Spis treści

Karta redakcyjna

Wstęp

Dedykacja

Część pierwsza. Vita intermedia

1

2

Część druga. Stigmata mortis

3

4

5

6

7

8

9

Część trzecia. Putrefactio

10

11

12

13

14

15

Część czwarta. Zeszkieletowanie

16

17

18

Podziękowania

Wydawnictwo poleca

Copyright © 2024 by Grupa Wydawnicza Literatura Inspiruje Sp. z o.o.

Wszelkie prawa zastrzeżone
All rights reserved
Książka ani żadna jej część nie mogą być publikowane ani w jakikolwiek inny sposób powielane w formie elektronicznej oraz mechanicznej bez zgody wydawcy.

Redakcja: Justyna Jakubczyk

Korekta: Ilona Drobna

Projekt graficzny okładki: Izabella Surdykowska-Jurek

Zdjęcie kobiety na okładce: Copyright © by Zamin (czaszka); Аrtranq (liście) (Stock.adobe.com)

DTP: Justyna Jakubczyk

ISBN 978-83-68249-05-7

Warszawa 2024

Wydawnictwo Prozami
zamowienia@literaturainspiruje.pl
www.prozami.pl
www.literaturainspiruje.pl

Konwersja: eLitera s.c.

Strzyga – (z mitologii słowiańskiej) upiór przybierający różne postacie, karmiący się ludzką krwią.

Słownik języka polskiego

Prawda o nas samych nie zaczyna się objawiać wraz z ostatnim oddechem czy uderzeniem serca. Umieranie to bardziej skomplikowany proces, przypominający obieranie cebuli ze skórki. W okresie zwanym vita intermedia jesteśmy martwi dla świata, lecz w naszych ciałach toczą się jeszcze ostatnie procesy biochemiczne. Następnie przekraczamy granicę, za którą nie ma już odwrotu.

Od tej pory zaczynamy gasnąć niczym ogień w kominku. Pojawiają się niewątpliwe znamiona śmierci, czyli stigmata mortis: bladość, oziębienie, plamy opadowe i stężenie pośmiertne. Prawda zaczyna wychodzić na jaw.

Rozpadamy się na poszczególne cegiełki, z których zbudowała nas natura. To faza putrefactio, czyli gnicie. W tym dziele mamy do pomocy miliony wygłodniałych bakterii, zarówno tych z zewnątrz, jak i tych wewnątrz nas samych, spuszczonych ze smyczy wraz z ustaniem pracy układu odpornościowego.

Prawda o nas samych ukazuje się żyjącym wraz z ostatnim skutkiem rozkładu – „zeszkieletowaniem”, kiedy pozostają jedynie kości. To właśnie one skrywają szczere historie naszego życia i losu...

Nucą ciche, delikatne pieśni – jedynie dla tych, którzy potrafią wsłuchać się w ich melodię.

Dla wszystkich poszukujących prawdy

Część pierwsza

VITA INTERMEDIA

1

POZNAŃ, 1 LUTEGO 2023 ROKU

Olek Tapik z ręką na sercu przysiągłby, że zajrzał wtedy w otchłań piekieł.

Pracował na cmentarzu Jeżyckim – zabytkowej nekropolii przy zbiegu ulic Nowiny i Szpitalnej. Był grabarzem od dziesięciu lat. Wiosną i latem lubił spacerować alejkami porośniętymi szpalerami klonów i jesionów, czuł się wtedy jak w ogrodzie. Pewnie dlatego w latach sześćdziesiątych zamierzano zmienić to miejsce w park, ale cmentarz objęto ochroną konserwatorską i plany nie wypaliły.

Tapik przychodził do roboty na ósmą, ale dzisiaj się spóźnił. To przez śnieg, który padał obficie od kilku dni. Chodniki mniej więcej odśnieżono, ale ulicami jeździło się jak w tunelach. Na cmentarzu śnieg ułożył się w okazałe wydmy. Od czasu do czasu podmuch wiatru podrywał warstwę białej szaty, rozrzucając jej kryształki między groby. Zimą cmentarz też miał swój urok.

Biuro cmentarne znajdowało się zaraz po lewej stronie głównej bramy. Do kanciapy grabarzy prowadziło osobne wejście na tyłach budynku. Tapik otrzepał buty na progu i wszedł do środka. Od razu uderzyły go ciepło z pieca kaflowego i aromat świeżo palonej kawy, która stała na stole.

Zza rogu wyłonił się kolega, nieco starszy i bardziej przysadzisty. Wypili razem kawę i zamienili kilka słów o tym, jak ohydna zima sparaliżowała miasto. A potem, tak jak wymagała tego rutyna, zapalili papierosa.

O jedenastej zaplanowano pogrzeb. Nie uśmiechało mu się odmrażać sobie dzisiaj tyłka, ale nie miał wyjścia. „Robota czekała”. Koło południa zapowiadali kolejne opady śniegu.

– Pójdę już. – Tapik wziął szpadel z rogu kanciapy. – Odgarnę śnieg, a ty dojedź do mnie ze sprzętem.

Kolega w odpowiedzi uniósł kciuk.

Tapik wziął szpadel i wyszedł. Świadomie wcześniej zapiął kurtkę, wiedząc, że nie uda mu się uniknąć przeszywającego chłodu. Niebo nad drzewami zasnuły chmury o barwie ciemnej porcelany, jakby ktoś pomalował je pędzlem brudnym od białej farby. Minął grobowiec, z którego wystawały rzeźby aniołów pozbawionych rąk. Spoczywał w nim Jan Kulczyk. Jako jeden z najbogatszych Polaków zawsze wydawał mu się ekstrawagancki – nawet po śmierci. Za grobowcem ciągnęła się alejka. Śnieg chrupotał w rytm jego kroków, aż do kapliczki. Dziś odbywały się tu pogrzeby, ale Tapik pamiętał czasy, kiedy kapliczka służyła za miejsce chrztu.

Dziwne, jak życie i śmierć lubią sobie płatać figle – pomyślał.

Przy kolejnym kroku jego stopa ześlizgnęła się po lodzie i stracił równowagę. Upadek był tak nagły, że nie miał szans, aby zareagować. Runął na plecy, wypuszczając szpadel, który poleciał w zaspę.

– Kurwa mać...

To był jeden z tych zimowych upadków, z których się śmiał, oglądając niegdyś Śmiechu warte z Drozdą. A teraz, proszę, „nie śmiej się dziadku z czyjegoś wypadku”. Oprócz kopania grobu trzeba będzie posypać wszystkie alejki ziemią, a najlepiej mieszanką ziemi z solą, żeby nikt nie upadł i nie posądził ich o zaniedbanie.

Podniósł się na łokcie, podparł kolanami i wstał na proste nogi. Sięgnął po szpadel i gdy uniósł wzrok, mimowolnie spojrzał przed siebie na rząd nagrobków odchodzących na prawo od kapliczki.

– Co jest? – mruknął pod nosem.

Na tle bieli odznaczał się placek brunatnej ziemi. Zdziwił się, bo nie było to miejsce przeznaczone na wykopanie dziury. Poza tym tam już stał czyjś grób. Co więcej, był otwarty, a kamienna płyta, która powinna go przykrywać, leżała na środku alejki.

– O mój Boże... – jęknął, kiedy spojrzał do jego wnętrza.

Wyciągnął komórkę i wybrał numer alarmowy.

* * *

Collegium Anatomicum znajduje się przy ulicy Heliodora Święcickiego i jest siedzibą Uniwersytetu Medycznego. Początkowo gmach miał służyć za Pałac Sztuki, podczas II wojny światowej naziści zrobili sobie tu kwaterę i skremowali ponad osiem tysięcy ludzi. Dopiero po wojnie budynek trafił w ręce medyków. To oni stworzyli tu Zakład Medycyny Sądowej, znajdujący się w trzewiach uniwersytetu.

Właśnie tam, w sali wykładowej, doktor Krystian Feusette prowadził prelekcję o przydatności antropologii sądowej w dzisiejszych czasach. Nie ulegało wątpliwości, że cieszył się sympatią studentów. Przystojny brunet z widocznymi siwymi włosami, czterdziestopięciolatek, samotny. Ale nie chodziło tylko o aparycję. Jego wykłady przypominały dyskusję równych sobie partnerów. Nie zaglądał do notatek, chodził po sali, a z jego dobrze zbudowanej sylwetki emanował entuzjazm.

Zawsze z uwagą słuchał pytań i nigdy nie zawstydzał studentów, nawet w przypadku braku podstawowej wiedzy. Końcówkę wykładu poświęcał na pytania. Zrobił tak i tym razem.

Brunetka, siedząca w drugim rzędzie, podniosła rękę.

– Powiedział pan, doktorze, że nie zgadza się z określeniem „przestępca doskonały”. Dlaczego?

– Ponieważ jest to nietrafna nazwa – odparł Feusette. – Tak zwani „przestępcy doskonali” mają szczęście, bo nauki sądowe wciąż się rozwijają. Wiele spraw, które były niemożliwe do rozwiązania kiedyś, dzisiaj szybko ujrzałyby finał. Dowody w postaci badań DNA dopuszczono dopiero w połowie lat osiemdziesiątych dwudziestego wieku. Rekonstrukcja czaszki, badania nad rozwojem larw much w zwłokach czy rozkładu ciała po śmierci to pierwsze kroki na nieznanym lądzie. Dlatego powiedziałbym, że istnieje raczej „przestępca niewykryty”.

Drzwi do sali uchyliły się z delikatnym skrzypnięciem. Feusette zerknął w tamtą stronę i zauważył policjantkę w mundurze. Kobieta uniosła dłoń w przepraszającym geście. Nie chciała przeszkodzić, ale najwyraźniej nie miała wyjścia. Stanęła w kącie sali.

Feusette skinął głową.

Kolejne pytanie zadał chłopak z burzą jasnych włosów na głowie.

– Czy znalazł pan kogoś, kogo nie dało się zidentyfikować?

Feusette zaśmiał się pod nosem.

– Rzadko znajduję kompletne szczątki. Często to jedynie fragmenty. Wtedy faktycznie trudno jest zidentyfikować właściciela, ale kości zdradzą więcej, niż mógłby to zrobić żywy człowiek. Nasze życie, wzloty i upadki, zwłaszcza upadki, pozostawiają ślady, które można odczytać długo po śmierci. Wystarczy przyłożyć ucho i słuchać szeptów zmarłych.

– Nie boi się pan, że przestępcy będą chcieli się zemścić?

To pytanie zadała rudowłosa studentka siedząca w głębi sali. Z powodu bladej skóry i tego, jak się garbiła, Feusette śmiało widziałby ją w roli antropologa sądowego. Przecież antropolodzy najczęściej pracowali w pozycji zgarbionej – jeśli nie nad zwłokami, to nad opiniami dla sądów.

– A czemu mieliby to robić?

Studentka zmarszczyła brwi.

– Pomaga pan ich złapać – odparła, jakby to było oczywiste.

– Jestem naukowcem. Moje ekspertyzy popierają lub przeczą dowodom zebranym przez policję. Nie ode mnie zależy wynik procesu, więc nie mam się o co martwić.

– A co ze Złodziejem Czaszek? – ciągnęła rudowłosa. – Podobno na sali sądowej powiedział, że gdyby nie pan, policja nigdy by go nie złapała.

Miała na myśli złodzieja ludzkich szczątków działającego na Pomorzu, przez niektórych zwanego seryjnym, który był nieuchwytny dla policji od ponad trzech lat. Ponieważ jego charakterystycznym sposobem działania były kradzieże czaszek, media okrzyknęły go Złodziejem Czaszek. Otrzymał też przydomek „Duch”, bo nikt go nie widział, nie znał i nie mógł odgadnąć jego motywów.

– Jeśli myślicie państwo, że antropolodzy sądowi zjawiają się na miejscu przestępstwa i rozwiązują zagadki niczym Sherlock Holmes, to jesteście w błędzie.

– Nie brał pan czynnego udziału w śledztwie? – Rudowłosa nie dawała za wygraną.

– Policja poprosiła mnie o pomoc, to prawda, ale w sprawie Złodzieja Czaszek w ogóle nie ruszyłem się z naszego zakładu. Wszystko, czego potrzebowałem, wysłano mi na pocztę elektroniczną – uciął na chwilę. Na sali zapanowała cisza jak w kościele. Potem dodał: – Czy w ten sposób rozwiałem nieco mit antropologa-detektywa?

Fala śmiechu rozeszła się po sali.

– A teraz się obawiam, że muszę kończyć i wypuścić państwa na kawę. Miłego dnia.

Studenci nagrodzili go brawami, a on wrócił do katedry, żeby spakować rzeczy do torby.

– Przepraszam, doktorze – rzekła policjantka. – Podkomisarz Natalia Turkot. Komenda Miejska Policji. – Wyjęła odznakę. – Potrzebuję pana pomocy.

– Czy to pilne?

– Nie zajmowałabym panu czasu, gdyby sprawa nie była poważna – zapewniła.

Feusette spakował laptopa do torby.

– Zatem czym mogę służyć?

– Znaleźliśmy szczątki.

– To przywieźcie je tu do badania.

– To nie takie proste.

– Dlaczego?

– Nie możemy ich ruszyć.

– Czyżby zalano je betonem? – zażartował Feusette, ale Turkot nie było do śmiechu.

Większość sekcji zwłok przeprowadzał tutaj, w gmachu uniwersyteckim w Zakładzie Medycyny Sądowej. Na miejsce zdarzenia wzywano patomorfologa oraz lekarza, który formalnie stwierdzał zgon.

Feusette nie zajmował się przyczyną i sposobem śmierci, zaczynał tam, gdzie patomorfolog kończył. Jego zadaniem było odtworzenie przebiegu życia zmarłego – połączenie jego tożsamości z tym, co po nim zostało. Dlatego zwykle wkraczał jako ostatni. Czyżby coś miało się zmienić?

– To właśnie znaleźliśmy.

Podkomisarz pokazała mu fotografię z miejsca zdarzenia.

– To nie jest naturalna pozycja ludzkiego szkieletu – stwierdził pewnie.

– Nigdy przedtem nie spotkałam się z czymś takim – przyznała policjantka. – Nie chciałabym powtórki z Pomorza.

* * *

Gdy w pogodny listopadowy poranek wezwano policjantów na cmentarz do gdyńskiej dzielnicy Leszczynki, nie spodziewali się oni, że będzie to początek długiego śledztwa, które zszokuje nie tylko opinię publiczną, lecz także ich samych.

Zniszczono grób i wykopano dziurę. W trumnie leżały ludzkie szczątki, ale nie wszystkie. Brakowało czaszki. Policja wszczęła dochodzenie na podstawie kodeksu karnego. I to wszystko. Nie znaleziono żadnych świadków ani podejrzanych.

Dwa miesiące później na tym samym cmentarzu doszło do kolejnej profanacji. Modus operandi był podobny: grób zniszczono nocą, zbezczeszczono szczątki i skradziono czaszkę. To zuchwalstwo było niczym ukłucie w ego policji, dlatego Komenda Miejska Policji w Gdyni nadała sprawie priorytet. Do zespołu kryminalnych dołączyło dwóch kolejnych funkcjonariuszy, a sprawcę nazwali Złodziejem Czaszek.

Uderzył ponownie w Redzie, niewielkim kurorcie za Gdynią. Noc była deszczowa, wiał wiatr. Nikt wtedy nawet nie przechodził obok cmentarza. Mimo niesprzyjających warunków rozbił kamienną płytę – dodatkowo zabezpieczoną zbrojonym betonem, którego używa się do budowy fundamentów – znieważył szczątki i ukradł czaszkę. Do czwartej profanacji doszło na cmentarzu w Wejherowie. Taki sam sposób działania, deszczowa noc, grób blisko ogrodzenia. Tym razem jednak zniszczył jednej nocy dwa groby i zabrał trofea ze sobą.

Połączono siły komendy i komisariatów, a rezultatem współpracy było stworzenie kilku hipotez. Pierwsza zakładała, że dopuścił się tego satanista. Sam fakt niszczenia katolickich grobów i znieważania zwłok przemawiał za tym, że wykorzystuje je potem do odprawiania czarnej mszy. Ta hipoteza upadła już na samym początku. Śledczy zaczęli podejrzewać, że sprawca kradnie czaszki, aby je sprzedawać studentom medycyny. Mało znana tradycja mówiła, że każdy student powinien posiadać ludzką czaszkę, aby dobrze przygotować się do egzaminu z anatomii. Wartość czarnorynkowa wynosiła nawet tysiąc złotych. Era drukarek 3D miała dopiero nadejść – a nawet przy takiej technologii dostępnej w dzisiejszych czasach większość studentów preferuje te prawdziwe, ludzkie czaszki.

Teoria o nekrofilu utrzymała się najdłużej, gdyż okazała się najbardziej wiarygodna. Psycholog z Instytutu Ekspertyz Sądowych w Krakowie stworzył profil, w którym opisał Złodzieja Czaszek jako ofiarę zaburzeń seksualnych i fetyszystę. Bodźcem stymulującym podniecenie miały być ludzkie szczątki, a konkretnie czaszki. Był samotnikiem. Pełną anonimowość odnajdował w noce, zwłaszcza te deszczowe i wietrzne. Przez „działania o charakterze seryjnym”, jak określił je profiler, pragnął dominacji. Miało być to kompensacją deficytów, które odczuwał od wielu lat. W ostatnim zdaniu do specgrupy psycholog z Krakowa powiedział, że „nie przestanie, dopóki go nie złapiecie”.

Złodziej Czaszek pojawił się na cmentarzu w Lęborku na początku kwietnia – dokładnie w noc z niedzieli wielkanocnej na poniedziałek, kiedy policjanci z grupy śledczej zajadali świąteczne potrawy i nie wychodzili z domu. Jak zwykle rozbił płytę nagrobną, dostał się do trumny i zabrał czaszkę. A po tym – ni stąd, ni zowąd – zaprzestał swojej działalności na pół roku.

W ciągu trzech lat poszukiwań sprawcy kierownictwo komendy zmieniło się trzy razy i wydało na działania dziesiątki tysięcy złotych. „Duch” wciąż pozostawał nieuchwytny. Gdyby w tamtym czasie panowała taka sama moda na monitoring jak dziś, nie udałoby mu się ukrywać tak długo. Ale było inaczej. Nie zmieniło się to, że Komenda Wojewódzka chciała sukcesów, którymi mogłaby podzielić się ze społeczeństwem. Przełożeni nie zamierzali wydawać pieniędzy na długotrwałe śledztwo. Złodziej Czaszek przepadł jak kamień w wodę, może zmarł albo skończył w więzieniu za inne przestępstwo. Nie pomagały codzienne raporty i zapewnienia, że prędzej czy później powróci. I kiedy miała paść decyzja o rozwiązaniu specgrupy, uderzył.

Tym razem pojawił się w Rumi i skradł czaszkę emerytki. Lokalni dziennikarze rozdmuchali temat, wygrzebując podobne wydarzenia z Gdyni, Redy i Wejherowa. Wtedy wszyscy o nim usłyszeli. Przez media przetoczyła się fala programów poświęconych profanacjom. Dla ludzi był to szok. Samo zbezczeszczanie jest czymś w rodzaju tabu, a co dopiero seria.

To przelało czarę goryczy. Do śledztwa włączyła się Komenda Główna z Warszawy, otworzyła czek in blanco, angażując najlepszych ekspertów kryminalistyki i medycyny sądowej. Każdego, kto mógł się przydać.

I właśnie tym sposobem trafili do Feusette’a.

* * *

Szedł wzdłuż drogi wojewódzkiej numer trzysta siedem. Nie przeszkadzały mu niska temperatura i mroźny wiatr wiejący prosto w twarz. Nie znaczyło to, że nie czuł zimna; przeciwnie – lata w wojsku nauczyły go radzić sobie w trudnych sytuacjach, zaadaptować się do warunków i wykorzystać je na własną korzyść.

Minął go radiowóz, ale policjant nawet na niego nie spojrzał. I dobrze. Lepiej pozostać niewidzialnym, wtedy nie popełnia się błędów. Nie mógł dać się złapać, zanim nie wykona tego, co miał do zrobienia. Nie chodziło tylko o dzisiejszą noc na cmentarzu, lecz o coś, co wydarzyło się ponad czterdzieści lat temu.

Wyszedł z pola przy rondzie, gdzie parkowały tiry, i szedł przed siebie w stronę Niepruszewa. Dochodziła dwunasta. Auta przejeżdżały co jakiś czas za barierkami, ale go nie interesowało, dokąd zmierzają.

Jeden z pojazdów, biały kamper adria twin, zwolnił nieco, kiedy go mijał, po chwili przyspieszył i zniknął za horyzontem. „Ładne autko” – przyznał w myślach. Zawsze marzył o takim kamperze. Jeździłby nim na łono natury i spędzał czas w samotności, którą sobie cenił, albo zamieszkałby w nim na jakiś czas, żeby móc budzić się wraz ze wschodem słońca.

Do celu pozostało mu jeszcze pięć kilometrów. W obozie odpocznie, przede wszystkim odeśpi pracowitą nockę na cmentarzu, a potem przygotuje się do kolejnego wypadu. Tak, jak chciała to zrobić ona. Tak, jak to zaplanowali.

* * *

Zawiesił aparat na szyi. Zawsze brał go ze sobą. Robił zdjęcia z miejsca przestępstwa, podobnie jak robi to technik kryminalistyki. Nigdy nie wiadomo, co może się przydać, kiedy nie będzie można powrócić na miejsce zdarzenia. Miał też ze sobą srebrny neseser wzmocniony aluminiowymi łączami. Trzymał tam pędzel, kielnie, strunowe woreczki, a nawet sitko do przesiewania niewielkich kostek.

Przeszły go dreszcze, gdy mroźny wiatr dostał się za kołnierz płaszcza.

– Idzie pan, doktorze? – spytała podkomisarz Turkot.

Feusette się zorientował, że wciąż stoi przed bramą.

– Już idę.

Wziął głęboki oddech i wszedł.

Cmentarz wyglądał na uśpiony. Ziemię, drzewa i nagrobki pokrywały otuliny śniegu. Panowała tu względna cisza przerywana krakaniem wron, które obsiadły nagie, szponiaste gałęzie.

Zawsze bał się takich miejsc. Po śmierci ojca lęk nasilił się wręcz do rozmiarów fobii. Nikt o tym nie wiedział oprócz matki i siostry, które towarzyszyły mu w wizytach u psychiatry i przypominały o braniu leków. Dla antropologa spędzającego większość czasu ze zmarłymi to wstydliwa skaza, dlatego też stała się jego tajemnicą. Na szczęście miał przy sobie leki. Łyknął dwie tabletki xanaxu jeszcze przed wyjściem z uczelni. Benzodiazepiny niedługo miały zacząć działać.

Podążał za policjantką. Śnieg wsypywał mu się do wnętrza lakierków. Na szczęście alejkę odśnieżono i posypano ziemią.

– Gdzie ten grób? – spytał.

– Widzi pan kapliczkę? – Turkot wskazała na ceglaną budowlę przed nimi.

– Tak.

– Zaraz za nią.

Minąwszy kapliczkę, Feusette ujrzał taśmę odgradzającą grób, dwa halogeny, technika kryminalistyki w kombinezonie i kilku policjantów.

Na chwilę jego oddech zrobił się płytszy. Serce zaczęło walić w piersiach. Na moment zrobiło mu się ciemno przed oczami. Oparł się dłonią o drzewo. Tabletki jeszcze nie zadziałały pełną mocą. Musiał sam się z tym zmierzyć. Zamknął oczy, uspokoił oddech i wyobraził sobie baloniki. Najpierw zielony. Wziął kilka płytkich wdechów. Teraz wyobraził sobie żółty balonik, do którego musiał nadmuchać więcej powietrza. Oddychał spokojnie, lecz pełną piersią. Wyobraził sobie niebieski balonik w okolicach przepony. Czuł, że oddech dociera do najgłębszych części płuc.

– Wszystko w porządku? – spytała podkomisarz.

– Potrzebuję chwili – odparł z wciąż zamkniętymi oczami.

– Źle pan się czuje, doktorze?

– Po prostu zaparło mi dech w piersiach – zażartował.

Turkot cofnęła się w jego stronę.

– Przecież jest pan antropologiem – powiedziała ściszonym głosem. – Na co dzień ma pan do czynienia ze zmarłymi.

Otworzył oczy. Nie mógł i nie miał zamiaru powiedzieć jej prawdy. Strach przed cmentarzami. Dobre sobie. Jedna z rzadkich fobii, jaką ludzki umysł potrafił stworzyć. Czasem żałował, że nie cierpiał na arachnofobię albo na lęk przed wysokością. Coś normalnego, typowego i mniej obciachowego.

– Okej. – Wyprostował plecy, gotowy stawić czoła temu, co ma nadejść. – Proszę prowadzić.

Podkomisarz podeszła do swoich kolegów i go przedstawiła.

– Coś nowego? – spytała, ale policjanci tylko wzruszyli ramionami.

Feusette postawił walizkę na śniegu, wyjął i założył kombinezon ochronny. Jego uwagę przykuła kamienna płyta leżąca w całości obok grobu, wykopana dziura i bazgroły na tablicy przedstawiającej informacje o zmarłej osobie. Kiedy przyjrzał się temu dłużej, bazgroły ułożyły się w symbol krzyża, na którego ramionach widniały litery: F, P, M i S.

– Pieprzeni sataniści – skwitowała podkomisarz.

– Ich podejrzewacie?

– A kto inny zrobiłby to wszystko?

– Sataniści namalowaliby tu jakiś pentagram, ale nie krzyż – zauważył Feusette.

Turkot wzruszyła ramionami.

– To zależy od interpretacji. Są krzyże egipskie i celtyckie, które uznaje się za pogańskie. Swastyka też jest krzyżem...

– A co znaczą te litery: F, P, M, S?

– Nie mam zielonego pojęcia.

– Płyta nagrobna jest cała – ciągnął. – Dlaczego po prostu sataniści jej nie zniszczyli, jak to zwykle bywa przy profanacjach?

– Zrobiono to bardzo sprytnie – skomentowała. – Grób ma co najmniej dziesięć lat. Klejenia po bokach były słabe. Sprawca musiał ją podważyć, a potem zsunąć.

– „Musiał?” – wtrącił Feusette.

– Na razie znaleźliśmy jednakowe odciski podeszwy. Numer czterdzieści sześć – wyjaśniła. – Więc zakładamy, że to jeden człowiek, najprawdopodobniej wysoki i krzepki mężczyzna. Ziemia jest zmarznięta jak skorupa lodowca i żeby dostać się do trumny, oprócz łopaty musiał użyć kilofa. Zresztą ślady w ziemi mówią same za siebie.

– Kto o tym zawiadomił?

– Tutejszy grabarz. Gadałam już z nim. Nic nie wie. Nikogo nie widział. Sam natrafił na to przypadkiem.

Feusette spojrzał na fotoceramikę umieszczoną na tablicy w kształcie kwadratu z przylegającym do niej krzyżem. Przedstawiała jasnowłosą kobietę o niebieskich oczach. Lekko uniesiona warga odsłaniała szereg białych zębów. Nazywała się Anna Kruger i w jego ocenie była ładną kobietą.

– Miała zaledwie dwadzieścia lat, gdy zmarła – stwierdził.

– Bardziej mnie interesuje, co takiego się stało, kiedy już nie żyła – powiedziała Turkot. – Zwłaszcza, co stało się tej nocy.

* * *

Halogeny na statywach rzucały plamę jaskrawego światła na dziurę w ziemi. W jej kręgu leżały ludzkie szczątki. Wieko trumny zniknęło; rozłożył je czas. Między kośćmi walały się jedynie jego fragmenty.

– Myślałam, że znajdziemy zwłoki napuchnięte i pełne robali. – W głębi duszy podkomisarz Turkot cieszyła się, że stało się inaczej.

Feusette wiedział, że rozkład ciała w grobie wciąż stanowił temat tabu. Nie można było wpakować martwego człowieka do trumny, zakopać i obserwować rozkładu, jak robiono to na przykład na trupich farmach w Stanach Zjednoczonych. W Polsce taką praktykę nazywano zbezczeszczeniem. Na szczęście przy każdym nowym przypadku antropolodzy sądowi zaglądali coraz głębiej za kurtynę śmierci.

– Zakładamy, że po dziesięciu latach powinno dojść do zeszkieletowania – wyjaśnił. – Trumna to nie kapsuła. Z czasem drewno też się rozkłada i wpuszcza do wnętrza ziemię, a z nią całą masę robaków.

– I tyle w temacie wiecznego odpoczynku. – Turkot wsadziła ręce w kieszeń.

Feusette się zaśmiał, chociaż wiedział, że nie była to odpowiednia sytuacja.

– Ale zanim dopadną nas nekrofagi, pierwszym wrogiem jest nasze własne ciało – ciągnął. Czerpał dziwną przyjemność z tego, jak na jego wyjaśnienia reagowali ludzie. – Kiedy system odpornościowy przestaje działać, miliardy bakterii, które pomagały trawić pożywienie, zaczynają zjadać nas od środka. Ucztę rozpoczynają od jelit, przez brzuch, aż zajmą się wszystkimi organami wewnętrznymi. Następnie komórki pozbawione tlenu pękają, a z ciała wylewają się płyny ustrojowe, czyli cuchnąca, tłusta, mydlana substancja. Nazywamy ją trupim woskiem.

Podkomisarz skrzywiła twarz, jakby spróbowała cytryny.

– Śmierć jest przejebana.

– I jest jedyną pewną rzeczą na tym świecie – skwitował Feusette.

– No dobrze, ale nikt mi nie powie, że tak układają się ludzkie szczątki. – Wskazała palcem na dziurę. Czaszka, która powinna znajdować się u wezgłowia trumny, leżała między kośćmi kończyn dolnych. – Może mi to pan wyjaśnić, doktorze?

– Zdarza się, że kiedy zwłoki są rozdzielone, zakłady pogrzebowe przyszywają do tułowia głowy, które podczas transportu mogą poturlać się wzdłuż trumny.

– Nie sądzę, żeby zrobili coś takiego.

Chodziło jej o coś, co przykuło uwagę Feusette’a, gdy pokazała mu zdjęcie na sali wykładowej. Między żebra denatki wbito pionowo dwie kości. Jedna znajdowała się po prawej stronie, między trzecim a czwartym żebrem, druga zaś tam, gdzie niegdyś biło serce Anny Kruger.

– Czemu te kości wystają jak kołki?

– Szczerze mówiąc – odparł – pierwszy raz widzę coś takiego.

Feusette uklęknął na krawędzi grobu, po czym schylił się do jego wnętrza, aby wyciągnąć jedną z wystających kości. Potem na powrót stanął na proste nogi.

– Ta kość została wbita niedawno, więc myślę, że mógł być to sprawca – odparł, po czym zawiesił wzrok na czymś o wiele bardziej zdumiewającym. – Widzi to pani podkomisarz?

– Kość jest zaostrzona na końcu. – Turkot poprawiła okulary i schowała ręce w kieszenie spodni. – Przypomina kołek na wampiry.

– Właśnie.

– Ale przecież to ludzka kość – skomentowała zaskoczona.

Feusette zadumał się na chwilę. Pomyślał o pradawnych zabiegach, które wykorzystywano, aby zmarły nie mógł wrócić po śmierci i męczyć żywych.

Turkot wydawała się skołowana.

– Po co ktoś wbija kołki w przypadkowe szczątki?

Feusette spojrzał na nią posępnym wzrokiem.

– To nie przypadek, pani podkomisarz. To, co widzimy, zostało zaplanowane.

2

Zgłodniał, więc zrobił przystanek na Orlenie w Więckowicach. Stojąc na ośnieżonym placu, przy jednym z dystrybutorów, zobaczył białego kampera, który mijał go po drodze. Wyszła z niego dziewczynka z ojcem.

Wszedł do środka budynku przez rozsuwane drzwi, sprowadzając na siebie chwilową uwagę trzech pracowników za ladą. Podszedł i zamówił kotlet schabowy z frytkami i surówką z kapusty.

Pan za ladą powiedział, że przyniesie mu wszystko do stolika. Nieistotne, czy zrobił to z grzeczności, czy z obowiązku, ale było miłe.

Zajął miejsce przy oknie i zdjął plecak. Od razu poczuł ulgę. W jego wieku targanie piętnastu kilogramów więcej przez dwadzieścia kilometrów było wyzwaniem. Usiadł tak, aby mieć widok na całą stację. W końcu jest ciepło i przyjemnie. Na ścianie wisiał telewizor nastawiony na kanał informacyjny. Dziennikarz mówił coś o desperacji Putina, aby zdobyć Ukrainę przed rocznicą rozpoczęcia, jak to nazywał: „operacji specjalnej”. To była wojna i jak to zwykle bywa, wygrywała niesprawiedliwość.

Żywi cierpią nie mniej niż zmarli – pomyślał, a później przypomniał sobie, jak nocą uderzał kilofem w twardą ziemię, wykopując grudy szpadlem na śnieg. Poczuł ekscytację, gdy w zielonych odcieniach noktowizora ujrzał szkielet Anny Kruger. Jej czaszka była piękna, nienaruszona i spokojna. Mógłby ją zabrać na pamiątkę, ale ułożył ją pod miednicą. Z plecaka wyjął dwie kości od osoby, którą niegdyś kochał. Nie chciał ich tu zostawiać, lecz nie miał wyjścia. Wbił je między żebra Anny Kruger. Tak to zaplanowali. To była wiadomość dla tego, który potrafił ją rozszyfrować.

Pracownik Orlenu przyniósł mu zamówienie, wyrywając go z zamyślenia.

Podziękował i zaczął jeść małymi kęsami, niespiesznie przeżuwając obiad, mimo że burczało mu w brzuchu. W ten sposób żołądek lepiej poradzi sobie z trawieniem i nie zaangażuje tyle krwi. Przed nim jeszcze długi marsz. W wojsku słyszał, że żołnierz powinien spożywać dziennie cztery tysiące kalorii, maszerujący piechur o pięćset kalorii więcej. Ale żołądek nie powinien dostać zbyt dużo naraz. Ciało skupi całą energię na trawieniu, a on potrzebował jej do marszu.

Kątem oka zauważył, że z drugiej strony lokalu spogląda na niego dziewczynka. Ta z białego kampera. Jej głowa znajdowała się w szparze między ramionami rodziców, którzy siedzieli do niego tyłem. Czuł jej wzrok na sobie od dłuższej chwili. Dzieciaki są z natury ciekawskie, a on nie potrzebował uwagi.

Skończył obiad, wziął manatki i poszedł do toalety. Wybrał tę dla niepełnosprawnych. Kiedy wrócił, dziewczynki już nie było. Odetchnął z ulgą i wyszedł na zewnątrz. Uderzył go podmuch mroźnego powietrza. Słońce powoli zaczynało przebijać się przez chmury. Ruszył w dalszą podróż wzdłuż trasy trzysta siedem, ale zanim zdążył opuścić plac stacji benzynowej, drogę zajechał mu biały kamper.

Jakaś kobieta uchyliła szybę.

– Może pana podrzucić? – spytała.

Zdziwił się na to pytanie. Kto w tych czasach oferuje obcemu podwózkę?

– Dziękuję, ale dam sobie radę.

– Idzie pan do Niepruszewa?

Skąd, do cholery, ona to wiedziała?

– Czy my się znamy? – spytał.

W tej chwili otworzyły się drzwi od kampera i w progu stanęła dziewczynka z restauracji.

* * *

Podkomisarz spojrzała na niego z uniesionymi brwiami.

– Może pan powtórzyć, doktorze?

– Mówiłem, że to nie przypadek – odparł Feusette.

– Więc co takiego?

– Słyszała pani o pochówkach antywampirycznych?

– Gdzieś tam w mediach, ale co to ma wspólnego z profanacją?

– Chodzi o sposób ułożenia kości. – Feusette zamilkł.

– Proszę mówić, doktorze.

– Nie wiem o tym zbyt dużo – przyznał. To była gratka dla archeologów, nie dla antropologów.

– Na pewno wie pan więcej niż ja...

– W średniowieczu wierzono – podjął – że zmarli mogą po śmierci przeistoczyć się w wampira albo strzygę, jak określali to Słowianie, i nawiedzać domostwa żywych. Aby taki upiór nie wstał z grobu, ścinano mu po śmierci głowę, wiązano ręce i wkładano do ust coś ciężkiego.

– I uważa pan, że to taki pochówek?

Feusette zacisnął usta. Istniała taka możliwość, chociaż prościej byłoby powiedzieć, że to przypadek lub głupi żart.

– Nie widzę, żeby denatka miała związane ręce – ciągnęła podkomisarz i po chwili się poprawiła: – Albo to, co po niej zostało.

– Wiązanie rąk to tylko jeden przykład z wielu zabiegów w pochówkach atypowych.

Turkot zmarszczyła czoło.

– Atypowych?

– Tak.

– Myślałam, że nazwał je pan „antywampirycznymi”.

Feusette musiał wyjaśnić, że wszelkie znajdowane szczątki w nietypowym ułożeniu nazywano „atypowymi”. Tylko niektóre z nich tyczyły się stricte szczątków osób podejrzanych o bycie wampirem lub strzygą. To media wykorzystały chwytliwą nazwę, wrzucając do worka wszystkie wyróżniające się zabiegi nad zmarłym. Odtąd „pochówki antywampiryczne” kojarzyły się z walką z wampirami, których wizerunek stworzył Abraham Stoker w powieści Drakula.

– Więc pochowana tu dziewczyna była strzygą?

– Nie wiem, mówię tylko, co widzę. W pochówkach antywampirycznych... – ciągnął Feusette, posłużywszy się nazwą medialną – czaszkę kładziono między nogi, żeby utrudnić zmarłemu wyjście z trumny.

– A te kostne kołki?

– Kołki miały przytwierdzić strzygę do podłoża i uniemożliwić opuszczenie grobu.

– No ale zwykle kołki są drewniane, co nie?

– Zgadzam się.

– To dlaczego sprawca użył ludzkich kości?

– Nie wiem. – Feusette wzruszył ramionami. – Nie wiem też, do kogo należą.

– Zakładałam, że sprawca wykorzystał kości Anny Kruger.

Feusette potrząsnął głową.

– Proszę spojrzeć, kości kończyn górnych i dolnych mają swoje odpowiedniki po prawej i lewej stronie. Są kompletne.

Podkomisarz przetarła czoło.

– Pojawia się więcej pytań niż odpowiedzi – stwierdziła. Zaczynała ją boleć głowa.

Feusette rozejrzał się ponownie dookoła.

– Cokolwiek się tu wydarzyło i jakiekolwiek motywy kierowały sprawcą, sięgnął po stare i zapomniane rytuały.

* * *

Nie wiedział, dlaczego zgodził się na podwózkę. Może przyznał przed samym sobą, że poprzednia nocka dała mu się we znaki. Musiał to uświadomić sobie kolejny raz: nie był już pierwszej młodości.

– Był pan w Niepruszewie rok temu, prawda? – spytała kobieta. – Moja córka pana rozpoznała.

– Ma dobre oko. – Uśmiechnął się do niej.

– To Lena – powiedziała kobieta. – Ja jestem Marta, a to mój mąż Fryderyk.

– Czołem – odpowiedział Fryderyk, który siedział za kierownicą. Głowę porastały mu siwe włosy. Łyse czoło, prosty nos, klasyczny wąs i ostro zarysowany podbródek pasował do człowieka, który poznał wojsko od kuchni.

Ściągnął plecak i ułożył go obok nogi, podobnie jak zrobił to na Orlenie.

– Proszę czuć się jak u siebie w domu – zaproponowała Marta. Miała pofarbowane blond włosy, które opadały jej na ramiona, ale jej uroda kryła się w parze niebieskich oczu, okrągłych i dużych niczym lizaki.

Uśmiechnął się do niej. Nigdy nie była u niego w domu.

– Lena mówiła, że nazywa się pan Mariusz Miller – ciągnęła Marta.

– To prawda. – Spojrzał na dziewczynkę. – Masz dobrą pamięć.

Lena nie odrywała wzroku od telefonu.

– Wiem – rzuciła.

– Lena ma pamięć ejdetyczną – wyjaśniła Marta. – Zapamiętuje wszystko i potrafi wydobyć szczegóły nawet po długim czasie. Dlatego nie miała problemu, żeby pana rozpoznać.

– Proszę mówić mi po imieniu – zwrócił się do niej. – Pewnie Lena nie ma problemu z nauką w szkole.

– Oj nie. Powinna być w czwartej klasie, ale zaczęła piątą. Nauczyciele mówią, że poradzi sobie z trudniejszym materiałem. Ale ile przy tym zachodu, papierów, nowych książek, badań psychologicznych. Same kłopoty.

– Kłopoty? – powtórzył. – To szczęście mieć tak utalentowane dziecko.

Policzki Marty się zarumieniły. Nie chciała przyrównać córki do problemów, tak jej się po prostu wymsknęło.

– Na pewno macie dużo pracy i cierpliwości – kontynuował.

– Żebyś wiedział – zaśmiał się Fryderyk.

– Ma pan dzieci? – spytała Marta.

– Nie.

– Żonę?

– Nie bądź wścibska, kochanie – upomniał ją mąż, kładąc rękę na jej kolanie.

W głowie odezwały się wspomnienia. Pomyślał o kobiecie, dla której zrobiłby wszystko. Z nią mógłby stworzyć rodzinę i dom. Wyobrażał sobie ją w sukni ślubnej i z bukietem kwiatów, wchodzącą do kościoła w blasku słońca. Odrzucił tę myśl po chwili. Na pewno nie wzięliby ślubu w kościele – nie po tym, czego dowiedział się o jednym księdzu. Ona też by tego nie chciała...

– Mieszka pan w Poznaniu? – spytała Lena, odrywając się od telefonu.

– Tak.

– Szedł pan całą drogę na piechotę?

– Taki miałem zamiar.

– Przecież jest zimno.

– To mi nie przeszkadza. Byłem żołnierzem.

Fryderyk łypnął na niego z lusterka wewnętrznego.

– Mój tata też był żołnierzem, prawda, tato?

Jej ojciec zasalutował.

– Tak jest, kapitanie.

Marta i Lena wybuchnęły śmiechem. Z grzeczności zdobył się na delikatny ruch wargą.

Lena z powrotem skupiła się na ekranie komórki.

– Ile masz lat? – spytał dziewczynkę.

– Jedenaście, a pan?

– Lena! – zestrofowała ją Marta. – To nieładnie pytać o wiek.

– Okej. – Dziewczynka przyznała się do błędu. – A pamięta pan czasy, kiedy miał pan jedenaście lat? – spytała.

Utkwił w nią wzrok. Jego twarz zastygła.

Pamiętam, jak byłem mniej więcej w twoim wieku – pomyślał. – Nie chciałabyś wiedzieć, co tam się wydarzyło. Nie chciałabyś o tym usłyszeć, a już na pewno nie chciałabyś o tym pamiętać.

* * *

Feusette spędził kolejne dwie godziny na zabezpieczaniu szczątków. Wyjmował z trumny kości jedna po drugiej, robił zdjęcia i pakował je do plastikowych woreczków. Na końcu przesiał jeszcze ziemię sitkiem. Robił tak zawsze, żeby zebrać mniejsze kosteczki. Młoteczek, kowadełko i strzemiączko należały do najmniejszych kości u człowieka, wielkości ośmiu lub dziewięciu milimetrów. Łatwo było je pominąć, a wiedział, że nie ma już powrotu. Mróz kąsał niemiłosiernie, mimo wszystko Feusette się nie spieszył.

Po wszystkim zdjął kombinezon i zgniótł go jak reklamówkę. Nie był mu więcej potrzebny. Chwilę później zjawiło się dwóch pracowników zakładu pogrzebowego. Zgodnie z prawem tylko oni mogli przewieźć szczątki. Wpakowali kości do czarnego worka na zwłoki, a potem do zakładowego karawanu. Jeden z nich zaciekawił się policyjną taśmą wokół grobu i zaczął zadawać pytania. Feusette nie pisnął słówka o inscenizacji antywampirycznej. Przyznał jedynie, że doszło do profanacji grobu. To wystarczyło. Mężczyzna z zakładu pogrzebowego nie drążył. Codziennie przewozili zwłoki. Kupa kości w worku robiła na nich takie samo wrażenie jak ubiegłoroczny śnieg.

– Wrócę do pracy i zajmę się szczątkami – powiedział do Turkot.

– Proszę dać znać, doktorze.

– Krystian – poprawił ją. – Będziemy współpracować przy tej sprawie, więc lepiej przejdźmy na ty.

– Natalia. – Podkomisarz uścisnęła mu dłoń. Była zimna i chuda.

Gdy opuścił cmentarz, dochodziła trzecia po południu.

Kamień spadł mu z serca. Między grobami nie czuł się bezpiecznie – nawet po xanaksie. Wsiadł do swojego hyundaia i odetchnął głęboko. Gdyby ktoś wiedział, że ma fobię przed cmentarzami, popukałby się w głowę i zapytał, po jaką cholerę został antropologiem. Feusette odparłby, że to skomplikowane. Nie chciał rozdrapywać przeszłości. Ze starych ran leci taka sama krew.

Włączył klimatyzację. Para znikała z szyb. W aucie zrobiło się cieplej. Ruszył. Z radia wybrzmiała ścieżka dźwiękowa z Miasteczka Twin Peaks, ale nie ta znana z czołówki. Był to Motyw Laury Palmer – utwór gaszący nadzieję już z samego początku, dzięki przeszywającej melodii syntezatora, po której przychodziła iskierka nadziei w postaci dźwięków żywego pianina. Przez pierwszą minutę miało się wrażenie, że jest się w ciemnym, mrocznym lesie, a z nadejściem pianina zapala się światełko, za którym trzeba podążać, lecz jest tak odległe, że nigdy nie zdoła się do niego zbliżyć. Ten utwór zawsze kojarzył mu się z Laurą Palmer, dziś jednak – nie wiadomo dlaczego – skojarzył mu się z kimś zupełnie innym.

Pomyślał o Annie Kruger, jasnowłosej dziewczynie z fotografii na grobie. O jej szczątkach, czaszce i kostnych kołkach. Nie spotkał się z czymś takim nigdy wcześniej. Znajdował zeszkieletowane zwłoki w lasach, w piwnicach lub na działkach; zwłoki w tak posuniętym rozkładzie, że patomorfolodzy rozkładali ręce, spalone, zmiażdżone, niekompletne, fragmentaryczne. Dzisiejsze znalezisko było precedensem w jego karierze.

Wyciągnął komórkę i zadzwonił do jedynej osoby, która mogła pomóc.

– Dzień dobry, Krystianie – odezwał się głos mężczyzny. Znał go dobrze. Należał do profesora Czesława Lasoty, jego przełożonego. – Właśnie cię szukałem. Jesteś w zakładzie?

– Dzień dobry, profesorze. Jestem w drodze. – Feusette wyjaśnił, co się wydarzyło. – Będę potrzebować pomocy.

Słychać było, jak profesor podnosi się z fotela.

– Co mogę dla ciebie zrobić?

– Chciałbym skonsultować się z ekspertem. Zna pan profesor jakiegoś?

Lasota zamilkł na chwilę, jakby się zamyślił, a potem jego głos wybrzmiał pewnie:

– Tak się składa, że znam.

WIRY, 28 CZERWCA 1976 ROKU

Zabroniono nam podchodzić do cmentarza, ale nie posłuchaliśmy. Schowaliśmy się w polu pszenicy. Pędy sięgały nam do pasa, więc musieliśmy skradać się, a nawet iść na klęczkach, żeby pozostać niezauważonymi.

Pole należało do sołtysa. Bałem się, że jak mnie ze Staśkiem złapie, zleje nas na kwaśne jabłko. Na szczęście był teraz na cmentarzu.

Czerwona kula słońca malała na horyzoncie. Gorący dzień przepadł. Ospałe owady dopiero teraz, z całą energią, buszowały na polu, latały i brzęczały nad naszymi głowami. Kilka z nich uparcie chciało wlecieć mi do ucha. Stasiek był tym odważniejszym. Powiedziałem, że chodzi po nim pająk, a on wzruszył ramionami i rzekł: „My chodzimy po nich od tysięcy lat”. Zrzuciłem w końcu to cholerstwo z jego pleców, a on odwrócił się do mnie z palcem na ustach, szepcząc: „Cicho, Miller, bo nas usłyszą”.

To był jedyny cmentarz w wiosce. Wchodziło się do niego bramą po zachodniej stronie, przy drodze łączącej wieś z Luboniem. W tamtych czasach nie była betonowa, stanowiła dwie ubite linie, wystarczająco utwardzone, żeby mogło po nich przejechać auto albo traktor. Od północy i wschodu rozpościerały się pola pszenicy. My skradaliśmy się od południa, gdzie droga opadała w dół z ostrym zakrętem na betonową trasę z Łęczycy do Komornik. Pas pszenicy kończył się miedzą. A potem był płot – stary, zmurszały, zbity z desek.

Podeszliśmy powoli, na kolanach, nie zważając na robactwo, które zaczęło po nas chodzić. Złamaliśmy zakaz. Cholera, nigdy wcześniej nie czułem się tak podekscytowany. Między deskami znajdowały się szpary, przez które mieliśmy usłyszeć to, czego nie powinniśmy.

Cmentarz w Wirach nie był duży. Znajdowały się tu zaledwie cztery kwatery po dwadzieścia grobów. Między nimi drzewa, dróżki – i tyle. Dlatego od razu zauważyliśmy trzech mężczyzn. Był tam Jan Madej, sołtys, z wielkim sterczącym brzuchem i łysiną na czubku głowy. Rozpoznałem też Bogdana Sochę, jego młodszego kuzyna. Trzecim mężczyzną był mój ojciec. Poznałem go po jasnych włosach i opalonej twarzy, która odbijała się jak brąz od jasnego podkoszulka. Rozmawiali o czymś. Wiatr powiewał w naszą stronę i niósł ich słowa prosto do naszych uszu.

– Mówię wam, Tadewaldowa nie daje spokoju nawet po śmierci – powiedział Socha.

– Ty, Boguś, za często do butelki zaglądasz – odparł ojciec.

Socha zrobił znak krzyża i się zarzekał, że mówi prawdę.

– Bogdan zawsze był prawym człowiekiem. Nawet za młodu, kiedy człowiek pstro w głowie ma, on już kombinował jak dorosły – bronił go sołtys. – Ja tam mu wierzę.

Ojciec machnął na nich ręką.

– Posłuchajcie, o czym wy w ogóle gadacie. Zakłady budują, maszyny nowe tworzą, nowoczesność w końcu przyszła do naszego kraju, a wy pleciecie o zabobonach jakichś.

– W każdej legendzie ziarnko prawdy jest. Czyż nie tego cię w szkole uczyli, Miluś? – rzucił Madej. – Zęby zjadłem na tej nowoczesności. Ale sam na oczy widziałem niestworzone rzeczy. Żyto mi zmarniało rok temu, na jesień psy wyły co noc, że spać się nie dało. Przestały, jak stara domostwo kazała poświęcić.

– I winicie za to Emilię Tadewald? – spytał ojciec.

Stasiek odchylił się od płotu. Ja też. Spojrzeliśmy na siebie z szeroko otwartymi oczami.

Każdy w Wirach słyszał historię Emilii Tadewald. Pochodziła z Małopolski i podobno nauczyła się leczyć od samych kapucynów. Zwykle chodziło się do niej po lekarstwa albo po radę. Młode dziewczyny udawały się do niej po eliksiry miłosne. Podobno pewna panna chciała rozkochać w sobie Jana Madeja. Ten nie był zainteresowany. Zmienił zdanie krótko po tym, jak pewnej deszczowej nocy odwiedziła chałupę Emilii Tadewald. Czasem też kobiety szły do niej po radę w związku z niechcianą ciążą. Ona tam coś czarowała i kobiety wracały z ulgą. Dlatego też nazywano ją wiedźmą albo czarownicą.

Odkąd Emilia Tadewald zmarła, rzadko się ją wspominało. A nawet jeśli, to szeptem. Podobno pod koniec życia oddała duszę diabłu. Jedni widzieli, jak nocami biega po lesie goła, inni – jak z kimś spółkuje. Ludzie podejrzewali ją o najgorsze, dlatego unikali tych tematów. Zwłaszcza że w dzień jej pogrzebu ciemne chmury zebrały się nad Wirami i rozpętała się potężna burza. Deszcz lał bezustannie przez siedem dni, jakby sam diabeł po niej rozpaczał. Przestano wymawiać jej nazwisko. Mówiono tylko: „wiedźma” lub „czarownica”.

– Pamiętasz, Romek, jak mówiła, że po śmierci straszyć będzie i klątwę rzuci? – przypomniał sołtys. – Ty też zaszedłeś jej za skórę. Może dlatego dwie świnie straciłeś ostatnio.

Mój ojciec skinął głową. Sołtys miał rację. Miesiąc temu zmarły nam dwa prosiaki. Padły nagle i bez przyczyny. Nie wiedzieliśmy dlaczego. Weterynarz też tego nie wiedział.

– Jeśli robi to Tadewaldowa, to jedynie zza grobu – stwierdził w końcu ojciec.

– Siłami nieczystymi – odparł sołtys – którymi parała się za życia. Ale macie szczęście, że wiem, co zrobić, żeby więcej nas nie męczyła.

– Co takiego?

Socha i ojciec zamilkli. Powiał wiatr. Słońce niemalże schowało się za horyzontem.

Jan Madej wyszeptał coś ojcu na ucho, a później powiedział do obu:

– Przyjdźcie tu dzisiaj o północy i weźcie ze sobą łopaty.

Artykuł zamieszczony na stronie internetowej „Głosu Wielkopolskiego” w sekcji Kryminalna Wielkopolska, 1 lutego 2023 roku

Tylko potwór mógł tego dokonać

Na cmentarzu Jeżyckim doszło do profanacji grobu Anny Kruger. Zdjęta płyta nagrobna i otwarta na oścież komora z trumną – tak wyglądał grób, gdy zauważył go Aleksander Tapik, grabarz.

O przypadkowym zniszczeniu, spowodowanym na przykład upadkiem drzewa, nie może być mowy. Tym bardziej że policja podaje dodatkowy, drastyczny szczegół odnośnie do tego aktu wandalizmu. Brzmi tak niewiarygodnie, że trudno w to uwierzyć.

A jednak.

– Sprawca dostał się do trumny, przełożył czaszkę Anny Kruger pod miednicę, a także wbił w szkielet kołki, takie jak na wampiry. Niestety kołki zrobiono z ludzkich kości – informuje podkomisarz Natalia Turkot z Komendy Miejskiej.

Na miejsce przestępstwa wezwano biegłego z Zakładu Medycyny Sądowej, który ma pomóc policji zrozumieć ten bezprecedensowy akt.

– Lepiej, żeby policja znalazła to bydlę przede mną, bo nie ręczę za siebie – mówi pani Alicja Kruger, matka denatki, i dodaje: – Tylko potwór mógł tego dokonać.

* * *

Do Zakładu Medycyny Sądowej nie trzeba wchodzić głównymi schodami. To wejście przeznaczone dla studentów i wykładowców. Niepozorne drewniane drzwi ukryte są obok schodów, za niewielką połacią zieleni. Prowadzą od razu do wnęki, z której wchodzi się na salę sekcyjną. Ludzie przywożący tu zwłoki nie muszą wędrować przez hol Collegium Anatomicum, wzbudzając przy tym ciekawość studentów, tylko od razu przekazują je do badania.

Tak było i tym razem. Karawan zatrzymał się przy drzewie, potem kierowca i pomocnik zanieśli worek na stół sekcyjny, załatwili formalności i odjechali.

Feusette wstąpił do gabinetu na parterze, przebrał się w fartuch i zszedł do prosektorium. W powietrzu wyczuł słodkomdły zapach. Przywykł do tego. Kafelki na podłodze, marmurowy stół, który był ewenementem na skalę krajową (obecnie przeprowadzano sekcje na stołach stalowych), niewielkie okna zaklejone folią, aby uniknąć ciekawskich spojrzeń.

Nie lubił ciszy. Muzyka pomagała mu się skupić. Do badania szczątków włączał muzykę lo-fi, od angielskiego low fidelity, czyli niskiej jakości. Nie chodziło o to, że dźwięki były charczące czy popsute; raczej o to, że te snujące się instrumentalne utwory stworzyli na programach komputerowych domowi amatorzy. Ale tylko one potrafiły odciąć go od świata. Ciszę na sali przecięły melancholijne dźwięki Snowy days, które współgrały z zimą roztaczającą się nad miastem.

Feusette odpiął worek i zaczął układać kości w porządku anatomicznym. Zwykle badał niezidentyfikowane szczątki, w tym przypadku wiedział, że kości należały do Anny Kruger. Mimo wszystko musiał ustalić triadę identyfikacyjną: płeć, wiek i wzrost.

Po ułożeniu szkieletu zaczął badać miednicę. Była dla niego prawdziwą kopalnią informacji. Mógł określić płeć, dysponując pełnym szkieletem, ale jeśli miałby to zrobić na podstawie tylko jednej kości, wybrałby kość miedniczą. Z uwagi na to, że kobiety rodzą dzieci, a mężczyźni nie, dostosowuje się ona swym kształtem do roli. Wyróżnia ją większa szerokość i mniejsza wysokość. Kości odchodzą od spojenia łonowego łukiem, podczas gdy u mężczyzn zarysowany jest charakterystyczny kąt.

Te niewielkie modyfikacje były widoczne w miednicy Anny Kruger.

Potem oczyścił i zaczął badać czaszkę, skupiając się na cechach charakterystycznych. Łuki brwiowe nad oczodołami nie stanowiły masywnych zgrubień, jak to bywa u mężczyzn. Krawędź była raczej płaska i ostra. W podstawie czaszki brakowało guzowatości potylicznej – guzka kostnego, który u mężczyzn jest bardziej rozwinięty niż u kobiet. Żuchwa nie posiadała kanciastych kształtów dolnej krawędzi, lecz bardziej zaokrąglone. Kolejne potwierdzenia, że kości należały do denatki.

Wtedy zauważył coś interesującego. Po lewej stronie żuchwy znajdowały się dwie kilkucentymetrowe tytanowe płytki. Jedna z nich szła równolegle do korzeni piątego i siódmego zęba, druga zaś od bródki do dolnej części żuchwy.

Doznałaś poważnego złamania – pomyślał. Był to rezultat wypadku czy pobicia? Widoczne delikatne wybrzuszenia na żuchwie powstałe po zrośnięciu się szczelin znaczyły tyle, że Kruger doznała złamania na długo przed tym, nim zmarła. Co ci się przydarzyło, maleńka?

W końcu przyjrzał się kościom, które posłużyły za kołki. Naostrzono je u podstaw i wyszlifowano. Były gładkie. Najpewniej wykorzystano do tego szlifierkę. Feusette próbował dopasować główki kości do panewek miednicy. Nie pasowały, czyli na pewno należały do kogoś innego; a co za tym idzie – do kolejnych ludzkich szczątków.

I tu zaczynał się problem.

* * *

Gdyby ją zapytać, po co to robi, Barbara Hoffmann tylko by się uśmiechnęła. W głębi duszy czerpała dumę z tego, że nazywano ją czarownicą.

Pokój, w którym znajdowała się z dziesięcioma innymi czarownicami, tonął w półmroku świec. Pośrodku płonęła największa z nich. Siedzieli w kręgu, a Hoffmann inkantowała ustępy z Księgi cieni.

– Witamy śmierć i tajemnice życia – zwróciła się do wiszącego na ścianie obrazu rogatego boga. – Witamy ciebie.

Następnie wstała i razem z innymi zaczęła śpiewać tylko im znane pieśni. Każda z kobiet nosiła amulet potrójnej bogini i długi płaszcz przypominający średniowieczną szatę. To był ubiór ceremonialny, chociaż niektóre magiczne księgi zachęcały do rytuałów nagich – tak, aby bardziej zjednoczyć się z żywiołami natury.

Była zima, od podłogi ciągnęło chłodem, a do nagich ceremonii należało się wcześniej przygotować. Dzisiejsze spotkanie nie miało na celu łączyć się z bóstwami. Hoffmann poprosiła siostry – zwracały się do siebie w ten sposób, jakby należały do jednej rodziny – aby przekazać im ważną informację, jeśli nie najważniejszą dla kowenu.

Po skończeniu rytuału ponownie utworzyły okrąg wokół świecy.

– Drogie siostry, dziś rano wydarzyło się coś okropnego, coś, co będzie miało na nas ogromny wpływ.

Opowiedziała o wszystkim. Kobiety spuściły głowę na znak żałoby i smutku. Zapanowała cisza.

– Jako arcykapłanka – ciągnęła Hoffmann – muszę was ostrzec. Nasz wróg wypowiedział nam wojnę i tak, jak pokazała historia, nie cofnie się przed niczym. A dzisiejsze wydarzenie to jego nowa odsłona.

– Jak mamy się bronić? – spytała jedna z sióstr.

Wszystkie oczy były skierowane na nią, oczekując, że najstarsza i najmądrzejsza z nich zna odpowiedź na każde pytanie.

– Moje drogie. – Znała odpowiedź. – Tym razem nie będziemy chować się jak nasze przodkinie. Zrobimy coś zupełnie odwrotnego.

* * *

Niepruszewo to niewielka wieś oddalona od Poznania o niecałe trzydzieści kilometrów. Główną atrakcją jest jezioro z plażą, na której latem zbierają się tubylcy. Dzisiaj było tu bezludzie. Wyiskrzony od mrozu śnieg pokrywał brzegi zbiornika. Jego tafla była po części zasypana, po części lśniąca matowymi szybami lodu.

Miller wysiadł z kampera jako pierwszy. Lena wybiegła za nim i ruszyła przed siebie kilka metrów dalej, aby cieszyć się śniegiem. Marta poszła za nią. Fryderyk poczęstował go papierosem, ale Miller odmówił.

– Piechur, samotnik i do tego niepalący. – Fryderyk zbliżył płomień zapalniczki do papierosa. Tytoń zaiskrzył się mu pod wąsami. – Powiedziałeś, że byłeś wojskowym.

– To prawda.

– Gdzie stacjonowałeś?

– Piętnasta Brygada Zmechanizowana imienia Zawiszy Czarnego. Kompania rozpoznawcza.

– W Giżycku?

– Właśnie tam.

Fryderyk poczęstował go gorącą herbatą z termosu. Miller chwycił kubek, z którego unosiła się para. Zdjął rękawiczkę i zaczął pić małymi łyczkami.

– Słyszałem o was, „Zawiszakach” – ciągnął Fryderyk. – Mówi się, że z was twardziele. To prawda?

– A czy papież jest katolikiem?

Fryderyk zauważył czaszkę na jego dłoni.

– Fajny tatuaż. Zrobiłeś w wojsku?

Miller skinął głową.

– Na co dzień każdy z nas przybiera maskę. Czaszka nikogo nie udaje. Zostaje z nami po śmierci i powie prawdę o właścicielu. Twoja czaszka po śmierci będzie z tobą, moja czaszka ze mną. Nie uciekniesz od prawdy, nawet jeśli twoje truchło zakopią w ziemi.

Fryderyk przyglądał mu się podejrzliwie, w końcu klepnął go w ramię.

– Piechur, samotnik i do tego filozof. Czym się zajmujesz?

– Przecież wiesz. – Na ustach Millera pojawił się delikatny uśmieszek. – Jesteś kierownikiem tych obozów. Zbierałeś informacje o każdym uczestniku.

– Ornitolog, serio?

Fryderyk zaciągnął się papierosem. W tym czasie Miller upił kolejny łyk herbaty.

– Lubię ptaki.

– Dobra, kolego. Chodź, wrzucimy coś na ząb. Lubisz mrożonki?

– Nie trzymam diety, jeśli o to ci chodzi.

Fryderyk wszedł na schodek kampera i obrócił się nagle.

– Ale nie jesteś jakimś psycholem, co nie?

– Rozpłataj mi skórę i spytaj mojej czaszki.

Miller został jeszcze chwilkę przed wejściem. Wyjął telefon i uruchomił Google Maps. Sprawdził położenie kolejnego cmentarza. Niedługo wróci do Poznania i zrobi to ponownie. Kolejne szczątki ujawnią swą prawdę.

Nie mógł się tego doczekać.

Część druga

STIGMATA MORTIS

3

POZNAŃ, 2 LUTEGO 2023 ROKU

Miał zwykły gabinet: obszerne biurko, komputer, drukarkę i szafę z aktami. Notował swoje spostrzeżenia z badania szczątków, niespiesznie. Wciąż przed oczami miał ich obraz. Jego przemyślenia przerwało pukanie do drzwi.

W progu stanęła kobieta. Była niska, lekko zgarbiona. Twarz miała ściągniętą smutkiem, jakby ostatnio dotknęła ją tragedia.

– Przepraszam pana, przywieziono tu szczątki mojej córki. Nazywam się Alina Kruger.

– To ja zajmuję się szczątkami Ani.

Feusette wyszedł z nią na korytarz.

– Chciałabym po prostu wiedzieć, kiedy będę mogła ją pochować. Ponownie... – Z jej gardła wyrwał się szloch.

– Musimy przeprowadzić jeszcze testy DNA. Zwykle trwa to dwa tygodnie. Potem zwrócimy szczątki.

Pani Kruger skinęła głową na znak zrozumienia.

– Wiecie, kto to mógł zrobić?

– Jeszcze nie, ale policja zrobi wszystko, żeby złapać winnego.

W kącikach oka pojawiła się mała kropla przypominająca kobiecie, że ból po tym, co się wydarzyło, był prawdziwy.

– A pan?

– Znam się na kościach, więc pomogę, jak będę mógł.

Pani Kruger sięgnęła do torebki po fotografię. Była na niej Anna. Te same jasne włosy, niebieskie oczy, pogodna twarz. Pozowała do zdjęcia w czarnej sukni i ze srebrnym medalikiem na szyi. Był to pentagram w okręgu.

– Właśnie taką ją zapamiętałam. Młodą i pełną nadziei.

– Kiedy zrobiono to zdjęcie?

– Na dwa miesiące przed jej śmiercią.

– Czy może pani powiedzieć, jak zmarła?

– Nagle – odparła pani Kruger po dłuższej chwili. – Pewnego dnia upadła na ulicy. Ktoś wezwał pogotowie. Przewieziono ją do szpitala, ale było już za późno. Stwierdzono krwawienie do mózgu. Potem lekarze odkryli, że miała tętniaka, który pękł. To on był bezpośrednią przyczyną jej śmierci. Tak przynajmniej mówili lekarze. – Spuściła głowę. – Była taka młoda...

Nie mogła już dłużej powstrzymywać łez. Na policzku nie pojawiła się tylko pojedyncza. One płynęły. Jedna za drugą – uderzając w podłogę, spadając na dłonie i ubranie. One także zostawiały po sobie ślady, tak samo jak ból.

– Bardzo mi przykro.

– Miała całe życie przed sobą...

Feusette nie wiedział, co odpowiedzieć, dlatego milczał.

– Żadnemu rodzicowi nie życzę, żeby przeżył własne dziecko – ciągnęła pani Kruger. – Jeśli Bóg na to pozwala, to znaczy, że nie jest tak miłosierny, jak uczy tego Kościół.

Czy Bóg jest bardziej miłosierny, gdy odbiera jednego z rodziców? – pomyślał o swoim ojcu i o tamtym dniu, kiedy przykrywał jego roztrzaskaną twarz, żeby matka nie doznała szoku i sama nie dostała zawału. Straciłby wtedy oboje rodziców. Dlaczego Bóg na to pozwolił?

Przytulił ją.

– Obiecuję, że znajdziemy sprawcę.

Kobieta wytarła łzy chusteczką.

Feusette spojrzał ponownie na zdjęcie dziewczyny, skupiając uwagę na żuchwie, na której rysowała się wyraźna blizna.

– Czy Ania doznała jakiegoś wypadku?

– Chciałabym, żeby był to wypadek. Wybrałabym mniejsze zło.

– Co się stało?

Pani Kruger usiadła na krześle przy ścianie. Feusette usiadł obok niej.

– Ania zawsze żyła z głową w chmurach. Kiedy miała dziesięć lat, chciała zostać piosenkarką, potem nauczycielką, a w końcu trafiła do biura zarządu w centrum handlowym Poznań Plaza. Była ułożona i potrafiła ciężko pracować. Dzisiaj piastowałaby wysokie stanowisko. Wtedy była po maturze i pracowała jako sekretarka. Jej szefem był Piotr Obala. Oboje byli młodzi, samotni i spędzali ze sobą dużo czasu. I, jak to się mówi, zaiskrzyło. Z początku było super, spotykali się, chodzili do restauracji, wyjeżdżali na wycieczki, planowali wspólne mieszkanie, ślub. Nic nie mogło popsuć ich szczęścia. Ania jednak nie wiedziała, że Piotrek lubił sobie wypić. Nie był pijakiem z ulicy, raczej alkoholikiem, który potrafił trzymać się w ryzach. Do czasu. Ich małżeństwo szybko zaczęło się rozpadać. Ania nie była szczęśliwa, przestała uśmiechać się tak jak kiedyś. Po roku z tym draniem w końcu odeszła.

– To nie tłumaczy, jak doszło do złamania żuchwy – zauważył.

– Zrobił to Piotr Obala. Pewnego wieczoru tak się pokłócili, że puściły mu nerwy.

– Pobił ją?

– Nie doszłoby do tego, gdyby żył Andrzej, mój mąż. Sprałby go na kwaśne jabłko.

Historia jak z Harlequina – pomyślał. – Dobra dziewczyna zakochuje się w swoim przełożonym. Sielanka zmienia się w koszmar. Los prowadzi do dramatu. Koniec miłości.

Wstawione płytki potwierdzały słowa matki. Jej córka trafiła ze złamaną szczęką do szpitala. Mogła wybrać szwy, które nosi się długo, albo operację chirurgiczną. Płytek nie było widać, więc jej uroda nie ucierpiała, ale do końca życia nie mogła uśmiechać się tak jak kiedyś.

– Wie pan, ten drań przyznał się do wszystkiego i zaproponował zadośćuczynienie. Wypłacił Ani trzydzieści pięć tysięcy i zgodził się pokryć koszty rehabilitacji. W zamian za to moja córka miała wycofać zarzuty.

– Zrobiła to?

– Miała za dobre serce dla takiej gnidy – odparła pani Kruger.

– Czy wie pani, dlaczego Obala tak potraktował pani córkę?

– Powiedział, że nie miał litości dla czarownicy.

* * *

Feusette nie wiedział, bo i skąd, że Sebastian Liput, oficer kryminalny i kolega podkomisarz Turkot, działał w tym czasie na mieście. Ktoś, kto dokonał tak haniebnego czynu, jest psychicznie chory albo musiał postępować pod wpływem narkotyków. Dlatego kryminalny odwiedził swoich informatorów. Być może ktoś pochwalił się swoim czynem na mieście.

