próby nadrobienia zaległości szkolnych – to wszystko sprawiło, że byłam wyczerpana. Nic dziwnego, że nie spodziewam się dziecka – mówiłam sobie. Mój organizm był po prostu zanadto zmęczony. Wbrew temu tokowi rozumowania niespełnione macierzyństwo wciąż bardzo mi ciążyło.

Starałam się nie okazywać swoich uczuć, ale nie było to łatwe, szczególnie gdy szłam przez wioskę i widziałam wiele kobiet oczekujących potomstwa. Dlaczego najwyraźniej tylko mnie z całej osady nie udawało się począć dziecka?

Pewnego pięknego i ciepłego dnia latem postanowiłam przygotować lunch w formie pikniku i wziąć Kipa na długi spacer wzdłuż rzeki. Wynn wyjechał na patrol, a ja czułam się samotna i nie mogłam sobie znaleźć miejsca. Właśnie skończyłam robić kanapki, kiedy ktoś zapukał cicho do drzwi. Do chaty weszła Nimmie z zarumienionymi policzkami i błyszczącymi oczyma. Od miesięcy nie wyglądała na tak zdrową czy szczęśliwą.

– Nie zgadniesz! – powiedziała entuzjastycznie i nie dała mi wcale czasu na zgadywanie. – Będziemy mieć kolejne dziecko!

Cieszyłam się razem z nią, naprawdę, ale jednocześnie moje serce odczuło ukłucie rozczarowania. Znowu! Znowu cieszyłam się szczęściem innej kobiety, która otrzymała dokładnie to, do czego rozpaczliwie tęskniłam.

Zdobyłam się na uśmiech i przytuliłam Nimmie. Odłożyłam kanapki i chciałam zaparzyć nam herbatę.

– Nie mogę zostać – oznajmiła. – Zostawiłam Sonny’ego z Ianem. Nasz mały urwis pewnie znowu ściąga rzeczy z półek. Zaczyna chodzić i ciągle wszystko rusza. Ale nie mogłam się już doczekać, kiedy ci powiem. Wiem, że opłakiwałaś Nonitę prawie tak jak ja. Jej strata była tak wielkim ciosem, Elizabeth. Myślałam, że po prostu tego nie zniosę. A teraz Bóg zsyła mi kolejne dziecko. Nie mogę się już doczekać. To maleństwo nie zajmie miejsca Nonity, ale na pewno wypełni wielką pustkę w moim sercu.

Po raz pierwszy Nimmie rozmawiała ze mną o śmierci Nonity. Wiedziałam, że jej serce jest pełne bólu, że cierpi. Ale starała się usilnie być dzielna. A teraz, jak sama powiedziała, jej pustka miała się wypełnić.

Natomiast moja pustka pozostawała niewypełniona. Odwróciłam się, żeby Nimmie nie zobaczyła, że wargi mi drżą, a oczy wzbierają łzami.

– Na pewno nie możesz zostać na herbatę? – zdołałam wreszcie wykrztusić.

– Niestety, muszę wracać.

Podeszła, żeby uścisnąć mnie jeszcze raz, a ja uśmiechnęłam się, mówiąc, że bardzo się cieszę z jej nowiny, i już jej nie było.

Ostatecznie nie poszłam na spacer i piknik. Po wyjściu Nimmie podążyłam do sypialni. Długo płakałam, zanim udało mi się skupić myśli i złożyć słowa w modlitwę. Wciąż było mi ciężko na duszy, gdy w końcu wstałam z łóżka i poszłam umyć opuchniętą twarz.

Zabrałam Kipa do ogrodu. Wcześniej zdążyłam już wyrwać nieliczne pozostałe chwasty, lecz teraz padłam na kolana i szukałam jeszcze jakichś zabłąkanych nieproszonych gości, bezlitośnie ich usuwając.

Kiedy wróciłam domu, ciężar zalegający mi na sercu nie zmalał. Przygotowałam tę samą kolację, którą przyrządzałam – jak mi się zdawało – od wieków. Te same odwieczne komary i meszki zdołały przedostać się przez najmniejsze szpary w ścianach chaty, żeby mnie dręczyć. Słoneczne do tej pory niebo zasnuło się chmurami i groziło deszczem. Wynn spóźniał się na kolację, więc posiłek tkwił z tyłu kuchenki, gdzie robił się suchy i paskudny. Z trudem przychodziło mi trzymanie emocji na wodzy.

Kiedy Wynn dotarł wreszcie do domu i po zwyczajowych przepychankach z Kipem chciał przywitać się ze mną, byłam dość chłodna i obojętna.

– Coś nie tak? – zapytał, a ja uczepiłam się pierwszej rzeczy, która przyszła mi na myśl:

– Jak to jest, że pies ma pierwszeństwo?

Wynn się zdziwił.

– Co masz na myśli? – spytał. – Kiedy to pies miał pierwszeństwo?

– Teraz! Zawsze! Zawsze, zanim przyjdziesz mnie pocałować, witasz się najpierw z nim.

Jak mogłam powiedzieć coś tak głupiego? Nigdy wcześniej bym na to nie wpadła, ale w obecnym stanie moje słowa zawisły nad nami niczym burzowa chmura.

Chwilę trwało, nim Wynn odpowiedział. Zrobił to cicho i wcale nie oskarżycielskim tonem.

– To dlatego, że nie da się go minąć, kiedy wchodzę. Zawsze tam siedzi, czeka na mnie przy drzwiach i…

Przerwałam mu, mówiąc:

– A ja nie czekam. Czy to chcesz mi powiedzieć? Pies myśli o tobie bardziej niż ja?

W oczach Wynna widać było ból, ale mój mąż nie połknął haczyka.

– Przepraszam za spóźnienie, Elizabeth. Wiem, że sprawiam ci tym problem.

Obróciłam się błyskawicznie.

– Sądzisz, że choćby trochę obchodzi mnie to, jak suche i twarde staną się te durne ziemniaki i marchewki? Albo jak zimne i… i… – Zalałam się łzami, odwróciłam się od Wynna i pobiegłam do drugiego pokoju.

Słyszałam, jak mój mąż sam nakłada sobie kolację. Słyszałam, jak Kip domaga się kąska dla siebie, a Wynn mówi mu, żeby nie żebrał przy stole. Słyszałam, jak pies kładzie się na skórze przed kominkiem. Potem słyszałam, jak Wynn sprząta ze stołu i cicho myje naczynia. Nie przyszedł jednak do mnie, tylko zabrał Kipa na spacer.

Wrócili. Usłyszałam skrzypnięcie fotela, gdy Wynn na nim usiadł, potem ciche odgłosy butów spadających na podłogę – raz, dwa – i wiedziałam, że Wynn ma nadzieję, iż tę noc będzie mógł spędzić w domu, że nie zostanie już nigdzie wezwany.

Przyjdzie teraz po swoje pantofle – pomyślałam, odwracając twarz do ściany i kryjąc głowę w ramionach.

Owszem, przyszedł do sypialni, ale bynajmniej nie po pantofle. Zamknął mnie w objęciach i mocno przytulił. Niczego nie komentował i nie zadawał pytań. Po prostu tulił mnie i pozwalał mi się wypłakać.

Wreszcie zabrakło mi łez. Wynn ucałował moją mokrą twarz.

– Chcesz o tym porozmawiać?

– To było głupie – wymamrotałam w jego bark. – Naprawdę wcale mi nie przeszkadza, że Kip…

– Ja nie o tym. Chodzi mi o to, co naprawdę cię trapi.

Grałam na zwłokę.

– Kolacja? – spytałam.

– Elizabeth – powiedział Wynn – przepraszam za psa. Przepraszam, że się spóźniłem na kolację. Ale mam wrażenie, że nie w tym tkwi prawdziwy problem. Coś cię gryzie od wielu dni. Miałem nadzieję, że podzielisz się tym ze mną, ale zdecydowałaś inaczej. Czy możemy o tym porozmawiać?

A więc było to po mnie widać.

– Chyba ta zima była dość ciężka…

Wynn zaczekał, aż skończę zdanie, ale się nie doczekał. W końcu zasugerował:

– Chodzi ci o to, że potrzebujesz odpoczynku?

– Tak jakby. Ja…

Cisza, która zapadła między nami, wydawała się nie mieć końca. W końcu Wynn przemówił – powoli, z rozmysłem:

– Rozumiem, Elizabeth. Zobaczę, co da się zrobić.

Wyprostowałam się gwałtownie.

– Z czym? – zapytałam z niepokojem.

– Z tym, żebyś mogła stąd wyjechać… Z powrotem do Calgary na…

– Nie chcę wracać do Calgary. Co ci przyszło do głowy, żeby…

– W takim razie do Toronto.

– Wynn, ja nie chcę nigdzie wyjeżdżać. Nie to jest problemem.

– Nie?

Biedny Wynn. Wprawiłam go w konsternację. Spojrzałam na jego zaniepokojoną minę i pokręciłam wolno głową.

– No to w czym tkwi problem?

– W dziecku.

– W dziecku? Chcesz powiedzieć, że spodziewasz się dziecka?

– Nie! – krzyknęłam i zaczęłam płakać od nowa. – Właśnie na tym polega problem. Chcę mieć dziecko, i to bardzo! Jesteśmy małżeństwem od trzech lat, a ja wciąż… – urwałam w pół słowa i rzuciłam się w ramiona Wynna, łkając spazmatycznie.

Tamtej nocy długo rozmawialiśmy i modliliśmy się razem. Wynn też pragnął mieć rodzinę. Modlił się o to wiele razy. Był przekonany, że byłaby ze mnie wspaniała matka i ilekroć widział mnie z jakimś maluchem, czuł smutek na myśl, że to nie nasze dziecko trzymam w ramionach.

– I tak uważam, że powinnaś wyjechać na trochę – oświadczył. – Powinnaś pójść do lekarza w mieście. Kto wie… Zobaczę, co się da zrobić.

– Wynn – powiedziałam – nie chcę jechać z kimkolwiek innym. Nie jadę, jeśli i ty nie pojedziesz.

– Przecież nie wysłałbym cię z kimkolwiek – odparł Wynn. – Zorganizowanie takiego wyjazdu może potrwać, ale popracuję nad tym. Od czasu do czasu personel Policji Konnej przejeżdża przez nasz teren lub w pobliżu. Spróbuję zasięgnąć informacji.

Ciężar w moim sercu niespecjalnie zelżał, ale musiałam przyznać, że warto było opowiedzieć Wynnowi, co mnie gryzie. Obiecał, że się tym zajmie. Być może rozwiązanie było w zasięgu ręki.

Rozdział dwudziesty czwarty
Oczekiwanie

Miałam wrażenie, że jesień tego roku nadeszła strasznie wcześnie, ale to być może dlatego, że wiedziałam, iż jeszcze nie pojadę do Calgary. Zima mogła nadejść szybko i zostać na długo, a oboje z Wynnem ustaliliśmy, że skoro istnieje prawdopodobieństwo utknięcia w zawiei śnieżnej w drodze powrotnej do wioski, nie powinnam jechać. A zatem przyszło mi czekać do kolejnego roku, do wiosny.

Z ciężkim sercem zbierałam warzywa w ogrodzie i rozpoczynałam nowy rok szkolny.

Obecnie miałam siódemkę w miarę wiernych uczniów. Wawasee przychodził do szkoły głównie po to, żeby móc rysować, ale teraz także przyprowadzał młodsze rodzeństwo. Jim Buck, klasowy prymus, rzadko opuszczał lekcje. Nie zniechęcały go nawet docinki ze strony innych chłopaków. To grono powiększyło się o dwie dziewczynki i chłopca. Teraz naprawdę czułam się jak w szkole. Dzieci uczyły się pilnie i byłam z nich dumna. Kiedy wypracowaliśmy sobie pewną rutynę, moje zniechęcenie zaczęło zanikać. Teraz martwiłam się tylko o brak materiałów do dalszej nauki. Musiałam sama coś wymyślać i radzić sobie z tym, co miałam. Dużą pomocą były dla mnie zdolności rysownicze Wawaseego.

Myślałam o Susie. Wciąż za nią tęskniłam. Według wiadomości z jej nowej osady ona i jej bliscy mieli się dobrze. Matka czuła się o wiele lepiej i była w stanie sama zajmować się rodziną. Cieszyło mnie to.

Jesienna dostawa do sklepu Iana wiązała się z pełnym podekscytowania oczekiwaniem, szczególnie dla mnie i dla Wynna. Oznaczała bowiem listy i wiadomości z zewnętrznego świata.

W tym roku wiadomości nie były dobre. Świat ogarnęła wojna. Trudno było w to uwierzyć – zwłaszcza nam, bezpiecznym w swojej izolacji. Studiowaliśmy pilnie zdezaktualizowane gazety, które nam przesłano, i próbowaliśmy złożyć w całość fragmenty skomplikowanej układanki światowych spraw.

Wojna toczyła się za oceanem i nie powinna nas dotyczyć, ale trudno było uniknąć emocji, bo cierpienie ludzi zawsze wywołuje smutek w sercach innych. Poza tym ta wojna była nasza również przez to, że do walk dołączyła Wielka Brytania, a zatem, w razie potrzeby, wojsko kanadyjskie też mogło zostać zaangażowane.

Pomyślałam o swoim bracie Matthew i modliłam się, żeby ten konflikt szybko dobiegł końca. Matthew był już niemal w wieku poborowym, więc obawiałam się, że jeśli walki potrwają dłużej, może zechcieć się zaciągnąć.

Większość nowin od rodziny była jednak pomyślna. Julie szykowała się do ślubu. Nie, nie z tym młodym oficerem Policji, który okazał się jedynie przyjacielem. Jej serce i rękę zdobył pewien równie młody pastor z Calgary. Szczegółowe opisy jej miłości i podziwu dla narzeczonego zajmowały całe strony listu. Z rozczarowaniem przyjęłam fakt, że nie będę mogła towarzyszyć siostrze w tak ważnym dla niej dniu, ale cieszyłam się jej szczęściem.

Rodzina Jona i Mary była zdrowa, szczęśliwa, a dzieci wciąż rosły. Kathleen napisała samodzielnie cały list, w którym opowiadała mi o szkole i o swoim nowym kocie zwanym Bubbles. Williama, obecnie nastoletniego, wciągnął sport, a najbardziej futbol. Sara pod wprawnym okiem Mary nabywała umiejętności krawieckich. Uczyła się też gry na skrzypcach. „Mała Elizabeth” już niedługo zaczynała szkołę, i uparcie przypominała rodzinie, że wcale nie jest już taka mała.

Mama Wynna od jakiegoś czasu nie czuła się dobrze. Widziałam niepokój w oczach męża, gdy czytał ten urywek, ale – jak dodała pospiesznie Mary – jej zdrowie ostatnio uległo już znacznej poprawie.

Ledwo rozładowano wozy z zimowym transportem zapasów i pocztą, gdy z północnego zachodu nadciągnęła zima. Wszyscy się na nią psychicznie przygotowaliśmy wiedząc, że przez kolejne kilka miesięcy życie nie będzie łatwe. Mężczyźni ruszyli na szlak z pułapkami, kobiety zajęły się szyciem, a dzieci znajdowały nieco czasu na zabawę pomiędzy noszeniem wody oraz drewna. Moi uczniowie bynajmniej nie byli zwolnieni z tych obowiązków, więc gdy tylko kończyły się lekcje, musieli jeszcze biec do pracy. Dlatego nigdy nie zadawałam im nic do domu. Za całą naukę musiało wystarczyć tych parę godzin spędzonych rano w klasie.

W tym roku dzień Bożego Narodzenia okazał się, dla odmiany, przepiękny. Było zimno, ale bezwietrznie, a nieba nie zasłaniały żadne chmury. Postanowiliśmy wybrać się na spacer w śniegu. Kip zatarasował sobą drzwi, machając energicznie ogonem. Wyczuł, że szykuje się coś niecodziennego, i chciał się upewnić, że nie zostawimy go w domu.

Nie pakowałam dla nas lunchu. Nie było sposobu, żeby uchronić jedzenie od zamarznięcia, a w tak zimny dzień nikt przecież nie będzie miał ochoty na zamrożoną kanapkę.

Opatuliliśmy się ciepło i przywiązaliśmy do butów rakiety śnieżne. Jestem przekonana, że wszyscy ludzie z osady uznaliby nasze zachowanie za niemądre, skoro wyprawialiśmy się na przechadzkę w głębokim śniegu w innym celu niż zdobycie wody lub opału.

To był piękny spacer. Widzieliśmy kilka jeleni i podziwialiśmy ich pełne gracji ruchy. Nie potrzebowaliśmy mięsa, więc nie musiały się nas obawiać. Staw, w którym mieszkały bobry, był niemal cały skuty lodem, z wyjątkiem małego otworu, który jakimś cudem udało się zwierzętom utrzymać niezamarznięty. Samych bobrów nie widzieliśmy, ale dowody ich niedawnej obecności były oczywiste. Kilka młodych topól zostało świeżo ściętych, a w śniegu odbił się dziwny trop – ze wzorem wleczonego ogona.

Nim wróciliśmy do domu, temperatura spadła jeszcze bardziej. Gdy zdejmowaliśmy grube okrycia, ogień z kominka dawał przyjemne ciepło. Przygotowałam dla nas gorącą czekoladę i kanapki. Potem zwinęliśmy się w kłębek na skórze przed kominkiem i czytaliśmy sobie nawzajem na głos.

Miło spędzaliśmy to Boże Narodzenie. W pewnej chwili pomyślałam, że byłoby jeszcze milej, gdyby między nami siedziało dziecko, lecz odsunęłam tę myśl na bok. Nie chciałam, żeby zepsuła spędzany wspólnie czas. Próbowałam się ćwiczyć w cierpliwości. Do wiosny było już niedaleko, a wówczas Wynn miał zacząć organizować mój wyjazd do miasta, do lekarza.

Pewnego wietrznego popołudnia w marcu Mała Sarna wpadła do mnie na herbatę. Dawno jej nie było, a kiedy ją ujrzałam, zrozumiałam, dlaczego. Spodziewała się dziecka i brzuch miała już ogromny. Choć tego nie powiedziała, prawdopodobnie się nudziła i nie mogła sobie znaleźć miejsca, i dlatego musiała wyjść z chaty. Rozmawiałyśmy w jej języku, którego struktura – na szczęście dla mnie – była dość prosta. Od czasu do czasu brakowało mi jakiegoś słowa, ale porozumiewałam się już z kobietami z wioski dość swobodnie.

– Kiedy twoje dziecko? – spytałam.

– Niedługo, powinno być już – padła odpowiedź.

Mała Sarna upiła łyk herbaty.

– Ile teraz? – zadałam kolejne pytanie.

Rozłożyła palce jak dziecko i zaczęła liczyć.

– Pięć. Dwóch już nie ma, dwa jest, i teraz to.

Zrozumiałam. Straciła dwoje dzieci, w domu zostało dwoje, a w tej chwili czekała na trzecie.

– Cieszę się – powiedziałam i posłałam jej uśmiech.

Nie wyglądała na przekonaną.

– Lubisz dzieci? – rzuciła.

– Uwielbiam – odparłam prędko.

– To dlaczego ich nie masz? – Pytanie było nagłe, bezpośrednie, a oczy Małej Sarny lustrowały moją twarz.

Spanikowałam. Jąkając się, szukałam odpowiednich słów. Jak tu jej odpowiedzieć? Jak wyrazić w języku Indian przekonanie, że Bóg nie uznał za stosowne pobłogosławić mnie dzieckiem – jeszcze? I wyjaśnić, że zamierzam skonsultować się z lekarzem z miasta, żeby się dowiedzieć, co jest ze mną nie tak. Co powinnam zrobić? Nadal myślałam nad odpowiedzią, gdy Mała Sarna znów przemówiła:

– Kiedy nie ma dziecka, idziemy do Wielkiej Kobiety po lekarstwo. Ono sprowadza dziecko.