Z jednym z nich umówił się w przydrożnym zajeździe. Wolał, żeby zarówno samo spotkanie, jak i jego charakter oraz treść pozostały tajemnicą. Informatorowi też na tym zależało. Pełna anonimowość to podstawa. Obaj siedzieli, popijając paskudną kawę.

– Nie słyszałeś czegoś odnośnie do ostatniej profanacji? – spytał Liput.

Mężczyzna pokręcił głową.

– Gdybyś pytał o towar, to bym ci powiedział, ale nie mam do czynienia z takimi pojebami. A co, nie macie pojęcia, kim jest?

– Na razie nie.

– Dlaczego? – zapytał. – Przecież są kamery, macie dostęp do BTS-ów. Poza tym ktoś musiał go widzieć.

Liput łypnął na swoją kawę i pokręcił głową. Kelnerka podeszła do nich i zaproponowała dolewkę, po czym odeszła niespiesznie. Gdyby ktoś na nich popatrzył, ujrzałby dwóch mężczyzn przed czterdziestką – jeden był muskularny, drugi chudy i blady.

– Jest kurewsko cwany – przyznał kryminalny. – Gdzie mogą spotykać się takie pojeby?

– Na pewno nie w knajpach. Może spróbujcie poszukać w necie.

– Gdzie w necie?

– No na jakichś forach internetowych albo blogach z czymś takim.

Informator skończył Politechnikę Poznańską. Nie był głupi, ale zatracił się w narkotykach. Wpadł, kiedy zmienił swoje mieszkanie na plantację marihuany i sprzedawał ją przez internet. Kryminalni trafili na jego trop, bo sypnął go jeden z kupców.

Liput złożył mu wtedy ofertę nie do odrzucenia: więzienie albo współpraca.

– Wyjaśnij – zażądał kryminalny.

– Trzeba przeczesać wszystko, począwszy od tematyki satanistycznej, magii, czarnych mszy aż po nekrofilię. – Wzdrygnął się na ostatnie słowo. – Najlepiej szukajcie w darknecie.

– Darknet to ocean bez granic – odparł policjant. – Jak mamy znaleźć to, co nas interesuje?

– Lepiej zacznijcie od razu, ale już wam współczuję.

– Dlaczego?

– Bo będziecie musieli umoczyć ręce w najgorszym gównie.

WIRY, 29 CZERWCA 1976 ROKU

Tej nocy nie zmrużyłem oka. Przed północą usłyszałem skrzypienie podłogi w kuchni. Wstałem po cichu i zakradłem się na korytarz. Mój ojciec szykował się do wyjścia. Wróciłem do pokoju i wskoczyłem pod kołdrę. Po chwili drzwi się uchyliły. Zamknąłem powieki, ale oczami wyobraźni widziałem twarz ojca upewniającego się, że śpię. Kiedy drzwi zamknęły się z cichym skrzypnięciem, założyłem buty, które skryłem pod łóżkiem, i czekałem, aż ojciec oddali się od chaty. Krzątał się chwilę przed wejściem, po czym wziął łopatę i ruszył przed siebie. Gdy zniknął za płotem, otworzyłem okno i wyślizgnąłem się na zewnątrz.

Noc była gwiaździsta, Księżyc w nowiu. Wieś spała. Gdzieś w oddali rozległo się pojedyncze szczeknięcie psa. Mieszkaliśmy między laskiem a polami otaczającymi cmentarz. Kroczyłem śladami ojca, ukrywałem się za płotami i uważnie obserwowałem, czy nie ogląda się za siebie. Czasem coś wyczuwał, zwłaszcza kiedy jeździliśmy na grzyby. Po prostu wiedział, gdzie ich szukać. Obawiałem się, że jeśli podejdę zbyt blisko, wyczuje mnie, a wtedy nie byłoby żadnych wyjaśnień.

Doszedłem za nim do cmentarza. Płonęły tam nieliczne znicze, wokół panował mrok. Przy grobie Emilii Tadewald czekali Madej i Socha. Ojciec przywitał się z nimi. Potem szeptem wymienili kilka słów i zabrali się do roboty.

Madej świecił lampą naftową, Socha z ojcem zaczęli rozkopywać grób. Wbijali ostrza i wyrzucali za siebie ziemię. Boże! Oni naprawdę chcieli wykopać trupa Emilii Tadewald.

* * *

Krystian Feusette nie podejrzewał, że zostanie antropologiem, a co dopiero, że znajdzie się na liście specjalistów sądowych. Był synem weterynarza, wychował się na przedmieściach Słupska i jak większość chłopców chciał zostać żołnierzem.

Ogromną pasją ojca było myślistwo. To paradoks dla kogoś, kto w tygodniu leczył zwierzęta, aby w weekend pozbawiać je życia. Ale taki już był. Często zabierał go ze sobą, uczył, jak czytać ślady, tropić zwierzynę i przetrwać w lesie, mając do dyspozycji jedynie nóż. Feusette pamiętał, jak godzinami leżał z ojcem między drzewami, czekając, aż pojawi się sarna albo jeleń. Nie było mowy, żeby iść siku. Zwierzęta są bardzo wyczulone na zapach moczu, dlatego musiał sikać do butelki.

W szkole średniej dorabiał w sklepie mięsnym. Nauczył się mielić mięso i wiązać kiełbasę, a przede wszystkim wprawnie oddzielać mięśnie od kości. Zaczął też doceniać ciepło. Pracując u rzeźnika, właściwie zawsze miał zmarznięte ręce. Z niecierpliwością czekał na dostawy świeżych wątróbek z ubojni, zanurzał wtedy dłonie w ciepłej bydlęcej krwi i odzyskiwał czucie w palcach.

Ubóstwiał nauczycielkę biologii, profesor Małgorzatę Mikulską, nie za urodę – szpeciła ją fioletowa narośl pod nosem, przypominająca zastygłą larwę – ale za jej proste i jasne wyjaśnienia. Uczyła ciekawie, co w szkole było na wagę złota, więc siedział cicho. Biologia nie sprawiała mu problemów tak jak fizyka czy chemia. Gdyby go o to zapytać, powiedziałby, że jest tak dobry z biologii jak z wuefu, a ponieważ nie wiedział, jakie studia wybrać, najlepszym pomysłem wydawało się podążanie za pasją. Wkrótce odkrył, że nauka o człowieku motywuje go bardziej niż wysiłek fizyczny.

Patrząc wstecz, Feusette wskazałby więcej wydarzeń, które wpłynęły na wybór drogi antropologa sądowego. Przede wszystkim była to śmierć ojca – straszna, nagła i traumatyczna – tym bardziej że jako pierwszy znalazł ciało. Widział, jak staruszek gaśnie w oczach. To on przykrył rozerwaną twarz ojca, żeby matka nie musiała na nią patrzeć.

Obraz twarzy ojca snuł się za nim od tamtego czasu, dlatego Krystian Feusette stwierdził, że bycie lekarzem albo weterynarzem jak ojciec nie jest mu pisane. Na widok krwi miał odruch wymiotny i nie mógł patrzeć na wnętrzności. Coś go od nich odrzucało. Ale kości to co innego. Są twarde, gładkie, szorstkie, różne i tajemnicze. Nie zdawał sobie wtedy sprawy, że badając kości, będzie miał do czynienia z więzadłami, mięśniami i krwią. Kości to w końcu nie samotne skały pośrodku oceanu.

Krocząc pewnego dnia – pamiętał jak dziś, że był to piątek – przez korytarze Wydziału Biologii Uniwersytetu Adama Mickiewicza, targając książki do anatomii, zwrócił uwagę na tablicę ogłoszeń. Wisiało tam zaproszenie do Koła Młodych Medyków Sądowych. Poniżej na zachętę dodano: „Dla wszystkich pasjonatów ludzkiego ciała”. Adres odsyłał do Collegium Anatomicum, data była jutrzejsza, a godzina poranna. Czemu nie? – pomyślał i postanowił odpuścić sobie picie, na które umówił się z kolegami tego wieczoru.

Pojawił się w gmachu uniwersyteckim kwadrans wcześniej, świeży jak skowronek. Po instrukcjach otrzymanych od pani w okienku poszedł do Zakładu Medycyny Sądowej, do którego prowadziły schody w dół znajdujące się po lewej stronie holu. Nacisnął dzwonek. Otworzył mu profesor Lasota, już wtedy biła od niego pozytywna energia. Zaprosił go do biblioteki, gdzie przy długim dębowym stole – jakby wręcz wyjętym z zamkowej komnaty – siedziało kilku studentów, przyszłych lekarzy. Ogłoszenie nie zdradzało, że będzie to pierwsze spotkanie. Nikt z obecnych nie wiedział, czego się spodziewać. Profesor Lasota w białym fartuchu i z dzbankiem kawy w ręku oficjalnie ich przywitał i rozlał trunek do filiżanek. Następnie przez dwie godziny raczył ich opowieściami o ofiarach przestępstw, sekcjach zwłok, kościach i o rezultatach współpracy z policją. W jego słowach nie było makabry. Popijając czarną kawę z cukrem, Feusette zajrzał za kurtynę pracy medyków sądowych. To było coś intrygującego. To było coś niesamowitego. To był przełom.

– Kto w zakładzie bada kości? – spytał Feusette tamtego sobotniego poranka.

– Nikt. – Profesor rozłożył ręce. – Nie mamy antropologa.

– Dlaczego?

– Nie ma chętnych. Dlatego musimy współpracować ze specjalistami z Wrocławia lub z Trójmiasta.

Feusette pierwszy raz w życiu poczuł, że tu jest jego miejsce.

Z błogosławieństwem rektora Wydziału Biologii i przy pomocy profesora Lasoty odbył staż w zakładzie, a swoją pracę poświęcił analizie śladów na kościach. Ale najwięcej nauczył się od ofiar przestępstw. Policja nie posiadała wtedy własnych ekspertów od ludzkich szczątków, dlatego zwracali się o pomoc do lekarzy. Często przywozili zwłoki w daleko posuniętym rozkładzie lub zeszkieletowane – znalezione gdzieś w lesie, nad brzegiem rzeki albo zakopane pod ziemią. Wtedy wkraczał do akcji. Kości stanowiły zagadkę, a każdy kształt, wypukłość, wklęsłość czy obrażenie zdradzało część historii denata. Czuł ekscytację, kiedy poszczególne fakty łączyły się w całość stanowiącą wyrazisty obraz. To było jak szukanie złota z mapą skarbów.

Profesor nie musiał go namawiać, żeby rozpoczął tu pracę na pełen etat. Od razu się zgodził. Lasota polał whisky do dwóch szklaneczek i wznieśli toast.

Po kilku latach sławy amerykańskich tasiemców, takich jak Kości czy CSI, na scenie pojawił się nowy typ przestępcy – przestępca niewykryty, który dobrze zapoznał się z wiedzą sądową i grał policji na nosie. Na szczęście kryminalistyka poczyniła ogromny postęp i mimo wszystko większość nowinek nie trafiła jeszcze do ogólnej wiedzy. Ktoś, kto nadal wierzył, że popełniał przestępstwo idealne, mylił się.

I niech tak pozostanie.

* * *

Miller wstał przed szóstą rano. Nie potrzebował budzika. Leżał chwilę w śpiworze, który utrzymywał ciepło całą noc. W końcu wygramolił się z namiotu. Niepruszewo jeszcze spało – poza ptakami, które fruwały od czasu do czasu z jednej gałązki na drugą.

Wziął głęboki oddech. Był obolały. Poprzednia noc dała mu się we znaki, nie ma co. Spędził na cmentarzu ze dwie godziny, zanim dokonał dzieła. Ziemia była tak zmarznięta, że musiał użyć kilofa. Łopatą wybierał naruszone grudy i wyrzucał je na powierzchnię. To nie była łatwa robota, ale złożył obietnicę i zamierzał jej dotrzymać. Dla Staśka. Dla Zdzisławy.

Świt zbliżał się leniwie, zalewając świat blaskiem mdłego zimowego słońca chowającego się za ścianą gęstych śniegowych chmur. Zebrał drewno na opał. Pod koroną świerku znalazł suche gałązki, a korę brzozy wykorzystał jako rozpałkę. Płomień, z początku nieśmiały, rozprzestrzenił się po korze. W ciągu kilku minut rozrósł się do rozmiarów ogniska.

Było mu ciepło. Może nie tak jak w kamperze, ale wystarczyło. Musiało wystarczyć. Wojsko przyzwyczaiło go do takich warunków. Wszyscy jeszcze spali, dlatego miał czas, aby wrócić do namiotu i zajrzeć do plecaka. Na spodzie znajdowało się pudełko. Wyjął je. W środku była czaszka. Para oczodołów wpatrywała się w niego i vice versa. W pudełku znajdowały się jeszcze inne kości – fragmenty rąk i nóg. Znał ich właścicielkę. Poczuł łzy spływające po policzkach. Wytarł oczy. Jak długo nie płakał – dziesięć, piętnaście lat?

Przypomniało mu się, jak leżał ze Staśkiem na zimnym śniegu, a młody Socha, młody Madej i ich przywódca Tadek, którego zwali Kuternoga, okładali ich kopniakami. Zabiliby ich wtedy. Co jest lepsze: zginąć w młodym wieku czy żyć w poczuciu niesprawiedliwości?

– Za bardzo odpływasz, Miller – powiedział do siebie. – Skup się. Tu i teraz.

Zamknął pudełko i włożył je do plecaka. Miał jeszcze szpadel i rozkładany kilof, które zawinął szmatką i schował do śpiwora. Zagotował wodę i zaparzył kawę. Smak kawy o świcie nie równał się z niczym. Zjadł śniadanie z menażki i zgasił ognisko. Ubrał się ciepło i wziął latarkę.

Dzisiaj przemierzał las, jego prawdziwy dom.

* * *

Kiedy zamknął za sobą drzwi, ruszył w stronę automatu z kawą. Jego uwagę przyciągnęła kobieta, której nigdy wcześniej nie widział. Miała na sobie beżowy płaszcz i ciemne proste włosy, z jej ramienia zwisała skórzana torba. Nie pracowała tutaj. Feusette znał wszystkie wykładowczynie na uniwersytecie. Żadna z nich nie była tak atrakcyjna, żadna z nich nie miała głębokich brązowych oczu. Lśniły bursztynowym blaskiem, w którym można było się roztopić jak w ciepłej czekoladzie.

Gdy go zobaczyła, uśmiechnęła się.

– Dzień dobry, szukam doktora Krystiana Feusette’a. Wie pan, gdzie go znajdę?

– To ja.

Kobieta wyciągnęła dłoń.

– Bardzo mi miło pana poznać, doktorze. Wiele o panu słyszałam. To pan schwytał Złodzieja Czaszek z Pomorza, prawda?

– Za dużo powiedziane – odparł. – Pomogłem go złapać. Przepraszam, kim pani jest?

– Doktor Aleksandra Karbowiak, ale może mi pan mówić Ola.

Poczuł od niej perfumy o zapachu świeżych kwiatów – niespotykanym w zakładzie.

– Podobno szukacie eksperta od pochówków antywampirycznych.

– To prawda.

– Jestem archeologiem – uściśliła. – Zadzwonił do mnie profesor Lasota i poprosił o przybycie.

– Znacie się z profesorem?

– Osobiście nie, ale zapewniał mnie, że czytał moje publikacje na temat pochówków średniowiecznych czarownic.

Feusette uświadomił sobie, że wciąż ściska jej dłoń. Była gładka i ciepła.

– Jestem Krystian. Czekałem na ciebie.

Zaprowadził ją na dół do sali sekcyjnej, wymieniając z nią kilka słów o pogodzie, śniegu i o tym, jakich trudności przysparzały one miastu.

Archeolożka przyjechała tu z samych Smochowic. Smochowice stanowiły zachodnie peryferia Poznania, prawdziwie odległą dzielnicę dla Feusette’a, mieszkańca Jeżyc. Rzadko się tam pojawiał, a jeżeli w ogóle, to tylko przejazdem. Były „wypiździejewem”, jak nazywał je profesor. Wiedział, co mówi, bo kupił tam dom i żałował, że ma taką długą trasę do zakładu. „I te ciągłe remonty”.

W sali dominował chłód – przeszywał na wylot. Karbowiak skrzyżowała ręce i zaczęła pocierać dłońmi ramiona.

– Chcesz się przebrać, zanim zaczniemy? – spytał Feusette.

– Nie trzeba. – Karbowiak zdjęła z siebie płaszcz i powiesiła na haku. Miała na sobie ciepły wełniany sweter, który zniknął pod fartuchem lekarskim. Ręce wsunęła w lateksowe rękawiczki. – Bałam się, że będzie unosił się tu ten specyficzny zapach, o którym tyle się mówi – powiedziała.

– Pierwszy raz na sali sekcyjnej?

– Tak.

– Normalnie czuć zapach zwłok, ale dzisiaj jeszcze nikt nie przeprowadził sekcji. – Puścił do niej oczko. – Będziemy pierwsi.

Szczątki denatki znajdowały się na marmurowym stole, tak jak je zostawił. Czaszka leżała nad kręgosłupem. Po bokach ułożył żebra, poniżej miednicę z kością krzyżową, pod którą znajdowały się kości kończyn dolnych.

– Skradziono coś? – spytała.

– Nic.

– Kości są na swoim miejscu, więc nie wiem, w czym miałabym pomóc.

Feusette pokazał jej fotografię cmentarza Jeżyckiego.

– Czaszka leżała pod miednicą, w dodatku wbito kości między żebra. Brzmi znajomo?

– Wygląda na pochówek atypowy albo antywampiryczny, jak nazywa się to w przestrzeni publicznej.

– Ale czy naprawdę nim jest? Czy sprawca zrobił sobie żart, czy naprawdę znał się na rzeczy?

– To zależy.

– Od czego?

– Jak dużo wiesz o takich pochówkach?

– To specjalne praktyki, których dokonywano na ludziach podejrzanych o bycie wampirem.

– Strzygą – poprawiła Karbowiak. – Słowo „wampir” jest obecne w języku polskim dopiero od dziewiętnastego wieku, głównie dzięki powieści Brama Stokera. Pochówki antywampiryczne sięgają okresu średniowiecza, a wtedy nasi przodkowie, Słowianie, bali się strzyg.

– Myślałem, że to synonimy.

– Nie do końca. W mitologii słowiańskiej strzyga była demonem potrafiącym przybrać różne postacie, posiadającym szpony i skrzydła. Ale głównie chodziło o kobietę w postaci drapieżnego ptaka. Strzygi, podobnie jak wampiry, też żywiły się krwią, a po śmierci wstawały z grobów i męczyły żywych. W średniowieczu strach przed tymi upiorami był równie silny jak u Słowian. Ludzie chcieli zabezpieczyć się przed powrotem tych upiorów. Nie mamy wiele przekazów pisanych, więc to wciąż grząski grunt. Brak jednoznacznych odpowiedzi.

– Aż do dzisiaj – skwitował Feusette. – Ktoś zainscenizował pochówek antywampiryczny, a ja chcę wiedzieć dlaczego.

* * *

Usiadł między drzewami i wyczekiwał. Brzeg jeziora porastał lód, ale mimo to rozciągał się tu piękny widok na żurawie.

Fryderyk, Marta i Lena dołączyli do niego pół godziny później. Umówili się w tym miejscu. Dziewczyny ubrały się grubo, wyglądały na zaspane i niechętne do tego, co zamierzali robić. Fryderyk odkręcił termos i zaproponował kawę. Miller przyjął propozycję.

Marta uśmiechnęła się do niego, a on odwzajemnił tym samym.

– Jak idą obserwacje? – spytała.

– Dobrze. Sama spójrz. – Miller wskazał palcem w stronę jeziora.

Na brzegu po drugiej stronie znajdowały się dwa żurawie. Miały długie szyje, silne dzioby i charakterystyczną czerwoną czapeczkę na czubku głowy. Z ciała wystawały faliste pióra niczym indiańskie pióropusze. Na białym tle wyróżniała ich szara barwa.

– Ciekawe, gdzie mają gniazdo.

– W tylko sobie znanym miejscu – odparł Miller. – Jeszcze niedawno można było powiedzieć, że zwiastują wiosnę, ale klimat się zmienia, dlatego widzimy je już na początku lutego.

Marta się wzdrygnęła.

– Przecież pogoda przypomina środek zimy.

– Na razie, ale zmieni się to w miarę szybko.

Żurawie uniosły dzioby i wydały z siebie charakterystyczne trąbienia.

– Ta para nie odleciała do ciepłych krajów – dodał.

– Skąd wiesz?

– Byłem tu pod koniec grudnia i je widziałem.

– Dlaczego nie odleciały? – odezwała się Lena.

– Chyba nie widziała im się podróż do ciepłych krajów.

– Dlaczego?

Miller spojrzał na dziewczynkę jak na młodszą siostrę.

– Nie rozłączyli się, bo tak mocno się kochają.

Chciał dodać, że żurawie łączyły się w pary na całe życie i od tej pory pozostawały razem na dobre i na złe, ale wyprzedził go Fryderyk.

– Te żurawie zostały na zimę przy swoich legowiskach, kochanie – wyjaśnił dobitnie. – Przecież miałaś to na biologii, nie pamiętasz?

– Tato, akurat z tym nie mam problemu.

– Spójrzcie. – Podał Lenie lornetkę. – Widzicie?

Spod nóg żurawi wyszły dwa maleństwa, stawiając samodzielnie pierwsze kroki.

– Wiedziałam, że zostali tu z miłości – ucieszyła się Lena. – Nazwijmy je jakoś.

– Może Kali i Mea – zaproponował Miller. – Tak jak w książce W pustyni i w puszczy.

Lenie spodobał się ten pomysł.

– Chciałabym je zobaczyć z bliska.

– Lena, daj spokój – powiedział Fryderyk. – Tylko je wypłoszysz.

Wtedy Miller wpadł na pomysł. Zaproponował jej widok z góry. Marta i Fryderyk nie mieli nic przeciwko. Podszedł do drzewa i zaczął się wspinać po gałęziach. Lena wspinała się za nim. Chwilę później byli na tyle wysoko, że Lena bała się, że spadną. Miller ją zapewnił, że tak się nie stanie, i skupił jej uwagę na żurawiach.

– Tu jest pięknie – powiedziała.

Tereny wokół jeziora porastał las, widać było też białe pola i nieliczne auta na odśnieżonych drogach. Świat zamierał zimą, aby wiosną odradzać się na nowo.

– Dobrze się pan wspina po drzewach – zauważyła Lena.

– Każdy z nas ma jakiś talent. W dzieciństwie robiłem to codziennie. Wtedy nie było ani komórek, ani internetu. Tak naprawdę to nie było nic. Latem grało się w piłkę, robiło bazy nad rzeczką albo jeździło na rowerze. Zimą lepiliśmy bałwany albo igloo.

– Nie było wam zimno?

– Skądże! – skomentował. – Igloo zatrzymuje ciepło ludzkiego ciała, a każdy, kto siedzi w środku, jest jak grzejnik.

Widział, jak Lena chłonęła jego wspomnienia. Rozumiała je, chociaż była jeszcze dzieckiem, wydawała się doroślejsza.

– Tęskni pan, prawda?

Miller spojrzał na nią zdziwiony.

– Za czym tęsknię?

– Nie wiem dokładnie. – Świdrowała go oczami. – Ale musi być to ktoś, kogo stracił pan w przeszłości.

* * *

Minęła dwunasta. Dzwony z pobliskiego kościółka zabiły i rozeszły się po okolicy, ale Feusette ich nie słyszał, bo wciąż znajdował się z archeolożką na sali sekcyjnej.

– To, że ktoś przywołał takie praktyki, może mieć wiele powodów – powiedziała Karbowiak. – Może wasz człowiek uznał, że zmarła jest czarownicą.

– Myślałem, że pochówki tyczyły się jedynie upiorów – odparł.

– W średniowieczu ludzie żyli zabobonami, dlatego łatwo było stygmatyzować wszystkich, którzy nie pasowali do ogółu. Najczęściej nie pasowali ci, którzy wyróżniali się kalectwem, tym, że zajmują się ziołolecznictwem albo mieszkają na peryferiach. Czarownicy i czarownice, słudzy diabła. Tacy zmarli stawali się strzygami w pierwszym rzędzie.

Feusette zastanowił się chwilę nad jej słowami.

– Co powinienem jeszcze wiedzieć?

– Dzielimy je na dwie grupy – mówiła dalej Karbowiak. – Pierwsza tyczy się samego pochówku, na przykład grzebanie zmarłych poza cmentarzem, nietypowa orientacja ciała względem stron świata, ślady zwęglenia lub ponownego otwarcia grobu. Druga grupa to praktyki na zwłokach. Ułożenie ich na boku w pozycji embrionalnej, przygniatanie kamieniami, odcinanie głowy i umieszczenie jej między nogami, i w końcu wkładanie ostrych przedmiotów.

– Takich jak kołki?

Karbowiak podrapała się po podbródku.

– Być może, ale groby atypowe mają po setki lat, więc drewno dawno zaczęło się rozkładać. Nawet gdyby ich użyto, nie mamy na to dowodów.

– Kości to co innego... – skomentował Feusette.

Karbowiak przytaknęła.

Spodobało mu się to.

– Może dlatego wasz człowiek wybrał kości zamiast kołków – rzuciła.

– A ja myślę, że chciał wywołać szok.

– No i mu się udało. Poczekaj, aż to podłapią media. W mieście zrobi się gorąco.

Feusette wzdrygnął się na myśl, że Poznań miałby przechodzić przez to samo co Gdynia, Wejherowo czy Reda w latach, gdy grasował Złodziej Czaszek.

– Czy twoim zdaniem sprawca znał się na rzeczy?

Karbowiak poważnie się nad tym zastanowiła.

– Aby uznać pochówek za antywampiryczny, znalezisko powinno spełniać minimum trzy kryteria. W tym przypadku mamy umiejscowienie czaszki i ostre przedmioty.

– No a trzecie kryterium?

– Myślałam, że to oczywiste. – Uniosła brew. – Powtórne otwarcie grobu.

WIRY, 29 CZERWCA 1976 ROKU

Noc była ciepła, ale ja trząsłem się w środku jak galareta. Obraz trzech mężczyzn, w tym mojego ojca, rozkopujących grób, nawiedzał mnie potem w snach. Z biegiem czasu stając się czymś w rodzaju fantazji – czymś, co nigdy nie miało miejsca. A jednak byłem tu razem z nimi i wszystko widziałem.

– Co teraz? – spytał ojciec, kiedy natrafili na trumnę. – Wieko przybite jest gwoździami. Macie coś, czym moglibyśmy je podważyć?

– Nie będziemy sobie tym dupy zawracać – rzekł Madej i chwycił do ręki kilof.

– Ktoś nas usłyszy – ostrzegł go ojciec.

– Nie bój nic, Miller. Trumnę Tadewaldowej zrobiono po taniości. Drewno jest słabe. Pójdzie jak po maśle.

Madej uderzył w trumnę dwa razy i usłyszałem trzask łamanych desek. Nie był to odgłos, który rozszedłby się po całej wsi, ale gdyby ktoś oprócz mnie był niedaleko, z pewnością by go usłyszał.

Madej, Socha i ojciec uklękli jak jeden mąż, po czym zaczęli grzebać rękoma we wnętrzu trumny. Po chwili sołtys wyciągnął czaszkę i pokazał ją swoim towarzyszom.

– Trzeba teraz ją przekląć i splunąć – powiedział, po czym zebrał w ustach flegmę. Z jego warg wydostał się odgłos splunięcia. Madej inkantował jakieś słowa, ale były tak niewyraźne, że słyszałem tylko mamrotanie. – A teraz wracaj tam, skąd przyszłaś, wiedźmo, i nie dręcz nas więcej.

– Czemu wkładasz czaszkę między nogi? – spytał Socha.

– Tak robiono kiedyś. – Teraz zwrócił się do mojego ojca: – Weź gwoździe, Miluś, i wbij je w szczątki.

– A po cholerę?

– Rób, co mówię! – syknął.

Mój ojciec zrobił to, co nakazał szef.

– Zakopujemy z powrotem – polecił Madej. – Rytuał dopełniony.

– Jej córka często tu przychodzi – rzucił mój ojciec.

– No właśnie – dodał Socha.

– No i co powie? – Madej podał ojcu łopatę. – Że ktoś grób wiedźmy zbezcześcił? Każdy tylko w duchu podziękuje. Kop, Miller, do domu wracać trzeba. I pamiętajcie – wręczył każdemu po butelce wódki – nigdy nas tu nie było...

4

Wielu mieszkańców Ogrodów uważa to osiedle za najbardziej uroczy zakątek Jeżyc. Nie jest duży, bo ma dwa kilometry kwadratowe, ale znajduje się tu jedna z największych pętli tramwajowych w Poznaniu. Mieszka tu około siedmiu tysięcy osób, a drugie tyle pojawia się w trakcie dnia.

Ogrody nigdy nie śpią. Nocą światła neonów, aut i znaków drogowych zmieniają szary asfalt w czarny aksamit, przyprószony po bokach śnieżnym pudrem. Przemykają nocne tramwaje i autobusy. Po bokach stoją taksówki. Nie da się tu przemknąć niezauważonym.

Policjanci przepytali wszystkich ludzi mieszkających w sąsiedztwie cmentarza. Była to żmudna, lecz nieodłączna robota śledczych. Mieszkańcy nie mieli za dużo do powiedzenia. Nikła szansa, że ktoś coś widział lub słyszał.

Teresa Kuzinowicz, emerytka mieszkająca w bloku przy pętli tramwajowej, uchyliła okno na całą noc. Wyczytała gdzieś, że wtedy wypoczynek jest bardziej wydajny i sen o wiele głębszy. Na wypadek gdyby zrobiło się jej zimno, uzbroiła się w dwa grube wełniane koce. Jak zwykle zmówiła pacierz, wskoczyła pod pierzynę i zasnęła około jedenastej wieczorem. Tamtej nocy przebudziła się dwa razy. Pierwszy raz wpół do pierwszej, gdy dobiegły ją odgłosy szarpaniny dwóch pijanych mężczyzn. Poszło o kilka złotych, które stanowiły dla nich ogromną sumę. Za drugim razem panią Teresę obudziły śmiechy. Była wtedy dokładnie trzecia dwadzieścia. Pamiętała godzinę, bo spojrzała na zegar elektryczny – prezent od córki na siedemdziesiąte urodziny. Podeszła do okna swojego trzypokojowego mieszkanka na piątym piętrze i spojrzała w dół. Po pokrytym śniegiem chodniku szło dwoje ludzi. Chłopak i dziewczyna. Najprawdopodobniej studenci. Przystawali na pocałunki, obejmowali się i śmiali, nie bacząc na porę i mróz, a szczęśliwe chwile nagrywali telefonem komórkowym. Emerytka wspominała, co robiła z narzeczonym, kiedy była w ich wieku. Słuchając jej wywodów, policjanci poczerwienieli ze wstydu.

– Czy widziała pani coś jeszcze?

– Już nic. Wróciłam do łóżka i spałam do rana.

W ciągu kilku kolejnych dni zebrano nagrania wideo. Zrobiono to z monitoringu miejskiego, z kamer sklepów i parkingów. Analizy dokonano już na komendzie. Sprawców szuka się na dwa sposoby. List gończy czy udostępnianie wizerunku w mediach działa tylko w przypadku, gdy wiemy, kogo szukamy. Wykluczanie przynosi efekty, gdy sprawca pozostaje niezidentyfikowany. Podkomisarz Turkot chciała przez to zawęzić krąg podejrzanych. Nocą trzydziestego pierwszego stycznia na pierwszego lutego niewiele osób przechodziło przez Ogrody. Kamery miejskie zarejestrowały kilka postaci czekających na nocne kursy. Do tego wspomnianą kłótnię pijaczków i zakochaną parę. Nikogo z kilofem, łopatą lub ogromnym plecakiem, w którym mógłby je ukryć.

Na ulicy Nowiny 9 znajduje się budynek z marmurowymi schodami i krzewami po bokach wejścia. Mieści się tam firma ubezpieczeniowa. Kiedy pracownicy kończą pracę, zostawiają włączony monitoring. Jedna z kamer wisi na fasadzie budynku i obejmuje frontowe wejście razem z chodnikiem. O trzeciej czterdzieści uchwyciła mężczyznę ubranego w kurtkę i spodnie moro. Miał na sobie plecak i szedł w kierunku ruchliwej ulicy Polskiej. Niestety, pojawiły się dwa problemy. Po pierwsze, nie wiadomo, jak wyglądał podejrzany, ponieważ jego twarz przysłaniał kaptur. Po drugie, nie wiadomo, dokąd się udał. Monitoring pozyskany od innych właścicieli z ulicy Nowiny nie zarejestrował już więcej podejrzanego.

Ślady podeszwy przekazano do Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej. Specjalista w dziedzinie traseologii przyjrzał się im dokładnie i wysnuł proste wnioski. Po pierwsze, były to odciski tych samych butów, numer czterdzieści sześć. Na miejscu przestępstwa, a przynajmniej w jego obrębie, zjawiła się tylko jedna osoba. Po drugie, wzór podeszwy wskazywał na buty trekkingowe, używane do pieszych wędrówek po górach, lasach i przeszkodach. Spec nie miał problemu ze znalezieniem modelu, ponieważ na podeszwie odbiło się logo firmy 4F. Były to dokładnie buty z nieprzemakalną membraną, podeszwą odporną na ścieranie i cholewką za kostkę. Można je było kupić wszędzie w kolorze khaki, brązu lub czerni. Cena odpowiadała jakości. Bez dwóch zdań sprawca miał na sobie porządne buty. Trzeci wniosek: przestępca nie kulał i stawiał długie kroki. Cieszył się zatem dobrym zdrowiem.

Wciąż nie było wiadomo, co oznaczał namalowany krzyż z literami F, P, M i S.

POZNAŃ, 5 LUTEGO 2023 ROKU

Do pracy w policji zaprowadziło ją serce, nie pieniądze. Po szkoleniu zawodowym podkomisarz Natalia Turkot trafiła do Komisariatu Policji Poznań-Wilda, gdzie spędziła trzy lata jako patrolowiec. Potem zajmowała się dochodzeniami. W ciągu sześciu lat wykazała się bystrością i dbałością o detale. Przełożony skierował ją na studia oficerskie do Szczytna. Turkot ukończyła je po roku, otrzymując stopień oficerski i mianowanie od prezydenta miasta. Wróciwszy, zaczęła pracę w Komendzie Miejskiej ze stopniem podkomisarza.

Komenda Miejska w Poznaniu stoi pół kilometra od Zakładu Medycyny Sądowej. Turkot wybrała się tam na piechotę, przecięła ulicę Bukowską, minęła szpital, następnie kościół, a przy Zespole Szkół Handlowych przeszła na drugą stronę ulicy Śniadeckich. Gdy zjawiła się w zakładzie, jej policzki były czerwone od zimna, a okulary zaparowane.

– Napijesz się kawy? – zaproponował Feusette i przeszli do biblioteki, gdzie stał nowy ekspres, zakupiony przez władze uczelni.

Łukowaty korytarz prowadził wzdłuż muzeum. Zawsze tu coś buczało. Na tę dysharmonię składały się dmuchawy obrabiające preparaty, dźwięk pracy lodówek z odczynnikami używanymi w laboratoriach i dodatkowo kondensator do azotu. To on hałasował najbardziej.

Muzeum nigdy nie było otwarte, stanowiło zbiór eksponatów pokazujących ludzkie dramaty: przebite serca, czaszki z urazami, nerki z guzami, przepony z ranami kłutymi, wycinki zadławionych krtani i szkielet Józefa Jankowiaka zamordowanego w Poznaniu – głośna sprawa z dwudziestolecia międzywojennego. Przy dłuższej obserwacji można było znaleźć pęknięte macice, płody po nieudanych aborcjach, a także zamordowane noworodki; głośno jednak się na te tematy nie mówiło, bo niektóre środowiska bardzo się o nie awanturowały. Dlatego też wciśnięto je gdzieś w kąty gablot. Na końcu znajdowała się słynna poznańska mumia, która należała do tatarskiego wojownika z armii Napoleona Bonaparte.

Naprzeciwko wchodziło się do biblioteki. Stał tam długi dębowy stół z krzesłami obitymi ciemną tkaniną. Ściany były zajęte przez olbrzymie regały z książkami. W powietrzu unosiła się woń nauki, która wymieszała się z zapachem parzonej kawy.

Turkot przekazała mu wszystkie ustalenia.

– A więc same poszlaki – stwierdził posępnie.

– Dlatego zakładam, że Strzyga robił to już wcześniej.

– Strzyga? – Feusette ostatnio zbyt często słyszał to słowo. – Tak go nazwałaś?

– Taki otrzymał oficjalny pseudonim. – Podkomisarz wzruszyła ramionami. – Lepszy niż hiena cmentarna albo wampir.

W poprzedniej epoce „wampirami” określano morderców zabijających ze szczególną okrutnością. Dla gazet nazwa była chwytliwa. Cmentarna hiena kojarzyła się z przestępcą rabującym groby, a sprawca nic nie ukradł; wręcz przeciwnie – dołożył kości. Feusette musiał przyznać, że „Strzyga” brzmiało oryginalnie.

Turkot upiła łyk kawy.

– Co dla mnie masz?

– Kilka rzeczy. Przede wszystkim szczątki są kompletne i należą do Anny Kruger. Badanie DNA nadal trwa i potwierdzi tę tezę na sto procent. Na żuchwie po lewej stronie znalazłem tytanowe płytki. Matka powiedziała, że to pamiątka po złamanej szczęce.

– Przesłuchałam matkę, wiem, co się stało. Interesuje mnie najbardziej, co ty o tym myślisz.

– Strzyga wiedział, co robi. Zaplanował to. Wiedział, jaką porę wybrać, przygotował odpowiedni sprzęt i sprytnie poradził sobie z płytą nagrobkową. Jest inteligentny i wie, jak pozostać niezauważonym. Za kołki posłużyły mu kości innej osoby. Prawdopodobnie kobiety. Średnice głów nie przekraczają czterdziestu milimetrów, a to typowy wymiar dla płci żeńskiej. Podobnie było ze Złodziejem Czaszek.

– Obawiałam się naśladowcy – przyznała z ciężkim sercem Turkot.

– To nie naśladowca – odparł Feusette. – On jest lepszy. Jakby uczył się na jego błędach. – Zapadła chwila ciszy. – Trzeba poszukać podobnych przypadków z przeszłości.

– Roześlę zapytanie pocztą resortową. – Podkomisarz zapisała: „Czy znane są przypadki nietypowych profanacji grobów lub znieważenia zwłok?”. Takie pytanie miała wysłać do komend wojewódzkich, które roześlą je do wszystkich komend miejskich i komisariatów. – Jak daleko mam zajrzeć? Dwa, trzy lata wstecz?

– Więcej – doradził.

– Dobrze, zaznaczę dziesięć lat.

– Minimum pół wieku.

Turkot wybałuszyła oczy.

– Mówisz poważnie?

– Kiedy złapano Złodzieja Czaszek, okazało się, że trzy lata działalności były jedynie wierzchołkiem góry lodowej. On robił to na długo przed tym, nim został złapany.

– Myślisz, że Strzyga dokona kolejnego zbezczeszczenia?

Turkot zadała pytanie, ale nie chciała usłyszeć odpowiedzi. To by oznaczało długie śledztwo, presję mediów i przełożonych. Tego najbardziej się obawiała. Powtórki z Pomorza.

– On wróci. – Feusette rozwiał wątpliwości. – A my musimy się na to przygotować.

* * *

Miller spakował do plecaka wszystko, czego potrzebował. Zostawił rozbity namiot. Wróci tu jutro. Nikt się nie dowie, że go nie było. Miał alibi w razie, gdyby został złapany; chociaż w to wątpił. Złodziej Czaszek wymykał się policji przez trzy lata. Nikt nie wiedział, kiedy i gdzie się pojawi. Tak jak on. Tylko że Miller uczył się na jego błędach. Nosił ze sobą noktowizor, nie latarkę, by nie zostać zauważonym; nie niszczył płyt, tylko je podważał, co minimalizowało ryzyko, że ktoś go usłyszy.

Pod osłoną nocy był duchem, wizjonerem, a w świetle dnia – miłośnikiem ptaków. Przeciętniakiem.

Nikt nie zwraca uwagi na przeciętniaków.

A jednak w tamtej chwili się pomylił. Gdy wychodził z lasu, na jego drodze stanęła Marta Mikołajczak. Zdziwiła się na jego widok.

– Wybierasz się gdzieś? – spytała.

Nie wiedział, co odpowiedzieć. Co ona tu w ogóle robiła?

– Nie chciałam być wścibska – dodała, jakby czytając w jego myślach. – Szłam do ciebie, by podziękować.

– Za co?

– Za to, co zrobiłeś dla Leny. Dawno nie widziałam jej takiej szczęśliwej.

– Dzieci powinny uśmiechać się jak najczęściej – odparł.

Stali chwilę w niezręcznej ciszy.

Marta miała na sobie grubą puchową kurtkę i wełnianą czapkę z uszami. Rękawiczką odsłoniła kosmyki włosów przylepione do czoła.

– Idę do sklepu po coś do jedzenia – odezwał się w końcu.

Marta spojrzała na niego ciepło, mimo że trząsł się jej podbródek z zimna. W jej oczach wyczytał tęsknotę. Nie wiedział dokładnie za czym, ale to nie było ważne. Bliskie osoby, utracone relacje, momenty, które nigdy nie powrócą – chociaż dalibyśmy wszystko, żeby móc przeżyć je ponownie. Każdy z nas za czymś tęskni.

W tej chwili poczuł z nią silną więź.

– Mogę cię odprowadzić do drogi – zaproponowała.

– Wracaj do kampera, bo się przeziębisz.

– Spacer dobrze mi zrobi.

– Jesteś uparta.

– Wiem. Mój znak zodiaku to Byk. Kłótnie ze mną prowadzą donikąd. Jaki masz znak zodiaku?

Zaczęli iść obok siebie.

– Jestem Wagą.

– Tak jak Lena. Pewnie dlatego tak bardzo cię polubiła. Fryderyk zresztą też.

– Jak długo jesteście małżeństwem?

– Jakieś dwadzieścia osiem lat – odparła. – Pewnie się zastanawiasz, jak tak długo można wytrzymać z jedną babą, co?

– A można? – spytał żartobliwie.

Zaśmiała się.

– Mieliśmy swoje wzloty i upadki. A jaka jest twoja historia? Spotkałeś wybrankę swojego serca?

– Jestem bohemą. Spędzam czas na zabawach i gardzę konwenansami. Słaby ze mnie wzór na męża, a tym bardziej na ojca.

– Ściemniasz. Wydajesz się dobrym człowiekiem. Pewnie masz jakichś przyjaciół.

– Jak zauważyłaś, jestem często w drodze.

– No ale masz kogoś, komu możesz się zwierzyć, prawda? Kogoś, z kim chcesz się spotykać, plotkować, śmiać się, a czasem zrobić coś głupiego. I nawet jeśli potem żałujesz, to cieszysz się, że zrobiłeś to właśnie z tą osobą. Będziecie mieli co wspominać, kiedy się zestarzejecie.

Słowa Marty przywołały bolesne wspomnienia. Miller cofnął się pamięcią do lat siedemdziesiątych – do tamtego lata, gdy widział ojca bezczeszczącego zwłoki z Madejem i Sochą. A potem przypomniało mu się lato. Najlepsze wakacje w życiu. Najlepsze i ostatnie. Gdyby mógł się cofnąć, zrobiłby wszystko inaczej. Ale nie mógł. Nie mógł zmienić tego, co nastąpiło tamtej zimowej nocy. Pół roku po tym, jak zakradli się pod cmentarz.

Marta utkwiła w nim swoje spojrzenie.

– No więc?

– Miałem przyjaciela, Staśka. Znaliśmy się od dziecka.

– Już się nie przyjaźnicie?

– Nie.

– W szkole miałam paczkę przyjaciół. Razem ganialiśmy się po podwórku, pomagaliśmy sobie w pracach domowych. Potem nasze drogi się rozeszły i każdy z nas poszedł w swoją stronę. Jedni wyjechali za pracą, inni zaczęli studia. Ale trzeba dokonywać wyborów, żeby iść przed siebie. Każda decyzja osadza nas w pewnej rzeczywistości. Czasem się zastanawiam, jak potoczyłoby się moje życie, gdybym zrobiła coś inaczej. Albo gdybym mogła przenieść się na chwilę w przeszłość...

– Co byś zrobiła? – spytał Miller.

– Cofnęłabym się do dnia, kiedy z przyjaciółmi zrobiliśmy ognisko nad rzeką. Starałabym się czerpać przyjemność z każdej sekundy, a potem podeszłabym do każdego z osobna, przytuliła i podziękowała za to, że po prostu jest. Potraktowaliby mnie jak wariatkę...

– Skąd mieliby wiedzieć, że pochodzisz z przyszłości – zauważył. – Tylko ty byś wiedziała, że wkrótce ich stracisz.

Marta pokręciła głową.

– Przyjaciół się nie traci, bo ich obecność wyryła się głęboko w twoim sercu niczym napis na głazie.

– Stasiek... – ciągnął Miller, choć nie miał w zwyczaju się zwierzać. – Był najlepszym przyjacielem, jakiego kiedykolwiek miałem.

– Wasze drogi też się rozeszły?

– Tak, i to bardzo wcześnie.

– Może to dobry moment, żeby to naprawić.

– Nie mogę.

– Dlaczego?

– Bo Stasiek nie żyje.

Artykuł zamieszczony na stronie „Głosu Wielkopolskiego” w sekcji Kryminalna Wielkopolska, 5 lutego 2023 roku

KIM JEST STRZYGA?

Cztery dni temu doszło do profanacji grobu na cmentarzu Jeżyckim. Zbezczeszczono zwłoki Anny Kruger, co odbiło się szerokim echem w okolicy. Mieszkańcy zebrali się wczoraj w godzinach wieczornych przy grobie dziewczyny i zapalili znicze ku jej pamięci.

Poznańska prokuratura wszczęła śledztwo w tej sprawie. Zaangażowali się w nią specjaliści z Komendy Miejskiej. Brak jednak jakichkolwiek podejrzanych. Nieoficjalnie wiadomo, że Strzyga, jak nazwano sprawcę, dokonał na szczątkach praktyk antywampirycznych, przekładając czaszkę pod miednicę i wbijając kołki między żebra denatki.

Policja przyznaje, że to precedens, ale nie ujawnia, jak zamierza złapać Strzygę.

Śledztwo trwa.

* * *

Dla profesora Czesława Lasoty praca stanowiła równocześnie pasję. Jako kierownik zakładu brał udział w różnego rodzaju sympozjach medycznych i prelekcjach. Kiedy był na miejscu, wykonywał obowiązki medyka sądowego. Można powiedzieć, że zawsze coś go zajmowało, ale potrafił znaleźć czas dla swoich pracowników.

Był niekwestionowanym autorytetem medycyny sądowej w Polsce. Policjanci z całego kraju zgłaszali się do niego po pomoc, koledzy po fachu po radę, a lekarze oskarżeni o błąd w sztuce trzęśli przed nim portkami.

Brał udział w kilku głośnych sprawach: badał zwłoki martwej dziewczyny znad Warty – Ewy Tylman – i ofiary Krystiana Bali skazanego za zabójstwo na podstawie książki, którą wydał i w której miał opisać szczegóły swej zbrodni. O tych samych szczegółach wiedzieli jedynie policjanci i profesor. Ale głośne sprawy stanowiły jedynie wierzchołek góry jego kariery.

Pracowity, oddany, uprzejmy i radosny – tak można było w skrócie opisać jednego z najznakomitszych umysłów medycyny sądowej. Dopiero co wrócił z sympozjum, a już był gotowy do pracy. Feusette nie wiedział, jak Lasota łączy kierowanie zakładem z przeprowadzaniem sekcji zwłok. Obiecał sobie, że musi o to spytać przy najbliższej okazji. Szczęście uśmiechnęło się do niego, kiedy spotkał profesora na korytarzu.

– Zapraszam na szybką kawkę – powiedział Lasota i udali się do jego gabinetu znajdującego się przy bibliotece.

Stały tam biurko połączone ze stołem, komputer i krzesła. Oprócz tego leżały stosy akt, segregatorów i książek. Przy ścianie znajdował się niewielki ekspres do kawy. Lasota przygotował po filiżance napoju i postawił na stole.

– Słyszałem o ostatnich wydarzeniach. – Usiadł w fotelu.

– Niezwykła sprawa – odparł Feusette.

Profesor wyprostował się na oparciu fotela.

– Wiele widziałem w swojej karierze, ale coś takiego...

– To wyzwanie nawet dla mnie – oświadczył Feusette.

– To może jedna z tych spraw. Z tych dużych spraw – poprawił się Lasota.

– Będzie duża, gdy znajdziemy winnego.

– No wiesz, jesteś młodym zapaleńcem, Krystianie, i od samego początku wierzyłem, że daleko zajdziesz. Ale nie chciałbym się martwić...

– Czym?

Profesor pochylił się nad biurkiem. Para wydobywająca się z filiżanki kawy unosiła się przed jego twarzą.

– Widzę błysk w twoich oczach.

– To źle?

– To zależy – skomentował. – Pomiędzy geniuszem a szaleństwem jest cienka granica. Lepiej nie wpaść w otchłań tego drugiego.

– Proszę się nie martwić, profesorze.

– Znam cię od dawna, Krystianie.

– Nie traktuję tego osobiście – uspokoił go. – To po prostu kolejny szczyt do zdobycia.

– Są szczyty, na które wejdzie każdy, są takie, na które wejdą nieliczni – odparł Lasota – i też takie, na które nie warto wchodzić.

– Gdzie byłby pan dzisiaj, profesorze, gdyby nie te szczyty...

Lasota się uśmiechnął.

– No cóż, nie jestem dumny ze wszystkiego, co robiłem.

– Ale przetarł pan wiele szlaków i robi to pan nadal.

– Po prostu na siebie uważaj.

WIRY, 29 CZERWCA 1976 ROKU

Ojciec zjadł śniadanie jak gdyby nigdy nic. Matka była zła. Słyszałem, jak wygadywała coś o włóczeniu się po nocach. Nie wiedziała, gdzie był, i nie rozumiała, dlaczego wymknął się nocą jak jakiś złodziej.

– Poszedłem z sołtysem na wódkę – rzucił na odczepnego.

Matka zaczęła gotować z naburmuszoną miną, ale uwierzyła.

Ja nie, bo to było kłamstwo.

Naprzeciwko naszej chaty znajdował się folwark zwierzęcy sołtysa. Mój ojciec tam dorabiał. Dzisiaj zaczęliśmy od zbierania jajek z kurnika. Śmierdziało w nim kurzym łajnem, ale po jakimś czasie nos przyzwyczajał się do tego zapachu. Ojciec naprawiał dach. Załatał w nim kilka dziur. Ja miałem zająć się świniami. Wprowadziłem je do stodoły i pozwoliłem im jeść paszę. Później wziąłem krowy na pastwisko i przypatrywałem się, jak pochłaniają koniczynę. W tym czasie moje myśli wędrowały do dzisiejszej nocy.

Ojciec nie był dziś rozmowny. On też błądził gdzieś myślami. Nie pytałem dlaczego. Wszystko, co chciałem wiedzieć, widziałem na własne oczy. Pracę w gospodarstwie skończyliśmy do obiadu. Matka przygotowała twaróg, śmietanę, szczypiorek i ziemniaki na gzik. Nie wiedziałem wtedy, że to wielkopolski przysmak, jadłem, bo było smaczne. Obiad był najważniejszym posiłkiem naszego dnia, potem mogłem włóczyć się po wsi do wieczora. Podziękowałem i zaniosłem naczynia do zlewu. Zanim wyszedłem, matka rzuciła w moją stronę: „Tylko nic nie zbrój”. Powtarzała to jak mantrę. Swoją drogą było to jedno z jej ulubionych zdań, zaraz po: „Nie wyjdziesz, jeśli nie odrobisz lekcji” albo: „Dostaniesz od ojca tak, że popamiętasz!”.

Wsiadłem na rower i pojechałem w dół ulicy. Przejechałem przez most, pod którym płynęła niewielka rzeczka, znikająca później między drzewami. Słońce odbijało się od lustra wody. Był kolejny gorący dzień, wiatr owiewał mi spocone czoło. Nie mogłem doczekać się spotkania ze Staśkiem. Na skrzyżowaniu, zaraz obok Społem, skręciłem w lewo po utwardzonej drodze łączącej nas z Komornikami, a następnie pod górę w prawo, tak jak do Lubonia.

Stasiek mieszkał na końcu wsi razem ze swoim ojcem, zaraz przy polu Martyniuka, które oddzielało Wiry od Lubonia. Był to ostatni dom, mała brązowa chata z podwórkiem i stodołą. Mój przyjaciel bardzo przypominał swoją matkę, po niej odziedziczył wydatny podbródek i jasne włosy. Kiedy jeszcze żyła, częstowała mnie oranżadą. Była świetną kucharką, muszę przyznać, że lepszą niż moja matka. W pamięci wciąż mam zapach kaszanki, który unosił się w ich domu. Zmarła trzy lata temu, kiedy Stasiek miał siedem lat. Chorowała na suchoty. Miała gorączkę i pluła krwią. Walczyła, ale przegrała. Stasiek bardzo to przeżył. Ojciec mu powtarzał, że musi być silny. Może dlatego niczego się teraz nie boi.

Zajechałem pod ich dom i zapukałem do drzwi. Byłem podekscytowany, nie mogłem się doczekać, kiedy opowiem mu o tym, co widziałem w nocy. Kiedy otworzy jego ojciec – pomyślałem – jak zwykle spytaj, czy jego syn wyjdzie. Nie okazuj emocji na twarzy, żeby nie dopytywał. Stasiek wyjdzie i powiem mu o wszystkim. To będzie także nasz sekret.

Drzwi nie otworzył ani Stasiek, ani jego ojciec. W progu stanęła młoda kobieta. Miała proste kasztanowe włosy i brązowe oczy. Uśmiechnęła się do mnie.

– Witaj, Mariuszu, pewnie przyszedłeś po Staśka.

Opadła mi szczęka.

W progu stała sama Zdzisława Tadewald.

POZNAŃ 5 LUTEGO 2023 ROKU

Podkomisarz Turkot wezwała go na przesłuchanie. Piotr Obala miał zaczesane do tyłu siwe włosy, równo ścięte po bokach i tyle lat, że mógłby być jej ojcem. Pojawił się na komendzie z młodą, cycatą blondynką, typ „królowej życia”. Biedaczka musiała czekać, bo na przesłuchaniu miał być sam.

Turkot zadała mu kilka pytań o to, gdzie był w nocy pierwszego lutego.

Obala się zdziwił, że mogła rzucić na niego cień podejrzeń.

– Nie mam nic wspólnego z Anką – zapewnił. – Zmieniłem się, mam nową kobietę, nowe życie.

– Kiedy zaczęło się między wami psuć?

– A czy to ma pomóc w sprawie zniszczenia jej grobu?

– Profanacji – poprawiła Turkot. – Wszystko, co tyczy się Anny Kruger, może okazać się pomocne.

Obala odchrząknął.

– Szybko zrobiła się dziwna. Zaczęła interesować się jakimiś czarami.

– Co pan rozumie przez słowo „szybko”?

– Miesiąc po ślubie – odparł. – Później wsiąknęła w to jak woda w gąbkę. Do tego spiknęła się z tymi babami.

– Z jakimi babami?

– Z takimi nawiedzonymi, które myślą, że jak zrobią tatuaż z pogańskim symbolem, to będą jak czarownice.

– Czy pana żona należała do jakieś konkretnej grupy?

– Była żona – poprawił Obala. – Tak, ale to nie była zwykła grupa koleżanek, z którymi spotykała się na kawkę i ploteczki. To był jakiś jebany kowen czarownic...

Turkot zapisała jego słowa.

– Nazywały się jakoś?

– Nie pamiętam.

– Niech pan spróbuje sobie przypomnieć – nalegała podkomisarz.

– Chyba coś na „W”. Walkirie albo wiccanie...

– Wiccanie? – Podkomisarz pierwszy raz słyszała to słowo. – Powie mi pan coś o tym więcej?

– Wiem tylko, że Anka spotykała się z nimi, żeby odprawiać jakieś magiczne rytuały.

– Jak długo należała do takiego, jak pan to nazwał, kowenu?

– Przez całe nasze małżeństwo. Kiedy ją poznałem, była skromną dziewczyną z dobrymi manierami, ale potem zaczęła tatuować ciało pogańskimi symbolami, nosić wisiorki i mocny makijaż, jak jakaś zdzira. – Obala zauważył, z jaką awersją patrzy na niego podkomisarz. – A jak pani nazwie takie kobiety?

– Nijak. Dla mnie kobieta to po prostu kobieta i nieważne, jak wygląda.

Obala milczał, nie wiedział, co odpowiedzieć.

Turkot złączyła palce, tworząc z nich trójkąt.

– A jak doszło do tego, że złamał pan jej szczękę?

– W Noc Kupały pojechałem za nią na sabat. Była podekscytowana, mówiła coś o bogini przeistaczającej się w matkę, czekającej przyjścia na świat swojego dzieciątka. Bzdury jakieś. Poprosiła mnie, by mogła ten czas spędzić ze swoimi siostrami, jak je nazywała.

– Ale pozwolił pan jej jechać?

– Tak, żeby zobaczyć, co za szaleństwo się tam odprawia. Sabat odbył się w Wielkopolskim Parku Narodowym, w głębi lasu. Zaparkowałem tak, żeby nikt mnie nie zauważył, i śledziłem je wszystkie. Było tam z tuzin kobiet i dwóch facetów. Obserwowałem, jak rozpalają ognisko i jak tańczą do melodii bębnów i piszczałek. Ale to nie koniec. W pewnym momencie wszyscy zrzucili ubrania. Byli nadzy. I wtedy nie wytrzymałem.

– Wkurzył się pan, że żona tańczy nago z obcymi?

– Żeby tylko... – Obala zacisnął szczęki. – Wszyscy zaczęli się bzykać.

– Pana była żona też? – uściśliła Turkot.

– Tak. Zaczęła mizgać się z jednym z tych facetów. Całował ją po piersiach, a ona przeżywała chwile uniesienia. Tego było za wiele. Podleciałem do tego kolesia i zacząłem go okładać. Jęczał i prosił, żebym przestał, ale byłem tak wkurwiony... Wtedy Anka zaczęła mnie odciągać, więc jej także przywaliłem.

Turkot otworzyła teczkę medyczną Anny Kruger.

– Pana była żona doznała wielokrotnego pęknięcia kości. Przywiercono jej tytanowe płytki, żeby uratować sytuację. Nie była w stanie otwierać buzi przez cztery miesiące, jadła i piła przez słomkę, nie mówiąc już o okropnym bólu. Doznała traumy. Do końca życia nie mogła się normalnie uśmiechać. Proszę przestać ściemniać. Pobił ją pan tak samo jak tego faceta.

– Odpokutowałem swoje, dobrze? Trafiłem do zakładu karnego na sześć miesięcy, zapłaciłem jej trzydzieści pięć tysięcy zadośćuczynienia i pokryłem koszty rehabilitacji. Gdybym cofnął czas... – uciął i wstał. – Skończyliśmy?

– Na razie tak – odparła.

Obala wyszedł. Blondynka czekała na niego, przeglądając Instagram. Kiedy się zbliżył, objęła go czule i oboje zniknęli w korytarzu.

Turkot zażartowała później do Feusette’a, że kiedy wstała, Obala sięgał jej do piersi. Mogłaby tulić go jak dziecko – chociaż nigdy nie zwróciłaby na niego uwagi. Czuła do niego jedynie pogardę za to, co zrobił Annie Kruger. Mały, jebany narcyzik.

* * *

Gdy go zaprosiła na kolację, nie był zdziwiony. Archeolożka wpadła mu w oko i vice versa. Feusette był singlem, bo ponad wszystko stawiał pracę. Miał za sobą kilka nieudanych związków, zwykle krótkich i wyboistych, ale od dłuższego czasu doskwierała mu samotność.

Zjawił się u niej w domu po osiemnastej w eleganckiej koszuli i spodniach. Przywiózł ze sobą czerwone wino, bo jak mawiali Rzymianie, wino otwiera serce na miłość. Karbowiak mieszkała w ostatnim domu szeregowym z niewielkim ogródkiem.

Gdy nacisnął dzwonek, w domu rozeszła się ciepła melodia. Chwilę później drzwi otworzyła dziewczynka i zaczęła przyglądać mu się badawczo.

– Cześć – odezwał się Feusette. Był nieco zdziwiony. Nie wiedział, że Ola ma córkę. – Zastałem mamę?

– Jest w kuchni, gotuje jedzenie dla jakiegoś faceta.

– To pewnie dla mnie – zażartował.

Z wnętrza domu rozległ się głos Karbowiak proszący córkę o wpuszczenie gościa.

Feusette wszedł, zdjął kurtkę i zawiesił na haczyku przy lustrze. Dziewczynka wciąż go obserwowała – jak pies, który pilnował posesji przed obcymi. Zauważył, że na jej szyi wisi srebrny łańcuszek z okręgiem w środku i srebrnymi sierpami po bokach.

– Jestem Krystian, a ty?

– Kasia.

– Ładny naszyjnik.

– To pamiątka po babci – odparła dziewczynka.

W korytarzu pojawiła się Ola i zaprosiła go do salonu.

Feusette podał wino, które schowała do lodówki.

– Potrzebuję jeszcze pięciu minut.

– Nigdzie mi się nie spieszy – zapewnił.

Kasia zniknęła na schodach, a z tego, co usłyszał, wynikało, że poszła do pokoju odrabiać lekcje.

Salon był urządzony w nowoczesnym stylu. Światła lamp rozjaśniały sofę przy ścianie, rzucając blask na ręcznie malowany obraz z trzema fazami Księżyca na tle gwiaździstej nocy. Drewniany brązowy stolik na perskim dywanie i dwie donice z zielonymi roślinami przypominającymi palmy potęgowały poczucie domowej atmosfery. Ale prawdziwą ucztę dla oka stanowiły witryny z książkami. Były tam serie Sherlocka Holmesa i Agathy Christie, Cobena i Kinga. Na ostatnich półkach Feusette znalazł pokaźną kolekcję na temat wiedźm. Były tam mitologie, wierzenia, podania i historie z czasów pogromu czarownic.

– Uważaj, bo wciągają jak narkotyk. – Karbowiak wróciła z obiadem, stawiając talerze z chińszczyzną.

– Już wiem, jak spędzasz wolny czas.

– A co ma robić singielka oddana swojej pracy? – Podała mu lampkę wina.

Feusette upił łyk.

– Ojciec Kasi nie pomaga?

– Radzimy sobie same.

– Nie odwiedza córki?

– Nigdy jej nie widział.

– Rozumiem, gnojek wywinął się od odpowiedzialności.

– Nie do końca, bo... ja też go nigdy nie widziałam.

Feusette odchrząknął.

– Kasia jest dzieckiem z in vitro – wyjaśniła. – Mam czterdzieści sześć lat. Nie potrzebuję złotej obrączki na palcu, żeby być szczęśliwą. Nie przekonuje mnie wizja dwóch połówek pomarańczy. To ja wybieram, z kim i jak chcę się kochać.

– Każdy ma wolny wybór – skonkludował.

Karbowiak ujęła lampkę obiema rękami, skupiając wzrok na bordowym kolorze wina.

– Niestety nie każdy. Moja biologiczna matka go nie miała.

– Biologiczna?

– Gdy byłam mała, zostałam adoptowana. Prawdziwej matki nigdy nie poznałam. Teraz sama mam córkę, która nigdy nie poznała swojego biologicznego ojca. Los bywa przewrotny, co nie?

– Wiesz, co się z nią stało? – Nie powinien zadawać takich pytań na pierwszej randce. Wiedział o tym, ale słowa same wypadły mu z ust.

– O zmarłych lepiej mówić dobrze albo wcale – odparła Karbowiak. – Moja matka była dobrą kobietą. Oddała życie, żeby mnie urodzić. Srebrny medalik, który nosi Kasia, to jedyna pamiątka po niej.

Telefon zawibrował na stole, a potem zamarł z powrotem, ale to nie zwróciło jej uwagi. Zbyt pogrążyła się w zamyśleniu.

Feusette zmienił temat i skupił się z powrotem na książkach.

– Skąd zainteresowanie czarownicami?

– To moja praca i pasja.

– Długo już to trwa?

– Odkąd pamiętam, intrygowała mnie duchowość. Gdy byłam nastolatką, zainteresowałam się magią, ubierałam się na czarno i słuchałam rocka. – Wzruszyła ramionami. – Tak wyglądał mój młodzieńczy bunt.

Feusette dopiero teraz to dostrzegł. Wśród pozycji o czarownicach wciśnięta była książka ze słowem, które usłyszał dzisiaj od podkomisarz Turkot.

– Skąd masz tę książkę?

Karbowiak zdziwiła się tym pytaniem. Tytuł książki napisano wielkimi literami: WICCA – RELIGIA CZAROWNIC.

– Kupiłam przez internet, a co?

– Anna Kruger była wiccanką – powiedział Feusette.

– Nie dziwię się. To popularna dzisiaj religia, chociaż jej korzenie sięgają bardzo dawnych czasów.

– Jak dawnych? – Oczy Feusette’a zaświeciły się jak dwie gwiazdy.

Karbowiak usiadła na kanapie i nałożyła sobie trochę chińszczyzny.

– Nie lubię snuć długich historii o pustym żołądku.

Zjedli chow mein z kurczakiem i warzywami, a potem Feusette zaczął słuchać.

* * *

Górczyn to dzielnica Poznania najbardziej kojarzona z pętlą tramwajową. Z Niepruszewa najszybciej dojechać tam autostradą A2, a w Komornikach skręcić w lewo przy Auchan i McDonaldzie; potem prosto jak z bicza strzelił – sześć kilometrów i jest się na miejscu.

Miller nie miał auta, a drogę do miasta pokonał piechotą. Szedł przez Zakrzewo, Skórzewo, Junikowo, aż dotarł do Górczyna. Pięciogodzinna trasa minęła szybciej, niż się tego spodziewał, a to dlatego, że rozmyślał. Powracał pamięcią do lat siedemdziesiątych, do tamtego lata, gdy spotkał Zdzisławę Lesiak. Córkę wiedźmy. A potem do tego, co nastąpiło po sobie. Wspomnienia ożywiały się w jego głowie niczym kadry z filmu. Wiedział, że po tylu latach pamięć może płatać figle – i płatała. Niemniej najważniejsze wydarzenia pozostawały wyraziste niczym twarze na okładkach „National Geographic”, które czasami kupował.

Będąc na Górczynie, sprawdził telefon.

Powinna coś napisać. Przed wizytą na cmentarzu Jeżyckim napisała. Znalazł jej wiadomość i przeczytał ponownie. Jej prawdziwą tożsamość ukrył w nazwie Annabel Lee, która powstała pod piórem Edgara Allana Poe. „Niegdyś, przed wielu, wielu laty. W królestwie nad mórz pianą. Żyła dzieweczka, którą znałem. Annabel Lee ją zwano”. Treść wiersza dotknęła go głęboko, jakby sam Poe napisał ten wiersz dla nich. „Dzieweczka z kraju ponad morzem, w królestwie nad mórz pianą. Żyła tym tylko, że mnie kocha, i tym, że jest kochaną”.

Moja Annabel Lee.

Zanim wyłączył telefon, wysłał do niej wiadomość. Treść – jak zwykle – epigramatyczna. „Kolejny grób czeka, kolejna siostra odsłoni prawdę. Jesteśmy coraz bliżej”.

Nie wiedział, że tej nocy jego Annabel Lee nie odpisze.

* * *

– Wicca to staroangielskie słowo oznaczające czarownika. Sam nurt czerpie z neopogańskich korzeni, magii i czarownictwa – tłumaczyła Karbowiak. – Ale jest dość młody. Powstał w połowie lat pięćdziesiątych na Wyspach Brytyjskich. Założycielem był niejaki Gerald Gardner. Facet miał bzika na punkcie czarów. Pobierał nauki od czarownic, a potem wykupił kawał ziemi i stworzył własny kowen wiccan.

– Fanatyków nie brakuje na tym padole – stwierdził Feusette.

– Można powiedzieć, że stał się pierwszym promotorem czarownictwa. Przez długi czas odnosił sukcesy, ale ostatecznie jego religia skończyła tak samo jak psychoanaliza Freuda.

– Czyli jak?

– Już za czasów Freuda pojawili się inni psychiatrzy, którzy zaczęli podważać jego założenia lub zmieniać koncepcje. Dzisiejsza psychoanaliza nie przypomina tej, którą głosił Freud.

– Chcesz powiedzieć, że współczesne czarownice nie podążają prawdziwą drogą wicca? – spytał Feusette.

– I tak, i nie – podjęła. – W wicca nie ma dogmatów, jakie znasz z chrześcijaństwa. Generalnie czci się żywioły natury, oddaje cześć Wielkiej Matce i Rogatemu Panu. Reszta to kwestia indywidualna. Każdy kowen może mieć swój sposób uprawiania czarów.

– Wielka Bogini i Rogaty Pan – powtórzył Feusette. – Trąci siarką i ogniem piekielnym.

– Bo zakładasz istnienie jednego Boga, brodatego starca z laską, siedzącego na tronie w niebie. Zazdrosnego, samolubnego i miłościwego tylko dla tych, którzy są mu posłuszni. Ale nim ludzkość zaczęła wyznawać bogów-mężczyzn, czczono boga-kobietę.

– Nie widzę różnicy, czy człowiek modli się do faceta z brodą, czy do kobiety z piersiami.

– Zastanów się nad tym – skomentowała Karbowiak. – Załóżmy, że cały świat wyznaje Boginię Matkę – ucięła. – Wtedy kwestia nieba traci sens.

– Dlaczego?

– Wiara w niebo zakłada, że trzeba iść gdzie indziej, żeby było lepiej, bo tu jest do dupy. Żeby do czegoś dojść, trzeba wyjechać z domu. Na ziemi jest tylko cierpienie. Dopiero w niebie będziesz szczęśliwy. Brzmi znajomo?

Feusette nigdy się nad tym nie zastanawiał w ten sposób. Wtedy przyszedł mu na myśl jego ojciec. Dzień, w którym znalazł go w piwnicy. Kałuża krwi wokół głowy. Musiał cierpieć, ale nic nikomu nie powiedział. Musiał uwierzyć, że „tam”, cokolwiek to znaczy, będzie lepiej niż „tu”.

– Kobieta nie musi wędrować – ciągnęła Karbowiak. – Potrafi stworzyć dom niezależnie od warunków. Skupia się na teraźniejszości. I sama tworzy niebo na ziemi.

– Stanowi przeciwwagę – skonkludował Feusette.

Karbowiak spojrzała na niego z wyrzutem.

– Czy ty mnie w ogóle słuchałeś?

– Tak, a co?

– Kobieta i mężczyzna nie mają być swoją przeciwwagą, tylko się uzupełniać. Tak jak w seksie. Do tanga trzeba dwojga. Nie ma jednego Boga. Energia kobieca i energia męska przenikają się w człowieku i przyrodzie. Wiccanie spotykają się na sabatach zgodnie z Kołem Roku.

– Co to takiego? – spytał Feusette.

– Kalendarz wiccański wyznaczający naturalny rytm przyrody. Na całym kontynencie poganie świętowali w podobnych przełomowych momentach w roku. Przesilenie zimowe i letnie, zrównanie wiosenne i jesienne. – W głosie Karbowiak wybrzmiewała ekscytacja. – Światło i mrok zmagają się, nigdy nie odnosząc zwycięstwa.

– Podziwiasz ich – stwierdził Feusette.

– Wiccanie mają swoje koweny, sabaty, księgi i rytuały. – Karbowiak opróżniła kieliszek wina. – Nikomu nie robią krzywdy.

– Może masz rację – zamyślił się Feusette. – A może to ktoś chce im zrobić krzywdę...

* * *

Komórka wydała pojedynczy dźwięk powiadomienia o nadejściu SMS-a, ale Barbara Hoffmann nie odczytała wiadomości. Siedziała w salonie, wlepiając wzrok w ekran telewizora. Na Polsacie wciąż mówili o wypadku autokaru w Turcji, w którym zginął tuzin osób. TVN i TVP były zajęte propagandą na rzecz swoich partii. Tylko na WTK pojawiały się wzmianki o profanacji grobu Anny Kruger.

Znała ją dobrze. Ania była ich najmłodszą siostrą. Gdy trafiła do kowenu, miała dwadzieścia lat i była szczęśliwą mężatką. Przynajmniej wtedy. Ale później zaczęły się problemy. Jej mąż nie akceptował jej taką, jaką była. Chciał widzieć w niej żonę, która zajmie się domem, a na imprezach będzie świecić przy nim niczym gwiazda polarna, wzbudzając zazdrość wszystkich wokół.

Mały jebany narcyzik – pomyślała.

W Beltane pojechały do Wielkopolskiego Parku Narodowego, aby świętować nadejście lata. Była to noc z trzydziestego kwietnia na pierwszego maja, noc Walpurgii – jak nazywali ją Germanie – kojarzona ze zlotami czarownic na łysych górach. Ale dla wiccan był to kolejny sabat w Kole Roku, pogańskim kalendarzu. Rozpalili ognisko i tańczyli wokół niego, a potem – zrobili to jedynie tamtej nocy – złączyli się w jedność niczym Wielka Bogini i Rogaty Pan. Przypływ uniesienia skończył się ich wspólną orgią.

Nie trwało to długo, ponieważ nagle pojawił się mąż Ani i rzucił na jednego z wiccan. Ania chciała go odciągnąć i sama dostała w twarz. Hoffmann wiedziała, że Obala nie zrozumie tego, do czego właśnie doszło. Nie chodziło o seks, jedynie o jedność męskiego i żeńskiego pierwiastka. Ale każdy postronny człowiek odebrałby ich jako grupę swingersów.

I wtedy wszystko skończyło się dla Ani. Musiała przejść skomplikowaną operację, nie mogła rozmawiać i śmiać się, a miała taki piękny uśmiech. Do końca swoich dni nosiła na żuchwie bliznę. Jej małżeństwo się rozpadło, co akurat było dobre.

Ania przyszła do niej w przeddzień śmierci, cieszyła się, że zacznie wszystko na nowo. Podziękowała Hoffmann za to, że pokazała jej drogę – prawdziwą drogę ku wolności. Hoffmann ucałowała ją w czoło niczym własną córkę i przytuliła.

Następnego dnia dowiedziała się, że Ania upadła na ulicy. W szpitalu robili, co mogli, ale było już za późno. Tętniak, którego nosiła w głowie, nagle pękł, krew rozlała się po mózgu, powodując poważne uszkodzenia. Nie było ratunku.

To wszystko wydarzyło się dziesięć lat wcześniej, ale Hoffmann płakała dziś wieczorem tak samo jak na pogrzebie – ciepłymi, rzewnymi łzami.

WIRY, 29 CZERWCA 1976 ROKU

– Pani mnie zna?

Wciąż nie wierzyłem własnym oczom.

Zdzisława Tadewald uśmiechnęła się do mnie.

– Dużo dobrego o tobie słyszałam.

Zaprosiła mnie do środka i zaprowadziła do kuchni. Usiadłem przy stoliku pod oknem. Tak jak u mnie stał tu węglowy piec, na którym się gotowało, zlew, który służył również za umywalkę – a jak w nocy nie chciało się gonić do wychodka, to tam też sikaliśmy. I tak jak u mnie wisiało tu pełno suszących się ścierek.

– Masz wypieki na policzkach. – Zdzisława podała mi kubek z oranżadą. Moją ulubioną. – Pewnie jesteś spragniony.

Wypiłem wszystko do dna i podziękowałem. Dolała mi na widok tego, jak szybko opróżniłem kubek. Teraz piłem wolniej. Mówiła coś do mnie, a ja starałem się odpowiadać i uśmiechać. Miałem dwanaście lat, ale wiedziałem, że jeśli kobieta pojawia się w domu u mężczyzny, to znaczy, że szykują się zmiany.

Stasiek nic nie mówił, że ona i jego ojciec mają się ku sobie. W ogóle o niej nie mówił! Zdzisława była odludkiem. Przypominano sobie o niej, gdy ktoś zachorował albo gdy szykował się poród. Dzieciaki z Wir rzadko o niej plotkowały, a jeśli już, to powtarzały słowa rodziców.

Zdzisława Tadewald okazała się miłą kobietą... albo dziewczyną. Ile mogła mieć lat, ze dwadzieścia? Dla mnie była dorosła, ale nie tak stara jak moja mama. Miała proste włosy związane w kitkę, ciemne oczy i szczery uśmiech. Starałem się być miły, ale wiedziałem, że wkrótce dowie się o zniszczeniu grobu swojej matki.

W kuchni pojawił się Stasiek i powiedział, że musimy ruszać. Kamień spadł mi z serca. Wsiedliśmy na rowery i pojechaliśmy polną drogą do skrzyżowania. Stał tam Społem, jedyny sklep na wsi. Naprzeciwko mieszkała babka Bocheńska. Pomachała nam, a my odmachnęliśmy. Babka Bocheńska nie była ani moją babcią, ani Staśka. Miała na imię Walentyna i trzymała u siebie kozę. Chodziło się do niej z kanką po mleko.

Za Społem skręciliśmy w dół ulicy, żeby dać nogom chwilę wytchnienia od pedałowania. Za mostem pojechaliśmy w lewo, na łąkę. Rozciągała się wzdłuż rzeczki Wirynki. Zaraz przy brzegu rosły drzewa i krzaki. Nazywaliśmy to „laskiem”. Tu ze Staśkiem mieliśmy swoją bazę.

Oparliśmy rowery o pień olchy. Był tu cień i przyjemny wiaterek.

– Co Zdzisława Tadewald robi u ciebie w domu? – wystrzeliłem jak z armaty. Całą drogę czekałem na ten moment.

– A jak myślisz? Stary się w niej zabujał.

– Ona w nim też?

Stasiek wyjaśnił, że dwa miesiące temu, kiedy strasznie się rozchorował, jego ojciec poszedł do Zdzisławy po lekarstwo i przyszedł z dwoma buteleczkami bursztynowego napoju. Musiał to pić rano i wieczorem. Smakowało ohydnie, ale po tygodniu wyzdrowiał. Ojciec chciał się odwdzięczyć młodej czarownicy. Poszedł do niej raz, potem drugi, trzeci... Aż w końcu zaczął składać częste wizyty.

– Dlaczego mi nie powiedziałeś? – Strzeliłem go pięścią w ramię.

– Bo nie wiedziałem. – Oddał mi.

– Zostanie twoją mamą?

Stasiek splunął przez szparę w przednich zębach.

– Chyba twoją, Miller! – obruszył się.

– Mogli ci chociaż powiedzieć wcześniej.

– Stary się bał, że się wkurwię.

– No i się wkurwiłeś.

– A ty byś się nie wkurwił?

Wiatr delikatnie zawiał w koronie drzewa, muskając nasze twarze.

Wyjąłem pudełko i poczęstowałem go landrynką. Wybrał pomarańczową – swoją ulubioną. Dał mi papierosa, wyjął zapałki i odpalił.

– Zostaw mi połowę – powiedział.

Wciągnąłem dym do gardła, a razem z nim trochę startej tabaki. Nie mieliśmy szklanej rurki, której używało się do palenia giewontów. Miałem za to gorzko-słodki posmak dzięki landrynce. Szkoda, że nie robią zapachowych papierosów. Ćmiki lepiej by wtedy smakowały – pomyślałem.

– Twój stary poszedł w nocy na cmentarz? – spytał Stasiek, kiedy podałem mu połowę papierosa.

Jeszcze dzisiaj rano odpowiedź na to pytanie była dziecinnie prosta, ale teraz mogła zaważyć na naszej przyjaźni. Nawet chciałem odpowiedzieć, ale coś z tyłu głowy mi mówiło, że jeśli powiem prawdę – teraz kiedy Zdzisława Tadewald będzie częścią jego rodziny – znienawidzi mnie.

Wzruszyłem ramionami.

– No poszedł czy nie? – naciskał Stasiek.

– Nie.

– Skąd wiesz, przecież spałeś.

– Nie spałem, bo chciałem sprawdzić, czy pójdzie. No i nie poszedł.

– Przysięgasz na mały palec?

Stasiek wycelował we mnie ostatni palec prawej dłoni. Ja zrobiłem to samo i nasze palce splotły się w powietrzu.

– Przysięgam.

Okłamałem go. Pod koniec czerwca 1976 roku okłamałem mojego najlepszego przyjaciela. Może gdybym powiedział wtedy prawdę, inaczej to wszystko by się potoczyło.

Może mógłbym uratować Staśka.

POZNAŃ, 5 LUTEGO 2023 ROKU

Księżyc snuł się samotnie niczym pies po pustym placu. Dzisiejszej nocy Millerowi brakowało gwiazd. Zazwyczaj delektował się widokiem tysiąca punkcików rozświetlających czarne jak heban niebo. Prawdziwe dzieło sztuki. Figli delle Stelle, jak śpiewa Alan Sorrenti. Jesteśmy „dziećmi gwiazd”.

Przemknął przez ulicę Pogodną w jednym ze spokojnych zaułków pośród niskich bloków, gdzie życie płynęło leniwie w trakcie dnia, a nocą spało grobowym snem. Z ciemności wyłoniły się nieruchome kształty: krzaki, drzewa, budynki na tle zielonej poświaty. Noktowizor, który miał na oczach, wzmacniał światło księżyca. Dzięki temu panował nad ciemnością.

Zatrzymał się przy płocie, przywiązał linkę do ucha plecaka, przerzucił go i powoli opuścił. Wdrapał się na płot i zeskoczył na obie nogi. Był prawie u celu. Krążył po alejkach zasypanych śniegiem. Cmentarz był zadbany, na wielu grobach paliły się znicze. Z głębi nekropolii odezwało się krakanie wron.

Nie obawiał się, że ktoś go zobaczy, bo nie odwiedza się zmarłych w środku nocy. Sen skleił powieki żywym, aby ci odbyli daleką i nieznaną podróż. Sen – pomyślał Miller – był przedsmakiem śmierci.

Zatrzymał się przy grobie niedaleko muru wyznaczającego granicę cmentarza i upewnił się, że to właściwy grób.

– Witaj, siostro – powiedział półgłosem.

Wyjąwszy z plecaka łom, przyłożył spłaszczoną końcówkę w róg i zaczął stukać młotkiem w zaokrąglony koniec. Po cmentarzu rozniosły się dźwięki uderzeń. Nic nie mógł na to poradzić. Narobiłby więcej hałasu, gdyby chciał zniszczyć kamienną płytę. Po każdym kolejnym uderzeniu tworzyła się coraz większa szczelina. Zrobił tak w kilku miejscach dookoła grobu, aż mógł poruszyć płytę strzegącą dostępu do trumny. Nie była lekka, ale Miller miał wystarczająco krzepy, żeby delikatnie ją unieść i zsunąć na ziemię.

Ziemia, podobnie jak na cmentarzu Jeżyckim, była twarda jak skorupa, dlatego posłużył się podręcznym kilofem. Kupił go przez internet. Ważył niewiele ponad kilogram i można go było złożyć, dzięki czemu mógł go nosić w plecaku. Ostrze kilofa wbijał w grunt, a szpadlem wykopywał ziemię za siebie. Po dwudziestu minutach nieustannej pracy poczuł, jak sztywnieją mu barki. Zaklął pod nosem. Upłynęło kolejne dwadzieścia minut, zanim natrafił na trumnę. Promienie księżyca padały srebrem na dziurę. Uniósł kilof i uderzył mocno. Wieko trumny pękło. Wyjął je i wyrzucił na powierzchnię. Do wnętrza wpadło trochę ziemi.

W upiornych odcieniach zieleni noktowizora dostrzegł ludzkie szczątki: nagie, nieskrępowane mięśniami, niewięzione w mrokach ciała.

Wolne.

Piękne.

5

POZNAŃ, 6 LUTEGO 2023 ROKU

Poranne słońce świeciło ciepłymi promieniami, mimo że mróz wciąż wisiał w powietrzu. Po bokach ulic leżały zwały śniegu, co utrudniało mieszkańcom swobodne poruszanie się, ale przynajmniej nie padało.

Maria Lepra wybrała się w ten pogodny poranek na cmentarz Górczyński. Zanim weszła przez główną bramę, w jednej z blaszanych budek przy płocie kupiła znicz – zielony, tak jak lubiła jej córka. Powtarzała matce, że zielony był kolorem kiełkującej roślinności, zapowiedzią życia, które wyda owoce – a więc symbolem nadziei.

Grób jej córki znajdował się na tyłach nekropolii, za wysokim, pięciometrowym krzyżem, pod którym pochowano pierwszego proboszcza parafii. Kiedy skręciła w mniejszą alejkę – na szczęście posypaną ziemią, więc nie musiała się bać, że upadnie i stłucze sobie biodro jak rok temu – pozdrowił ją sąsiad. Był od niej o trzy lata starszy i właśnie porządkował grób zmarłej żony.

Maria Lepra miała pięćdziesiąt dwa lata, kiedy zmarła Ela. Nigdy sobie nie wybaczyła, że puściła ją wtedy samą. Nic nie zapowiadało tragedii, jaka miała się rozegrać. Córka ubrała się w kurtkę. Nie chciała powiedzieć, dokąd idzie, ale obiecała, że nie będzie długo. Ostatnie słowa, które do niej skierowała, brzmiały: „Powiem ci coś ważnego, gdy wrócę”.

Kiedy Maria Lepra dotarła na grób, doznała szoku. Upuściła siatkę, tucząc zielony znicz, a potem zaczęła krzyczeć.

Sąsiad, którego spotkała, usłyszał to i pobiegł do niej. Nie mógł jej uspokoić, ale sam zachował zimną krew i zadzwonił po policję.

* * *

Zgłoszenie przyjęto w Centrum Powiadamiania Ratunkowego pod numerem sto dwanaście. Dyżurna telefonistka zapisała podstawowe informacje i zawiadomiła policję. Górczyn podlega pod Komisariat Poznań-Grunwald. Dyżurnemu nie trzeba było tłumaczyć, co zrobić z takim zgłoszeniem – natychmiast puścił w radio komunikat. Patrol, który był najbliżej, podjął interwencję.

Gdy dotarli na miejsce, zobaczyli tłum ludzi gromadzący się przy grobie na tyłach cmentarza. Od razu poprosili gapiów o rozejście się, po czym zabezpieczyli taśmą miejsce zdarzenia. Piętnaście minut później przyjechał dochodzeniowiec z komisariatu i powiadomił technika kryminalistyki. Podkomisarz Turkot dotarła tam równo o dziesiątej i przejęła dowodzenie. Tak czy siak, to miejska będzie prowadzić dochodzenie.

Ustaliła, że doszło do podobnej profanacji jak pięć dni wcześniej. Trumna była otwarta, kości ułożono tak jak przy pochówkach antywampirycznych, a na tablicy nagrobnej namalowano krzyż z czterema literami: F, P, M i S. Natychmiast powiadomiła prokuratora, który prowadził sprawę z Jeżyc. Na gorąco przepytała panią Leprę, a potem udała się do biura cmentarza i poprosiła o monitoring. Grabarz odesłał ją do proboszcza, który poinformował, że na cmentarzu nie zainstalowano kamer, bo nie było potrzeby. Profanacje były tematem tabu. Zwykły człowiek nie ośmieliłby się naruszać tego, co święte, a kradzież zniczy czy kwiatów należała do rzadkości.

Turkot pokazała mu fotografię z namalowanym krzyżem i czterema literami.

– Wie ksiądz, co to może znaczyć? Zna ksiądz ten symbol? – spytała Turkot.

Proboszcz był stary i cierpiał na zaćmę. Zmrużył oczy, żeby lepiej zobaczyć fotografię, i na koniec mruknął pod nosem:

– Tak się składa, że znam.

– To co symbolizuje?

Proboszcz spojrzał na nią zmętniałymi od zaćmy oczami.

– Raczej kogo.

WIRY, 1 LIPCA 1976 ROKU

Zdzisława Tadewald wytarła łzy piąstką kolejny raz. Jej oczy były czerwone od płaczu. Paweł Lesiak stał za nią, trzymając rękę na jej ramieniu. Kochał tę dziewczynę, na każdym kroku ją wspierał i cierpiał wraz z nią.

– Jak to nie możecie nic zrobić? – spytała z wyrzutem duet milicjantów stojących pośrodku kuchni.

– Pani Tadewald, nie widzieliście sprawców, nie macie świadków ani nie możecie powiedzieć, kogo podejrzewacie – przemówił pulchniejszy milicjant.

– Nie tylko zniszczono jej grób, lecz także znieważono jej szczątki. – Zdzisława powtórzyła, co zobaczyła w wydrążonej dziurze na cmentarzu. Opowiedziała, jak czaszka została przełożona między kończyny dolne i jak wbito kilka drewnianych pali między żebra. – Potraktowano moją matkę jak jakiegoś wampira.

– Bardzo nam przykro. – Grubszy milicjant zapisał coś w notesie, nie patrząc na Zdzisławę. – Popytamy, czy ktoś coś widział, i zobaczymy...

– Tylko tyle?

– Nie jesteśmy cudotwórcami, pani Tadewald. Ale gdy tylko się czegoś dowiemy, poinformujemy was.

Skończyli wizytę i wyszli do radiowozu.

Słyszeliśmy ze Staśkiem całą rozmowę, przycupnęliśmy pod oknem na zewnątrz, co jakiś czas unosząc nos ponad parapet.

Ojciec Staśka obejmował Zdzisławę wokół talii. Miała na sobie prostą, lekko pobrudzoną suknię w kwiaty, która opinała jej smukłe pośladki. Paweł Lesiak silną ręką głaskał jej czarne włosy. Płakała. W jego ramionach wydawała się taka filigranowa i bezsilna. Mógłbym oglądać tę scenę bez znudzenia, jakbym oglądał Reksia, ale ojciec Staśka dostrzegł mnie kątem oka. Twarz nabiegła mu gniewem.

W ułamku sekundy zwialiśmy spod okna, wsiedliśmy na rowery i ruszyliśmy w dół Poznańskiej. Nasze rowery dziarsko pędziły po całkowicie pustej dróżce. Zatrzymaliśmy się dopiero w lasku na polance.

Stasiek miał czerwoną twarz, a na jego skroniach pulsowały żyły.

Byłem na krawędzi. Chciałem powiedzieć mu prawdę, ale ubrać ją w łagodniejszy wydźwięk. Nie mogłem przyznać, że mój ojciec także znieważył grób Emilii Tadewald. Wciąż był moim ojcem. Miałem zacząć od tego, że chciał przemówić do rozsądku sołtysowi i jego kuzynowi, ale Stasiek wyprzedził mnie pomysłem.

– Pójdziemy na milicję – wystrzelił jak z armaty. – Powiemy im, co słyszeliśmy na cmentarzu.

– Pomyślą, że nadajemy się do psychiatryka w Owińskach – zaoponowałem.

– Może chociaż sprawdzą Madeja i Sochę. Zrobią cokolwiek.

– Ich słowo przeciwko naszemu. Nie mamy szans.

– A twój ojciec? Przekonaj go, żeby poszedł z nami.

Jego słowa zawisły w powietrzu. Cisza przerywana szumem wody i przytłumionym odgłosem traktora jadącego polem wydawała się nad wyraz głośna.

– Ty naprawdę chcesz trafić do szpitala dla nienormalnych – odparłem.

– Jesteś głupi, Miller, dzieciaków nie wsadzają do takich miejsc. To jak będzie?

– Wiesz, co się stanie, kiedy o to poproszę... Ojciec złoi mi skórę za podsłuchiwanie, a potem poprawi, bo Madej to jego szef i dzięki temu mamy siano, żeby wyżyć.

– To ja powiem mojemu staremu – podjął. – On się z nimi rozliczy.

Wyobraziłem sobie, jak Paweł Lesiak rozlicza się z Madejem i Sochą i jak wychodzi na jaw, że mój ojciec także brał w tym udział. Widziałem ogromny zawód na twarzy mojego przyjaciela.

– Skłóci się tylko z całymi Wirami – odparłem. – I tak już nawarzył sobie piwa.

– O czym mówisz?

– Wiara gada różne rzeczy. Na przykład, że twój ojciec z czarownicą się skumał.

Stasiek ścisnął usta.

– A ty co myślisz?

– Zdzisława Tadewald wydaje się miłą kobietą – odparłem.

Mój przyjaciel potwierdził, że tak jest.

– Wiem co – nie dawał za wygraną. – Napiszemy list. Anonim. Opiszemy wszystko i wyślemy na komisariat.

Z dwojga złego list był lepszym pomysłem. Uzgodniliśmy, że nie będzie tam wzmianki o moim ojcu, będzie za to podsłuchana rozmowa. Tym sposobem milicja miała odwiedzić winowajców. Niech się wystraszą, niech wiedzą, że ktoś też wie.

Nie pomyślałem wtedy o rzeczy najbardziej oczywistej – że Madej i Socha skierują się z tym listem wprost do mojego ojca, że przebieg wydarzeń okaże się zupełnie inny, niż zakładaliśmy.

POZNAŃ, 6 LUTEGO 2023 ROKU

Ze snu wyrwał go dźwięk telefonu. Feusette otworzył oczy i rozejrzał się po pokoju. Komórka leżała na stoliku nocnym i drżała w akompaniamencie melodii dzwonka.

– Halo.

– Próbuję do ciebie dotrzeć od pół godziny – wybrzmiał donośny głos Turkot.

– Też cię miło słyszeć – powiedział i ziewnął.

– Gdzie jesteś?

– W domu. Budzik mnie nie obudził. Która godzina?

– Prawie jedenasta. Dasz radę przyjechać tu w ciągu pół godziny?

– A co się stało?

– Włącz WTK i sam zobacz.

Feusette wstał zaspany i przeszedł do salonu. Wcisnąwszy czerwony przycisk pilota, rozbudził telewizor. Na WTK zobaczył dziennikarza z mikrofonem na tle krzyży i grobów.

– To znowu on?

– Chciałabym, żeby było inaczej – odparła Turkot. – Znowu cię potrzebuję.

Feusette wstał, zakręciło mu się w głowie na samą myśl, że znowu musi pojawić się na cmentarzu. Dlatego sięgnął po xanax. Tym razem łyknął aż dwie tabletki, żeby „lęk nie przejął nad nim kontroli”.

– Będzie powtórka z rozrywki – stwierdził.

– Nie tym razem. – Głos Turkot przybrał posępny ton. – Sprawa się komplikuje.

– Dlaczego?

– Bo znałam tę dziewczynę.

* * *

Ola Karbowiak, jako archeolożka i ekspertka od pochówków antywampirycznych, przydałaby się tam, dokąd zmierzał. Dlatego do niej zadzwonił. Akurat badała szczątki ośmiu osób, które odkryto w trakcie prac archeologicznych prowadzonych przez Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN w parku Heweliusza – byłym obozie NKWD.

– Potrzebowałbym twojego spojrzenia na sytuację – powiedział Feusette.

– To na pewno ten wasz człowiek, Strzyga?

– Ten sam sposób, ale więcej dowiem się, kiedy dotrę na miejsce.

Feusette i Karbowiak byli naukowcami. Oprócz inteligencji i ciekawości, cechującej jajogłowych, mieli także wspólną pasję. Odkrycie zagadki miałoby wpływ na ich kariery, a ponieważ sprawa stała się im bliska, nie mogli pozostać obojętni.

– Dobra, doktorku – odparła. – Będę za kwadrans.

* * *

Cmentarz Górczyński otaczają trzy niewielkie uliczki – po jednej od południa, wschodu i zachodu – co razem z murem i porastającymi drzewami sprawia, że nekropolia stanowi swego rodzaju oazę. Żywi naprawdę zatroszczyli się tu o zmarłych.

Feusette zaparkował od zachodu, przy ślepej uliczce z parkingiem. Zawiesił aparat na szyi i wyjął walizkę. Brama główna znajdowała się przy ruchliwym skrzyżowaniu, które było teraz zakorkowane. Zanim tam doszedł, minął eszelon stoisk z kwiatami i zniczami. Przestąpiwszy próg bramy, poczuł, jak coś ścisnęło mu żołądek do rozmiarów orzeszka – a potem puściło jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki. Główna alejka zaprowadziła go do wielkiego krzyża. Już stamtąd zauważył policjantów i dziennikarzy. Poszedł przed siebie, przecinając rzędy grobów.

Zebrało mu się na wymioty. Nie powiedział o tym Turkot, ale czuł się źle nie dlatego, że zaspał, tylko z powodu snu. Śnił mu się ojciec, który przyszedł do niego z pistoletem i celował mu w czoło. Freud powiedziałby, że to rezultat poczucia winy, ale we śnie – w tym koszmarze – Feusette nie potrafił myśleć racjonalnie.

Przedarł się przez zbiorowisko dziennikarzy, którzy pomylili go z technikiem i zaczęli zadawać pytania, na które nie umiał odpowiedzieć. Za policyjną taśmą czekali podkomisarz Turkot, prawdziwy technik i prokurator.

– Krystianie, to Cezary Kulesza z prokuratury – powiedziała Turkot. – Prowadzi sprawę.

Mężczyzna był po czterdziestce, nosił posiwiałe włosy spięte w kucyk, które współgrały kolorystycznie z brodą i wąsami. Po uścisku dłoni można przypuszczać, że był twardym facetem.

– Doktorze Feusette, wiele o panu słyszałem – odezwał się Kulesza. – Cieszę się, że mamy specjalistę, który złapał Złodzieja Czaszek.

Pomogłem go złapać – pomyślał Feusette, ale nie było czasu na roztrząsanie przeszłości.

– Czytałem pana raport – ciągnął prokurator. – Przyznam, że nie dowierzałem w te całe pochówki antywampiryczne. Gdy ktoś dewastuje grób, robi to zwykle dla samego aktu wandalizmu albo żeby coś ukraść. A tu sprawca zostawia jeszcze dodatkowe kości.

– Też uważam, że mamy do czynienia z precedensem – przyznał Feusette. Kątem oka zauważył kroczącą w oddali Karbowiak. – Dlatego pozwoliłem sobie na sprowadzenie archeologa, który zna się na tym lepiej niż ktokolwiek.

– Jak najbardziej. – Ucieszył się Kulesza. – Każda pomoc się przyda.

Feusette machnął w stronę Karbowiak. Kiedy weszła za policyjne taśmy, Feusette poprosił, aby zostawiono ich samych. Technik nie miał nic przeciwko, zrobił już swoje i zaczął układać zebrane dowody w walizce.

WIRY, 5 LIPCA 1976 ROKU

Początek lipca w Wirach to były jedne z tych wspaniałych letnich dni, na który czekało się cały rok. Jak zwykle spędzaliśmy czas na łączce, która rozpoczynała się od mostu na ulicy Zespołowej – mieszkałem na jej końcu – i ciągnęła się wzdłuż rzeczki po wysoki łukowy most. Szły tędy tory, dlatego niegdyś zbudowano tu wysoki nasyp jako trasę dla pociągów. Kiedy stawałeś pod mostem, pociągi przejeżdżały nad twoją głową. Wszystko drżało, nawet powietrze. Zajebiste uczucie. Rzeczka przybierała tu charakter górskiego potoku, stawała się płytsza i przyspieszała, by za mostem zderzyć się z zakrętem tworzącym zatoczkę i popłynąć dalej przez pola.

Tego dnia zalegało tu ciężkie i duszne powietrze. Wiatr rozbijał się o nasyp albo o pola trzcin otaczające cały północny pas z powrotem do ulicy. Upał uderzył nas od razu, gdy zajechaliśmy na łączkę. Żar lał się z nieba niczym lawa. Zbrodnią byłoby przywiązać tu psa, a co dopiero jeździć rowerem po tych „stepach akermańskich”.

Dlatego skryliśmy się do lasku przy rzece. Wirynka płynęła tu leniwie. Temperatura w cieniu nie przekraczała dwudziestu pięciu stopni. Ptaki ćwierkały i zajmowały się sobą pośród gałęzi drzew. Mieliśmy po butelce oranżady, bułkę z masłem i dwie fajki. Siedzieliśmy na kamieniach obok siebie, czytając komiks o bohaterskich przygodach Hansa Klossa. Podobało się nam, jak sprytnie rozprawiał się z nazistami. James Bond mógłby mu sznurować buty. Dla mnie to właśnie Kloss i załoga czołgu „Rudy” 102 rozgromili Niemców w II wojnie światowej – ten knując i strzelając do konfidentów, tamci walcząc na froncie.

– Zróbmy tamę – wystrzelił Stasiek, przerywając leniwe przeglądanie komiksów.

– Będą potrzebne gałęzie – jęknąłem. Nie miałem ochoty ruszać się z miejsca.

– Mówię o prawdziwej tamie, zrobionej z desek.

– Skąd weźmiesz deski?

– Może znajdziesz jakieś na folwarku Madeja...

– Chyba pogrzało cię to słońce.

– No weź, wala się tam sporo niepotrzebnych rzeczy.

– Jak mnie ojciec zobaczy, że coś stamtąd wynoszę, to wpieprz murowany.

– To się nie daj złapać – odparł Stasiek. – Bądź jak Hans Kloss.

– Sam nie wiem...

– No dalej, ja skoczę po gwoździe. Zrobimy tamę, a potem zapalimy sobie ćmika.

Przekonał mnie.

Dwadzieścia minut później przyniosłem ze sobą dwie proste i niezbyt cienkie deski. Stasiek wrócił rowerem z torbą, w której można było znaleźć kilka krótkich i wąskich palików, trochę gwoździ i młotek.

Ułożyliśmy deski jedna na drugiej, zbiliśmy je palikami, ale w taki sposób, żeby końcówki wystawały z pół metra poniżej. Tak powstała konstrukcja tamy. Następnie Stasiek kazał mi wejść na drugi brzeg rzeczki i wbić ją mocniej, podczas gdy on bił młotkiem w paliki, żeby jeszcze głębiej osadzić tamę na dnie.

Zagłębiłem stopy w chłodny, mokry piasek. Woda płynęła kryształowo czysta i orzeźwiająca.

– Trzymaj cały czas, bo inaczej zmyje ją prąd.

Stanąłem pośrodku nurtu z rozkraczonymi nogami, podczas gdy woda przelewała się ponad krawędzie tamy. Końcówka lewej deski opierała się nie tyle o brzeg, ile o starą olchę rosnącą przy rzeczce.

Stasiek przyłożył do kory drzewa gruby gwóźdź, który przyniosłem z folwarku, uniósł młotek i zaczął uderzać płaski łeb. Gwóźdź z łatwością przeszedł przez deskę, lecz trudniej wchodził w drzewo. Mój przyjaciel musiał trochę się przy tym napocić. Był przekonany, że gdy połączy tamę z czymś stabilnym, to nie naruszy jej nawet wyższy stan wody w przypadku wzmożonych opadów. Na koniec ułożyliśmy kamienie u podnóża tamy, żeby lepiej opierała się nurtowi.

Siedzieliśmy na brzegu we względnej ciszy, obserwując rzeczkę przepływającą przez tamę i wokół krawędzi desek. Słuchaliśmy odgłosów spadającej ściany wody, która zmieniała się na powrót w bezkształtną ciecz, i śpiewu wydobywającego się z koron drzew. Zapaliliśmy po ćmiku. Poczułem się spełniony, gdy podziwiałem nasze dzieło.

– Słyszysz te ptaki? – spytałem.

– Słyszę.

Był to balsam dla duszy.

– Gdybyśmy mieli łopatę, a nie tylko deski i gwoździe – przerwał ciszę Stasiek – zrobilibyśmy tu tamę na miarę cystersów.

– Kogo?

– To tacy mnisi, którzy potrafili zamienić dziką wodę w bezpieczną rzekę. Pogłębiali koryto, wzmacniali brzegi albo budowali zapory. Ale tamy są jeszcze starsze, sięgają czasów Egiptu.

– Gdzieś to wyczytał?

– Nigdzie. Wiem to... – zawahał się na moment, jakby nie był pewien mojej reakcji. – Wiem to od Zdzisławy.

– Gadacie o tamach i cystersach?

Byłem zaskoczony. Z ojcem nigdy nie poruszałem takich tematów. Nasze rozmowy kręciły się wokół pracy i obowiązków. Pytał się kilka razy o Hansa Klossa, ale dlatego, że sam był jego fanem. Z matką mogłem rozmawiać, o czym chciałem, ale rzadko poruszaliśmy tematy dotyczące świata nauki czy historii.

Na policzkach Staśka wystąpiły rumieńce.

– Odkąd z nami mieszka, zawsze przed spaniem przychodzi z ojcem do mojego pokoju. I albo coś czytamy, albo rozmawiamy. Czasem dowiem się jakichś ciekawostek.

– To może ty profesorem zostaniesz – zażartowałem. – I do miasta się wyprowadzisz. Za kilkanaście lat trzeba będzie kłaniać się wielkiemu panu. – Ugiąłem kolana i pochylając głowę, parsknąłem śmiechem.

– Stuknij się w łeb, Miller. – Poklepał się po czole, a potem wpadł jakby w zadumę. – Myślę... Zdaje mi się, że nigdy nie opuszczę Wir.

– Głupoty pleciesz, Stasiek. W mieście przyszłości trzeba szukać, tam robotę lepszą znajdziesz niż praca w polu. Tam są fabryki i lepsze pieniądze.

– Pewnie masz rację, ale takie mnie odczucie nachodzi, takie myśli, że długo to ja żyć nie będę.

POZNAŃ, 6 LUTEGO 2023 ROKU

Kamienna płyta leżała obok grobu. Z biegiem lat straciła połysk, ale nie grawer informujący, że pochowano tu Elżbietę Leprę, lat dwadzieścia dziewięć. Tam, gdzie powinna być ziemia, wydzierała dziura. Rozkopano ją przy użyciu szpadla i kilofa. Na spodzie znajdowała się otwarta trumna, a w niej ludzkie szczątki.

– Czaszka przełożona pod miednicę – powiedział Feusette. – Kolejne dwie kości wbite między żebra. Założę się, że kiedy je wyjmę, będą zaostrzone na końcach.

Nałożył lateksowe rękawiczki i sięgnął po dwa większe woreczki strunowe, a następnie wyciągnął delikatnie kości wbite w szczątki. Pokazał je Karbowiak, a ona potwierdziła to, co powiedział. Kości zaostrzono na końcach.

– Pochówek antywampiryczny bez dwóch zdań – skonkludowała Karbowiak.

Przełożona czaszka, kołki i powtórne otwarcie grobu – trzy kryteria zostały spełnione. Wyjmowali kości jedna po drugiej i pakowali, fotografując wszystko po kolei.

Feusette nie musiał segregować ich do poszczególnych woreczków. Po tylu latach potrafił ułożyć szkielet z zamkniętymi oczami. Poza tym nie chciał ślęczeć tu dłużej, niż musiał. Zabezpieczywszy wszystkie kości, sięgnął po sitko i zaczął przesiewać grudki ziemi z trumny. Była to najgorsza część roboty. Smród z trumny co prawda uleciał, ale wciąż do jego nozdrzy przedostawał się zapach śmierci.

Gdy skończył, Karbowiak pomogła mu wyjść na powierzchnię.

– Jesteś blady – zauważyła. – Dobrze się czujesz?

Feusette poczuł, jak odbija mu się w żołądku. Uniósł kciuk na znak, że wszystko OK. Minęły dwie godziny, odkąd zabrali się do pracy. Być może leki przestawały działać, być może chodziło o przepracowanie. Któż to wiedział?

Panowie z Universum przyjechali zabrać worek ze szczątkami. Byli to ci sami mężczyźni, którzy pojawili się na cmentarzu Jeżyckim. Tym razem o nic nie pytali. Kamery śledziły każdy ruch toczący się za policyjną taśmą. Załadowali worek do karawanu i odjechali w stronę zakładu.

Feusette znowu poczuł, że coś dziwnego dzieje się z jego żołądkiem. Spakował sprzęt do walizki i zdjął kombinezon. Karbowiak zrobiła tak samo.

– Strzyga nie zapomniał się podpisać. – Turkot pokazała im namalowany krzyż z czterema literami. – Wiecie, co to za symbol?

Feusette nie zdążył nic powiedzieć. Poczuł skurcz żołądka, który zgiął go wpół, jakby dostał pięścią w brzuch. Z jego ust bluznęła struga rzygowin.

– W porządku? – Karbowiak położyła rękę na jego ramieniu.

– Tak, chyba mnie coś rozkłada. – Powiedziawszy to, skierował się do wyjścia, ale w tym momencie wśród dziennikarzy zrobiło się poruszenie.

* * *

Kobieta, która przykuła uwagę kamer, była szczupła i wysoka, z fryzurą podobną do tej, którą nosiła Morticia z rodziny Addamsów. Różniła się od niej wiekiem – była starsza – i okularami z grubą oprawką.

– Wiem, kto to zrobił – przemówiła teatralnie. – Wiem, kto zbezcześcił pamięć mojej siostry.

– Kto? – pytali dziennikarze, podsuwając jej mikrofon bliżej ust.

– To Zakon Wiary i Nauki – obwieściła.

Miny dziennikarzy zrzedły momentalnie.

– Co to za zakon? – spytała od niechcenia jedna z dziennikarek. Nieraz miała do czynienia z idiotami starającymi się zwrócić na siebie uwagę, kiedy działo się coś medialnego.

– Szanowna pani – odparła kobieta w czerni. – Mamy do czynienia z wojną toczącą się od stuleci. Jeśli myślicie, że polowanie na czarownice to przeszłość, to grubo się mylicie. Ela była nie tylko czarownicą, lecz także moją siostrą i należała do mojego kowenu.

– Czy może pani powiedzieć, kim jest? – dociekał dziennikarz Polsatu.

– Nazywam się Barbara Hoffmann i jestem arcykapłanką poznańskiego kowenu wicca. Jesteśmy grupą osób wyznających religię, której korzenie sięgają do pogaństwa, ale zapewniam, że nie uprawiamy czarów, jakie znacie z filmów, i nie latamy na miotle.

W głowach tych dziennikarzy, którzy z początku żałowali, że nadawali na żywo, pojawiło się światełko. Z tego mogło być coś ciekawego – coś, co warto będzie powtarzać podczas przypominania o profanacji z Górczyna.

W tej chwili ruszyła fala pytań.

– Dlaczego Zakon Wiary i Nauki miałby dopuścić się tak ohydnego czynu?

– Czy kiedykolwiek członkowie zakonu wam grozili?

– Gdzie można ich znaleźć?

Barbara Hoffmann starała się po kolei odpowiadać:

– Zakon Wiary i Nauki należy do współczesnej inkwizycji. Ich siedzibą jest Ostrów Tumski. To fanatycy, którzy chętnie widzieliby nas płonących na stosach. Od lat krytykują naszą działalność i uważają za heretyków tylko dlatego, że odrzuciliśmy katolicki patriarchat i powróciliśmy do pierwszych wierzeń człowieka. Wiary w żywioły natury.

– Skąd ta pewność, że to właśnie zakon tego dokonał? – spytała dziennikarka WTK. Nie dała się ponieść płytkiej sensacji.

– Zostawili po sobie symbol – odparła Hoffmann. – Proszę spojrzeć na tablicę nagrobną Eli, a zobaczą państwo namalowany krzyż z czterema literami. F, P, M, S.

* * *

Wrócił do Niepruszewa. Dopiero gdy usiadł w namiocie, poczuł ogromne zmęczenie. Miał odpowiednie buty do długich pieszych wędrówek. Były nieco luźniejsze na gołą stopę, ale po założeniu grubych skarpet zmniejszały swoją przestrzeń. Mimo tego zauważył na skórze otarcia i bąble.

Problem nie tyczył się jedynie stóp. Ból pojawił się w kręgosłupie – przede wszystkim od targania ciężkiego plecaka. Nie miał innego wyjścia. Gdyby skorzystał z transportu publicznego, wpadłby podobnie jak Złodziej Czaszek. A tego nie chciał. Był od niego lepszy. Korzystał z jego doświadczenia.

Teraz czas na odpoczynek. Pięciogodzinny marsz kosztował go dużo energii. Dlatego wcisnął się do śpiwora. Miał jeszcze dwie godziny do swojej warty. Dzisiaj zaczynał od pierwszej. Obozy funkcjonowały jak fabryki, robiło się swoje na pierwszej, drugiej lub nocnej zmianie. Reszta dnia była wolna dla obozowiczów.

Ułożył się wygodnie, chociaż długo nie mógł rozgrzać stóp. Poczuł ciepło, zanim zasnął. Był zmęczony, ale to było przyjemne zmęczenie – takie, jakie może czuć dziecko, które wraca do domu po całym dniu biegania z kolegami po dworze. Dobre zmęczenie gwarantuje zdrowy sen. Obrócił się na lewy bok tak, że spoglądał na otwarty plecak. W jego wnętrzu można było ujrzeć kształty ludzkiej czaszki. Czarne oczodoły patrzyły na niego hipnotyzująco, a zęby szczerzyły się martwym, letargicznym uśmiechem.

– Kochałem cię – powiedział do czaszki. – Kochałem cię tak mocno jak twój mąż. I ty mnie kochałaś na swój sposób. Dlatego nie mogę przestać. Śmierć nie może pogrzebać prawdy. Tego, co ci wyrządzono. Tego, jak cierpiałaś, Zdzisławo Lesiak. Poprzysiągłem ci to, zanim wykopałem twoje kości. – Powieki zrobiły się ciężkie. Resztę słów wymamrotał na granicy świadomości i snu. – Odpowie za to... Odpowie za to... Odpowie za to...

6

Artykuł zamieszczony na stronie internetowej „Głosu Wielkopolskiego” w sekcji Kryminalna Wielkopolska, 7 lutego 2023 roku

STRZYGA ZNOWU ATAKUJE!

– To już drugi taki przypadek – mówi Cezary Kulesza z Prokuratury Rejonowej Poznań-Grunwald.

Ubiegłej nocy ktoś zniszczył grób na cmentarzu Górczyńskim i znieważył szczątki w taki sam sposób jak na Jeżycach. Policjanci z Komendy Miejskiej robią, co mogą, aby złapać przestępcę, który – na razie – gra na nosie policji. Nie ma ani świadków, ani podejrzanych.

Na miejsce zdarzenia wezwano antropologa sądowego, doktora Krystiana Feusette’a, który pomógł złapać Złodzieja Czaszek z Pomorza. Niestety nie chciał z nami rozmawiać. Policja wezwała też archeolożkę i specjalistkę od pochówków antywampirycznych, gdyż obie profanacje łączy ten sam modus operandi. Jak ustaliliśmy, w obu przypadkach przełożono umyślnie czaszkę pod miednicę i wbito kołki w szczątki zmarłych.

Pochówki antywampiryczne były znane w średniowieczu i tyczyły się tych zmarłych, których posądzano, że po śmierci wrócą jako upiory. Dlatego chowano ich z odcinaną głową, wbijano w nie ostre narzędzia (na przykład kołki!), pozostawiano magiczne przedmioty – wszystko, co mogło chronić przed powtórnym przyjściem upiora.

– To precedens, bo nigdy wcześniej nie było takiego przypadku – tłumaczy doktor Aleksandra Karbowiak z Instytutu Archeologii i Etnologii Uniwersytetu Adama Mickiewicza. – Po pierwsze, nie mamy do czynienia z wykopaliskiem archeologicznym. Po drugie, nikt jeszcze nie stosował takich praktyk w czynach przestępczych.

Nie wiadomo, co kierowało sprawcą, któremu Komenda Miejska nadała przydomek „Strzyga”, od nazwy słowiańskiego demona – bo jak inaczej nazwać kogoś, kto nocami znieważa ludzkie szczątki?

* * *

Otworzył drzwi prosektorium, znajdujące się obok głównego wejścia, ściągając przy tym uwagę kilku studentów delektujących się przerwą na papierosa. Panowie z Universum wnieśli czarny worek do środka, położyli na stole i odjechali. Ich zadanie się skończyło – Feusette’a właśnie rozpoczęło.

Zaczął układać szkielet w porządku anatomicznym. Czaszka, leżąca w trumnie pod miednicą, na powrót trafiła nad pierwszy kręg szyjny, zwany „atlasem” po mitologicznym tytanie, który wiecznie trzymał Wszechświat na ramionach.

Karbowiak ułożyła żebra przy kręgach, kość krzyżową przy miednicy, podczas gdy Feusette zajął się kośćmi długimi i kosteczkami kończyn górnych i dolnych. Gdy skończyli, włączył laptop, z którego popłynęły melodie Last breeze of the evening – melancholijne dźwięki lo-fi.

– Zawsze tak pracujesz? – Karbowiak nie spodziewała się muzyki w prosektorium.

– Muzyka pomaga mi się skupić.

Feusette zaczął przyglądać się kościom: miednicy, czaszce, obojczykom i żebrom. Co jakiś czas podchodził do komputera, żeby coś zanotować, po czym wracał i kontynuował badania. Karbowiak obserwowała go z zaciekawieniem. Obracał kości, kładł je i brał z powrotem w dłoń, skupiał się nad wypukłościami i wklęsłościami, mierzył je, a na niektóre w ogóle nie zwrócił uwagi. Skończywszy analizować kości, obwieścił:

– Szczątki należą do dorosłej, ale młodej kobiety, która najprawdopodobniej zginęła z ręki praworęcznego nożownika.

Wyznaczenie płci nie było trudne – wystarczyło spojrzeć na miednicę, która kształtem i wielkością odpowiadała typowym cechom kobiecym. Kość łonowa była dłuższa i wygięta do przodu, co miało ułatwić dziecku wyjście z łona podczas porodu. Połączenie lewej kości łonowej z prawą było wciąż pofałdowane – niczym tafla wody zmącona delikatnym wiatrem.

Potwierdzenie wieku Feusette znalazł w obojczyku. Obojczyk to mocna kość w kształcie litery „S”, która – co najważniejsze – zmienia się wraz z wiekiem. Nie znalazł żadnych obwódek przy nasadach występujących na przykład w obojczykach dwudziestolatków, kiedy kości są na etapie ostatecznego zrastania. Obojczyk całkowicie skostniał, więc wzrost się zakończył, ale nie nosił jeszcze zmian degeneracyjnych. Stąd wniosek, że należał do kobiety między dwudziestym piątym a trzydziestym rokiem życia.

– Skąd wiesz, że zmarła od noża? – spytała Karbowiak.

– Żebra – odparł Feusette. – Chronią narządy wewnętrzne i pomagają w oddychaniu, ale mają też prześwity, przez co można zrobić niezły bałagan wewnątrz ciała, jeśli wiesz, gdzie ugodzić. Ostra krawędź przecina skórę, rozrywa mięśnie i przebija serce lub płuca. Krew rozlewa się do jam, czego rezultatem jest szybka śmierć. Ostre przedmioty pozostawiają też ślady na kościach w postaci nacięć. Spójrz, piąte żebro po lewej stronie zostało niemal przecięte. Znalazłem też przecięcia na powierzchni jedenastego żebra. Ponieważ wszystkie ślady dotyczą kości znajdujących się po lewej stronie klatki piersiowej i są głębokie, stąd zakładam, że nożownik był praworęczny i chciał zabić.

Karbowiak pokręciła głową z niedowierzaniem.

– Robi się coraz ciekawiej. – Spuściła wzrok na szczątki, po czym uniosła z powrotem na Feusette’a. – Skoro ją zamordowano, musiała trafić do was na sekcję zwłok. Pewnie macie ją w archiwach.

Feusette przytaknął.

– Gdybyś do nich zajrzał, mielibyśmy cały obraz tej tragedii.

– Nie musimy – odparł. – Znam kogoś, kto wie o wszystkim.

* * *

Oficer kryminalny sierżant Sebastian Liput po raz kolejny spotkał się ze swoim informatorem, tym razem niedaleko przejazdu kolejowego na Dębcu. Była tam mała knajpka z dobrą pizzą, ale nie przetrwała pandemii koronawirusa i właściciele zostali zmuszeni zamknąć lokal. Ale parking pozostał. Liput zaparkował tam i w oczekiwaniu na spotkanie wcinał hot doga z Żabki.

Absolwent Politechniki Poznańskiej zjawił się w aucie po dziesięciu minutach.

– Masz coś dla mnie? – spytał Liput.

– Pogrzebałem trochę i chyba coś znalazłem – odparł informator. Miał podkrążone oczy, wyglądał marnie. Ewidentnie wczoraj sięgnął po narkotyki. Śmierdziało od niego jak ze starego, znoszonego laczka. – Kolega bawi się w Darknet. Poprosiłem go, żeby poszukał czegoś związanego z profanacjami.

Liput czekał na konkrety.

– No i?

Chłopak wyciągnął kartkę. Widniała na niej nazwa strony internetowej.

– Tam spotykają się same pojeby.

– Skąd pewność, że znajdę tam pojeba, którego szukamy?

– Tam każdy jest anonimowy – odparł informator.

– Więc może pisać, co chce – rzucił Liput. – Może lać wodę jak na maturze, chwalić się rzeczami, których nigdy by nie zrobił, podawać się za wcielenie Jezusa albo antychrysta.

– Może też pisać prawdę – zauważył chłopak. – Gdyby pan wiedział, że to, co pan zrobi, ujdzie panu na sucho, zrobiłby to pan, nawet jeśli byłoby to nielegalne?

Kryminalny odpowiedział milczeniem.

Informator wyszczerzył pożółkłe zęby.

– No właśnie.

POZNAŃ, 8 LUTEGO 2023 ROKU

Śnieg zelżał nieco, tak samo jak mróz, ale niebo wciąż zasnuwały gęste, ołowiane chmury. W koronach drzew śpiewały ptaki, które nie wyleciały do ciepłych krajów i czekały niecierpliwie na przyjście wiosny.

Miller złożył namiot i spakował go do pokrowca. Następnie włożył narzędzia do plecaka, grubym swetrem owinął pudełko z czaszką i ułożył je na górze, aby nie przygnieść kości.

Kilometr dalej, na leśnej polance, reszta obozowiczów składała swoje namioty lub pakowała rzeczy do kamperów. Marta zauważyła go i machnęła ręką.

– Przyszedłem się zameldować i powiedzieć, że wyruszam – powiedział.

– No coś ty – odparła z dezaprobatą. – Jedziemy razem.

W pierwszej chwili nie chciał dać się przekonać, ale pomyślał, że dzięki temu mógłby zaoszczędzić energię na kolejny wypad.

– Nie będę się narzucać.

– Nie narzucasz się – zapewniła. – Fryderyk jest wdzięczny każdemu ochotnikowi, który chciał wziąć udział w tej akcji. Zresztą ja też. Pomyśl, kto normalny odmraża sobie tyłek, żeby obserwować ptaki?

Miller wyszczerzył zęby.

Lena wyszła z kampera w czapce i szaliku.

– Jedziesz z nami? – spytała ucieszona.

– Najwyraźniej.

– Ale fajnie. – Wzięła go za rękę i zaprowadziła do drzwi auta. – Do Jeziora Trzcielińskiego mamy pół godziny drogi, będziesz mógł opowiedzieć mi o żurawiach albo i innych ptakach, a jeśli zechcesz, to opowiesz mi o swojej młodości...

– A czemu interesuje cię moja młodość? – spytał zdziwiony.

– Czemu? – Lena parsknęła śmiechem. – Życie bez telefonów i komputera – zaczęła wyliczać. – Jedyną rozrywką dzieci było podwórko. Na wsiach wyprowadzało się krowy, zbierało trawę dla królików. Człowiek miał prawdziwy kontakt z naturą. Nie to co teraz.

– I ty masz tylko jedenaście lat?

Lena klepnęła go w rękę.

– Tak, i dla jedenastolatki podróż do tamtych czasów jest tak interesująca jak wizyta w muzeum.

– Nie za wiele pamiętam – skłamał Miller.

– Spokojnie, mama i tata też coś powiedzą i będę wszystko wiedzieć. – Uśmiechnęła się szeroko.

W jej uśmiechu kryło się coś prawdziwego i niewinnego. Coś, co ulatywało wraz z końcem dzieciństwa i od tamtej pory było nieosiągalne niczym znikająca mgła w promieniach wschodzącego słońca.

Przypomniał sobie siebie samego w jej wieku, bawiącego się na łączce ze Staśkiem, budującego z nim tamę na Wirynce czy jeżdżącego na rowerze i śmiejącego się wniebogłosy. „Kto pierwszy do babki Bocheńskiej” – krzyczał Stasiek, rozpoczynając rowerowy wyścig. Głos przyjaciela wybrzmiał mu w głowie, jakby Stasiek właśnie wyszeptał mu to do ucha. Dawno nie słyszał jego głosu, i nawet jeśli była to sztuczka umysłu, to zanim uleciała, była prawdziwa i niewinna tak jak uśmiech Leny.

WIRY, 6 LIPCA 1976 ROKU

– Kto pierwszy do babki Bocheńskiej!

Stasiek zaczął pedałować szybciej, zostawiając mnie w tyle.

– Ty kupo gówna, oszukujesz!

Zerwałem się za nim niczym pies myśliwski, który wypatrzył zwierzynę.

Pędziliśmy rowerami w dół ulicy do mostku, a potem w górę do skrzyżowania. Wiatr wiał nam prosto w twarz. Nogi naciskały na pedała tak mocno jak tłoki. Dzięki temu tuż przed chatą babki Bocheńskiej dogoniłem Staśka.

– Remis, cwaniaczku. – Zarechotałem.

Stasiek oparł dłonie o kierownicę i sapał ze zmęczenia.

– Miałeś szczęście.

Wykorzystałem moment jego słabości, odwróciłem rower kołami do ulicy.

– Kto pierwszy do lasku! – Ruszyłem, nie patrząc się za siebie.

Stasiek wyrwał za mną mimo wyczerpania, ale nie dał rady mnie dogonić. Gdy dojechałem pod drzewa, zeskoczyłem z roweru i uniosłem ręce do góry na znak triumfu. Czułem, jak pot perlił się na czole i plecach. Stasiek zrobił minę, jakby moja wygrana spływała po nim jak po kaczce.

– Teraz ty jesteś kupą gówna – rzucił beznamiętnie.

Wybuchnęliśmy śmiechem.

– Chodź, zobaczymy naszą tamę – powiedziałem i ruszyliśmy do bazy.

Jak zwykle panował tu przyjemny cień. Słychać było śpiew ptaków i szum rzeczki.

Przedarliśmy się przez krzaki i gdy ujrzeliśmy widok roztaczający się przed nami, nasze serca zamarły.

– Co to ma być? – Z tamy, którą zbudowaliśmy wczoraj, pozostały szczątki. – Co tu się stało? – pytałem zszokowany, chociaż wiedziałem, że nikt z nas nie znał odpowiedzi.

Stasiek stał tylko i patrzył. W kącikach oczu dostrzegłem zarysy łez.

I wtedy usłyszeliśmy szelest. To, że nie byliśmy tu sami, było pewne jak dwa dodać dwa, ale nie spodziewaliśmy się ujrzeć Tadka i jego kolesiów – młodego Madeja i młodego Sochy. Cała trójka przewyższała nas wzrostem i wiekiem. Nosili długie włosy, skórzane kurtki i mieli w dupie wszelkie zasady.

– No proszę, świnioryje przybyły do koryta – rzucił Tadek i pokuśtykał do nas w obstawie swoich kumpli.

Zanim poznałem na własnej skórze, do czego są zdolni, słyszałem od Staśka i innych chłopców, że lepiej nie wchodzić im w drogę. Czerpali jakąś niezrozumiałą ekscytację z bicia i poniżania słabszych. Dzisiaj wiadomo, że ten, kto posuwa się do takiego bezeceństwa, chce podnieść sobie niskie poczucie własnej wartości, ale w 1976 roku wszyscy uważali ich za wariatów, od których trzeba trzymać się z daleka.

Rok wcześniej szedłem sobie ulicą, kiedy zajechali mi drogę fiatem 125p, który pożyczali od ojca Sochy.

– Dokąd idziesz, świnioryju? – spytał Tadek z papierosem wetkniętym w usta.

– Do domu.

– Do domu, co?

– No idę... – Nie wiedziałem, o co mu chodzi.

– Do domu, proszę pana – poprawił mnie Tadek. – Stary nie nauczył cię szacunku do starszych?

– Odwalcie się.

Wtedy wysiedli i otoczyli mnie w trójkąt.

– Co ty powiedziałeś, świnioryju?

Nawet nie dali mi czasu na odpowiedź. Tadek strzelił mi plaskacza w kark. Siłę uderzenia poczułem na końcach jedynek. Kark mi zesztywniał, poczułem ogromne pieczenie.

– Następnym razem pamiętaj o manierach. – Tadek ścisnął mnie mocno za kark. Mięśnie na mojej szyi naprężyły się niczym postronki. – Rozumiemy się, świnioryju?

– Tak, rozumiemy się.

– Rozumiemy się, co?

– Rozumiemy się, proszę pana.

– Szefie!

– Rozumiemy się, szefie!

Tadek pchnął mnie na drogę. Cała trójka wróciła do fiata i odjechali. Od tamtej pory starałem się ich unikać, a nawet więcej – można powiedzieć, że tam, gdzie się pojawiali, tam ja znikałem. Ale dzisiaj nie było szans na ucieczkę.

– Wy to zrobiliście? – spytał Tadek, spoglądając na szczątki tamy.

– My – wycedził Stasiek. – A co?

– A to, że niechcący ją rozpierdoliliśmy. – Wyszczerzył zęby w szyderczym uśmiechu.

– Dlaczego? – zapytałem. – Przeszkadzała wam?

– Zapomniałeś dodać „proszę pana”, świnioryju – rzucił Waldek Madej. Syn sołtysa miał grubą szyję, wciśnięte skronie, pulchne policzki i zadarty nos po ojcu, przez co jego twarz przypominała ryj prosiaka. „Świnioryju” w jego wydaniu brzmiało komicznie.

– Czego chcecie? – zapytał Stasiek.

Madej i Socha nie odpowiedzieli, spojrzeli za to na Tadka, jakby to on posiadał prawo zabrać głos jako pierwszy.

Tadek ścisnął dłońmi kule, którymi się podpierał.

– Ktoś napisał ohydny anonimowy list na panów Madeja i Sochy, w którym oskarża ich o znieważenie szczątków czarownicy Tadewald. – Tadek uniósł kulę, obierając nas na celownik. – I ktoś dzisiaj za to odpowie.

* * *

Laba.Land to przestrzeń rekreacyjna przy ulicy Przełajowej na Winogradach. Jest tu łączka, na której odbywają się targi ekologiczne, ponadto ogródek, plaża i leśna biblioteka. Organizowane są tu spotkania, warsztaty, koncerty, a nawet festiwale, a poznaniacy odpoczywają od zgiełku miasta.

Barbara Hoffmann należała do jednej z pięciu kobiet, które dzierżawiły to miejsce od Klubu Sportowego Posnania. Wszystkie należały do wiccańskiego kowenu, o którym tak ochoczo wspominała dziennikarzom na cmentarzu Górczyńskim.

Turkot znalazła ją przy leśnej biblioteczce i poprosiła o rozmowę.

Hoffmann sprawiała wrażenie ekscentryczki, nie wspominając już o wisiorkach z pogańskimi symbolami i licznymi tatuażami na pomarszczonej skórze sześćdziesięciopięciolatki.

– Dużo pani wie o Elżbiecie Leprze – zaczęła podkomisarz.

– Była moją przyjaciółką.

Oczywiście, że była jej przyjaciółką. Hoffmann obwieściła to wszystkim dziennikarzom. Turkot chciała jej powiedzieć, że jej niewyparzona gęba sprowadzi kiedyś na nią nieszczęście, ale ugryzła się w język.

– Jak stała się jedną z was?

– Mam zacząć od początku?

– Jeśli pani może...

Hoffmann wyciągnęła camela z paczki i zapaliła.

– Freud twierdził, że doświadczenia z dzieciństwa rzutują na późniejszą osobowość. Miał rację. To, co przeszła Ela, musiało ją do nas zaprowadzić. Wychowała się w domu z surowym ojcem i uległą matką. Dostawała w tyłek, kiedy rozrabiała, a grzeczność oceniano przez pryzmat dobrych ocen i posłuszności. Kiedy była w klasie maturalnej, matka odeszła od przemocowego ojca i zabrała ze sobą córkę. Ela była bystra i dobrze zdała maturę mimo rozwodu rodziców i przeprowadzki. Po maturze zaczęła studiować psychologię. Twierdziła, że od zawsze interesowało ją to, co kryło się za ludzkimi zachowaniami, ale ja myślę, że po prostu próbowała zrozumieć krzywdy, które zafundował im ojciec.

– A które dziecko nie doznało krzywd? – rzuciła Turkot, przypominając sobie swojego surowego ojca.

– Każde, pani podkomisarz, dlatego tak wiele ludzi nosi dziś rany w sercach. – Hoffmann zaciągnęła się papierosem. – Pewnego dnia poszła do kafejki internetowej, szukała czegoś na zajęcia, trafiła przypadkiem na odnośnik do strony wicca.pl. To, co przeczytała, zafascynowało ją do tego stopnia, że sama nas znalazła. Wszystkie moje siostry same mnie znalazły.

– Co im daje wicca? – spytała Turkot, zapisując coś w notatniku.

Hoffmann uraczyła ją opowieściami o pierwiastku kobiecym ukrytym w bóstwie Wielkiej Bogini w postaciach „Panny”, „Matki” i „Staruchy”, których symbolami były trzy fazy Księżyca; o wierze w amulety, czakry i wróżby; o naturze i żywiołach, które nawzajem się uzupełniają; o świecie rysującym się jako całość, a nie podział; w końcu o rytuałach i magii, darach od bogów będących nierozłączną częścią wicca.

– Proszę zrozumieć, że wiccanki, czyli współczesne czarownice, to kobiety po przejściach – podsumowała. – Nieszczęśliwe, posłuszne, bite, odpychane, zdradzane, maltretowane. To kobiety, które miały dosyć ujarzmiania swojej kobiecości.

* * *

Barbara Hoffmann zapamiętała dzień, w którym poznała Elę Leprę. Wiosna rozbudzała się po zimowym śnie, igrając blaskami złotych promieni po zielonych liściach drzew. Spotkali się w Lasku Marcelińskim, powstałym w ubiegłym wieku na terenach porolnych i służącym dziś za zielone płuca Poznania. Były tu trasy rowerowe, miejsca do pikników i dróżki dla spacerowiczów oraz wiele odosobnionych miejsc na doświadczanie wicca.

Ela przybyła do umówionego miejsca bardziej z ciekawości niż oddania i zdziwiła się, że żadna z przybyłych nie przypomina czarownicy. Była bardzo nieśmiała.

– Jak masz na imię i co cię tu sprowadza? – spytała Hoffmann.

Ela się przedstawiła.

– Zauważyłam ogłoszenie na stronie internetowej.

– Chcesz wkroczyć na drogę wicca?

Ela skinęła lekko głową.

Hoffmann poprosiła siostry – tak zwracała się do wszystkich przybyłych kobiet – aby usiadły w kręgu.

– Czy któraś z was powiedziała komuś, że dzisiaj tutaj będzie?

Wszyscy, łącznie z Elą, zaprzeczyły.

– Dlaczego? Przecież nie przygotowujemy tu tajnego spisku.

Kilka sióstr zachichotało.

– Nie pozwoliliby nam tu przyjść – odezwała się jedna z nich.

– Kto by na to nie pozwolił?

– Mężowie, rodzice...

Hoffmann spojrzała na Elę, która wlepiała oczy w trawę pod nogami.

– A tobie kto nie pozwoliłby tu przyjść?

Ela podniosła nieśmiało wzrok.

– Mój tata.

– Dlaczego?

– Wyśmiałby mnie za te głupoty.

Hoffmann od razu ją przejrzała. Dziewczyna przypomniała jej samą siebie z przeszłości: zahukaną przez patriarchalizm, wyprutą z kobiecości, wyblakłą z uczuć – jak oczy Eli Lepry.

– Dziękuję, że byłaś z nami szczera.

Potem Hoffmann zaczęła głosić o świecie opartym na podziałach: biały–czarny, dobry–zły, on–ona; o tym, jak ustanowiony przez mężczyzn system zniewalał kobiety i jak wicca mogła pomóc ocknąć się z tego koszmaru.

– Czy nie zastanawiałyście się, dlaczego cały czas odmawia się nam wrażliwości? – ciągnęła. – To, co wrażliwe, widzi się jako słabsze, a więc złe. Bądź grzeczna. Niegrzeczne dziewczynki idą do piekła. Samochody są dla chłopców, więc ty baw się lalkami. Gotuj, sprzątaj i śpiewaj... – Słowo: „śpiewaj” wybrzmiało z ust Hoffmann jako ironiczny falset. Ela zachichotała wraz z resztą. – A potem wymaga się od nas posłuszeństwa i życia na podobieństwo mężczyzn. Zaczyna się nas odcinać od intuicji, emocji, aż w końcu dusi się w nas kobiecy pierwiastek. Dlaczego? Bo wygrywa ten, kto mniej czuje i troszczy się jedynie o siebie.

– Chłopcom pozwala się na więcej – zawtórowała jej Ela, najwyraźniej odnajdując w sobie pokłady odwagi.

– Mów dalej, siostro...

– Jeśli dziewczynka przeklina, chłopcy uważają to za nieeleganckie. Ale oni mogą kląć do woli. Dziewczynki muszą pomagać w domu, chłopcy przychodzą na gotowe. Ojciec mógł szastać mamą po kątach i nikt nie zwracał mu uwagi. A kiedy wtrącałam się w ich kłótnie, dostawałam w tyłek i szłam zapłakana do pokoju – urwała, uświadamiając sobie, że odkryła zbyt wiele przed obcymi. Na powrót wlepiła wzrok w trawę.

– Dziwicie się? – Hoffmann zwróciła się do wszystkich „sióstr”, żeby uciąć niezręczną ciszę. – Ewa powstała z żebra mężczyzny, czyli, według chrześcijan, nie była pełnoprawnym człowiekiem. Przez wieki kobiety miały tyle praw co szaleńcy i dzieci. Jeszcze w dziewiętnastym wieku uważano, że kobiety żyją jedynie dla rodziny, podczas gdy to mężczyźni dokonywali wielkich odkryć.

Ela znowu słuchała jej słów.

– Bóg jest jeden i to w formie męskiej – ciągnęła Hoffmann. – Kapłanami mogą zostać tylko mężczyźni. Grono najlepszych kucharzy świata jest zarezerwowane jedynie dla facetów. A co, my niby nie mamy smaku? Daj takiemu wodę z makaronem, a będzie błagać o sól i pieprz...

Ela roześmiała się razem z innymi siostrami.

Hoffman opowiedziała im o swoim ojcu i o tym, jak robił awantury po pijaku.

– Byłam tym zmęczona. Miałam dość podążania zgodnie z regułami patriarchalnego świata. Zaczęłam szukać własnej drogi. I wtedy wkroczyłam do ciemnej doliny, gdzie chaos mieszał się z pokusami. Szukałam czegoś, co mną pokieruje lub wskaże mi drogę. Czegoś zupełnie innego. I wiecie, co tam znalazłam? Nic.

– Jak to nic? – Ela była zawiedziona. Wydawało się jej, że usłyszy o tajemnej prawdzie, która odmieni jej życie; o odkryciu czegoś na wagę ognia albo koła. W tym właśnie momencie chciała nabrać na tyle sił, żeby następnym razem nie bać się postawić mężczyźnie; nieważne czy w postaci ojca, czy chłopaka. Wstała, gotowa opuścić krąg. – Chyba nie powinnam była tu przychodzić.

Hoffmann ją zatrzymała.

– Kiedy docierasz do samego dna, dzieje się coś niezwykłego, strasznego i pięknego zarazem. Nie możesz iść dalej, więc się unosisz. – Mówiła te słowa tylko do niej.

– Nie rozumiem – odparła Ela. – Co to zmienia?

– Przekonujesz się, że nie możesz zawierzyć żadnym autorytetom. Zaczynasz ufać samej sobie.

Po spotkaniu zamieniły ze sobą kilka słów.

– Chciałabym zostać jedną z was, ale nie wierzę w magię.

– Nie musisz – odparła Hoffmann. – Nasz kowen to miejsce, w którym będziesz mogła znaleźć odpowiedzi na nurtujące cię pytania. Wicca nie jest sztywną drogą bez wyjścia. Ale żeby przejść inicjację, przez rok musisz spotykać się regularnie z jedną z nas, odbywać rozmowy i uczyć się swej kobiecości.

– Nie widzę problemu, bywałam już u psychologa – powiedziała Ela, a Hoffmann wybuchnęła śmiechem. – Chciałabym uczyć się od ciebie. Dużo wyniosłam z pierwszej lekcji.