Ze zdumienia chyba zrobiłam wielkie oczy i otworzyłam usta. Czy Indianie faktycznie znali sposób na niepłodność?

– Czy… czy to naprawdę działa? – Zapomniałam się i zadałam to pytanie po angielsku, więc musiałam je powtórzyć w języku Małej Sarny.

– Dobrze – oznajmiła z naciskiem. – Działa dobrze. Dostajesz lekarstwo, płacisz Wielkiej Kobiecie, masz dziecko. O tak. – Machnęła ręką, by zilustrować łatwość procedury.

Zaczęłam intensywnie myśleć. Z pewnością nie było niczego złego w zakupieniu od Wielkiej Kobiety odrobiny leku. Jeśli nie zadziała, rozumowałam, sytuacja nie będzie przecież gorsza niż teraz. To najprawdopodobniej było jakieś specjalne ziele. Indianie znali mnóstwo dobrych ziół, które pomagały na wiele przypadłości. Postanowiłam porozmawiać o tym z Nimmie.

Teraz nie mogłam się doczekać, kiedy Mała Sarna dopije herbatę i pójdzie do domu. Chciałam pędzić do Nimmie i dopytać ją o lekarstwo Wielkiej Kobiety. Kiedy wreszcie dotarłam do punktu handlowego, starałam się nie zdradzić ze swoją niecierpliwością. Od niechcenia, a przynajmniej tak mi się zdawało, poprowadziłam konwersację okrężną drogą do tematu stosowanych przez Indian ziół, o których Nimmie bardzo dużo wiedziała. Następnie wspomniałam mimochodem:

– Była dziś u mnie Mała Sarna i powiedziała, że Wielka Kobieta ma nawet lekarstwo, które pomaga kobietom w poczęciu.

Serce mi łomotało w piersi, gdy czekałam na odpowiedź. Nimmie jednak milczała.

– Czy to prawda? – odezwałam się znowu.

– Częściowo – odpowiedziała Nimmie.

– Częściowo? Co masz na myśli?

– Z tym wiąże się pewna ceremonia.

– Jaka?

– Krótka piosenka czy raczej recytacja.

– Znasz jej słowa?

– Myślę, że nikt poza Wielką Kobietą nie zna tych słów.

Chciałam zadać jej więcej pytań, ale właśnie wtedy, zanim któraś z nas zdążyła zareagować, Sonny ściągnął na podłogę talerz z ciasteczkami. Nimmie posadziła chłopca w kącie i sprzątała bałagan, gdy nagle jej twarz przybrała dziwny wyraz.

– Co się dzieje? – spytałam, zaniepokojona, że coś jej się stało.

Wyprostowała się powoli.

– Pojawiają się i zanikają od południa. Elizabeth, myślę, że to już pora.

Bez kolejnych zbędnych pytań wypadłam przez boczne drzwi wprost do sklepu. Ian poszedł po akuszerkę, a ja pobiegłam z powrotem, by pomóc Nimmie położyć się do łóżka.

– Wezmę Sonny’ego do siebie – zadeklarowałam – gdy tylko Ian wróci z akuszerką.

W osadzie były dwie położne. W tej, która przyszła, od razu rozpoznałam Wielką Kobietę. Przejęła dowodzenie z dużą dozą pewności siebie. Obserwowałam ją, gdy się krzątała, by ułożyć Nimmie w wygodnej pozycji. Cały czas przemawiała do niej śpiewnym, kojącym tonem. Czy właśnie to miała na myśli Nimmie, gdy wspominała o piosenkach i recytacji? Stara, poprzecinana zmarszczkami twarz akuszerki wydawała się pozbawiona wyrazu.

Opatuliłam ciepło Sonny’ego i pożegnałam się z przyjaciółką. Miałam nadzieję, że nie przyjdzie nam długo czekać na dobre wieści. Przypuszczałam, że Nimmie życzyłaby sobie powitać na świecie następną małą zbieraczkę ziół, choć nie wyraziła takiej myśli.

Skończyliśmy właśnie kolację, gdy zjawił się Ian, by odebrać syna.

– Kolejny chłopak! – oznajmił z szerokim uśmiechem. – Alexander.

Zastanawiałam się, czy Nimmie podziela jego wielką radość, a potem stwierdziłam, że z pewnością tak. Nimmie przyjęłaby każde dziecko, jakie Bóg zechciałby jej zesłać.

Zazdrościłam jej nowego syna. Nie miałam okazji zapytać, czy w ciągu tych długich lat oczekiwania na dziecko skorzystała kiedykolwiek z jakichś leków Wielkiej Kobiety. Chciałam się tego dowiedzieć, a jednak się wahałam.

Coś w całej tej procedurze mnie niepokoiło. Chociaż co niby mogłoby w niej być szkodliwego?

Rozdział dwudziesty piąty
Pokusa

Przez kilka kolejnych dni wciąż rozmyślałam o Wielkiej Kobiecie i jej remedium. Czyż nie byłoby świetnie, gdybym znalazła pomoc tu na miejscu i nie musiała jechać aż do Calgary, zostawiając Wynna samego? Chciałam porozmawiać o tym z mężem, ale zawsze powstrzymywało mnie coś, czego nie umiałam określić. Zwrócenie się do Wielkiej Kobiety wydawało się bardzo sensowne, a jednak za każdym razem, kiedy byłam zdecydowana do niej iść, coś wywoływało mój niepokój.

Często odwiedzałam Nimmie i jej noworodka. Alexander był ślicznym i zdrowym chłopcem. Zawsze gdy go widziałam, miałam wrażenie, że urósł. Był wiecznie zadowolonym dzieckiem z pyzatą buzią i dołeczkami w policzkach. Ciemne oczy lustrowały moją twarz, a drobne piąstki zaciskały się na przodzie sukni. Kochałam go – niemal tak, jakby był moim własnym maleństwem.

Trzymając go w ramionach, myślałam o słodkiej małej Nonicie i serce mi krwawiło. Czy można było wykluczyć prawdopodobieństwo, że w przyszłości gorączka znów uderzy w wioskę i jego też zabierze? Czy Nimmie również miewa czasem takie myśli? – zastanawiałam się. Może powinnam się cieszyć, że nigdy nie miałam dzieci? Nie wyobrażałam sobie, że mogłabym zostać matką, a potem stracić dziecko. Chyba nie było w życiu nic gorszego, co mogłoby mnie spotkać.

Nimmie jednak nigdy nie wspomniała o lęku. Codziennie dziękowała Bogu za kolejne dziecko i za to, że Sonny jest zdrowszy niż wcześniej. Wciąż był mały jak na swój wiek i wydawał się delikatny, ale równocześnie był aktywny i wyrósł z dawnego marudzenia.

Nigdy nie zdobyłam się na odwagę, by zapytać Nimmie, czy kiedykolwiek szukała pomocy u Wielkiej Kobiety. Sprawa wydawała mi się zbyt intymna.

Zapytałam ją natomiast, co sądzi o Wielkiej Kobiecie jako akuszerce.

– Powiedziałam Ianowi, że wolałabym Kantook, ale gdyby była zajęta, Wielka Kobieta też może być.

Dowiedziałam się później, że gdy Ian ruszył na poszukiwanie Kantook, ta asystowała właśnie przy narodzinach dziecka Małej Sarny, również chłopca. A zatem tego samego wieczoru osadzie przybyło dwóch wojowników.

Odpowiedź Nimmie nie zaspokoiła mojej ciekawości, więc drążyłam dalej:

– A w czym Kantook jest lepsza?

– Nie powiedziałam, że jest lepsza – odparła Nimmie.

– W takim razie co miałaś na myśli?

– Nie wiem, jak ci to wyjaśnić – zaczęła Nimmie. – Chodzi chyba o to, że Wielka Kobieta reprezentuje to, co stare, a Kantook to, co nowe.

Wytłumaczenie brzmiało nawet sensownie, ale ja wciąż nie rozumiałam, co Nimmie chciała przez to powiedzieć.

Wiedziałam, że z nadejściem wiosny Wynn zacznie szukać możliwości wysłania mnie do Calgary. Jeśli na serio chciałam skorzystać z pomocy Wielkiej Kobiety, należało szybko coś zrobić w tej sprawie.

Rozważałam, czy nie powinnam zebrać się na odwagę i nie pójść sama, nie wspomniawszy nawet o tym Wynnowi. Gdyby lekarstwo Wielkiej Kobiety nie zadziałało, byłabym jedyną rozczarowaną osobą. Lecz jakiś cichy, aczkolwiek uporczywy głos wewnątrz mnie powtarzał, że to nie byłoby w porządku. Wynn miał prawo wiedzieć, co planuję. Poruszyłam ten temat pewnego wieczoru, gdy już udaliśmy się na spoczynek. Łatwiej mi było wyrazić myśli w ciemności, gdy mąż nie mógł zobaczyć mojej twarzy.

– Jakiś czas temu Mała Sarna wpadła na herbatę – zaczęłam – i napomknęła przypadkowo, że w wiosce jest kobieta, która przy użyciu specjalnych ziół może pomóc w… w… – zająknęłam się nieco. Nie byłam pewna, jak to wyrazić. – Pomóc tym, które nie mają dzieci – dokończyłam wreszcie.

Wynn nie odpowiedział, choć byłam pewna, że słuchał uważnie każdego słowa.

– Powiedziała, że pomogła już kobietom z osady zostać matkami.

– Kto to taki? – zapytał Wynn.

– Jedna z akuszerek.

Zanim wymieniłam jej imię, mój mąż rzucił:

– Wielka Kobieta?

– Tak. Wiedziałeś o tym?

– Nie, ale wcale mnie to nie dziwi.

– Co masz na myśli?

– Wielka Kobieta obieca ci wszystko, jeśli tylko jej zapłacisz.

Poczułam się trochę urażona. Czyżby żałował pieniędzy na to, żebyśmy wreszcie doczekali się dziecka?

– Lekarze w mieście też żądają pieniędzy – przypomniałam mu.

– Ale oni nie są szamanami – odparł po prostu Wynn.

– Wielka Kobieta jest szamanką? – Nie mogłam wyjść ze zdumienia.

– Nie słyszałaś o tym? Para się wszelkimi czarami, kiedy tylko ma okazję. Próbujemy ją od tego odwodzić, ale nie udaje nam się w pełni nad nią zapanować.

Opadłam na poduszkę. W swojej desperacji o mały włos nie udałam się na konsultację do szamanki. Wmawiałam sobie, że drobna recytacja krzywdy mi nie zrobi. A przecież całym sercem wierzyłam, że czarnoksięstwo czy wszelkie praktyki szamańskie są czymś złym. Nic dziwnego, że byłam tak rozdarta! I ku swojemu przerażeniu stwierdziłam, że przez cały ten czas, gdy rozważałam pójście po radę do Wielkiej Kobiety, ani razu nie pomodliłam się w tej sprawie – nie poprosiłam Boga o wskazówkę, co mam zrobić.

Gdybym się pomodliła, gdybym po prostu się pomodliła, wiedziałabym. A jednak, niezależnie od mojej ignorancji i skupieniu na sobie, Bóg i tak uchronił mnie przed tym błędem.

Z całą pokorą zamknęłam oczy i ze skruchą zwróciłam się do swego Stwórcy. Przyrzekłam, że odtąd nie będę próbowała brać spraw w swoje ręce, ale pozostawię je Jemu. Jeśli więc zaplanował mi wizytę w mieście u prawdziwego lekarza, zdam się na Wynna w sprawie przygotowania mojego wyjazdu.

A potem opowiedziałam mężowi o wszystkim – o swojej desperacji, o pokusie, o tajemnych planach. I o głębokiej wdzięczności, którą odczuwałam w tej chwili – za to, że uniknęłam potencjalnego wprowadzenia pod nasz dach dziecka, które byłoby poczęte za pomocą czarów.

Rozdział dwudziesty szósty
Służba

Wiosna nie spieszyła się z nadejściem. Już, już, zaczynałam mieć nadzieję, gdy nadciągała kolejna zamieć. Słońce nie czyniło widocznych postępów w roztapianiu zasp wysokich aż do bioder, a sople na rynnach wciąż rosły.

Odkąd zakorzenił się we mnie pomysł wyprawy „w świat”, wypatrywałam wiosny z większą niż zwykle niecierpliwością. Poza tym nie mogłam się już doczekać ponownego spotkania z rodziną i przyjaciółmi. Dlatego każda nowa zawieja budziła moją irytację.

Pewnego popołudnia, gdy kolejna zawierucha zaczynała pokrywać naszą małą wioskę, Wynn wrócił do domu z ponurą miną. Wiedziałam, że zaszło coś poważnego. Mąż nie zawracał sobie głowy zabawą z Kipem, ale odsunął psa na bok i podszedł prosto do mnie.

Pocałował mnie i wyjaśnił poważnym tonem:

– Elizabeth, doszły mnie słuchy, że ktoś sprzedaje naszym Indianom nielegalny alkohol. Nie wiem, kto to jest ani gdzie prowadzi swoją działalność, ani nawet czy to jeden człowiek, czy jest ich więcej. Ale muszę to sprawdzić.

Pocałował mnie jeszcze raz i poszedł spakować swoje rzeczy. Ruszyłam za nim, nie wiedząc, co powiedzieć czy zrobić. Wynn pakował się staranniej niż zwykle.

– Jak długo cię nie będzie? – spytałam, gdy wreszcie wrócił mi głos.

– Nie mam pojęcia. Chciałbym móc obiecać, że to potrwa tylko dzień lub dwa, ale prawda jest taka, że nie mam bladego pojęcia, ile mi to zajmie.

– Zabierasz jakichś mężczyzn?

– Nie. Jadę sam.

– Ale dlaczego? Przydałaby ci się pomoc. Ten człowiek, czy też ludzie, mogą być niebezpieczni.

– Fakt. Dlatego jadę w pojedynkę. To nie jest zadanie, do którego powinienem angażować innych. Tu musi zadziałać funkcjonariusz prawa.

Słowa męża zmroziły mi krew w żyłach. Jego ekwipunek wystraszył mnie jeszcze bardziej. Nigdy dotąd Wynn nie przygotowywał się do wyprawy z taką starannością. Sporządził listę i sprawdzał ją dwa, a nawet trzy razy, by się upewnić, że niczego nie pominął. Ilość pakowanej amunicji też napełniła mnie lękiem. Czy uważał, że będzie mu potrzebna? Czy przemytnicy whiskey naprawdę byli tak niebezpieczni? Słyszałam wystarczająco dużo opowieści, by wiedzieć, że owszem, bywali naprawdę groźni.

– Co mogę zrobić? – spytałam bezradnie. – Zjesz coś, zanim ruszysz w drogę?

Wynn posłał mi dość roztargniony uśmiech.

– Świetny pomysł – powiedział. – Przydałoby się coś gorącego.

Zostawiłam go i wróciłam do kuchni. Ogień buzował w kuchence, więc niedługo miałam dla Wynna gorący posiłek i dzbanek mocnej herbaty.

Kiedy wyszedł z biura, wszystko było gotowe. Spostrzegł, że na stole jest tylko jeden talerz, więc spytał:

– Nie zjesz ze mną?

– Nie. Nie jestem jeszcze głodna. Jest dopiero trzecia.

– No to może napijesz się chociaż herbaty?

– Nie lubię takiej mocnej.

– Możesz dolać sobie wody.

Pokręciłam głową. Zwyczajnie nie byłam w stanie przyjąć niczego do żołądka, który podchodził mi do gardła.

Wynn przyjrzał mi się uważnie, ale już nic nie powiedział.

– Czy jest coś, co powinnam zrobić, gdy cię nie będzie? – spytałam, już czując się bezradna i samotna.

– Po prostu dbaj o siebie! Zostawiłem Ianowi wiadomość z prośbą, żeby miał na ciebie oko. Jeśli będzie ci czegoś potrzeba, nie wahaj się do niego zwrócić.

Skończył jeść szybciej, niżbym chciała, i już wstawał od stołu.

– Idę po zaprzęg – oznajmił. – Zapakuję się tutaj. A ty pilnuj, proszę, Kipa. Nie chcę, żeby się wymknął z domu i wpadł między psy przy saniach.

Kiwnęłam głową i zaczęłam machinalnie sprzątać ze stołu.

Wkrótce usłyszałam jazgot i skomlenie psów zaprzęgowych, zbliżających się do chaty. Zastanawiałam się, czy i one myślą to, co ja – że to bardzo dziwna pora dnia jak na wyprawę na szlak. Korciło mnie, żeby poprosić Wynna, aby zaczekał do rana, ale przywołałam się do porządku. Gdyby Wynn nie uważał, że powinien wyruszyć natychmiast, z pewnością przenocowałby w domu i wyprawił się w drogę nazajutrz o świcie.

Ładowanie sań nie zajęło mężowi dużo czasu. Pomogłam o tyle, że nosiłam część ekwipunku do drzwi chaty. Wynn sam musiał ułożyć bagaże w saniach, bo chciał wiedzieć dokładnie, gdzie co jest.

Postanowiłam, że nie będę płakać przy pożegnaniu, ale nie przyszło mi to łatwo. Przypominałam sobie w kółko, że mąż nieraz już wyjeżdżał na niebezpieczne akcje i zawsze wracał.

Zanim wyszedł, pomodliliśmy się razem, jak to mieliśmy w zwyczaju, a każde z nas błagało Boga, żeby chronił to drugie. Potem drzwi się zatrzasnęły i usłyszałam głos męża nakazującego psom ruszać.

Nie podeszłam do drzwi ani do okna. Nie chciałam widzieć, jak znika mi z oczu w zawiei. Poszłam za to do sypialni, by jeszcze trochę się pomodlić.

Wyznam, że uroniłam przy tym parę łez, ale opuściłam sypialnię z odzyskanym pokojem w duszy i z determinacją, żeby wykorzystać – a nie zmarnować – dni, w których Wynna nie będzie.

Pierwsze, co zrobiłam, to wyjęłam garnek do gotowania gulaszu. Słyszałam, że jedna ze starszych par w wiosce niedomaga. Postanowiłam zanieść im coś pożywnego.

Kiedy wróciłam z odwiedzin u chorych, było już ciemno. Z wdzięcznością przywitałam ciepło chaty i Kipa, który wyszedł mi na spotkanie przy drzwiach. Próbowałam bawić się z nim tak samo jak Wynn, ale to już nie było to i pies cofnął się z wyrazem zdziwienia w oczach.

Nałożyłam sobie gulaszu na talerz, który następnie zaniosłam, wraz z herbatą, na fotel przy kominku. Nie byłam głodna. Ostatecznie jedzenie wylądowało w misce Kipa.

Żałowałam, że nie ma możliwości dowiedzieć się, jak długo zajmie Wynnowi wytropienie i zatrzymanie przestępcy. Miałam natomiast nadzieję – i modliłam się w tej intencji – że przemytnik działa w pojedynkę.

Zacerowałam parę skarpetek Wynna, potem zaszyłam rozdarcie w swojej halce, a w końcu sięgnęłam po jedną z książek. Czytałam ją już tyle razy, że z pewnością umiałabym wyrecytować całe fragmenty z pamięci, ale teraz nie byłam w stanie się skupić. Postanowiłam położyć się wcześnie w nadziei, że noc minie szybko.

Niestety. Nie mogłam zmrużyć oka i leżałam, słuchając odgłosów burzy. Wiatr przybrał na sile. Wyobraziłam sobie Wynna gdzieś tam pod gołym niebem, próbującego się zdrzemnąć w lodowatą, zimową noc.