– To dam ci drugą lekcję, siostro, którą musisz zapamiętać. – Hoffmann objęła chude ramiona Eli. – Twoja kobiecość przejawia się w życiu w trzech symbolach. Przychodzisz na świat jako niewiasta, potem stajesz się matką, a ostatecznie wiedźmą. Nawet w chwili śmierci jesteś jedną z nich, dlatego nigdy nie będziesz sama.

WIRY, 6 LIPCA 1976 ROKU

Mój żołądek stwardniał jak kamień, kiedy Tadek wspomniał o liście.

– Nic nie wiemy – skłamałem. – Odczepcie się od nas.

– Anonim wysłano z jedynej w Wirach poczty – oświadczył Tadek. – A to znaczy, że to ktoś od nas. – Zerknął szyderczo na mojego przyjaciela. – Ty, Lesiak, jesteś najbardziej podejrzany.

– Bo? – burknął.

– Bo to twój stary posuwa młodą czarownicę.

Stasiek zacisnął usta, jego policzki zaczerwieniły się ze złości.

– Nic ci do tego.

– Mylisz się, świnioryju. – Tadek pokuśtykał w naszą stronę. – Tak się składa, że sołtys jest moim wujem i nie pozwolę, żeby ktokolwiek go oczerniał. Rozumiesz, pedale, czy mam ci to wbić do głowy siłą? – Na koniec chrząknął i posłał pokaźną żółtą flegmę na buty mojego przyjaciela.

Atmosfera zgęstniała. Madej i Socha byli gotowi spuścić nam łomot w każdym momencie. Znając porywczą naturę Staśka, spodziewałem się, że ruszy na nich pierwszy, co przerodzi się w bijatykę.

– Może nikt nie chciał oczernić sołtysa, tylko napisał prawdę? – rzuciłem, sprowadzając ich uwagę na siebie. – Może ktoś widział, jak nocą wasi ojcowie i wujkowie poszli na cmentarz i rozkopali grób Emilii Tadewald?

– Coś powiedział, świnioryju?

Waldek Madej wybałuszył oczy. Jego policzki nadęły się jak napompowane balony. Uniósł dłoń i posłał mi plaskacza w policzek.

– Au! – zaskomlałem.

Zdrętwiała mi połowa twarzy, policzek piekł jak cholera. Z oczu poleciały łzy.

– Teraz się doprosiliście. – Tadek skinął na kumpli, żeby spuścili nam łomot.

Madej kopnął mnie w brzuch. Zgiąłem się wpół, kwicząc z bólu. Gdy dostałem dwa kolejne ciosy w twarz, upadłem na trawę.

Stasiek szamotał się z Sochą, ale nie dał mu rady. Po chwili leżeliśmy obok siebie.

– Kto wysłał list? – Tadek uderzał nas kulą z każdym kolejnym pytaniem. – Kto wysłał list? Kto, się pytam?

Dostałem kulą prosto w czoło. Uderzenie poczułem we wnętrzu czaszki, a potem ciepła, lepka ciecz zaczęła spływać mi wokół oka. To była krew. Jęknąłem z bólu i się rozpłakałem.

– To ja! – krzyknął Stasiek. – Zostawcie go. To ja wysłałem list.

W dłoni Tadka błysnęło ostrze scyzoryka.

– Wiedziałem, że to ty, świnioryju. Mieszkasz z czarownicą, więc tym samym stajesz się grzesznikiem. Podnieście tego śmiecia – rozkazał kumplom, a gdy Stasiek stanął naprzeciwko niego, zwrócił się do wszystkich: – Wiecie, co robili kiedyś ze skazanymi za czary, zanim posyłali ich na stos? Wycinali nożem napis na brzuchu. Płomienie dostawały się do wnętrza rany i zagotowywały krew. Wyobrażacie sobie, jak taka osoba musiała cierpieć z krążącym wrzątkiem w żyłach?

Madej i Socha zarechotali.

– Podnieście mu koszulkę – nakazał Tadek.

Zrobili to, odsłaniając chudy brzuch z wystającymi żebrami.

– Wytnę ci taki napis i przypalę zapałkami, żebyś zapamiętał, co zrobiłeś.

Wykorzystując chwilę nieuwagi, podniosłem kawałek gałęzi leżącej niedaleko mnie i rąbnąłem z całej siły w plecy Madeja, a potem w plecy Sochy. Obaj zakwilili z bólu i puścili mojego przyjaciela.

Czym prędzej pobiegliśmy do naszych rowerów. Tadek był o kulach, więc nie miał szans nas dogonić. Zanim Madej i Socha wstali na równe nogi, pedałowaliśmy rowerami w kierunku ulicy.

– Dorwiemy was, świnioryje!

– Macie przejebane!

Z krawędzi lasku i łąki Tadek, Madej i Socha cisnęli w naszą stronę.

Tadek krzyczał najgłośniej:

– Nie żyjecie już! Nie żyjecie już! Nie żyjecie już!

POZNAŃ, 8 LUTEGO 2023 ROKU

Podkomisarz Turkot przyszła do zakładu następnego dnia, żeby dowiedzieć się więcej o szczątkach Elżbiety Lepry. Feusette zaparzył jej kawę po czym zaprosił do biblioteki i opowiedział o śladach po użyciu ostrego przedmiotu na żebrach.

– To był nóż – potwierdziła Turkot. – Ela Lepra została zabita. Wiem to, bo brałam udział w poszukiwaniach.

Feusette poprosił o wyjaśnienie.

– Jej matka zgłosiła zaginięcie dwudziestego szóstego grudnia, drugiego dnia świąt Bożego Narodzenia – ciągnęła. – Od razu zainteresowaliśmy się jej chłopakiem, Danielem Nyczem, bo widział ją po raz ostatni. Koleś pracował jako dyrektor w firmie logistycznej i był jej przełożonym. Poznali się w pracy i zakochali w sobie. Nycz miał siano i zabierał Elę tu i tam. Raz pojechali do Hiszpanii, innym razem na gorące greckie wyspy. Ela myślała, że złapała Pana Boga za nogi.

– A tak nie było?

– Kiedy mu oznajmiła, że jest w ciąży – tłumaczyła dalej – Nycz zmienił się nie do poznania. Zrobił się dla niej chłodny, zaczął jej unikać. Ela czuła, że coś jest nie tak.

– Nie chciał dziecka?

– Gorzej. Nycz miał już żonę i dwójkę dzieci.

– Co?

– Nie wiem, jak mu się to udawało, ale prowadził podwójne życie. Kiedy Ela dowiedziała się o tym, była zdruzgotana. Zamknęła się w sobie. Nie zwierzyła się nawet matce. Przyszły święta Bożego Narodzenia. Nycz zadzwonił do niej i poprosił o spotkanie. Znowu był tym samym czułym mężczyzną, którego pokochała. Dwudziestego szóstego grudnia Ela Lepra powiedziała matce, że wychodzi. Ucałowała ją w czoło i powiedziała, że jak wróci, ma dla niej niespodziankę. Ale od tego czasu nie było z nią kontaktu. Telefon milczał. Matka powiadomiła policję wieczorem. Rozpoczęliśmy poszukiwania.

Historia robiła się coraz ciekawsza, chociaż Feusette wiedział, że nie będzie szczęśliwego końca.

– Spotkali się nad Wartą. Nycz chciał dać jej pieniądze, żeby usunęła dziecko. Piętnaście tysięcy na aborcję i kolejne osiem tysięcy za milczenie. Ela odrzuciła propozycję, czując do niego złość. Nic od niego nie chciała, powiedziała, że urodzi to dziecko tak czy owak. Potraktował ją jak pannę do towarzystwa. Jak zwykłą dziwkę. Za to chciała powiedzieć wszystko jego żonie. Zaczęli się kłócić i wtedy to się stało.

Turkot dokończyła historię.

Wysłuchawszy wszystkiego, Feusette milczał przez dłuższą chwilę. Nie wiadomo, skąd bierze się zło – z natury czy z okoliczności – ale zbrodnie przeciwko miłości stanowią najgorszą odmianę zła. Są plugawe, nikczemne i ohydne.

Kiedy Ela zamierzała odejść, Nycz złapał ją za rękę. „Kochanie, poczekaj” – powiedział spokojnym tonem, spoglądając jej prosto w oczy. W tamtej chwili resztki nadziei doszły do głosu. Elżbieta Lepra uwierzyła, że Daniel nagle zmienił zdanie – że zdecydował się spędzić resztę życia przy jej boku bez względu na wszystko. Wybaczyłaby mu kłamstwo, bo tak robią kobiety, które prawdziwie kochają. Urodziłaby dziecko i wiedliby proste życie tysiąca Polaków. Serce podpowiadało jej: „On mnie kocha!”. Ale to była iluzja.

Coś błysnęło w jego rękach i Nycz uderzył ją pięścią w brzuch. Poczuła ukłucie. Ból przyszedł później, bo najpierw przeszyło ją rozczarowanie. Ich wzrok spotkał się w długim spojrzeniu. Ale w jego oczach nie znalazła nic oprócz chłodnej determinacji. Ukochany dźgał ją nożem w brzuch raz za razem, mocno i pewnie, a potem poprawił kilka razy w klatkę piersiową. Ela próbowała walczyć, ale bezskutecznie.

– Nycz zadał jej dwadzieścia sześć ciosów – uzupełniła Turkot. – Zabił ją i nienarodzone dziecko. Ale najgorsze było to, że po wszystkim zawiózł na wieś, do domu rodziców, i jej ciało wrzucił pod wychodek. Wyobrażasz to sobie? Byłam jedną z tych, która musiała wyciągnąć stamtąd jej zwłoki. A po tej sprawie załamałam się psychicznie i wysłano mnie na urlop.

Feusette nie potrafił sobie wyobrazić, jak można tak z zimną krwią potraktować drugą osobę.

Turkot długo patrzyła na blat starego dębowego stołu, a potem uniosła wzrok na Feusette’a i powiedziała:

– Od teraz złapanie Strzygi to sprawa osobista.

7

POZNAŃ, 9 LUTEGO 2023 ROKU

Kawałek papieru, który Sebastian Liput otrzymał od informatora, leżał w kieszeni jeszcze przez kolejny dzień, a dopiero potem trafił na biurko Wydziału Techniki Kryminalistycznej w Komendzie Miejskiej.

– Dacie radę coś z tym zrobić? – spytał Liput, licząc na to, że znajdą tam kogoś, kto pochwalił się ostatnimi profanacjami.

Brodaty, przysadzisty policjant spojrzał na kartkę papieru i pokręcił głową. Wydział Techniki Kryminalistycznej odpowiadał za podsłuchy, GPS-y i całą gamę sprzętu potrzebnego do pracy operacyjnej, ale nie miał nikogo, kto znałby się na Darknecie.

– Daj to chłopakom z Gospodarczej – doradził. – Oni zajmują się takimi rzeczami.

Ostatnio Wydział do Walki z Przestępczością Gospodarczą ujął sprawcę odpowiedzialnego za włamania do szkolnego dziennika elektronicznego. Okazał się nim trzynastolatek, pryszczaty uczeń siódmej klasy podstawówki. Zarabiał na wpisywaniu ocen, usuwaniu wiadomości do rodziców i usprawiedliwieniach nieobecności. Wpadł, bo sypnął go ktoś z rówieśników. Na pytanie, dlaczego to robił, odparł, że było to dziecinnie proste.

Strony internetowe tworzone są na fundamentach tysięcy ciągów liczbowych. Zwykli użytkownicy widzą je w postaci elektronicznych kont bankowych, platform społecznych lub dzienników elektronicznych. Bezpieczeństwa danych chroni mur, czyli login i hasło. Jeśli ktoś chce się włamać, musi spróbować zniszczyć ten mur. Trzynastolatek nie podjął się tego niemożliwego zadania – w zamian pod nieobecność nauczyciela na jednym ze szkolnych komputerów zainstalował keylogger, program zapisujący wszystko, co użytkownik wystukuje na klawiaturze. Na jednym komputerze logowało się kilku, jak nie kilkunastu nauczycieli. Tym prostym sposobem młody haker ominął mur.

Trzynastolatek popełnił błąd, logował się do dziennika również ze swojego komputera. Policyjni spece nie mieli problemu z ustaleniem adresu, a reszta poszła z górki. Przycisnęli młodzika, twierdząc, że o wszystkim wiedzą, i w ten sposób skłonili go do przyznania się. Komenda Miejska ogłosiła sukces. Społeczeństwo zobaczyło, że nawet anonimowi hakerzy nie są dziś bezkarni.

Wydział do Walki z Przestępczością Gospodarczą znajdował się na pierwszym piętrze komendy. Liput zaniósł kawałek papieru do biura i ponowił swoje pytanie.

– Co dokładnie chcesz tam znaleźć? – spytał go oficer w białej policyjnej koszuli, który rzadko odchodził od biurka, między innymi dlatego takich jak on nazywano „biurokratami”.

– Cokolwiek o profanacjach, pochówkach antywampirycznych, czarownicach i wicca.

– To nie będzie łatwe. Internet to dżungla, żeby ją przeczesać, musisz mieć albo dużo ludzi, albo wielki grzebień. My nie mamy ani jednego, ani drugiego.

Liput przypomniał, jak złapali młodocianego hakera.

– No tak – przyznał mu rację biurokrata. – Ale nie musieliśmy zagłębiać się w Darknet. Ty prosisz nas o zejście do piekła, a my nie wiemy nawet, gdzie jest brama.

– To kto będzie wiedział, jak nie wy?

– Cebezeki – odparł biurokrata. – Oni mają klucz do bramy.

Liput podziękował i wyszedł z komendy.

Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości znajduje się przy ulicy Kochanowskiego, w budynku Komendy Wojewódzkiej Policji w Poznaniu, piętnaście minut od ulicy, którą kroczył Liput. Zostało powołane rok wcześniej jako odpowiedź na nowoczesne zagrożenia związane z wykorzystaniem internetu do działań przestępczych.

W skład Biura wchodzili policyjni spece, dla których wirtualna rzeczywistość była jak spacer po lesie. Musieli wiedzieć, jak tam przetrwać, jak śledzić i złapać zwierzynę. Czasami zapuszczali się do tak mrocznych zakamarków, że tylko najsilniejsi psychicznie funkcjonariusze wytrzymywali tam dłużej niż rok. Dlatego nazwali się żartobliwie coureur des bois, od francuskich traperów z Ameryki Północnej – siedemnastowiecznych myśliwych znających tereny Nowego Kontynentu jak własną kieszeń. Coureur des bois byli przewodnikami dla żołnierzy, mistrzami przetrwania i zręcznymi poszukiwaczami zwierząt futerkowych. To oni wyznaczali szlaki emigrantom chcącym zasiedlić nowe terytoria Zachodu.

Cebezeki mieli swoje biura nad bramą wjazdową na policyjny parking. Wnętrze nie różniło się od podobnych pomieszczeń w biurowcach. Pośrodku pokoju stało duże biurko w kształcie hokejowego kija z czterema komputerami. Po kątach walały się papiery, a podłogę wyścielono niebieską wykładziną.

Kiedy Liput otworzył drzwi, w powietrzu unosił się zapach kawy. Przy komputerze siedział młody chłopak. Wyglądał, jakby dopiero ukończył szkołę policyjną i pierwszy raz założył mundur. Spod rękawa wychodził mu tatuaż w kształcie uśmiechniętego emotikonu.

– W czym mogę pomóc?

Liput powiedział chłopakowi wszystko i na koniec wręczył kawałek papieru, który otrzymał od informatora. Znajdowała się tam nazwa forum, gdzie anonimowi użytkownicy wypowiadali się na tematy związane z mrocznym, satanistycznym półświatkiem.

Chłopak spojrzał na nazwę strony internetowej i beznamiętnie powiedział:

– Nie musiał pan tu przychodzić, wystarczyło, że wysłałby pan do nas maila.

– Jestem staroświecki – odparł kryminalny, a potem po raz trzeci zadał to samo pytanie: – Dacie radę coś z tym zrobić?

– Postaramy się.

– Na kiedy?

– Tydzień, może dwa.

– Można to jakoś przyspieszyć?

– Zawsze można przyspieszyć – odparł chłopak, drapiąc się po tatuażu. – Na ulicy obok jest taka fajna pizzeria. Robią tam zajebistą capricciosę.

Liput znalazł numer telefonu do knajpy.

– Ile sztuk? – spytał, zanim zadzwonił.

– Cztery.

– Kiedy mogę spodziewać się odpowiedzi od was za cztery sztuki?

– Damy radę do walentynek.

Liputowi to wystarczyło.

JEZIORO TRZCIELIŃSKIE, 9 LUTEGO 2023 ROKU

Z drewnianej wieży widokowej roztaczał się przepiękny krajobraz Jeziora Trzcielińskiego. Dziko porośnięte bagna, las, odgłosy ptaków, rechot żab. Miller przyłożył lornetkę do oczu, w zaroślach wierzbowych dostrzegł łyski i wąsatki, a w gąszczach trzcin pojawiły się szare żurawie. Obcowanie z ptakami zawsze przynosiło mu ukojenie.

Na wieżę wdrapała się Marta.

– Wiedziałam, że cię tu znajdę.

– Skąd wiedziałaś?

– Nie znam żadnej innej osoby, która tak lubi samotność. W obozie cenią sobie twoją wiedzę na temat ptaków, ale uważają cię za odludka.

– Nie dziwię im się – odparł Miller.

– Rozumiem, że wolałeś rozbić namiot z dala od nas, ale chyba przyjdziesz jutro na ognisko?

– Ognisko? Z jakiej okazji?

– Z żadnej. Fryderyk chce po prostu, żebyśmy się zintegrowali. To tyle.

Marta założyła kosmyk włosów za ucho.

Było w niej coś ekscytującego, coś, co przyciągało jego uwagę. Nawet w grubej kurtce i czapce wyglądała seksownie.

– I jeszcze jedno. – Marta wyciągnęła z kieszeni kartkę papieru. – Fryderyk prosi wszystkich uczestników o wypełnienie danych osobowych. Wiesz, adres, wykształcenie, takie tam.

– Po co mu to?

– Jest kierownikiem tych obozów. Musi wiedzieć, z kim ma do czynienia. Poza tym szykuje dla wszystkich dyplomy na koniec.

Nie chciał podawać swoich danych, ale odmowa spotkałaby się jedynie ze zdziwieniem Marty i innych. Wypełnił druk i oddał z powrotem w jej ręce.

– Dobrze, przyjdę na ognisko, ale tylko dlatego, że ty mnie o to prosisz.

– Będę czekać – powiedziała i zeszła po skrzypiących schodach wieży.

Miller poczuł podniecenie. Jakimś magicznym zrządzeniem losu czuł się przy niej tak samo jak kiedyś przy Zdzisławie Lesiak.

* * *

Kiedy ojciec Krystiana Feusette’a zawinął się z tego padołu, ten ani razu nie poszedł na jego grób. Krewni uznali, że takim zachowaniem zhańbił jego śmierć. Prawda była jednak taka, że to on pierwszy ujrzał go martwego, to on zakrył mu twarz, żeby matka nie musiała patrzeć na pozbawioną kształtu miazgę zamiast twarzy.

Według psychiatrów to właśnie tamten moment i ogromny stres z nim związany pozostawił pęknięcie w jego psychice. Jeden psychoanalityk stwierdził, że energia, która wówczas się nagromadziła, musiała znaleźć ujście w postaci piętna, które w przypadku Feusette’a przerodziło się w fobię przed cmentarzami – tak zwaną kojmetrofobię. Za każdym razem, gdy próbował odwiedzić grób ojca, zaczynał odczuwać ogromny strach, który rozbijał go na kawałki.

Ale to nie było jego jedyne zmartwienie. Były też sny – fantasmagoryjne i niepokojące. A właściwie jeden sen. Koszmar. Znajdował się w swoim rodzinnym domu w Słupsku, w kuchni, gdzie gotowała matka. W tle leciała piosenka Craiga Davida Walking away. Feusette wychodził z kuchni i szedł do piwnicy. Wiedział, że ojciec lubił tam przesiadywać. Piwnica znajdowała się na końcu korytarza na tyłach domu, przy drzwiach wychodzących na ogródek.

Kiedy otworzył drzwi, te zaskrzypiały. Żarówka rozświetliła wnętrze. Piwnica przypominała chatę myśliwego. Ojciec obił ściany deskami z niepotrzebnych skrzyń transportowych, kominek zrobił z kamieni znalezionych przy drodze. Oczywiście nie było mowy o rozpalaniu prawdziwego ognia, więc kupił taki dekoracyjny, elektryczny ze sztucznymi płomieniami. Na ścianach wisiały trofea myśliwskie w postaci głów jelenia, rysia i dzika. Nad kominkiem królował łeb wilka spoglądający na cały pokój.

W tym śnie i rozpoczynającym się koszmarze Feusette był sam. Podłoga była czysta, bez krwi, co nie pasowało do rzeczywistości, bo to właśnie tutaj znalazł ojca martwego. Ale to był jedynie sen, a sny są nieprawdziwym, wybujałym obrazem ludzkiej podświadomości.

Potem zaglądał do swojego pokoju na piętrze. Śpiew Davida Craiga dochodził tam wytłumiony. Jego pokój nie różnił się od typowego pokoju nastolatka – było w nim łóżko, szafki i biurko pod oknem. Na ścianach wisiały plakaty, na których widnieli dwaj najsławniejsi raperzy Ameryki: Tupac i Notorious B.I.G. W kącie pokoju znajdowały się drewniane drzwiczki, które w rzeczywistości nigdy nie istniały. Feusette wiedział o tym we śnie – i tym bardziej go ciekawiło, co znajduje się po drugiej stronie.

Przekroczywszy próg, znajdował się w groteskowym wnętrzu starej drewnianej chaty pośrodku lasu. W powietrzu unosił się zapach drewna przeżartego przez korniki. Na ścianie nad kominkiem wisiał antyczny zegar. Tykał wolno, jakby donikąd się nie spieszył.

I wtedy nachodziło go natrętne poczucie czyjejś obecności. Przy kominku materializowała się sylwetka mężczyzny. Miał podwinięte rękawy białej koszuli, z których wystawały ręce. W jednej z nich trzymał pistolet. Widać było jego brązowe spodnie na szelkach, ale szyję już odcinał mrok, skrywając oblicze w swych objęciach. Nowo przybyły nie odzywał się słowem, stał i obserwował go z ciemności. Kiedy Feusette próbował podejść, sylwetka wyłaniała się cała, materializując jego najgorsze obawy. To była twarz ojca, ale bez części ust. Nos nie przypominał piramidy, lecz pień odrąbanego drzewa, z którego zwisały kawałki skóry i mięśni. Najgorsze okazywały się oczy – krwiste i wygłodniałe.

– Tato? – pytał Feusette. – Tato, czy to ty?

Na jego pytanie truchło ojca wsadzało lufę do ust.

– Nie rób tego! – krzyczał, próbując go ocalić.

Upiór ojca pozostawał głuchy na jego błagania.

– To wszystko twoja wina – mówił, a potem strzelał sobie w łeb.

I wtedy koszmar się urywał.

WIRY, 6 LIPCA 1976 ROKU

Dwie kolejne godziny kryliśmy się po Wirach w obawie przed pogonią. Odgłos aut kojarzył nam się z fiatem Sochy, więc chowaliśmy się za krzakami za każdym razem, gdy usłyszeliśmy dźwięk silnika. Kręciliśmy się niedaleko kościoła, potem pojechaliśmy w stronę torów, a za nimi na łączkę leśną.

W miejscu, w którym Tadek rąbnął mnie kulą, wyczułem guza. Stasiek znalazł kamień o gładkiej powierzchni i mi go podał.

– Przyłóż sobie go do czoła. Jest zimny.

– Dzięki.

Najpierw poczułem ból, a później ulgę.

Stasiek usiadł obok mnie. Górną wargę miał rozciętą, twarz poobijaną, zresztą tak samo jak ja. Wyglądaliśmy jak siedem nieszczęść.

– Chcesz ćmika?

– Pytanie.

Gdyby Stasiek trzymał fajki w kieszeni, wyglądałyby podobnie jak my, ale cwaniak przylepił je na spód od siodełka, razem z kilkoma zapałkami i draską. On palił jako pierwszy. Wymienialiśmy się co trzy machy.

– To ja tobie dziękuję – powiedział, podając mi ćmika. – Gdybyś nie obezwładnił Madeja i Sochy, zabiliby nas. Mówię serio, myślałem, że zeszczam się w spodnie, kiedy wyciągnął nóż.

– Nie powinieneś im mówić, że wysłałeś list. Teraz nie odczepią się od nas do końca życia.

– Znajdą sobie innych gówniarzy do bicia. Zobaczysz.

Mój przyjaciel był pewny swych słów. Ja nie.

– Co powiemy w domu?

Zwykle, gdy wracałem brudny, usprawiedliwiałem się grą w piłkę albo upadkiem z roweru. Obita twarz i siniak wielkości pyry to co innego.

– Ja powiem prawdę – odparł Stasiek. – I ty też tak zrób.

– Ojciec się wkurzy, gdy powiem, że się biłem.

– To mu się postaw.

Postawić się ojcu? – pomyślałem. Staśka chyba za bardzo poturbowali. Postawić się, żeby jeszcze bardziej cierpieć?

– Mój stary nie uderzył mnie, odkąd zamieszkała z nami Zdzisława – mrużył oczy, kiedy do mnie mówił. Promienie słońca padały prosto na jego twarz. – Kiedy coś przeskrobię, ojciec każe mi siedzieć w pokoju albo nie pozwala wyjść na dwór. Ale już nie bije mnie pasem.

Bałem się mu przyznać, że mój ojciec używał nie tylko pasa, lecz wszystkiego, co miał pod ręką. Najbardziej bolało, kiedy dostawałem kablem od prodiża albo giętkim kijem.

Stasiek dalej zachęcał mnie do niesubordynacji.

– Następnym razem, kiedy będzie chciał cię uderzyć, stań naprzeciwko niego jak Clint Eastwood i mów do niego jak dorosły facet.

– Naprawdę Madej za mocno ci przywalił.

Wybuchnęliśmy śmiechem.

– Oto, czego nauczyłem się w ciągu ostatnich kilku miesięcy – uzupełnił. – Jeśli twój ojciec zobaczy, że ma do czynienia z równym sobie, nie będzie mieć innego wyjścia, jak tylko liczyć się z tobą, jak z dorosłym.

– Nie wiem, czy jestem na tyle odważny.

– Odważny? – Stasiek objął mnie ramieniem. – Przecież dopiero co postawiłeś się Tadkom. To najwyższa odwaga pod słońcem. Będę ci o tym przypominać do końca życia, twojego albo mojego.

POZNAŃ, 10 LUTEGO 2023 ROKU

Stare Zoo w Poznaniu przyciąga nie tyle miłośników zwierząt, ile rodziny z małymi dziećmi. Między lwiarnią a ptasią wolierą znajduje się plac zabaw ze zjeżdżalniami, huśtawkami i ścieżkami wspinaczkowymi. Raj dla najmłodszych. Z tego miejsca można dalej zwiedzać zoo i podziwiać egzotyczne zwierzęta lub wrócić do budek z lodami i fast foodami – na które nie mogą się doczekać dzieciaki – albo udać się za wolierę do ziołowego ogrodu. Ogród ten znajduje się na uboczu i jest osłonięty roślinnością, dzięki czemu można pozostać w nim anonimowym.

Właśnie tam spotkał się z Karbowiak. Usiedli na ławce pod łukową pergolą. Latem unosił się tu niezwykły aromat ziół i kwiatów, ale zimą nic tam nie rosło, czekało na powrót ciepłych dni.

– Czy to jakaś zasadzka? – spytała Karbowiak. – Planujesz obdarować mnie pocałunkiem?

– Chciałbym ci o czymś powiedzieć.

Z jego miny wywnioskowała, że to coś poważnego.

– Dobrze, słucham.

Szczerość przyszła mu trudniej niż nauka anatomii, lecz był już zmęczony duszeniem tego przez tyle lat.

– Mogę badać zwłoki w lesie, nad rzeką, a nawet w jaskini – zaczął. – Nie przeraża mnie widok zgniłych ani zmasakrowanych ciał. Ale cmentarzy unikam jak ognia. Kiedy się do nich zbliżam, serce zaczyna walić mi w piersiach, mam kłopoty z oddychaniem i ogarnia mnie przekonanie, że zaraz umrę.

– To jakaś fobia, tak?

– Kojmetrofobia – odpowiedział.

Karbowiak pogłaskała jego policzek.

– Biedaku. Jak sobie z tym radzisz?

– Pomagają mi tabletki. Benzodiazepiny tłumią ją w środku. Dzięki nim mogłem w ogóle wejść na cmentarz.

– Od kiedy to masz?

– Zaczęło się... – Urwał. Kolejne słowa ciężko przeszły mu przez gardło: – Zaczęło się od śmierci ojca.

Wrócił myślami do tamtego dnia. Sobotni poranek. Czerwiec. Słońce leniwie rozpościerało się nad Słupskiem. Pojechali na zakupy czarnym mercedesem-benzem. Ojciec kochał tego grata. Dorastał w czasach, kiedy sprowadzane zza granicy auta pozostawały marzeniem dla wielu zjadaczy chleba. Zrobili zakupy, pożartowali. Wydawało się, że ten dzień dobrze się skończy – może jakimś meczem w telewizji albo grillem.

– Co się stało?

– Dwudziestego drugiego czerwca 2003 roku Billa Gatesa uznano za najbogatszego człowieka na świecie – odparł Feusette. – We Włoszech po raz pierwszy sklonowano konia. Adam Małysz zdobył kryształową kulę po raz trzeci, a mój ojciec strzelił sobie w łeb.

Karbowiak go przytuliła.

– Tak mi przykro.

– Dla nas był jedynie prostym weterynarzem – kontynuował. – Ale nocami zamieniał się w hazardzistę. Jakiś czas wcześniej zainwestował dużą sumę pieniędzy i ją stracił, gdy na giełdzie doszło do krachu. Być może nie potrafił spojrzeć w oczy ludziom, których finanse zmarnował. Być może nie mógł spojrzeć w oczy samemu sobie. Już się tego nie dowiem. Zabił się w piwnicy. Ja pierwszy widziałem to, co pozostało z jego twarzy. I to będzie mnie prześladować już na zawsze.

Karbowiak ujęła jego twarz w dłonie.

– Ja też muszę ci coś wyznać...

* * *

Kolejną część rozmowy odbyli w Starbucksie zaraz za Starym Zoo. Było tam na tyle tłoczno, że ich rozmowa mieszała się na tle innych rozmów, rozmywając się w typowy kawiarniany gwar.

– Prawie zostałam jedną z nich – powiedziała Karbowiak. – Kilka lat temu badałam historię czarownicy z Wielkopolski i przypadkiem natrafiłam na ich stronę internetową. Większość z tego, co pisali, pasowała do mojego sposobu postrzegania świata i siebie samej. Dlatego skontaktowałam się z arcykapłanką wicca. Byłam ciekawa, jak bardzo starają się zbliżyć do średniowiecznych czarownic, a w zamian poznałam inne kobiety, które zaczęły mnie traktować jak członka rodziny.

Feusette przypomniał sobie, jak mu powiedziała, że jej biologiczna matka zmarła, a wychowaniem zajęła się rodzina zastępcza.

Karbowiak wydawała mu się silną kobietą, ale teraz odnalazł w niej cząstkę słabej, truchlejącej dziewczynki, która bała się zostać zraniona ponownie. On opowiedział jej o cząstce małego, wystraszonego chłopaka. Oboje mieli coś wspólnego, stracili jednego z rodziców.

– Moja inicjacja miała odbyć się w Samhain, w czasie dawnego święta końca żniw i nadejścia zimy, które znamy jako Halloween.

– Co się stało, że zmieniłaś zdanie?

– Bycie w kowenie wymaga podporządkowania się hierarchii i pewnym regułom. Dla mnie bycie czarownicą to przede wszystkim niezależność, mądrość i samoświadomość. Mogę do tego dojść sama. Nie zaprzeczam, że czas spędzony z wicca dał mi najważniejszą lekcję życia i nigdy tego nie zapomnę.

– A więc znasz osobiście Barbarę Hoffmann.

– Zgadza się.

– Wiesz, że to komplikuje nasze sprawy.

– Wiem.

– Jeśli Turkot się o tym dowie, odsunie cię od śledztwa. Możesz być nieobiektywna. Czemu nie powiedziałaś mi o tym wcześniej?

– Mówię to teraz. – W jej głosie dało się słyszeć twardy ton, jakby chciała powiedzieć: „Doceń to, że w ogóle o tym wspominam”.

– Znałaś Annę Kruger albo Elżbietę Leprę?

– Nie. Tylko o nich słyszałam.

– Kurwa mać... – przeklął pod nosem.

– Powiesz to podkomisarz Turkot?

Feusette miał mętlik w głowie.

– Potrzebuję cię – odparł. – Ty najlepiej znasz się na pochówkach i czarownicach.

– Potrzebujemy siebie nawzajem – uzupełniła.

– Mam nadzieję, że nie masz przede mną więcej tajemnic.

Feusette mógłby przysiąc, że pojawiło się coś dziwnego w jej obliczu – coś jak mała plama na białym prześcieradle, którą można było ukryć pod fałdami i człowiek by się nie zorientował, że w ogóle tam była. Coś ulotnego, niemniej zauważalnego.

Karbowiak uśmiechnęła się do niego.

– Żadnych tajemnic – obiecała.

WIRY, 6 LIPCA 1976 ROKU

Gdy wróciłem do domu, matka z ojcem siedzieli w kuchni. Na stole stała gruba szklana popielniczka, dym unosił się jeszcze wąską smużką ze zgniecionego przed chwilą ćmika. Siedzieli w milczeniu, jakby się o coś posprzeczali.

Przygotowałem sobie historyjkę wyjaśniającą, jak nabiłem sobie guza. Miałem powiedzieć, że spadłem z roweru i uderzyłem o konar drzewa.

– Nie uwierzycie, co mi się dzisiaj przydarzyło – zacząłem.

– Wiemy – zabrał głos ojciec.

Stanąłem jak wryty.

– Co?

– Był u mnie sołtys i wszystko powiedział. – Jego głos brzmiał posępnie. – Podobno ze Staśkiem pobiliście Waldka i jego kolegów.

– To nieprawda! – Pokazałem mu czoło. – To oni nas pobili. Spójrz, jakiego siniaka nabił mi ten pieprzony Tadek.

– Nie kłam – upomniał mnie ojciec.

– Nie kłamię, tato.

Jego pięść uderzyła w stół. Popielniczka zadrżała. Matka też.

– Nie kłam, gówniarzu! Znam prawdę.

– To oni zaczęli.

Ojciec zerwał się na równe nogi, po czym zdjął pasek od spodni. Pasek był skórzany, a ból po uderzeniu na goły tyłek – nie do zniesienia.

– Ściągaj gacie – nakazał.

Ale nie poczułem strachu, raczej rozczarowanie. Nie uwierzył mi. Nie uwierzył własnemu synowi.

Rozpłakałem się.

– Pobili nas, grozili nożem i gdybym nie zdzielił ich w głowę, zabiliby nas.

– A więc Madej kłamie?

– Tak! Chroni swojego synalka, pieprzonego świniaka.

– Wiesz, co będzie, jak stracę u niego pracę, gówniarzu? – Ojciec trzymał pasek w ręku. – Nic do gara nie włożymy. Zapomnisz o nowych butach czy ubraniach. Będziemy klepać biedę. I to przez ciebie.

– To czego ode mnie chcesz?

– Chcę, żebyś przestał kolegować się z Lesiakiem. Ten gówniarz i tak nie ma przed sobą dobrej przyszłości, ale ty możesz do czegoś dojść. Skończysz szkołę, Madej pomoże nam znaleźć dla ciebie dobrą pracę.

– Co? Ułożyłeś się z sołtysem?

– Nie będę z tobą dyskutować. Od dzisiaj nie ma spotykania się ze Staśkiem.

– Nie! – wykrzyczałem mu to prosto w twarz. – Nieważne, co o nim myślisz. To mój najlepszy przyjaciel.

Ojciec wściekł się. Uniósł pas, żeby mnie zdzielić.

– Bijesz mnie, bo nie wiesz, jak inaczej mnie wychować – wypowiedziałem najbardziej „dorosłe” słowa, jakie przyszły mi na myśl. „Kiedy będzie chciał cię uderzyć, stań naprzeciwko jak Clint Eastwood i mów do niego jak dorosły facet”. Jakoś tak to chyba szło. Dla pewności uniosłem też rękę w obronie przed uderzeniem.

– Jesteś zbyt młody, żeby wiedzieć, co jest dla ciebie dobre, a co złe – powiedział ojciec.

– Stasiek już nie dostaje pasem i jakoś żyje.

Ojciec zniżył rękę.

– Znowu ten Stasiek – powiedział z zaciśniętymi zębami, ale nie odważył się mnie uderzyć. – Marsz do swojego pokoju i nie wychodzisz stamtąd do jutra. Obiecałem sołtysowi, że wezmę się za ciebie, gówniarzu. I nie zamierzam złamać danego słowa, rozumiesz? Od jutra pomagasz mi w robocie, a potem wracasz do domu. I nie ma mowy o zabawach ze Staśkiem. Wybij to sobie z głowy!

– A jak nie to co?

– Odeślę cię do ciotki. – Ojciec wypowiedział te słowa bardzo wyraźnie. – Nie będziesz miał tu powrotu.

POZNAŃ, 11 LUTEGO 2023 ROKU

Feusette zwykle nie pracował weekendami, lecz dzisiejsza wizyta była nieoficjalna. Turkot poprosiła o krótkie spotkanie odnośnie do szczątków Elżbiety Lepry. Do Zakładu Medycyny Sądowej przyjechał też Cezary Kulesza z Prokuratury Rejonowej. Był ubrany w koszulę z krawatem i eleganckie spodnie.

Feusette zaprosił ich do biblioteki i przyniósł wydruk ekspertyzy. Usiadł naprzeciwko nich przy dębowym stole. Spotkanie Koła Młodych Medyków Sądowych dobiegło końca kwadrans wcześniej. Zostało kilka drożdżówek i letnia kawa.

Turkot i Kulesza wysłuchali tego, co opowiedział im Feusette, a potem prokurator zabrał głos.

– Więc mamy dwie kości udowe i dwie ramienne, które nie należą ani do Anny Kruger, ani Elżbiety Lepry.

– Zgadza się. Mogę powiedzieć tylko, że najprawdopodobniej należały do młodej dorosłej kobiety w wieku dwudziestu lub dwudziestu paru lat.

Wyjaśnił, że wielkość głów kości wykazywała typowe cechy kobiece. Na każdej kości widać było linie nasadowe, więc okres kostnienia jeszcze się nie skończył. U płci żeńskiej wzrost kości zwykle dobiega końca po dwudziestym roku życia.

Kulesza splótł palce dłoni.

– Tej samej kobiety?

– Tego jeszcze nie wiem, ale pobrałem DNA i przekazałem genetykom. Badania rozwieją wszelkie wątpliwości. Wyniki powinny przyjść w ciągu kilkunastu dni.

– Czy może pan więcej wyczytać z tych kości, doktorze?

– Obawiam się, że w tym momencie nie.

– Czytałem, że po kościach ramiennych można ustalić, czy należały do lewo czy do praworęcznej osoby – ciągnął prokurator.

Feusette zaśmiał się w duchu, bo wiedział, że nie istnieją aż tak zauważalne różnice. Wyjaśnił mu, że ludzie mogą pisać prawą ręką, a lewą lepiej grać w tenisa. Jego ojciec był leworęczny, ale używał skalpela prawą i tylko prawą dłonią. Ślady przyczepów po mięśniach mogłyby być większe w przypadku upośledzeń, gdy osoba musiała bardziej polegać na pracy jednej z dwóch rąk. W przypadku znalezionych dodatkowych czterech kości nie zauważył jednak znacznych różnic.

Prokurator nie krył rozczarowania.

– Wiemy, że mamy do czynienia z seryjnym przestępcą, który bezcześci szczątki, inscenizując zabiegi antywampiryczne. – Poluzował krawat. – W ciągu kilkunastu dni może dojść do kolejnej profanacji. Ludzie nie będą tym razem wzburzeni na działania Strzygi, ale na brak naszych postępów.

– Jeśli kości, które posłużyły za kołki, należą do tej samej osoby – zaproponował Feusette – to Strzyga skądś musiał je wykopać. Można by je porównać z podobnymi profanacjami w przeszłości.

– Wciąż czekam na odpowiedź od poczty resortowej – rzuciła Turkot. – Jeśli coś się zmieni, będziesz pierwszy, którego poinformuję.

Najwyraźniej dobrnęli już do ślepej uliczki. Nie było nic więcej do omówienia.

– Co teraz? – spytał Feusette.

Turkot wzięła drożdżówkę z talerza.

– Zajmę się tropem, który nadała Barbara Hoffmann. Odwiedzę Zakon Wiary i Nauki.

* * *

Słońce zaszło o szesnastej czterdzieści dwa. Wieczór zawłaszczył sobie niebo i wszystko na ziemi, co otaczało Jezioro Trzcielińskie. Obozowisko znajdowało się niedaleko leśnego parkingu. Trzy kampery i cztery namioty – w sumie dwanaście osób. No i on – trzynasty.

Ognisko już płonęło, gdy przyszedł. Strzelało i wypluwało iskry ginące w ciemnościach. Blask płomieni oświetlał twarze obozowiczów, ale najbardziej oświetlał twarz Marty. Pomachała mu, gdy go dostrzegła. Odmachał jej.

Lena bawiła się z innymi dziećmi.

Fryderyk siedział przy drewnianym stole z kilkoma innymi obozowiczami, popijał wódeczkę i żartował. Millerowi przypominał jego ojca: towarzyski i dowcipny wśród ludzi – w domu pijak i tyran.

Ktoś puścił z głośnika piosenkę. Fryderyk zaczął tańczyć do rytmu słów.

– „Niech żyje wolność. Wolność i swoboda. Niech żyje zabawa i dziewczyna młoda”.

Reszta towarzystwa podłączyła się do wspólnego śpiewu.

Millerowi nie udzieliła się atmosfera ogniska, ale to nie było ważne. Usiadł koło Marty piekącej kiełbasy na kiju. Podała mu jedzenie i zachęciła do upieczenia własnych kiełbas. Podziękował jej, nabił dwie śląskie na ostrza kija i podsunął do ognia. Muzyka grała w tle, obozowicze dobrze się bawili, dzieci biegały lub zajadały się dobrodziejstwami z ogniska.

Miller nie powiedziałby, że minęły dwie godziny, odkąd przyszedł. Z Martą mieli dużo wspólnych tematów. On opowiadał jej o ptakach, ona słuchała. Potem ona opowiadała o Lenie, szkole, mieszkaniu na przedmieściach i swojej pracy jako dyrektorka do spraw finansów. Oboje zapomnieli o Fryderyku, który spełniał się jako przewodnik zabawy i „polewacz” mocnych trunków.

W pewnym momencie Fryderyk wstał za potrzebą, ale po kilku krokach stracił równowagę i przewrócił się na ziemię. Uderzył twarzą w gałąź, niefortunnie rozcinając sobie łuk brwiowy. Był zbyt nawalony, żeby poczuć ból – prawdziwy przyjdzie nad ranem. Krew zalała mu lewą część twarzy.

Marta spojrzała na męża z dezaprobatą. Miller widział podobne spojrzenie. Właśnie tak patrzyła matka na ojca, kiedy ten wracał do domu pijany.

Pomógł Fryderykowi, wyjął szmatkę i przyłożył do krwawiącego miejsca. Ktoś inny przyniósł plaster. Na szczęście uraz nie był tak groźny, na jaki wyglądał.

Fryderyk wstał, ale wciąż chwiał się na nogach.

– O... Zawiszak zawsze na posterunku. Zawsze tam, gdzie jest potrzebny.

– Idź się połóż – nalegała Marta.

– Moja żona mi mówi, kiedy mam skończyć imprezę. – Machnął ręką. – Może ma rację. Żegnajcie! – krzyknął do obozowiczów. – Kierownik udaje się na spoczynek.

Ich kamper znajdował się dwieście metrów dalej. Miller pomógł mu dojść do drzwi. Fryderyk mamrotał coś niezrozumiale. Zanim wszedł do środka, zaparł się rękami.

– Jedna rzecz, Zawiszaku – wybełkotał, patrząc niewyraźnie na Millera. – Widzę, co się dzieje.

– Co się dzieje?

Niewyraźny śmiech wydostał się z jego gardła.

– Odczep się od Marty, słyszysz?

– Daj spokój, jesteś pijany.

– Chuj tam pijany. Jestem od ciebie starszy stopniem, więc mogę ci rozkazywać, kiedy mi się podoba – mamrotał, grożąc palcem. – Marta za często widuje się z tobą... I za bardzo tego chce. Za bardzo, rozumiesz? To jak będzie, Zawiszaku?

– Będzie tak, jak chcesz.

Fryderyk zasalutował.

– Oczywiście, że tak będzie. Baby trzyma się krótko. Muszą wiedzieć, kto nosi spodnie. A wiesz, kiedy wiem, że ta pizda chce mi przyprawić rogi? – męczył dalej. – Kiedy zakłada koronki. Tak jak dziś. Wtedy „wiedz, że coś się dzieje”. – Wymówił ostatnie słowa, udając księdza Natanka.

Balon cierpliwości, który unosił się nad nimi, pękł w tym momencie i Miller nie wytrzymał. Posłał mu cios w szczękę.

Fryderyk padł jak szmaciana lalka. Miller sprawdził puls dla pewności. Fryderyk oddychał; stracił świadomość, ale żył. Miller ułożył go na łóżku i wrócił do ogniska.

Marta spojrzała na niego uradowana.

Miller poczuł, jak penis twardnieje mu pod majtkami.

Noc była młoda. Jeszcze wiele mogło się dziś wydarzyć.

* * *

Po północy ognisko tylko się tliło, a obozowicze udali się na spoczynek. Lena była tak śpiąca, że Miller musiał nieść ją do kampera na rękach. Marta ucałowała ją na dobranoc i sprawdziła stan Fryderyka. Brew już nie krwawiła, a jej mąż słodko spał.

Wrócił, aby dogasić ogień. Marta zaoferowała swoją pomoc. Z wdzięczności zaproponował jej spacer – nocny spacer do wieży widokowej na jezioro. Zajęło im to jakieś piętnaście minut polną drogą. Księżyc wisiał na czarnym firmamencie. Śnieg lśnił jego blaskiem.

Gdy znaleźli się przed wieżyczką, Miller wiedział, co się wydarzy. W głębi ducha czekał na to jak na gwiazdkę. A teraz, gdy wchodzili po schodach, Marta szła pierwsza, a każdy jej krok uwydatniał kształty jej tyłka – był pewien, że ona też tego chciała.

– Byłaś tu kiedyś nocą? – spytał.

– Nigdy.

Chwycił ją za dłoń i nakazał spojrzeć przed siebie.

Księżyc odbijał się w lustrzanej tafli jeziora. Na brzegu walały się fragmenty lodu. Nocny ptak przeleciał z jednego drzewa na drugie.

– Jest pięknie – powiedziała Marta. Jej oczy mieniły się w nocnym pejzażu niczym brylanty.

Miller stanął za nią i objął ramionami. Trwali tak chwilę. Przypominali nastolatków, którzy wyrwali się z domu na potajemną schadzkę. A to jeszcze bardziej potęgowało podniecenie, które udzieliło się Marcie. Nie odsunęła się ani go nie powstrzymała, chociaż poczuła na pośladkach twardniejącego penisa.

Noc wybacza wszelkie grzechy.

Marta się obróciła, odnalazła ustami jego usta. Najpierw delikatne muśnięcia niczym pierwsze kroki na nieznanym lądzie, potem zwarcie i badanie językiem wnętrza ust. Jej język był wilgotny i słodki.

Przywarła do niego. Całowała tak, jakby od dawna nie robiła tego z mężem. A może Fryderyk przestał okazywać jej miłość? Miller pamiętał, jak jego ojciec traktował matkę – jak kucharkę i wychowawczynię syna; czasem jak dziwkę. Podejrzał ich parę razy, gdy się kochali. Chociaż nie nazwałby tego „uprawianiem miłości”, może seksem, ale w 1976 roku miał o tym mgliste pojęcie. „Ładowanie w tyłek” – to najlepiej oddawało ruchy, jakie wykonywał ojciec, pochylając się nad matką, która leżała z uniesioną pupą – wygięta, jakby uprawiała jogę.

Miller pragnął Marty i ona pragnęła Millera. Szkoda, że spotkali się w takich okolicznościach, ale nie było co płakać nad rozlanym mlekiem. Miller wsadził dłonie pod bluzkę, podnosząc miseczki stanika. Dotknął jędrnych piersi zimnymi rękami. Marta zajęczała delikatnie. Sutki stwardniały pod jego dotykiem.

Rozpięła mu spodnie i razem z majtkami zsunęła do połowy ud. Zrobiła to samo ze swoim ubraniem, a potem wzięła twardego, gorącego członka i wsunęła sobie między nogi, rozchylając je szerzej. Jęknęła ponownie, gdy penis wszedł w jej ciało. Miller zaczął od wolnych posunięć, a gdy zrobiła się bardziej wilgotna, zmienił ruchy na silniejsze, bardziej zdecydowane, penetrujące.

Tej nocy ani razu nie pomyślał o swej Annabel Lee.

Nie pomyślał też o Zdzisławie Lesiak ani o czaszce, którą skrywał w plecaku.

8

Tej nocy znów śnił mu się dom.

Matka gotowała w kuchni do rytmu piosenki Walking away. W piwnicy przerobionej na wzór myśliwskiej chaty nie było ani ojca, ani plamy krwi na podłodze. Martwy łeb wilka spoglądał na niego złowieszczo. Poszedł na górę do swego starego pokoju, a potem przekroczył próg niewielkich magicznych drzwiczek.

Znowu znalazł się w chatce w sercu lasu. Pachniało dymem i drewnem. W kominku tlił się płomień, rzucał na podłogę długie pomarańczowe blaski. Trzaskom polan wtórowało tykanie starego zegara. Było tak głośne, że Feusette słyszał je w środku czaszki.

I jak zawsze pojawiał się trup ojca trzymającego pistolet – ten sam, którym strzelił sobie w łeb – z groteskową czerwono-krwistą miazgą zamiast nosa.

– Tato? – odezwał się Feusette. – Tato, słyszysz mnie?

Ale ojciec był głuchy na jego pytania. Przycisnął lufę do miazgi tak, że pociekła z niej lepka, krwista ciecz, konsystencją przypominająca budyń. Zamierzał nacisnąć spust. Martwy ponownie chciał odebrać sobie życie.

– Tato! – krzyknął Feusette, chcąc wyrwać go z letargu.

Był świadomy, że śni, ale jednocześnie powtarzał ten sam schemat. Nie mógł nic zrobić. Na pewno? Gdyby zachował się inaczej niż zwykle? Wystarczy czasem kogoś lekko popchnąć, żeby stracił równowagę. Może tym razem zrobi coś spontanicznego, czego nie próbował? Może ocali ojca?

– W cokolwiek się wpakowałeś, pomogę ci z tego wyjść – powiedział. – Możesz to przetrwać. Możemy to przetrwać razem.

Co za banał! – pomyślał we śnie, ale banał poskutkował. Słowa, których nigdy dotąd nie wypowiedział, nadały koszmarowi alternatywny tor.

Ojciec wycelował pistolet w syna. Na wylocie lufy wisiały kawałki mięśni z nosa.

W tym momencie przyszła mu na myśl Elżbieta Lepra. Pewnie czuła podobne rozgoryczenie albo zawód, kiedy zginęła z rąk swojego ukochanego. I wtedy Feusette uświadomił sobie, że w tym koszmarze wcale nie chodziło o uratowanie ojca. To pieprzone truchło nie było nawet jego ojcem. Nie wiedział, czym było, ale nie zamierzał chować głowy w piasek.

– Jesteś tchórzem – wycedził. – Byliśmy zwykłą rodziną z problemami. Powinieneś nam powiedzieć, jeśli miałeś kłopoty. Powinieneś poprosić o wsparcie. – Upiór ojca obniżył muszkę pistoletu, przez co Feusette nabrał większej pewności. – Myślałeś, że gdy palniesz sobie w łeb, to skończą się problemy? Matka latami dochodziła do siebie. Żałoba, lekarze, tabletki, depresja, terapie. Tamtego dnia odebrałeś nie jedno, a trzy życia. A mi zafundowałeś traumę, z której nie mogę się podnieść... – Przez lata wzbierały się w nim słowa, których najpierw nie wypowiadał, potem bał się ich wymówić, a na końcu wstydził. Te słowa, które w nim buzowały, nie znajdując ujścia, w końcu wybrzmiały: – Ty pierdolony samolubie!

Trup zrobił parę kroków i zatrzymał się kilka centymetrów przed Feusette’em. Dość blisko, żeby syn poczuł słodko-mdły zapach zgnilizny. Ojciec tęczówki miał niebieskie jak za życia, lecz przekrwione niczym przy zapaleniu spojówek. Z mielonki po czubku nosa spływała krew. Krople rozbijały się o podłogę. Zegar tykał gdzieś w tle.

– Niedługo trafisz tam gdzie ja – przemówił. Kolejna zmienna w tym śnie. Mówił dwugłosem: pierwszy należał do ojca, drugi zaś wydobywał się z samego dna piekieł i przypominał skrobanie paznokciami o tablicę. – Mój synu, ty też niebawem zginiesz.

Z oczu pociekły mu strużki krwi, a jego oblicze zaczęło się zmieniać. Fragment po fragmencie zaczęła odrywać się jego skóra, jak u trędowatego, i upadać na podłogę. Zyskał nowe oblicze: nieproporcjonalnie dużą głowę, czerwone ślepia, ostre kły zamiast zębów. Upiór przeistoczył się w coś gorszego, co Feusette widział już wcześniej. W strzygę, słowiańskiego demona.

Dłonie potwora złapały go za ramiona, ciasno i sztywno. Paszcza z kłami zbliżyła się do jego twarzy. Strzyga przemówił:

– Oddychaj głęboko, bo niedługo nie będziesz mieć czym oddychać. Oddychaj głęboko, synu...

JEZIORO TRZCIELIŃSKIE, 13 LUTEGO 2023 ROKU

Sięgnął do wnętrza kartonu. Jego palce objęły kopułę wielkości piłki. Na blask leśnego poranka wyłoniła się ludzka czaszka. Miller spoglądał w puste oczodoły. Właśnie w nich mieściły się niegdyś niebieskie oczy Zdzisławy Lesiak. Kochał ją na swój szczeniacki sposób. To była pierwsza kobieta, którą pokochał po matce – pierwsza, którą obdarzył inną miłością niż matkę.

Czasem odnosił wrażenie, że to, co przeżył wtedy w Wirach, wydarzyło się jedynie w jego wyobraźni. Nie było tamy ani bijatyki z grupą Tadka. Ojciec nie zbezcześcił szczątków czarownicy Tadewald, nie wyrzucił go z domu. Czasem myślał, że tamta tragiczna noc w ogóle nie miała miejsca. A potem patrzył w te puste oczodoły, wiedząc, że to wszystko wydarzyło się naprawdę. Dziury po boku czaszki stanowiły pamiątkę po tym, z jaką siłą uderzał morderca, kiedy ją katował. Do dziś w uszach słyszał krzyk Zdzisławy błagającej o życie. Ten krzyk przebijał się w mrokach nocy, wybrzmiewał całe życie. Nie mógł się już usprawiedliwiać, że był dzieckiem. Do jasnej cholery, był dorosłym! Przez prawie pięćdziesiąt lat nie zrobił nic, żeby uciszyć powracające krzyki w głowie.

Ustały, gdy wybrał się na cmentarz Jeżycki. Ustały, bo nie czuł się winny. Ustały, bo Anna Kruger, Elżbieta Lepra i te, które będą następne, miały świadczyć o tragedii Zdzisławy Lesiak. I niedługo będą wołać głośniej niż zwykle.

Dźwięk łamanej gałęzi wyrwał go z zamyślenia. Rozszedł się wyraźnie jak plusk wody po rzuceniu kamienia. Między drzewami dostrzegł Lenę. Ona też go widziała. Nie patrzyła na niego, lecz skupiła uwagę na czaszce, którą trzymał. Przeszła go fala dreszczy.

Dał się złapać.

Lena jest bystra. Podejdzie i zacznie wypytywać albo ucieknie. Spokojnie, Miller – rzekł do siebie głosem Staśka. – Hans Kloss nie traci zimnej krwi. Lena wciąż jest dzieckiem. Lubi oglądać bajki o kucykach, biegać na placu zabaw z koleżankami, jeść w McDonaldzie i prosić rodziców o pieniądze na lody. To wciąż DZIESIĘCIOLATKA i nie ma pojęcia, co jest prawdą, a co jej się tylko wydaje.

– Chodź, nie bój się – zachęcił ją Miller. – Coś ci pokażę. – Lena podeszła. – A gdzie mama?

– Nie mogła przyjść – odparła zmieszana.

Fryderyk pewnie obudził się z bólem głowy i na ogromnym kacu. Nabił sobie guza i musiał to przecierpieć. Miller wiedział, że Marta będzie miała ciężki poranek. Jak każda kobieta żyjąca z pijakiem robiła dobrą minę do złej gry. Robiła to przed sobą i innymi ludźmi. A to pożera mnóstwo energii.

– Spokojnie, nie musisz się tłumaczyć. – Puścił do niej oczko. – Każdy ma swoje tajemnice.

Lena spoglądała na czaszkę.

– Ty też masz tajemnicę.

– Tak. Noszę ze sobą czaszkę.

– Dlaczego?

– To pamiątka.

– Pamiątka? – powtórzyła. Nie rozumiała tego, ale była na tyle ufna, że podeszła do Millera. – Po kim?

– Byłem kiedyś zakochany... To była taka szczeniacka miłość. Pierwsza i niezapomniana. Naiwna... Słodka jak dzieciństwo i gorzka jak pieprz.

– To czaszka twojej dziewczyny?

Miller skinął.

– Nie powinna leżeć na cmentarzu?

– Nikt by o niej tam nie pamiętał. Uważano ją za czarownicę. A jak wiadomo, nikt nie lubi czarownic... Umiesz dochować sekretu?

– Umiem.

– Gdyby mama, tata lub ktokolwiek się dowiedział, że noszę ze sobą czaszkę, pomyśleliby, że jestem nienormalny.

– Nie uważam, że jesteś nienormalny. Kochałeś tę osobę i chcesz mieć ją blisko siebie.

Wspomnienia o Zdzisławie przeleciały mu przez głowę niczym sceny z filmu. W jednej stała w drzwiach Lesiaków, w innej podawała mu oranżadę, na kolejnej częstowała go papierosem. Potem nastąpił nagły przeskok. Lato zmieniło się w zimę. Widział, jak całą rodziną opuszczają kościół. Cmentarz. Śnieg. Ulica skąpana w ciemnościach. Nagle para świateł. Ryk silnika.

– Ja też mam taką lalkę, którą biorę na spacery – dodała Lena. – Kocham ją i nie mogłabym bez niej żyć. Wcale nie oszalałeś.

Miller zmierzwił jej włosy.

– Nikomu nie powiesz?

– Obiecuję.

Miller jej uwierzył. Lena jest tylko dzieckiem – przekonywał sam siebie. Zachował zimną krew jak Hans Kloss. – Lena jest dzieckiem i jak każde dziecko jest naiwna.

Przeszła go gorzka myśl: A co, jeśli piśnie słówkiem? Wraz z pytaniem nadeszła odpowiedź: Gdyby tak było, musiałbym ją uciszyć.

POZNAŃ, 13 LUTEGO 2023 ROKU

Tego dnia szczątki Anny Kruger na powrót pochowano. Tym razem zakład pogrzebowy nie miał dużo do roboty. Kości trafiły do drewnianego pudła w kształcie prostokąta, które włożono do trumny. Na wszelki wypadek zabezpieczono ją dodatkowymi zbrojeniami.

O jedenastej odbył się pogrzeb. W promieniach porannego słońca i mrozu proboszcz odprawił modły. Nową trumnę spuszczono do tego samego grobu w towarzystwie matki i kilkorga przyjaciółek. Na uroczystość przybył sierżant Liput z Komendy Miejskiej w towarzystwie kilku innych operacyjniaków. Wszyscy undercover. Mieli nadzieję, że zjawi się ktoś podejrzany – być może sam sprawca. Być może dowiedział się o pogrzebie, chciał go zobaczyć na własne oczy. W ten sposób mógłby przeżyć na powrót to, czego dopuścił się wcześniej. Dla takich zaburzonych psychicznie jednostek powrót na miejsce przestępstwa był niczym zastrzyk dopaminy.

Niestety miał być to dla nich czas stracony. Nikt poza rodziną, księdzem i grabarzami nie przyszedł pożegnać Anny Kruger. Grób zasypano. Na razie pozostawiono kopiec ziemi. Kamienne płyty miały zostać ustawione w ciągu kilku dni. Słońce wzniosło się ponad drzewa. Zaczął się nowy dzień.

WIRY, 14 LIPCA 1976 ROKU

Jeszcze trzy razy zobaczyłem ją przed śmiercią. Raz tamtego popołudnia, potem na weselu i w końcu, gdy w śnieżnej zawierusze opuszczała kościół.

Tamtego popołudnia pracowałem z ojcem w folwarku Madeja. Wypędziłem krowy na pastwisko, nakarmiłem świnie, później zacząłem czyścić stodołę. Gnój ze stajni i chlewów wywiozłem i rozrzuciłem po polu, tworząc nawóz na kolejne siewy. Ojciec zapytał mnie o dwie deski leżące wcześniej przy kurniku. To były deski, które posłużyły nam za tamę, a potem zostały zniszczone przez Madeja, Sochę i Tadka. Skłamałem, że nic o nich nie wiem. Ojciec uwierzył i poszedł naprawiać dach stodoły.

Skończyliśmy o piątej po południu.

– Trzymaj. – Ojciec dał mi kankę do ręki. – Skocz jeszcze po mleko do babki Bocheńskiej. A potem będziesz mógł pojeździć trochę rowerem. Ale żebym cię ze Staśkiem nie zobaczył, rozumiesz?

– Rozumiem – wymamrotałem.

Wsiadłem na rower i pojechałem. Wiatr owiewał mi twarz, lekko tarmosząc włosy. Jedną ręką ściskałem kierownicę, drugą ucho kanki. Miałem nadzieję spotkać Staśka, ale nie znalazłem go ani w lasku, ani na łączce.

Przejechałem obok Społem, przeciąłem skrzyżowanie i zatrzymałem się przed chatą babki Bocheńskiej. Otworzyła drzwi. Była niską, lekko zgarbioną staruszką z siwymi włosami. Wiele przeszła: okupację nazistów, śmierć męża, a także chorobę córki, którą podobno uleczyła Emilia Tadewald i która obecnie wiodła szczęśliwe życie w mieście jako asystentka dyrektora. Ale to, co przeżyła, zapisało się w postaci głębokich zmarszczek przecinających jej twarz niczym blizny po ataku dzikiego zwierzęcia.

– Do pełna pani naleje – powiedziałem.

Babka kazała mi czekać na zewnątrz.

Promienie ogrzewały moją twarz. Było piękne późne popołudnie – ciche i ożywiające. Trwałem tak zwrócony ku zachodzącemu słońcu, nie myśląc o niczym konkretnym, gdy usłyszałem jej głos.

– Witaj, Mariuszu.

– Dzień dobry, pani Zdzisławo. – Moje serce zaczęło bić szybciej.

– Stasiek mi mówił, że pobiła was grupa Tadka.

– Tak.

Zdzisława nosiła prostą niebieską sukienkę i miała czarne włosy związane w kitkę. Ona też wzięła ze sobą kankę.

– To, co zrobiłeś, było bardzo odważne. Uratowałeś Staśka.

Wzruszyłem ramionami.

– Ojciec mi nie wierzy.

– My ci wierzymy. – Zmierzwiła mi włosy. – Ja też nie dostałam nic dobrego od Madeja i Sochy. Nie powinno się źle mówić o drugim człowieku, ale akurat oni to źli ludzie, a sołtys to prawdziwy diabeł.

Wybuchnąłem śmiechem. Miała cholerną rację.

Zdzisława wyciągnęła papierosa i zapaliła.

– Chcesz sobie popalić?

Spojrzałem na nią zaskoczony. Dorośli nigdy nie proponowali ćmika młodszym.

– Wiem, że popalacie ze Staśkiem. Czuć od was. – Trzymała papierosa w palcach. – No dalej, przecież jesteś ode mnie młodszy tylko o osiem lat.

Zaciągnąłem się kilka razy i oddałem jej z powrotem.

Babka Bocheńska nie wracała z kanką. Nie było to dziwne. Chodziła powoli, ale jak na ten wiek dobrze, że w ogóle chodziła. Ile ona miała lat? Dziewięćdziesiąt pięć, sto? Założyłem, że zanim podłoży taboret pod tyłek, wydoi całą kankę mleka od kozy i wróci, minie jakieś piętnaście minut. A ja marzyłem o tym, żeby spotkanie ze Zdzisławą trwało wieczność.

– Chciałabym cię o coś zapytać.

– Tak?

– Ten anonimowy list to wasza sprawka?

Zaprzeczyłem.

– Czy nie dlatego grupa Tadka chciała wam spuścić lanie?

Chciałem ją okłamać ponownie, ale nie mogłem. Kłamstwo nie jest dobre. Raniąc bliskich, ranisz siebie samego. A Zdzisława Tadewald była mi bardzo bliska.

– Wiesz, że oczernianie innych to bardzo poważne wykroczenie? – spytała. Nie wiedziałem, co znaczyło „wykroczenie”, ale założyłem, że było tym samym co przestępstwo. – Milicjanci potrafią dojść do tego, kto jest autorem listu – mówiła dalej. – Wystarczy, że pobiorą próbki pisma i porównają je z pismem anonima. A gdy go wykryją, wsadzą za kraty jak pospolitego przestępcę. Nie wolno oskarżać niewinnych...

– Oni nie są niewinni – zaprotestowałem. Pomyślałem o ojcu. On też nie jest niewinny. – Widziałem, jak niszczą grób pani matki.

– Czyli to prawda...

– Tak, proszę pani, to prawda.

– Oni wiedzą, że ktoś wie... – powiedziała półszeptem. – Podejrzewają mnie albo Pawła. Dostaliśmy już kilka pogróżek. Wczoraj ktoś na naszym domu namalował farbą napis: „Zdychaj, wiedźmo”.

– Wiadomo, kto to?

– Za rękę nie złapaliśmy, ale wdziano wtedy niebieskiego fiata.

– Samochód Sochy – odparłem.

– Chcę mieć pewność, że Stasiek nie ma z tym nic wspólnego.

– Skądże, przecież tego nie widział.

– Ale ty widziałeś...

– Tak, proszę pani.

– Zrobił to sołtys i jego kuzyn?

Skinąłem głową.

– Ktoś jeszcze?

Poczułem ścisk w żołądku. Dzieciak w moim wieku nie stawał jeszcze przed takim dylematem. Przed takim samym wyborem stanął pewnie Mojżesz, kiedy Bóg mu powiedział, że zabije wszystkie noworodki, jeśli Egipcjanie nie puszczą Żydów wolno. Ale to było dla mnie coś dawnego jak piramidy i odległego jak Morze Czerwone. Nie wybierałem między czymś dobrym a złym, tylko między mniejszym a większym złem.

– Nikogo więcej nie widziałem – ścisnęło mi gardło, kiedy wypowiedziałem te słowa.

– Dziękuję, Mariuszu. To jednak prawda...

– Co takiego?

– Tylko serce dziecka jest prawdziwie czyste – odparła, a potem mnie przytuliła. – Nikt nie może się dowiedzieć, że wszystko widziałeś. Bo będą chcieli cię uciszyć.

– Ale co ze Staśkiem?

– Jak mówiłam, sądzą, że to sprawka moja albo Pawła. Jemu nic nie grozi.

Gdyby wtedy wiedziała, co przyniesie los, nie byłaby taka pewna – ba! – gdyby wiedziała, co ich czeka, spakowałaby Lesiaków i spieprzała gdzie pieprz rośnie. Ale wtedy nie wiedziała tego, bo skąd. Ja też nie wiedziałem.

– Najbardziej boję się o jego rodzeństwo – dodała.

– Stasiek nie ma rodzeństwa.

Na twarzy Zdzisławy rozkwitł uśmiech.

– Niedługo będzie mieć. – Dotknęła dłonią brzucha. – To na razie tajemnica, ale jestem w ciąży.

POZNAŃ, 13 LUTEGO 2023 ROKU

Krystian Feusette skończył badać zwłoki, które przywieziono do zakładu nad ranem. Ktoś znalazł w lesie wisielca, a właściwie zgniły korpus leżący pod drzewem, a nieco dalej niemalże całą zeszkieletowaną czaszkę. Z gałęzi zwisała lina, przez co założono, że doszło do samobójstwa. Ponieważ nie znaleziono przy zwłokach portfela z dowodem osobistym – ani nic, co by wskazywało, do kogo należały – poproszono go o pomoc w identyfikacji.

Z perspektywy anatomicznej był to szczupły mężczyzna między dwudziestym a dwudziestym piątym rokiem życia, o przeciętnej wysokości około stu siedemdziesięciu centymetrów. Feusette przekazał te informacje policji, a oni spróbowali dopasować te cechy do zaginionych w bazie danych. Na razie bez rezultatów.

Szczątki Elżbiety Lepry czekały na wyniki badań DNA. Chociaż pani Lepra prosiła o wydanie szczątków wcześniej, prokurator był nieugięty.

Profesor Lasota zaprosił go do gabinetu na małą kawę. Kiedy wszedł, ekspres już pracował. Na stole leżało pudełko ptasiego mleczka, którym miał się częstować. Rozmawiali o sprawach bieżących i o Strzydze. Feusette poinformował, na jakim etapie stało śledztwo. Przyznał też, że dręczyła go myśl, że Strzyga nie został jeszcze złapany. Miał nadzieję, że sprawa nie będzie ciągnęła się latami jak w przypadku Złodzieja Czaszek.

– Myślisz, że to naśladowca? – spytał Lasota.

– Strzyga jest lepszy – odparł Feusette.

– Może się nim inspiruje?

– Może, ale pierwszy raz mamy do czynienia z zabiegami antywampirycznymi przy znieważaniu zwłok. Złodziej Czaszek kradł trofea. Strzyga zostawia w grobach dodatkowe kości.

– Ciężka sprawa. – Profesor rozparł się w fotelu. – Ale zobaczysz, że dzięki temu wiele się nauczysz.

– Pan, profesorze, też miał takie dziwne przypadki w karierze?

Lasota przypomniał sobie lata spędzone w szpitalu przy Zakładach Hipolita Cegielskiego, produkujących silniki okrętowe, lokomotywy i wagony kolejowe. Jako młody lekarz jeździł wtedy w karetce.

– To było jak pole walki – przyznał. – Brakowało odpowiedniego sprzętu i niemal wszystko się psuło. Ale to był głęboki Peerel, lata siedemdziesiąte.

– Kiedy zaczął pan pracę w zakładzie?

– To było wtedy, gdy zmarła Agatha Christie. – Zmrużył oczy, by przypomnieć sobie rok. – 1976. Tak. Agatha Christie zmarła jakoś na początku, a ja zacząłem pracę w grudniu.

– Pamięta pan swoją pierwszą sekcję?

Profesor skinął głową.

– Szczerze, to była masakra. Zadzwonili do mnie po Wigilii w środku nocy i powiedzieli, że znaleźli trzy ciała pod Poznaniem. Kobieta, mężczyzna i dziecko. Zawieźli ich na HCP, ale było już za późno. Potem przywieziono zwłoki na Fredry, bo wtedy na tej ulicy mieścił się Zakład Medycyny Sądowej. Na miejscu był już doświadczony patolog. Ja miałem pomagać. Pamiętam, że na dworze był taki mróz, że wyrzeźbił na szybach uczelni różne wzory. W prosektorium leżało martwe ciało chłopca. Szkoda mi się go zrobiło, był bardzo młody. Miał dziesięć albo co najwyżej dwanaście lat.

– Jak zmarł?

– Miał strasznie zmasakrowaną głowę. Pęknięta mózgoczaszka, zmiażdżone kości klinowe, nosowe, jarzmowe i cała szczęka. Złamane żebra, obojczyki, a nawet kości palców. Mówię ci, Krystianie, to było, jakby ktoś go wziął i rzucił na podłogę, a on rozbił się na kawałki niczym porcelanowa lalka. Zresztą z jego ojcem było podobnie. – Profesor upił łyk kawy i mówił dalej: – Prokurator zakładał, że potrącił ich samochód, a kierowca uciekł z miejsca zdarzenia. Częściowo potwierdzały to okoliczności. Wracali całą rodziną z pasterki. Droga prowadziła przez pole, ale była na tyle szeroka, że jeździły po niej samochody. W roku 1976 nie była oświetlona. Wiadomo, jak jest w święta, ludzie lubią sobie wypić. Może dlatego kierowca odjechał...

– Dziwne – skomentował Feusette – bo z tego, co profesor mówi, ktoś nie tyle musiał ich potrącić, ile zawrócić i przejechać ponownie.

– Mnie też to nie pasowało, zwłaszcza gdy zajęliśmy się kobietą. Ona najbardziej ucierpiała. Była cała pokryta krwią. Po umyciu zauważyłem na głowie liczne ślady pęknięć czaszki. Twarz była posiniaczona, ale nie z powodu rozkładu ciała, lecz obrażeń, których doznała tuż przed śmiercią.

– Dla mnie wygląda to na morderstwo, a nie na potrącenie – stwierdził Feusette.

– W Peerelu morderstwa nie były mile widziane – wyjaśnił Lasota. – To był inny świat. Patolog uparcie twierdził, że urazy powstałe na ciele mogły powstać przez potrącenie. Po tamtej sekcji nie mogłem spać. Rzeczywistość kłóciła się z moimi oczekiwaniami. Śmierć pomaga medykom sądowym ujawnić prawdę. A wtedy prawda została pogrzebana na zawsze.

– Pamięta pan, jak się nazywała ta kobieta?

Profesor zastanowił się chwilę.

– Tak, przypominam sobie. Nazywała się Zdzisława. Zdzisława Lesiak.

POZNAŃ, 14 LUTEGO 2023 ROKU

Spotkanie odbyło się na terenie Laba.Landu, przy leśnej biblioteczce. Zimą nikt tam nie przychodził, chyba że w trakcie weekendowych targów. Idealne miejsce na poufne rozmowy. Właśnie dlatego Hoffmann zaprosiła je tutaj.

Przybyły wszystkie. Tuzin sióstr. Ona była tą trzynastą. Oczywiście do wicca nie należały jedynie kobiety, koweny były też otwarte dla mężczyzn, ale po tym, kiedy mąż Anny Kruger przeszkodził im w świętowaniu i pobił dwóch uczestników, co rozeszło się echem wśród potencjalnych członków, zostały jedynie kobiety.

Siostry pochodziły z różnych środowisk i szczebli drabiny społecznej. Wbrew pozorom żadna z nich nie zajmowała się ezoteryką. Były to lekarki, kierowniczki, sekretarki, psycholożki, masażystki, nauczycielki i sprzątaczki. Religia wicca różni się od chrześcijaństwa tym, że nie opiera się na kaście wybrańców uzurpujących sobie prawo do poznania boskich tajemnic. W wicca każdy doświadcza bogów indywidualnie. Nie było tu gorszych i lepszych czarownic. Każda mogła się wypowiedzieć lub zaprotestować.

Były jak rodzina.

I właśnie to zamierzała wykorzystać Hoffmann.

– Zaatakowali nas – przemówiła. – Nie dość, że posłużyli się średniowiecznymi praktykami, to jeszcze uderzyli w pamięć zmarłych... W zmarłych – powtórzyła.

– Jesteś pewna, że to zakon? – spytała jedna z sióstr.

– Na obu grobach zostawili swój symbol. – Dla Hoffmann było to oczywiste.

– Może ktoś się pod nich podszywa?

– Po co ktoś miałby malować symbol zakonu i używać zabiegów antywampirycznych, gdyby nie chciał zwrócić uwagi, że Ania i Ela były wiccankami? – Kobiety przyznały jej rację. – Przestępca wysyła nam wiadomość, a my musimy coś z tym zrobić.

– Co mogłybyśmy zrobić? – spytała inna siostra.

Hoffmann znała historię średniowiecznych procesów o czary zbyt dobrze, żeby nie odnieść się do niej właśnie w tej chwili.

– Czy wiecie, dlaczego inkwizycji udało się zamordować ponad sto tysięcy czarownic? – Nie znała oficjalnej liczby, ale pamiętała, że między piętnastym a siedemnastym wiekiem zgładzono ich właśnie setki tysięcy. – Udało im się to zrobić, bo było przyzwolenie społeczne. Dzisiaj żyjemy w zupełnie innej rzeczywistości.

– Chcesz walczyć z zakonem?

– Chcę nas bronić. – W oczach Hoffmann rozbłysły płomienie. – Nie będziemy nigdy więcej ukrywać się jak szczury. Tak, moje drogie siostry, zrobimy to, czego się nie spodziewają.

* * *

Według strony internetowej Zakonu Wiary i Nauki – a dokładnie Zakonu Rycerzy Wiary i Nauki – jego siedziba znajdowała się na Ostrowie Tumskim w Poznaniu. Jego duszpasterzem był ksiądz profesor Marek Branicki. Misja zakonu koncentrowała się wokół obrony doktryn chrześcijańskich i krzewienia wiary. Już samo to stawiało go na pozycji konserwatystów, pragnących utrzymać status quo w zmieniającej się rzeczywistości.

Podkomisarz Turkot zjawiła się na Ostrowie Tumskim późnym popołudniem. Zaparkowała policyjną kię ceed przed budynkiem kurii, ale gdy zapytała o księdza Branickiego, odesłano ją na psałterię, do jego mieszkania. Psałteria znajdowała się dwieście metrów dalej, naprzeciwko Kościoła Najświętszej Marii Panny. Była trzykondygnacyjnym gotyckim budynkiem z czerwonej cegły. Do środka wchodziło się przez drzwi z domofonem.

Turkot nacisnęła guzik i czekała. W końcu głośniczek zatrzeszczał i odezwał się obojętny męski głos.

– Słucham?

Turkot przedstawiła się i poinformowała o celu wizyty.

– Zaraz zobaczę, czy profesor ma dzisiaj zajęcia na seminarium.

Zapadła chwila ciszy. Turkot miała nadzieję, że nie potrwa to długo. Nie wzięła rękawiczek ani szalika. Na jej skórze pojawiła się gęsia skórka.

Domofon zatrzeszczał.

– Profesor jest, ale dziś pani nie przyjmie.

– Dlaczego?

– Jest zajęty.

– W takim razie proszę mu przekazać, że będzie musiał sam ruszyć tyłek na komendę.

Ponownie zapadła cisza, tym razem krótsza. Po chwili wybrzmiał pojedynczy długi dźwięk zwolnienia zamka w drzwiach.

– Profesor czeka w kaplicy – oznajmił głos.

Wnętrze psałterii było mroczne i chłodne. Przypomniało Turkot salkę parafialną, w której przygotowywano do bierzmowania albo odbywano nauki przedmałżeńskie. Była wierząca, lecz mało praktykująca, w kościele pokazywała się od święta. Zawsze się zastanawiała, dlaczego wyznawcy Chrystusa, przedstawianego na obrazach z ciepłym uśmiechem, tworzyli tak odpychającą atmosferę.

Kaplica znajdowała się na parterze w końcu korytarza. Turkot zauważyła klęczącego księdza. Gdy przestąpiła próg, akurat wykonywał znak krzyża.

– Ksiądz Marek Branicki?

Duchowny odwrócił się do niej. Jego głowę pokrywały siwe, przerzedzone włosy. Miał jastrzębią twarz z mocno zarysowanymi kośćmi policzkowymi.

– Pani z policji?

Turkot pokazała mu odznakę.

– O co chodzi?

– Czy słyszał ksiądz o ostatnich profanacjach?

– Słyszałem – odparł z obojętnością. – Chce pani, żebym jej pomógł, prawda?

To pytanie zbiło ją nieco z tropu.

– Dlaczego ksiądz tak myśli?

– Jestem sektologiem.

– Myślałam, że profesorem.

– Również. Wykładam na seminarium duchownym, ale specjalizuję się także w sektach.

– To ciekawe – uzupełniła Turkot. – Tak się składa, że będę potrzebować pomocy księdza. – Wyszukała w telefonie fotografie grobów Anny Kruger i Elżbiety Lepry i pokazała Branickiemu, który zdziwił się tym, na co patrzył. – Rozpoznaje to ksiądz?

– F, P, M i S na każdym wierzchołku krzyża – odparł. – Oczywiście, że rozpoznaję.

– Co oznaczają te litery?

– Fides, patriae caritas, misericordia i solidarietatis. Wiara, patriotyzm, miłosierdzie i solidarność – przetłumaczył. – To herb Zakonu Rycerzy Wiary i Nauki.

– Jest ksiądz ich duszpasterzem – stwierdziła.

– Zgadza się.

– Co robi wasz herb na miejscach przestępstw?

Branicki wzruszył ramionami.

– Sam chciałbym wiedzieć, pani podkomisarz.

– Rozumie ksiądz, że to stawia was w niekorzystnej sytuacji...

Branicki odchrząknął.

– Co pani o nas wie?

– Zakon powstał na początku milenium jako ramię watykańskiej Kongregacji Nauki i Wiary, czyli dawnej inkwizycji. Macie swoje stowarzyszenia w większości diecezji w kraju. Ksiądz jest ich kapłanem i z racji swojej pozycji rycerze traktują księdza ze szczególnym szacunkiem. Bronicie wiary chrześcijańskiej i nienawidzicie...

– To złe słowo. – Branicki uniósł dłoń w proteście. – Powiedziałbym, że nie akceptujemy.

– Nie akceptujecie – poprawiła się Turkot – nikogo wyznającego inną religię.

– Próbujemy nawracać, pani podkomisarz – skwitował ze stoickim spokojem. – To chyba nie zbrodnia?

– Nie, dopóki nie dochodzi do przestępstw.

– Każdy mógł namalować nasz symbol, żeby sprowadzić na nas podejrzenia – oświadczył.

Turkot wiedziała, że ma rację. Tak naprawdę nie miała żadnych podstaw, żeby oskarżyć zakon, niemniej czuła, że powinna prześwietlić ich wzdłuż i wszerz.

– Chciałabym, żeby ksiądz spisał mi imiona i nazwiska wszystkich członków zakonu. Numery telefonów i adresy zamieszkania będą mile widziane.

– Zamierza pani przesłuchać nas wszystkich? – Branicki uniósł brwi.

Turkot wzruszyła ramionami.

– Taka robota.

WIRY, 31 GRUDNIA 1976 ROKU

Wieczór stał się wyjątkowo mroczny, jak oblicze mojego ojca.

– Powiedz, że się przesłyszałem!

– Mówię prawdę.

– Powiedz, że to sobie wymyśliłeś, gówniarzu!

– Nie!

– Przyznaj, że jesteś pieprzonym kłamcą! Pierdolonym krętaczem!

Nie bałem się jego krzyków ani tego, że ściskał pasek w dłoni.

– Powiedz to albo będę cię tłukł tak długo, że zaczniesz sikać krwią – wycedził.

– Nie!

I wtedy smagnął mnie paskiem w tyłek. Zesztywniałem jak struna. Potem poprawił. Straciłem na chwilę oddech. Bolało jak cholera. Zajęczałem głośno. Uderzył mnie po raz trzeci. Skóra paliła mnie żywym ogniem.

– Nawet zwierzęta wiedzą, co to posłuszeństwo. Szkoda, że mój własny syn jest taki głupi. Mów, że to, co wygadujesz, to stek kłamstw.

– Nie!

Ojciec nie wierzył mi tak samo jak wtedy, gdy chciałem powiedzieć o bijatyce z grupą Tadka.

Kolejny raz poczułem smagnięcie pasem.

– Mów, gówniarzu, bo normalnie cię zatłukę !

Płakałem, gdy mi groził. Przypomniały mi się słowa Staśka o tym, żeby postawić się ojcu jak dorosły; że wtedy nie będzie miał innego wyjścia, jak tylko liczyć się ze mną. Stasiek nie miał racji. Pomylił się. Poza tym Stasiek już nie żył.

– Zabili go! – wybąkałem przez łzy. – Zabili jego ojca i zabili Zdzisławę. – Łzy wydarły się z oczu niczym woda z tamy i leciały strumieniem po całej twarzy. – A ty jesteś zwykłym tchórzem! Boisz się teraz i bałeś się, kiedy rozkopywałeś grób Emilii Tadewald!

Ojciec zastygł przerażony.

Matka zapytała go, o czym mówiłem, ale on kazał się jej zamknąć.

– Jak śmiesz...

– To nie wszystko. – Dorzuciłem jak drewnem do ognia. Nie zależało mi. Mogłem rozpętać ogień. Należało się wszystkim. Gdybym mógł wzniecać pożary siłą umysłu, spaliłbym tę wieś na popiół.

– Mów, co wiesz...

– To ja napisałem anonimowy list na milicję.

Ojciec cofnął się o krok.

– Co?

– Słyszeliśmy ze Staśkiem rozmowę na cmentarzu. Umówiliście się o północy. Madej kazał ci przynieść łopatę. Nie spałem. Poszedłem za tobą. Ukucnąłem przy płocie i widziałem ciebie, Madeja i Sochę. Wszystko widziałem. Wszystko.

Ojca zamurowało.

Wybuchnąłem śmiechem, płacząc. Zwariowałem. Tak, wtedy naprawdę zwariowałem.

– A teraz rób to, co wychodzi ci najlepiej. – Byłem gotowy na kolejne uderzenia pasem.

Ale żadne uderzenie nie przyszło.

– Nie jesteś... Nie jesteś moim synem – wybąkał. – Marsz do pokoju.

Ojciec schował pasek. Poczułem ulgę.

– Jeśli komukolwiek to powiesz – ciągnął. – Wyprę się ciebie.

Już się wyparł. Dlaczego Stasiek musiał zginąć, a nie on? Dlaczego życie jest tak cholernie niesprawiedliwe?

– A teraz pakuj swoje manatki. Jutro jedziesz do ciotki.

POZNAŃ, 14 LUTEGO 2023 ROKU

Walentynkowy wieczór spędził z nią na mieście. Mróz unosił się jeszcze nad rozkopanym placem starego rynku. Renesansowy ratusz oświetlały liczne punktowe światła. Dzisiaj wieczorem knajpy były wypełnione zakochanymi parami. Walentynki.

Restauracja Whiskey in the Jar znajduje się naprzeciwko ratusza. To ciekawe miejsce dla smakoszy mięsa i miłośników kolorowych drinków. I zazwyczaj bardzo oblegane. Feusette i Karbowiak zeszli po schodach do podziemnej części knajpy. Gwar rozmów rozbrzmiewał z muzyką w tle, blask neonów tworzył tu dyskretny półmrok. Zaczęli od tatara z kawałeczkami cebuli i ogórka kiszonego, na główne danie zjedli steki z polędwicy i wypili kilka tęczowych mieszanek toniku, limonki i whisky.

Noc była młoda, więc Feusette zaprosił ją do siebie. Zamówili taksówkę na Jeżyce, a dokładnie do jednej z plomb przy ulicy Mylnej. Jego mieszkanie znajdowało się na ostatnim piętrze. W progu przywarł do niej ustami. Odwzajemniła pocałunek. Zamknąwszy drzwi, zaczął rozpinać guziki jej czarnej bluzki. Czuł delikatny zapach perfum skryty w jej włosach. Drzwi do sypialni się otworzyły, z hukiem uderzając o ścianę. Wtargnęli tam półnago. Atmosferę podtrzymywało ciepłe światło lampki na nocnej szafce, która nieznacznie rozpraszała mrok.

Pieścił ustami jej szyję, piersi i brzuch, a następnie zanurzył język między płatki pochwy. W odpowiedzi wygięła plecy w łuk i opuściła powieki. Po chwili nadeszła zmiana. Feusette rozłożył się na plecach, a Karbowiak usiadła na nim. W świetle lampki jej skóra nabrała oliwkowej barwy. Miała smukłe ciało, małe, pełne piersi i sterczące sutki. Jego dłonie ścisnęły pośladki, kierując jej biodra w górę i w dół. Góra i dół. Penis ocierał się o wilgotne ściany pochwy i wzmagał podniecenie. Przyspieszyli przy wtórze wspólnych westchnień i jęków. Góra, dół. Góra, dół. W najwyższej chwili uniesienia Karbowiak krzyknęła, a jej ciało zadrżało od orgazmu. Feusette doszedł chwilę później.

Po wszystkim leżeli obok siebie. Nago. Bez słów. Po jakimś czasie Karbowiak poszła wziąć prysznic. Nie musiała dziś wracać do domu. Jej córką zajęła się babcia. Karbowiak wróciła do łóżka w ręczniku z delikatnie mokrymi włosami. Feusette włączył muzykę na laptopie, wybierając składankę You & Me (Sex Chill Sensual Lofi), która nadawała nocy jeszcze bardziej intymny urok.

– Jak się w to wszystko wplątałaś? – Po dobrym seksie nadszedł czas na rozmowę.

– Chcesz wiedzieć, dlaczego zostałam archeologiem? – upewniła się Karbowiak.

Feusette przytaknął.

– Przeszłość jest znacznie bardziej interesująca – odparła. – Ma ogromny wpływa na to, kim jesteśmy dzisiaj, a także na zrozumienie świata wokół nas. Weźmy na przykład czarownice...

– Znowu te czarownice? – zajęczał przesadnie Feusette, przykładając rękę do czoła z niekrytym grymasem na twarzy.

Karbowiak pacnęła go w ramię.

– Historia pokazała, jak można było bezkarnie oskarżać i mordować kobiety, na które padł choćby cień podejrzeń, jak używano tego do własnych celów i jaki niewyobrażalny błąd popełniono. Dzisiaj wiemy, że czarownice nie były oprawcami, lecz ofiarami.

– To, co kiedyś straszyło, dzisiaj ma budzić współczucie? – spytał Feusette.

– To efekt odwrócenia – odparła Karbowiak, której kosmyki włosów wisiały wzdłuż twarzy.

– Wyjaśnij, proszę.

– To, co wypieramy w sobie, widzimy u innych. Może ci się wydawać, że jesteś uosobieniem uprzejmości, a zupełnie nieoczekiwanie wpychasz się nagle w kolejkę w sklepie. Albo uważasz, że świetnie sobie radzisz w życiu, a nie dostrzegasz, że jesteś wykorzystywany.

– I jak to się ma do czarownic?

– A tak, że skutki działań inkwizycji, kierującej się racjonalnymi motywacjami, doprowadziły do skutków niezamierzonych, nieprzewidzianych, przeciwstawnych... – Uśmiechnęła się zwycięsko. – Wręcz niepożądanych.

I gdy mówiła te słowa, w głowie Feusette’a zrodziła się myśl – nie większa niż ziarenko pszenicy. „Efekt odwrócenia”. Krótki błysk jak między uchyleniem a zamknięciem drzwi. A co, jeśli to nie są jego ofiary? Ciche piknięcie jak z aparatury podtrzymującej życie; niemal niesłyszalne, ale na tyle zauważalne, że nie można go zignorować. A co jeśli Strzyga nie robi tego z nienawiści?

9

WIRY, 31 LIPCA 1976 ROKU

Zdzisława Tadewald wyglądała jak anioł w tej białej sukni. Na ich ślub przyszła niemal cała wieś, nawet starzy Madej i Socha, chociaż byli tam bardziej z ciekawości niż powinności. Czarownica Tadewald wychodziła za mąż! Nie można było tego przeoczyć. Poza tym była w ciąży. Tajemnica, którą zdradziła mi przed chatą babki Bocheńskiej, nie była dłużej tajemnicą. Zdzisława Lesiak (już Lesiak!) nie zamierzała tego ukrywać. Była w czwartym miesiącu ciąży i...

Była szczęśliwa.

Do kościoła poszedłem z matką. Ojciec nie chciał brać udziału w „hucpie”, jak to określił. Nie zależało mi na tym, żeby był. Wystarczyło, że nie będzie się czepiać, gdy zobaczę się z moim przyjacielem. Zakaz widywania Staśka tracił na mocy pod jego nieobecność. Zamieniliśmy kilka słów przed mszą. Stasiek ucieszył się na mój widok. Ja na jego też.

Wesele wyprawiono w domu Lesiaków. Wystawiono stoły na zewnątrz, ubito świnię i kupiono litry wódki. Słońce świeciło, ptaki śpiewały, orkiestra grała. W przerwach rozbrzmiewała wrzawa toastów. Dla dzieciaków kupiono oranżadę w czterech kolorach: czerwonym, białym, pomarańczowym i zielonym. Opiłem się jak głupi.

Po obiedzie oddaliłem się za bramę. Zebrałem tyle gazu w tyłku, że uleciał w postaci długich, głośnych bąków.

– Pierdzisz tak samo jak mój stary.

Stasiek złapał mnie na gorącym uczynku.

– Opiłem się oranżady – powiedziałem, a wtedy Stasiek pierdnął głośno i przeciągle.

Obaj wybuchliśmy śmiechem.

Stasiek wyjął spod marynarki komiks. Na okładce Hans Kloss stał na tle gór, niewielkiego miasteczka i przejeżdżającego czerwonego auta. Trzymał karabin MP-38 i celował przed siebie.

– Kapitan Kloss. W ostatniej chwili – przeczytałem tytuł: – Ja cię kręcę, masz nowy numer.

– To dla ciebie. – Stasiek dał mi komiks.

Byłem pod wrażeniem. W domu uchowało mi się tylko pięć części. A teraz miałem szóstą. I do tego ostatnią.

– Dlaczego mi go dajesz?

Wzruszył ramionami.

– Na pamiątkę.

– Wyjeżdżasz gdzieś?

– W góry z twoją starą. – Zaśmiał się.

Zauważyłem, że trzymał w ręce materiałową torbę – taką na zakupy, w kwiatowe wzorki. Powiedział, żebym z nim poszedł do lasku.

– Jesteśmy na weselu – zaprotestowałem.

– Zaraz wrócimy. Nikt nie zauważy.

– Po co chcesz iść aż tam?

– Panna młoda mnie o coś poprosiła, a dziś nie można jej odmawiać. No chodź, wyjaśnię po drodze.

POZNAŃ, 15 LUTEGO 2023 ROKU

Globalna Sieć, zwana Internetem, przypomina ogromne miasto. W każdym mieście znajdują się miejsca publiczne, takie jak ulice, bulwary, kawiarenki. Można je podglądać na kamerach i z łatwością znaleźć za pomocą GPS-u. Jawna część Internetu to „Sieć indeksowana”; czyli strony, które można znaleźć za pomocą zwykłej wyszukiwarki. Obszar Internetu, który nie jest dla nich dostępny, to „głęboka Sieć”. Tam można znaleźć więcej prywatności. Zwykły użytkownik może, na przykład, skonfigurować konto portalu społecznościowego tak, aby ukryć wyszukiwanie profilu i już może powiedzieć, że zszedł do „głębokiej Sieci”.

W mieście, podobnie jak w Internecie, prywatności szukają nie tylko uczciwi obywatele, lecz także przestępcy. Mają miejscówki – znane tylko nielicznym, gdzieś na uboczu, z dala od wścibskich przechodniów – do własnych interesów. Tym właśnie jest Darknet: bazą danych niewidocznych dla wyszukiwarek, gdyż żaden bezpośredni link nie zabierze tam zwykłego użytkownika.

Policjanci z Biura Zwalczania Cyberprzestępczości, którym Liput wręczył kawałek papieru z nazwą darknetowego forum, wiedzieli, że czeka ich mozolna robota. Do Darknetu nie można sobie po prostu wejść, trzeba mieć klucz. Bezeceki użyli klucza w postaci TOR-a, przeglądarki opracowanej przez Marynarkę Wojenną Stanów Zjednoczonych, która dawała dostęp do stron niewidzialnych dla zwykłych przeglądarek.

Nazwa forum składała się z ciągu liczb i cyfr, na pozór przypadkowych, ale tylko na pozór. Chodziło o to, żeby jej nie zdradzić. W ten sposób stronę odwiedzali tylko ci, którzy o niej wiedzieli. Swoją grafiką strona przypominała jedno z tych starych forów z początków lat dwutysięcznych: jednolite tło, prostokąty z tekstami i nic więcej. Użytkownicy tworzyli własne tematy, dlatego policjanci musieli prześwietlić forum wzdłuż i wszerz, skupiając się na wątkach profanacji grobów, wiedźm i pochówków antywampirycznych. Założyli nowe konta, podając się za zwykłych użytkowników, i robili swoje.

Sataniści dzielili się tu doświadczeniami z czarnych mszy. Ktoś utworzył temat o nekrofilii, opisując to, co zrobił z wykopanymi zwłokami. Opisy były tak przerażające, że z pewnością zasługiwały na uwagę Biura. Ale teraz szukali czegoś innego.

W tematach poświęconych wicca można było się dowiedzieć, jak wywoływać duchy, przeprowadzać rytuały, a nawet jak odbyć magiczną orgię. Niektóre opisy biły z siebie pikanterią godną dobrego erotyku. Nie znaleziono wiele na temat pochówków antywampirycznych, głównie odnośniki do blogów poświęconych archeologii i średniowieczu.

Ale jeden wątek przykuwał uwagę. Użytkownik wyrażał tu skrajne opinie o współczesnych czarownicach i o tym, jak bardzo zagrażają Kościołowi. Bez ceregieli nawoływał do powrotu stosów i wieszania heretyków. „Śmierć wiedźmom” – pisał. „Śmierć dziwkom, które podpisały cyrograf z Belzebubem”. „Czarownice przetrwały wieki, gdyż nauczyły się ukrywać. To już nie staruchy mieszkające na peryferiach ani brzydkie babsztyle z kolekcjami ziół – kontynuował. – Szukajcie ich w swoich domach, wśród przyjaciół i rodziny. Szukajcie ich w szkołach i uczelniach, w telewizji i na czerwonym dywanie. Szukajcie ich na tyłach kościoła, drwiących z cierpień Jezusa. Szukajcie ich w kolorowych włosach, tatuażach i w bezczelności. Znajdźcie je i wymierzcie bożą sprawiedliwość”.

Interesujący wpis pochodził ze stycznia 2017 roku, tym razem nie wyrażał przekonań, a plany użytkownika. „Niedługo rozpocznie się moja krucjata. Wiccanie nie zaznają spokoju nawet po śmierci. Pójdę na groby, aby zniszczyć ich pamięć. A potem powstaną inni, którzy pójdą za mym śladem niczym apostołowie za Jezusem”.

– Kim jest ten człowiek? – spytał Liput, gdy ponownie siedział w pokoju Biura Zwalczania Cyberprzestępczości.

– Nie wiemy – odparł wytatuowany policjant. – Posługiwał się nickiem o nazwie „Inkwizytor”.

– No dobrze, ale co mnie interesują jakieś wpisy sprzed sześciu lat?

– Powinny pana zainteresować, sierżancie, bo ktoś o tym samym nicku umieścił wpis siódmego lutego bieżącego roku. Sześć dni po pierwszym znieważeniu zwłok i dzień przed znieważeniem drugich.

Słowa policyjnego informatyka zaintrygowały Liputa.

– Jesteście w stanie go wyśledzić?

– Pracujemy nad tym. Za kilka dni powinniśmy mieć jego IP.

– Myślałem, że w Darknecie jest się nie do wytropienia.

– Bo tak jest – odparł policjant. – Ale „Inkwizytor” popełnił błąd.

– Błąd? – spytał zaciekawiony Liput.

– Zgadza się, bo ujawnił się w „surface webie”.

– Co to takiego? – Liput dorastał w czasach Windowsa 95, kiedy ikona „Mój komputer” była czymś nowym, a przeglądarki internetowe raczkowały.

– „Surface web” to zwykła sieć, wszystkie strony, które znajdujemy przez Google, Bing albo Firefox. Popełnił błąd, bo ujawnił swoje prawdziwe IP – zawtórował młody policjant. – Sprawdziliśmy, czy ktoś o nicku „Inkwizytor” nie pisał na innych forach. Okazało się, że ostatni wpis z siódmego lutego umieścił na jednym z ortodoksyjnych forów chrześcijańskich. – Przeczytał Liputowi treść na głos: – „Zrobiłem to w końcu. Otworzyłem jej grób ponownie. Pozostały jedynie szczątki. Przełożyłem czaszkę pod miednicę i wbiłem w nią kołki, jak czynili to moi przodkowie. Jeżyce już nie będą takie same. Będą się zastanawiać, kim jestem i dlaczego to robię, ale nigdy, NIGDY, mnie nie znajdą. A ja będę wracać niczym upiór. I nikt nic na to nie poradzi”.

– Ile zajmie ustalenie tożsamości?

– Bez nakazu prokuratora nic dalej nie zrobimy.

– A z nakazem?

– To kwestia kilku dni.

* * *

Gdy Feusette szedł dróżką przez Laba.Land, zrozumiał, dlaczego kowen Barbary Hoffmann zdecydował się wynająć to miejsce. W środku tygodnia nie było tu żywej duszy, namioty stały puste i czekały na weekendowy targ, kawiarenka była zamknięta, bo i tak nikt nie przyjechałby tu jedynie na kawę. Za mało miejsca w środku, a na zewnątrz zbyt wietrzenie.

Doszedł do końca ścieżki, która zaprowadziła go do lasku, gdzie pośród drzew stał kontener. Wnętrze przypominało babciny pokój ze starym drewnianym stołem i krzesłami. Były też półki z książkami. Perski dywan leżący na środku najlepsze lata miał już za sobą; przede wszystkim był mokry od śniegu, który naleciał tam razem z wiatrem. Przed kontenerem znajdowało kilka foteli – tak samo zaniedbanych jak wnętrze kontenera. Ale właśnie tu znalazł Barbarę Hoffmann.

Towarzyszyło jej kilka innych kobiet. Na początku pomyślał, że spotkały się na warsztatach artystycznych. Na stoliku rozłożyły tekturę, na którą naklejały powycinane wcześniej pojedyncze litery. Przyjrzawszy się dokładniej, stwierdził, że szykują jakieś transparenty.

– To pan? – Hoffmann go zauważyła, kiedy znalazł się przy fotelach. – Tak, to pan jest tym antropologiem. – Wyszła mu naprzeciw.

– Doktor Krystian Feusette – przedstawił się. – Pomagam policji w sprawie profanacji.

Hoffmann wyraziła swoje oburzenie odnośnie do znieważonych szczątków jej sióstr.

– Rozumiem panią. Ta sprawa bulwersuje mnie jako człowieka.

– Ale jako naukowca już nie, prawda? – powiedziała z pewnością siebie.

Miała rację.

– Sprawa jest na tyle intrygująca, że oboje chcielibyśmy wiedzieć, kim jest Strzyga i co go motywuje.

– Ja wiem – odparła Hoffmann.

– Oskarża pani Zakon Wiary i Nauki, ale na razie bez podstaw.

– Doktorze Feusette – skomentowała – gdyby siedział pan w klimatach wicca tak długo jak ja, wiedziałby pan, że walka Kościoła z czarownicami nie skończyła się wraz ze średniowieczem. Ona trwa nadal, tylko że w innej formule.

– Uważa pani, że Strzyga to ktoś z zakonu?

Skinęła głową.

– Dlaczego?

– Gdyby pan słyszał kazania ich duszpasterza, Marka Branickiego, i z jaką gorliwością potępia wicca, zrozumiałby pan, że zakon to nie jest zwykłe katolickie stowarzyszenie. To fanatycy. A fanatyzm trzeba zdusić w zarodku.

Feusette nie podzielał jej racji, nie był ekspertem od ludzkiej psychiki, lecz od kości. Czy fanatyzm powinno dławić się w zarodku? Cholera go wie. Amerykanie od lat walczą z Arabami i nic. Doktrynerstwo zaprowadziło chrześcijan do walki z muzułmanami, a potem do zagłady heretyków, w tym czarownic. Fanatyzm zawsze prowadzi na wojenną ścieżkę, z której nie ma odwrotu.

– Ma pan jakieś inne tropy? – spytała go po chwili.

– Na razie nie, bardziej przemyślenia.

Hoffmann skrzyżowała ręce na piersiach.

– Chętnie posłucham.

– Zastanawiam się nad jego motywacjami. Dlaczego to robi? Kieruje nim nienawiść czy coś innego? A jeśli tak, to co? Dlaczego zadał sobie tyle trudu, żeby zimą odkopywać szczątki, inscenizować pochówki antywampiryczne i znikać? To nie ma sensu.

Hoffman widziała to inaczej.

– Z nienawiści, doktorze. Obie zmarłe były wiccankami. Ktoś o tym wiedział i postanowił mścić się na zmarłych, skoro nie może na żywych.

– Myślałem podobnie.

– Do czego pan zmierza, doktorze?

– A jeśli Strzyga nie robi tego z nienawiści? – zaproponował Feusette.

– No chyba nie z miłości – oburzyła się Hoffmann, ale po chwili uświadomiła sobie, że twarz antropologa zastygła w proteście: – Naprawdę myśli pan, że ktokolwiek burzyłby spokój zmarłych z dobrego serca?

– Czemu nie? Meksykanie otwierają groby i wyjmują kości swoich bliskich, aby je oczyścić i na powrót złożyć w miejscu spoczynku. Robią to na kilka dni przed Świętem Zmarłych – wyjaśnił, a potem zapytał o to, po co tu przyjechał: – Czy to prawdopodobne, że mógł zrobić to ktoś sympatyzujący z wicca?

Hoffmann prychnęła, wypuszczając z ust kłęby gęstej pary wodnej.

– Znam tutaj wszystkich i wiem, że nikt nie posunąłby się do takiej... – starała znaleźć się odpowiednie słowo – ...do takiej potworności.

– Mam prośbę, czy mogłaby pani podać listę członków wicca? A w sumie to dwie listy. – Feusette wygiął usta w uśmiechu. Hoffman uniosła brwi ze zdziwienia. – Najbardziej interesują mnie kobiety, które zmarły.

– Po co to panu?

– Strzyga powróci i znowu wybierze jedną ze zmarłych wiccanek. Znając potencjalne ofiary, możemy temu zapobiec.

Hoffmann zapisała listę dwunastu zmarłych wiccanek wraz z nazwami cmentarzy, na których je pochowano.

– Mam nadzieję, że to pomoże.

Fragment artykułu zamieszczonego na stronie internetowej „Głosu Wielkopolskiego” w sekcji Kryminalna Wielkopolska, 15 lutego 2023 roku

Nie można nie odnieść wrażenia, że przestępca, który znieważył ludzkie szczątki zarówno na cmentarzu Jeżyckim (1 lutego br.), jak i Górczyńskim (7 lutego br.), ma wiele wspólnego z niesławnym Złodziejem Czaszek z Pomorza będącym nieuchwytnym od 2014 do 2017 roku.

Przede wszystkim obaj obrali sobie za cel miejskie nekropolie. Złodziej Czaszek pierwszy raz sprofanował grób w Gdyni, niedaleko miejsca zamieszkania, potem zaczął pojawiać się coraz dalej od domu. Strzyga – taki kryptonim nadała przestępcy policja – uderzył dwa razy w mieście, zatem istnieje duże prawdopodobieństwo, że to ktoś z mieszkańców. Jeden z nas.

Kolejne podobieństwo to wybór tej samej pory ataku. Wiadomo, że pod osłoną nocy łatwiej przemknąć niezauważonym, ale samo otwarcie grobu, wykopanie dziury i dostanie się do szczątków wymaga dobrej widoczności. I podobnie jak Złodziej Czaszek przynosi na miejsce sprzęt, używa go, a na koniec zabiera ze sobą.

W obu przypadkach nie znamy motywów, które kierowały sprawcami. Złodziej Czaszek, pięćdziesięcioośmioletni Edward K., nie zdradził śledczym, dlaczego kradł ludzkie czaszki. Była mowa o nekrofilii (zaburzeniach preferencji seksualnych, w których bodźcem do podniecenia jest kontakt ze zmarłą osobą) czy handlu czaszkami na czarnym rynku. Ale nic takiego nie zostało potwierdzone.

– Na pytanie o motywy Edward K. także odpowiadał pytaniem – zdradza śledczy Mateusz Nowak, członek specgrupy utworzonej w 2014 roku, mającej na celu złapanie Złodzieja Czaszek; potem przytacza słowa oskarżonego: – „Jak mrówka ma zrozumieć Wszechświat, skoro nie pojmuje własnego istnienia?”.

Motywy Strzygi także pozostają tajemnicą.

Nie rozbija płyt, przez co nie musi się bać, że ktoś go usłyszy; przebija się przez łączenia klejem, a następnie zsuwa płytę. Po wykopaniu szczątków przekłada czaszkę denatki pod miednicę i wbija dwie zaostrzone kości. Na pozór nie ma to sensu, ale dla doktora Krystiana Feusette’a, antropologa z Zakładu Medycyny Sądowej w Poznaniu, jest to przykład pochówku antywampirycznego. Takie zabiegi stosowano w średniowieczu na każdym, kogo podejrzewano o powrót zza grobu, także na kobietach oskarżonych o czary. Było to zwykle przekładanie głów pod nogi, przygniatanie ciała kamieniami, układanie ostrych przedmiotów, skrępowanie zwłok, czasem zwęglanie. Pikanterii całej sprawie dodaje fakt, iż obie denatki były za życia wiccankami – współczesnymi czarownicami wyznającymi wicca (neopogańską religię, wywodzącą się z praktyk czarownic na Wyspach Brytyjskich. Więcej o wicca można przeczytać w linku pod tekstem). Nasuwają się dwa pytania: dlaczego Strzyga wybrał wiccanki i skąd wiedział, że obie kobiety należały do tego samego poznańskiego kowenu?

Kwestii niewyjaśnionych jest więcej, na przykład namalowany krzyż z literami F, P, M i S, pojawiający się na tablicy nagrobnej zarówno pierwszej, jak i drugiej denatki. Jak się dowiedzieliśmy, symbol ten należy do ortodoksyjnego stowarzyszenia, zwanego Zakonem Wiary i Nauki. Zadaniem zakonu jest krzewienie wiary chrześcijańskiej i obrona przed współczesnymi zagrożeniami. Czarownice takim zagrożeniem są niewątpliwie [...].

* * *

Ostatni etap obozu odbywał się w Mosinie pod Poznaniem, w Wielkopolskim Parku Narodowym. Miller jak zwykle rozbił namiot w bezpiecznej odległości od reszty obozowiczów. Jego zadaniem było rozłożenie siatek i chodzenie na regularne obchody w czasie dyżurów, by zebrać złapane ptaki. Później były one obrączkowane, spisywane w rejestrach i wypuszczane na wolność.

Badali migrację ptaków. Chodziło o to, aby poznać trasy lotu różnych gatunków i skoordynować informacje z bazami danych innych krajów Europy. Na razie działania tej akcji zaowocowały tysiącami wiadomości powrotnych w innym czasie i miejscu. Na ich podstawie tworzono raporty i prace naukowe.

Ale dla niego obóz stanowił świetną przykrywkę. W razie czego obozowicze potwierdzą jego obecność w Niepruszewie i nad Jeziorem Trzcielińskim. A teraz poświadczą, że przebywał w Mosinie, podczas gdy on zajmie się trzecimi szczątkami.

Miller nigdy nie poznał Anny Kruger ani Elżbiety Lepry. Nie znał też kolejnej zmarłej wiccanki. Nie musiał. Nie chodziło o to, kim były, w rzeczywistości nie chodziło nawet o to, kiedy i jak zmarły. Były członkiniami wicca – czarownicami jak Zdzisława Lesiak. To nie on dokonał wyborów.

To ona je wybrała. Jego Annabel Lee.

Kiedy tak rozmyślał, jego telefon wydał charakterystyczny dźwięk. Wiadomość tekstowa. To była ona. Jego Annabel Lee. Obiecali sobie, że w trakcie jego misji (tak, można powiedzieć, że to, co robił, było misją) będą kontaktować się jedynie przez wiadomości tekstowe. Cieszył się, gdy przeczytał SMS-a.

Pytała, czy wszystko w porządku. Odpisał, że tak. Dziękowała mu. Odpisał, że nie musi. Robił to dla niej, na pewno, ale też robił to dla Staśka. I Zdzisławy. Zapewniła, że wszystko idzie zgodnie z planem. Zakon niedługo wpadnie we własne sidła. Odpisał, że zależy mu tylko na jednym człowieku. Annabel Lee wiedziała dokładnie, o kogo chodzi. Kolejna wiadomość była zaskakująca. Napisała, że idzie lepiej, niż się spodziewała. Na koniec dodała, że się o niego boi. Zapytał ją dlaczego. Myślał, że policja wpadła na jego trop podczas nocnych powrotów do obozu. Długo nie odpowiadała, a gdy w końcu odpisała, jej wiadomość była krótka i tajemnicza. „Antropolog sądowy”. Zapytał, kim jest. Ostatni SMS przyszedł w postaci czterech słów: „Problemem, który trzeba usunąć”.

* * *

Turkot zrobiła sobie kawę z czajnika i usiadła z nią przed komputerem. Na biurku leżały sterty akt i dokumentów. Nie zajmowała się jedynie sprawą Strzygi. Było jeszcze samobójstwo nastolatki, która podcięła sobie gardło po zażyciu narkotyków, bijatyka przed klubem na Jeżycach, przemoc domowa w jednej z kamienic, poza tym kradzieże, zakłócanie ciszy nocnej, groźby sąsiedzkie... Za dużo tego wszystkiego.

Upiła łyk gorzkiej kawy, który postawił ją nieco na nogi, i skupiwszy się jedynie na profanacjach, wybrała numer Cezarego Kuleszy. Prokurator odebrał po czwartym sygnale. On również pracował jak dziki osioł. Podkomisarz powiedziała mu o Inkwizytorze i nienawistnych wpisach, prosząc jednocześnie o zgodę na ustalenie dostawcy internetu, z którego korzystał podejrzany.

Kulesza nie widział żadnych przeszkód.

– Potrzebuję więcej szczegółów.

Każdy dostawca internetu na życzenie prokuratora zobowiązany jest udostępnić informacje o użytkowniku, ale nie zrobi tego bez dokładnej daty, godziny, minuty i serwera, z jakim łączył się dany adres IP.

Turkot nie za bardzo rozumiała to, co miała przekazać Kuleszy, na pewno nie zrobiłaby tego przez telefon. Nie chodziło o jawność czy niejawność danych, tylko o długie i dziwne ciągi liczb i kropek łatwych do pomylenia.

– Za chwilę prześlę wszystko na maila.

Kulesza otrzymał nową wiadomość na skrzynkę elektroniczną w ciągu kwadransa i to, na co patrzył, też nie miało dla niego sensu. Nie musiało mieć. Najważniejsze, że miało sens dla Biura Zwalczania Cyberprzestępczości.

Treść nakazu, który wystawił, była krótka: „Prosimy o podanie informacji, kto z adresu IP 198.168.10.1 na porcie 7745 dnia 7.02.2023 roku o godzinie 14:35:33 łączył się z adresem IP o numerze oraz porcie 128.0.0.1.8086”. Na końcu dodano adres Biura Podawczego Prokuratury Rejonowej i notkę: „Informację można przesłać bezpośrednio na powyższy adres mailowy”.

Wysłano to listem poleconym.

Dostawca miał siedem dni na odpowiedź.

WIRY, 31 LIPCA 1976 ROKU

Lasek wieczorem był tym samym miejscem z drzewami, komarami i przepływającą Wirynką, z tą różnicą, że nic nie było widać.

Stasiek odpalał jedną zapałkę po drugiej, aby utorować sobie drogę w gęstym mroku. Wciąż się zastanawiałem, dlaczego przyszliśmy tu, zamiast zostać na weselu jego ojca i macochy. Zatrzymaliśmy się na brzegu, zaraz przy szczątkach tamy zniszczonej przez Madeja, Sochę i Tadka. Szkoda było na nią patrzeć, ale mój przyjaciel zaproponował, żebyśmy zrobili nową. Lepszą. Zgodziłem się.

Stasiek położył torbę na trawie. Był tam słoik z miodem, pęk kwiatów polnych i kawałek chleba. Poczułem świeży zapach wypieczonych drożdży, wody i mąki.

– Co chcesz z tym zrobić? – spytałem.

– Położę to tutaj.

– Dla kogo?

– Dla nikogo. Po prostu.

– Zgłupiałeś?

Stasiek szeroko się uśmiechnął.

– Dzisiaj jest święto, dupku.

– Tak, to wesele. Chcę wrócić i opijać się dalej oranżadą. A potem wyjść i znowu puszczać bąki.

– Zaraz wracamy. Trzymaj i odpalaj.

Drasnąłem łebkiem o pudełko. Ogień wzniecony na końcu zapałki syknął i wątle oświetlał sylwetkę mojego przyjaciela.

– Zdzisława mnie prosiła, żebym zostawił tu te rzeczy w ofierze za obfite plony.

– Nie były obfite dla Madeja i Sochy – zauważyłem.

– Pieprzyć ich – burknął. – Nasze zbiory były dobre i za to chciała... chcę podziękować.

Podziękowania za plony odbywały się zwykle w kościele w asyście modłów do Boga. Nie słyszałem, żeby ktokolwiek zostawiał przy rzeczce miód, kwiaty i chleb. To było... takie niekościelne, niechrześcijańskie, bezbożne. Poczułem się, jakbym robił coś złego.

– Ludzie robili tak dawno temu, tylko że o tym zapomnieli – wyjaśnił Stasiek.

– Jak dawno?

– Bo ja wiem, chyba jeszcze przed wojną.

– Dlaczego akurat kwiaty, chleb i miód?

Zapałka zgasła. Zapaliłem nową.

– Pomyśl, chłopie, a jak ludzie mieli czcić żniwa?

– Nie wiem. – Na myśl przyszły mi trzy słowa: wieńce, żarcie, wódka. – Tak jak na dożynkach, co nie?

– Dożynki odbywają się za miesiąc. Zdzisława mówiła, że dzisiaj przypada pierwsze z trzech świąt żniwnych. Chodzi o to, że najważniejsze plony już dojrzały. Wiesz, że niedługo przyjdą chłodniejsze miesiące, a pogoda drastycznie się zmieni. Nie pamiętam, jak ona to nazwała. Lamensz, Lamans, Lammas...

Ogień doszedł prawie do końca zapałki i poparzył mi koniuszek palca. Rzuciłem ją pod nogi, co definitywnie zakończyło jej żywot. Odpaliłem kolejną.

– Lubisz ją, co nie? – powiedziałem.

– Nie jest zła. Wypełnia pustkę po matce. Dużo mnie uczy. Przede wszystkim szacunku dla wszystkiego, co żyje.

Nie powiedziałem mu tego, ale chciałem, żeby tego samego uczyli mnie moi rodzice.

– Ale przez nią wam dokuczają – powiedziałem.

Stasiek wstał na proste nogi.

– Nawet nie wiesz jak... Najbardziej te pieprzone Tadki. To oni namalowali napis „czarownica” na ścianie. Uparli się na nas po tym, jak im się postawiliśmy. Ojciec powiedział, że jak ich dorwie, to im nogi z dupy powyrywa. – Wyciągnął z kieszeni dwa klubowe. – Masz ochotę na ćmika?

Odpaliliśmy tytoń od nowej zapałki.

– Zgłoście to na milicję – powiedziałem.

– Nie wiem, może lepiej już o tym zapomnieć. Trochę... – przerwał. Chciał coś powiedzieć, ale uznał, że tego nie zrobi.

– Co trochę?

– Nic tam.

– No powiedz. Jesteśmy kumplami.

– Trochę się boję, że coś nam zrobią – powiedział półszeptem. – Nie chodzi o mnie, ale o Zdzisławę.

– Nic jej nie zrobią – zapewniłem. – Przecież jest w ciąży.

Stasiek się zaciągnął. Żar oświetlił mu twarz. Była pełna troski.

– O to boję się najbardziej...

POZNAŃ, 18 LUTEGO 2023 ROKU

W dobie cyfryzacji wszystko da się załatwić szybciej. Oficjalna droga zabiera czas. Odpowiedź od dostawcy internetu przyszła trzeciego dnia, najpierw na skrzynkę pocztową Prokuratury Rejonowej, a potem do Komendy Miejskiej.

Dostawca zlokalizował komputer, którego użyto na forum internetowym, ale nie mógł powiedzieć, kim był użytkownik. Takie ustalenia należały stricte do organów ścigania. Problem tkwił w tym, że IP komputera pochodziło z Pomorza, dokładnie z Gdańska, a ściślej mówiąc – z Zakładu Karnego Gdańsk-Przeróbka.

Podkomisarz Turkot zakładała, że Strzyga to ktoś z okolic Poznania. W jej głowie pojawiła się myśl, że nie działa sam. Być może jest drugi przestępca, który pomaga lub pociąga za sznurki. Zakład Karny na Przeróbce – powtarzała sobie w myślach. Wybrała numer Kuleszy i przycisnęła telefon do ucha.

– Widziałaś moją wiadomość? – spytał prokurator.

– Widziałam. To nie ma sensu.

– Zgadzam się, więc odpuśćmy – odparł Kulesza.

W pierwszej chwili by go posłuchała, ale policyjny nos dał o sobie znać w postaci przeczucia. Oglądała kiedyś Ted Talka, podczas którego brodaty hindus porównywał bazę danych Chat GPT z ludzkim mózgiem. Mówił, że ChatGPT korzysta jedynie z wiedzy znajdującej się w sieci i na tej podstawie tworzy to, o co poprosimy, a potem dodał: „Nasz mózg działa tak samo. Każde doświadczenie jest zapamiętywane w archiwach pamięci świadomej i podświadomej. Możemy o czymś nie pamiętać, ale przeżycia z tym związane są trzymane głęboko. A kiedy przyjdzie czas, to, czego potrzebujemy, objawia się w postaci przeczucia, zdolności przewidywania. Intuicji”.

Turkot ufała swojej intuicji.

– Sprawdzę ten trop, zanim trafi do kosza.

* * *

Wybrała numer zakładu karnego i czekała na połączenie. Ścisnęło ją w żołądku, bo nie wiedziała, jaka będzie reakcja. Gdańsk to daleko. Nie jej rejon. Nawet nie komenda. Jedyne, co łączyło policję ze służbą więzienną, to mundur. Odebrał jeden z pracowników. Poprosiła o rozmowę z dyrektorem Stanisławem Kozielcem. Musiała poczekać chwilę, zanim przełączą ją pod odpowiedni numer wewnętrzny.

– Kozielec, słucham. – Głos dyrektora wybrzmiał ponuro.

Turkot poinformowała, kim jest i w jakiej sprawie dzwoni.

– Słyszałem o tych znieważeniach – oznajmił Kozielec.

– Tropiliśmy fora darknetowe i zlokalizowaliśmy jednego z użytkowników – ciągnęła. – Okazuje się, że to ktoś z pańskiego zakładu.

– Proszę kontynuować.

– Czy można sprawdzić, kto od was korzystał z komputera o numerze IP, który bym podała w mailu. – Podarowała sobie odczytywanie długiego ciągu liczb. – Siódmego lutego o godzinie piętnastej czterdzieści pięć i trzydziestu trzech sekund?

– Niech pani wyśle taką prośbę pocztą resortową na maila zakładu. Rozumie pani, muszę mieć podkładkę, że działamy zgodnie z procedurami.

– Dziękuję. – Nie mogła nic więcej zrobić, jak tylko uzbroić się w cierpliwość. – W razie czego można do mnie dzwonić bezpośrednio pod ten numer.

POZNAŃ, 19 LUTEGO 2023 ROKU

Jeśli dać wiarę słowom Hoffmann, znaleźli się w centrum tajnej wojny między Kościołem a wiccanami. Chociaż w to wątpił, Feusette spędził całe popołudnie, przeczesując internet w poszukiwaniu publikacji na temat zakonu.

Znalezienie informacji o księdzu Branickim nie zajęło mu dużo czasu. Okazało się, że Branicki był nie tylko duszpasterzem i wykładowcą w seminarium duchownym, lecz także autorem książek. Na stronach księgarni dostępnych było wiele pozycji z jego dorobku, między innymi O zagrożeniach wiary, poruszająca kwestie zgubnego wpływu horoskopów, sekt i pogaństwa, oraz Wicca, czarownice i neopoganie, która bezpośrednio wskazywała, kto zagraża współczesnym katolikom.

Na YouTubie znalazł kilka nagrań wideo z kościelnych kazań. Jedno nagranie szczególnie przykuło jego uwagę. Branicki stał na ambonie, opierając lewą rękę na lasce, ubrany w ornaty koloru dębowego liścia. Ze starej, pociągłej twarzy biła surowość, co współgrało z gorącym kazaniem, które miał zamiar wygłosić.

– Gdy ludzie przestają wierzyć w Boga – rzekł – zaczynają wierzyć we wszystko.

Po tych słowach przeszedł do mitu o Odyseuszu, który wylądował na wyspie wiedźmy Kirke i z której nie mógł odejść, gdyż podstępna czarownica zmieniła jego żołnierzy w wieprze. Kiedy już udało mu się przemienić jednego ze swych wojowników z powrotem w człowieka, ten wolał pozostać zwierzęciem – bez odpowiedzialności za czyny, bez reguł i nakazów.

– Historia Odyseusza i Kirke świetnie obrazuje stan ducha współczesnego człowieka.

Przypomniał wiernym, że branie udziału w jakichkolwiek pogańskich rytuałach jest surowo zabronione przez Kościół.

Nie zabrakło krytycznych słów odnoszących się do wróżb.

– Czuwajcie, bo nie znacie dnia ani godziny – zacytował słowa z Ewangelii Świętego Mateusza. – Brzmi znajomo? To dlaczego tak chętnie chodzicie do współczesnych czarownic?

Marszcząc brwi, zadrwił z leczenia bioprądami, zabiegów reiki czy astrologii. Twierdził, że nie ma to nic wspólnego z Bogiem; wręcz przeciwnie, wszelkiego rodzaju wiara w siły magiczne jest skierowana przeciwko niemu. Jego głos rozchodził się echem po kościele wypełnionym niezmąconą ciszą.

– To grzech dotyczący pierwszego, a więc najważniejszego przykazania. Panu Bogu kolejność przykazań się nie pomieszała. W naszych głowach to różnie bywa – uciął na chwilę, po czym przeszedł do kolejnego wątku: – Czarownic jest pełno wokół nas. Chełpią się tym, że pochodzą od średniowiecznych wiedźm. Zakładają koweny i odprawiają magiczne dyrdymały. Mówię tu o naszych matkach, siostrach i córkach szukających porad w ruchu wicca. Nazywają to rytuałem, lecz bieganie wokół ogniska w celu połączenia się z duchami natury to zwykły idiotyzm...

Komórka Feusette’a zawibrowała. Na ekranie pojawił się numer podkomisarz.

– Nie uwierzysz... – Turkot zaczęła bez ceregieli.

– W co nie uwierzę?

– Wiemy, kto może być powiązany ze Strzygą.

– Kto?

– Wolałabym omówić wszystko na spotkaniu. Czy możesz przyjść jutro do komendy na dziesiątą rano.

– Okej, ale nie możesz chociaż zdradzić jego imienia?

– Lepiej nie. Ale powiem ci, że go znasz.

– Ja?

– Niestety, muszę kończyć, Krystianie. Do zobaczenia jutro.

Skończyła rozmowę.

Feusette wrócił do nagrania z kazaniem Branickiego.

– Nie możemy pozwolić, żeby współczesne czarownice zakaziły nasze umysły. A będą to robić. Zrobią to podstępem, jak zwykle. Wejdą w nasze szeregi niczym owieczki, a kiedy przyjdzie pora, zmienią się w wilki. Czarownice, moi drodzy, będą chciały rozedrzeć nas od środka jak trucizna. I jeśli nic z tym nie zrobimy, tym razem wygrają...

Część trzecia

PUTREFACTIO

10

POZNAŃ, 20 LUTEGO 2023 ROKU

Spotkanie odbyło się na piętrze Komendy Miejskiej, w prostokątnym pomieszczeniu ze stołami w kształcie litery „U”, krzesłami i tablicą. Sala odpraw przypominała szkolną klasę, z tą różnicą, że nie odbywały się tam lekcje, lecz rozmowy o najwyższym stopniu poufności.

Feusette przybył o umówionej porze. Oprócz dochodzeniowca w postaci podkomisarz Turkot na spotkaniu pojawił się oficer operacyjny sierżant Sebastian Liput, prowadzący sprawę Strzygi od samego początku. Prokurator spóźnił się dziesięć minut, za co przeprosił. Kiedy wszyscy usiedli na krzesłach, Turkot stanęła na środku sali i zaczęła:

– Dostaliśmy cynk, że w Darknecie istnieje forum, na którym różni przestępy dzielą się swoimi „dokonaniami”. Nasi informatycy przeczesali tę stronę w poszukiwaniu wszystkiego, co mogłoby łączyć się ze znieważeniem zwłok, pochówkami antywampirycznymi i wicca – ucięła. – Znaleźli sporo nienawistnych wpisów odnośnie do czarownic, ale jeden użytkownik wyróżniał się na tle innych.

Podkomisarz przeczytała ostatni wpis z siódmego lutego.

– „Zrobiłem to w końcu. Otworzyłem jej grób ponownie. Pozostały jedynie szczątki. Przełożyłem czaszkę pod miednicę i wbiłem w nią kołki, jak czynili to moi przodkowie. Jeżyce już nie będą takie same. Będą się zastanawiać, kim jestem i dlaczego to robię, ale nigdy, NIGDY, mnie nie znajdą. A ja będę wracać niczym upiór. I nikt nic na to nie poradzi”.

– Pasuje do Strzygi – skomentował Feusette.

– Może i tak, ale to nie jest silny dowód – zauważył Kulesza.

– Inkwizytor umieścił wpis po znieważeniu szczątków Anny Kruger – odezwał się operacyjniak. – W czasie, kiedy doszło do drugiego znieważenia. To może być on.

– Może, nie musi – odparł Kulesza. Jako prokuratora interesowały go dowody, których nie będzie mógł podważyć byle adwokacina.

– Brzmi jak manifest – stwierdził Feusette.

– To jeszcze nie zbrodnia.

– Ma pan rację, prokuratorze, ale możemy potraktować to jako zapowiedź. Breivik na godzinę przed zamachami rozesłał swój manifest do tysiąca osób. – Teraz zwrócił się do policjantów: – Gdyby dało radę powiązać go z przestępstwami, dorwalibyśmy go w końcu.

– To nie takie proste – odparła Turkot.

Oczy wszystkich spoczęły na twarzy Feusette’a. Coś, czego nie wiedział, było dla nich oczywiste i jasne jak słońce.

– Dlaczego to nie takie proste? – spytał.

– Bo człowiek, który umieścił wpisy, siedzi za kratami.

Nie miało to dla niego jeszcze żadnego sensu.

– I umieściłby taki wpis, gdyby nie wiedział o tym, co tu zaszło? Jeśli to nie Strzyga, to być może jego wspólnik. Powiedziałaś przez telefon, że go znam. Kogo masz na myśli?

Turkot odetchnęła głęboko.

– To Edward Kalisz.

– Co?

Feusette miał wrażenie, że krew zamarza mu w żyłach.

– Niestety – uzupełniła – to Złodziej Czaszek.

Artykuł zamieszczony na stronie internetowej „Głosu Wielkopolskiego”, 20 lutego 2023 roku

CZAROWNICE NA OSTROWIE TUMSKIM

W związku ze znieważeniami zwłok zmarłych wiccanek ich przyjaciółki przyszły na Ostrów Tumski w ramach protestu.

Przypomnijmy, że chodzi o tajemnicze profanacje grobów na cmentarzach Jeżyckim i Górczyńskim. Niezidentyfikowany przestępca, zwany Strzygą, znieważył szczątki Anny Kruger i Elżbiety Lepry, inscenizując zabiegi antywampiryczne.

Czytaj także: Wierzenia dawnych Wielkopolan i znaczenie „pochówków antywampirycznych”. Doktor Aleksandra Karbowiak: „Odcinano głowę, aby upiór nie mógł wrócić”.

Wiccanki to grupa kobiet wyznająca religię wicca, neopogański kult Bogini Matki i Rogatego Boga, czerpiący z korzeni wierzeń czarownic Wysp Brytyjskich. Współczesne wiedźmy zrzucają winę na Zakon Rycerzy Wiary i Nauki, twierdząc, iż symbol krzyża pozostawiony na grobach zmarłych wiccanek, z literami reprezentującymi charyzmaty stowarzyszenia, ewidentnie wskazuje na zamierzony atak zakonu.

– Nie pierwszy raz próbują z nami walczyć. Robią to w każdą niedzielę w tutejszej katedrze. Robią to słowami duszpasterzy na każdej mszy. Ale tym razem postanowili użyć siły, podobnie jak robiła to Święta Inkwizycja – wyjaśnia Barbara Hoffmann, arcykapłanka poznańskiego kowenu wicca.

Jak na razie pojawiło się tam dwanaście kobiet z transparentami, ale zapowiadają, że będzie ich więcej. Informacja już obiegła media społecznościowe i wzbudziła gorącą dyskusję o pozycji kobiet w naszym państwie.

Archidiecezja poznańska nie odniosła się do tego manifestu.

Policja twierdzi, że nie jest to oficjalny protest, więc nie wyśle tam żadnych funkcjonariuszy.

Wiccanki zarzekają się, że nie opuszczą Ostrowa Tumskiego, nawet w przypadku użycia wobec nich siły.

* * *

W 2017 roku, na kilka miesięcy przed złapaniem Złodzieja Czaszek, ktoś zadzwonił do zakładu. Tym kimś okazał się śledczy z Gdyni. Feusette pomagał wtedy poznańskiej policji zidentyfikować na wpół zeszkieletowane zwłoki znalezione w pobliskim lesie. Był w sali sekcyjnej, kiedy go poproszono, żeby udał się na górę i odebrał ważny telefon. Zrobił to w swoim gabinecie. Śledczy z Gdyni poprosił go wtedy o analizę nagrań wideo. Wiedział, że antropolodzy sądowi nie zajmują się jedynie zmarłymi, ale mogą przydać się do identyfikacji żywych.

Pomorska specgrupa posiadała cztery nagrania z różnych autobusów. Podejrzewano, że Złodziej Czaszek używał transportu publicznego, aby oddalić się od cmentarzy, które odwiedził wcześniej w celu profanacji. Na każdym nagraniu był mężczyzna w tych samych ciuchach i z tym samym plecakiem. Problem w tym, że unikał kamer, więc nie można było ustalić, czy był to ten sam człowiek.

– Zobaczę, co da się zrobić – powiedział Feusette i poprosił o przesłanie plików.

Prośba okazała się wyzwaniem. Podejrzany za każdym razem miał na sobie czapkę i szalik, a ręce ukrywał w rękawiczkach lub kieszeniach. Nosił plecak i kurtkę moro, to prawda, i ani razu nie spojrzał bezpośrednio w oko kamery. Feusette szukał punktu zahaczenia, czegoś, co mogłoby potwierdzić lub wykluczyć tożsamość mężczyzny. I w końcu zwrócił uwagę na jego uszy. Podejrzany zawijał czapkę wysoko po bokach. Na każdym nagraniu uszy pozostawały odkryte. Były średniej wielkości, owalne. Płatek małżowiny usznej nie przyrastał do skóry, wręcz odstawał. Feusette nie znalazł śladów po kolczykach. Szkoda, bo byłby to mocny dowód do stwierdzenia, że to jedna i ta sama osoba. Ale było co innego. W tylnej górnej części ucha małżowina była zgrubiona. Stanowiła pozostałość spiczastego ucha, które było pamiątką po przodkach. Nazywa się to „guzkiem Darwina”, bo to właśnie Karol Darwin twierdził, że owa narośl była dowodem na wspólne korzenie człowieka z małpami. Feusette’owi mówiło coś jeszcze. Jedynie dziesięć procent ludzi posiadało taki guzek. Szansa, że znajdzie się druga osoba o podobnych uszach z tym samym zgrubieniem, była nikła, wręcz zerowa.

Niedługo potem Złodziej Czaszek został schwytany.

Kilka miesięcy później tego samego roku sąd w Gdańsku wezwał Feusette’a w charakterze biegłego. W obecności prokuratora i obrońcy Edwarda Kalisza złożył szczegółowe wyjaśnienia na temat cech fizycznych twarzy i uszu. Obrońca chciał powołać innego antropologa, ale sąd nie przychylił się do tej prośby. Wyjaśnienia Feusette’a były jasne. Podejrzanym z nagrań był Kalisz, który wykorzystał autobusy, aby z Gdyni dojechać na cmentarze do Wejherowa i Redy.

Kalisz siedział obok swojego prawnika i szeptał mu coś do ucha.

Feusette starał się nie patrzeć w tę stronę, ale spojrzenie Kalisza było niezwykle natarczywe, niemalże hipnotyzujące. Kiedy antropolog wychodził, Kalisz spojrzał na niego przeciągle, wykrzywiając usta w lodowatym uśmiechu. Feusette popatrzył na niego beznamiętnie i opuścił salę sądową. Gdy zamknął drzwi, wypuścił długi, głęboki wydech. Spojrzenie Kalisza zmroziło mu krew w żyłach.

WIRY, 31 PAŹDZIERNIKA 1976 ROKU

Ojciec zluzował mi nieco zakaz. Chodziłem ze Staśkiem do jednej klasy, więc siłą rzeczy nie mógł mnie od niego odseparować. W domu przestałem o nim wspominać, ale poza domem cieszyliśmy się naszą przyjaźnią.

Jesienią wieś wymarła. Puste drogi, nagie pola, łyse drzewa. Czasami jakaś sylwetka zamajaczyła we mgle i krótko potem ginęła. Słychać było jedynie odgłos chlupania butów po błocie. Ulewne deszcze gromadziły więcej wody w rzeczce, która przelewała się przez niższe brzegi, poszerzając swoje koryto.

Udawało nam się mijać z grupą Tadka. Od lata unikaliśmy ich jak ognia, więc nie było możliwości, żeby doszło do spotkania. Oczywiście to nie oznaczało, że nie spraliby nas przy pierwszej lepszej okazji. Właśnie taka okazja trafiła się ostatniego dnia października.

Wracaliśmy ze szkoły. Mieliśmy na sobie mundurki z naszytymi tarczami z nazwą naszej podstawówki. Na plecach zwisały nam skórzane tornistry, w których były książki do rosyjskiego, przyrody i algebry. Szliśmy w dół ulicy przy łączce, kiedy usłyszeliśmy silnik zbliżającego się samochodu. Pobiegliśmy w stronę lasku i schowaliśmy się za drzewami. To nie był niebieski fiat Sochy, tylko jakiś maluch. Odetchnęliśmy z ulgą.

– Przyjdziesz do mnie dziś wieczorem? – spytał Stasiek.

– Ojciec mnie nie puści.

– Nie mów mu, że idziesz do mnie. Wymyśl coś.

– Nie wiem. Zobaczę.

– Dzisiaj Zdzisława szykuje dla nas coś specjalnego. – Stasiek powiedział to tak, jakby zdradził jakiś sekret.

– Co takiego?

– Przyjdziesz, to zobaczysz.

– Mów, dupku.

Stasiek milczał jak grób.

– No dalej, mów, bo nie przyjdę – zagroziłem.

Spojrzał na mnie z nieskrywaną satysfakcją.

– Boisz się duchów?

– Pewnie, że nie.

– To przyjdź, a nie pożałujesz.

POZNAŃ, 20 LUTEGO 2023 ROKU

– Co pan może nam powiedzieć o Edwardzie Kaliszu? – Kulesza wyjął długopis, żeby notować.

– Po tym, jak go pozytywnie zidentyfikowałem, zajęła się nim specgrupa. Prześwietlili go. Okazało się, że miał czystą kartotekę, mieszkał w mieszkaniu po babci i pracował jako grabarz. Zaczęli obserwować każdy jego krok, aż w końcu złapali go na gorącym uczynku.

– Dorwali go na cmentarzu? – spytał prokurator.

– Nie. Chodził do lasu, gdzie trzymał skradzione czaszki. Policjanci zobaczyli to i wkroczyli do akcji. Kalisz skończył na glebie z kajdankami z tyłu pleców. W trakcie przeszukania znaleziono jego notesy. Zapisywał wszystkie swoje czyny. Materiały procesowe były tak silne, że udowodnienie winy było gratką dla prokuratora.

– Przyznał się?

– Nie. Nie zdradził też swoich motywów. Mówił tylko coś o mrówkach i Wszechświecie. Filozof. Biegli orzekli, że nie był chory psychicznie i trafił do więzienia. Myślałem, że już nigdy o nim nie usłyszę.

Teraz podkomisarz zabrała głos.

– Może w tym czasie znalazł sobie następcę?

– Niby jak?

– Więźniowie mogą korzystać z internetu, który zwykle ogranicza się do rządowych albo prawniczych stron, ale wiadomo, jak to jest, czasem przymyka się na to oko.

Feusette’owi wciąż trudno było uwierzyć, że rozmawiali o Złodzieju Czaszek.