Kip też był niespokojny. Chodził wciąż od swojego legowiska przy kominku do mojego łóżka i z powrotem. Już miałam wstać i zamknąć drzwi od sypialni, żeby zatrzymać go w jednym miejscu, gdy zdałam sobie sprawę, że wtedy usiądzie pod nimi i zacznie skomleć, a to będzie jeszcze gorsze.

Noc wreszcie dobiegła końca, ale nowy dzień nie przyniósł poprawy. Po lekcjach w szkole poszłam do Nimmie, żeby jej pomóc przy dzieciach. Nie żeby potrzebowała mojej pomocy. Doskonale sobie ze wszystkim radziła, ale wynalazła dla mnie kilka drobnych zadań do wykonania.

Brnęłam w stronę domu wśród padającego śniegu. Czy ta zima nie zamierzała się nigdy skończyć?

Kip znowu przywitał mnie w drzwiach, zadowolony z mojego powrotu. Zrobiłam sobie kolację, nakarmiłam psa i zastanawiałam się, w jaki sposób wypełnić długi wieczór, który miałam przed sobą.

Zdawało mi się, że już od wieków żyję według podobnego rozkładu zajęć, tymczasem kalendarz wskazywał, że upłynęło zaledwie sześć dni.

Ian jako pierwszy dotarł do mnie z nowinami. Kiedy zobaczyłam, że idzie w stronę chaty, przemierzając długimi krokami pokrytą śniegiem ziemię, serce wypełnił mi lęk. Bałam się, że McLain przynosi złe wieści. Kroczył w tak zdecydowany sposób.

Kiedy jednak otworzyłam drzwi, powiedział z uśmiechem:

– Jeden z indiańskich traperów wpadł do sklepu i powiedział, że Wynn wraca do osady. Pomyślałem, że chciałabyś to wiedzieć.

Podziękowałam Ianowi z całego uradowanego serca. Mój mąż wreszcie wracał do domu!

– Powiedział może, jak długo mu to zajmie? – spytałam.

– Powinien tu być za parę godzin. Wiezie ze sobą więźnia, więc dał mi znać, żebym szykował celę.

Więźnia! A zatem Wynn odnalazł przemytnika.

Ian poszedł, a ja ruszyłam przygotować posiłek. Nagle zrobiłam się strasznie głodna i byłam pewna, że Wynn również przyjdzie głodny.

Upłynęło niewiele więcej niż parę godzin, gdy usłyszałam, jak do wioski wjeżdża psi zaprzęg. Poznałam po charakterystycznym jazgocie Flasha, przewodnika, że to psy Wynna. Wyjrzałam przez okno. Musiałam w tym celu oskrobać fragment pokrytej szronem szyby.

Z daleka rozróżniałam wysoką postać Wynna przed sklepem. Nakazał psom leżeć, po czym wprowadził jakiegoś człowieka do budynku. Wiedziałam, że zanim wróci do domu, zajmie się psami z zaprzęgu, więc przyjdzie mi jeszcze trochę poczekać.

Z trudem zdołałam się opanować. Tak długo go nie było, a ja tak bardzo się cieszyłam, że wraca bezpiecznie do domu. Chciałam natychmiast narzucić na siebie parkę i pobiec do niego do wioski. Zdawałam sobie jednak sprawę, że Wynn musi jeszcze załatwić parę rzeczy, zanim będzie mógł przyjść do domu na kolację i zasłużony odpoczynek.

Podejrzewam, że wszelkie czynności przy zaprzęgu wcale nie zajęły Wynnowi aż tyle czasu, ale mnie się wydawało, że to wszystko trwa wieki. W końcu zobaczyłam, że Kip opuszcza swoje legowisko przed kominkiem i przyciska nos do drzwi. To był znak, że Wynn nadchodzi.

Tym razem nie czekałam przy kuchence, oddając psu pierwszeństwo przy powitaniu. Pobiegłam do drzwi, otworzyłam je szeroko i zanim Wynn zdążył przekroczyć próg, znalazłam się w jego ramionach.

Wyglądał na zmęczonego – twarz miał wręcz wymizerowaną. Nie trzymałam go długo w drzwiach, tylko od razu wciągnęłam do środka. Pomogłam mu zdjąć grube rękawice i parkę, przez cały czas powtarzając, że z ulgą witam go z powrotem w domu. Kip mówił to samo, machając ogonem i poszczekując radośnie.

Dopiero gdy Wynn podszedł do swojego fotela, żeby zdjąć ciężkie buty, zauważyłam, że kuleje.

– Co się stało? – spytałam zaniepokojona.

– Nic mi nie jest – odparł. – Nic, czym należałoby się martwić.

– Ale ty kulejesz!

– Trochę.

– Boli cię stopa czy noga?

– Noga.

– Wynn – rzekłam podenerwowana – co się stało?

– A może najpierw zjedlibyśmy kolację, a potem ci o wszystkim opowiem? – zaproponował. – Umieram z głodu.

Ruszyłam pospiesznie do kuchenki, żeby napełnić nasze talerze. Nie zamierzałam zadawać więcej pytań, dopóki mąż nie skończy jeść.

Nie opowiedział mi „o wszystkim”. Jednak to, co usłyszałam, wystarczyło, żeby przyprawić mnie o dreszcze.

Wynn zaczął śledztwo od wizyty w chacie trapera, który ponoć zakupił alkohol od przemytnika. Zastał w niej już zupełnie trzeźwego Indianina, obejmującego głowę rękami. Naokoło walały się puste butelki. Było też widać ślady dowodzące, że wymiotował po alkoholu.

– Nie ma – jęknął na widok Wynna. – Wszystkie moje futra z zimy… zginęły. Nie ma.

Wymienił kilka skór na whiskey, a potem, gdy był zbyt odurzony, żeby się bronić, nieuczciwy handlarz wymknął się z chaty z całą resztą.

Wynn podążył świeżym śladem złoczyńcy. Znalazł kolejnego trapera w niemal takim samym położeniu. Jechał dalej. Wkrótce trafił na trzeciego. Ten nadal pozostawał w stanie upojenia, więc Wynn wiedział, że złodziej jest blisko. Nie mógł jednak zostawić Indianina, dopóki nie był pewien, że ten wytrzeźwiał na tyle, by się o siebie zatroszczyć. Wciąż panowały tak niskie temperatury, że człowiek w tym stanie pozostawiony bez opieki zamarzłby na śmierć.

To opóźniło pościg, więc Wynn, gdy już wrócił na szlak, musiał naprawdę poganiać psy.

W następnej chacie przekonał się, z jakim przeciwnikiem ma do czynienia. Ten traper najwyraźniej nie chciał wymienić skór na alkohol. Leżał martwy z przestrzelonym sercem, a w chacie nie było ani jednego futra. Wynn załadował zwłoki na swoje sanie, po czym kontynuował pościg.

Teraz wiedział, że tropi nie tylko złodzieja, ale również mordercę. Wiedział także, że ten człowiek nie cofnie się przed niczym. Należało dopaść go jak najszybciej, zanim jeszcze więcej osób straci życie.

Wynn zmuszał psy do pędu przez większość nocy, by zmniejszyć dystans między sobą a ściganym. Zamieć wreszcie ustała, a księżyc świecił wystarczająco jasno, by Wynn widział, gdzie jedzie.

Niedługo przed świtem mój mąż zatrzymał się na krótki odpoczynek, bardziej dla psów niż dla siebie, po czym wkrótce znów ruszył w drogę.

Następnego dnia koło południa dogonił przemytnika, który zrobił sobie przerwę na posiłek. Złoczyńca właśnie rozpalił niewielkie ognisko, żeby zaparzyć herbatę. Wynn zbliżał się do niego ostrożnie, zostawiwszy zaprzęg rozłożony w śniegu za pagórkiem.

Kiedy Wynn podszedł dość blisko obozowiska mężczyzny, zawołał do niego. Przedstawił się i powiedział, że go aresztuje.

Złoczyńca odkrzyknął:

– Masz mnie pan, sierżancie! Wiem, kiedy jestem pokonany. Ale niech mi pan pozwoli chociaż napić się herbaty, żebym odtajał, zanim mnie pan wsadzi za kraty!

Wynn wyszedł na otwartą przestrzeń i wolno podchodził do przemytnika. Kiedy już niemal wkraczał w obręb jego biwaku, mężczyzna obrócił się z bronią w ręku i strzelił do Wynna. Chybił, bo Wynn zdołał zanurkować w śniegu. Schowany za zaspą, obserwował przestępcę. Bał się spuścić go z oczu, żeby mężczyzna nie rzucił się do ucieczki. Ten jednak wolał trzymać się swojego ogniska, pewien, że policjant nie będzie strzelał, by zabić, jeśli tylko istnieje inne rozwiązanie.

Słońce zaszło, a wzeszedł księżyc – duży i jasny. Przemytnik strzelał od czasu do czasu do mojego męża – na tyle często, żeby trzymać go na dystans. Przez całą noc obaj leżeli na śniegu, z tym że zbrodniarz miał przewagę w postaci ogniska.

Rano, zanim słońce wróciło na niebo, Wynn wyczuł, że niegodziwiec zaplanował kolejny podstęp. Stwierdził, że musi wykonać pierwszy ruch, co też uczynił. Przemieścił się powoli pod osłoną zasp i świerków – tak, że zamiast naprzeciwko mężczyzny, znalazł się z jego lewej strony.

Widać było, że przestępca przygotowuje się do drogi. Wynn zdawał sobie sprawę, że czas działa na jego niekorzyść, dlatego rzucił się w stronę biwaku w nadziei, że weźmie przeciwnika z zaskoczenia.

Jego plan się udał. Niespodziewany wyskok zza śnieżniej zaspy zapewnił Wynnowi wystarczająco dużo czasu, żeby jednym strzałem wytrącić broń z ręki złoczyńcy, gdy ten obrócił się prędko, by stawić mu czoła. Stróżowi prawa przyszło jednak zapłacić za ten ruch – gdy broń przemytnika wypaliła, kula drasnęła prawą nogę Wynna.

Mąż nie opowiadał szczegółowo o tym, co działo się później, ale jakoś udało mu się założyć przemytnikowi kajdanki i wyciągnąć z niego informacje na temat traperów, z którymi handlował.

Poza tymi, których Wynn już odwiedził, było jeszcze dwóch. Prowadzony przez przemytnika, Wynn wyruszył do ich chat, by sprawdzić, w jakim są stanie i czy w ogóle żyją. W pierwszej chacie natknęli się na rozwścieczonego Indianina, który sam przemierzał las w poszukiwaniu oszusta. Wynn oświadczył, że sprawiedliwości stanie się zadość i wysłał go do jeszcze innego trapera z okolicy, aby we dwóch przetransportowali wszystkie skradzione skóry z powrotem do osady, gdzie miały być oddane prawowitym właścicielom.

Później stróż prawa i aresztant pojechali do ostatniej ofiary. Sprawdziły się obawy Wynna – pijany traper nie był w stanie podtrzymać ognia i zamarzł na śmierć w temperaturze poniżej zera.

Podobnie jak w przypadku zastrzelonego trapera, Wynn przywiązał jego zwłoki do swoich sań. Z dwoma martwymi mężczyznami i przestępcą w kajdankach ruszył z powrotem do wioski.

Teraz złoczyńca został zamknięty w celi przy sklepie. Wynn oznajmił, że spędzi noc w domu, a potem odstawi aresztowanego do Edmonton.

Zaprotestowałam. Oświadczyłam, że po takim wycieńczeniu nie jest w stanie znowu wybierać się w drogę, ale Wynn zbył moje obawy machnięciem ręki.

– Elizabeth – powiedział – nic mi nie będzie, a sprawa jest pilna. Ten człowiek jest śmiertelnie niebezpieczny. W całej swojej karierze funkcjonariusza nie spotkałem nikogo tak bezwzględnego i wyrachowanego. On nie cofnie się przed niczym.

Byłam pewna, że Wynn ma rację, ale to tylko podsyciło mój lęk.

Mąż pozwolił mi opatrzyć swoją krwawiącą ranę w nodze. Bałam się, żeby nie wdało się zakażenie, ale Wynn zalał ją specyfikiem, który wywołał na jego twarzy grymas bólu, po czym zapewnił mnie, że teraz rana zagoi się normalnie. Mimo to wyjeżdżając wziął ze sobą ten środek odkażający. Nie wiedziałam, czy to dobry znak czy nie.

Najbardziej lękałam się o bezpieczeństwo Wynna. Przestępca zdążył już dowieść, że za nic ma ludzkie życie. Co mogłoby go powstrzymać przed próbą zabicia człowieka, który go aresztował? Z pewnością zrobiłby wszystko, co w jego mocy, żeby uniknąć procesu za wszystkie zbrodnie, które popełnił. Wynn – ranny i niewyspany – był w niekorzystnym położeniu.

W dzień nie mogłam sobie znaleźć miejsca, a w nocy zasnąć. Modliłam się o Bożą opiekę nad Wynnem. Z ulgą przyjęłam nadejście poranka – mogłam zwlec się z łóżka i spróbować znaleźć sobie jakieś zajęcie dla rąk i umysłu. Ochoczo uderzyłam w szkolny gong, by zwołać dzieci na lekcje nieco przed czasem. Wiedziałam, że ich obecność pozwoli mi zapomnieć o pustce w domu.

Przygotowałam się na kilka bezsennych nocy i pełnych niepokoju dni, tymczasem, ku mojej wielkiej uldze, Wynn wrócił jeszcze tego wieczoru. Po drodze spotkał dwóch funkcjonariuszy Policji, których wysłano z Edmonton jako wsparcie w pościgu za przemytnikiem.

Byłam wdzięczna za powrót Wynna do domu i za to, że nie musiał pokonać całej trasy do Edmonton ze zranioną nogą. Dowódca misji zalecił mu co najmniej tydzień odpoczynku i Wynn posłuchał, przynajmniej na parę dni. Później jednak znów rzucił się w wir zajęć, chcąc robić coś więcej niż nadrabianie zaległości w papierkowej pracy. Wkrótce można go było ponownie zobaczyć między mieszkańcami wioski, a jego utykanie stało się prawie niezauważalne.

Rozdział dwudziesty siódmy
Wyjazd

Dwaj traperzy, którzy pozbierali skradzione skóry, przywieźli je do punktu handlowego Iana, a Wynn dopilnował, by wszystkie trafiły do prawowitych właścicieli. Nie rozumiałam, jak można było rozpoznać, które futra są czyje, więc zapytałam o to Wynna.

– O, z tym nie ma najmniejszego problemu – odparł. – Bezbłędnie namierzą swoje trofea. Zostawiają na nich małe znaczki, nacięcia albo farbę. Rozpoznają je wszystkie.

Skóry nieżyjących traperów zostały spieniężone na rzecz rodzin zmarłych. Wynn powiedział mi, że Ian zapłacił za nie więcej niż uczciwą cenę.

Wszyscy mężczyźni z osady wrócili ze szlaku pułapek. Wtedy zrozumiałam, że naprawdę nadeszła wiosna.

Skończyliśmy zajęcia w szkole, a ja zaczęłam prace ogrodnicze. Z przyjemnością zanurzałam ręce w ziemi, a potem patrzyłam, jak rośliny kiełkują i rosną. Kilka innych kobiet w wiosce dostrzegło zalety posiadania własnego ogrodu, więc Nimmie i ja z radością pomagałyśmy im zakładać ogródki.

Nastawiałam się właśnie na kolejny spokojny letni dzień, gdy Wynn wrócił do domu i powiedział:

– Spakowana?

Wyszczerzył zęby w uśmiechu, a ja spojrzałam na niego pytająco.

Wiedziałam, że wciąż próbuje wymyślić, jak wysłać mnie do Edmonton, a potem do Calgary. Z kilku powodów zależało mi na tej podróży i wyczekiwałam jej niecierpliwie, ale teraz, gdy padły te słowa, poczułam, że budzi się we mnie dziwny opór.

– Co masz na myśli? – spytałam.

– Słyszałem, że pewni ludzie wybierają się do miasta, więc wysłałem kuriera z pytaniem, czy mogliby po drodze zahaczyć o nas.

Nic na to nie odpowiedziałam.

– Jeśli się zgodzą, powinni tu być jutro. Pewnie zanocują i ruszą dalej w czwartek rano – ciągnął Wynn.

Czwartek rano. Moje serce przepełniły jednocześnie wątpliwości i podekscytowanie. Czy naprawdę mogłam zostawić Wynna na kilka tygodni bez możliwości kontaktu między nami?

Mąż przyciągnął mnie do siebie.

– Będę za tobą tęsknił, Elizabeth – oświadczył, uznawszy za oczywiste, że wyjadę.

Pociągnęłam nosem.

– Co to za ludzie? – spytałam niemal z nadzieją, że to ktoś, z kim wspólna podróż okaże się nie do pomyślenia.

– Dwóch funkcjonariuszy Policji. Nie znam ich nazwisk.

Funkcjonariusze Policji! Raczej nie mogłam odmówić wyjazdu z nimi, jeśli tylko zgodzą się mnie zabrać.

– Jesteś pewien, że zechcą jechać z kobietą?

– Sądzę, że tak. Przeważnie staramy się świadczyć sobie wzajemnie przysługi. Trzeba sobie pomagać, jak tylko się da. Dostaniesz na drogę mały namiot. Na pewno chętnie będą go dla ciebie rozbijać.

Westchnęłam.

– W takim razie chyba powinnam zacząć się pakować – powiedziałam niechętnie.

– Chyba tak – odparł Wynn i ucałowawszy mnie w nos, wrócił do pracy.

Naraz ogarnął mnie gorączkowy nastrój. Wyciągnęłam wszystkie swoje ubrania, by stwierdzić, że nie mam co na siebie włożyć. Co tu zrobić? Nie miałam czasu, żeby cokolwiek uszyć, ani zresztą materiału, nawet gdybym znalazła czas.

Mam nadzieję, że nikt mnie nie zobaczy, zanim dotrę do jakiegoś sklepu i kupię coś odpowiedniego – pomyślałam rozpaczliwie.

Mimo wszystko własnymi przygotowaniami nie przejmowałam się tak bardzo jak Wynnem. Wyprałam jego ubrania, choć robiłam pranie zaledwie parę dni wcześniej. Upiekłam świeży chleb, herbatniki i ciasto. Ugotowałam gulasz i zamknęłam go w słoikach, tak by mógł go sobie podgrzewać w razie potrzeby.

W szczycie zaaferowania pracowałam przez całe popołudnie i kolejny dzień, aż tu nazajutrz po południu usłyszałam szczekanie wielu psów w osadzie.

Podbiegłam do okna, spojrzałam w stronę wioski i zobaczyłam, że goście nadjeżdżają. Jechali wozem zaprzężonym w parę zmordowanych koni, chudych i zaniedbanych po długiej zimie.

Nawet ze swojego odległego punktu obserwacyjnego widziałam, że mężczyźni mają na mundurach naszywki Policji. Widziałam też, jak Ian podnosi rękę i wskazuje naszą chatę. Wóz potoczył się w tę stronę.

Nie miałam siana, którym mogłabym uraczyć ich konie, ale powiedziałam policjantom, że mogą śmiało puścić je za chatę, żeby pasły się w rosnącej tam wysokiej trawie, pod warunkiem, że nie pozwolą im tknąć mojego ogrodu. Niższy policjant uśmiechnął się szeroko, słysząc moje słowa, i poszedł zająć się końmi.

Zaprosiłam ich do środka na filiżankę kawy i kawałek świeżego chleba, na co przystali z ochotą. Siedzieli jeszcze przy stole, gdy nadszedł Wynn. Dowiedział się o ich przybyciu, więc pospieszył do domu, żeby porozmawiać z gośćmi i usłyszeć najnowsze wieści z okolicznych posterunków.