– Jesteście pewni na sto procent, że to Kalisz?

– Monitoring potwierdził, że data i godzina wpisu pokrywają się z datą i godziną, kiedy Kalisz korzystał z komputera. Myślisz, że miał wspólnika?

– Dowody wskazywały, że działał sam – odparł Feusette.

– Może ktoś zainteresował się Kaliszem? – rzuciła Turkot. – Przestępcy dostają listy miłosne od obcych osób.

Feusette wzruszył ramionami.

– Czy mógł kierować wspólnikiem z więzienia? – indagowała go Turkot.

– Nie wiem.

– Jeśli tak, to jak się komunikują?

– Nie wiem – zaakcentował.

– Trzeba go o to zapytać.

– To umów się z nim na pogawędkę.

– Próbowałam, ale powiedział, że mam się wypchać.

– No widzisz...

Turkot skierowała palec w jego stronę.

– Ale porozmawia z tobą.

– Ze mną?

– Słyszał o Strzydze. Wie, że nam pomagasz. Zresztą to logiczne, że zwrócilibyśmy się z tym do antropologa.

Feusette wstał osłupiały. Przypomniał sobie oczy Kalisza w sądzie, a raczej dwa lodowate punkciki o temperaturze, która panuje w tajdze zimą. Przeszedł go dreszcz na to wspomnienie.

– Pojedź tam i pogadaj z nim – przekonywała Turkot.

Kulesza skinął głową z aprobatą.

Kryminalny ani nie przychylił się do tego, ani nie zawetował.

– Oszaleliście? Nie mam zamiaru spełniać widzimisiów szaleńca – odpowiedział stanowczym tonem Feusette.

– Nie prosiłabym o to, gdyby Kalisz nie postawił takiego warunku. Jesteś naszą ostatnią nadzieją. – Turkot poprawiła okulary. – Jeśli istnieje szansa, że on i Strzyga się znają...

– Dobrze – powiedział, ale nie był co do tego przekonany. – Zrobię to.

MOSINA, 20 LUTEGO 2023 ROKU

To był ostatni etap obozu. Za kilka dni wróci do domu, ale Poznań już nie będzie taki jak wcześniej. Annabel Lee o to zadba.

Moja Annabel Lee...

Miller pilnował siatek rozstawionych na gałęziach drzew. W ciągu trzech godzin w sidła wpadło kilka skowronków i czajka, które wcześniej wróciły z zimowisk.

Para wodna skumulowana wewnątrz termosu buchnęła jak gejzer, ale smak herbaty ucieszył jego podniebienie. W naturze wszystko smakuje lepiej. Nawet seks. Przypomniał sobie noc z Martą na drewnianej ambonie i to, jak brał ją od tyłu. Jak księżyc pięknie odbijał się w lustrze jeziora. Tę myśl przecięła kolejna – ostra niczym szpada – przy której wspomnienie nocy pękło jak balon.

Moja Annabel Lee...

Poczuł wyrzuty sumienia. Marta Mikołajczak nie była mu pisana. Nie teraz. Teraz nie mogło go nic rozproszyć. Może kiedy to się skończy... Rozpłynął się w rozmyślaniach, a potem potrząsnął głową, przywołując samego siebie do rzeczywistości.

Za trzy dni znowu powróci na cmentarz. Wyjął spod kurtki zwinięty kawałek papieru – mapę największej nekropolii pod względem pochowanych tam osób. Krzyżykiem zaznaczył grób, o który mu chodziło. Małymi literkami napisał imię i nazwisko zmarłej: „Franciszka Gołębiewska”.

* * *

Zorganizowanie wizyty w więzieniu zajęło kilka dni, więc bardzo niewiele. Dyrektor okazał się wnukiem zmarłego, któremu Kalisz zniszczył grób i skradł czaszkę. Traktował to osobiście. Zrobiłby wszystko, żeby Kaliszowi przedłużono karę, a prawdopodobieństwo kontaktowania się z innym przestępcą mogło się do tego przyczynić.

Feusette zadzwonił do śledczego z Gdyni. Teraz on poprosił o pomoc.

– Co tylko zechcesz, doktorze – odparł śledczy. Był jego dłużnikiem.

– Potrzebuję akt sprawy.

– Wiesz, że nie mogę ujawniać poufnych informacji, doktorze.

– Wiem.

Zapadła chwila ciszy.

– Wrzucę akta na chmurę na dwanaście godzin. Trzeba będzie się z nimi szybko zapoznać.

– To wystarczający czas. Dziękuję.

Po udostępnieniu akt, a właściwie ich zdjęć, Feusette usiadł przed ekranem komputera w swoim mieszkaniu. Spędził cały wieczór, pochłonięty lekturą.

Nie wiadomo, co skłoniło Kalisza do rozpoczęcia przestępczej drogi. Większość z tego, co teraz czytał, opierała się na usłyszanych historiach, plotkach i zeznaniach krewnych. Najtwardszymi dowodami w sądzie okazały się znalezione czaszki, które Kalisz ukrył w lesie. One, jego pamiętnik i nagrania monitoringu.

Treść pamiętnika zakrawała o pogranicze fantazji i szaleństwa. Były tam opisy grobów, które zamierzał zniszczyć, i osób, których czaszki zamierzał zabrać. Najbardziej frapujące okazały się wspomnienia z dzieciństwa. Młode lata Kalisz spędził na lekturze starych i mało znanych ksiąg, które jego ojciec trzymał na strychu. Z wiekiem stawał się odludkiem, lubił samotnie przemierzać pola i zagajniki rozciągające się niedaleko domu. „Gdy będę starszy i nabiorę sił – pisał – uporam się z grobami. Wtedy poddam się temu, co wydaje się wolą losu”.

Kalisz relacjonował również wycieczki na cmentarze i to, co zobaczył, gdy zostawał tam na noc. Słyszał głosy. „Nie opiszę tonów i akcentów, ale wyczułem wyraźną różnicę dialektu zachodniosłowiańskiego i lechickiego, począwszy od nieokreślonych sylab języków satemowych po retorykę sięgającą czasów najdawniejszych”. Miał dużą wiedzę jak na nastolatka. Zakres słownictwa ponadprzeciętny. Treść była przerażająca, chwytająca za gardło, ukazująca zaburzony umysł Kalisza.

Nastał wieczór. Lampy rzucały blade kręgi na asfalt. Tu i ówdzie na poboczach zalegały łaty śniegu. Było nieprzyjemnie zimno, ale Feusette wcale o tym nie myślał. Czytał pamiętnik, który Kalisz napisał dwa lata przed tym, nim zaczął serię kradzieży:

„Pewnej nocy, kiedy księżyc jaśniał na niebiesko, jakiś impuls kazał mi wedrzeć się do grobu kobiety. Okazało się, że za życia była czarownicą. Czułem, że to miejsce należy do mnie. Nie mogłem się doczekać, kiedy się tam znajdę. Kości przemówią. Będę u siebie, gdy legnę obok jej szczątków. Gdy na powrót zamknę wieko naszej trumny”.

WIRY, 31 PAŹDZIERNIKA 1976 ROKU

W ich domu panował półmrok rozpraszany przez płonące świece. Stasiek w wprowadził mnie do największego pokoju obok kuchni. Zdzisława stała przy stole, jakby czekając na moje przybycie. Tu także paliły się świece. Paweł Lesiak wszedł do pokoju ostatni. Jego przyjście zwiastowało rozpoczęcie czegoś, o czym nie miałem pojęcia.

– Dzisiaj jest szczególna noc – odezwała się Zdzisława. – Rogaty Bóg umarł, a wraz z nim cała natura. Wielka Bogini zeszła do podziemi. Teraz światem zawładnie starucha. Ziemia będzie jałowa, a dni zimne i krótkie.

Nie rozumiałem, o czym mówiła, ale jej głos rozbrzmiewał z powagą.

– Tej nocy będziemy rozmyślać o zmarłych bliskich – ciągnęła. – Tak jest teraz i tak było zawsze. Tej nocy zasłona między żywymi i zmarłymi jest najcieńsza. – Zapaliła kolejną świecę, którą postawiła na stole. – Dzisiejszy sabat jest świętem ognia. Pradawni nazywali to świętem Samhain, ale u nas znane jest pod postacią dziadów.

– Dziadów? – Uśmiechnąłem się.

– To po prostu nasi przodkowie – wyjaśniła Zdzisława. – Dzisiaj nawiedzą nas i powrócą do świata zmarłych, Mariuszu. A ty będziesz tego świadkiem.

Powiedziawszy to, położyła na stole szmatkę, a gdy ją rozwinęła, ujrzałem widok, który przyprawił mnie o gęsią skórkę.

– Co to jest? – spytałem.

Płomienie świec rzucały blask na ludzką czaszkę. Zauważyłem, że w oczach Staśka rysował się strach. Tylko Paweł Lesiak pozostawał niewzruszony.

– Nie bójcie się, chłopcy – zwróciła się do nas. – Podejdźcie bliżej. To czaszka mojej matki, której pamięć niedawno zbezczeszczono.

Czaszka starej czarownicy lśniła w mroku, a przynajmniej tak mi się zdawało.

– Nie została pochowana w grobie?

– Wolałam ją mieć przy sobie – Zdzisława utkwiła wzrok w czaszce. Jej oczy przybrały barwę bursztynu. – Nikt już nie odbierze mi matki.

Usiedliśmy wokół stołu. Ojciec Staśka postawił na stole miód, kaszę i jaja. Rozłożył talerze i poczęstował wszystkich chlebem obtoczonym jajkiem i mlekiem, a później usmażonym. Przy każdym gryzie chleb chrupał mi w buzi. Uwielbiałem ten przysmak. Czasem matka robiła to w domu. Pamiętałem ten zapach unoszący się po całej chacie. Dzisiaj też go poczułem.

Nie przejmowałem się już czaszką na stole, równie dobrze mógłby tu stać wazon z kwiatami. Płomienie świec pełgały w ciemności. Wiatr zaczął bić w okna i raz po raz zawodził przeraźliwie. Przyszło mi na myśl, żeby już wracać, a potem stłumiłem tę myśl. Byłem ciekawy, co wydarzy się dalej.

– Napijecie się oranżady? – zaproponowała Zdzisława.

Popatrzyliśmy na siebie ze Staśkiem. Nigdy nie odmówilibyśmy oranżady.

Zdzisława wróciła z dwoma butelkami czerwonego gazowanego napoju.

– Dziś wieczorem będziemy biesiadować ze zmarłymi.

11

POZNAŃ, 23 LUTEGO 2023 ROKU

O jedenastej trzydzieści Feusette i Turkot przyjechali do Gdańska służbowym samochodem. Spotkanie z Kaliszem wyznaczono w południe. Dzień był pochmurny, powietrze chłodne i rześkie. Wiatr wiał od morza.

Zakład karny znajdował się na Przeróbce, w dzielnicy Gdańska sąsiadującej z półwyspem Westerplatte, na tyłach Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego i Miejskiego. W czasach Peerelu Polskie Koleje Państwowe utrzymywały więzienia, a osadzonych wykorzystywano do budowy dróg żelaznych.

Zatrzymali się przed bramą z wysokim murem zwieńczonym drutem kolczastym. Przy okienku dyżurki załatwili formalności, a potem weszli do środka. Tam zostali wylegitymowani i przeszukani, następnie przeszli podwórzem do właściwego skrzydła. Tu musieli się rozłączyć. Zanim do tego doszło, Turkot zbliżyła się do Feusette’a i powiedziała półszeptem:

– Podobno Kalisz to manipulant. Uważaj na to, co mówisz. – Położyła mu rękę na ramieniu. – Pamiętaj, po co tu jesteśmy.

Przez całą drogę ćwiczyli z podkomisarz różne scenariusze, jak mogłaby potoczyć się rozmowa. Mimo wszystko Feusette poczuł ścisk w żołądku. A co, jeśli Kalisz go przejrzy?

* * *

Podkomisarz zaprowadzono do dyrektora, podczas gdy jeden z klawiszy zaprowadził Feusette’a do sali spotkań i nakazał czekać. Gdzieś zza ścian podniosło się larum. Feusette usłyszał stłumioną wrzawę jak na stadionie; z tą różnicą, że nikt nie kibicował. Były to nawoływania połączone z trzaskaniem o kraty. Bunt więźniów? Nie. Strażnicy nie staliby tak spokojnie.

Krótkie brzęczenie zwolniło rygle w drzwiach na korytarzu. Potem rozległy się kroki. Edward Kalisz stanął w progu w towarzystwie strażnika. Wyglądał jak skrzyżowanie Edmunda Kempera i Lurcha z rodziny Addamsów. Przewyższał Feusette’a o głowę. Był zwalisty. Nosił okulary o grubości denek od słoików i miał śmieszne oczka przypominające niewielkie poziome kreski. Feusette dostrzegł, że skazany nie golił się przez kilka ostatnich dni.

Weszli do sali.

– Macie godzinę – rzucił strażnik i zostawił ich samych.

Kalisz miał takie same niebieskie oczy i tak samo lodowaty wzrok jak w 2017 roku na sali sądowej. Jego twarzy była jak u stoika – spokojna, bez emocji. Feusette mimowolnie spojrzał na jego uszy – na te same guzki Darwina, dzięki którym pozytywnie zidentyfikował go na nagraniach z monitoringu. Nie można jednak powiedzieć, że się nie zmienił przez te sześć lat. Postarzał się nieco i przybrał na wadze.

Kiedy Kalisz usiadł, krzesło zaskrzypiało pod jego ciężarem.

– Doktor Krystian Feusette, jak dobrze pamiętam – przemówił tubalnym głosem. Wyciągnął dłoń na przywitanie. Była wielka i ciepła. – Będzie łatwiej, jak przejdziemy na ty – ciągnął flegmatycznie. – Pewnie zaniepokoiły cię te wrzaski. Nie ma powodu do zmartwień. Przywieźli zboczeńca, który zabił i zgwałcił dziewczynkę, a potem wrzucił ją do jeziora. Straszne, najpierw zabił, później zgwałcił. Wyobrażasz sobie, jakim trzeba być zwyrodnialcem? Chłopaki nie mogą się doczekać, kiedy wymierzą mu sprawiedliwość. Nie przez sąd, chyba to rozumiesz. Tylko przez rękę, jak to się tutaj mówi, człowieka charakternego. Jesteś głodny? – spytał. – Mogę załatwić przekąskę.

– Dziękuję, obejdzie się.

– Marnie wyglądasz. Chyba źle sypiasz.

– Ostatnio mam dużo na głowie.

– Nie dziwię się. Codziennie stykasz się ze śmiercią, a ona potrafi odcisnąć swoje piętno. Pewnie nie było łatwo zostać antropologiem sądowym, co?

– No cóż... – Miał rację. – Jak to mówią, talent to ciężka praca i jeden procent szczęścia.

– Na pewno musiałeś udowadniać, że stać cię na więcej. – Kalisz zamyślił się na chwilę. – Wiesz, ludzie myślą, że zdepczą cię jak mrówkę, jeśli się im nie postawisz.

– Żeby to raz... – odparł Feusette.

Na twarzy Kalisza wykwitł promienny uśmiech.

– I pewnie nie założyłeś rodziny. – Brzmiało to bardziej jak stwierdzenie niż przypuszczenie, które znalazło odzwierciedlenie w mimice twarzy Feusette’a. – Wiesz, że kiedy byłem mały, chciałem mieć dzieci – ciągnął. – Dużo dzieci. Marzyłem, że spotkam kobietę z bajki, zakocham się i będziemy żyli szczęśliwie gdzieś w naszym małym królestwie z ogródkiem... Gdzieś na przedmieściach.

– Więc co poszło nie tak? Nie znalazłeś jej?

Kalisz przełknął ślinę.

– Była taka jedna. Mieszkała niedaleko. Nazywała się Marzenka, była w moim wieku. Nosiła włosy związane w kitki, była miła, ale kiedy na jej szyi pojawiały się czerwone plamki, lepiej żebyś nie stanął na jej drodze. To oznaczało, że za chwilę wpadnie w furię i będzie chciała skopać ci dupę. – Zaśmiał się. – Potrafiła szybko wpadać w złość. Biła jak chłopak, ale miała małe, jędrne piersi i fajny wystający pępek. Lubiłem ją.

– Zakochałeś się.

– Mówię ci, doktorze, Marzenka była PIĘKNA. Wciąż pamiętam tamten letni wieczór, waniliowe niebo, delikatny powiew bryzy i pusta ulica. I tylko dwoje dzieciaków siedzących na chodniku, rozmawiających i śmiejących się wniebogłosy...

Kalisz znowu odpłynął myślami.

– I co się stało? – Feusette ciągnął go za język.

Najwyraźniej uczestniczył w pewnego rodzaju narzuconej rozgrzewce przed właściwą rozmową. Niech ci będzie – pomyślał. – Zagram w twoją grę, ale potem ty zagrasz w moją.

Na to pytanie Kalisz spojrzał mu w oczy tymi wąskimi, lodowatymi minusikami, które nie zdradzały żadnych emocji.

– Wkrótce później zmarł mój tata i wszystko się zmieniło.

– Urwałeś z nią kontakt?

– Nie, po prostu to już nie było to samo.

– Nie rozumiem.

– Co tu nie rozumieć?

– Miałeś obok siebie laskę, szalałeś za nią, być może z wzajemnością, i dałeś za wygraną.

Kalisz uśmiechnął się pod nosem.

– W wieku dziesięciu lat widziałem i słyszałem dużo więcej niż większość ludzi jest w stanie sobie wyobrazić, doktorze. Nie chciałbym o tym mówić. Moje słowa potwierdziłyby jedynie oszczerstwa na temat zaburzeń psychicznych, o których tak chętnie szepczą strażnicy.

– O czym szepczą?

– Dobrze wiesz...

– Że jesteś szalony.

– Gdybym był szaleńcem, nie siedziałbym tutaj. – Złączył palce obu dłoni. – Ale masz rację, cała Polska ma mnie za wariata.

Feusette oparł łokcie o stół.

– Niszczyłeś groby, bezcześciłeś ciała zmarłych i kradłeś ludzkie czaszki. Naruszyłeś tabu i narobiłeś sobie wrogów.

– I to jeszcze jakich – wyznał szczerze. – Okazało się, że dyrektor więzienia jest wnukiem zmarłego, do którego grobu się włamałem i skradłem czaszkę. Wiesz, jak mnie przez to nierówno traktuje? Ciągle robi mi pod górkę. Dlatego się dziwię, że pozwolił nam się spotkać tak szybko.

– Pozwolił, bo mnie lubi.

– Lubi cię? – powtórzył Kalisz. – Dlaczego?

Feusette uśmiechnął się triumfalnie.

– Bo pomogłem im cię złapać.

Twarz Kalisza wciąż pozostawała niezmienna, chociaż te słowa mogły go zdenerwować.

– Nie licz na to, że ktoś będzie chciał cię zrozumieć – dokończył myśl Feusette.

– Nie liczę na to, doktorze – westchnął. – Niełatwo być wizjonerem w świecie marzycieli.

– A jaka to różnica?

Kalisz poruszył się na krześle.

– Wizjoner ma odwagę zrobić to, co trzeba. Marzyciel żyje fantazjami.

– Dlaczego zgodziłeś się ze mną spotkać?

Feusette przeszedł do rzeczy, ukróciwszy rozważania, które mogły potrwać całą godzinę. A z godziny pozostało już pięćdziesiąt minut.

– Sami o to zabiegaliście – odparł.

– Ale dlaczego ja?

– Obaj żyjemy pośród marzycieli.

– Wiesz, po co przyjechałem, prawda?

Kalisz skinął głową.

– Jesteś tu, bo na scenie pojawił się kolejny wizjoner, i nie wiecie, jak go złapać.

Feusette z niechęcią przyznał mu rację.

– Możesz nam pomóc?

– To zależy.

– Od czego?

– Od tego, czy będziesz mówić prawdę, czy skłamiesz, doktorze.

* * *

Jeszcze w drodze, podczas gdy przygotowywali się do rozmowy z Kaliszem, Turkot zdradziła mu coś, o czym nie wiedział. Kiedy Feusette usłyszał tę wiadomość, zdenerwował się nie na żarty.

– Wybacz mi, ale uznaliśmy, że w ogóle nie będziemy ci tego mówić.

– Dlaczego? – zapytał ze zdziwieniem Feusette.

– To mogłoby zakłócić przebieg rozmowy.

– To dlaczego teraz mi o tym mówisz?

Turkot ścisnęła na chwilę powieki.

– Uważam, że masz prawo wiedzieć.

Feusette potrząsnął głową i odwrócił ją na znak protestu. Krajobraz za szybą był szary i nudny.

– A więc nie chodzi o to, żeby wyciągnąć od niego prawdę? Nie chcecie wiedzieć, czy współpracuje ze Strzygą?

– Chcemy – zapewniła podkomisarz. – Jeśli ci się uda, będzie zajebiście. Jeśli nie, przetrzymaj go przez tę godzinkę. Daj nam czas.

W świetle tego, o czym się dowiedział, rozmowa z Kaliszem będzie trudniejsza, niż myślał.

Artykuł zamieszczony na stronie internetowej „Głosu Wielkopolskiego”, Poznań, 23 lutego 2023 roku

W POZNAŃSKIEJ KATEDRZE PRZERWANO MSZĘ ŚWIĘTĄ!

Trwa manifest kobiet w związku z ostatnimi profanacjami na cmentarzach Jeżyckim i Górczyńskim. Obie zmarłe należały do kowenu współczesnych czarownic wicca, a na miejscu przestępca zostawił namalowany symbol Zakonu Wiary i Nauki – ortodoksyjnego chrześcijańskiego stowarzyszenia, które swoją siedzibę ma na Ostrowie Tumskim. Manifest wiccanek zaczął się trzy dni temu na placu przed Katedrą Poznańską. Dzisiaj protesty przeniosły się do wnętrza świątyni.

Na mszy, którą prowadził duszpasterz zakonu, ksiądz Marek Branicki, pojawiły się protestujące wiccanki. Po odczytaniu ewangelii kobiety wyszły przed ołtarz i zaprezentowały swoje transparenty, m.in. z hasłami: DON’T F**K WITH MY FREEDOM, DOŚĆ PATRIARCHATU!, NO WOMEN NO CRY – z tytułu piosenki Boba Marleya. Padło też oskarżenie odnoszące się do nieuchwytnego przestępcy podejrzewanego o zbezczeszczenia szczątków zmarłych wiccanek: STRZYGA TO ZAKON. ZAKON TO STRZYGA. Niektórych nie możemy cytować, gdyż zawierały wulgaryzmy.

Ksiądz sprawujący mszę poprosił przybyłe o zakończenie zakłócania mszy. „Mamy dość!” – krzyczały uczestniczki wiecu. Po kilku minutach ksiądz Branicki poinformował, że przerywa mszę, ponieważ uniemożliwiono godne odprawienie nabożeństwa oraz aby nie doszło do profanacji Najświętszego Sakramentu. Udzielił parafianom dyspensy i poprosił ich o opuszczenie katedry. Ksiądz wyszedł z kościoła w asyście dwóch Rycerzy Wiary i Nauki.

Policja zjawiła się kilkanaście minut od zgłoszenia i wyprowadziła kobiety.

– Nie użyto siły. Kobiety opuściły świątynie po upomnieniu słownym – wyjaśnia rzecznik prasowy Komendy Miejskiej Policji w Poznaniu i dodaje: – Zakłócanie mszy może wiązać się z karą pozbawienia wolności do lat trzech.

Kuria ma wydać oświadczenie odnośnie do incydentu dzisiaj po południu.

Protestujące kobiety wciąż pozostają na Ostrowie Tumskim. Ich manifestacja zaczyna przyciągać coraz więcej zwolenników.

* * *

– Pytaj. – Feusette podjął rękawicę.

Kalisz poprawił okulary u nasady nosa. Nosił grube, czarne oprawki.

– Dlaczego zostałeś antropologiem sądowym?

– Nie planowałem tego.

– Jak większość z nas – wtrącił Kalisz. – Ale w życiu przychodzi moment, kiedy musisz sobie odpowiedzieć na pytanie, dlaczego wstajesz rano z łóżka i robisz to, co robisz.

Feusette pomyślał o tamtym wieczorze, kiedy usłyszał jakiś stłumiony dźwięk z piwnicy – jakby ktoś uderzył prętem w rurę. Pojedynczy, efemeryczny odgłos, który nieznacznie wyróżnił się pośród dźwięków telewizora i krzątaniny domowników. Odgłos niepasujący do reszty. To właśnie dlatego zszedł wówczas do piwnicy.

Wtedy zobaczył zwłoki ojca na podłodze.

Kula rozerwała mu górną część wargi, zmiażdżyła dwie jedynki i dziąsło. Leżał na plecach, a kałuża krwi zbierała się wokół dziury, przez którą wyleciał nabój. W gonitwie myśli Krystian pomyślał, że coś spadło ojcu na twarz. Zawołał go, ale staruszek nie odpowiedział. Jego oczy były szeroko otwarte, utkwione w suficie piwnicy, nieruchome.

Zanim matka z siostrą dobiegły, zdjął swój T-shirt i zakrył to, co zostało z jego twarzy. Biały materiał wsiąkał krew niczym gąbka, tworząc karykaturalną podobiznę ojca. Matka pojęła, co się stało, kiedy zauważyła pistolet przy zwłokach męża. Po domu rozniósł się przenikliwy krzyk. W zakładzie pogrzebowym zrobiono, co możliwe, żeby przypominał siebie. Szwy na wardze było widać gołym okiem, ale przynajmniej ją miał. Usta i policzki nie zapadły się jeszcze. Ojciec leżał spokojnie, tak spokojnie, jak gdyby nigdy w życiu nie złościł się na Feusette’a, gdy ten chciał sikać na polowaniach; jak gdyby nie zadłużył się u kolegów, nie musiał się zamartwiać, nie przegrał pieniędzy. Jak gdyby zasnął.

– Zostałem antropologiem sądowym, bo chciałem ją zrozumieć.

– Zrozumieć śmierć? – Kalisz mruknął pod nosem. – Przestań, doktorze, nie można jej poznać. Widzimy jedynie to, co po sobie zostawia.

– Nieprawda – zaprotestował Feusette i zacytował łacińską sentencję znajdującą się w zakładzie, nad wejściem do prosektorium: – „Hic mors gaudet succurrere vitae et iustitiae”. Śmierć się cieszy, że pomaga życiu i sprawiedliwości.

Kalisz był pod wrażeniem.

– Jesteś wierzący, doktorze?

– Nie wierzę, że po śmierci dusza wędruje do lepszego miejsca, jeśli o to ci chodzi. Mój ojciec... – Urwał. Nie chciał, żeby Złodziej Czaszek dowiedział się o jego ojcu, wiedząc jednocześnie, że wyczuje każdy przejaw kłamstwa. – Kiedy mój ojciec palnął sobie w łeb, nie poszedł do nieba ani do piekła. Po prostu zakończył swój żywot.

– Przykro mi to słyszeć. Od śmierci nie przemawiał do ciebie?

Feusette zmarszczył brwi. „O czym on mówi?”. W swoich pamiętnikach Kalisz przyznał, że słyszał głosy zmarłych. Stąd to pytanie.

– Nie miałem tej przyjemności.

– Nawet w snach? – Kalisz uważnie śledził mimikę jego twarzy. Był niczym skaner, szukający metalu.

– Sny to co innego.

– Nieprawda, doktorze. Sny to brama dla naszych zmarłych. Tylko w ten sposób mogą się z nami kontaktować. Często się pojawiają, aby nas ostrzec – urwał. – Często śnisz o ojcu?

Feusette poczuł, jak oblewa go fala gorąca.

– Nic nie mówisz, więc pewnie często.

– To nie jego duch mnie odwiedza – odparł Feusette. – To trauma, z którą muszę żyć.

– Żywych i zmarłych dzieli cienka granica, doktorze. Cieńsza niż myślisz. Freudyści będą się starali nam wpajać, że to wszystko wina podświadomości, będą chcieli zaprzeczyć tysiącom lat nekromancji. Ale prawda jest taka, że wszystko, co żyje, przenika się nawzajem. Ogień i woda, dzień i noc, dobro i zło, życie i śmierć.

– Wszystko jest splątane w nieskończonym węźle – skonkludował Feusette.

Kalisz klepnął dłonią w stół.

– Mówiłem, że jesteś wizjonerem.

– To dlaczego wciąż nie mogę złapać Strzygi?

– Bo on też jest wizjonerem, jedynym w swoim rodzaju.

* * *

Jeszcze tego samego przedpołudnia do protestujących wiccanek dołączały inne kobiety. Przyszły emerytki, „starsze babcie”, jakby nazwała je wnuczka Hoffmann. Kobiety dojrzałe, doświadczone życiem. Staruchy. Nie miała na myśli ich urazić. Starucha w wicca była ostatnią odsłoną Potrójnej Bogini. Symbolem mądrości. Doradczynią. Wiedźmą.

Na Ostrów Tumski przybyły też młode dziewczyny, nastolatki. Hoffmann nie potrafiła powiedzieć, czy przywiodła je tu zwykła ciekawość, czy skrzyknęły się na portalach społecznościowych – sama miała tylko Facebooka, z którego – według młodych – korzystali już jedynie, lub ewentualnie, ich rodzice. Teraz wirtualne życie toczyło się na Instagramach, TikTokach i tym podobnych. Ale były tu. Młode dziewczyny. Panny. Nieskażone dusze. Mogły być w szkole, ale wybrały ich manifest.

Bogini Matka jest tu dzisiaj z nami – pomyślała Hoffmann. – Czuję ją.

Dla wicca Potrójna Bogini była taką Matką Boską Częstochowską. Była wyjątkowa; jednym symbolem trzech osobnych figur kobiety: Dziewicy, Matki i Wiedźmy. Bogini Matka wyrażała doskonałość niczym fazy Księżyca. Nowy Księżyc, Pełny Księżyc i Stary Księżyc.

A więc wszystkie kobiety stanęły razem z nią przeciwko tyranii patriarchatu, którego upatrywała się w zakonie.

Wybrzmiały okrzyki i skandowania.

BÓJCIE SIĘ! STRZEŻCIE SIĘ! WIEDŹMY WRACAJĄ!

BÓJCIE SIĘ! STRZEŻCIE SIĘ! WIEDŹMY WRACAJĄ!

BÓJCIE SIĘ! STRZEŻCIE SIĘ! WIEDŹMY WRACAJĄ!

Ktoś zaczął przeciskać się przez tłum. Hoffmann ją rozpoznała – piękną brunetkę o bursztynowych oczach. Kiedyś prawie została jedną z nich.

– Witaj, kochana. – Hoffmann naprawdę uradowała się na widok Oli Karbowiak.

Ola była archeolożką i specjalistką od czarownic. Można było znaleźć wiele jej artykułów naukowych na ResearchGate. Dużo z nich zdobyło wyróżnienia. Badając szczątki wiedźm lub okoliczności pochówków, przywracała zmarłym kobietom sprawiedliwość i często prostowała historyczne kłamstwa.

Karbowiak przytuliła ją jak matkę.

– Przyszłam tu na twoją prośbę, arcykapłanko.

– Nie jestem twoją arcykapłanką, pamiętasz, zrezygnowałaś z inicjacji.

Karbowiak uśmiechnęła się pod nosem.

– Może powinnam do was dołączyć – odparła.

– Nigdy nie płacz nad rozlanym mlekiem. – Rada Hoffmann sprowadziła łzy w kącikach oczu archeolożki. – Czy coś się stało?

– Nic. Masz rację. Nie można dłużej żyć przeszłością. Dlatego jestem tu, żeby zaprotestować razem z wami. – Rozejrzała się dookoła. Ona też była pod ogromnym wrażeniem liczby kobiet, które tu przybyły. – Od lat czekałam na taką szansę.

– Czuję, że kobiety zaczynają się przebudzać – oznajmiła Hoffmann. – I to dzięki tym, którzy nas zranili. Dzięki temu, którego nazywają Strzyga.

* * *

Feusette wiedział, że to Edward Kalisz podawał się w internecie za Inkwizytora i ostatni wpis umieścił kilka dni po znieważeniu szczątków Anny Kruger. Wiedział także o tym, co powiedziała mu podkomisarz Turkot przed wizytą. Ale nie mógł się z tym zdradzić. Jeśli Kalisz coś wywęszy, rozmowa spali na panewce. A do tego nie mógł doprowadzić.

Mówiąc prawdę o swoim ojcu, ukazał swój słaby punkt, lecz jednocześnie zdobył zaufanie Złodzieja Czaszek.

– Ten wasz Strzyga jest bystry. Zna się na rzeczy. Pewnie obserwuje cmentarz wcześniej, szuka najlepszego wejścia i wyjścia, ma też plan B, gdyby coś poszło nie tak – rozwodził się Kalisz. – Zauważ, doktorze, że nie niszczy nagrobków młotem jak ja, tylko je podważa. Cwaniak.

– Może to były grabarz? – zasugerował Feusette.

– Z pewnością już to sprawdziliście i wiecie, że mógł tego dokonać każdy, kto ma pojęcie o narzędziach. – Zaczął wyliczać: – Grabarz, budowlaniec, kamieniarz, elektryk, woźny, a nawet były wojskowy. Ale przede wszystkim to samotnik. Ktoś, kto lubi przebywać sam albo na łonie natury. Ktoś, kto stroni od społeczeństwa i na co dzień jest cichy i nieśmiały.

– Mówisz, jakbyś opisywał siebie – zauważył Feusette.

Kalisz uśmiechnął się pod nosem, jakby potwierdzając jego słowa.

– Jest coś szczególnego w nas, samotnikach. Dzięki temu lepiej rozumiemy świat. Jesteśmy otwarci na szepty płynące z natury. Szepty zmarłych, doktorze. Jako antropolog też pewnie je słyszysz.

Feusette uchylił się od odpowiedzi.

– A co sądzisz o pochówkach antywampirycznych? – przeszedł dalej.

Kalisz ściągnął kąciki ust w dół. Najwyraźniej podziwiał za to Strzygę. Sam tylko niszczył groby i kradł czaszki, bez wyższych zamiarów, a przynajmniej nie wspomniał o takich policji.

– Te pochówki antywampiryczne to wiadomość.

– Dla kogo?

– Gdybym to ja wiedział... – Kalisz zamyślił się na moment. – Może dla policji.

– Raczej nie – zaoponował Feusette, co zaintrygowało jego rozmówcę. – Nikt z policji nie wie, o co chodzi w tych pochówkach. Do tanga trzeba dwojga. Żeby wysłać wiadomość, potrzeba nadawcy i odbiorcy. Tylko odbiorca potrafi ją odczytać.

Kalisz skinął z podziwem.

– Brawo, doktorze. Dodam też, że odbiorca musi zrozumieć wiadomość. Zatem można założyć, że pochówki antywampiryczne służą tu za język, a nie za symbol, jak zakładacie.

Feusette przypomniał sobie, o czym pisał młody Kalisz w swoich pamiętnikach. Było coś, co ciągnęło go do grobów. Coś przywoływało go na cmentarze.

I wtedy doznał olśnienia.

– Nie profanowałeś grobów z nienawiści. Zmarłych darzyłeś szacunkiem, tak samo ich czaszki. Ludzie mają cię za szaleńca, ale ty dobrze wiedziałeś, co robisz, prawda?

Kalisz odpowiedział uśmiechem.

– Mówiłem, że jesteś wizjonerem.

– Strzydze nie chodzi o zmarłych, ale o odbiorcę. – Feusette niemal podskoczył na krześle. – Zostawia wiadomość dla żywych. Chodzi o żywych. Od początku źle się za to zabraliśmy.

W tej chwili podszedł strażnik i przerwał spotkanie.

– Godzina minęła.

– Mogę prosić jeszcze pięć minut?

Strażnik był nieugięty.

Kalisz wstał.

– Mówiłem ci. Wszystko, co musisz wiedzieć, masz podane jak na tacy. – Puścił mu oczko.

Ale Feusette jeszcze wszystkiego nie rozumiał, nie otrzymał odpowiedzi na najważniejsze pytanie.

– Znasz go? – rzucił mu na odchodne. – Znasz Strzygę, prawda?

– Skąd mógłbym go znać?

– Umieściłeś ten wpis w internecie – powiedział Feusette. – Zrobiłeś to kilka dni po pierwszym ataku Strzygi. Znasz go. Czy to jeden z Rycerzy Wiary i Nauki? Powiedz prawdę!

Kalisz szeroko rozwarł oczy. Nie przypominał już inteligentnego rozmówcy. Jego policzki zalał szkarłat.

– Wydałeś mnie? – Prawie krzyknął. – Przysłali cię, żeby się do mnie dobrać?

Strażnik złapał go za ramię, ale Kalisz wyrwał mu się i ruszył na Feusette’a jak rozwścieczony byk. Jego dłonie zacisnęły się wokół szyi z siłą imadła.

Feusette uniósł kolano i uderzył go w krocze. Pomogło. Kalisz poluzował uścisk, a sekundę później strażnik powalił go na podłogę. Drugi strażnik zgiął mu ręce za plecy i złączył kajdankami. Zajęło chwilę, zanim postawili go na nogi. Przypominało to nieco podnoszenie sparaliżowanej krowy.

– Ty pieprzony krecie! – krzyczał Kalisz, kiedy go wyprowadzali. – Ty pieprzony zdrajco! Oszukałeś mnie! Nie wybaczę ci tego, rozumiesz! Nie wybaczę!

Ledwo Kalisza wyprowadzono, do sali weszła Turkot w towarzystwie dyrektora. Facet nosił granatowy mundur i wąsy. Wyraził nadzieję, że nic mu się nie stało.

– Dobra robota – pochwaliła podkomisarz.

– Masz to, po co tu przyjechaliśmy? – Feusette usiadł na krześle. Czuł jeszcze uścisk na szyi.

– Mam, doktorze. Mam wszystko.

* * *

Nie można było zarzucić jej cynizmu. Podkomisarz Natalia Turkot, policjantka Komendy Miejskiej, matka i żona chirurga, urodziła się jako pierwsza z trzech córek. Posiadanie młodszego rodzeństwa uczy opiekuńczości, podobnie jak posiadanie psa – empatii.

Jej rodzice byli wierzący, co oznacza, że nie tyle uczęszczali do kościoła, ile starali się wpoić córkom zasady moralne. Jedną z nich była uczciwość. Przede wszystkim uczciwość wobec siebie. „Żyj tak – powtarzał jej ojciec – żebyś mogła spojrzeć w oczy drugiemu człowiekowi i się za siebie nie wstydzić”.

Podczas drogi do Gdańska, kiedy rozmawiała z Feusette’em, przypomniała sobie słowa ojca i wiedziała, że musi powiedzieć mu prawdę. Zasługiwał na nią jak nikt inny.

– Jest coś, o czym ci nie powiedzieliśmy – zmieniła temat. Do teraz omawiali przebieg rozmowy z Kaliszem, a nawet odgrywali role. – Nie chodzi o to, żebyś coś od niego wyciągnął. Nie jesteś do tego przeszkolony.

– Nie rozumiem. – Feusette ściągnął brwi badawczo.

– Chodzi o to, że dyrektor więzienia poinformował mnie o listach, które posiada Kalisz. – Zaczęła zdradzać sekret i nie czuła się z tym źle; raczej głupio, że nastąpiło to tak późno.

– O jakich listach?

– Wiesz, że prawo nie zabrania więźniom pisania listów, dlatego osadzeni z ochotą je piszą. Często się zdarza, że pokazują wtedy swoją prawdziwą naturę. Ale każdy list przechodzi przez cenzurę. Ponieważ dyrektorem więzienia jest krewny „ofiary” Kalisza... – Na słowo ofiara zrobiła cudzysłów palcami. – Nakazał sprawdzanie każdego listu, który wychodzi lub przychodzi do zakładu. Przeważnie pisał z matką, zbytnio się nie uzewnętrzniając, ale od sześciu miesięcy zaczął korespondować z kimś obcym. Podobno zaczęło się niewinnie, od wymiany poglądów na temat życia i śmierci, a skończyło się na ludzkich kościach.

– Co takiego?

– Zrobiło się ciekawie, kiedy zaczęli pisać o tym, jak najłatwiej dostać się do grobu i jak uniknąć złapania. Podobno parę razy padło słowo „wicca”.

Feusette wybałuszył oczy.

– Skąd przysyłano listy?

– Zgadnij.

– Z Poznania.

– Lepiej.

– No skąd?

– Z seminarium duchownego.

Feusette wybałuszył oczy.

– Tam, gdzie wykłada ksiądz Branicki?

Turkot potwierdziła.

– Strzyga naprawdę może być jednym z Rycerzy Wiary i Nauki – skonkludował Feusette.

– Albo mu pomagać.

– Jak?

Przyszedł jej na myśl film, w którym Anthony Hopkins wcielił się w inteligentnego, lecz nieźle popieprzonego mordercę-kanibala, doradzającego młodziutkiej stażystce FBI granej przez Jodie Foster. Obejrzała go w wieku piętnastu lat, gdy jej piersi stały się pełniejsze, a sutki bardziej wyraźne. I to wtedy wymarzyła sobie zostać policjantką.

– Tak samo jak Hannibal Lecter pomagał Clarice Starling – odparła. – Wymieniali się poglądami. Strzyga go pytał, Kalisz go uczył. Co może być lepsze dla człowieka za kratami, jeśli nie przekazywanie swojego dziedzictwa.

Feusette złapał się za głowę.

Ona podobnie zareagowała, kiedy usłyszała o listach od dyrektora więzienia. To było niemożliwe, nie do pomyślenia, a jednak prawdziwe.

– Problem w tym – ciągnęła – że Kalisz stał się ostatnio strasznie nieufny. Listy, które otrzymywał od tego człowieka, nosił przy sobie, jakby nie chciał, żeby ktokolwiek inny je zobaczył. Wiedział o cenzurze, ale był przekonany, że jeśli wciąż otrzymuje listy, nikt go o nic nie podejrzewa. Jak większość przestępców uważał się za przebiegłego i na szczęście był w błędzie. Nie był głupi. Strażnicy nie mogli ot tak przeszukać mu celi albo zainkasować listu. Domyśliłby się wszystkiego.

Feusette wzburzył się na jej słowa. Przeprosiła go, mówiąc, że powinna powiedzieć mu prawdę wcześniej. Zależało jej, żeby wyciągnąć od Kalisza prawdę, ale posiadając listy, mogli zrobić dużo więcej – być może byliby w posiadaniu twardych dowodów.

Antropolog się uspokoił, jakby jej głos działał na niego kojąco.

– Przynajmniej byłaś uczciwa – stwierdził.

– To jak, doktorze? Przetrzymasz Kalisza przez godzinę?

Feusette uśmiechnął się pod nosem.

– A czy papież jest katolikiem?

12

POZNAŃ, 24 LUTEGO 2023 ROKU

Arcybiskupie Seminarium Duchowne znajduje się w południowej części Ostrowa Tumskiego, w pobliżu ulicy Stefana Wyszyńskiego – jednej z najbardziej zakorkowanych arterii Poznania. Sam gmach – podłużny kompleks budynków z wyeksponowanymi wykuszami na elewacji i wieżą z dachem w kształcie ostrej piramidy, stanowiącej wejście – wybudowano już na terenie ogrodu seminaryjnego. Roślinność oraz drewniane ławeczki wetknięte tu i ówdzie nadają temu miejscu bardziej duchowy charakter. Przyszli księża mogą po zajęciach oddawać się kontemplacjom albo pracy w ogródkach; wszystko, aby głębiej połączyć się z Bogiem.

Dzisiaj klerycy zaintrygowali się widokiem policyjnych wozów, które podjechały pod gmach seminarium. Dwóch funkcjonariuszy podążających za policjantką weszło do środka, a po kwadransie pojawili się na zewnątrz, asystując profesorowi Branickiemu, który swoim tempem pokuśtykał na tylne siedzenie niebiesko-białej kijanki.

Podkomisarz Turkot nie musiała urządzać takiej szopki. Nie jechali po dilera narkotykowego ani po zabójcę. Nie trzeba było angażować w to tylu policjantów. Zrobiła to, bo chciała, żeby władze seminarium potraktowały sprawę poważnie. Zamierzała zasiać zamęt w szeregach Rycerzy Wiary i Nauki, a przede wszystkim – przestraszyć starego klechę.

Branickiego przetransportowano do Komendy Miejskiej. Podobnie jak inni podejrzani siedział na twardym krześle w pokoju z gołymi ścianami i skrzypiącym stołem. Nie prosił o prawnika, nie przedstawiono mu zarzutów. Przyjechał na przesłuchanie dobrowolnie, co oznaczało, że w każdej chwili mógł wyjść.

Turkot pokazała mu kartki z wydrukami listów. Wskazała na adres nadawcy: „Jan Nowak, ulica Wieżowa 2/4, 61-111 Poznań”.

– Czy to adres seminarium, w którym ksiądz wykłada? – zapytała.

– Zgadza się.

– Kojarzy ksiądz Jana Nowaka?

Branicki zastanowił się na moment.

– Nie, pani podkomisarz. Nikt taki nie przychodzi mi na myśl.

Gdy to mówił, opierał dłonie na drewnianej lasce ozdobionej złotym pierścieniem. Była to laska Ossenberg, niemieckiej firmy produkującej dobre jakościowo produkty dla inwalidów. Turkot także kupiła podobną laskę swojemu dziadkowi, kiedy osłabł w nogach. Ona jednak wybrała dla niego uchwyt typu Fritz, nieco tańszą wersję niż uchwyt typu Derby. Branicki nie oszczędzał na swojej lasce. Nie chodziło tylko o to, że stać było go na Derby. Jej trzonek z twardego drewna miał kolor dojrzałej wiśni, a rękojeść barwą przypominała bursztyn. Brakowało tylko zatopionego w niej komara jak w lasce Johna Hammonda z Parku Jurajskiego, ale Turkot już wiedziała, że siedzący naprzeciwko niej podstarzały ksiądz stanowi okaz ekscentryka, który zawsze spada na cztery łapy.

– Kto to mógł napisać?

– Nie wiem.

– Niech ksiądz spojrzy na treść. Może rozpozna ksiądz pismo.

Branicki z niechęcią rzucił okiem na blat biurka, gdzie leżały fotografie sześciu różnych listów, które Kalisz trzymał pod łóżkiem w swojej celi.

– Nie wiem, czego pani ode mnie oczekuje. Nie jestem grafologiem.

– Mogę zadać księdzu prywatne pytanie?

– Proszę, pani podkomisarz.

– Dlaczego ksiądz kuleje?

Branicki ścisnął rękojeść tak mocno, że Turkot usłyszała, jak strzelają mu kości w dłoniach.

– Jako nastolatek bardzo się rozchorowałem. Kaszel, gorączka, brak sił, żeby wstać z łóżka. Zamiast zabrać mnie do lekarza, moi rodzice zwrócili się o pomoc do pewnej kobiety, która umiała leczyć. Nazywaliśmy ją wiedźmą. Ta, zamiast przemówić rodzicom do rozsądku, kazała ugotować rosół z koguta i podawać mi go kilka razy dziennie. To miało mnie wyleczyć.

– Zakładam, że nie pomogło – rzuciła Turkot.

– Pogorszyło się – zaakcentował Branicki. – Po tygodniu z czterdziestostopniową gorączką trafiłem w końcu do szpitala. Tam lekarze podawali mi aspirynę i trzymali mnie przez dziewięć tygodni. W ciągu tego czasu straciłem czucie w nogach, przez kilka dni nie mogłem zamknąć powiek, aż w końcu nie potrafiłem oddychać samodzielnie. Nie można było mnie posadzić, bo od razu spadało mi ciśnienie. – Westchnął. – Ciało stało się mym więzieniem. Czułem się, jakbym wpadł w czarną dziurę bez wyjścia, nie wiedząc, czy wrócę i czy będę taki sam, jeśli uda się wrócić. Moja świadomość nie ucierpiała, więc modliłem się w ciszy umysłu, prosząc Boga o pomoc. Na szczęście mnie usłyszał, wyzdrowiałem, lecz zostawił mi pamiątkę – stuknął laską o podłogę – w postaci niedowładu lewej nogi. Zrobił to, żebym zapamiętał, co mu wtedy obiecałem.

– A co ksiądz obiecał?

– Zawarłem z nim pakt. Jeśli pozwoli mi przeżyć, podążę drogą apostołów.

Turkot podziękowała mu za szczerość i kontynuowała pytania:

– Czy do znieważenia zwłok mógł się posunąć ktoś z zakonu?

– Rycerze Wiary i Nauki to porządni chrześcijanie.

– Ale przyzna ksiądz, że nie darzycie sympatią wiccanek.

– Staramy się, żeby plaga pogaństwa nie zatruła ludzkich serc.

– W takim razie nie grzeszycie tolerancją – zauważyła Turkot.

– Czy teraz ja mogę zadać pani prywatne pytanie?

– Śmiało.

– Czy jest pani wierząca?

– Katecheci skutecznie zniechęcili mnie do kościoła.

– Nie pytam, czy chodzi pani do kościoła, tylko czy wierzy pani w Boga?

– Od dawna jestem ateistką.

– Zatem dlaczego żyjemy? – Jego pytanie stanowiło zaproszenie do filozoficznych rozważań. – Dlaczego w ogóle istnieje Wszechświat?

– Ważniejszym pytaniem jest „jak” – odparła, na co Branicki zmarszczył czoło. – Jak powstało życie? Jak działa grawitacja, czarna dziura? Jak ewoluujemy jako gatunek? Pytanie „dlaczego” nie wnosi do naszego życia żadnej niezbędnej wiedzy.

– Więc odrzuca pani istnienie Boga. Siły sprawczej?

– Proszę się nie obrazić, ale między nami jest niewielka różnica.

– A niby jaka, pani podkomisarz?

– Jestem zwolenniczką agnostycyzmu, czyli wiem, że nie da się udowodnić istnienia Boga. W zasadzie każdy z nas jest agnostykiem. – Na jej słowa ksiądz mruknął pod nosem, jakby na zgodę, a ona kontynuowała: – Na świecie jest około trzech tysięcy różnych bóstw. Jako ateistka zaprzeczam istnieniu wszystkich. Ksiądz wierzy w jednego actus purus, zaprzeczając tym samym istnieniu dwóch tysięcy dziewięciuset dziewięćdziesięciu dziewięciu innych bogów. Czyli jednego mniej niż ja.

Branicki ścisnął usta.

– Kościół katolicki nie odrzuca tego, co w innych religiach jest prawdziwe i święte. Z szacunkiem odnosi się do przekonań, które często odbijają promień Prawdy.

– To dlaczego traktujecie wicca jak zagrożenie duchowe?

– Wiem, do czego pani zmierza – skomentował. – Ale Zakon Wiary i Nauki nie jest średniowieczną inkwizycją, jak chcą nas przedstawić manifestujące wiccanki. Zadanie bractwa to krzewienie Słowa Bożego. Nie widzę powodu, dla którego ktoś z nas miałby latać nocami po cmentarzach i zakłócać spokój zmarłych tylko dlatego, że zbłądziły za życia.

– Skąd ta pewność?

– Bo zależy nam na żywych, których można jeszcze nawrócić.

Branicki wstał za pomocą laski. Dla niego był to koniec rozmowy.

– Odwieziecie mnie? – spytał.

– Tak – zgodziła się Turkot. – Ale zanim to zrobimy, chciałabym prosić o próbkę pańskiego pisma.

* * *

W Laboratorium Kryminalistycznym w Poznaniu znajduje się Sekcja Badań Dokumentów i Fonoskopii. Pracuje tam czterech specjalistów – dwóch od pisma i dwóch od dźwięku. Jednym z grafologów, który podjął się analizy listów z celi Kalisza, był doktor Marek Biały. Spojrzał na nie i niemal od razu doznał ekscytacji. Wiedział, że listy są najciekawszą formą do badania. Pod wpływem długiego tekstu nadawca stopniowo odpuszcza dbałość o prezentację; delikatne zmęczenie odkrywa prawdziwy charakter piszącego.

Zaczął od ustalenia, czy wszystkie sześć listów zostało napisanych przez jedną i tę samą rękę. Przeczytawszy je od deski do deski, zauważył w nich wiele cech charakterystycznych w stylu pisma i sposobie używania dłoni. Atrament użyty w każdym liście zawierał syntetyczny barwnik anilinowy, bardzo powszechny w obecnych czasach. Użyto zatem zwykłego, niczym niewyróżniającego się długopisu. Porównując poszczególne litery w listach, takie jak „t” lub „ł”, można było zaobserwować, że przekresy, czyli linie przecinające laseczki liter, przebiegają z lewej strony na prawo, a owale są kreślone w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara. Była to cecha osoby praworęcznej, a przynajmniej we wszystkich listach nadawca posługiwał się właśnie tą ręką.

Określenie wieku na podstawie pisma nigdy nie jest dokładne – podobnie jak określanie wieku na podstawie kości. Zbyt mało danych, zbyt wiele zmiennych. Dlatego można wyróżnić pismo szkolne, dojrzałe i starcze. Doktor Biały ustalił, że nadawca listów posiadał własny, indywidualny charakter, a co za tym idzie – był między trzydziestym piątym a pięćdziesiątym piątym rokiem życia. Dość szerokie spektrum, ale w tym momencie musiało wystarczyć.

Z uwagi na brak typowych błędów językowych można przypuszczać, że listy napisał ktoś z wyższym wykształceniem, a także ktoś z Poznania lub okolic. Mimo że nie znaleziono śladów gwary – ani jednego słowa, jak gdyby nadawca bał się jej użyć z obawy przed odkryciem tożsamości – autora zdradziła składnia, której nie da się zmienić pstryknięciem palca. Składnię językową można określić jako nabyte reguły, dzięki którym człowiek łączy słowa, aby utworzyć zdania. Można się jej nauczyć, ale większość nabywamy z wiekiem i wykorzystujemy bez zastanowienia, z marszu, podświadomie. Dlatego tak ciężko udawać kogoś innego. Autor listów używał na przykład zwrotu: „czekam za tobą”, zamiast „na ciebie”, co stanowiło charakterystyczną cechę rdzennych mieszkańców Poznania. Zakończenie wypowiedzi wyrazem zapożyczonym z języka rosyjskiego: „Grób otworzy się łomem i wsio”, było typowe zwłaszcza dla klasy rzemieślniczej.

Doktor Biały miał przed sobą pismo pochyłe, małe i kątowe, dlatego stwierdził, że nadawcą listów był najprawdopodobniej mężczyzna. Mężczyzna introwertyczny, lubiący dokonywać introspekcji, a więc prawdopodobnie samotnik. Outsider.

– Doktorze, otrzymał pan również próbkę pisma księdza – powiedziała podkomisarz Turkot. – Czy to on mógł napisać te listy?

W świecie grafologii dominuje przekonanie, że nie ma drugiej takiej osoby, która potrafiłaby idealnie naśladować pismo innego człowieka. Każdy z nas ma nieświadome cechy, które zawiera w piśmie. Na podstawie swojej analizy doktor Biały stwierdził, że pismo Branickiego znacząco odbiega od pisma nadawcy listów.

– Jest pan pewien? – spytała, jakby nie chcąc przyjąć do wiadomości, że podążała ślepą uliczką, zakładając, iż duszpasterz zakonu maczał palce w zbezczeszczeniu zwłok. Chciała po prostu zakończyć śledztwo.

Doktor Biały oddał jej wszystkie materiały.

– Nie ma takiej opcji, pani podkomisarz.

MOSINA, 24 LUTEGO 2023 ROKU

Miller włożył do plecaka składany kilof, saperkę wojskową i noktowizor. Znalazło się też miejsce na termos z gorącą wodą, którą zagotował na ognisku, i na kilka słodkich batonów. Po drodze nie będzie zachodzić do sklepów, żeby przypadkiem nie nagrać się na kamery. Zje podczas marszu.

Wyłączył telefon i schował komórkę do kieszeni. Zapiął wejście do namiotu i był gotowy do drogi. Podążył leśną ścieżką w stronę parkingu, na którym latem parkowali mieszkańcy, aby skorzystać z kąpieliska. Dzisiaj stały tam zaledwie trzy auta. Jego obóz znajdował się po drugiej stronie jeziora, niedaleko wieży widokowej. Marne ryzyko, że ktoś go zobaczy, jak opuszcza obozowisko – a nawet jeśli, to pomyśli, że idzie na spacer albo do sklepu, a nie na cmentarz.

Nie wiadomo skąd na jego drodze zmaterializował się Fryderyk. Z siniakiem po rozbiciu lewej brwi przypominał boksera po walce. Stał tam, jakby na niego czekał. Jakby do spotkania nie doszło przypadkowo.

– Dokąd idziesz? – zapytał.

– Niedługo wrócę – odparł Miller. Nie miał zamiaru mu się tłumaczyć. Przeszedł obok niego i kroczył wzdłuż drogi.

– Chcę ci coś powiedzieć. – Zatrzymał go Fryderyk. Miller odwrócił się w jego stronę. Fryderyk podszedł do niego. – Przede wszystkim dzięki za pomoc. Wiesz, wtedy na ognisku. Chyba za dużo wypiłem.

– Zdarza się – odparł łagodnie Miller.

Fryderyk uniósł kwestionariusz osobowy. Każdy uczestnik musiał go wypełnić informacjami o sobie.

– Nie uzupełniłeś wszystkiego – zauważył.

– Tak?

– Jako jedyny nie wpisałeś nic w rubrykę „przebieg dotychczasowego zatrudnienia”.

Słońce nie stało już tak wysoko, lecz promienie słońca oświetlały rysy twarzy Fryderyka, na której malowała się podejrzliwość.

– Mogę później?

– Wolałbym teraz.

Miller wziął długopis, następnie wypełnił lukę i oddał mu kwestionariusz.

– Pracujesz w seminarium duchownym? Serio?

– Jestem cieciem. Teraz wiesz, z kim masz do czynienia. Niedługo wracam.

Zaczął iść przed siebie. Słyszał, jak Fryderyk zgina kartkę, odpina zamek niewielkiej kieszonki na piersi, po czym ponownie go zamyka.

– Na pewno wiem, z kim mam do czynienia? – zapytał, ponownie zatrzymując Millera.

– O co ci teraz chodzi?

– Jesteś bardzo dobrym ornitologiem, ale czy można ci ufać?

Fryderyk świdrował go wzrokiem. Był od niego nieco niższy, dlatego musiał unieść trochę podbródek, mrużąc oczy przed słońcem.

– Nie mów do mnie szyfrem, tylko wal prosto z mostu, jak w wojsku.

– Wiem, jak patrzysz na Martę. Widzę to. – Wrócił do tematu sprzed kilku dni. Kiedy pierwszy raz zaczął robić mu wyrzuty, skończyło się to dla niego prawym sierpowym. – Zgrywasz dżentelmena, ale masz na nią chrapkę.

– Przestań, bo wyjebię ci w ryj jak wtedy na ognisku.

Fryderyk jeszcze bardziej zmrużył oczy, próbując przypomnieć sobie, czy wydarzyło się coś, o czym nie pamiętał. Bardzo prawdopodobne, bo był zalany w trupa.

– Nie życzę sobie, żebyś kręcił się koło mojej żony i córki.

– Jeszcze coś?

– Tak. Badamy ptaki jeszcze przez kilka dni. Potem koniec akcji. Z tobą też. Nie chcę cię widzieć na kolejnych obozach. – Fryderyk mógł mu tak powiedzieć, bo był tu szefem. To on organizował obozy, załatwiał formalności odnośnie do dzierżawy ziemi podczas badań, przewóz, sprzęt, ogniska. – Rozumiemy się?

Miller z chęcią widziałby go leżącego w grobie, błagającego o darowanie życia, podczas gdy zakopywałby go żywcem.

– Pytam, czy się rozumiemy?

Miller uśmiechnął się pod nosem. Może to i lepiej. Przeżył kilka chwil uniesień z Martą, które pozostaną ich słodką tajemnicą. Niedługo koniec obozu, koniec misji. Wszystko wróci do normy.

– Możesz być spokojny – zapewnił. „Kolejny raz nie bzyknę twojej żony” – cisnęło mu się na usta, ale tego nie powiedział. Odparł za to: – Będę was unikać.

POZNAŃ, 24 LUTEGO 2023 ROKU

Jacek Jaśkowiak, prezydent Poznania, przyjął komendanta miejskiego o drugiej po południu, kiedy skończył rozmowę z asystentem. Polecił, żeby im nie przeszkadzano. Na stole postawił dwie szklanki z wodą i rozsiadł się w swoim wygodnym prezydenckim fotelu.

– Panie inspektorze – zaczął – każdy ma prawo do protestu. Osobiście nawet popieram te kobiety. – Jaśkowiak uważał, że równość od zawsze była prawem każdego człowieka. – Ale nie mogę spokojnie siedzieć, kiedy rzuca się niewinnego księdza na pożarcie sępom.

– Chodzi o duszpasterza Zakonu Wiary i Nauki? – Komendant udał głupiego, ale prezydent nie dał się oszukać, co wyraził pełną politowania miną. – Ksiądz Branicki został wezwany na komendę w celu złożenia wyjaśnień, to prawda – tłumaczył się. – Ale przyjechał dobrowolnie.

– W asyście radiowozów, jak jakiś morderca. Nie mogliście tego załatwić po cichu?

Oczywiście, że mogli. Komendant wyobraził sobie, jak wraca na komendę i opierdala Turkot za to, co zrobiła. To nie dziki zachód – pomyślał. – Nie wytacza się armat na wróbla.

– Macie chociaż jakiś trop w sprawie Strzygi?

– Jesteśmy coraz bliżej – odparł dyplomatycznie.

– Jacyś podejrzani?

– Śledztwo przebiega wielotorowo.

Prezydent prychnął.

– A więc gówno macie.

Komendant musiał przyznać, że Jaśkowiak miał rację. Brak efektów to zawsze porażka. Nie awansował na szefa Komendy Miejskiej dzięki niepowodzeniom, to sukcesy sprawiły, że piastował to, a nie inne stanowisko. Ktoś, kto zdobył szczyt, może tam zostać lub iść w dół. Fiasko nawet jednego – ale medialnego – śledztwa mogło go zrzucić ze szczytu z taką łatwością, z jaką zrzuca się owada z rękawa.

– A ja przez pana mam ręce pełne roboty – ciągnął Jaśkowiak. – Od kilku dni dostajemy zażalenia na manifest czarownic. Ludzie się burzą, że dochodzi do przepychanek i nie ma komu pilnować tej wiary.

– Wysłaliśmy tam dodatkowe patrole – wtrącił delikatnie komendant.

– Oby nie doszło do zamieszek. – Prezydent pogroził palcem. – Jeszcze mi tego tu brakowało. Mamy rok wyborczy. Za chwilę zjadą się tu politycy i zrobi się z tego teatr.

– Tak, panie prezydencie – odparł komendant.

Spotkanie dobiegło końca.

Komendant zrobił to, o co go poproszono. Półtorej godziny później zwołano konferencję prasową. Na tle niebieskiej ośmioramiennej gwiazdy rzecznik prasowy wyjaśnił, że sprawy znieważonych zwłok są w toku, a funkcjonariusze badają różne tropy. Na pytanie o rolę Branickiego w śledztwie odpowiedział, że ksiądz, z uwagi na doświadczenie, nieraz pomagał policji w śledztwach, zwłaszcza rytualnych.

– Nikomu jeszcze nie postawiono zarzutów – przyznał rzecznik. – Dlatego proszę nie eskalować napięcia.

Na Ostrowie Tumskim pojawiły się dodatkowe patrole na wypadek nieoczekiwanych zdarzeń. Atmosfera gęstniała, protestujących kobiet przybywało. Mała grupka wiccanek zmieniła się w tłum ponad dwustu kobiet.

* * *

Feusette przez cały dzień próbował dodzwonić się do Karbowiak, ale ta nie odbierała. Wysłał kilka SMS-ów i czekał na odpowiedź, która nigdy nie nadeszła. Zmartwił się. Czyżby coś między nimi zaszło? Siedział i oglądał relację z protestu na Ostrowie Tumskim, kiedy na jednym ujęciu ją zauważył. Ola Karbowiak protestowała ramię w ramię z Barbarą Hoffmann.

WIRY, 24 LUTEGO 2023 ROKU

Zostawiwszy za sobą Puszczykowo i skręciwszy w lewo w Łęczycy, podążał wzdłuż chodnika przy głównej drodze. Nie przyjeżdżał tu od lat. Gdy minął tabliczkę rozpoczynającą teren Wir, odezwały się wspomnienia. Wiele domów nie zmieniło się od lat siedemdziesiątych, za to powstało dużo nowych. Przy torach, w miejscu, gdzie stał cmentarz, a on ze Staśkiem i innymi chłopcami bawili się znalezionymi kośćmi, zrobiono park. Minął Dom Kultury – niegdyś była tu poczta. Mieszkał tu stary, siwogłowy pan Karpiński z żoną. Jako jedyny z Wir posiadał telefon. Gdy trzeba było wezwać pogotowie, najpierw szło się do niego. Jeden telefon na całą wieś – dzisiaj nie do pomyślenia.

Społem stało tam, gdzie zawsze, ale w latach siedemdziesiątych sklep był parterowy, a teraz dobudowano piętro, na którym mieściły się gabinety lekarskie. Sklep pana Rybki był większy i cały zielony. Za czasów Staśka był niewielkim, rozpadającym się barakiem. Zniknęła za to chata babki Bocheńskiej. Miller słyszał, że zmarła rok po śmierci Lesiaków, a chatę zrównano z polem, na którym rolnik siał żyto, pszenicę lub kukurydzę.

Ale przede wszystkim wzdłuż całej drogi świeciły lampy. Miller dałby wiele, żeby było tak jasno, kiedy żył Stasiek. Może nie doszłoby do tragedii. Może... Patrząc wstecz, uznał, że było to nie do uniknięcia. A potem pomyślał o starym Madeju, o Bogdanie Sosze i kulawym Tadku. Z całej trójki żył jeszcze tylko Tadek.

Teraz ty nie unikniesz tragedii – pomyślał, stojąc na brzegu Wirynki płynącej leniwie w ten pogodny zimowy wieczór.

Zapadający mrok przeciął pociąg sunący po moście. Wydał z siebie głośne sapnięcie, po czym zniknął za górką, którą usypano tu wiele lat po 1976 roku.

Miller nie odwiedził swojego domu stojącego na końcu ulicy, za nową szkołą. Nie było po co. Ojciec alkoholik umarł sześć lat temu, matka rok później. Była dobrą kobietą, oddaną żoną, ale nigdy nie miała odwagi przeciwstawić się ojcu. Nawet kiedy wyrzucił syna z domu, matka zaprotestowała jedynie łzami. Folwark, w którym ojciec pracował dla Madeja, też zniknął. Pozostała jedynie połać łąki, która nie zdradzała żadnej historii nowym mieszkańcom Wir. A przecież to stąd ukradł deski na tamę.

Tama – pomyślał i nagle go to uderzyło. To była ostatnia wspólna budowla, jaką zrobili razem ze Staśkiem. Dlatego tak głęboko wyryła mu się w pamięci. Przecież nieraz robili tamy, budowali bazy z gałęzi albo usypywali igloo ze śniegu. O tych rzeczach nie przypominał sobie tak często jak o tamie.

Poczuł łzy na policzkach. Otarł je rękawiczką. Po co tu przyszedł? Nie znalazł tu nic prócz bólu. Ale nie mógł przejść obojętnie obok ulicy Poznańskiej. Minął cmentarz, gdzie leżała Emilia Tadewald, gdzie pochowano Lesiaków. Był tu rok wcześniej. W pewną jesienną noc wykopali szczątki Zdzisławy Lesiak. Zrobili to razem z Annabel Lee. Kazała mu schować kości i pilnować ich jak oka w głowie.

To wtedy zrodził się ich wspólny pomysł. O tak, to wtedy postanowili, że historia Zdzisławy nie zostanie zapomniana.

Dom Lesiaków zburzono, a w jego miejscu postawiono niewielkie ogrodzone i monitorowane osiedle, na którym bawiły się dzieci. Stały tam ładne, nowe auta i pojemniki w różnych kolorach do segregacji śmieci. A więc tak żyje się dziś w Wirach? Miller dałby wiele, żeby wychowywać się tu w dzisiejszych czasach.

Po lewej stronie, za nowymi osiedlami, gdzie jeszcze roztaczała się łąka, stał krzyż. Niegdyś rozbił się tu pilot awionetki i ten krzyż postawiono dla jego upamiętnienia. Ale dla Millera to miejsce było symbolem innej tragedii.

To tu umierał Stasiek, jego ojciec i Zdzisława.

To tu skończyło się jego dzieciństwo.

POZNAŃ, 24 LUTEGO 2023 ROKU

Podobno liczba przestępstw w czasie pełni Księżyca jest wyższa niż w inne dni. Podobno naukowcy obalili tę hipotezę, twierdząc, iż to nie księżyc popycha ludzi do złych czynów, tylko oni sami. Nie można jednak zaprzeczyć, że księżyc ma na nas wpływ. W trakcie pełni wiele osób krócej śpi, jest bardziej nerwowych i wybuchowych. Być może winą za zamieszki na Ostrowie Tumskim można by obarczyć pełnię, ale problem w tym, że tego dnia Księżyc wszedł w trzecią kwadrę – kiedy się zmniejszał, aby zakończyć swój miesięczny cykl.

Do zamieszek doszło wieczorem, kiedy czterdziestu mężczyzn w czarnych rycerskich płaszczach stanęło naprzeciwko dwóch setek rozgoryczonych kobiet. Oni także przyszli tu manifestować, a wyrazem tego były transparenty broniące księdza Branickiego. Pojawiły się też hasła typu: „Zakon broni Kościoła”, „Czarownice do domu”, „Czary to grzech”. Na jednym transparencie namalowano pentagram ze słowem „wicca” wpisanym w środek. Od słowa do słowa i jedni starali się przekrzyczeć drugich. Nie wiadomo, kto zaczął pierwszy, ale gdyby nie policja, doszłoby do regularnej potyczki. Nienawiść jednych do drugich zawisła niczym gęsta, czarna chmura.

Feusette pojawił się na Ostrowie Tumskim, kiedy już policjanci utworzyli kordon między obiema grupami. Blask niebieskich świateł odbijał się od starych murów. W powietrzu unosiła się wrzawa. Panował rozgardiasz.

Przecisnął się przez tłum kobiet do pierwszego szeregu. Wiedział, że tu ją znajdzie – stojącą ramię w ramię z Barbarą Hoffmann. Dotknął jej ramienia. Karbowiak się odwróciła, nieco zaskoczona jego obecnością. Poprosił ją o rozmowę. Podążyła za nim. Kiedy oddalili się na odległość, gdzie można było usłyszeć własne myśli, Feusette zaczął:

– Co ty, do cholery, wyrabiasz?

– O co ci chodzi?

– Widziałem się z Kaliszem. On zna Strzygę. Pisali do siebie. Radził mu, jak profanować groby i jak uniknąć jego pomyłek.

– Powiedział chociaż, kim jest?

Feusette zaprzeczył.

– To daj znać, jak będziesz coś wiedział.

Chciała wrócić, ale złapał ją za rękę.

– Razem nad tym pracujemy, pamiętasz?

Wyrwała dłoń z uścisku.

– Pamiętam, ale tu jestem bardziej potrzebna.

– Potrzebna? – zdziwił się. – Ty też uważasz, że stoi za tym zakon?

– Dlaczego nie? – Wzruszyła ramionami. – Nienawidzą nas tak mocno, że byliby do tego zdolni.

Kiedy to mówiła, przebijała przez nią wściekłość. Karbowiak nie była tą samą kobietą, z którą sypiał. Coś się w niej zmieniło. Być może taki wpływ miała na nią Hoffmann, być może zawsze taka była. Feusette nie potrafił tego ocenić.

– Spójrz na te kobiety. Widziałeś kiedyś coś podobnego? One przyszły tu, bo mają dosyć świata takiego, jakim jest. Dosyć bycia poniżaną kurą domową. Dosyć mężów alkoholików, przemocowców, zdrajców. Dosyć starców w koloratkach mówiących nam, jak mamy żyć, co nam wolno, a co nie. Nigdy więcej życia w cieniu tchórzów.

Feusette mógłby przysiąc, że dostrzegł łzy w kącikach jej brązowych oczu.

– Strzyga – dodała – kimkolwiek jest, doprowadził właśnie do tej chwili.

Feusette złapał ją i potrząsnął, jakby chciał ją przebudzić.

– Mylisz się. To nie zakon za tym stoi. Strzyga nie zbezcześcił grobów czarownic z nienawiści.

– Jak to?

– Efekt odwrócenia, pamiętasz? Miałaś rację.

I wtedy spojrzała mu głęboko w oczy, a on ją puścił, bo odnalazł w nich zawód – to przykre uczucie, kiedy nie spełniają się twoje plany. Karbowiak właśnie w taki sposób na niego patrzyła. Jakby ją rozczarował.

– Muszę wracać – powiedziała z wyczuwalnym chłodem.

– Nie musisz.

Feusette wyciągnął w jej kierunku otwartą dłoń.

Stała chwilę w bezruchu, po czym zaczęła się wycofywać, by w końcu odwrócić się i zniknąć w tłumie kobiet.

* * *

Poczuł się samotny.

Bardziej samotny niż kiedykolwiek w życiu. Nagi, jakby obdarty z ubrań. Ciarki przebiegły mu po skórze. W brzuchu ślizgał się ogromny węgorz. Czy właśnie tak czuł się ojciec, zanim odstrzelił sobie połowę twarzy?

Gdyby miał teraz o tym rozmyślać, zwariowałby. Na szczęście miał pracę. Dzięki Bogu. Kiedy czujesz przygniatającą niechęć do życia, oddaj się pracy. Whisky z lodem pomogło przełknąć gorzki smak odrzucenia, tak samo jak dźwięki lo-fi. Tym razem z głośników wybrzmiewał Last breeze of the evening. Na zdjęciu stała narysowana dziewczyna z papierosem w ręku, a za nią pogrążające się w nocy miasto.

„Wszystko, co musisz wiedzieć, masz podane na tacy” – powiedział mu Kalisz.

Feusette odsunął stół w salonie i zaczął rozkładać papiery na dywanie. Kopie akt, zdjęcia z cmentarzy, protokoły badań szczątków Kruger i Lepry, wydruki z informacjami o wicca. Tym samym rozpoczął żmudną pracę. Za każdym razem, gdy trafiał na ślepą uliczkę, zaczynał od nowa.

„Efekt odwrócenia” – przypomniał sobie słowa Karbowiak.

Strzydze nie chodziło o zbezczeszczenie szczątków. Popełnił przestępstwo, ale zrobił to, żeby je ubóstwić. Feusette wiedział, jak to brzmiało, nawet niewypowiedziane. Admiracja, cześć, uwielbianie. Najlepszym słowem, na które wpadł, było „gloryfikacja”. Strzyga w ten sposób gloryfikował czarownice.

Dlaczego?

Na znalezienie odpowiedzi na to pytanie było jeszcze za wcześnie.

„Spójrz na to jak wizjoner” – wybrzmiał głos Kalisza.

Na razie Feusette spojrzał na dno pustej szklanki i dolał sobie whisky.

W stercie kartek o wicca znalazł ich historię, filozofię i symbole. Jednym z nich było Koło Roku – kalendarz oparty na rytmie przyrody, według którego czarownice wicca odprawiały sabaty. Były tam nazwy, które gdzieś już słyszał: Samhain, czyli dawne Halloween, Yule, czyli czas Bożego Narodzenia, czy Beltane – noc Walpurgii, kojarzonej ze zlotami czarownic na łysych górach. Daty sabatów nie były przypadkowe; wyznaczały przełomowe wydarzenia w roku, takie jak przesilenia i równonoce.

Strzyga rozpoczął zbezczeszczenia pierwszego lutego, w celtyckie święto Imbolc, wyznaczające niegdyś pierwszy dzień wiosny. Feusette sprawdził datę ze zbezczeszczeniem szczątków Eli Lepry, ale niestety data siódmy lutego nie była symboliczna w kalendarzu wicca. Feusette znowu zabrnął w ślepą uliczkę.

Pomyślał o Karbowiak – o jej brązowych oczach, ciemnych włosach i wyginającym się nagim ciele, kiedy go ujeżdżała. Nie rozumiał, dlaczego tak bardzo pochłonęła się w tym manifeście. Nie miała łatwego życia w rodzinie zastępczej, podobnie jak on bez ojca. Coś, przez co przeszła, zostawiło traumę w jej umyśle. A może potraktowała to osobiście, bo jest ekspertką od czarownic? Cokolwiek to było, wybrała szczytniejszy cel niż ściganie Strzygi. Karbowiak żyła pracą, bez wątpienia. Świadczył o tym nawet obraz w jej salonie.

Księżyc w trzech kwadrach.

Wtedy z otchłani myśli wydobyła się jedna z nich, która świeciła niczym flara pośrodku oceanu w ciemną noc. Księżyc. Feusette przejrzał wydruki z informacjami o wicca, skupiając się na żeńskiej bogini. Bogini w trzech osobach: dziewica, matka, wiedźma.

Księżyc.

Sierp, pełnia, garb.

Sprawdził fazy Księżyca w lutym.

I to był strzał w dziesiątkę.

* * *

Turkot nie odbierała telefonu, dlatego zadzwonił bezpośrednio na Komendę Miejską.

Dyżurny go poinformował, że podkomisarz jest zajęta i oddzwoni. Dyżurni posiadają wiedzę o toczących się sprawach, aby wiedzieć, jak odpowiednio zareagować. Kojarzył sprawę, nad którą współpracowali, a więc mógł pomóc.

– Proszę posłuchać – zaznaczył z naciskiem Feusette. – Wiem, że Strzyga uderzy dzisiaj w nocy.

– Skąd pan to wie?

– Bo dotychczas wybierał noce w zależności od faz Księżyca. Zbezcześcił szczątki Anny Kruger pierwszego lutego, w czas Księżyca przybywającego. W noc zbezczeszczenia grobu Eli Lepry była pełnia. Dzisiaj jest ostatnia noc malejącego sierpa. Trzy fazy Księżyca są w religii wicca symbolem Potrójnej Bogini. Jest Dziewicą, gdy Księżyc rośnie. Jest Matką podczas pełni i staje się Staruchą, gdy go ubywa. Jutro już będzie nów i będzie za późno.

– Na co? – spytał dyżurny.

Feusette odniósł wrażenie, że mężczyzna po drugiej stronie linii w ogóle go nie zrozumiał.

– Na złapanie Strzygi – uściślił. – Trzeba wysłać patrole na cmentarze.

– Na jakie cmentarze?

Feusette spojrzał na listę zmarłych wiccanek, którą otrzymał od Hoffmann. Było tam tuzin imion i nazwisk, a także wiek, w którym zmarły.

– Miłostowo, Junikowo, Świerczewo, Wilda, Starołęka, Sołacz i Naramowice.

– Wymienił pan chyba wszystkie cmentarze – zauważył dyżurny. – Mogę wysłać kilka patroli, ale nie będę kazać chłopakom tam warować.

– Rozumie pan, że dzisiejsza noc już się nie powtórzy.

– Rozumiem, że to dla pana ważne, ale czy wie pan chociaż, jaki grób ma zamiar sprofanować ten wasz przestępca?

– Tak, Strzyga wybierze najstarszą członkinię wicca. Wiedźmę.

– Czy ta wiedźma jakoś się nazywa? – spytał dyżurny.

Problem w tym, że trzy zmarłe kobiety były w tym samym wieku. Feusette podał ich imiona i nazwiska i jeszcze raz gorąco poprosił o rozstawienie tam patroli.

– Doktorze Feusette, mogę przyjąć pana zgłoszenie, ale to nic pilnego. Oczywiście puszczę tam chłopaków, ale nocne patrole mają dość wezwań od żywych. Uprzedzam, że nie możemy sobie pozwolić na całodobowy patrol przy grobach.

– Czy może pan przekazać moją wiadomość podkomisarz Turkot?

– Tak, już zapisałem.

Po skończeniu rozmowy Feusette poczuł się jeszcze bardziej bezradny.

Wywiad z Markiem Branickim przeprowadzony przez generała zakonu Sebastiana Krycza, zamieszczony na stronie internetowej Zakonu Wiary i Nauki, 24 lutego 2023 roku

Ksiądz Marek Branicki jest polskim duchownym rzymskokatolickim, profesorem nauk teologicznych, socjologiem, sektologiem i przede wszystkim duszpasterzem naszego zakonu. Ale co tak naprawdę o nim wiemy?

Ukończywszy seminarium duchowne, trafia na parafię na Jeżyce jako wikariusz. Po dwóch latach rozpoczyna studia na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim imienia Jana Pawła II. Pracę doktorską poświęca kryzysowi wiary w czasach Peerelu. Następnie rozpoczyna pracę wykładowcy na Wydziale Teologicznym na Ostrowie Tumskim, jednocześnie pełniąc swoją posługę jako wikariusz. W 1995 roku zdobywa stopień doktora habilitowanego i może zostać samodzielnym pracownikiem naukowym, zatrudnionym na wydziale jako adiunkt. Po otrzymaniu habilitacji uzyskuje tytuł profesora.

Rok później, w wieku czterdziestu lat, przeprowadza się do psałterii na Ostrów Tumski, gdzie mieszka do dziś. Rozpoczyna swoją działalność zakonną, gromadzi wokół siebie wiernych parafian i za namową proboszcza powołuje chorągiew zakonu Rycerzy Wiary i Nauki Świętych Apostołów Piotra i Pawła – od nazwy katedry na Ostrowie Tumskim. Jako duszpasterz zabiera głos w ważnych decyzjach Zakonu; wprowadza charyzmaty: Fides (Wiara), Patrie Caritas (Patriotyzm), Misericordia (Miłosierdzie) i Solidarietatis (Solidarność). Jest naszym duchowym wsparciem i nauczycielem.

Ale w głębi duszy Marek Branicki wciąż pozostaje prostym sługą Jezusa, krzewicielem chrześcijaństwa i, co najważniejsze, dogłębnie dobrym człowiekiem.

– Jak profesor skomentuje ostatnie wydarzenia mające miejsce na Ostrowie Tumski i manifest „czarownic”?

– Wiele osób myśli – odpowiada ksiądz Branicki – że czarownice to kobiety w spiczastych kapeluszach, latające na miotle lub szamanki w dżungli. W dzisiejszym świecie, i to widzimy dzisiaj nazbyt dobrze, istnieje jednak bardzo aktywna i rozprzestrzeniająca się niczym zaraza religia o nazwie wicca, oparta wyłącznie na czarach. Dzisiaj jest praktykowana na całym świecie, najbardziej w Stanach Zjednoczonych, niemniej także w Europie i jak widać również w Polsce.

– Czy to wiccanki odpowiedzialne są za nagonkę na Zakon Wiary i Nauki? – pytam.

– Prawda jest taka, że przestępca, który zbezcześcił szczątki dwóch wiccanek, pozostawił nasz symbol na grobach. Myślę, że zrobił to celowo, aby podgrzać konflikt między nami.

– Konflikt?

– Nie jest tajemnicą, że uważamy, iż praktyki wyznawców wicca stanowią zagrożenie dla wszystkich chrześcijan – wyjaśnia profesor. – Wyznawcy wielu religii wierzą w różne rzeczy i stosują rozmaite praktyki, lecz Biblia mówi wyraźnie, że czary mają moc i że są złem. Jako ludzie wiary wiemy, że w świecie duchowym istnieją złe moce. Wicca przoduje w bagatelizowaniu zła, co powinno nas głęboko niepokoić, tym bardziej jeśli widzimy, że diabeł stara się wpłynąć na wrażliwość naszą i naszych dzieci. Używając religii wicca z pozoru wolnej od dogmatów, diabeł stara się wpisać w nasze umysły własny system wartości.

Przyznaję rację profesorowi i przytaczam przykład rozmowy z moim synem.

– Gdy powiedziałem mojemu dziecku, że Jezus zakazał nam zajmować się czarami, jego odpowiedź głęboko mnie zszokowała. Powiedział: „Tato, przecież czarownice są dobre!”. Tego uczą w szkole! Wtedy sobie uświadomiłem, dlaczego tak wiele nastolatek z taką ochotą wzięła udział w manifestacji wiccanek, a także to, że muszę nad wyraz strzec syna od zwodniczej retoryki współczesnego świata.

– Dla nas, Rycerzy Wiary i Nauki, chrześcijan, nie ma czegoś takiego jak „dobra czarownica”. Biblia mówi, że tylko Bóg jest dobry, podczas gdy czary są zawsze złe. W drugim liście Świętego Pawła do Koryntian czytamy: „Szatan przybiera postać anioła światłości”. Nie możemy mieć kontaktu z czarami, gdyż tym samym otwieramy się na działanie diabła. Tylko Duch Święty może pomóc w walce z Szatanem. Bez względu na to, jak elastyczne i dobre wydaje się wicca lub jak bardzo chcemy odnaleźć w tym naszą tożsamość, nadal możemy zostać zniszczeni duchowo.

Kończąc, profesor cytuje Księgę Przysłów: „Jest droga, co komuś zdaje się słuszna, lecz w końcu prowadzi do zguby”.

– Ale w mediach i na portalach społecznościowych czarownice wicca mają ogromne poparcie społeczeństwa – mówię z przykrością. – Dlaczego to na zakon jest taka nagonka?

Ksiądz Branicki zamyśla się na chwilę, widzę, że kłuje go taki stan rzeczy. Milczymy przez dłuższy moment, po czym ksiądz odpowiada:

– Dzisiejsza kultura Zachodu pragnie sprawić, aby czary i czarownice uchodziły za coś normalnego. Proszę spojrzeć, jakim zainteresowaniem wciąż cieszy się Harry Potter albo jak popularne stało się Halloween. A to są narzędzia do promowania zła, które przychodzą pod postacią niewinności – ucina na chwilę i dodaje: – Szatan nigdy nie wybiera ataku frontalnego – zawsze działa podstępem.

– Jak możemy się przed tym bronić? – pytam.

– Tylko jedna grupa ludzi może walczyć z ciemnymi mocami. To chrześcijanie żyjący zgodnie ze Słowem Bożym, a przede wszystkim Zakon Wiary i Nauki, bo jak wspomina List Świętego Jana: „Jeżeli zaś chodzimy w światłości, tak jak On sam trwa w światłości, wtedy mamy jedni z drugimi współuczestnictwo, a krew Jezusa, Syna Jego, oczyszcza nas z wszelkiego grzechu”. Świat może nazywać nas radykałami lub ciemnotą, ale my musimy pozostać czujni na wszelakie oszustwa szatana.

– Co powiedziałby ksiądz kobietom manifestującym na Ostrowie Tumskim?

Profesor Branicki bierze pojedynczy, głęboki oddech.

– Po pierwsze, powiedziałbym, żeby się zatrzymały, bo nie mają żadnego dowodu, że Strzyga dopuszcza się profanacji w naszym imieniu. Po drugie, pomodliłbym się za nie.

* * *

To musiała być jedna z trzech. Problem w tym, że każda z nich, gdy umarła, miała po sześćdziesiąt pięć lat. Każda z nich mogła pretendować do symbolu Staruchy. Tylko którą miał wybrać Strzyga?

Chciał dowiedzieć się o nich więcej, dlatego sięgnął po internet. Skorzystał z ogólnopolskiej wyszukiwarki cmentarzy, połączonej z bazą danych ponad dwóch i pół tysiąca nekropolii w całym kraju. Musiał podać imiona i nazwiska, a także województwo i miasto. W odpowiedzi otrzymał nazwę cmentarza wraz z datą urodzin i śmierci.

Dwie z nich faktycznie zmarły, mając sześćdziesiąt pięć lat, ale według informacji podanej w wyszukiwarce jedna była o dwa lata starsza. A więc tylko ona mogła stać się symbolem malejącego Księżyca. Prawdziwą Staruchą.

Hoffmann pomyliła się w liczbach – pomyślał, a później przyszła mu do głowy kolejna myśl: – Oszukała mnie? Chciała uchronić Strzygę?

Wybiła północ, co zasygnalizował zegar z wahadłem wiszący w salonie Feusette’a. Pamiątka z domu rodzinnego. Jeśli to dziś, Strzyga miał uderzyć niebawem. Może już tam był, chowając sprzęt, czekając na odpowiedni moment, aby działać.

Było jasne, że gdy tylko przekroczy granicę cmentarza, górę weźmie jego fobia – tym bardziej że miał być tam nocą i sam. Łyknął trzy tabletki xanaxu. Oby benzodiazepiny sparaliżowały mu ośrodkowy układ nerwowy na wystarczająco długo.

Feusette wydrukował mapkę, aby nie błąkać się tam po nocy. Grób denatki znajdował się na nieszczęście w samym sercu nekropolii.

Dochodziła pierwsza w nocy.

Ubrał się w kurtkę, włożył do kieszeni latarkę i komórkę. Zanim wyszedł, napisał wiadomość do Turkot. Podał w niej, dokąd zmierza, i prosił o jak najszybszy kontakt, a potem wyszedł na ulice nocnego miasta.

* * *

Cmentarz komunalny na Junikowie jest największą nekropolią w mieście pod względem liczby pochowanych tam osób. Leży na dawnym poligonie wojskowym. Nie jest aż tak rozległy jak cmentarz na Miłostowie, ale równie łatwo można się tu zgubić. Zwłaszcza nocą. Główne wejście znajduje się przy ruchliwej jezdni, która pustoszeje z nastaniem nocy. Płot to zwykła siatka połączona ze słupkami, nie stanowi więc przeszkody dla kogoś, kto chciałby się przez niego przedostać. Zakład pogrzebowy zatrudnia ochroniarzy, to prawda, niemniej nie jest możliwe, aby pilnować około stu hektarów terenu porośniętego drzewami i krzewami oraz każdego grobu, i to jeszcze nocą. Byłoby to trudne nawet z pomocą policji. Po serii kradzieży liter z nagrobków rozważano wprowadzenia monitoringu. Niestety, Junikowo to teren zalesiony i kamery nie spełniłyby swojej funkcji.

Strzyga miał tu pole do popisu.

Była druga w nocy, kiedy Feusette skręcił w ulicę prowadzącą wzdłuż cmentarza od strony północnej. Nocne niebo przeciął samolot, migocząc światłami na skrzydłach, po czym zniknął za drzewami. Przy końcu drogi znajdował się parking. Gdy antropolog wysiadł, po plecach przeszły mu ciarki. Naszła go krótka, lecz intensywna niechęć, którą odczuwa się przed skokiem na bungee albo wejściem do lodowatego jeziora. Zwątpienie. Może właśnie tak organizm chce ratować nas przed zrobieniem czegoś szalonego?

Feusette stłumił to uczucie tak samo jak xanax jego fobię. Wskoczył na płot, powiesił kurtkę na ostrych zakończeniach, aby nie zranić sobie klatki piersiowej, po czym zeskoczył już na teren cmentarza. Zatrzymał się przy ceglanej kaplicy, włączył latarkę i sprawdził mapkę, którą wydrukował w mieszkaniu. Grób starej wiccanki znajdował się na zachód od kaplicy.

Płomienie zniczy rzucały blady blask na nagrobki. Wyryte w nich imiona i nazwiska zmarłych – niemych towarzyszy nocnej eskapady – nic mu nie mówiły; stanowiły ostatnią pamiątkę dla świata żywych. Feusette nie czuł strachu, raczej namiastkę lęku, jak wtedy, gdy staje się naprzeciwko tygrysa zamkniętego w klatce.

Dla lepszej organizacji Junikowo podzielono na pola i kwatery między drogami, których sieć układa się najczęściej w mniejsze lub większe prostokąty. Najstarszą część cmentarza stanowiły kwatery powstańców, żołnierzy AK i kombatantów wojennych. Starą wiccankę pochowano w nowej części, znajdującej się na granicy lasku.

Droga do grobu nie należała do łatwych. Feusette kilka razy zbłądził w ciemnościach, które rozdzierały niewielkie płomienie zamknięte w szklanych zniczach. Był blisko celu, gdy usłyszał dźwięki. Nie był to trzepot nocnych ptaków, szelest gałęzi czy cykanie świerszczy – bardziej brzmienie tarcia, jak przy wbijaniu szpadla w ziemię.

Strzyga. To musiał być on.

Feusette schował się za drzewem, próbował dostrzec sylwetkę w ciemności, ale na próżno. W tej chwili rozległa się melodia telefonu komórkowego. Przerażony, sięgnął do kieszeni i szybko wcisnął boczny przycisk. Ponownie nastała cisza. Księżyc schował się za chmurami. W dodatku przy grobie starej wiccanki nie paliły się żadne znicze.

Pstryknął latarką i skierował ją w stronę, z której przed chwilą dochodziły dziwne dźwięki. Snop światła przeszył ciemność i padł na otwarty nagrobek Franciszki Gołębiewskiej. To ona okazała się najstarszą wiccanką z kowenu Barbary Hoffmann. Na tablicy nagrobnej widniała jej fotoceramika. Przedstawiała uśmiechniętą starszą kobietę o siwych, prostych włosach. Kamienna płyta leżała obok grobu, a z wnętrza wydzierała rozkopana dziura. Gdy snop światła padł na sam dół, Feusette ujrzał szczątki kobiety. Strzyga tu był. Z pewnością tu był. Przełożył czaszkę pod miednicę, ale nie zdążył jeszcze nic wbić między żebra.

Wyjął komórkę, żeby powiadomić policję, ale zanim się połączył, poczuł cios w tył głowy – pojedyncze uderzenie twardym przedmiotem. Stracił przytomność i upadł na ziemię.

* * *

Zarył twarzą w kant marmurowego nagrobka. Zabiłem chłopa – pomyślał Miller. Obróciwszy go, pożałował, że tak się nie stało. Nieznajomy okazał się antropologiem sądowym – tym antropologiem sądowym o dziwnym, niepolskim nazwisku! Jak ono brzmiało?

Najpierw obleciał go strach. Skoro pojawił się tu i teraz, to znaczy, że udało mu się rozgryźć jego system. Annabel Lee była przekonana, że system faz Księżyca – tak symboliczny dla wicca – pozostanie nie do złamania. Myliła się! Pułapka. Chciał uciekać, lecz w ciągu kolejnych sekund nikt się nie pojawił. Gdyby była to pułapka, już rozległyby się krzyki i leżałby na glebie z rękami w kajdankach.

A więc to nie zasadzka.

Przyszedłeś tu sam? – zapytał w duchu leżącego antropologa i zrobiło mu się go szkoda. – Biedaku. Dzisiaj spotkasz się ze swoim przeznaczeniem.

W innych okolicznościach nie zrobiłby tego, lecz wszystko się spaprało. Feusette (przypomniało mu się. Ten antropolog miał takie francuskie nazwisko. Feusette. Tak, Feusette) rozgryzł ich plan. Nie wiadomo, czy wiedział więcej – a jeśli tak, to ile przekazał Komendzie Miejskiej. Miller włączył telefon i wybrał do niej numer.

Nie odebrała za pierwszym razem. Zrobiła to podczas drugiej próby.

– Halo. – Po drugiej stronie rozbrzmiał niepewny i zaskoczony głos kobiety. W tle usłyszał gwar zmieszanych krzyków i rozmów.

– Zjebało się – wystrzelił.

– Co się zjebało, Mariusz?

Powiedział jej o antropologu.

– Jak on mógł to rozgryźć? – zastanawiał się.

– Nie wiem, ale nie będziemy o tym dyskutować przez telefon. Poza tym jestem w trakcie manifestacji. Nie uwierzysz, czego dokonałeś. Gdybyś tu był, sam byś nie uwierzył.

Millerowi zrobiło się ciepło na sercu.

– Co teraz?

– Zostaw grób Franciszki – odparła. W tle wciąż słychać było wrzawę. – Weź czaszkę Zdzisławy i przyjedź tutaj. Mam lepszy pomysł.

Nie musiał wiedzieć więcej. Ufał jej. Ufał swojej Annabel Lee.

– A co z doktorkiem?

– Dycha jeszcze?

– Jeszcze tak.

Zapadła cisza na linii. Pomyślałby, że ich rozłączyło, gdyby nie odgłosy w tle.

– Ciekawość to pierwszy stopień do piekła – odpowiedziała w końcu, a on wiedział, co będzie dalej.

KOMORNIKI, 25 LUTEGO 2023 ROKU

Aspirant sztabowy Piotr Marzec, wykroczeniowiec z komisariatu w Komornikach, pełnił dzisiaj w nocy dyżur. Jego gabinet na piętrze był mały i minimalistyczny – stały w nim szafa na archiwa, biurko z komputerem i dwa krzesła. Położył na blacie bagietkę grillową i dr. peppera. Wcisnął wieczko puszki. Rozległ się przyjemny syk. Marzec wypił kilka łyków. Mieszanka kofeiny i cukru – przede wszystkim cukru – pływała chwilę w ustach, po czym trafiła do przełyku.

Ekran komputera wyświetlał stronę poczty elektronicznej, a ściślej rzec ujmując, zakładkę z wiadomością od podkomisarz Natalii Turkot. Minęło już trochę czasu, odkąd komisariat otrzymał tę prośbę i komendant kazał mu się tym zająć. Miał sprawdzić, czy na terenie gminy nie doszło do znieważenia zwłok lub ograbienia grobu. Prośba tyczyła się ostatnich pięciu dekad.

Nie wiedział, bo i skąd, dlaczego miejska interesuje się czasami sięgającymi Peerelu, ale może ktoś z poznańskiego Archiwum X rozwiązywał kolejną starą sprawę. Nie musiał tego wiedzieć, miał pomóc.

Wszyscy gramy do jednej bramki – pomyślał, ale wątpił, że doszło do takich okropieństw. W skład gminy Komorniki wchodzą cztery osady i dziesięć wiosek, takich jak Plewiska, Szreniawa, Chomęcice czy Wiry. Od zawsze był tu spokój, co najwyżej włamania lub jazda po pijaku. Starsi mieszkańcy mówili, że Niemcy rozstrzelali tu Żydów pod koniec wojny. I tyle jeśli chodzi o przestępstwa.

O drugiej w nocy natrafił na coś, co rozbudziło go z letargu. Przetarł oczy, bo nie wierzył w to, na co patrzył. A jednak doszło tu do czegoś takiego...

I to dwukrotnie...

Marzec napisał obszernego maila do podkomisarz Turkot i kliknął przycisk „Wyślij”.

* * *

Gdy odzyskał przytomność, głowę przeszył paraliżujący ból. Otaczał go bezgraniczny mrok. Przyłożył rękę do potylicy, wyczuwając źródło bólu. Na koniuszkach palców poczuł ciepłą, lepką maź.

W ciemności kurtyna zapomnienia zaczęła się rozsuwać. Powróciły strzępy obrazów: noc, cmentarz, odgłosy, grób, uderzenie w tył głowy. Jego nozdrza ukuł ciężki, dławiący zapach.

Gdzie ja jestem?

Leżał na plecach. Spróbował poruszać rękami i nogami. Na szczęście udało się to bez żadnych problemów. Nie był sparaliżowany. A więc musiał gdzieś upaść. Leżał na czymś twardym, nie na trawie albo posadzce; raczej na odłamkach kamieni o ostrych krawędziach. Wbijały się w szyję, plecy i pośladki. Chciał się ich pozbyć, odsunąć od siebie, ale kiedy zaczął je badać, nie widząc nic wokół siebie, zrozumiał, jak bardzo się pomylił. Przebadał ich tak dużo, że z łatwością rozpoznał płaską kość łopatki, wąskie żebra czy talerze kości biodrowej.

To nie może być prawda.

Spróbował wstać, ale łupnął głową o coś znajdującego się kilka centymetrów nad nim. Jego głowę ponownie przeszyła fala bólu. Uniósł ręce w oszołomieniu – one też zatrzymały się na przeszkodzie. Zaczął badać fakturę opuszkami palców. Doszło to do niego momentalnie.

Jestem w grobie!

Ktoś go zaszedł, obezwładnił i wrzucił do rozkopanej dziury. Uderzono go czymś twardym i ciężkim – prawdopodobnie łomem. Wiedział, że Strzyga używał go do podważania płyt nagrobkowych.

Strzyga... Tylko on mógł to zrobić. Pozostawił go na pastwę robaków. Przypomniał sobie o telefonie, ale przeszukawszy kieszenie, stwierdził, że jego komórka – jedyny kontakt ze światem żywych – została zabrana.

Natalia Turkot wiedziała, że udał się na Junikowo, ale nie był pewien, kiedy odczyta wiadomość i czy w ogóle zjawi się z pomocą. Był pewien czegoś innego, czegoś, co zbliżało się nieuchronnie. Brak tlenu. Trumna w grobie przypomina hermetycznie zamkniętą puszkę. Zużycie całego powietrza to kwestia nie godzin, ale minut. A wtedy się udusi.

Umrę!

W jednej chwili jego ciałem wstrząsnęły spazmy. Mięśnie rąk i nóg zesztywniały. Czuł, jak szyja napina mu się do granic możliwości. Przypomniał mu się sen o dziwnym domu pośrodku lasu, gdzie upiór ojca ostrzegał go tymi słowami: „Oddychaj głęboko, bo niedługo nie będziesz miał czym oddychać”.

Ktoś kiedyś powiedział, że mamy takie życie, na jakie się godzimy, i taką śmierć, jaką wybieramy. Feusette dopiero teraz zrozumiał znaczenie tych słów. Zaczął walić pięściami w kamienną płytę. Ta nie drgnęła, poczuł za to ból w kłykciach. Stwierdził, że nic to nie da, i postarał się uspokoić oddech. Tylko tak mógł przeżyć.

Wim Hof to holenderski rekordzista – najdłużej kąpał się w lodowatej wodzie, a na Kilimandżaro wspiął się ubrany w szorty i buty. Na pytanie, jak to robi, odparł, że to kwestia kontroli umysłu nad ciałem, a można ją uzyskać dzięki oddechowi. Feusette zrobił tak samo. Wykonał wdech nosem i wypuścił powietrze ustami. Niczym Wim Hof starał się oddychać głęboko całymi płucami. Zamierzał wprowadzić się w stan hiperwentylacji – przyjąć tyle tlenu, ile może, aby zredukować strach, jaki zaczynał nim władać.

Wyprostował nogi na tyle, na ile mógł, próbując unieść kamienną płytę. Ta nie ruszyła się nawet o centymetr. Pożałował, że nie chodził na siłownię. Tam mógłby wytrenować mięśnie nóg i dzisiaj wydostać się z grobu. Podjął kolejną próbę, ale z tym samym skutkiem.

Nie miał szans.

Nie mógł się uwolnić. Jedyną iskierką nadziei była Turkot i jej rychły przyjazd tutaj. Musiał tylko to przetrzymać. Oddychał spokojnie, aby nie stracić zbyt dużo powietrza. Nie wiedział, ile minęło czasu, odkąd wrzucono go w tę pieczarę śmierci.

Unosił wolno klatkę piersiową.

W myślach błagał Boga, żeby nie zabierał go dzisiaj do siebie.

Jeszcze nie.

* * *

W dekoracyjnym kominku palił się sztuczny płomień, rozświetlając wnętrze pomarańczowym blaskiem. Łeb wilka z rozdziawionymi ostrymi zębami spoglądał na niego ze ściany. Za schodami, we wnęce, znajdowały się regały z bibelotami myśliwskimi i sejf, w którym ojciec trzymał broń.

Właśnie stamtąd, na krawędzi światła i ciemności, wyłonił się kształt. Ludzki kształt. W blasku pojawiła się najpierw lewa, potem prawa stopa. Obie były nagie i pokryte strużkami krwi. Chwilę później ujrzał znajomą twarz ojca. Nie nosiła śladów po miazdze górnej wargi i nosa, powracającej w jego koszmarach. Była to twarz ojca za życia, na której malowały się spokój i radość.

– Krystian... – Podszedł do niego i go przytulił. Ostatni raz zrobił tak przed samobójstwem. – Synu...

W spojrzeniu ojca Feusette dostrzegł zbierającą się tęsknotę.

– Jestem z ciebie taki dumny – powiedział ojciec.

Każdy facet chce usłyszeć takie słowa od swojego ojca, nieważne, w jakim jest wieku.

Feusette rozejrzał się po piwnicy.

– Czy to sen?

– Tak, synu. Tylko w snach możemy się spotkać.

– Ale przed chwilą... – Przypomniał sobie wszystko. – Ktoś wrzucił mnie do grobu i zostawił na pewną śmierć. Umarłem? Jeśli tak, to trafiłem z powrotem do domu.

– Najważniejsze jest to, żeby po wszystkim mieć się gdzie zatrzymać – odparł ojciec. – Wtedy łatwiej jest spojrzeć na swoje życie.

– Czy to wszystko sobie wymyśliłem?

– To zależy, czy zamierzasz tu zostać.

– Nie wydostałem się z grobu, to pewne. Podobno w ostatnich sekundach życia albo pierwszych chwilach śmierci widzi się bliskich.

– I mówi to naukowiec? – Zaśmiał się ojciec. Zachowywał się swobodnie, podobnie jak miał to w zwyczaju za życia. – Możesz tu zostać, jeśli chcesz.

– I co dalej?

– Ty decydujesz.

– Przecież nie żyję, prawda?

– Znalazłeś się raczej na rozdrożu. Możesz iść dalej albo wrócić – wyjaśnił.

W tym momencie sufit piwnicy się zatrząsł. Feusette usłyszał tupot gdzieś na piętrze.

– Co to jest?

– Być może nic, być może ktoś próbuje utrzymać cię przy życiu.

– Kto?

– Niestety nie znam odpowiedzi na wszystkie pytania – odpowiedział ojciec.

Feusette zawsze czekał na ten moment. Oto ponownie spotkał ojca. Nieważne, że w takich okolicznościach. To wszystko mogło być jedynie reakcją obumierającego mózgu. Ale co z tego, skoro mógł z nim porozmawiać i śmiać się, jakby nigdy nic się wydarzyło. Jakby ojciec nie odebrał sobie życia.

– Dlaczego śniłem ten sam sen o tobie? – spytał. – Dlaczego przychodziłeś w nim jako upiór?

– Nigdy bym cię nie wystraszył. To nie ja przychodziłem. To ty mnie tak postrzegałeś. W twoją pamięć wyryła się ostatnia sytuacja, w której mnie widziałeś. – Wskazał na podłogę przy schodach.

– Tam cię znalazłem – powiedział Feusette.

– Wiem, synu. Zanim dobiegła twoja matka, zakryłeś mi twarz koszulką. Zaoszczędziłeś jej okropieństwa, przynajmniej w pierwszych chwilach.

– Widziałeś to, mimo że już nie żyłeś?

– Nie wiem. Umysł to wciąż nieodkryta planeta. Chodzisz po niej po omacku. Czasem trafisz na coś, czasem nie. – Położył synowi rękę na ramieniu. – Ale gdybym mógł, chciałbym tam być...

– Tato...

– Tak, synu?

Słowa z trudem przeszły mu przez gardło.

– ...Dlaczego się zastrzeliłeś?

Ojciec spuścił wzrok.

– A dlaczego Strzyga robi to, co robi? – odparł. – Dlaczego badasz kości? Czynimy to, co uważamy za dobre, nawet jeśli w rzeczywistości jest odwrotnie. Wiem, że stchórzyłem. Byłeś na mnie wściekły, to normalne. Nadal masz mi to za złe. Rozumiem.

– Zostawiłeś nas. Zostawiłeś mnie, kiedy najbardziej cię potrzebowałem.

– I nigdy nie będę w stanie temu zadośćuczynić – przyznał z żalem ojciec. – Wybaczysz mi?

– Chyba już najwyższy czas, tato.

Przytulił staruszka. Wziął głęboki oddech. Pierwszy raz, odkąd się tu znalazł, poczuł, że naprawdę oddycha. Tupot stóp ponownie dobiegł zza sufitu. To nie było ważne. Liczyła się chwila. Tu i teraz.

Śmierć nie jest taka zła, na jaką wygląda. Jeśli naprawdę wszystko zaczyna się i kończy w mózgu, to taki koniec mógł znieść. Nie tęsknił za pracą, nie czuł głodu ani pragnienia. Był w miejscu, które dobrze znał, z człowiekiem, którego kochał.

– Nie chcę stąd iść.

– To zależy jedynie od ciebie.

– Mogę wrócić?

– W każdym momencie.

– W tym momencie leżę pod kamienną płytą.

– Tego nie wiesz.

– Miałem zastawić pułapkę na Strzygę, a to on przygotował pułapkę na mnie.

– Nie żałuj przeszłości, bo to ona ukształtowała cię takim, jakim jesteś. Ale jeśli tu zostaniesz, nigdy nie złapiesz Strzygi. Chyba właśnie tego najbardziej pragniesz, prawda?

Ojciec miał rację.

– Jesteś tu naprawdę czy to wytwór mojego umysłu?

– Oczywiście, że to wytwór twojego umysłu. Ale czy to nie znaczy, że rozmawialiśmy naprawdę?

13

POZNAŃ, 23 LUTEGO 2023 ROKU

Biały sufit był pierwszym, co zobaczył. Leżał na łóżku. Woreczek z kroplówką wisiał na stojaku obok. Ciecz sączyła się wolno przez rurkę połączoną z żyłą. Jego głowę przeszyła błyskawica bólu. Źródło pochodziło z potylicy. Wyczuł tam zaszytą ranę.

– Proszę, proszę, obudził się śpioszek.

Mężczyzna w białym fartuchu, z brodą i wąsami pochylał się nad Feusette’em. W ręku trzymał szarą podkładkę z kartkami.

– Gdzie jestem?

– W szpitalu – odparł lekarz. Patrzył na niego spod okularów. – Na sali pooperacyjnej.

– Miałem operację?

Znowu zalała go fala bólu, ale to wyjaśniało szwy na głowie.

– Diagnostyka obrazowa wykazała pęknięcie kości potylicznej i krwiak nadtwardówkowy. Ktoś nieźle panu przyłożył, doktorze Feusette.

Wtedy przypomniał sobie nocną wizytę na cmentarzu. Pamiętał otwarty grób Franciszki Gołębiewskiej. W pamięci słyszał szybkie kroki zza pleców i...

– Gdyby doszło do otwartego złamania, mogłoby się to skończyć uszkodzeniem opony twardej mózgu – wyjaśniał lekarz. – Rozumie pan, o czym mówię?

Feusette skinął powoli. Ktoś, kto rąbnął go w tył głowy, spowodował pęknięcie kości, a to doprowadziło do wylewu krwi między oponą mózgową, która chroni mózg, a czaszką. Krwiak powstały na skutek uderzenia zaczął uciskać, powodując utratę przytomności.

– Chwila – skomentował. – Ktoś zamknął mnie w grobie.

– Zgadza się – odparł lekarz.

– Jak mnie znaleźliście?

– Podkomisarz Turkot odczytała pana wiadomość.

Feusette odetchnął z ulgą.

– Miałem szczęście.

– Ogromne – uzupełnił. – Ale doszło też do hipoksji i asystolii, czyli do niedotlenienia mózgu i braku skurczu serca.

Feusette uniósł głowę, przez co uruchomił kolejny przypływ bólu.

– Umarłem?

– Można powiedzieć, że był tam pan jedną nogą. Ale na szczęście medycy przywrócili tętno. Na mnie już czas. W kroplówce jest środek przeciwbólowy. Jeśli dalej będzie boleć głowa, proszę zawiadomić pielęgniarkę. Mamy tu takie cuda morfinopochodne. Założyliśmy panu cewnik, więc nie musi pan latać do toalety.

Głowę Feusette’a wciąż zaprzątały wydarzenia z ubiegłej nocy.

– Skąd pan wie o wiadomości, którą wysłałem do podkomisarz Turkot.

Lekarz uśmiechnął się pod nosem i wskazał palcem na plakietkę przypiętą do fartucha.

Feusette przeczytał na głos:

– Szymon Turkot.

– Żona dość często o panu wspominała. Mówiła, że jest pan dobry w swoim fachu, ale czasem w gorącej wodzie kąpany – powiedział i zaczął wychodzić z sali.

– Co mam robić?

– Na pana miejscu cieszyłbym się z każdej minuty życia.

Zniknął na korytarzu.

Feusette leżał bez ruchu, chciał uniknąć kolejnej fali bólu. Zostałem zamknięty w grobie – pomyślał. Przeszły go ciarki na samo wspomnienie. Gdyby ktoś mu powiedział, że praca antropologa sądowego niesie ze sobą takie niebezpieczeństwa, nie uwierzyłby. Aż do wczoraj, kiedy ktoś naprawdę chciał pozbawić go życia.

Jego rozmyślania przerwała nagła wizyta podkomisarz.

– Moja wybawczyni – powiedział. Ucieszył się na jej widok.

– Nie żartuj sobie – ucięła.

– Zażartowałbym, gdybym spytał, czy przyniosłaś mi kwiaty. – Spojrzał na jej czerwone od zimna puste ręce. – Ale widzę, że nie mam co liczyć na prezenty.

– To było głupie – wystrzeliła. – Głupie i nierozsądne. Dlaczego poszedłeś tam sam?

– O ile pamiętam, próbowałem się do ciebie dodzwonić. Nie odbierałaś.

– Miałam robotę na komendzie. Masz szczęście, że odczytałam wiadomość.

– Dzięki – odparł beztrosko.

Turkot zacisnęła usta.

– Nie żartuję. Kiedy wyjęliśmy cię z grobu, medycy ratowali ci życie przez kilkanaście minut. Dziękuj Bogu, że mój mąż tak szybko cię zoperował.

– Naprawdę mam u was dług wdzięczności.

Turkot machnęła ręką.

– Najważniejsze, że żyjesz.

– A Strzyga? – spytał. – Wiadomo coś więcej?

– Nie, ale obiecuję ci, że go dorwiemy.

– Pewnie ulotnił się niezauważony jak poprzednio.

– Tym razem nie chodzi o profanację, Krystianie, ale o usiłowanie zabójstwa. I to usiłowanie zabójstwa biegłego sądowego – zaakcentowała. – To tak, jakby ktoś chciał zamordować policjanta.

– Czyli jak?

– Cała Komenda Miejska jest wstrząśnięta.

– Co zamierzasz?

– Zamierzam go dorwać, nawet jeśli trzeba będzie poruszyć niebo i ziemię.

Wzmianka na portalu „Głosu Wielkopolskiego” w sekcji Kryminalna Wielkopolska, 25 lutego 2023 roku

POCHOWANY ŻYWCEM

Dzisiejszej nocy przestępca znany jako Strzyga zaatakował po raz trzeci. Tym razem pojawił się na Junikowie, ale został spłoszony. Nieoficjalnie wiadomo, że nie dokonali tego policjanci, ale sam antropolog sądowy z poznańskiego Zakładu Medycyny Sądowej. Doktor Krystian Feusette brał czynny udział w śledztwie, badał znieważone szczątki i najwyraźniej przechytrzył Strzygę.

Niestety niemal stracił życie, kiedy przestępca go obezwładnił, wrzucił do grobu denatki i zamknął pod ciężkim granitowym nagrobkiem, pozostawiając na pastwę losu.

Na pytanie, gdzie była policja, nikt z Komendy Miejskiej jeszcze nie odpowiedział. Chociaż w kuluarach się mówi, że incydent poruszył funkcjonariuszy z całego miasta.

Na razie przestępca pozostaje bezkarny. Czy teraz uda się złapać Strzygę? Jak długo jeszcze mieszkańcy będą ze strachem odwiedzać cmentarze? Kto będzie następny?

* * *

Jeszcze tego samego dnia Turkot spotkała się z inspektorem Leonem Kasprzykiem, komendantem miejskim i poprosiła o powołanie specjalnej grupy.

Inspektor wyraził zgodę. Po pierwsze, pamiętał rozmowę z prezydentem miasta o jak najszybszym rozwiązaniu sprawy. Przekonywał wtedy o skuteczności swoich podwładnych. Po drugie, wiedział, że zaraz będą o tym trąbić w telewizji. Jak to wygląda, jeśli antropolog sądowy współpracujący z policją o mały włos nie ginie z ręki nieuchwytnego przestępcy? Taki news położyłby się cieniem na całej formacji i jego karierze. Nie miał wyjścia. Obiecał pełne wsparcie.

– Ma pani do dyspozycji wszystko, czego będzie pani potrzebować – powiedział. Chodziło o podsłuchy, Wydział Techniki Operacyjnej, a nawet antyterrorystów. – Proszę znaleźć odpowiedzialnego za to wszystko.

– Obiecuję, panie komendancie.

Grupa specjalna otrzymała kryptonim „Strzyga” i nazajutrz zaczęła działać. W jej skład weszli Turkot jako oficer dochodzeniowo-śledczy, Sebastian Liput i Kamil Chorąży – policjanci operacyjni. To właśnie ten pierwszy zdobył informacje o forum w Darknecie, a drugi miał doświadczenie w rozpracowywaniu grup przestępczych i nieraz wykazał się skutecznością. Do zespołu dołączyli dwaj funkcjonariusze z komisariatów, w obrębie których doszło do znieważeń: jeden z Jeżyc, drugi z Grunwaldu. Dla uproszczenia nazwano ich „delegalsami”.

Pieczę nad ich działaniami objął Cezary Kulesza. Prokuratura nie miała nikogo bardziej doświadczonego w sprawie znieważeń, lecz Kulesza wiedział, że to jedynie połowa prawdy. Rzadko trafiają się tacy przestępcy jak Strzyga. Najzwyczajniej w świecie nikt z prokuratorów nie chciał tej sprawy. I dobrze, bo Kulesza ochoczo zgodził się na nadzór. On też chciał wyrównać rachunki.

Tymczasem technik kryminalistyki zbierał ślady w obrębie grobu Franciszki Gołębiewskiej. Ściągnął odciski palców z płyty nagrobnej w nadziei na to, że oprócz linii papilarnych podkomisarz Turkot i pary medyków z karetki znajdzie ślady przestępcy. Zabezpieczył też telefon Feusette’a, który znaleziono sto metrów od grobu. Strzyga zabrał go antropologowi tuż po obezwładnieniu, zanim wrzucił go do wykopanej dziury ze szczątkami Gołębiewskiej. Technik zrobił odlewy śladów podeszew. Jedne należały do Feusette’a, drugie pasowały kształtem i wielkością do śladów Strzygi z cmentarzy Jeżyckiego i Górczyńskiego.

Zabezpieczone ślady trafiły do biegłych sądowych z zakresu daktyloskopii i traseologii. Ale na badania trzeba było czekać – tydzień, może miesiąc. Specgrupa musiała uzbroić się w cierpliwość.

Szczątki Franciszki Gołębiewskiej walały się rozrzucone po trumnie, większość kości długich zostało połamanych, podczas gdy Feusette próbował wydostać się z grobu. Jak zwykle w takim przypadku bywa, szczątki przewieziono do Zakładu Medycyny Sądowej, a badania podjął się profesor Lasota. Nie był ekspertem od kości, od razu zresztą powiedział to specgrupie, ale ustalił najważniejsze rzeczy. Mimo że czaszka uległa zniszczeniu i trzeba było ją poskładać, profesor wstępnie ustalił, że kości należały do właścicielki. Brakowało dodatkowych kości, które Strzyga dołączał w dwóch poprzednich przypadkach. Feusette po prostu przeszkodził mu w realizacji planu i nieomal przez to zginął.

Cmentarz na Junikowie niestety nie posiada kamer. Ubolewali nad tym członkowie specgrupy. Niemniej to jedna z nielicznych czarnych plam w Poznaniu. Większość miasta jest monitorowana. Należało przejrzeć nagrania z kamer publicznych i prywatnych z wieczoru i nocy z dwudziestego czwartego na dwudziesty piąty lutego. Tym mozolnym zadaniem zajęli się delegalsi, którzy na odprawie dali wyraz swojemu niezadowoleniu.

– Nikt tego nie lubi – przyznała Turkot. – Ale większość naszej pracy właśnie na tym polega. A więc do roboty.

Nagrania z ulicy Grunwaldzkiej, która biegnie przy cmentarzu na Junikowie, dały pierwsze rezultaty. Około godziny trzeciej w nocy kamera przytwierdzona do elewacji sklepu Lewiatan nagrała mężczyznę ubranego w moro i czapkę z daszkiem. Jak można się było spodziewać, miał ze sobą plecak. Delegalsi porównali je z nagraniami z Jeżyc i stwierdzili, że to ten sam człowiek.

Figurant – jak określa się osobę będącą obiektem zainteresowania policji – pojawił się na ulicy Grunwaldzkiej, ale później zniknął w obrębie stadionu Lecha Poznań. Przecinają się tam aż trzy arterie miasta: ulica Grunwaldzka, Bułgarska i Jugosłowiańska; do tego dochodzą przystanki autobusowe i tramwajowe. Nawet w nocy przewija się tam sporo ludzi.

Trzeba było prześledzić trasę Strzygi, który mógł udać się w kierunku Grunwaldu Północ, Starego Grunwaldu lub Grunwaldu Południe. Teren zamykał się wokół jednej dzielnicy. To była dobra wiadomość. Tą złą był fakt, że należało zdobyć cholernie dużo nagrań.

* * *

Wieczorem przed wejściem do katedry ułożono wydrukowane i powiększone fotografie Anny Kruger, Elżbiety Lepry i Franciszki Gołębiewskiej. Obok zdjęć pojawiły się krzyże, niewielkie trumny i transparenty z palonymi średniowiecznymi czarownicami. Hoffmann nazwała ten happening „Przebudzeniem wicca”.

Odczuwała zmęczenie manifestacją. Gdyby nie była za wszystko odpowiedzialna, poszłaby do domu, aby się zdrzemnąć. Chciała najzwyczajniej zasnąć i nie myśleć o niczym. Ale nie było jej to dane. W końcu zaczęto ich słuchać. Zmarłe siostry i wicca stały się symbolem uciśnionych kobiet. Czy nie o to właśnie chodziło? Ludzie potrzebowali identyfikacji. Z wicca mogła utożsamiać się każda kobieta.

Happening wzbudził ogromne zainteresowanie mediów. We wszystkich kanałach trwały relacje na żywo. Hoffmann pomyślała o Strzydze i o tym, co zrobił. I przyznała to przed samą sobą. Była mu wdzięczna.

Była wdzięczna każdej z setek kobiet, które poświęciły czas, aby tu być. Pierwiastek kobiecy się odradzał. Czuła to. Ogarnęła ją fala zmęczenia, gdy pomyślała o tym, co jeszcze należało zrobić. O zmianach, które miały nadejść. Może czas, aby wicca miało swoją reprezentację w rządzie? Na pewno zainteresuje się tym lewica i ich poprze. W końcu coś się zmieni. Potem znów pomyślała o Strzydze.

Ola Karbowiak w tym czasie udzielała wywiadu dziennikarzowi TVN 24. Mówiła to, co chciał usłyszeć – od dawna wiadomo, że ta stacja przeciwstawiała się konserwatywnej prawicy, która posiadała większość w sejmie – a on dawał jej tyle czasu, ile potrzebowała.

– Jest pani archeolożką, prawda? – spytał, choć wiedział o tym wcześniej. – Pani specjalizacją są pochówki czarownic. – Bardziej stwierdził, niż ponowił pytanie. – Czy należy pani do wicca?

– Nie, ale przyszłam protestować tu z moimi siostrami. – Hoffmann wiedziała, że Ola umyślnie użyła słowa „siostrami”, aby podkreślić ich jedność. – To najwyższy czas, aby się przebudzić i bronić wartości kobiet w świecie zdominowanym przez patriarchat.

Wydawało się, że Ola przemawia jej słowami. Nawet Hoffmann lepiej by tego nie ujęła, chociaż potrafiła wygłaszać mowy. Archeolożka mówiła krótko i zwięźle. Tego potrzebują widzowie.

– Co skłania was do bycia tutaj? – ciągnął dziennikarz. – Do manifestacji, która zaczęła się dwa tygodnie temu?

– Mamy dość – odparła krótko. – Po prostu mamy dość.

– Czy wciąż sądzicie, że to Zakon Wiary i Nauki jest odpowiedzialny za znieważenia, teraz już trzy?

– To bardzo prawdopodobne.

– Wiele osób twierdzi, że z waszych ust padło wiele oszczerstw w stronę duszpasterza zakonu, księdza Marka Branickiego.

Ola ścisnęła usta. Jej twarz zmieniła się w jednej krótkiej chwili. Zniknęła pogoda ducha, w zamian pojawiła się nienawiść.

– To on stworzył zakon. To on szerzył na nas hejt z ambony. To on powinien dzisiaj mnie... Nas błagać o przebaczenie.

Dobrze ci idzie, Oluś – dopingowała ją w myślach Hoffmann.

– Czy pani także uważa się za potomkinię średniowiecznych czarownic?

– Każda kobieta jest w jakimś stopniu czarownicą.

Dziennikarz uśmiechnął się wspierająco.

– Jak długo zamierzacie kontynuować manifest?

– Tak długo, jak będzie trzeba.

POZNAŃ, 26 LUTEGO 2023 ROKU

Szpitale są nudne, zwłaszcza w trakcie rekonwalescencji. Wykupiwszy pakiet telewizyjny, można zabijać czas gapieniem się w ekran, ale zwykle ktoś już zapłacił za telewizję i męczy innych albo głupimi serialami, albo polityką.

Feusette chciał się dowiedzieć, co działo się na Ostrowie Tumskim. Był ciekaw, czy Karbowiak wciąż brała udział w manifestacji. Leżał na sali, na której pacjenci przeważnie spali. Telewizor wisiał wyłączony, ale Feusette i tak nie miał przy sobie portfela. Jego komórkę zabezpieczył technik. Bez połączenia ze światem czuł się jak wygnaniec.

Na szczęście doktor Turkot, mąż podkomisarz, użyczył mu swojego telefonu.

Feusette sprawdził najnowsze wiadomości. O manifeście wiccanek można było przeczytać na każdym portalu informacyjnym. Znalazł też artykuł o sobie. Pogrzebany żywcem – przeczytał tytuł w myślach i wzdrygnął się na samą myśl o ciemnej prostokątnej dziurze zakrytej kamienną płytą.

– Moja żona mówi, że mają podejrzanego – powiedział doktor Turkot.

– Wiadomo, kim jest?

– Jeszcze nie, ale kazała przekazać, że mają też nowy trop, jeśli chodzi o podobne znieważenia.

– To znaczy?

– Nie wiem. – Wzruszył ramionami. Ręce trzymał w kieszeniach fartucha. – Wysłała coś panu na maila.

Feusette trzymał telefon doktora w dłoniach.

– Mogę sprawdzić pocztę?

– Proszę.

Feusette zalogował się na Gmaila. Po chwili odnalazł wiadomość od podkomisarz przekazaną z komisariatu w Komornikach. Według ich wiedzy na terenie gminy w ciągu pięćdziesięciu lat doszło do dwóch znieważeń szczątków. Pierwsze miało miejsce w 1976 roku – grób należał do Emilii Tadewald – a do drugiego przestępstwa doszło dwa lata temu, kiedy ograbiono grób Zdzisławy Lesiak. Do obu znieważeń doszło we wsi Wiry.

Zdzisława Lesiak – imię i nazwisko brzmiały znajomo. Nawet bardzo znajomo.

Feusette oddał telefon doktorowi, a potem wstał z łóżka i chociaż zakręciło mu się w głowie, zaczął się ubierać.

– Co pan robi?

– Muszę iść, doktorze.

Turkot spojrzał na niego jak na wariata.

– Nie może pan. Musi pan dojść do siebie. Czy mam panu przypomnieć, że...

– Wiem – uciął. – Wypisuję się na własną prośbę.

* * *

Pracowali na zmiany. Kiedy jedni odpoczywali, inni członkowie specgrupy analizowali zebrane nagrania. Okazało się, że mężczyznę w czapce, kurtce moro i z plecakiem zarejestrowała kamera przy rondzie Nowaka-Jeziorańskiego, znajdującym się na krawędzi Grunwaldu, dwa kilometry od stadionu, w obrębie którego ostatnio widziano figuranta.

Mężczyzna wsiadł na rondzie do nocnego autobusu, który zawiózł go na pętlę na Górczynie – niedaleko cmentarza, gdzie doszło do znieważenia szczątków Elżbiety Lepry. Podejrzany popełnił błąd, bo dał się nagrać, ale jednocześnie miał szczęście, bo nie odsłonił twarzy.

Kryminalni ze specgrupy dotarli do kierowcy, który miał wtedy nocny kurs, i pokazali mu zdjęcie z nagrania.

– Rzeczywiście wiozłem kogoś takiego – przyznał.

– Widział pan jego twarz? – spytał Liput. Miał nadzieję, że facet zapamiętał jakieś szczegóły.

Kierowca westchnął.

– Siedział na końcu. Widziałem go tylko przez tylne lusterko. – Zastanawiał się chwilę. – Pamiętam, że jak wysiadł na pętli, to zdjął czapkę. Tak, pamiętam, że nie miał włosów.

– Jest pan pewien? – spytał Chorąży.

– Tak. Facet był łysy jak Kojak.

– Wie pan, w jakim kierunku się udał?

– Na przystanek autobusów podmiejskich.

Chorąży i Liput poczuli przyjemne dreszcze.

– Jeśli powie pan, do którego autobusu wsiadł, to chyba pana ucałuję – powiedział Liput.

Poczciwy kierowca, od dwudziestu pięciu lat pracownik MPK, zaśmiał się gardłowo. Nocą na pętlach transportu publicznego nie dzieje się za wiele, można powiedzieć, że nawet nic. Ktoś od czasu do czasu przechodzi, czeka na swój kurs i odjeżdża. Łatwo było zauważyć samotnego mężczyznę w kurtce moro i z plecakiem.

– Wziął kurs na Puszczykowo. Jestem pewien, bo widziałem, jak wsiadał.

Liput był uradowany tą informacją, ale nie pocałował kierowcy.

Puszczykowo leży piętnaście kilometrów na południowy wschód od Poznania. Najlepiej dojechać tam przez Luboń albo wybrać drogę przez dwie niewielkie wioski – Wiry i Łęczycę. Można też dojechać pociągiem ze stacji głównej.

Figurant wybrał autobus podmiejski, którego droga zajęła ponad czterdzieści minut. Niemal godzina nagrania. O czwartej nad ranem mężczyzna zajął miejsce na końcu, tak jak poprzednio. Nie rozglądał się ani nie ujawnił twarzy przez całe nagranie. Szczwany lis. Wysiadł w Puszczykowie przy jednej z obleganych piekarni.

Komisariat Policji w Puszczykowie znajduje się przy ulicy Poznańskiej. To właśnie wzdłuż niej miał iść podejrzany po wyjściu z autobusu. Specgrupa skontaktowała się z komendantem z prośbą o udostępnienie nagrań z kamery zamontowanej na elewacji budynku. Kamera ta nagrywa wszystkich wchodzących i wychodzących z komisariatu, a także parking i ulicę. Komendant pracował niegdyś na Starym Mieście w Poznaniu, był doświadczonym gliną z wizją trzech lat do emerytury i nakazem zwolnienia tempa życia z powodu nadciśnienia.

Nie trzeba mu było szczegółowych wyjaśnień. Wystarczył fakt, iż Komenda Miejska przypuszcza, że podejrzany o profanację grobów zjawił się na jego terenie.

– Dyżurny da wam wszystko, o co poprosicie – zapewnił.

Na nagraniu było widać, jak figurant idzie w stronę ronda – zarejestrowały to też kamery ze sklepu spożywczego i zoologicznego w Puszczykowie – a następnie skręca w prawo, w ulicę Księdza Ignacego Posadzego, i znika. Ulica prowadziła do głównej drogi łączącej Puszczykowo z Mosiną. Kryminalni się tam wybrali i zaczęli wypytywać mieszkańców. W tym spokojnym miasteczku noc jest porą odpoczynku, ponieważ wiele osób dojeżdża stamtąd do pracy w Poznaniu, co oznacza wczesne poranki i późne powroty. Niestety nikt nie widział podejrzanego. I tu trop się urywał.

MOSINA, 26 LUTEGO 2023 ROKU

Miał tak twardy sen, że nie słyszał, jak zbliżyła się do jego namiotu.

– Hej, śpiochu? – Kiedy nie odpowiedział, uderzyła palcami poszycie. – Jesteś tam?

Miller wygramolił się na zewnątrz. Gdyby miał jeszcze jakieś włosy, z pewnością sterczałyby na wszystkie strony świata. Zmęczenie wyraźnie rysowało się na jego twarzy mimo snu. Czuł to.

Marta stała w ciepłej kurtce i dżinsach. Jej włosy wypadały spod grubej czapki.

– Nie pojawiłeś się na warcie, kolego. – Zmierzyła go wzrokiem od stóp do głów. – Wszystko w porządku?

– Nie – odparł na odczepne.

– Miałeś ciężką noc? – drążyła.

– Co tu w ogóle robisz?

– Przyszłam zobaczyć, jak się masz, i przypomnieć ci o warcie – odpowiedziała z wyrzutem. Nie rozumiała, dlaczego zachowywał się tak oschle.

– Fryderyk wie, że tu jesteś?

– Nie wie. Nie musi wiedzieć. Nie jest moim panem.

Podeszła do niego i dotknęła ręką jego krocza.

Złapał ją za nadgarstek i skarcił spojrzeniem.

– Co robisz?

– Zapraszam.

– Gdzie mnie zapraszasz?

Marta zacisnęła rękę na kroczu. Poczuła, jak penis rośnie i staje się twardy.

– Do siebie.

– Niedługo będziemy musieli skończyć tę zabawę – odparł.

– Więc chwilo trwaj – wyszeptała mu do ucha.

– Fryderyk coś podejrzewa – oświadczył.

– Fryderyk zawsze coś podejrzewa. Nawet kiedy nie byliśmy małżeństwem, oskarżał mnie o zdrady. Mój mąż jest nad wyraz przeczulony. Za to ty... – Delikatnie ujęła jego policzek i poczuła kłucie od kilkudniowego zarostu. – Jesteś taki, jakiego sobie wyobraziłam.

– Nic o mnie nie wiesz.

– Nie muszę. Wystarczy, że widziałam, jak radzisz sobie z dziećmi. Jesteś dobrym człowiekiem, Mariuszu. A dziś takich ze świecą szukać.

Chciał zaprzeczyć. Nie czuł się dobrym człowiekiem. Może zanim nadszedł grudzień 1976 roku, albo wcześniej? Może był dobry jeszcze w czerwcu, nim to wszystko się zaczęło, nim ze Staśkiem usłyszeli rozmowę, której nie powinni słyszeć.

Zrobiłem wszystko, co chciała – pomyślał o Annabel Lee, która była nieuchwytna jak wiatr i niezdobyta jak Gankar Punzum. Annabel Lee, którą kochał i której serca nigdy nie zdobędzie. Nie chodziło jedynie o różnicę wieku. Ona była z innej bajki, a to, co ich połączyło, skończyło się wczoraj, kiedy zostawił czaszkę Zdzisławy Lesiak tam, gdzie go prosiła.

Należy mi się nagroda – przyznał przed samym sobą.

Złapał Martę za tylne kieszenie dżinsów i ścisnął jej pośladki.

– Lubię noc – powiedział jej. – W ciemności nie ma ani dobra, ani zła. Jest tylko człowiek.

14

KOMORNIKI, 26 LUTEGO 2023 ROKU

Dotarł tam uberem. Taksówkarz zaparkował przed wejściem. Był nieco zdziwiony, lecz nie zamierzał pytać, po co klient zamówił kurs do komisariatu policji. Wyglądał jednak, jakby sturlał się z leśnej górki, więc kierowca, patrząc na jego brudny ubiór i siniak pod okiem, założył, że facet został pobity i idzie zgłosić to na policję. Nie wiedział, jak się mylił. Nie miał też pojęcia, że jego pasażerem jest antropolog sądowy i przyjechał tu w zupełnie innym celu.

Komisariat przylegał do odnowionego budynku Urzędu Gminy Komorniki. Na piętrze znajdowały się gabinety policjantów. Gmina nie musi borykać się z poważnymi przestępstwami, zdarzają się tam co najwyżej spory sąsiedzkie, kradzieże i bijatyki. Dlatego nie ma tu wydziału kryminalnego, a wykroczeniami zajmują się tak zwani „wykroczeniowcy”. Parter budynku przeznaczono na pomieszczenia dla patrolowców, magazyn i dyżurkę.

Gdy Feusette wszedł, za szybą dyżurki siedział młody chłopak. Antropolog poinformował go o celu wizyty i poprosił o rozmowę z aspirantem sztabowym Piotrem Marcem. Dyżurny polecił mu usiąść i czekać.

Po kwadransie drzwi zabrzęczały przeciągłym, pojedynczym dźwiękiem. W progu stanął policjant z krótkimi, ciemnymi włosami, hiszpańską brodą i krzepkim ciałem wyćwiczonym na siłowni. Jego gabinet znajdował się na piętrze. Był niewielki, prawdę mówiąc ciasny, bo o połowę mniejszy od tego, w którym pracował Feusette. Wystarczyło miejsca na biurko, dwa krzesła ze stelażem i twardym siedziskiem, szafę na papiery i elektryczny czajnik, który bulgotał.

– Kawy? – zaproponował Marzec, ale Feusette odmówił.

– Może być zwykła woda.

Usiedli naprzeciwko siebie.

Policjant podał mu szklankę cisowianki.

– Szybko zareagowaliście – przyznał. – Wczoraj puściłem maila do miejskiej, a dzisiaj już pana przysyłają.

Nikt go nie przysłał, ale ominął tę część.

– Jestem antropologiem sądowym i współpracuje przy sprawie Strzygi.

– Antropologiem sądowym? – skomentował Marzec. – Czy to nie pan niemal zginął z rąk tego szaleńca?

– Mało brakowało – odparł Feusette i mimowolnie dotknął się z tyłu głowy. Miejsce szycia było świeże, a środki znieczulające przestawały działać. – Ma pan może tabletkę przeciwbólową?

Policjant wyciągnął z szuflady saszetkę ibupromu.

Feusette łyknął od razu dwie.

– Jestem tu w sprawie znieważeń. Potrzebowałbym wglądu do akt. Chciałbym też zobaczyć protokół oględzin z miejsc zdarzeń.

– To niemożliwe.

– Dlaczego?

– W 1976 milicja spisała jedynie notatkę. Nie zrobiono żadnych zdjęć ani nie wezwano lekarza sądowego. Jak to za komuny... – Rozłożył ręce. – Ale może pan zobaczyć akta znieważenia tej drugiej kobiety, do którego doszło dwa lata temu.

– Czy jest ktoś, kto może wiedzieć więcej na ten temat?

Marzec pomyślał przez chwilę.

– Jakiś czas temu natrafiłem na artykuł w „Nowinach Komornickich”, naszej lokalnej gazecie. Była tam historia zbezczeszczenia szczątków z 1976.

– Kto był autorem tekstu?

– Nie pamiętam, ale sam pan może zapytać. Siedziba gazety jest tutaj niedaleko. Pójdzie pan w dół i skręci w prawo za pocztą.

Feusette wstał.

– Dziękuję. Przejdę się tam teraz.

– Doktorze. – Zatrzymał go Marzec. – Widział go pan? Widział pan Strzygę?

– Niestety. Zaszedł mnie od tyłu.

– Pan też uważa, że to jeden z Zakonu Wiary i Nauki?

– A pan?

– Nie wiem, ale po pandemii ludzie zaczynają wariować. W społeczeństwie jest coraz większa agresja. Widzimy to po częstotliwości zgłoszeń. Wczoraj jakiś mężczyzna napadł bez powodu na dwunastolatkę. Nie zdziwiłbym się, gdyby jednemu z nich odwaliło.

Marzec znajdował się w grupie społeczeństwa, na którą podziałały ostatnie wydarzenia i która bezkrytycznie podążała za ogólnymi oszczerstwami – bez jakichkolwiek dowodów.

Ale tego już mu nie powiedział.

POZNAŃ, 26 LUTEGO 2023 ROKU

– Czekam na propozycje. – Turkot nie zamierzała odpuszczać straconego tropu. – Zastanówmy się, dokąd mógł pójść.

– Może zaszedł do Mosiny? – zaproponował Chorąży.

Mosina była miasteczkiem położonym za Puszczykowem, w odległości pięciu kilometrów, niemniej wyprawa piechotą w nocy mogła zająć nawet godzinę. Łatwy dojazd do Poznania oraz rozciągający się wokół Wielkopolski Park Narodowy z jeziorami i kąpieliskami kusiły nowobogackich, którzy kupowali tu domy. I tu rodziło się pytanie: po co figurant miałby się tu udać? Mieszkał tam czy może tylko przechodził?

– Musiał zostać w Puszczykowie – zasugerował policjant z Komisariatu Poznań-Jeżyce. Delegals. – Idę o zakład, że stamtąd pochodzi. Potwierdza to geografia. Wybiera cmentarze leżące w bezpiecznej odległości od miejsca zamieszkania.

Było w tym wiele racji. Górczyn i Junikowo znajdowały się raczej blisko dróg wylotowych łączących podmiejskie wioski i miasteczka. Ale Jeżyce nie pasowały do schematu. Dlaczego nie wybrał cmentarza na Świerczewie – osiedlu przylegającym do Lubonia? Gdyby mieszkał w Puszczykowie, miałby bliżej.