– A więc co takiego ściąga was do miasta? – zapytał. – Nowe rozkazy?

– Nie – odparł wyższy z funkcjonariuszy, Hank Lovess. – Wojna.

– Jeszcze się nie skończyła? – zdziwił się Wynn. – Miałem nadzieję, że do tego czasu już będzie po sprawie.

– Pewnie wszyscy mieliśmy taką nadzieję, ale niestety nic z tego – powiedział niższy z mężczyzn, Ted James. – Sądząc z raportów, które otrzymujemy, wojna może jeszcze potrwać.

– Zamierzacie się zaciągnąć?

– Jeśli tylko się uda – odparł James.

Znów pomyślałam o Matthew. Czy jeśli ta koszmarna wojna będzie nadal trwać, mój brat też pójdzie walczyć? Zmroziło mi krew w żyłach.

Mężczyźni rozmawiali dalej, a ja poszłam na dwór, zdjąć pranie ze sznurka, żebym mogła jeszcze wyprasować mężowi ubrania. Zresztą i tak nie chciałam dłużej słuchać o wojnie.

Później, gdy Wynn poszedł pokazać gościom wioskę, przygotowałam kolację. Cieszyłam się, że nie plączą mi się pod nogami, dopóki nie dotarło do mnie, że przez kilka kolejnych dni to ja będę się plątać pod nogami policjantów. Zastanawiałam się, co oni na to.

Zgodnie z przewidywaniami Wynna, mężczyźni zostali na noc. Podziękowali grzecznie za możliwość przespania się na podłodze w chacie i zamiast tego rozłożyli swoje posłania pod wysokimi sosnami. Pewnie domyślali się, że Wynn i ja potrzebujemy tego czasu sam na sam. Mieliśmy sobie tyle do powiedzenia, a jednak wszelkie słowa zdawały się niewystarczające. Rozmawialiśmy do późnej nocy, choć nie pamiętam ani jednej ważnej rzeczy z naszej konwersacji.

Ranek nadszedł zdecydowanie zbyt szybko. Policjanci palili się do drogi, a ja obiecałam sobie, że postaram się być dla nich jak najmniejszym ciężarem. Wynn tulił mnie długo w ramionach, zanim wyszliśmy z domu, ale dla mnie i tak trwało to za krótko. Kiedy znowu go zobaczę? – zawodziło moje serce, podczas gdy oczy po raz ostatni lustrowały jego twarz. Mąż napisał do dowództwa, prosząc, by skontaktowano się ze mną i umożliwiono mi podróż powrotną z funkcjonariuszami, którzy będą w przyszłości przemieszczać się w nasze strony. Kiedy mogło to nastąpić – za kilka dni czy za parę miesięcy – nie wiedziałam.

Podróż do cywilizacji nie była zbyt trudna, prawdopodobnie dlatego że wiedziałam już, czego się spodziewać, i byłam lepiej przygotowana. Odliczałam dni do przyjazdu do Edmonton.

Policjanci nie byli rozmowni. Nawet między sobą nigdy nie prowadzili dłuższej wymiany zdań. Zapewne obaj przywykli do ciszy.

Starałam się być w miarę możliwości użyteczna, ale okazało się, że nawet z gotowaniem radzą sobie lepiej niż ja. Byli przyzwyczajeni do życia na szlaku i przyrządzania posiłków nad ogniskiem.

Im bliżej było do Edmonton, tym szybciej krew krążyła mi w żyłach. Jechałam do cywilizacji. Jak bardzo ów świat różnił się od tego, który niegdyś zostawiłam? Jakie zmiany zaszły w mojej rodzinie? Jakie zmiany oni zaobserwują we mnie? Zastanawiałam się nad tym, patrząc na swoją wyblakłą, połataną suknię i szorstkie dłonie.

Kiedy dotarliśmy do Edmonton, moi towarzysze zorganizowali mi pokój w hotelu, zakupili dla mnie bilet do Calgary oraz wyjaśnili, jak i gdzie mam się stawić nazajutrz rano, by wsiąść do pociągu. Podziękowałam im za uprzejmość, a potem ze ściśniętym gardłem życzyłam im powodzenia na wojnie, na którą wybierali się walczyć za mnie i za całą Kanadę. Młodzi dżentelmeni byli dla mnie dobrymi towarzyszami podróży. Nie cackali się ze mną ani mnie nie rozpieszczali, ale byli cierpliwi i mili. Obiecałam, że będę ich otaczać modlitwą.

I naraz zostałam sama. Sama w wielkim mieście – ciekawe, czy nadal będę wiedzieć, jak się tu zachować?

Poprosiłam recepcjonistę o wskazówki i wyruszyłam, zawstydzona swoim ubiorem, do najbliższego sklepu z odzieżą.

Po dokonaniu zakupów, dzięki którym mogłam przynajmniej dotrzeć do Calgary w przyzwoitym stanie, wróciłam do pokoju hotelowego.

Ależ luksusowe lokum! – uradowałam się. Podłogę pokrywała miękka wykładzina, a okna przyozdobiono koronkowymi firankami i grubymi kotarami. Pokój pomieściłby naszą chatę i jeszcze zostałoby trochę miejsca. Nie wiedziałam, jak się odnaleźć w takiej przestrzeni przeznaczonej dla jednej osoby.

W łazience wyrwał mi się okrzyk zachwytu na widok czegoś, co kiedyś było dla mnie oczywistością. Od lat nie widziałam takiego luksusu. Podeszłam do wanny i przesunęłam ręką po jej brzegu, dotykając opuszkami gładkiej, białej powierzchni. Ręczniki były tak miękkie jak futro Kipa, a całe pomieszczenie pachniało świeżo niczym sosnowy las.

Napuściłam wody do wanny, nie żałując przy tym płynu do kąpieli, a potem zanurzyłam się w ciepłej wodzie pełnej piany. Wspaniałe uczucie! Przeciągnęłam się leniwie. Co za radość, gdy cała mieszczę się naraz w wannie!

Nie wiem, jak długo zażywałam kąpieli. Wiem tylko, że gdy w końcu niechętnie wyszłam z wanny, woda była już zimna, a moje palce pomarszczone.

Owinęłam się starym, zniszczonym płaszczem kąpielowym, wybiegając myślą ku miękkiemu i puszystemu, który zostawiłam u Mary. Stwierdziłam, że miło będzie wrócić do swoich modnych ubrań. Do miękkich i delikatnych tkanin, ślicznych kolorów, falbanek i ozdóbek. Już nie mogłam się doczekać. Brakowało mi tego wszystkiego.

Włożyłam nową, prostą suknię i stwierdziłam, że jest mi w niej nawet do twarzy. Upięłam starannie włosy tak, jak od lat ich nie czesałam. Kiedy byłam gotowa, obejrzałam się w lustrze i ze zdziwieniem odkryłam, że wyglądam naprawdę dobrze.

Potem jednak zerknęłam na swoje dłonie. Ujrzawszy plamy, zgrubienia i odciski powstałe przy pracy w ogrodzie, obieraniu warzyw i praniu na tarze, schowałam ręce za siebie. Nie byłam już zadbaną dziewczyną o wypielęgnowanych rączkach, która kilka lat temu opuszczała Calgary, by zamieszkać w dziewiczych terenach kraju. Miałam nadzieję, że nikt nie będzie patrzył na moje dłonie. Odsunęłam rękaw i spojrzałam na swoje przedramię. Nosiło sporo charakterystycznych blizn, śladów po wizytach komarów i meszek. Na myśl, że twarz oraz szyję też mam tak naznaczone, moja pewność siebie zaczynała zanikać.

Zaraz jednak wyprostowałam się jak struna. Przypomniałam sobie, że nie przyjechałam do cywilizacji, aby zostać nową muzą świata mody. Byłam tu, żeby pójść do lekarza – po radę, po pomoc. A później, tak szybko, jak to będzie możliwe, zamierzałam wrócić do męża na Północy, gdzie było moje miejsce.

Dodawszy sobie odwagi takim rozumowaniem, opuściłam pokój i zeszłam do recepcji, by zapytać o drogę do jadalni.

Rozdział dwudziesty ósmy
Calgary

Następnego ranka, gdy pociąg do Calgary opuszczał dworzec w Edmonton, z podekscytowania miałam niemal zawroty głowy. Cieszyłam się, że wkrótce znowu zobaczę się z rodziną i wrócę na chwilę do miejskiego życia, tak dobrze znanego mi w przeszłości. I, co najważniejsze, miałam nadzieję, że uzyskam pomoc od lekarza.

Pociąg nic a nic się nie zmienił. Wciąż sunął ociężale po torach i zatrzymywał się przy każdej małej bocznicy, żeby zmarnować jeszcze więcej cennego czasu. Trudno mi było znieść tę mękę.

Wreszcie dotarliśmy do Lacombe. Wytężyłam wzrok, by sprawdzić, czy nie ujrzę w przelocie znajomych twarzy. Choć na ulicach miasteczka panował tłok, nie zobaczyłam nikogo z osób, które znałam, gdy pracowałam tu jako nauczycielka.

W końcu ruszyliśmy dalej na południe. Pociąg posapywał, a tory stukały, gdy wolno posuwaliśmy się naprzód.

I znowu jechaliśmy w rytmie: start i stop, start i stop. Słońce wędrowało ku zachodowi, wpadając przez okno gorącymi promieniami. Żałowałam, że nie mam miejsca po drugiej stronie wagonu, ale nie mogłam się przesiąść, bo pociąg był po brzegi wypełniony pasażerami. Odsunęłam się od szyby i próbowałam nie wyglądać ciągle na zewnątrz, by sprawdzić, jak daleko zajechaliśmy.

Lecz wszystko na próżno; wkrótce znowu siedziałam w oknie, z nosem przyklejonym do szyby, wytężając wzrok, by oszacować odległość dzielącą nas od Calgary.

Wreszcie dotarliśmy do miasta. Pociąg wtoczył się na dworzec i zahamował z głośnym westchnieniem oraz dygotem, ja zaś próbowałam powściągnąć entuzjazm. Dobrze pamiętałam swój pierwszy przyjazd do Calgary. Miasto znacznie się zmieniło od tamtej pory, ale ja zmieniłam się jeszcze bardziej. Zniknęła młoda, elegancka nauczycielka ze Wschodu. Ustąpiła miejsca kobiecie starszej, mądrzejszej i – oby! – wrażliwszej.

Cała rodzina Jona wyszła mi na spotkanie. Poprzedniego dnia zadzwoniłam do nich z hotelu w Edmonton, żeby zapowiedzieć swój przyjazd pociągiem. Ich podekscytowanie było niemal równe mojemu. Ależ dzieciaki urosły! Nie mogłam uwierzyć, że William, bądź co bądź chłopiec, jest tak wysoki i tak dojrzale wygląda. Był teraz nastolatkiem i miał nadzieję, że wszyscy są tego świadomi.

Sara również wystrzeliła w górę i wyglądała bardziej na młodą damę niż na dziecko. Skończyła jedenaście lat, a jej chód i ruchy były pełne wdzięku.

Lecz chyba najbardziej zmieniła się Kathleen. Ze słodkiej czterolatki, która niegdyś wyszła po mnie na stację i została moją nieodłączną towarzyszką, zmieniła się w dziewięcioletnią panienkę, opanowaną i ułożoną. Od nowa ją pokochałam, choć trudno mi było nie westchnąć za tamtą dziewczyneczką.

Gdy przyjechałam do Calgary latem 1910 roku, maleńka Elizabeth miała zaledwie kilka miesięcy. Natomiast tej jesieni właśnie zaczynała szkołę.

Mary za to miała ten sam promienny uśmiech, te same piękne rudawe włosy i te same błyszczące oczy, które tak dobrze zapamiętałam. Jon również niewiele się zmienił, choć zauważyłam parę siwych włosów w jego starannie przystrzyżonych bokobrodach.

Rozejrzałam się za Julie. Mary, która najwyraźniej czytała w moich myślach, wyjaśniła:

– Julie nie ma. Jej mąż wyjechał do Lethbridge, żeby odprawić kilka nabożeństw, a ona razem z nim. Kiedy zadzwoniliśmy do niej wczoraj, była tak podekscytowana, że ledwie mogła wytrzymać. Chciała wskoczyć do pociągu i przyjechać tu od razu, ale skoro jej mąż jutro skończy posługę, ostatecznie zdecydowała się zaczekać i wrócić z nim.

Przyjęłam to ze zrozumieniem, choć wiedziałam, że trudno mi będzie czekać na spotkanie z siostrą.

Zdążyłam zapomnieć, że piękny dom Jona i Mary jest tak duży. I tak uroczy. Chodziłam po pokojach, gładząc pieszczotliwie meble i ozdoby. Niemal wyleciało mi z pamięci, że takie rzeczy tworzą dom – przynajmniej niektóre z nich.

Obiad był przepyszny. Jedliśmy potrawy, których nie kosztowałam od lat. Kochana Stacy przygotowała wszystkie moje przysmaki – nadziewaną pierś kurczęcia, puszyste purée z ziemniaków, brokuły w sosie śmietanowym, kolby kukurydzy, a na deser jej słynny mus czekoladowy. Jadłam tyle, aż zaczęło mi być wstyd.

Przez cały czas, gdy rozkoszowałam się domem Mary i obiadem Stacy, rozmyślałam o Wynnie. Gdyby tylko był tu teraz ze mną, czułabym się jak w raju! Ale Wynn był daleko w swojej północnej krainie. Poczułam lekkie ukłucie w sercu.

Kiedy znalazłam się znowu w swoim niegdysiejszym pokoju i wymoczyłam się w luksusowej kąpieli, sięgnęłam po jedną z moich zostawionych tu jedwabnych, obszytych koronką koszul nocnych. Gdy wchodziłam do łóżka, uśmiechając się do siebie w ciemności, czułam się jak rozpieszczona dama. Było tak miękkie i pachniało tak ślicznie, że wyobrażałam sobie, iż wyśpię się tak dobrze, jak nie zdarzyło mi się od lat. Lecz niestety. Przywykłam już do twardszego materaca. Przewracałam się z boku na bok, a sen nie nadchodził. Około trzeciej, zdesperowana, rzuciłam poduszkę na przykrytą dywanem podłogę, wzięłam koc i ułożyłam się na tym zaimprowizowanym posłaniu.

Czułam się głupio i miałam nadzieję, że zdążę się obudzić, zanim ktoś mnie tu nakryje. Wkrótce zasnęłam.

Kolejny dzień był bardzo pracowity. Wyjęłam wszystkie swoje suknie sprzed ślubu i podziwiałam je, prasując każdą z osobna. Zapomniałam już, ile mam ładnych rzeczy. Mimo to musiałam jeszcze zrobić małe zakupy, więc po południu pojechałam tramwajem do miasta.

Wychodząc z domu Mary, czułam się wytworna i na miejscu, ale wystarczyło przejść kilka ulic, żebym się zorientowała, iż moje piękne suknie stały się kompletnie niemodne. Im dłużej szłam, tym wyraźniej to widziałam. Zdecydowanie nie mogłam sobie pozwolić na wymianę całej garderoby, ale było widać jak na dłoni, że dzisiejsze ubrania są całkowicie inne niż moje. Wyróżniałam się na ulicy jak ktoś, kto skorzystał z misjonarskich darów składających się z niepotrzebnej odzieży bogaczy.

Zawróciłam zawstydzona do domu.

Ledwo przekroczyłam próg, gdy powiedziałam do Mary:

– Moje suknie są okropnie niemodne. Co mam zrobić? Nie miałam pojęcia, że moda tak bardzo się zmieniła.

Przyjrzałam się lepiej bratowej. Gdybym była bardziej spostrzegawcza, zauważyłabym już wczoraj, że ubiera się zgodnie z nowszym trendem.

– Ojej – powiedziała Mary, widząc moją konsternację. – Powinnam była pomyśleć i ci o tym wspomnieć, Elizabeth, ale zawsze miałaś takie ładne stroje.

– Cóż, może i są ładne, ale zdecydowanie wyszły z mody. Nie chcę kupować nowych na te kilka dni w mieście, zresztą nawet gdybym chciała, nie mam na to pieniędzy. Ale potrzebuję czegoś nowego. Większość sukni, które widziałam na ulicy, była o wiele krótsza i nie tak falbaniasta, i bardziej… bardziej dopasowana. No i mój kapelusz… też jest zupełnie nie taki jak powinien.

– W takim razie zobaczmy, co da się zrobić – zaproponowała Mary. – Jeśli ci nie będzie żal ciąć sukni, z pewnością znajdziemy sposób, żeby je poprawić i unowocześnić.

– W obecnym stanie do niczego mi się nie przydadzą. Jeśli potrafisz je przerobić, choćby tylko dwie lub trzy, to mi wystarczy.

Wybrałyśmy trzy suknie, które wydawały się najłatwiejsze do przerobienia, i Mary wzięła się do poprawek. Wyszło jej to całkiem dobrze, więc teraz mogłam nie wstydząc się wyjść na ulicę. Jon i Mary dodali do sukni małą niespodziankę. Zapytali, czy mogą mi kupić nowy kostium i kapelusz, a także buty i pasującą do nich torebkę. Początkowo się wahałam, ale kiedy Mary zapewniła mnie, że to jest jej ogromnym pragnieniem, zgodziłam się i wyściskałam ich oboje.

W końcu przyjechała Julie. Wbiegła prędko do domu. Była pełna życia, piękna i zakochana. Była też w widocznej ciąży. Zaskoczona, głośno wciągnęłam powietrze.

– Nie pozwoliłam Mary, żeby ci powiedziała – rzuciła entuzjastycznie. – Po prostu musiałam sama to zrobić. Och, Beth, nie wiedziałam, że można być tak szczęśliwą.

Przytuliłam ją mocno. Cieszyłam się z jej szczęścia i nikt nie wiedział, że łzy na moich policzkach wzięły się nie tylko z tej radości.

Miałyśmy sobie mnóstwo do powiedzenia. Z błyszczącymi od miłości oczami Julie przedstawiła mi swojego młodego męża. Pamiętałam, że kiedyś zachwycała się Wynnem i pytała, czy Policja ma więcej takich mężczyzn. Cóż, pastor Thomas Conway nie był kopią Wynna. Był niższy i szczuplejszej budowy. Miał rude włosy i takież, starannie przycięte, wąsiki. Miał również promienne ciemnoniebieskie oczy oraz życzliwy uśmiech. Wyglądał na idealnego partnera dla Julie, a ja polubiłam go od pierwszego wejrzenia.

Julie uparła się, że użyczy mi swoich rzeczy na czas mojego pobytu w Calgary, i przyniosła trzy suknie, które leżały na mnie jak ulał. Ona zresztą – jak wyjaśniła – i tak nie mogła ich nosić w obecnym stanie. Mając do dyspozycji razem sześć sukien, do tego kostium i przyzwoite buty, torebkę oraz kapelusz, mogłam śmiało stawić czoło światu.

Uśmiechnęłam się do siebie, wieszając ubrania w szafie. Mogę sobie tylko wyobrazić niegdysiejszą Beth noszącą rzeczy po siostrze, przeróbki i dary dobrego serca!

Zadzwoniliśmy z telefonu Jona do Toronto i ucięłam sobie długą pogawędkę z rodzicami. Ich głosy przywołały masę wspomnień. Mieszkali teraz sami. Córki wyszły za mąż i rozjechały się po kraju – Julie na zachód, a ja na północ, Matthew zaś, tak jak się obawiałam, ruszył na wojnę, więc oni zostali tylko we dwójkę.

Mama niepokoiła się o Matthew, a ja niestety nie mogłam dodać jej otuchy, skoro sama się o niego martwiłam. Pomyślałam o swoim braciszku, teraz już dorosłym mężczyźnie, który chciał służyć swojemu krajowi, i ze ściśniętej piersi wyrwała mi się do nieba krótka modlitwa. Dlaczego musiał jechać? – zadawałam sobie pytanie, choć dobrze znałam odpowiedź. Pojechał z tego samego powodu, co wielu innych młodych ludzi. Byli potrzebni ojczyźnie.

Kiedy po pierwszych kilku dniach zamieszanie i krzątanina ustały, stwierdziłam, że jestem gotowa, aby zadzwonić do lekarza i umówić się na wizytę.

Mary się przestraszyła, gdy usłyszała, że faktycznym celem mojego przyjazdu do Calgary jest konsultacja lekarska. Jednak gdy pospiesznie wyjaśniłam, że przez cały pobyt na Północy nie byłam nigdy chora, pominąwszy sporadyczne przeziębienie czy grypę, zdołała się uspokoić. Powiedziałam jej, że to zwykłe badanie kontrolne na prośbę męża, a ona przyznała, że to dobry pomysł i że Wynn ma rację, trzeba dbać o zdrowie.

Wkrótce miałam za sobą szereg wizyt lekarskich oraz badań, i wreszcie nadszedł czas ostatecznej konsultacji. Pełna obaw i oczekiwań poszłam na spotkanie z doktorem.

Starszy, łysiejący mężczyzna z wyrozumiałym spojrzeniem oczu niemal schowanych pod krzaczastymi brwiami i ciemną oprawką okularów gestem poprosił, żebym usiadła, po czym odchrząknął.

Z nerwów wykręcałam w dłoniach chusteczkę, próbując wyczytać cokolwiek z jego twarzy. Tak bardzo chciałam usłyszeć dobre wieści!

– Cóż, pani Delaney – zaczął i odchrząknął ponownie. – Mam tu wyniki wszystkich badań i… – Zawahał się przez chwilę, która dla mnie była jak wieczność. – …i nie znajduję w nich przyczyny pani dotychczasowych problemów z poczęciem dziecka.

Wypuściłam powietrze z płuc i rozluźniłam mięśnie.

– To dobra wiadomość – zauważyłam głosem zniżonym niemal do szeptu.

Lekarz spojrzał na mnie znad okularów.

– Zależy, jak na to popatrzeć – stwierdził. – Jeśli nie znajdziemy przyczyny, nie będziemy mogli nic zrobić, żeby ją wyeliminować. – Odchrząknął kolejny raz.

Poczekał na moją reakcję, zastanawiając się zapewne, czy zrozumiałam, co powiedział.

Tak, zrozumiałam. Nic nie może dla mnie zrobić. Równie dobrze mogłam tu nie przyjeżdżać. Nic nie wskórałam. Absolutnie nic.

Miły doktor dalej objaśniał sprawy, których nie pojmowałam, ale prawdę mówiąc, niespecjalnie słuchałam jego wywodu. Usłyszałam już wszystko, co powinnam wiedzieć. Teraz chciałam tylko wyjść z gabinetu.

Zanim pojechałam tramwajem do domu, poszłam na długi spacer. Nie wiem nawet, dokąd, po prostu przed siebie. Nie dbałam o to, gdzie idę ani o otoczenie.

Doszłam tak do rzeki i kiedy stałam, patrząc na nią, mgła, która spowijała mój umysł, zaczęła się rozpraszać. Być może rzeka przypomniała mi Północ. Była jedyną rzeczą w tym mieście wyglądającą jak część krainy, którą uważałam za dom.

Usiadłam na pokrytym trawą brzegu w cieniu topoli i pozwoliłam łzom popłynąć po policzkach. Pragnęłam Wynna. Całym sercem chciałam, aby był przy mnie. Nikt inny nie był w stanie pojąć, co czułam. Jeszcze długo płakałam, zanim wzięłam się w garść. Potem wydmuchałam nos, obmyłam twarz chłodną wodą i ruszyłam na poszukiwanie tramwaju.

Tej nocy Mary i ja odbyłyśmy długą rozmowę. Zwierzyłam się jej ze wszystkich swoich problemów, bólu, tęsknoty. Rozumiała mnie tak dobrze, jak dobrze druga osoba jest w stanie nas zrozumieć. Obiecała, że ona też będzie się modlić, aby moje pragnienie się spełniło. Doceniałam jej miłość, zrozumienie i otuchę, ale to i tak nie wypełniło mojej pustki w środku.

Poza tym czułam się zagrożona przez ten dziwny świat, do którego wróciłam. Opowieści o wojnie, codzienne doniesienia o nowych konfliktach, listy zabitych lub zaginionych w akcji wypełniały gazety i tworzyły atmosferę ciągłego lęku. Nie mogłam się odnaleźć w nowym świecie. Izolacja na Północy chroniła mnie przed tym wszystkim.

Skontaktowałam się z dowództwem Wynna, by się dowiedzieć, kiedy mogłabym wrócić do domu. Męski bas na drugim końcu linii oznajmił, że nic mu nie wiadomo o takiej możliwości w najbliższym czasie, ale że ma mój numer i wyraźny rozkaz, aby dać mi znać, gdy tylko będzie coś wiadomo.

Podziękowałam mu i odwiesiłam słuchawkę. Modliłam się z całego serca, żeby wieści o powrocie na Północ dotarły do mnie szybko.

Rozdział dwudziesty dziewiąty
Z powrotem w domu

Minęły trzy tygodnie, a ja nie dostałam żadnej wiadomości z kwatery głównej Policji. Nocami myślałam, że nie jestem w stanie tu zostać ani chwili dłużej. Dni były trochę lepsze. Znajdowałam sobie zajęcia, którymi mogłam je wypełnić. Chodziłam na spacery z Kathleen, nadzorowałam szycie Sary, jeździłam na zakupy z Julie i prowadziłam długie rozmowy z Mary.

Najwięcej radości sprawiały mi niedziele. Trudno nawet ująć słowami, jak bardzo cieszyła mnie możliwość ponownego uczestnictwa w nabożeństwach. Chyba właśnie wtedy najbardziej tęskniłam za mężem i myślałam, że on też marzy o tym, by mieć możliwość pójścia do kościoła.

Pomimo tęsknoty za Wynnem byłam zadowolona z wizyty w mieście. Wybrałam się nawet do Lacombe, gdzie spędziłam trochę czasu z mamą Delaney oraz Phillipem i jego rodziną. Z ulgą stwierdziłam, że mama Wynna czuje się o wiele lepiej. Wiedziałam, że Wynn ucieszy się z tej nowiny.

Przy okazji odwiedziłam też Annę. Poczęstowała mnie kawą i swoimi pysznymi szwedzkimi wypiekami. Kiedy przejeżdżałam koło szkoły, zobaczyłam, że do kwatery nauczycielskiej dobudowano pokój. Ucieszyłam się, że szkoła nadal funkcjonuje.

Podczas tych wizyt wszyscy niechcący przypominali mi, dlaczego przyjechałam do cywilizacji. Wciąż pytano mnie o „rodzinę” i choć wiedziałam, że pytający wykazują szczere zainteresowanie, ich uwagi raniły mnie boleśnie.

Pomimo wszystkich miejskich atrakcji zaczynałam się wewnętrznie niecierpliwić. Brakowało mi Wynna. Trochę brakowało mi nawet Północy. Wreszcie rozumiałam, co czuła niegdyś Nimmie. Zdawało mi się, że jestem tu od bardzo dawna. Przecież w Policji musi się znaleźć ktoś, kto będzie jechał w moje rejony. A co jeśli o mnie zapomnieli? Co jeśli ktoś właśnie wyjechał i teraz przyjdzie mi czekać wiele tygodni dłużej? Czy powinnam znowu zadzwonić do dowództwa, czy też uznają, że się im naprzykrzam?

Tęskniłam za Wynnem. Tęskniłam za Nimmie i jej dziećmi, za indiańskimi kobietami, które wpadały na herbatę, za szumem wiatru w sosnach i zapachem dymu z drewna w powietrzu.

Tęskniłam za Kipem, który zawsze wtykał mi chłodny nos w rękę, dopraszając się o głaskanie pięknego, miękkiego futra.

Zżerała mnie tęsknota za domem. Było mi źle. I nieważne, jak bardzo się starałam przyjmować z wdzięcznością i entuzjazmem wszystko, co inni dla mnie robili, ból nigdy mnie nie opuszczał.

W końcu dostałam wiadomość, że dwóch mężczyzn zostało skierowanych na posterunek w pobliżu naszej okolicy i będą mogli wziąć mnie ze sobą w podróż. Miałam trzy dni, żeby się spakować. Wolno mi było zabrać pięćdziesiąt kilogramów bagażu, nie więcej, i powinnam być gotowa do odjazdu pociągiem w środę.

Nie posiadałam się ze szczęścia. Jadę do domu!

Trzy dni upłynęły mi na zbieraniu rzeczy, pakowaniu ich, ważeniu i przepakowywaniu. Chciałam wziąć materiały do nauki, tymczasem książki były takie ciężkie! Segregowałam je i rozmyślałam, segregowałam na nowo i pakowałam – chyba ze sześć razy.

Kiedy nadeszła pora na ubranie się przed podróżą pociągiem do Edmonton, znowu miałam problem z podjęciem decyzji: Co mam na siebie włożyć? Nowy kostium byłby idealny na taką okazję, ale całkowicie zbyteczny na Północy. Natomiast w jednej z prostych sukni, które zakupiłam z myślą o noszeniu u siebie, wyglądałabym absurdalnie.

Mary rozwiązała mój problem.

– A może włożysz kostium, kapelusz i buty, a kiedy dotrzesz do hotelu w Edmonton, odeślesz nam to wszystko w tej małej walizce?

I tak ostatecznie zrobiłam.

Obawiałam się pożegnań, ale tak bardzo chciałam już ruszać w drogę, że wcale ich nie przeciągałam. Może tylko moją małą Kathleen ściskałam dłużej niż inne dzieci. Trudno mi było się z nią rozstawać, wiedząc, że kiedy spotkamy się kolejny raz, będzie już pewnie młodą damą. Nagle mój pobyt w Calgary dobiegł końca i siedziałam w pociągu wlokącym się okropnie w kierunku Edmonton oraz rzeki, która miała stanowić pierwszy odcinek naszej trasy wiodącej na północ.

Próbowałam się odprężyć, ale wszystkie moje nerwy zdawały się przeć naprzód, a czas sprawiał wrażenie, jakby stał w miejscu w nieskończoność.

Dni na szlaku wcale nie były pod tym względem lepsze. Z radością patrzyłam na każdy znajomy charakterystyczny punkt. Pierwsze powitanie na Północy zgotowała mi wielka chmara komarów. Opędzając się od nich pacnięciami, uśmiechałam się do siebie. Wiedziałam, że wkrótce będę w domu.

Mężczyźni byli uprzejmi. Jeden z nich nawet zanadto jak na mój gust. Nie przepuścił żadnej okazji, by podać mi rękę lub pomóc przy wchodzeniu, schodzeniu lub jakiejkolwiek innej czynności. Unikałam go jak tylko się dało.

W końcu zostawiliśmy za sobą również rzekę i załadowawszy wóz, który na nas czekał, ruszyliśmy w górę szlaku wiodącego do wioski.

Po raz ostatni rozłożyliśmy się obozem. Przed rozpaleniem ogniska mężczyźni zajęli się rozbijaniem mojego namiotu. Wpatrzona w bezchmurne wieczorne niebo przechadzałam się w pobliżu i rozmyślałam, jakim cudem przeżyję kolejny dzień na szlaku, nim zobaczę się z Wynnem, gdy nagle jakaś postać zaczęła iść ku mnie w półmroku. Rozpoznałabym ten krok w każdych okolicznościach, więc z okrzykiem radości pobiegłam mężowi na spotkanie.

Wynn dostał wiadomość, że nadjeżdżamy, i wyszedł nam naprzeciw.

Tuliliśmy się wzajemnie w objęciach, a łzy ciurkiem lały mi się po twarzy. Och, jakże za nim tęskniłam! Pomyślałam, że nigdy nie będę w stanie tego wyrazić słowami. Na razie jednak wystarczyło mi być w jego ramionach. Po raz pierwszy od wielu tygodni ból, który nękał moje serce, zniknął.

Grzeczność wymagała, aby Wynn przywitał się z policjantami i spędził z nimi trochę czasu, rozmawiając o tym, co się dzieje w kraju i na świecie. Chciałam go mieć tylko dla siebie, ale zdołałam się opanować. Przecież mieliśmy przed sobą wiele dni na nadrabianie rozłąki.

Następnego dnia, idąc pieszo za wozem, rozmawiałam z Wynnem o wszystkim, co nam się przydarzyło, odkąd wyjechałam. Przemilczałam tylko wynik wizyty u doktora. Obawiałam się, że nie będę w stanie mówić o nim bez łez, więc chciałam to zrobić w naszych czterech ścianach. Wynn wykazał się roztropnością i też o tę sprawę nie pytał. Mówiliśmy za to o rodzinie, o mieszkańcach osady, o wojnie i o tym, co widzieliśmy i robiliśmy, kiedy byliśmy rozdzieleni.

Wielu ludzi z wioski wyszło nam na spotkanie. Wzruszyłam się na ich widok. Pozdrawiałam każdego po imieniu i z radością odkryłam, że nie zapomniałam trudnego indiańskiego języka, który przyswoiłam w ostatnich latach.

Ostatnią milę przebyliśmy wszyscy razem. Czułam, że otacza mnie atmosfera ciepła i serdecznych relacji. Gdy zbliżyliśmy się do wioski, w powietrzu zaczął się unosić zapach dymu z drewna. Zaciągnęłam się nim głęboko. Brakowało mi tego. W oddali dało się słyszeć łagodny szum rzeki, a bliżej cichy szept wiatru w sosnach. Wsunęłam rękę w dłoń Wynna.

– Nie uwierzysz – mruknęłam – jak wspaniale jest być w domu.

Mąż ścisnął moją dłoń i przyciągnął mnie do siebie. Z blasku w jego oczach wyczytałam, że jest równie szczęśliwy jak ja.

Rozdział trzydziesty
Aklimatyzacja

W porównaniu z piękną rezydencją Mary, nasza chata wyglądała na maleńką i prostą. Ja jednak rozejrzałam się po wnętrzu i gdy zobaczyłam skórę niedźwiedzia przed kominkiem, półki, które dźwigały moje naczynia i zapasy, leżankę z uszytymi przeze mnie poduszkami oraz stół, przy którym jadaliśmy razem gulasz z jelenia i bułeczki, poczułam, że znowu jestem u siebie.

Pierwszy dzień po powrocie był pracowity. Pomimo zmęczenia podróżą nie mogłam odpocząć, dopóki nie upewniłam się, że wszystko jest poukładane i nieskazitelnie czyste.

Gdy tylko wzeszło słońce, pobiegłam ścieżką do mojego ogródka. Podczas mojej nieobecności Wynn zajmował się usuwaniem chwastów. Nie do wiary, jak wszystko urosło! Niestety, ogród nie oparł się atakom królików. Zobaczyłam wiele obgryzionych roślin.

Następnym z moich zadań było odebranie Kipa, którego Wynn pozostawił pod opieką Jima Bucka. Kip najwyraźniej był równie zadowolony jak ja z naszego spotkania. Podziękowałam Jimowi i razem z psem pobiegłam do domu.

Przed południem przyszedł do mnie Wawasee. Przyniósł swoje najnowsze rysunki, żebym je obejrzała. Uśmiechnęłam się zachęcająco i bardzo wolno – tak, aby mógł czytać z ruchu moich warg, powiedziałam w jego ojczystym języku:

– Wawasee, podobają mi się twoje rysunki. Przywiozłam ci z miasta książkę z obrazkami. Musisz koniecznie przyjść ją obejrzeć, kiedy tylko się rozpakuję. Jutro rano powinnam już być gotowa.

Uśmiechnął się promiennie, a z jego błyszczących oczu wyczytałam, że z pewnością będzie tu nazajutrz.

Po południu całkiem sporo kobiet zjawiło się na herbatkę. Nie przyszły naraz, ale po dwie lub trzy. Ledwie sprzątnęłam filiżanki po jednej grupce, kiedy w drzwiach stawała kolejna. Wkrótce byłam na bieżąco ze wszystkimi wiadomościami z wioski.

Poprzedniego wieczoru widziałam się przelotnie z Nimmie, ale miałam wielką ochotę na dłuższą pogawędkę. W pierwszym dniu byłam zbyt zajęta. Musiałam rozpakować bagaże, tak by zgodnie z obietnicą książka dla Wawaseego była gotowa na jutro.

Przygotowałam dla Wynna wyjątkową kolację. Nie były to nadziewane piersi kurczęcia ani brokuły w sosie śmietanowym, ale starałam się wyczarować coś specjalnego z tego, co miałam do dyspozycji.

Wróciłam do regularności życia w osadzie z lekkim sercem. Jedynym problemem były słowa doktora, które w końcu przekazałam Wynnowi.

Wciąż spierałam się z Bogiem. Czyż Anna, matka Samuela, nie otrzymała dziecka, o które się modliła? Czyż na świecie nie było mnóstwo kobiet rodzących dzieci, których nie chciały i o które się nie troszczyły? Jaki to wszystko miało sens? Dlaczego te, które kochałyby i chroniły swoje dziecko, nie mogły urodzić? Dlaczego ja nie mam dzieci?

Próbowałam odsuwać od siebie takie myśli, ale nękały mnie co dzień, aż wreszcie stałam się nerwowa i apatyczna. Straciłam na wadze. Źle sypiałam. Nie znajdowałam odpowiedzi na nękające mnie pytania.

Od mojego powrotu upłynęły dwa tygodnie. Znowu cieszyłam się spokojem naszej małej osady, ale w jednym się pomyliłam – myślałam, że zostawiając w mieście gazety, radio i rozmowy o wojnie, zdołam się odciąć od rozgrywanego konfliktu, tymczasem okazało się to niewykonalne, skoro gdzieś tam w świecie walczył Matthew. Często otaczałam brata i innych żołnierzy modlitwą. Myślałam też o rodzicach, żonach i narzeczonych tych mężczyzn, i za te osoby również się modliłam. Szczególnie za moich własnych rodziców, którzy spędzali długie dni w oczekiwaniu na bezpieczny powrót syna.

Powoli zbliżała się jesień. Słońce przebywało na niebie coraz krócej, liście topoli przybrały złotożółtą barwę, a ptaki gromadziły się w drzewach, nawołując się wzajemnie. Warzywa w naszym ogrodzie wyglądały na w pełni wyrośnięte. Wkrótce powinnam je zebrać i zanieść do schowka. Zaczęliśmy znowu lekcje w szkole.

Pewnego dnia Wynn przyszedł do domu wczesnym popołudniem. Spojrzałam na niego znad zagniatanego właśnie ciasta na chleb. Nie zamierzał wracać przed kolacją, a zatem wiedziałam, że zaszło coś, co zmieniło jego plany.

– Pamiętasz tę młodą kobietę, która urodziła synka jakieś dziesięć dni temu? – spytał.

Kiwnęłam głową. Kobieta i jej mąż sprowadzili się do osady całkiem niedawno i nie znałam ich jeszcze zbyt dobrze.

– Zachorowała. Właśnie byłem u niej z lekarstwem. Czy mogłabyś za jakiś czas pójść i sprawdzić, jak się ma? Może też zanieść jej coś do jedzenia? Jej mąż wyjechał i została całkiem sama.

Obiecałam, że pójdę, jak tylko przygotuję posiłek.

Młode małżeństwo wybudowało nową chatę na skraju wioski. Wkrótce pospieszyłam tam z chlebem i zupą. Nikt nie odpowiedział na moje pukanie do drzwi. Przypomniałam sobie wtedy, że kobieta zapewne nie wie, co oznacza pukanie, otworzyłam więc drzwi i weszłam do środka.

Młoda mama leżała na łóżku w kącie chaty. Była osłabiona od gorączki i miała rozpalone czoło. Obok niej słodko spało maleńkie niemowlę. Sprawdziłam wiadro na wodę i odkryłam, że jest pełne. Prawdopodobnie zadbał o to Wynn, kiedy przyszedł z lekarstwem. Nie wiedziałam, co robić najpierw – nakarmić chorą czy spróbować zbić temperaturę. Postanowiłam, że na początek obmyję kobietę gąbką.

Przemówiłam w jej języku i zobaczyłam w jej oczach reakcję.

– Od jak dawna chorujesz? – spytałam.

– Nie wiem, upłynęło wiele dni.

– Gdzie twój mąż?

– W dużej wiosce.

– Wiesz, kiedy wróci?

– Nie.

Obmywanie jej ciała wodą nie obniżyło wyraźnie gorączki, więc poddałam się i zaczęłam karmić kobietę łyżką. Na szczęście dała radę przełykać zupę. Potem dałam jej kawałek chleba, który zjadła sama.

Wtedy niemowlę obudziło się i zaczęło kwilić. Schyliłam się i podniosłam chłopca, żeby go utulić i sprawdzić, w jakim jest stanie.

Nic mu nie dolegało, poza pilną potrzebą zmiany pieluszki. Zajęłam się tym, a potem kołysałam go przez chwilę, zanim trafił do łóżka koło matki, żeby go nakarmiła.

Chociaż kobieta była chora, chłopczyk nie wyglądał źle. Przeciwnie – prezentował się krzepko i zdrowo.

– Pójdę już – oznajmiłam kobiecie i wyszłam, żeby poszukać Wynna.

Nietrudno było go znaleźć. Sprawdzał z Ianem listę zamówień na zimę. Lekarstwa były na samym początku.

– Jak ona się czuje? – zapytał, gdy tylko weszłam do sklepu.

Zaniepokojona zmarszczyłam brwi.

– Niedobrze, Wynn. Jest rozpalona. Boję się, że to coś poważnego. Nie uważasz, że należałoby posłać po jej męża? Podobno jest w dużej wiosce.

– Już to zrobiłem. W najlepszym razie będzie tu za trzy dni, a jeśli będzie trudno go znaleźć, to jeszcze później.

– Nie powinniśmy zostawiać jej samej. Czy dałoby się ją jakoś przetransportować do nas, żebym mogła się nią zająć w należyty sposób?

Wynn myślał przez chwilę.

– To poważne zadanie, Elizabeth – odparł. – A co z twoją szkołą?

– Będę musiała odwołać lekcje na kilka dni, ale to nic takiego. Ważniejszy jest teraz jej powrót do zdrowia.

– Myślę, że da się ją jakoś przenieść.

– Pójdę przygotować leżankę.

Wkrótce kobieta i jej synek znaleźli się w naszej chacie. Przez większość czasu młoda matka spała, miotając się nerwowo w gorączce. Często ją obmywałam, próbując zbić temperaturę. Wiedziona obawą, że rzucając się, zrobi krzywdę maleństwu, poprosiłam Wynna, by przyniósł drewnianą skrzynkę, i zrobiliśmy z niej wygodne łóżeczko.

Przez następne cztery dni cały mój czas wypełniała opieka nad matką i dzieckiem. Już, już, wydawało się, że jest lepiej, gdy znowu przychodziło załamanie. Chwilami nie była nawet w stanie karmić synka. Wynn przyniósł ze sklepu mleko w puszce i prowizoryczną butelką dokarmialiśmy chłopca. Piątego dnia w progu naszej chaty stanął zmartwiony mąż. Od razu podszedł do posłania żony, nie przywitawszy się nawet ze mną. Kobieta czuła się nieco lepiej, a ja cieszyłam się, że rozpoznaje swojego męża. Ten zaś podszedł do skrzynki i podniósł synka. Wydawał się zadowolony, widząc, że chłopak jest zdrowy. Dopiero wtedy obrócił się w moją stronę i oznajmił:

– Ja zabrać ich do domu.

Chciałam zaprotestować, bo stan kobiety nie pozwalał na jej transport, ale wiedziałam, że opór nie ma sensu. Kiwnęłam tylko głową na znak zgody.

Poszedł po pomocników i wkrótce wrócił z dwoma mężczyznami. Do przeniesienia kobiety zrobili nosze z drągów oraz koca. Kiedy odchodzili, dziecko płakało. Było głodne, a matce nie zostało już wiele pokarmu.

Martwiłam się o nich. Przez parę dni wpadałam, żeby zobaczyć, czy im czegoś nie potrzeba. Mąż kobiety przyjmował mnie zawsze w drzwiach, mówiąc, że matka i synek mają się „dobrze”, a on się nimi opiekuje. Sądząc z zapachów dobiegających z chaty, gotował i karmił żonę. Wydawał się odpowiedzialny, więc nie pozostawało mi nic innego, jak oddać sprawy w jego ręce.

Pewnego dnia, gdy szłam do sklepu, spotkałam Wielką Kobietę, która wracała z nowej chaty. Niosła dziwny woreczek ze skóry. Nigdy wcześniej tego u niej nie widziałam.

Posłała mi szeroki, bezzębny uśmiech pogłębiający zmarszczki na jej twarzy.

– Teraz ona lepiej – powiedziała. – Ja zrobić mocne lekarstwo.

Nie wiedziałam, co zastosowała wobec chorej. Prawdopodobnie była to jedna z recytacji, o których wspomniała Nimmie, i zapewne kosztowała młodego trapera sporo ciężko zarobionych pieniędzy. Zrobiło mi się żal jego rodziny.

Wynn wciąż przynosił leki, którymi dysponował, ale najwyraźniej nie pomagały na gorączkę, tak samo jak nie pomógł zabieg Wielkiej Kobiety.

Pewnego ciemnego wieczoru, gdy siedzieliśmy przy kominku, spodziewając się, że noc przyniesie pierwszy śnieg tej zimy, dało się słyszeć szuranie przy wejściu do naszej chaty. Kip pobiegł zobaczyć, kto przyszedł, a Wynn podążył za nim.

W drzwiach stał młody traper z synkiem w ramionach. Z poważną miną skinął głową pod adresem Wynna, a potem przeszedł przez pokój i stanął przed leżanką, na której siedziałam.

– Ty wziąć i zatrzymać – powiedział, podając mi dziecko. – Ona odejść, ja iść do pułapek.

Złożył niemowlę w moich ramionach, które automatycznie uniosłam, po czym obrócił się na pięcie i wyszedł.

Wstałam i, patrząc w ślad za nim, nie wiedziałam, co miał na myśli ani co powinnam zrobić.

Drzwi zamknęły się cicho i Wynn znalazł się przy mnie.

– O co mu chodziło? – spytałam zdumiona.

– Stracił żonę – wyjaśnił Wynn.

– A co z maleństwem?

– On musi ruszyć na szlak pułapek. Chce, żebyś ty wychowywała jego dziecko.

Po twarzy zaczęły mi spływać łzy. Płakałam z powodu młodego ojca. Kiedy wręczał mi swojego syna, w oczach miał ból. Płakałam z powodu matki, która tak dzielnie walczyła, a jednak umarła tak młodo. Płakałam z powodu chłopca, który tak wcześnie stracił mamę. I płakałam też z własnego powodu, ale były to łzy radości, bo trzymałam właśnie w ramionach niemowlę, dziecko, które będę mogła kochać i pielęgnować. Tuliłam je i dziękowałam Bogu, że wysłuchał moich modlitw.

Daliśmy maleńkiemu na imię Samuel. Wydawało się odpowiednie. Anna nazwała tak swojego syna, kiedy Bóg odpowiedział na jej modlitwy. Imię to oznacza „Bóg wysłuchał”, więc za każdym razem, kiedy je wymawiałam, przypominałam sobie, jakim cudownym sposobem Samuel do nas trafił.

Mały schudł, odkąd widziałam go ostatnio. Wiedziałam, że jego biedna, chora matka nie była w stanie go wykarmić. Nie panikowałam jednak. Wyglądał na zdrowego, więc byłam przekonana, że jeśli się go tylko odpowiednio odżywi, wkrótce przybierze na wadze.

Całe dnie miałam teraz tak zajęte, że ledwie znajdowałam czas na prowadzenie lekcji. Przez pierwsze dni dzieci często uczyły się samodzielnie z podręczników, a ja siedziałam w klasie i szyłam, ponieważ Samuel miał mało ubranek. Wreszcie się przydały moje zapasy miękkich materiałów.

Początkowo Kip wydawał się nieco zazdrosny o uwagę, którą skupialiśmy na maluszku, ale z czasem najwyraźniej doszedł do wniosku, że to małe zawiniątko musi być wyjątkowe. Zaczął pilnować kołyski, którą Wynn z wielką starannością skonstruował ze skrzynek. Nie pozwalał podejść do dziecka nawet kobietom przychodzącym do mnie na herbatę, dopóki nie nakazałam mu, żeby ustąpił.

Mały Samuel miał z początku dużo do nadrobienia. Spał i jadł, rekompensując sobie okres, gdy był niedożywiony. Wkrótce się zaokrąglił i w miarę jak przybywało mu sił, zaczął też interesować się żywiej otoczeniem.

Już wkrótce uśmiechał się i gaworzył jak każde normalne dziecko. Tak łatwo było go kochać. Uczynił z naszej chaty miejsce pełne ciepła i miłości.

Kiedy nadeszła zima, ledwie zauważyłam zamiecie, tak byłam zajęta swoim maluchem. Kipowi też nie zapewniałam ruchu równie regularnie jak niegdyś, bo Samuel nie mógł wychodzić na dwór w zimniejsze dni.

Dostałam od Nimmie indiańskie nosidło-kołyskę do mocowania na plecach tak, by dziecko było w nim bezpieczne, więc gdy zdarzało się, że jednak zabierałam Samuela na zewnątrz, łatwo było mi go nosić.

Tegoroczne święta były najlepsze ze wszystkich. Wynn i ja poświęciliśmy wiele wieczorów na robienie zabawek dla chłopca. Nie mogliśmy się doczekać poranka Bożego Narodzenia. Samuel nagrodził nas piskami i śmiechem, aż poczuliśmy, że właśnie odkrywamy, czym naprawdę mają być święta.

W tym roku nasze modlitwy były pełne zadumy i oddania Bogu. Z jeszcze większym zrozumieniem czytaliśmy o tym, że Bóg posłał swojego Syna – swojego Syna – aby przyniósł światu życie wieczne.

Byliśmy tak przejęci radością z małego Samuela, że nie zastanawiałam się, w jakim jest wieku. Aż tu nagle pewnego dnia zdałam sobie sprawę, że nie wiem, kiedy są jego urodziny. Z niecierpliwością czekałam na Wynna, żeby go o to zapytać. Indianie z naszej osady nie przywiązywali wagi do dnia urodzin. Wystarczało im znać z grubsza porę roku. „Urodziłem się, gdy przyleciały gęsi” albo „Urodziłem się w czasie wielkich śniegów” zastępowało „Urodziłem się piętnastego maja” czy „dwudziestego pierwszego listopada”.

Kiedy Wynn przyszedł wieczorem do domu i od razu skierował kroki do kołyski, w której Samuel, piszcząc, wymachiwał rączkami, podzieliłam się z nim swoim zmartwieniem.

– Nie wiemy, kiedy przypadają urodziny Samuela – powiedziałam. – To może być kiedyś ważne, gdy będzie zapisywany do szkoły albo…

– Łatwo to sprawdzić – wszedł mi w słowo Wynn. – Prowadzę rejestr wszystkich narodzin i zgonów w osadzie.

Przeszliśmy razem do jego biura. Kip zaraz za nami. Wynn dość niechętnie przekazał mi dziecko, po czym wydobył grubą księgę rejestrową. Przesunął palcem wzdłuż kolumny zapisków, aż doszedł do „niemowlę płci męskiej urodzone z Małej Łani i Joego Henry’ego Biegnącego Jelenia dnia 15 sierpnia, 1915”.

– Dziwne imię – stwierdziłam.

– Czyje?

– Ojca.

– Tutaj często łączą imiona indiańskie z angielskimi.

– Owszem, ale nie z dwoma. A tu masz drugie imię. Henry. Joe Henry.

– Ian mówił, że pewien biały traper, Joe Henry, mieszkał kiedyś w pobliżu dużej wioski. Podobno cieszył się wielkim poważaniem Indian, więc nazwano na jego cześć około tuzina chłopców.

Kiedy spojrzałam ponownie na stronę z zapisanymi przez Wynna narodzinami naszego małego Samuela, znów poczułam w sercu ból. Kolejny raz zasmuciłam się losem młodego małżeństwa, które dotknęło takie nieszczęście.

Odniosłam chłopca do pokoju, podczas gdy Wynn chował księgę na miejsce.

– Spróbujemy ci to wynagrodzić, Samuelu – szepnęłam. – Będziemy cię kochać i troszczyć się o ciebie, a kiedy podrośniesz, opowiemy ci o twoich rodzicach. Oni też cię kochali, wiesz?

Pocałowałam miękki, ciemny policzek i, żeby móc przygotować kolację, odłożyłam chłopca do kołyski. Nie posiedział w niej długo. Wkrótce wrócił Wynn i, zdjąwszy buty, zabrał Samuela na przejażdżkę na swojej stopie podczas zabawy w konia.

Rozdział trzydziesty pierwszy
Jeszcze jedna wiosna

Drzewa jeszcze nigdy nie były tak zielone, a lekki wietrzyk nie śpiewał tak uroczo. Z nadejściem wiosny powróciły ptaki, więc podchodziłam z Samuelem do okna, żeby zobaczył ich jaskrawe pióra i usłyszał pełne przejęcia piosenki.

Mały zaczął raczkować i podciągać się do stania na swych dość niepewnych nóżkach. Wyrósł już ze swojej kołyski, więc Wynn znowu sięgnął po skrzynki, aby zrobić mu większe łóżeczko. Ponieważ z trudem mieściło się w niewielkim pokoju, zastanawialiśmy się nad usunięciem leżanki. Ostatecznie jednak upchnęliśmy wszystko najlepiej jak się dało – nie mieliśmy odtąd zbyt dużo wolnego miejsca, żeby się swobodnie poruszać.

Mężczyźni wrócili ze szlaku z zimowym ładunkiem skór. Dla większości rok okazał się udany. Futra były liczne i grube, więc osiągnęły wysokie ceny. Odegnałam ze swoich myśli wizję bezbronnych małych zwierząt schwytanych w okrutne pułapki i starałam się skupić na lepszym jedzeniu oraz ubraniu, które zimowe zdobycze zapewnią rodzinom z wioski.

Choć tak naprawdę nie przyznawałam się do tego przed samą sobą, wypatrywałam, czy wraz z innymi traperami nie przybył Joe Henry Biegnący Jeleń. Myślałam, że być może zechce odwiedzić syna, ale się nie pojawił. Nawet go nie widziałam w osadzie. Wynn chyba też miał takie myśli, bo pewnego wieczoru wspomniał, że Joe najwyraźniej wrócił do dużej wioski, a w jego chacie miał zamieszkać inny młody mężczyzna ze świeżo poślubioną żoną. Takie było niepisane prawo osady: jeśli chata stała pusta, w razie potrzeby mógł ją zająć ktoś inny.

Robiło się coraz cieplej, więc częściej wychodziłam z Samuelem z domu. Uwielbiał być na dworze. Robiliśmy sobie spacery z małym przywiązanym do moich pleców w indiańskim nosidle. Chodziliśmy po leśnych ścieżkach, nad rzekę i do wioski – po całej najbliższej okolicy. Idąc, mówiłam do niego po angielsku i w jego ojczystym języku. Oboje z Wynnem zachęcaliśmy go do poznawania nowych słów w obu językach.

Wieczorami czytałam Samuelowi lub pokazywałam obrazki w książkach. Śpiewałam mu piosenki – najpierw te, które śpiewała mi mama, gdy byłam mała, a potem poprosiłam Nimmie, żeby nauczyła mnie tych, które śpiewała swoim dzieciom. Chciałam, żeby Samuel też je poznał.

Często widywaliśmy się z Nimmie i jej synkami. Samuel uwielbiał inne dzieci. Uśmiechał się z zachwytem, ilekroć widział chłopców Nimmie. Oni też go kochali i wszyscy trzej grzecznie się dzielili zabawkami na podłodze, podczas gdy Nimmie i ja, popijając herbatę, obserwowałyśmy ich z dumą i miłością.

Wysłaliśmy wiadomość o naszym synu do rodziny i przyjaciół. Mam wrażenie, że trochę się nim chwaliłam, choć prawdopodobnie nie bardziej niż robi to większość świeżo upieczonych mam. W odpowiedzi naszą rzadko otrzymywaną pocztą przyszły życzenia wszystkiego dobrego oraz paczki. Teraz Samuel miał nie tylko zabawki wykonane w domu, ale także zakupione w sklepie.

Kiedy nadszedł czas wiosennych zasiewów i wyszłam do ogrodu, posadziłam Samuela na kawałku futra. Bawił się ziemią, przesypując ją między palcami. Przez jakiś czas obserwowałam pilnie, czy nie zamierza jej skosztować, ale ponieważ nie wykazywał takiej chęci, pozwoliłam mu się bawić i wróciłam do pracy.

Kilka minut później znowu na niego spojrzałam. Tym razem nie tylko spróbował ziemi, ale wyraźnie mu się to spodobało. Brodę miał całą w błocie powstałym z gleby zmieszanej ze śliną. Uśmiechnął się do mnie szeroko i radośnie, jak gdyby chciał powiedzieć: „Nie panikuj. Jeszcze żadne dziecko nie umarło od zjedzenia ziemi”.

Podniosłam go, wytarłam i zbeształam – bo przecież musi się nauczyć, że tak nie wolno, a potem przeniosłam jego siedzisko na trawę.

Szkoła została zamknięta na wakacje, więc mogłam spędzać więcej czasu z Samuelem. Obecnie umiał już postawić kilka chwiejnych kroków. Wieczorami Wynn i ja próbowaliśmy go nakłonić do chodzenia między nami. Chyba czuł, że robi coś nadzwyczajnego, i piszczał, by się upewnić, że cała nasza uwaga jest skupiona na nim za każdym razem, gdy robi kolejny krok.

Większość czasu zajmowało mi szycie. Samuel tak szybko wyrastał ze swoich ubranek. Zastanawiałam się, jak biblijny Samuel sobie radził dostając jeden nowy mały płaszcz na rok. Uśmiechnęłam się na myśl o miłości, którą jego matka na pewno wkładała w uszycie tego jedynego płaszcza.

Pewna rzecz nie dawała mi spokoju. Samuel rósł błyskawicznie, a ja nie miałam żadnych zdjęć z jego dzieciństwa. Wiedziałam, że w przyszłości takie zdjęcia byłyby cenną pamiątką, nie tylko dla mnie i Wynna, ale i dla samego Samuela. Próbowałam wymyślić, w jaki sposób zdobyć lub pożyczyć od kogoś aparat fotograficzny, ale nic nie przychodziło mi do głowy. Aż wreszcie przypomniał mi się Wawasee. Poszłam do niego z Samuelem i wyjaśniłam młodemu rysownikowi, o co mi chodzi, po czym obiecałam, że dostanie tyle zeszytów, ile zechce, jeśli narysuje dla mnie kilka portretów mojego synka.

Wawasee pewnie uważał, że to dziwna prośba. Dotąd rysował tylko dzikie zwierzęta i ptaki albo psie zaprzęgi, albo mężczyzn łowiących ryby. Nie sprzeciwiał się jednak i wziął się do szkicowania. Początkowo nie za bardzo mu szło i rysunki nie były udane, ale z każdą kolejną próbą wdrażał się coraz lepiej. Wkrótce umiał już oddać podobieństwo portretowanego.

Po tym pierwszym podejściu często przychodził do nas i godzinami szkicował Samuela – śpiącego w łóżeczku, bawiącego się zabawkami, chowającego twarzyczkę w gęstej sierści Kipa i wkładającego sobie do buzi purée z warzyw. Wszystkie rysunki doskonale oddawały ducha chłopczyka. Patrząc na nie, wiedziałam, że mam skarb, jakiego nigdy nie dostarczyłby mi żaden zwykły aparat.

Rozdział trzydziesty drugi
Przyjęcie urodzinowe

Zbliżały się pierwsze urodziny Samuela. Usilnie próbowałam wymyślić coś, co uświetniłoby ten dzień, ale niespecjalnie mi to szło. Postanowiłam przedyskutować temat z Wynnem. Poczekałam, aż mały, ułożony wygodnie w łóżeczku, zaśnie twardym snem.

– W sobotę Samuel kończy roczek – poinformowałam męża.

– Wiem – odparł. – Wybrałem mu już prezent.

Zrobiłam wielkie oczy.

– Naprawdę? Co to takiego?

– Nie powiem. – Uśmiechnął się szeroko. – Poczekasz, aż zobaczysz.

– Wynn – zaczęłam błagalnym tonem – nie bądź taki, powiedz.

Mój mąż tylko się roześmiał.

– No cóż, ty już masz dla niego prezent. Widziałem, jak od paru dni szyjesz tego szmacianego konika – przyznał.

– Ciii – rzuciłam, zerkając nerwowo na łóżeczko w kącie pokoju, na co Wynn zaśmiał się jeszcze radośniej.

– Chciałabym, żeby ten dzień był naprawdę szczególny – ciągnęłam.

– Dla Samuela czy dla ciebie? – spytał Wynn z błyskiem w oku.

– Dla nas wszystkich – oświadczyłam, nieco poirytowana tymi żartami.

– Założę się, że będzie szczególny, po prostu dlatego że jesteśmy razem. Ale co chciałabyś zrobić? – Wynn nagle spoważniał.

– W tym właśnie sęk, że wciąż jeszcze niczego nie wymyśliłam.

– To może ja coś zaproponuję? Może byśmy spakowali lunch i zabrali naszego syna na pierwszą wyprawę do lasu. Choćby nawet na cały dzień. Wzięlibyśmy Kipa i urodzinowy obiad, i spędzili tak czas do wieczora.

Ogromnie mi się spodobał ten pomysł, więc od razu zaczęłam rozmyślać o tym, co trzeba będzie przygotować na uroczysty obiad prosto z plecaka.

Sobota okazała się piękna i słoneczna. Poszłam wcześnie do kuchni, by zająć się posiłkiem, który mieliśmy wziąć ze sobą na wycieczkę. Wynn wyszedł już z domu, ale spodziewałam się, że wkrótce wróci na śniadanie.

Samuel się obudził i stanął w łóżeczku. Buzia już mu się zmarszczyła do płaczu, gdy nagle zobaczył, że jestem blisko, i zaczął trajkotać po swojemu, dając mi do zrozumienia, że jest głodny i gotowy na nowy dzień.

Podeszłam i wzięłam go na ręce, całując w policzek.

– Dziś są twoje pierwsze urodziny – oznajmiłam, ale on nie wyglądał na szczególnie podekscytowanego z tej okazji. – Pójdziemy na długi spacer w lesie – ciągnęłam – tata, Kip, ty i ja. Zobaczymy tyle różnych rzeczy, które powinieneś poznać. Tamy bobrów, ślady zwierząt, drzewa i ptaki, a tata ci o nich opowie.

Samuelowi było w głowie tylko to, co zje na śniadanie.

Ubrałam małego i wróciłam do kuchni akurat w chwili, gdy wszedł Wynn. Na twarzy miał szeroki uśmiech, a rękę chował pod bluzą munduru.

– Czy nadszedł już czas na prezenty urodzinowe? – zapytał, a ja się roześmiałam, zauważywszy, że jest jeszcze bardziej niecierpliwy ode mnie.

– Niech będzie – zgodziłam się, patrząc na Samuela – ale musisz zaczekać, aż przyniosę swój.

Poszłam do sypialni i wzięłam uszytego przez siebie konika z perkalu. Wróciłam do pokoju, trzymając go za plecami i, podczas gdy Samuel siedział ze zdumioną miną, oboje z Wynnem zaśpiewaliśmy Sto lat.

– Ty pierwsza – zadecydował Wynn, więc wyjęłam konika zza pleców, ucałowałam synka i wręczyłam mu zabawkę. Sięgnął po nią z uśmiechem, po czym wpakował sobie jedno z kopyt konika do buzi.

– Nie – zaprotestowałam. – To nie jedzenie. Przecież chyba nie jesteś aż tak głodny?

– Mam nadzieję, że nie zrobi tego samego z moim prezentem – powiedział Wynn, jeszcze bardziej pobudzając moją ciekawość.

– Daj mu wreszcie, to zobaczymy – przynagliłam.

Wynn wyjął rękę spod bluzy i oto naszym oczom ukazał się najmniejszy, najbardziej puszysty i najżwawszy szczeniaczek husky, jakiego w życiu widziałam.

– Wynn! – pisnęłam. – Jak to zrobiłeś, że siedział tak cicho?

– Łatwo nie było.

Wyciągnęłam rękę po pieska, ale Samuel mnie ubiegł. Myślę, że mimo wszystko, gdyby tylko miał taką możliwość, szczeniaka też włożyłby sobie do buzi, tyle że Wynn potrzymał psiaka przez chwilę, żeby synek mógł sprawdzić rączką, jak miękka jest jego sierść, a później wziął go i postawił na podłodze.

Szczeniak siedział i mrugając dużymi niebieskimi oczami, rozglądał się w tym nowym, obcym otoczeniu. Wtedy do akcji wkroczył Kip. Od jakiegoś czasu obserwował z przekrzywioną głową, co się tutaj dzieje, a teraz podszedł bliżej i zaczął obwąchiwać szczeniaka, żeby się przekonać, czy to naprawdę jest pies.

Szczeniak momentalnie obrócił się w jego stronę, szczęśliwy na widok swojego pobratymca, i powitał Kipa z taką wylewnością, że ten odskoczył w tył, by w końcu się wycofać. Szczeniak niezgrabnie potoczył się za nim.

Roześmialiśmy się na ten widok.

Odwróciłam się do męża.

– Jakim cudem chcesz zmieścić w tym domu kolejne stworzenie? Już mamy tutaj trzy osoby i psa.

– Może spokojnie mieszkać na zewnątrz – odparł Wynn. – Wcale nie musi przebywać w domu. A każdy chłopiec potrzebuje własnego psa.

Pokręciłam głową. Moim zdaniem Wynn doskonale wiedział, że nie miałabym serca zostawiać tego szczeniaczka samego na dworze, dlatego piesek będzie dzielił z Kipem skórę przed kominkiem.

Zjedliśmy śniadanie, a potem wspólnie przygotowaliśmy się do wycieczki.

Nie wiem, czy kiedykolwiek wcześniej przeżyłam tak doskonały dzień. Samuel zdawał się rozumieć, że ten wielki świat poza domem, ten las, stanowi część jego samego. Patrzył na wszystko badawczo swoimi wielkimi, czarnymi i poważnymi oczami, pokazując paluszkiem i paplając o tym, co przykuło jego uwagę.

Oboje z Wynnem cieszyliśmy się z takiej reakcji dziecka.

– Bystry z niego maluszek, prawda? – Nie mogłam się powstrzymać.

Mąż zgodził się ze mną.

Urodzinowy obiad zjedliśmy na kocu rozpostartym na miękkiej leśnej ściółce, złożonej z wieloletniej warstwy sosnowych igieł. Kiedy rozkładałam jedzenie, Wynn dał Samuelowi do zabawy wielką szyszkę. Jak zwykle powędrowała do buzi malucha.

Potem ruszyliśmy dalej, do tamy bobrów, gdzie pozwoliliśmy Samuelowi przyglądać się pracy zwierząt. Powiedzieliśmy mu, jak Indianie nazywają w swoim języku te małe, energiczne stworzenia. Twierdziliśmy nawet, że synek próbuje powtarzać indiańskie słowo po nas, ale prawdę mówiąc, myślę, że raczej mówił coś po dziecięcemu.

Zabraliśmy chłopca nad sam brzeg stawu, gdzie Wynn przytrzymywał go tak, by Samuel mógł przebierać rączkami w chłodnej wodzie. Oczy mu zalśniły i zaczął chlapać tak mocno, że zmoczył nawet Wynna.

Kiedy go stamtąd zabieraliśmy, marudził i pokazując na staw, próbował nas nakłonić, żebyśmy zawrócili.

Słońce było na zachodzie i zaczęło się obniżać, gdy skierowaliśmy się z powrotem w stronę domu. Nie uszliśmy daleko, gdy spostrzegłam, że Samuel śpi jak kamień w nosidle na plecach ojca, i tylko mała, ciemna główka kiwa się w rytm kroków Wynna.

– Zamęczyliśmy biedactwo naszą zabawą – powiedziałam ze współczuciem.

Wynn zaśmiał się cicho.

– Myślę, że rozkoszował się każdą jej minutą – odparł.

– Też tak uważam. Bardzo się cieszę, Wynn, że wpadłeś na ten pomysł. Było świetnie, prawda?

Mąż chwycił mnie za rękę. Kip biegł przed nami, węsząc za norami królików lub kryjówkami wiewiórek. Samuel nadal spał. Być może śnił mu się las. Wyglądał na zdrowego i zadowolonego.

– W domu musimy nakarmić jego szczeniaka – stwierdziłam, a Wynn ścisnął mocniej moją rękę.

Dwa dni później siedzieliśmy wieczorem przy kominku. Wynn pochylał się nad rejestrami, ja zajmowałam się szyciem, a Samuel spał w swoim łóżeczku, gdy nagle dało się słyszeć jakiś dźwięk przy drzwiach. Kip zerwał się ze szczekaniem, które przestraszyło śpiącego przy nim szczeniaka.

– Cicho, Kip! – przykazałam mu, obawiając się, że obudzi Samuela.

Wynn wstał i podszedł do drzwi, myśląc, tak samo jak ja, że to ktoś przychodzi zgłosić jakiś problem.

W progu stał młody Joe Henry Biegnący Jeleń.

Chwilę trwało, nim go rozpoznałam, ale kiedy to nastąpiło, na mojej twarzy pojawił się uśmiech. Mężczyzna przyszedł zobaczyć się z synkiem. Byłam pewna, że się ucieszy, gdy zobaczy, jak dobrze się nim opiekowaliśmy.

Wynn powitał gościa i gestem zaprosił go do środka. Ten wszedł z ociąganiem, przepuściwszy przodem jakąś kobietę. Wyglądała na młodą, właściwie na nastolatkę, i była bardzo nieśmiała. Zastanawiałam się, czy to jest jego siostra.

Nie wchodził dalej do pokoju, nie poprosił o pokazanie mu dziecka, ale pchnął dziewczynę jeszcze kawałek naprzód i powiedział łamanym angielskim:

– Nowa kobieta teraz. Ja przyjść po syna.

Krew odpłynęła mi z twarzy. Miałam nadzieję, że źle zrozumiałam jego słowa. Spojrzałam na Wynna, który również pobladł, i z powrotem na przybysza – z zamiarem zapytania, czy to jakiś ponury żart. Wynn rzekł coś do niego cicho, a tamten odpowiedział, ale ani nie usłyszałam, ani nie zrozumiałam ich słów.

– Co on mówi? – rzuciłam do męża. – Po co przyszedł?

– Zachowaj spokój, Elizabeth – przykazał mi Wynn. Ale ja nie umiałam być spokojna.

– Wynn – nie ustępowałam – co on powiedział?

Wynn odwrócił się wtedy w moją stronę; w oczach miał ból.

– On przyszedł po dziecko, Elizabeth. Chce odzyskać syna.

Chciałam krzyczeć, protestować, ale z mojego gardła nie wydobyły się żadne słowa. Spojrzałam błagalnie na Wynna, prosząc go wzrokiem, żeby pozbył się tych dwojga z naszej chaty.

Wynn znowu przemawiał cicho do mężczyzny. Nie słyszałam, co mówi, ale z pewnością wyjaśniał sytuację. Samuel jest teraz naszym dzieckiem! Nigdy go nie oddamy. Joe Henry i jego młoda żona będą mogli mieć jeszcze wiele własnych dzieci.

Popatrzyłam na łóżeczko. Samuel zaczął się wiercić. Zapewne rozbudziły go odgłosy w pokoju. Skoczyłam na równe nogi i pospieszyłam do kąta, gotowa porwać chłopca w ramiona, żeby go chronić. Spał dalej. Podniosłam głowę. Wynn delikatnie wyprowadzał gości z chaty. Wkrótce ten koszmar się skończy – po prostu musi się skończyć! Wynn zamknął drzwi i przez chwilę opierał się o nie głową. Barki miał pochylone jak nigdy wcześniej. Chciałam podejść do niego, powiedzieć, że wszystko jest już w porządku, ale nogi nie miały zamiaru mnie słuchać. Usiadłam powoli na leżance, a Wynn wyprostował się i zwrócił do mnie.

– Należało się na to przygotować, Elizabeth – powiedział ze smutkiem. – Powinniśmy byli wiedzieć.

– Już dobrze – odparłam. – Jestem pewna, że on zrozumie. Przecież upłynął prawie rok, odkąd go nam oddał. Nie może tak po prostu przyjść i…

– Elizabeth – przerwał mi Wynn – to jest jego dziecko.

– Oddał je nam.

– Nie. Nie tak, jak myśleliśmy. – W głosie Wynna dało się słyszeć wielkie zmęczenie.

– Ale już sobie poszedł.

– Wróci.

Znowu się zerwałam; przerażenie przywróciło mi władzę w nogach.

– Co masz na myśli? Co ty mówisz? – rzuciłam. – Przecież go odprawiłeś.

Mój mąż miał minę pokonanego.

– Tak, odprawiłem, bo potrzebujemy trochę czasu… trochę czasu, żeby pomyśleć, trochę czasu, żeby się przygotować.

– Co mu powiedziałeś?

– Nie pamiętam. Coś o tym, że dziecko śpi i nie chcemy przerywać tego, cokolwiek mu się teraz śni. Nie wiem. Powiedziałem pierwszą rzecz, jaka mi przyszła na myśl.

Wynn wzruszył ramionami.

– I on wróci? – zapytałam głucho.

– Rano – przytaknął Wynn.

– W takim razie go nie wpuścimy.

– Nie da się tego uniknąć, Elizabeth. On chce odzyskać dziecko.

– Pójdziemy do sądu, będziemy walczyć.

– I tylko przeciągać cierpienie. Nie mielibyśmy szans.

Wtedy zaczęłam płakać – głęboki, bolesny szloch wstrząsał całym moim ciałem. Wynn podszedł, żeby mnie pocieszyć i utulić w ramionach; wówczas spostrzegłam, że on też płacze. Chyba nic innego nie przywiodłoby mnie szybciej do rozsądku. Widząc cierpienie Wynna, wyszłam poza własne ja. Mąż mnie potrzebował. Potrzebowaliśmy siebie nawzajem. Traciliśmy właśnie swoje dziecko. Rankiem Samuel miał zniknąć i nie dało się nic na to poradzić.

Przez moment nienawidziłam tego człowieka. Jak mógł zrobić coś takiego? A potem ośmieliłam się pójść o krok dalej. Rozgniewałam się mocno na Boga. Dlaczego dopuścił do takiej sytuacji? Próbowałam odsunąć od siebie gniew, wiedząc, że taka postawa nie jest w porządku, ale to uczucie nie ustępowało. Wczepiona w Wynna płakałam jeszcze trochę.

Tej nocy spaliśmy bardzo niewiele. Rozmawialiśmy, modliliśmy się, płakałam, ale nie udało nam się pozbyć bólu, który szarpał nam wnętrzności.

O trzeciej wstałam, żeby spojrzeć na Samuela. Skradałam się cichutko, żeby nie obudzić Wynna, ale kiedy weszłam do pokoju, mój mąż już tam siedział. Pochylony nad chłopczykiem, patrzył w półmroku, jak mały śpi. Ogień z kominka wywoływał taniec drżących cieni na jego twarzy.

Podeszłam do Wynna i bez słowa wzięłam go za rękę. Znowu popłynęły mi łzy. Tak bardzo go kochaliśmy. Myśleliśmy, że jest nasz. Planowaliśmy jego przyszłość.

Poszłam do kuchni, zrobić nam kawy. Piliśmy ją w milczeniu, patrząc na dziecko. Kip jakby rozumiał, że coś jest nie tak, bo podszedł do mnie i wcisnął mi pysk w rękę, tłumiąc w gardle skowyt.

– Musimy porozmawiać – powiedział Wynn.

Kiwnęłam głową.

– Oni tu będą za parę godzin.

Nadal nic nie mówiłam.

– Co chcesz mu spakować?

Było tak wiele rzeczy, które Wynn lub ja zrobiliśmy dla Samuela, że nie potrafiłam ich zliczyć. Wiedziałam, że odeślę wszystko. Chciałam, żeby był otoczony znajomymi przedmiotami. Poza tym dla nas stanowiłyby tylko bolesną pamiątkę.

– Zajmę się pakowaniem – udało mi się przecisnąć przez zdrętwiałe wargi, po czym wstałam, żeby przystąpić do pracy.

Płakałam zapewne nad każdym przedmiotem. Nad małymi ubrankami, kocykami, świątecznymi zabawkami, prezentami, które przysłała rodzina. Opróżniłam szufladę, w której trzymałam rzeczy Samuela, a potem sięgnęłam po konika z perkalu i znowu się rozpłakałam.

– Dlaczego? Boże, dlaczego? – pytało, łkając, moje serce, ale odpowiedź nie nadchodziła.

Kiedy już wszystko miałam spakowane i udało mi się opanować łzy, dołączyłam do Wynna, który siedział przy kominku.

– A co ze szczeniakiem? – zapytałam. – Nawet nie zdążyliśmy wybrać mu imienia.

– Samuel powinien to zrobić. Jeśli Joe zechce wziąć szczeniaka, to niech go zabierze.

– A jeśli nie?

– Jim Buck zawsze chciał mieć psa. Może go wziąć, jeśli rodzice wyrażą zgodę.

Niebo zaczęło się rozjaśniać. Wiedziałam, że wkrótce przyjdzie Joe ze swoją nową żoną. Jechali do dużej wioski, więc pewnie chcieli wyruszyć wcześnie. Pomyślałam, że należałoby ich zaprosić na śniadanie, ale nie potrafiłam się do tego zmusić. Poszłam do sypialni, żeby się ubrać. Wynn miał już na sobie mundur.

Po powrocie podeszłam znowu do łóżeczka i popatrzyłam na śpiącego chłopca.

– Wynn – powiedziałam – chyba nie chcę tu być, kiedy przyjdą.

Mąż ze zrozumieniem pokiwał głową.

– Zastanawiałem się – odparł powoli – czy nie wolałabyś, żebym to ja zaniósł Samuela do nich, tak by nie musieli przychodzić tutaj.

Zawahałam się, rozważając tę propozycję.

– Chyba… chyba tak.

– W takim razie powinniśmy już go obudzić, nakarmić i przygotować.

Wynn zajął się pobudką i ubieraniem chłopca, podczas gdy ja przyrządzałam poranną owsiankę. Potem daliśmy mu śniadanie i pomodliliśmy się razem, prosząc Boga, aby towarzyszył naszemu Samuelowi, dokądkolwiek pójdzie – aby prowadził go i chronił, a przede wszystkim, aby dał mu się poznać, tak jak to sobie wyobrażaliśmy i planowaliśmy.

Samuel najwyraźniej myślał, że zaczyna dzień jak co dzień. Piszczał do szczeniaka, gryzł swojego konika z perkalu i zaciskał piąstki na futrze Kipa. My jednak zebraliśmy wszystkie jego rzeczy i uścisnęłam Samuela po raz ostatni. Wynn przymocował sobie tobołek z rzeczami do pleców, szczeniaka wsadził pod bluzę, podobnie jak go tu przyniósł tak niedawno, i z dzieckiem w ramionach wyruszył do wioski.

Patrzyłam za nimi przez łzy, które spływały mi po policzkach, i zastanawiałam się, czy życie jeszcze kiedyś będzie miało dla mnie sens.

Rozdział trzydziesty trzeci
Smutek i radość

Następne tygodnie były najgorszym okresem w całym moim życiu. Snułam się w pustym świecie, pozbawiona jakichkolwiek uczuć z wyjątkiem bólu. Dom był pusty, łóżeczko dziecięce – którego nie pozwalałam usunąć – było puste, ale najgorzej, że równie puste było moje życie.

Chwilami próbowałam się modlić, ale zdawało mi się, że Bóg jest daleko. Wiedziałam, że to nie Jego wina. On się nie oddalił, ale ja tak. Już nie czułam Jego dawnej bliskości. Nie rozumiałam, dlaczego pozwolił, żeby to wszystko się wydarzyło.

Z Wynnem też nie czułam wcześniejszej bliskości. W milczeniu zajmował się swoimi codziennymi obowiązkami, a ja swoimi. Próbował rozmawiać, przytulić mnie, namówić, żebym wylała przed nim swoje uczucia i emocje, ale stawiałam opór i zawsze zbywałam go jakąś marną wymówką.

Schudłam – i nie było w tym nic dziwnego, skoro przestałam jeść. Nadal też nie mogłam spać. Nocami po prostu leżałam w łóżku, rozmyślając, co się teraz dzieje z Samuelem.

Nimmie przychodziła w odwiedziny i przyprowadzała swoich chłopców. A we mnie, którą niegdyś cieszyły ich zabawy i śmiech, budziło to tylko bolesne wspomnienia. Kiedy z kolei Nimmie zapraszała mnie do siebie, wynajdywałam preteksty, żeby zostać w domu.

A w domu nie miałam co robić. Nie szyłam, nie prałam małych ubranek, nie miałam powodu, by przyrządzać specjalne posiłki czy planować dziecięce zabawy. Jim Buck zajrzał raz z pytaniem, kiedy szkoła ruszy na nowo, ale zbyłam go jakąś wymijającą odpowiedzią i oznajmiłam, że gdy będę gotowa, by wznowić lekcje, uderzę w „dzwonek” z blaszanki.

Zajęłam się ogrodem, zebrałam warzywa i odłożyłam je na zimę – nie dlatego, że sprawiało mi to radość, ale ponieważ było to jakieś zadanie do wykonania. Niemal co dzień zabierałam Kipa na długie spacery. Nie znajdowałam w tym przyjemności, ale oddalałam się przynajmniej od wioski i nie musiałam być uprzejma dla innych.

Wiedziałam, że Wynn się o mnie martwi, ale nie byłam w stanie się tym przejąć.

Kiedy nadeszły zimowe śnieżyce i przykryły cały brud osady pierzyną z białego puchu, patrzyłam na to bez komentarza. Byłoby miło – pomyślałam – gdyby dało się tak samo pogrzebać całkowicie nasze uczucia.

Bóg jednak o mnie nie zapomniał. Dzień za dniem Jego Słowo zaczęło kruszyć lód mojego serca. Przychodziły mi na myśl urywki wersetów biblijnych oraz Boże obietnice. Wiedziałam, że są ludzie, którzy się za mnie modlą i możliwe, że właśnie w odpowiedzi na ich modlitwy Pan zaczął nade mną pracować. I jeszcze dlatego, że jestem Jego dzieckiem, a On mnie kocha.

Pewnego dnia, kiedy patrzyłam na zimny, czysty śnieg leżący na ścieżkach wioski, pomyślałam o wersecie: „Obmyj mnie, a nad śnieg wybieleję”. Z jakiegoś powodu, gdy te słowa stanęły mi przed oczami, otrzymałam wgląd we własne serce. W przeszłości byłam obmyta, oczyszczona, mogłam pokłonić się swemu Stwórcy z sumieniem wolnym od winy za sprawą obmywającej i oczyszczającej mocy Jego krwi. Teraz nie czułam się czysta, ale skalana. Brudna. Zgorzkniała i zła. Wiedziałam, że gdybym stanęła teraz przed Nim z pochyloną głową, tak naprawdę zwieszałabym tę głowę ze wstydu.

– Ale to Twoja wina, Boże – potępiałam Go. – Zobacz, ile bólu mi sprawiłeś.

„Lecz On był przebity za nasze grzechy, zdruzgotany za nasze winy” – coś jakby szepnęło w moim umyśle.

– Wiem, wiem – przyznałam niechętnie. – Tak, zesłałeś swojego Syna, żeby umarł za mnie. I to też sprawiło Ci ból. Przepraszałam już. Prosiłam o przebaczenie mojego grzechu, ale tym razem chodzi o coś innego. Jako Twoje dziecko myślałam, że będziesz mnie chronił, dbał o mnie, a teraz co? Jestem całkiem sama i cierpię, Panie, bo Ty…

„Gdyż Bogiem miłosiernym jest Pan, Bóg wasz, nie opuści was, nie zgładzi” – usłyszałam kolejny biblijny werset.

– Ale ja się czuję opuszczona, Panie. Czuję się pusta i…

„Wołaj do Mnie, a odpowiem ci, oznajmię ci rzeczy wielkie i niezgłębione, jakich nie znasz”.

– Czy mógłbyś, Panie? Mógłbyś mi naprawdę pomóc? Mógłbyś zdjąć ten ciężar z mojego serca i sprawić, że życie znowu nabierze sensu?

„O tak, z weselem wyjdziecie i w pokoju was przyprowadzą. Góry i pagórki przed wami podniosą radosne okrzyki, a wszystkie drzewa polne klaskać będą w dłonie”.

Właśnie tego było mi trzeba, za tym tęskniłam. Przecież to nie przez brak Samuela moje życie było takie smutne, ale przez brak obecności Boga. Muszę na nowo znaleźć tamtą radość. Muszę. Wzięłam Biblię i poszłam do sypialni. Postanowiłam, że spędzę na kolanach tyle czasu, ile będzie trzeba, aby odnaleźć i odnowić relację z Bogiem, jaką znałam z przeszłości.

Musiałam cofnąć się do samego początku i prześledzić Boży plan dla ludzkości. Wiedziałam, że aby żyć w pokoju z Bogiem, należy spełnić Jego warunki. Przede wszystkim musiałam wyznać swój grzech. W tym przypadku były to gorycz i uraza. Gniewałam się na Boga, ponieważ nie urodziłam własnego dziecka. Gniewałam się na Boga za to, że odebrano mi dzieci, które z czasem pokochałam – najpierw Susie, a potem małego Samuela. Nie miałam prawa obwiniać Boga. To nie On odpowiadał za to, że rodzina Susie postanowiła się przeprowadzić, ani za to, że Joe Henry wrócił po syna. I skąd mogłam wiedzieć, że ich decyzje nie miały wyjść nam wszystkim na dobre? Jedyne, co wiedziałam, to że Bóg zarządza moim życiem, że jest moim Panem i władcą. Wiedział, co jest dla mnie dobre, a ja musiałam zrozumieć, że w swojej wielkiej miłości do mnie będzie mnie pocieszał i podtrzymywał po tej druzgocącej stracie. Ześle mi to, co jest dla mnie najlepsze – stwierdziłam.

Skruszona, wydałam z siebie okrzyk, a całe rozgoryczenie zaczęło spływać z mojej duszy. Następnie zapewniłam Boga, że akceptuję Jego plan dotyczący mojego życia, jakikolwiek by był, nawet jeśli miałam nigdy nie doczekać się dziecka. Przyrzekłam, że przestanę się buntować i oddam wszystko w Jego ręce. Nie chciałam już dłużej być nieszczęśliwa ani unieszczęśliwiać innych. Pomyślałam o Wynnie i o bólu, który mu sprawiłam. Poprosiłam Pana o wybaczenie i obiecałam, że poproszę o to samo męża.

Pomodliłam się za Samuela, jak również za jego ojca, aby był dobrym i mądrym rodzicem. I o to, żeby Joe Henry Biegnący Jeleń miał okazję poznać Pana, a następnie powierzyć Samuela – oraz kolejne dzieci, którymi go Bóg obdarzy – Zbawicielowi.

Pomodliłam się za tę dziewczynę, która teraz została matką Samuela. Modliłam się, żeby Bóg wspierał jej macierzyństwo. Żeby była dobra i kochająca, cierpliwa i opiekuńcza, i żeby pokochała Samuela tak, jak ja go kochałam.

Rozmawiałam z Bogiem o wielu innych rzeczach, nie zatajając niczego, i kiedy wreszcie wstawałam z kolan, czułam się znowu spokojna i czysta.

Wiedziałam, że i tak znów nadejdą dni, gdy będę pragnąć dziecka. Postanowiłam, że przyjmę je spokojnie, prosząc Boga, aby mnie przez nie przeprowadził, ale byłam przekonana, że nie będę się już irytować, niecierpliwić czy upierać przy swoim. Z Bożą pomocą odnajdę radość w tym, co Bóg zechce mi zesłać. Było z mojej strony głupotą obrażanie się, narzekanie i użalanie się nad sobą, skoro otrzymałam tyle rzeczy, za które powinnam być wdzięczna. Postanowiłam, że każdy kolejny dzień będzie dla mnie doświadczeniem Boga. I że odnajdę wiele spraw, za które będę Mu dziękować. Zaczęłam od podziękowania Mu za Wynna.

Ledwo Wynn wszedł do domu, a już wiedział, że coś się wydarzyło. Wieczorem podzieliłam się z nim swoim doświadczeniem. Długo o tym rozmawialiśmy i modliliśmy się razem. Dobrze było poczuć znowu naszą jedność i bliskość.

– Moja postawa nie była dobra – przyznałam. – Zachowam wszystkie cenne wspomnienia z dni spędzonych z Samuelem. Zawsze będą wiele dla mnie znaczyć.

Usunęliśmy z mieszkania łóżeczko. Ta bolesna pamiątka nie była nam już potrzebna. Teraz przychodziły nam na myśl przyjemne wspomnienia i odkryliśmy, że umiemy się nimi dzielić. „A pamiętasz, jak…?” – pytało któreś z nas, po czym oboje śmialiśmy się z danego zdarzenia.

Niezwykle cenne były dla nas portrety Samuela, które wykonał Wawasee. Wiele z nich oprawiłam i zawiesiłam w sypialni. Patrząc na nie co dzień, dziękowałam na nowo Bogu za to, że podarował nam kilka wspaniałych miesięcy, gdy byliśmy rodzicami dla Samuela.

Pewnego dnia Wynn wrócił do domu, trzymając jakiś dziwny dokument.

– Co to takiego? – spytałam.

– Nowy przydział.

– Nowy przydział? Skąd go wziąłeś?

– Właśnie go dostarczył specjalny kurier.

– A nie możemy po prostu przedłużyć pobytu tutaj? – Zmarszczyłam brwi na myśl o wszystkich przyjaciołach z osady.

– Policja uważa, że nie należy pozostawiać funkcjonariusza zbyt długo w jednej okolicy.

– Dlaczego?

– Istnieje prawdopodobieństwo, że zdąży się zbytnio przywiązać do niektórych mieszkańców. Albo narobić sobie wrogów.

– A więc gdzie jest ten nowy posterunek? Też na Północy? – Podeszłam bliżej, żeby się przyjrzeć dokumentowi.

– Tak, ale to nie ma znaczenia – odparł Wynn w zamyśleniu. – Nie zamierzam go przyjąć.

– Nie? – zapytałam zdumiona. Wynn zazwyczaj nie kwestionował otrzymanych rozkazów. – To jak się od tego wykręcisz?

– Złożę wniosek. W obecnych okolicznościach chyba podejdą rozsądnie do mojej prośby.

Wynn zabrał pismo do swojego biura, a potem wrócił do pokoju. Pocałował mnie i ruszył do drzwi.

– Porozmawiamy o tym później – rzucił.

Po jego wyjściu długo rozmyślałam. Podejrzewałam, że to ze względu na mnie Wynn zamierzał prosić o wycofanie rozkazu. Spojrzałam na siebie. Wciąż byłam chuda, lecz teraz zdecydowanie lepiej się odżywiałam i byłam przekonana, że wkrótce osiągnę poprzednią wagę. Obecnie również spałam dobrze, poza tym wróciłam do zajęć w szkole, podejmowania kobiet z wioski herbatą i wypraw do osady. Znowu cieszyłam się życiem i doskonale zdawałam sobie sprawę, że kiedy opuścimy tę wioskę, będzie mi brakowało tutejszych przyjaciół. A myśl o pozostawieniu tu mojej drogiej Nimmie napełniała mnie szczególnym smutkiem.

Ale nie miałam już w sobie lęku ani rozgoryczenia. Teraz byłam gotowa kroczyć przez życie ścieżką, jaką wytyczył mi Bóg. Przy Nim nie miało znaczenia, gdzie się mieszka ani w jakich warunkach. Gdziekolwiek by to było, wciąż dało się odnaleźć radość i pokój.

Nie podjęłam tematu pisma. Dopiero gdy wieczorem usiedliśmy przed kominkiem, Wynn zaczął:

– Zastanawiałaś się, gdzie jest ten nowy posterunek. – Opuścił na kolana książkę, którą czytał. – Osada nazywa się Smoke Lake.

– Gdzie to jest?

– Na północny zachód od nas.

– Większa czy mniejsza niż nasza?

– Chyba trochę większa.

– A jak tam jest?

– Jeszcze prymitywniej niż tutaj.

Na kilka minut zapanowało między nami milczenie.

– Postanowiłeś odrzucić ten przydział ze względu na mnie, prawda?

Wynn spróbował uniknąć zdecydowanej odpowiedzi.

– Cóż, nie dlatego żebym myślał, że nie dasz sobie rady, ale dlatego że to nie byłoby w porządku wobec ciebie.

– Czemu?

– Jak już mówiłem, tamto miejsce jest jeszcze bardziej odosobnione, a warunki trudniejsze niż tutaj.

– A więc co zrobisz?

Wynn odłożył na bok książkę i skupił uwagę tylko na mnie.

– Poproszę o przydział gdzieś w cywilizowanym świecie. Jeśli nie w Calgary czy w Edmonton, to przynajmniej w jakimś sporym miasteczku, gdzie będziesz mogła wieść życie zbliżone do tego, do którego byłaś przyzwyczajona. Północ cię nie oszczędzała, Elizabeth. Poprosiłem cię, żebyś poświęciła tak wiele, a ty zawsze chętnie to robiłaś, ale teraz nadszedł czas, żeby…

Nie dałam mu dokończyć.

– Wiesz – powiedziałam – dobrze mi zrobiła ta ostatnia wycieczka do Calgary. Odkryłam, że sklepy, chodniki czy nawet łazienki nie są mi wcale niezbędne do życia.

– To znaczy, że nie chcesz tam wrócić? – zapytał Wynn z niedowierzaniem.

– Nie, tego nie powiedziałam. Całkiem miło by mi się tam mieszkało, ale nie potrzebuję tego do szczęścia. Równie dobrze mogę być szczęśliwa tutaj. Nie rozumiesz, Wynn? Najważniejsze to być razem z tobą.

– Przecież byłbym tam z tobą.

– Ciałem może tak, ale twoje serce zostałoby na Północy. A tego, Wynn, wcale bym nie chciała. I myślę, że żadne z nas nie byłoby szczęśliwe w takim układzie.

Znowu zapadła cisza.

– Więc co ostatecznie chcesz powiedzieć? – zapytał wreszcie Wynn.

Wstałam i podeszłam do kominka. Dorzuciłam kolejne polano do ognia i patrzyłam, jak lecą do góry iskry, które przypominały mi mnogość gwiazd na pogodnym północnym niebie nad naszą chatą.

– Chcę powiedzieć, że powinieneś przyjąć ten przydział. Teraz, dopóki jesteśmy młodzi, zdrowi i chętni. Mamy przed sobą mnóstwo czasu na życie w cywilizacji. Ci ludzie nas potrzebują, Wynn. Jest wielu żonatych mężczyzn, którym zależy na przydziale w mieście. A my jesteśmy potrzebni tutaj. – Zawahałam się na moment. – Kto wie, co nas czeka ciekawego za kolejnym zakrętem w życiu?

Wynn wstał i wziął mnie w ramiona, a potem zajrzał mi głęboko w oczy.

– Jesteś pewna? – zapytał.

– Całkowicie.

Tak, byłam całkowicie pewna. Tulona w ramionach Wynna, z Bożym pokojem w sercu, nie miałam powodu do zwątpienia czy obawy odnośnie do tego, co przyniesie nam przyszłość.

Z kodem: GLOSSERCA

dowolny ebook lub audiobook cyfrowy na naszej stronie 50% taniej:

https://psalm18.pl/kolekcja/ebooki

JANETTE OKE urodziła się w Champion w stanie Alberta. Jej rodzice byli kanadyjskimi farmerami żyjącymi na prerii. Wychowała się w atmosferze radości i miłości. Ukończyła Mountain View Bible College w Didsbury w stanie Alberta, tam też poznała swojego męża, Edwarda. Pobrali się w roku 1957. Razem byli pastorami kilku kościołów w Indianie i w Kanadzie. Następnie przeprowadzili się do Calgary, gdzie Edward służył na wielu stanowiskach uczelnianych, podczas gdy Janette zajmowała się pisaniem.

Uznaje się, że to ona rozpoczęłą nowożytną erę inspirujących powieści – właśnie poprzez książkę Miłość przychodzi łagodnie, wydaną w 1979 roku. Od tamtego czasu jest autorką ponad siedemdziesięciu książek dla dorosłych i dla dzieci, które sprzedały się w ponad trzydziestu milionach egzemplarzy. Wiele z nich doczekało się również ekranizacji.

Janette i Edward mają trzech synów, córkę oraz powiększającą się gromadkę wnuków. Oboje aktywnie uczestniczą w życiu swojego lokalnego kościoła. Mieszkają niedaleko Didsbury w stanie Alberta.

W Polsce Janette Oke jest znana z bestsellerowej serii Miłość przychodzi łagodnie, która zadebiutowała w naszym kraju już w latach dziewięćdziesiątych, oraz powieści Głos serca (która zainspirowała popularny serial o tym tytule). Dużą popularnością cieszy się także trylogia rozpoczęta przez Śledztwo setnika - fascynującej historii z czasów biblijnych, a niezwykle ciepłe recenzje otrzymał tytuł Pewnego razu latem, pierwszy z czterech tomów wzruszających, rodzinnych powieści z odrobiną humoru.