– Nie miał tam czego szukać – powiedziała Turkot. – Nie pochowano tam żadnej ze zmarłych wiccanek.

– Trop się urywa, kiedy figurant idzie w kierunku Wielkopolskiego Parku Narodowego, prawda? – zauważył policjant z Komisariatu Poznań-Grunwald. Drugi delegals. – A co, jeśli poszedł do parku?

– A po co miałby tam iść? – spytał Chorąży przekonany o tym, że Strzyga udał się w kierunku Mosiny.

– Może mieszka w lesie?

– W Mosinie też są domy zaraz obok parku.

– A przyszło wam na myśl, że Strzyga może być jednym z bushcraftowców? – zasugerował delegals.

– Kim? – Chorąży nie rozumiał obco brzmiącego słowa.

– Gościem, który szlaja się po dziczy dla zabawy.

Turkot wcięła się w dyskusję.

– Nie dowiemy się, dopóki tego nie sprawdzimy.

KOMORNIKI, 26 LUTEGO 2023 ROKU

Tak jak zapewnił aspirant Marzec, siedziba „Nowin Komornickich” znajdowała się zaraz za pocztą. W budynku, oprócz gazety, mieścił się Ośrodek Pomocy Społecznej i Straż Gminna.

Feusette miał nadzieję, że osoba, która opisała znieważenie, nadal tu pracuje. Dziennikarstwo to jedna z niewielu profesji, którą wykonuje się z pasją. Dziennikarze bez pasji szybko rezygnują, a ci, którzy zostali, to perły.

Siedziba gazety znajdowała się na drugim piętrze. Tabliczka na drzwiach głosiła: JÓZEF OKOŃ. REDAKTOR NACZELNY.

Zapukał. Usłyszał za drzwiami kroki.

Po drugiej stronie ktoś złapał za klamkę i drzwi się otworzyły.

Starszy mężczyzna z łysiną na środku głowy i aureolą siwych włosów spojrzał przez prześwit. Nosił staromodny sweter i sztruksy w kolorze rzadkiej psiej kupy.

Feusette, wyjaśniwszy, po co tu przyszedł, zauważył, że mężczyzna zrobił wielkie oczy, a potem wpuścił go do środka. Usiedli przy biurku z komputerem, obok którego dymił się papieros z popielniczki.

– Jest pan z policji? – spytał mężczyzna. Głos miał ochrypły.

– Jestem antropologiem sądowym. Badam historię znieważeń. Chciałbym dowiedzieć się czegoś więcej na temat Emilii Tadewald i Zdzisławy Lesiak. W komisariacie powiedzieli mi, że ktoś z „Nowin Komornickich” opisał to w jednym wydaniu.

– Ja to opisałem.

Mężczyzna splótł palce u dłoni.

Feusette zauważył narośl z boku środkowego palca – tak zwany guzek Heberdena, który pojawia się od częstego i długiego używania długopisu.

– Tak, jak mówi tabliczka, jestem redaktorem naczelnym, ale w latach siedemdziesiątych byłem zwykłym dziennikarzyną.

– Znał pan Emilię Tadewald?

– Słyszałem o niej.

– Mieszkała w Wirach?

– Zgadza się.

– Z notatki milicji wynika, że czaszka Emilii Tadewald znajdowała się pod miednicą, a drewniane kołki wystawały z przestrzeni między żebrami.

– Tak było.

– Może mi pan o tym opowiedzieć?

Józef Okoń wziął niedopałek papierosa i wetknął w usta.

– Zawiła sprawa. Mieszkańcy Wir niechętnie o niej wspominają. Wolą zapomnieć o roku 1976. I o tamtej tragedii.

– Co się wtedy wydarzyło?

– Miałem wtedy dwadzieścia sześć lat. Mieszkałem w Komornikach, ale pracowałem w Luboniu. Codziennie przejeżdżałem rowerem przez Wiry, a dokładnie obok tego cmentarza. To była końcówka czerwca. Był ciepły poranek z lekkim wiaterkiem. Na cmentarzu zauważyłem dwóch milicjantów i kobietę.

– Krewną Emilii Tadewald?

Okoń kiwnął twierdząco.

– Zdzisławę.

– Zdzisławę Lesiak? – uściślił Feusette.

– Wtedy miała jeszcze panieńskie nazwisko.

Feusette skrzyżował ręce na piersi.

– Mówimy o tej samej Zdzisławie, która zginęła w grudniu tego samego roku?

– Nie tylko ona, lecz także mąż i pasierb. Ta tragedia kładzie się cieniem na historię wsi. A przecież włodarzom zależy, żeby budowało się tu jak najwięcej ludzi. Gmina staje się wtedy bogatsza. Dlatego nikt z ochotą nie będzie wracać do przeszłości.

Feusette był przekonany, że to wszystko ma coś wspólnego ze Strzygą. Nie wiedział jeszcze co, dlatego musiał poukładać to sobie od początku.

– Kim była Emilia Tadewald?

– Można powiedzieć, że taką lokalną czarownicą. Leczyła z chorób, pomagała przy porodach, ale potrafiła też rzucać uroki. Niektórzy ją szanowali, u innych wzbudzała strach. – Okoń zmiażdżył papierosa w szklanej popielniczce. – Wie pan, kiedyś ludzie na wsiach byli bardzo zabobonni.

– Pan też?

– Od zawsze staram się stąpać twardo po ziemi. Ale niektórych rzeczy pewnie nigdy nie zrozumiem. Na przykład tego, że kiedyś ojciec wziął mnie do Tadewaldowej, gdy się rozchorowałem. Ta postawiła mi bańki, a na koniec wizyty dała ojcu jakiś zielony płyn i kazała mi go pić. Po trzech dniach wyzdrowiałem.

– Co w tym dziwnego?

– A to, że bańki nie były wtedy tak popularne jak obecnie. W dodatku ten zielony płyn był ohydny, ale pomógł. Do teraz nie wiem, co w nim było. Nieważne. Mój ojciec chciał się odwdzięczyć i zapłacić, ale Tadewaldowa nie chciała pieniędzy. W zamian poprosiła o modlitwę za nią. Oczywiście ojcu było głupio i podarował jej jajka i warzywa. To, co mieliśmy.

– Dlaczego znieważono jej szczątki, skoro pomagała?

Okoń wyjął kolejnego papierosa i odpalił.

– Nie słucha mnie pan, doktorze. Powiedziałem, że pomagała, ale niektórzy wierzyli, że potrafi też zaszkodzić. Jan Madej, ówczesny sołtys Wir, był przekonany, że rzuciła klątwę na jego domostwo. Podobno to przez nią nie udały się zbiory. W to samo wierzył kuzyn sołtysa, Bogdan Socha, któremu w 1976 zdechło kilkanaście krów.

– I jak to się skończyło?

– No jak, jak... Emilia Tadewald zmarła. Koniec historii.

– Tylko tyle?

– A czego żeś pan chciał? Wideł, pochodni i stosu? Wiry to spokojna wieś i jak w każdej rozgrywa się od wieków ten sam spektakl życia. Krążą tam stare duchy, których lepiej nie wywoływać, bo potem można żałować.

Okoniowi zależało na utrzymaniu dobrego wizerunku gminy. Feusette to rozumiał, ale rozgrzebywanie przeszłości było częścią jego pracy.

– Podejrzewamy, że łączy coś Strzygę z tymi znieważeniami – wyjaśnił. – Wkrótce zjadą się tu policjanci z Komendy Miejskiej i zaczną maglować każdego, kto pamięta tamto wydarzenie. Jak pan pewnie wie, pismaki wyczują temat i zaczną podgrzewać atmosferę. Przeinaczać fakty. Ale możemy zrobić to po cichu, o ile mi pan pomoże.

Okoń zaciągnął się papierosem.

– Mój siostrzeniec będzie wiedzieć więcej. Nazywa się Zbyszek Koterwa.

– Gdzie go znajdę?

– Musi się pan udać do samego serca Wir.

MOSINA, 26 LUTEGO 2023 ROKU

Dochodziła piąta, kiedy Miller kończył wartę przy siatkach. Ilekroć przypominał sobie noc, kiedy wrzucił antropologa do grobu, czuł przypływ ekscytacji. Nie miał pojęcia, czy go znaleźli, czy wyzionął ducha w trumnie Gołębiewskiej. Nie obchodziło go to. Czy ktoś interesował się nim po śmierci Lesiaków? Nie. Więc dlaczego on miałby przejmować się człowiekiem, który chciał go powstrzymać.

Najlepsze jest to, że nikt nie mógł go powstrzymać.

Pozostały dwa dni do końca obozu. To będą jego dwa dni.

Mały skowronek nadleciał od łąki i wpadł w siatkę niczym mucha w pajęczynę. Próbował wydostać się z pułapki, trzepocząc skrzydełkami. Miller poczekał, aż przejdzie mu fala szoku, zanim go wyciągnie. Ptak był nieco większy od jego dłoni. Mógłby go zgnieść jak orzeszka. Małe, niewinne stworzenie polegało wyłącznie na jego dobrej woli.

Dzień dobiegał końca i robiło się ciemno. Podejrzewał, że Marta spędziła czas z Fryderykiem, aby uśpić jego paranoję (poniekąd słuszną). Pewnie odgrywała usłuchaną żonę (jak jego matka) i nie protestowała, kiedy otworzył piwo. Wyobraził sobie, że jest na miejscu Fryderyka. Dobra emeryturka, ładny kamper, śliczna żona i utalentowane dziecko. Powiodło się temu skurwysynowi. Niektórym się powodzi tak po prostu. Gdyby był na jego miejscu?

I co z tego? Prędzej czy później musiałby się przyznać. Musiałby jej powiedzieć: „Wiesz, kochanie, to ja znieważałem groby. To mnie szuka policja. To ja jestem Strzygą. Dlaczego to robię? Wszystko zaczęło się latem siedemdziesiątego szóstego roku. Moja prawdziwa rodzina zginęła. Cząstka mnie umarła razem z nimi. Ojciec wyrzucił mnie z domu, bo chciałem powiedzieć prawdę. Annabel Lee spotkałem przypadkiem na grobie Zdzisławy Lesiak. Moją Annabel Lee. Wyglądała znajomo. Od słowa do słowa i zrozumiałem, co je łączyło. Annabel Lee poprosiła mnie, żebym przywrócił pamięć o Zdzisławie. Pamięć o czarownicach. Błagała mnie, żebym zrobił to w imię przyjaźni ze Staśkiem. Wiesz, kochanie, całe życie marzyłem, żeby świat usłyszał o tamtej grudniowej nocy. Żeby ludzie poznali prawdę”.

Na jego wargach pojawił się słaby uśmieszek, zupełnie nieprzypominający jego uśmiechu. Nie było w nim ciepła, tylko chłód. Nie było radości. Tylko: „Wiesz, kochanie, to ja jestem Strzygą”.

Powoli uwolnił ptaka z siatki i ścisnął go w dłoni mocno, jakby chciał rozgnieść orzeszka. Czuł, jak w ciele małego ptaszka pękają puste kosteczki. Skowronek szamotał się na próżno. Miller ścisnął dłoń ponownie, a potem jeszcze mocniej i dłużej. Poczuł, jak przez szczeliny między palcami wypływa strużkami ciepła czerwona ciecz. Wyprostował dłoń. Pióra zakrwawionego ptaka przywarły do jego skóry. Dziób opadł bezwładnie. Skowronek już się nie ruszał. Nie żył. Miller cisnął nim przed siebie. Martwy ptak zniknął w kępach. Niewiele trzeba, żeby odebrać życie. „Wiesz, kochanie, to ja jestem Strzygą”.

WIRY, 26 LUTEGO 2023 ROKU

Sercem Wir okazał się niepozorny piętrowy dom z dwuspadowym dachem. Służył za bibliotekę i dom kultury. Przed wejściem ze sklepieniem wygiętym w łuk rósł niski żywopłot i kilka drzew. Fasadę ozdabiała para latarni na wzór lamp gazowych z czasów Londynu Kuby Rozpruwacza i Sherlocka Holmesa. Po prawej stronie od wejścia stała rzeźba orła w koronie. Przed nim znajdowały się kamienne tablice z imionami i nazwiskami upamiętniające powstańców wielkopolskich.

Gdy wszedł do biblioteki, uderzyły go zaduch i ciepło. Bibliotekarz siedział po lewej stronie drzwi, czytając gazetę. Z powodu wysokiego czoła, szerokiego rozstawu oczu i okularów w grubych oprawkach jego twarz przypominała przód starego autobusu z okrągłymi reflektorami.

– Czym mogę służyć? – spytał.

– Przysyła mnie tu Józef Okoń – zaczął Feusette. – Szukam jego siostrzeńca.

– Zbyszka Koterwy? – spytał, nie wymawiając litery „R”.

– Zgadza się.

Bibliotekarz odłożył gazetę na biurko.

– To ja.

– Miło pana poznać. Doktor Krystian Feusette, antropolog sądowy. Wujek mówił, że wie pan dużo na temat znieważeń szczątków, do których tutaj doszło.

– Tak się składa, że wujek ma rację.

– Słyszał pan o Strzydze?

– Pewnie.

– A co, jeśli bym panu powiedział, że ostatnie profanacje grobów mogą mieć związek z tym, co się tu wydarzyło.

– Ja cię kręcę. – Ożywił się Koterwa, wymawiając słowo „kręcę” jak „kłęcę”. – Wiedziałem, że prędzej czy później ktoś zacznie o to wypytywać. Raz napisałem w tej sprawie do komisariatu. Poprosiłem, żeby się temu przyjrzeli, bo to naprawdę dziwna historia. Ale, do cholery jasnej, nikt palcem nie kiwnął.

Zamiast litery „R” mówił niedbałe „Ł”, przez co brzmiał jak Elmer Fudd ze Zwariowanych Melodii.

– Jak dziwna? – spytał Feusette.

– To, co stało się z Emilią Tadewald, było zaledwie preludium do prawdziwej zgrozy, którą wkrótce przeżyła jej córka.

– Zdzisława Lesiak?

– Zgadza się, doktorze.

Feusette przypomniał sobie opowieść profesora o swojej pierwszej sekcji zwłok na rodzinie... Lesiaków. Ojciec, syn i matka zostali straszliwie pokiereszowani. Kobieta była w zaawansowanej ciąży. Potrącił ich samochód, a winnego nigdy nie odnaleziono. Wydarzyło się to w święta Bożego Narodzenia, w 1976 roku. Ponad czterdzieści sześć lat temu.

– Czy może mi pan o wszystkim opowiedzieć? – poprosił.

– To zależy, ile ma pan czasu.

– Tyle, ile trzeba.

Koterwa spojrzał na niego spod okularów.

– To proponuję znaleźć sobie nocleg na ten weekend.

* * *

Główna droga z Puszczykowa do Mosiny wiedzie wzdłuż lasu, ale przed tabliczką wyznaczającą granicę miasteczka krajobraz zmienia się w typowe przedmieścia. Delegalsi ze specgrupy pojechali tam, aby zebrać nagrania. Lokalna społeczność okazała się pomocna. Nawet świadkowie Jehowy udostępnili zapisy z kamery przymocowanej do swej świątyni.

Po powrocie do komendy rozpoczęła się żmudna analiza monitoringu. Przynajmniej członkowie specgrupy nie musieli zajmować się innymi śledztwami. Ich zadanie koncentrowało się na jednym celu – złapaniu Strzygi.

– Może rozbił gdzieś namiot w lesie i dlatego nie widać go na kamerach? – Chorąży przyznał rację delegalsowi z Komisariatu Poznań-Jeżyce.

– Pasowałoby to do naszego figuranta. – Turkot spojrzała na mapę. Przetarła oczy, które bolały ją od gapienia się w ekran. – Zróbmy chwilę przerwy, a potem wrócimy do nowego tropu.

Zaledwie piętnaście kilometrów od Poznania znajduje się Wielkopolski Park Narodowy. Są to lasy wśród pól, łąk, wzniesień i jezior polodowcowych z brunatnymi wodami i kożuchem mchów torfowców. Z łatwością można tu dojechać samochodem albo dwukołowcem. Park oferuje ponad sto szlaków rowerowych, ale jedynie szlaki piesze prowadzą w miejsca najbardziej skrywane, jak na przykład Trzcielińskie Bagno.

Spec grupa skontaktowała się z organem odpowiedzialnym za park. Droga znowu powiodła do Mosiny. Turkot pojechała tam osobiście, aby spotkać się z dyrektorem Romanem Sołtysińskim. Był on człowiekiem przed sześćdziesiątką, z widoczną łysiną pośrodku głowy, ubranym w mundur leśnika – niemniej bardzo gościnnym. Na bogato rzeźbionym dębowym biurku z siedemnastego wieku postawił szklankę z herbatą, słodzik i ciasteczka domowej roboty z ksylitolem. Dyrektor chorował na cukrzycę, dlatego nie używał cukru.

– Więc wasz przestępca chowa się gdzieś na terenie parku? – powiedział, po czym ugryzł ciasteczko. – Dobrze rozumiem?

– Tak podejrzewamy – stwierdziła podkomisarz. – Może mieszkać gdzieś w okolicy albo biwakować pod namiotem.

– Wątpię, biwakowanie na terenie parku jest zabronione i grozi karą finansową.

– Ludzie zawsze pozostają ludźmi – zauważyła Turkot. – Najchętniej robią to, czego im nie wolno. Ile mieliście przypadków dzikiego biwakowania? – spytała.

– Najlepiej wie o tym straż parku.

– Gdzie ich znajdę?

– Chłopaki zwykle pracują w terenie. Zadzwonię i zobaczę, gdzie są.

Okazało się, że byli w okolicach Bagna Trzcielińskiego, na granicy Wielkopolskiego Parku Narodowego. Z Mosiny to dwadzieścia jeden kilometrów na północny zachód. Turkot dotarcie tam zajęło pół godziny.

Umówili się przy jedynym sklepie spożywczym w Trzcielinie, zaraz za przystankiem autobusowym z kapliczką z Jezusem. Dochodziła szósta po południu. Zapadł zmierzch i ulice rozjaśniały światła lamp. Turkot weszła do środka, aby kupić przekąskę. Był to sklep, jaki pamiętała z dzieciństwa: z zapachem chleba unoszącym się w powietrzu jeszcze przed wejściem, z cukierkami za szklaną szybą, drewnianą ladą i tęgawą sprzedawczynią w fartuchu i czapeczce furażerce.

Komendant przyjechał tam starym, wysłużonym jeepem cherokee. Był sam, poinformował, że reszta strażników patroluje lasy. Polowania na terenie parku oficjalnie zakazano, ale się odbywały. Zabijano dziki, lisy, sarny i jelenie. Zadaniem straży parku – niedofinansowanej i z niewielką liczbą chętnych do tej pracy – było łapanie nielegalnych myśliwych, dlatego mieli ręce pełne roboty.

– Nie zajmę panu dużo czasu – obiecała podkomisarz. – Mam dwa pytania. Czy mieliście ostatnio przypadki nielegalnego biwakowania? Chodzi mi zwłaszcza o samotnych mężczyzn, być może bushcraftowców.

– Ostatnio, czyli?

– Powiedzmy, że od początku miesiąca.

Komendant zamyślił się na chwilę.

– Kilka przypadków, bardziej dzieciaki albo ekolodzy fanatycy.

– Kim są ci ekolodzy fanatycy? – spytała.

– Studenci z Uniwersytetu Adama Mickiewicza prowadzą tu ciągle jakieś badania. Czasem zostają pod namiotami nieco dłużej, robią imprezki. Znajdujemy ich następnego dnia na kacu i każemy im udać się do domu.

– I oni prowadzą badania w miejscach wyznaczonych?

– Oczywiście.

– Ale muszą najpierw się zapowiedzieć, prawda?

– Jak najbardziej. Nie ma mowy o samowolce.

– Ktoś tu jeszcze coś bada?

– Występuje tutaj ponad dwieście gatunków ptaków. W końcu nie na darmo symbolem stał się puszczyk – zaśmiał się komendant. Z dumą wyrażał się o parku. – Mamy tu jeszcze ornitologów. Co roku rozbijają obóz, aby badać lęgi ptaków. Nazywa się to Akcja Wielkopolska.

– Kiedy odbywa się ta akcja?

Komendant podrapał się po czole.

– W tym roku zaczęła się w lutym... I kończy się pojutrze.

WIRY, 26 LUTEGO 2023 ROKU

– Grób Emilii Tadewald jest niedaleko płotu. – Koterwa wskazał na wyrastający przy drzewie krzyż, którego Feusette nie widział, ponieważ było już ciemno.

Cmentarz w Wirach miał kształt prostokąta otoczonego drewnianym płotem z ceglanymi słupkami. Był zadbany, co znaczyło tyle, że ludzie odwiedzali zmarłych często, wymieniając kwiaty i znicze. Te paliły się niemal na każdym grobie.

Feusette zatrzymał się przed bramą i łyknął tabletkę xanaxu. Poczuł narastający lęk, jednakże nie przybierał on na sile tak jak wcześniej. Serce waliło mu w klatce piersiowej, ale uspokoiło się po kilkunastu głębokich oddechach.

Koterwa czekał na niego za bramką, nieco zdziwiony przystankiem antropologa.

Gdy Feusette przekroczył granicę cmentarza, wyznał mu – i przyszło mu to niezwykle lekko, przez co sam się zdziwił – że cierpi na kojmetrofobię, ale za pomocą tabletek i metod oddychania może przez krótki czas wytrzymać wśród grobów.

Koterwa odważył się wyznać, że śmiertelnie boi się pająków i dlatego lubi zimę, bo większość z nich nie potrafi przeżyć w niskich temperaturach i ginie, a następnie zaprowadził go do grobu Emilii Tadewald. Był to kopiec ubitej ziemi z wbitym drewnianym krzyżem. Koterwa zapalił znicz i położył na ziemi.

– Znał pan ją? – spytał Feusette.

– Nie, ale raz po raz tu przychodzę.

– Dlaczego?

– Wyobrażam sobie, że po śmierci stajemy przed Panem Bogiem jako czysta jaźń – powiedział. – Wciąż pozostajemy tą samą osobą, chociaż nie posiadamy ciała. – Spojrzał na Feusette’a przez okulary. – Wiem, jak to brzmi, ale myślę, że Emilia Tadewald żyje gdzieś tam w zaświatach.

– Była czarownicą, prawda?

– Ludzie mówili, że była krewną Katarzyny Tadewald, znanej w Małopolsce zielarki i znachorki, oskarżonej o czary i spalonej na stosie pod koniec siedemnastego wieku. Emilia także znała się na tym i owym. Z serdecznika i pierwiosnków przygotowywała herbatkę na chłodne zimowe wieczory, a sokiem z jaskółczego ziela usunęła paskudne kurzajki z rąk ojca Jana Madeja. Młode dziewczyny przychodziły do niej po eliksiry miłosne lub po lek na obfite miesiączki. Mówiło się, że potrafi rzucać klątwy i pozbywać się ciąż. A to rodziło pytania o spółkowanie z diabelskimi mocami.

– Jak zmarła?

– Zginęła w niewyjaśnionych okolicznościach przy gospodarstwie Jana Madeja, ówczesnego sołtysa. Spadła z górki i uderzyła głową w kamień. Wykrwawiła się. I na tym koniec.

– Co w tym niewyjaśnionego?

Koterwa nasunął okulary na nasadę nosa.

– Kiedy Emilia była młodą dziewczyną, zalecał się do niej Madej. Jeszcze nie był sołtysem, ale pochodził z zamożnej rodziny rolników. To jego potomkowie wyprzedają dziś ziemię deweloperom, którzy stawiają tu większość nowych osiedli. Dzisiaj Wiry nie przypominają już wioski, gdzie się wychowałem. – Zamyślił się na chwilę, a potem kontynuował: – Madej zaproponował Emilii ożenek, ale ta odrzuciła jego propozycję. Pokochała już biedniejszego rolnika. Przyszły sołtys nigdy jej tego nie wybaczył. Ludzie gadali, że to on mógł przyczynić się do jej śmierci. Ale nigdy tego nie udowodniono.

– Ile miała lat Zdzisława, kiedy straciła matkę? – spytał Feusette.

– Czternaście, może piętnaście.

– A co z jej ojcem?

– Zachorował i zmarł kilka lat przed śmiercią Tadewaldowej. Nie wiem, na co ani jak długo chorował. Pewne jest, że mieszkańcy podejrzewali, że sama Emilia pozbyła się go jakimś zabójczym eliksirem.

– Pan w to wierzy?

– Myślę, że to plotki.

– Czy Jan Madej mógł mieć coś wspólnego ze znieważeniem jej szczątków w 1976 roku?

– To bardzo prawdopodobne. Madej był wtedy sołtysem Wir, zamożnym rolnikiem, lecz wciąż zabobonnym idiotą. Był przekonany, że nieurodzaj, który dotknął jego plony, spowodowała klątwa rzucona przez wiedźmę. Wierzył też, że jeśli wykopie się jej grób i zrobi to samo, co kiedyś robiono z grobami czarownic, przerwie się klątwę.

– Powiedział pan, że znieważenie zwłok to zaledwie początek koszmaru dla Zdzisławy Lesiak – wspomniał Feusette.

Koterwa skinął głową.

– To już dłuższa historia, a ja robię się głodny.

Feusette spojrzał na zegarek. Czas kolacji. W szpitalu oddali mu zawartość portfela i kartę kredytową – to dobrze, bo też zrobił się strasznie głodny.

– Można tu gdzieś dobrze zjeść?

– Oczywiście. Wiry to wieś, ale nie koniec świata – odparł Koterwa.

– Chodźmy więc. Ja stawiam, a pan uraczy mnie swoimi opowieściami.

POZNAŃ, 26 LUTEGO 2023 ROKU

Akcja Wielkopolska powstała sześćdziesiąt lat temu. Pewien miłośnik ptaków i doktor na uniwersytecie zapragnął wprowadzić do Polski metody badawcze ptaków wędrownych – krótko mówiąc, zacząć je obrączkować. Na każdej aluminiowej obrączce znajdował się adres oraz indywidualny numer, który pozwalał na identyfikację konkretnego osobnika. Metoda prosta i skuteczna.

Co roku obrączkuje się ponad sto tysięcy ptaków, ale najwięcej podczas Akcji Wielkopolskiej. Każdy może wziąć w niej udział, ale najczęstszymi bywalcami są ornitolodzy, miłośnicy natury lub pracownicy uniwersytetów. Akcja polega na chwytaniu ptaków w sieci ornitologiczne, obrączkowaniu i wypuszczaniu. Wszystkie dane zapisuje się w zeszytach, a po akcji trafiają do bazy danych komputera.

Akcja jest prowadzona w trzech miejscach: w Niepruszewie, Bagnie Trzcielińskim i Mosinie. Terenowe stacje obrączkowania – jak na początku, tak i dziś – to po prostu obozy namiotowe. Działają przez cały czas akcji. W tym roku, z powodu ocieplania się klimatu, zaczęły się na początku lutego i zakończą pod koniec miesiąca. Nie jest to czas kojarzący się z przyjemnym biwakowaniem, lecz wolontariusze Akcji Wielkopolskiej to twardzi ludzie.

Pracami obozów zarządza kierownik, uprawniony do obrączkowania ptaków. Pomagają wolontariusze. Na każdy obóz przypada zwykle pięćdziesiąt metrów sieci z cienkiej przędzy – niewidocznej na tle krzaków. Ptak uderza w nie i wpada do specjalnej kieszeni utworzonej z sieci, tym samym nie mogąc się z niej uwolnić. Wolontariusze sprawdzają siatki co godzinę w trakcie dnia i w nocy, kiedy mogą się zaplątać sowy. Zasadą, do której muszą się stosować wszyscy, jest jak najkrótsze przetrzymywanie ptaków w niewoli i wypuszczenie na wolność zaraz po zaobrączkowaniu. I tak do końca akcji.

Nie było trudno zdobyć te informacje. Specgrupa dowiedziała się wszystkiego ze strony internetowej Akcji Wielkopolskiej.

– Ale jak możemy powiązać to z naszym figurantem? – spytał Chorąży.

– Pierwszy obóz zaczął się w Niepruszewie pierwszego lutego i trwał do siódmego lutego – wyklarowała Turkot. – Dojazd stamtąd na cmentarz Jeżycki zajmuje około dwudziestu minut samochodem. Zakładając, że Strzyga poruszał się na piechotę, taki spacer zająłby mu ponad cztery godziny. Ale nie musiał zapierdalać do Poznania tyle czasu, bo mógł najpierw znieważyć szczątki Anny Kruger, a potem bezpośrednio udać się do Niepruszewa. Poza tym w noc z piątego na szóstego lutego doszło do znieważenia szczątków Eli Lepry. Nasz podejrzany mógł być w tym czasie na obozie, zniknąć w nocy, aby pojawić się nad ranem. Miałby alibi.

– Trzeba by sprawdzić monitoring z tej trasy – powiedział Liput, który analizował Google Maps na swoim telefonie. – Po drodze jest stacja Orlenu. Pojedziemy tam i zobaczymy, czy mają jeszcze nagrania z pierwszego lutego.

– Ostatni obóz – ciągnęła podkomisarz – trwa w Mosinie, przy jeziorze Glinianki. Stamtąd na cmentarz na Junikowie jest znowu cztery godziny drogi. Ale przeszkodził mu doktor Feusette, który niemal zginął. Strzyga się tego nie spodziewał, dlatego popełnił błąd.

– Nie wrócił na piechotę – rzucił Liput.

– Właśnie – uzupełniła Turkot. – Wybrał transport publiczny. A co, jeśli Strzyga dniami obrączkuje ptaki, a nocą wyrusza na swoje chore wyprawy?

Pytanie podkomisarz zawisło na środku sali, a cała piątka zaczęła zastanawiać się nad tym, co ma nadejść.

– A co, jeśli to były żołnierz lub komandos? – odezwał się Chorąży. – Jakiekolwiek kroki podejmiemy, musimy to zrobić ze szczególną delikatnością. Inaczej możemy go spłoszyć.

* * *

– Nikt nigdy szczegółowo nie zbadał tego wypadku.

Koterwa zajadał się pierogami z mięsem i podsmażaną cebulką. Restauracja, w której siedzieli, była przytulna, obsługa przyjazna, a ceny rozsądne.

Feusette zjadł krem pomidorowy i słuchał dalszego ciągu historii.

– Wystarczyło trochę pogrzebać przy sprawie i można było znaleźć rozwiązanie tej tragedii – ciągnął Koterwa. – Ale zacznijmy od początku. Jest głęboki Peerel. Rządzi Edward Gierek. Do wsi postęp dochodzi później. Ludzie wyrzucają gnojówkę na drogę, nie wiedzą nic o bakteriach. Nie mają własnych samochodów, jeżdżą autobusami albo rowerami. Auta należą tylko do zamożnych rolników. Uprawa roli to sposób życia i zarobek. Ten, kto ma traktor, rządzi. Dzieciaki od najmłodszych lat wychowuje się przez ciężką pracę. Małe dziewczynki pasą gęsi, chłopcy pomagają ojcom na gospodarstwie. – Ugryzł połowę pieroga i wybełkotał: – Niech żyje klasa ludowa. Przodująca siła robocza.

– No to mamy tło wydarzeń – podsumował Feusette. – A co z bohaterami dramatu?

– Paweł Lesiak to zwykły rolnik. Ma kawałek pola, trochę sadu, kilka świń, kur i krowę. Żona umiera, kiedy ich syn ma siedem lat. Wychowuje go sam, a jak wiadomo, wychowywanie chłopców nie jest łatwą sztuką, powiedziałbym wręcz, że to droga przez mękę. I do tego trzeba zasuwać na gospodarstwie. Stasiu Lesiak to nicpoń, jak każdy chłopiec w jego wieku. Pewnego razu dopada go ciężka grypa. Ojciec nie wie, co robić, i udaje się po pomoc do lokalnej wiedźmy.

– Zdzisławy Tadewald – uściślił Feusette.

– Tak jest. A potem zakochują się w sobie. A wiadomo, jak jest. – Zaczął nucić piosenkę Andrzeja Dąbrowskiego: – Do zakochania jeden krok, jeden jedyny krok, nic więcej.

Feusette pomyślał o Oli Karbowiak i spuścił wzrok na pomidorówkę.

Koterwa pokazał mu jej zdjęcie na telefonie zrobione ze starej gazety z tamtych lat. Po wypadku fotografie rodziny Lesiaków trafiły na pierwsze strony lokalnych gazet. Zdzisława Lesiak miała ciemne włosy, prosty nos i twarz o kościach modelki. W nieruchomych ciemnych oczach, można było utonąć.

– Była piękna. – Westchnął bibliotekarz, a gdy zauważył, że Feusette rzucił mu podejrzliwe spojrzenie, odchrząknął: – Na czym to ja skończyłem? Ach tak, zanim jej matka zmarła, przekazała córce tajemną wiedzę leczenia chorób i odbierania porodów. Przejęła interes po matce i dobrze sobie radziła. Z drugiej strony zwracała na siebie uwagę swoją osobliwością. Na przykład kilka dni przed Bożym Narodzeniem widziano ją, jak zapuszcza się do lasu, by następnie rozpalać ogień na rozdrożu i odprawiać magiczne rytuały.

– Na kilka dni przed Bożym Narodzeniem? – powtórzył Feusette.

– Właśnie.

– Według kalendarza wicca to sabat Yule – wyprostował Feusette. – Pogańskie święto przesilenia zimowego. Dekoruje się wtedy domostwa i zapala jak najwięcej świec, żeby uczcić triumf światła nad ciemnością.

Koterwa wetknął sobie kolejnego pieroga do ust.

– Widzę, że odrobił pan lekcje, doktorze. To dobrze, bo mogę skupić się na historii Zdzisławy. Kiedy wyszło na jaw, że związała się z Pawłem Lesiakiem, Wiry zaczęły huczeć od plotek. Czyżby młoda czarownica rzuciła na niego urok? Nawet Madej próbował mu przemówić do rozumu, ale on nie słuchał. Zakochał się.

Po obiedzie Feusette zamówił dla nich kawę.

Koterwa odwdzięczył się kolejnymi niuansami, które dotychczas nie były takie ważne, a które w świetle ostatnich wydarzeń mogły stanowić klucz do rozwiązania zagadki.

– Była jeszcze kwestia listu. Po znieważeniu szczątków Emilii Tadewald ktoś wysłał na milicję anonim, twierdząc, że stał za tym Jan Madej i jego kuzyn Bogdan Socha. Oczywiście milicja nic z tym nie zrobiła, ale sam fakt zaognił konflikt między sołtysem a Zdzisławą. Myślę, że Madej przez całe życie nosił urazę do Tadewaldów. Przecież Emilia mogła zostać jego żoną, a Zdzisława mogłaby być jego córką. Do tego doszedł jeszcze konflikt Staśka Lesiaka z młodym Madejem.

Feusette upił łyk kawy, która poparzyła mu wargi.

– Co z nimi?

– Pobili się, jak to chłopaki w tym wieku. Młody Madej kumplował się z synem Sochy i jeszcze innym chłopakiem ze wsi. Zapomniałem, jak się nazywał. W każdym razie oskarżyli Staśka o napisanie tego listu. Ten zaprzeczył i zrobiła się awantura. Był z nim jego przyjaciel i rówieśnik, Mariusz Miller, syn jednego z rolników pracujących dla sołtysa. Po tej bijatyce ojciec zakazał mu kolegować się ze Staśkiem. Powoli i z czasem coraz więcej osób zaczęło się od nich odwracać.

– Aż do grudnia, kiedy to cała rodzina uległa wypadkowi, prawda? – dokończył Feusette.

Koterwa zmarszczył brwi nad okularami.

– A kto powiedział, że to był wypadek?

MOSINA, 26 LUTEGO 2023 ROKU

Ponieważ obóz ornitologiczny znajdował się na terenie Wielkopolskiego Parku Narodowego, zakazano ognisk, dlatego w obozie rozpalono dwa grille. Fryderyk przyniósł radio i ustawił je na drewnianym stoliku. Tego wieczora powiewał wiatr, było chłodno i mokro. Śnieg już stopniał i przerodził się w chlapę.

Gdy Miller zjawił się w obozie, usiadł jak zwykle dalej od ludzi, co nie uszło uwadze Marty. Ta od razu podeszła do niego i zaproponowała grillowaną kiełbasę z chlebem i musztardą. Podziękował jej i zaczął wcinać. Od dawna nie zjadł nic tak gorącego i pysznego.

Nie widział tego, ale czuł na sobie wzrok Fryderyka siedzącego naprzeciwko w grupce obozowiczów. Gdy rzucił okiem w tamtą stronę, spotkał się z rozmytym spojrzeniem kierownika obozu. Nieraz widział podobny wzrok na twarzy swego ojca. Oczy były pozbawione ostrości, bezładne.

W gruncie rzeczy mąż Marty trochę go przypominał. Dusza towarzystwa zmieniająca się za zamkniętymi drzwiami w dyktatora, pragnąca posłuszeństwa i nieznosząca odmowy. Jak to się dzisiaj mówi? Tak, przemocowiec. Niezbyt zgrabne słowo, ale chyba najlepiej opisuje takich typów. Wraz z kolejnym gryzem przyznał przed samym sobą, że go nienawidzi. Nienawidzi Fryderyka. I może zgnieść go jak tego skowronka, kiedy tylko zechce, jeśli ten wejdzie mu w drogę.

Gdy skończył jeść, Marta wróciła niby zabrać talerz, ale jednocześnie wcisnęła mu karteczkę w dłoń.

Miller ulotnił się z obozu, nie pożegnawszy się z nikim. Po drodze rozłożył papier i przeczytał: „Przy wieżyczce o pierwszej. Będę czekać”. Na samą myśl poczuł przyjemny prąd w kroczu.

Przejrzał wiadomości w telefonie. Chodziło mu o Ostrów Tumski. Portale wciąż donosiły o manifestacji wiccanek – chociaż już nie tyle wiccanek, ile zwykłych kobiet. Cieszył się, że przyłożył do tego rękę – był niczym Prometeusz, który wykradł ogień i podarował go ludziom. Nie powinni nadawać mu przydomku Strzyga, ale Iskra. Uśmiechnął się pod nosem.

Czaszka Zdzisławy jest tam, gdzie powinna być.

Strzyga znika.

Reszta to już twoja robota, moja ukochana Annabel Lee.

15

MOSINA, 27 LUTEGO 2023 ROKU

Tak jak powiedział Chorąży, nie mogli wzbudzić podejrzeń, dlatego specgrupa zwróciła się do straży parku, wyjaśniając, jakiej pomocy oczekiwali. Komendant wysłuchał ich i wyraził zgodę. Nie mógł się doczekać udziału w prawdziwej akcji. Na samą myśl przechodziły mu ciarki.

Obóz Akcji Wielkopolskiej rozbito blisko jeziora Glinianki. Właściwie Glinianki to nie było jezioro, raczej staw, a prawdę powiedziawszy – wyrobisko po dawnej kopalni gliny, które zalało się wodą. Obecnie Glinianki spełniają rolę terenów rekreacyjnych przyciągających plażowiczów, biegaczy, rowerzystów i spacerowiczów. Największymi atrakcjami są wieża widokowa i kąpielisko. Niemniej nie to przyciągnęło tu członków Akcji Wielkopolskiej – tylko rozmaitość rzadkich gatunków ptaków, choćby kania czarna, zimorodek czy dzięcioł czarny.

Podkomisarz Turkot, przebrana za strażniczkę parku, pojechała z komendantem na patrol. Przypadkiem zajechali na teren obozu – ot, zwykła wizyta. Sierżant Liput też tam się pojawił, miał odegrać rolę spacerowicza; wziął nawet swojego małego psa. Reszta zespołu przybyła na kąpielisko wcześniej. Uruchomili niewielkiego drona, który wzbił się w powietrze, bzycząc jak wielka ważka. Posiadał niewidoczne wbudowane kamery, które nagrywały wszystko z powietrza, a materiał zapisywały w chmurze.

Obozowisko znajdowało się niedaleko parku dla samochodów. Trzy kampery stały przy trzcinach, namioty zaś rozbito między drzewami. Wydawało się, że każdy zajęty był swoją robotą. Niektórzy odpoczywali po nocnej zmianie, inni sprawdzali sieci ustawione w kilku miejscach wokół jeziora.

Komendant zapytał o samopoczucie i pogodę – a potem wypluł z siebie serię pytań o ptaki i rezultaty ich pracy. Był miły, uśmiechał się co chwilę, dzięki czemu ludzie z obozu rozmawiali z nim jak ze starym kumplem. Na koniec życzył im udanego obrączkowania.

– Ach, zapomniałbym – rzekł, podczas gdy Turkot milczała i obserwowała. – Chciałem zamienić słówko z kierownikiem. Jest gdzieś tutaj?

– Jest w swoim kamperze – odparł jeden z obozowiczów. – To ten biały.

Turkot poszła za komendantem. Drzwi otworzyła im atrakcyjna blondynka. Oczy miała spuchnięte od płaczu, starała się ukryć smutek, ale udawanie jej nie wyszło. Kobieta może znieść wiele, ale czasem ma dość. Ta kobieta wyglądała tak, jakby miała dość.

– Czy możemy rozmawiać z kierownikiem? – zapytał komendant.

– Czy coś się stało?

– Nic a nic. Rutynowa kontrola. Sprawdzimy formalności i znikamy.

– Mąż śpi – odparła sucho. – Ale może wam uda się go obudzić.

Powiedziawszy to, wyszła z kampera i udała się w stronę drewnianej wieży widokowej.

Komendant wzruszył ramionami i wszedł do środka.

Turkot powiodła wzrokiem za kobietą. Coś jej mówiło, żeby za nią pójść. Posłuchała intuicji. Blondynka szła nerwowo, a na skraju drzew zatrzymała się przy łysym mężczyźnie w kurtce moro. Siedział na kamieniu. Czekał na kolejną pełną godzinę, by ruszyć na obchód sieci. Wstał, kiedy ją zobaczył. Zamienili kilka słów i zrobił coś, co na pozór wydawało się normalne – coś, w czym podkomisarz dostrzegła drugie dno. Niby nic. Pogładził kobietę po policzku. Może to był jej brat, może przyjaciel. Niby nic, ale wydało się to jej nie na miejscu.

Kiedy wróciła do kampera, komendant był w trakcie rozmowy z kierownikiem obozu. Mężczyzna miał rozczochrane siwe włosy. Komendant naprawdę musiał go zbudzić ze snu. Przedstawił się jako Fryderyk Mikołajczak. Turkot wyczuła od niego woń alkoholu i zrozumiała zachowanie kobiety.

– Chciałabym coś pokazać. – Wyciągnęła telefon z fotografią figuranta, którego nagrał nocny monitoring. – Poznaje go pan?

Mikołajczak zmrużył oczy.

– Nie widać jego twarzy. Skąd mam wiedzieć, kto to taki?

– Może poznaje pan po kurtce moro i plecaku?

– Wszyscy mamy tu kurtki i plecaki. To obóz.

– Nasz podejrzany jest łysy – dodała Turkot.

– Łysy? – powtórzył kierownik.

– Zgadza się. Macie tu takiego?

Mikołajczak zmarszczył brwi.

– Mamy...

– Jak się nazywa?

– Mariusz Miller.

– Gdzie teraz jest?

– Powinien siedzieć przy siatkach, obok wieży widokowej.

Podkomisarz zapaliło się światełko w głowie.

– Jesteście jakoś spokrewnieni?

Mikołajczak prychnął śmiechem.

– W życiu. Prawdę mówiąc, nie lubię go. Jest dziwny.

– Co ma pan na myśli?

– No dziwny. Zawsze rozbija namiot dalej od obozowiska. Samotnik. Woli spędzać czas z samym sobą.

Chyba nie tylko – pomyślała Turkot, przypomniawszy sobie, jak Miller (a wszystko wskazywało na to, że tak się nazywał) pogłaskał policzek jego żony. Niby nic, ale...

– Mam karty informacyjne z danymi o każdym uczestniku.

– Może nam pan udostępnić jego dane?

– Nie mogę, ale udostępnię – powiedział z nutką przekory.

Pięć minut później Turkot wróciła do jeepa ze zdjęciem z danymi Mariusza Millera.

Komendant usiadł za kierownicą i zamknąwszy drzwi, spytał:

– I co?

Turkot wybałuszyła oczy, gdy przeczytała, gdzie pracował podejrzany. Nie odpowiadając komendantowi, zadzwoniła na komórkę Liputa.

– Figurant to łysy mężczyzna – poinformowała go. – Podobno pracuje jako stróż w seminarium duchownym na Ostrowie Tumskim. Siedzi teraz przy siatkach obok wieży widokowej. Potrzebuję zdjęcia twarzy.

– Daj mi chwilę – odparł Liput i się rozłączył.

Komendant zrozumiał, że za moment zacznie dziać się coś poważnego. Poczuł nie tyle falę ekscytacji, ile strach. Nigdy wcześniej nie brał udziału w pracy operacyjnej policji. Aż do teraz.

* * *

Liput, który spacerował z psem, w kilka minut znalazł się przed wieżą. Dostrzegł Millera na skraju skarpy przy jodłach. Mężczyzna go zauważył. Nie było odwrotu. Liput podszedł do niego jakby nigdy nic i poprosił o zrobienie zdjęcia jemu i psu na tle wieży. Mężczyzna zrobił to z chęcią. Liput, który był dla niego obcy jak planeta na krawędzi Układu Słonecznego, podziękował i odszedł. Wszystko wróciło do normy.

Ale mężczyzna nie wiedział, że Liput ma zainstalowaną specjalną aplikację, która robi ukryte zdjęcia. Kiedy mężczyzna nacisnął przycisk, aparat zrobił dwa zdjęcia: jedno normalne, ze spacerowiczem tulącym psa na tle wieży, drugie osoby, która używała tego telefonu. Cała magia polegała na tym, że nie można było zobaczyć podglądu zdjęcia. Oddając telefon Liputowi, mężczyzna był przekonany, że wyświadczył zwykłą przysługę.

POZNAŃ, 27 LUTEGO 2023 ROKU

Feusette wszedł do gabinetu profesora Lasoty, a ten się zdziwił, że zobaczył swojego pracownika na nogach. Był przekonany, że antropolog sądowy leży w szpitalu. Wyraził to serią pytań, na które Feusette nie miał czasu odpowiedzieć.

– Profesorze – zastopował go. – Czy mogę prosić o wgląd do protokołu z pańskiej pierwszej sekcji zwłok?

Lasota zamilkł.

– Dlaczego o to prosisz?

– Muszę coś sprawdzić. Obiecuję, że wszystko wyjaśnię.

Profesor wyraził zgodę.

Archiwum Zakładu Medycyny Sądowej stanowił oddzielny pokój z szafkami. Protokoły sekcji zwłok przetrzymywano tak samo jak inne dowody kryminalne – nikt nie wie, kiedy się przydadzą. Na każdej szafce widniała data. Feusette znalazł rok 1976 i zaczął przeglądać akta.

Paweł Lesiak miał sińce na udach, biodrach, tułowiu, barkach i głowie – a także zmiażdżone tkanki miękkie na skutek uderzenia pojazdu. Podstawa kości czaszki została złamana z powodu uderzenia potylicą o maskę lub szybę. To typowe urazy. Kiedy auto wjeżdża w człowieka od tyłu, powoduje złamanie trzonów kości udowych, które w tym przypadku także odnotowano. Ale jedno mu nie pasowało. Nos, a w rzeczywistości – zmiażdżony nos, jakby ktoś celowo uderzał w niego z ogromną siłą.

Głowa Stasia Lesiaka, dwunastoletniego chłopca, pękła w momencie, gdy znalazła się pod kołami auta. Była nie do rozpoznania w trakcie sekcji. W czasach Peerelu mówiło się na to „całkowite zgruchotanie czaszki”. I tak właśnie zapisano. Jeżeli doszło do takiego „zgruchotania”, to na pewno nie przez potrącenie. Samochód nie zostawia takich obrażeń – chyba że celowo przejeżdża komuś po głowie, „gruchocząc” ją.

Najwięcej czasu poświęcił Zdzisławie Lesiak, o której z takim zaangażowaniem wspominał Koterwa. Przede wszystkim nie miała złamań miednicy i trzonów kości udowych, za to były pęknięcia i dziury w sklepieniu czaszki. Takie urazy powstają na skutek uderzeń czymś twardym i tępokrawędzistym.

Liczne otarcia naskórka, złamana kość przedramienia i sińce w obrębie nadgarstków były tak zwanymi „obrażeniami defensywnymi”. Oznacza to, że Zdzisława próbowała zasłaniać się rękami przed uderzeniami napastnika. Siniaki miały kształt półksiężyca o szerokości kilku centymetrów. Ślady odbiły się na jej skórze jak pieczątka, zatem dziewczyna walczyła o życie przed napastnikiem, uzbrojonym najprawdopodobniej w klucz do opon.

O prawdziwym horrorze, który przeszła Zdzisława Lesiak, świadczyła pozioma rana cięta na podbrzuszu: pamiątka po cesarskim cięciu. W protokole napisano, że dziecko zmarło razem z matką.

WIRY, 21 GRUDNIA 1976 ROKU

Ojciec Staśka przywiózł wysoki i zgrabny świerk, który zakopał z donicą pod śniegiem. Zostało jeszcze trzy dni do Bożego Narodzenia. W powietrzu czuć było ducha świąt.

Pomogłem im ozdabiać choinkę. Papierowe aniołki, kilkumetrowe łańcuchy, bombki, jabłka, orzechy, słodycze – dzięki nam choinka nabrała blasku. Nawet Zdzisława do nas dołączyła, ale Paweł Lesiak zagonił ją z powrotem do domu.

– Jesteś w ciąży – mówił. – Musisz o siebie dbać.

Jej brzuch naprawdę przypominał napompowany balon. Nie mogła zaprotestować, więc obserwowała nas przez okno. Kiedy skończyliśmy, poczęstowała nas czerwoną oranżadą.

Z brzuchem nabrzmiałym od gazu wróciłem do domu. Czekał na mnie obiad. Dzisiaj matka przygotowała pyry z gzikiem. Wielkopolska specjalność. Ojciec zjadł i jakby na ukoronowanie obiadu strzelił sobie kieliszek wódki. Czekałem, kiedy będę mógł wrócić do domu Staśka. Było tam jakoś jaśniej i weselej.

– Dokąd tak pędzisz? – spytał ojciec.

– Robimy bałwana z kolegami – odpowiedziałem, mijając się nieco z prawdą.

– Będzie tam Stasiek? – spytał.

Wzruszyłem ramionami.

Ojciec zapalił papierosa.

– Tylko pamiętaj, żeby nic nie przeskrobać. – Jak zwykle upomniał mnie na odchodne. Zaczął robić to po bijatyce z grupą Tadka, jakby się bał, że ponownie odwiedzi go Madej.

Wyleciałem z domu jak strzała. Pobiegłem w dół ulicy, zostawiając za sobą łączkę. Przy Społem zwolniłem, żeby sprawdzić, czy nie ma niedaleko Tadka, Sochy i Madeja. Bardzo nie chciałem na nich trafić. Minąłem chatę babki Bocheńskiej, machając jej na powitanie. Staruszka uśmiechnęła się do mnie i odmachała. Wieś wydawała się względnie uśpiona przez śnieg, którego całun pokrywał drogi, pola i dachy – i nieco wyciszona z uwagi na przygotowania do wigilii. Ostatni kawałek drogi przebiegłem wzdłuż ulicy Poznańskiej, minąwszy cmentarz. Biegłem tak do samego domu Lesiaków.

Wieczorem Zdzisława zapaliła świece i rozłożyła je po całym domu. Na stole pojawiły się jajeczne kotlety i pierogi z kapustą i grzybami, a na dokładkę miały być naleśniki z marmoladą. Ślinka mi pociekła na ten widok. Staśkowi też.

– Przecież dziś nie Wigilia – powiedziałem, osłupiały widokiem przysmaków.

Zdzisława uśmiechnęła się do mnie szeroko.

– Wiem, ale dzisiaj przypada najdłuższa noc w roku.

Nic mi to nie mówiło.

– Nasi słowiańscy przodkowie obchodzili w tym czasie Szczodre Gody – wyjaśniła.

– Co to takiego?

Stasiek wybuchnął śmiechem.

– Od jutra – ciągnęła Zdzisława, kładąc dłonie na brzuchu – zacznie przybywać dnia i ubywać nocy. Światłość wygrywa nad mrokiem. Dlatego chciałabym, abyśmy spędzili ten wieczór razem.

Paweł Lesiak stanął przy niej i mocno przytulił. Mój ojciec nigdy nie przytulił tak matki, przynajmniej nie pamiętałem tego.

Usiedliśmy do stołu, nad którym unosił się zapach przypraw, ciasta i mięsa.

Cieszyłem się, że mogę siedzieć razem z nimi. W gruncie rzeczy byli to dla mnie obcy ludzie – to znaczy przyjaźniłem się ze Staśkiem. Nie łączyły nas więzy krwi, ale przyjaźń. Czasem to łączy mocniej niż rodzina. Ojciec nie znosił Staśka, uważał go za wcielenie diabła biegającego po wireńskich uliczkach. Sam nikogo nie miał, więc jak mógł zrozumieć, że nie ma złych przyjaciół. Nie ma też dobrych. W naszym życiu spotykamy osoby, z którymi chcemy spędzać czas. Stasiek był właśnie taką osobą.

Zapadł zmrok, gdy skończyliśmy ucztę. Ojciec pozwolił Staśkowi mnie odprowadzić, ale kazał wziąć latarkę. Mieli jedną na baterię. Wybiegliśmy z domu, rechocząc ze śmiechu, i zaczęliśmy rzucać się kulkami obok wielkiej choinki. Księżyc lśnił nad nią pięknie, wręcz hipnotyzująco.

Wybiegliśmy na ulicę i szliśmy w stronę cmentarza. Po obu stronach drogi wznosiły się zaspy, a za nimi albo domostwa, albo bezkres pól. Nie wiem, jak to się stało, ale nie spostrzegliśmy, jak zbliża się do nas auto. Byliśmy tak pochłonięci sobą, że usłyszeliśmy warkot niebieskiego fiata Sochy dopiero, kiedy znalazł się tuż za nami.

Nie dzisiaj – pomyślałem i obleciał mnie strach.

Fiat stanął kilka centymetrów od naszych pleców. Drzwi się otworzyły. Blask świateł szczypał mnie w oczy. Przed moimi oczami wyrosła sylwetka młodego Madeja, który podszedł do mnie i trzasnął mnie w policzek. Zrobiło mi się ciemno przed oczami i upadłem na zaspę. Łzy napłynęły mi do oczu, skóra parzyła niczym przypiekana gorącym żelazem.

Stasiek chciał mi pomóc, ale nie miał szans z Madejem, którego wsparł młody Socha. Usłyszałem pojedynczy plask i mój przyjaciel upadł obok mnie.

W końcu pojawił się Tadek. Cała trójca stała nad nami jak lwy nad rannymi antylopami. Tadek wciąż kulał, ale od naszego ostatniego spotkania zmieniło się to, że kuśtykał tylko o jednej kuli.

– I teraz, świnioryje, spuścimy wam porządny wpierdol – oznajmił. – Słyszeliście o bejsbolu? Pytam się o coś, pacany.

– Nie – odpowiedzieliśmy ze Staśkiem w tym samym czasie.

– To taka amerykańska gra – kontynuował Tadek. – Chodzi o to, że jeden gracz rzuca, a zadaniem drugiego, tego, który ma pałkę, jest wybić piłkę jak najdalej. Najlepiej poza boisko. – Stanął na zdrowej nodze, chwytając kulę w obie ręce. – To będzie moja pałka. A wasze ryje będą piłkami.

Madej i Socha zarechotali.

Tadek utkwił wzrok w moim przyjacielu.

– Wstań, Lesiak.

– Zostawcie nas w spokoju.

– Wstań, a może spełnię twoją prośbę.

Stasiek wstał.

– Zawsze chciałem być pałkarzem. – Tadek zamachnął się kulą i trzepnął Staśka w głowę.

Zamknąłem na chwilę oczy. Usłyszałem trzask. Stasiek wrzasnął i runął znowu na ziemię. Tym razem nie było mowy, żeby odgrywać Hansa Klossa. Stasiek przykrywał dłońmi głowę i płakał z bólu.

– Teraz ty, świnioryju.

Tadek zrobił krok w moją stronę i ponownie uniósł kulę. W jego oczach zapaliły się płomienie. Napiąłem wszystkie mięśnie twarzy.

Spodziewałem się uderzenia, które nigdy nie nadeszło. W zamian za to Tadek ryknął z bólu. Podobne jęki wydali z siebie Madej i Socha

Otworzyłem oczy.

Tadek leżał pod nogami Pawła Lesiaka, który trzymał jego kulę. Madej i Socha zaczęli przepraszać. Przekonywali, że to nie oni uderzyli Staśka, że to były żarty.

– Żarty? – uniósł się Lesiak. – Ja wam pokażę żarty, wy rozpuszczone skurwysyny!

Tadek leżał na brzuchu, kiedy Lesiak z impetem uderzył go w plecy jego własną kulą. Tadek zaczął płakać z bólu. Widziałem w jego oczach strach.

– A teraz wypierdalać! Jeszcze raz was tu zobaczę, to nie ręczę za siebie.

Madej i Socha pomogli mu wsiąść do auta.

Na to wszystko pojawiła się Zdzisława. Trzymała się za brzuch. Lesiak kazał jej wrócić do domu, ale tym razem nie posłuchała. Od razu zajęła się pasierbem.

– To przez ciebie! – darł się z auta Tadek. – Zobacz, co mi zrobiłaś, ty jebana wiedźmo! To wszystko twoja wina!

Paweł Lesiak nie wytrzymał i rzucił się w stronę fiata. Chciał otworzyć drzwi i wytarmosić Tadka. Zanim to zrobił, Madej wcisnął pedał gazu. Opony zabuksowały. Auto wyrwało przed siebie.

– Przyjdzie na ciebie dzień! – Dało się słyszeć krzyk Tadka przez uchyloną szybę fiata. – Przyjdzie na ciebie dzień, dziwko szatana!

POZNAŃ, 27 LUTEGO 2023 ROKU

Wróciwszy do Komendy Miejskiej, wrzucili go na bęben. Jeśli Mariusz Miller coś przeskrobał, system będzie o tym wiedział. Niestety rezultaty rozczarowały członków specgrupy. Figurant był czysty jak łza. Nie znaczyło to, że nie mógł wykradać się nocami z obozu i bezcześcić ludzkie szczątki. Specgrupa objęła go swoim zainteresowaniem.

Miller mieszkał w jednym z wysokich bloków na osiedlu Przyjaźni, w północnej części miasta. Jego mieszkanie znajdowało się na dziewiątym piętrze. Chorąży i Liput podjęli się zadania przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Pojechali tam ze zdjęciem i zaczęli wypytywać sąsiadów.

– Jest gdzieś ochroniarzem – powiedziała emerytka mieszkająca obok Millera.

– Wie pani gdzie?

Kobieta nie miała pojęcia.

– Gadał coś, że kiedyś był w wojsku, ale nie znam szczegółów – ciągnęła. – Mariusz jest trochę cichy, ale w gruncie rzeczy to miły chłopak. Zawsze mówi mi „dzień dobry”, a kiedy potrzebowałam pomocy z szafą, to ją wniósł i pomógł złożyć. Nie chciał za to nawet grosza. Zmusiłam go, żeby wziął chociaż ciasteczko na drogę.

Sąsiad, który mieszkał naprzeciwko, czterdziestolatek z żoną i dwójką dzieci, już nie wyrażał się o nim w takich superlatywach.

– Jest dziwny – stwierdził.

– Dlaczego?

– Jeśli facet w jego wieku nie ma żony, musi być z nim coś nie tak, co nie? – przekonywał.

– Może się rozwiódł?

– Powiedział mi kiedyś, że nigdy się nie ożenił.

– Określiłby go pan jako samotnika? – spytał Liput.

– Nie całkiem. Ostatnio zaczęła go odwiedzać taka ładna pani ubrana cała na czarno. Pewnie prostytutka.

– Ostatnio?

– Pierwszy raz ją widziałem, jak wchodziła do niego do mieszkania. Było to jakoś przed świętami Bożego Narodzenia. Potem jeszcze trzy, może cztery razy.

– Była starsza czy młodsza?

– Na pewno młodsza od niego.

Miller wydawał się samotnikiem i introwertykiem trzymającym się na uboczu. Czymkolwiek się zajmował, pracował na zmiany. Od czasu do czasu wychodził wieczorami z plecakiem i wracał następnego dnia. Lubił ubierać się jak żołnierz. Sąsiedzi nigdy nie widzieli u niego broni, choćby noża czy pałki.

– Ma bzika na punkcie ptaków – stwierdził młody chłopak z końca korytarza. Miał może dwadzieścia lat i przyjechał tu studiować. – Poszedłem raz pożyczyć cukier. Zabrakło mi do kawy. Wpuścił mnie do środka, a tam na ścianach same obrazy ptaków. Bociany, dzięcioły, żurawie, orły.

– Czy zauważył pan coś, co pana zaniepokoiło? – spytał Liput.

– Byłem tam tylko chwilę, ale widziałem jego papiery na biurku. A tam fotografie cmentarzy. Ale najdziwniejsze były zdjęcia kobiet. To znaczy nie były to zdjęcia żywych twarzy, ale fotografie tablic nagrobnych. Po co komu takie rzeczy? Rozumiecie panowie, że przestraszyłem się jak cholera.

Liput i Chorąży wymienili krótkie spojrzenia.

– Kiedy miała miejsca ta wizyta? – spytał Chorąży.

– Na początku roku, a co?

Kryminalny pokazał chłopakowi zdjęcia Anny Kruger, Elżbiety Lepry i Franciszki Gołębiewskiej.

– Czy to je pan widział?

– Boże, tak! To te kobiety!

– Tylko trzy? – indagował Liput.

Chłopak skinął potwierdzająco głową.

– Proszę się przyjrzeć dokładnie – zasugerował Chorąży. – Może były tylko podobne?

– Nie muszę się przyglądać. Ostatnio te same twarze kobiet widziałem w telewizji.

– Gdzie?

– Na Ostrowie Tumskim. Na proteście czarownic.

Artykuł zamieszczony na stronie internetowej „Głosu Wielkopolskiego”, 27 lutego 2023 roku

STRZEŻCIE SIĘ, CZAROWNICE NADCHODZĄ!

– Europa straciła tysiące kobiet oskarżonych o czary. Nie tylko wiccanki, lecz także feministki dostrzegły w czarownicach nie tyle ofiary nowoczesności, ile bojowniczki walczące przeciw kapitalizmowi, pozostające symbolem ruchu kobiecego i inspiracją dla współczesnej ekologii. Dzisiaj figura czarownicy powraca – tłumaczy Barbara Hoffmann, arcykapłanka Poznańskiego Kowenu Wicca, nieformalna liderka manifestu kobiet na Ostrowie Tumskim. – I to powraca z przytupem.

Protesty czarownic to nic nowego. Po objęciu urzędu przez Donalda Trumpa z początkiem stycznia 2017 roku tysiące amerykańskich wiedźm złączyło swoje siły, aby rzucić klątwę na prezydenta i zmniejszyć jego szkodliwą działalność. Pojawiły się również pod Trump Tower w Nowym Jorku, manifestując w szpiczastych kapeluszach i czarnych strojach. Walczyły o sprawiedliwość społeczną, przeciwko polityce imigracyjnej rządu, a także domagały się praw do aborcji. Czarownice pojawiły się także we Francji we wrześniu tego samego roku, protestując przeciwko niszczeniu kodeksu pracy. Widziano anarchofeministyczny kolektyw Witch Bloc, manifestujący pod hasłem: „Macron au chaudron!” (Macron do kotła!).

W Polsce czarownice uaktywniły się w 2021 roku po wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zakazu aborcji. Pamiętamy dobrze tysiące kobiet z wymalowanymi na twarzy czerwonymi błyskawicami i transparentami, na których między innymi można było dostrzec hasło: „Tych czarownic nie spalicie!”.

Odwołania do magii pojawiały się w ruchach politycznych dawno temu. Zachodnie feministki uczyniły wiedźmy swoim symbolem, a słynnym hasłem: „Jesteśmy córkami czarownic, których nie udało wam się spalić” podkreślały, że między XVI a XVII wiekiem spalono za czary aż sto tysięcy kobiet.

– To było jak atak mizoginii – wyjaśnia archeolożka, ekspertka od pochówków antywampirycznych i także uczestniczka manifestu, doktor Aleksandra Karbowiak. – W Młocie na czarownice, opublikowanym w 1487 roku, przelewa się nienawiść do kobiet – twierdzi Karbowiak. – Gdyby pozbyć się „zła” mieszkającego w kobietach, „to nawet pomijając czarownice, świat uwolniłby się od wielu nieszczęść” – zacytowała fragment. – Ofiarami były zwykle znachorki lub kobiety uznane za zbyt śmiałe i pyskate jak na tamte czasy.

Czary stanowią zamach na kulturowe podstawy kapitalizmu, który narzucono nam siłą, a także na przekonanie, że świat składa się z bezwładnych zasobów, które należy eksploatować. Tymczasem prymitywne ludy postrzegały świat jako nierozerwalną całość. Magia odpowiada na zwykłą ludzką potrzebę znalezienia powrotnej drogi do natury. Wiccanki, współczesne wiedźmy, szukają związku z żywiołami, wykazują wrażliwość na pory roku i cykle Księżyca.

– Skoro się okazuje, że racjonalny świat zmierza ku wyniszczeniu naturalnego środowiska, dlaczego nie zakwestionować dotychczas obowiązujących podziałów na to, co racjonalne, a co nieracjonalne? – pyta Hoffmann. – Podobnie jak w czasach polowań na czarownice mamy do czynienia ze wzmocnieniem wszelkich form dominacji, czego przykładem może być konserwatywny rząd demonstrujący swoją mizoginię i uwielbienie patriarchatu.

Jak widać, magia znowu staje się bronią uciemiężonych kobiet.

WIRY, 24 GRUDNIA 1976 ROKU

Doktor powiedział, że miał dużo szczęścia. Uderzenie nie spowodowało poważnych uszkodzeń czaszki, ale było dość silne, aby doprowadzić do potężnego bolącego siniaka. Przez kolejne dwa tygodnie Stasiek miał brać tabletki przeciwbólowe i – nie daj Boże – narażać się na kolejne urazy głowy.

– Po Nowym Roku znowu będziemy bawić się w Hansa Klossa – powiedział dumnie mój przyjaciel, kiedy odwiedziłem go w wigilijny dzień.

– Mogli cię skrzywdzić – zauważyła Zdzisława, która przyniosła nam po butelce oranżady. Miała w oczach strach.

– Mogli, ale jak widać, mam mocny łeb.

– Nie żartuj sobie – upomniała go. – Ojciec jest wściekły. Poszedł do Madeja na skargę.

– Co takiego? – Stasiek zrobił kwaśną minę. Nie chciał wyjść na maminsynka.

Odkąd go znałem, próbował udowodnić sobie i innym, że nie ma rzeczy niemożliwych. Ale każdy z nas miał swoje ograniczenia. Pomyślałem o ojcu słuchającym Madeja jak świnia grzmotu (zdziwiłem się, że wpadło mi do głowy to porównanie usłyszane na lekcji polskiego od nauczycielki – starej, poczciwej pani Kowalskiej), Zdzisławie ograniczonej przez balonowy brzuch z dzieckiem i o Wirach, gdzie – mimo nowoczesności promowanej za każdym rogiem – wciąż panowały zabobony (to słowo też pamiętałem z lekcji polskiego).

– Nie można pozwolić na takie zachowania – odpowiedziała Staśkowi jego macocha. – Tylko tchórze biją słabszych. Madej, Socha i ten Tadek to tchórze – ucięła i spojrzała przez okno na zasypane śniegiem podwórko. Jej oczy zrobiły się chłodne. – Zawsze byli tchórzami.

– Dlaczego Tadek tak panią nienawidzi? – spytałem nieśmiało.

– Uważa, że to przeze mnie kuleje.

W tym momencie zmarszczyłem czoło. Stasiek zrobił to samo.

– Wiecie zapewne, że Tadek był przez jakiś czas w szpitalu, prawda?

– Słyszeliśmy coś.

– Rozchorował się na początku roku. Jego rodzice poprosili mnie o pomoc. Tadek miał gorączkę, ciężko oddychał i kaszlał. Widać było, że złapała go grypa i kazałam mu podawać rosół z młodego koguta. Nie pomogło. Kiedy Madej usłyszał o tym, że poszli do mnie po pomoc, zakazał podawania zupy i zawiózł go do szpitala. Tadek spędził tam kilka tygodni i kiedy wyszedł, musiał chodzić o kulach. Zresztą, do teraz musi ich używać.

– Przecież to nie pani wina – zauważyłem.

– Może mogłam zaproponować im coś innego zamiast rosołu. Może powinnam od razu powiedzieć rodzicom, żeby pojechali z nim do szpitala – ucięła i przygryzła dolną wargę.

Nie uważałem, że stan zdrowia Tadka jest jej winą. Nie znałem się na medycynie, ale przecież to rodzice przyszli do niej po pomoc. Ona zrobiła to, co potrafiła. Pomogła, jak umiała.

– Żałuję, że nie postąpiłam inaczej.

Stasiek podszedł do niej i ją przytulił. Pierwszy raz widziałem, że to zrobił. Przytulił ją jak własną matkę, a w jego oczach naprawdę malowała się troska.

– Żałuję, bo teraz mści się to na moich bliskich.

* * *

Feusette wrócił do gabinetu profesora i wyłuszczył mu swoje wątpliwości.

– Ewidentnie popełniono błędy – przyznał Lasota.

– Tego nie można było pominąć – odparł Feusette, patrząc, jak jego mentor zapada się w fotelu.

Tego nie można było pominąć.

Albo popełniono poważny błąd, albo...

– Usiądź, Krystianie. – Profesor westchnął. – Wiedziałem, że prędzej czy później tamta noc o sobie przypomni i tajemnica wyjdzie na jaw. Nie spodziewałem się, że odkryje ją mój antropolog sądowy. – Feusette słuchał z uwagą. – Dopiero wtedy zaczynałem. Słuchałem się kierownika, dobrego lekarza sądowego, który musiał przyjąć wersję o wypadku.

– Dlaczego „musiał”?

– Prokurator nalegał. To był inny świat, Krystianie. Świat, w którym zbrodnia istniała nieoficjalnie. Ludzie pamiętali historię Wampira z Krakowa, który brutalnie zadźgał dwoje ludzi. Poza tym we wspaniałym państwie nie było mowy o zbrodniach.

– Co się według profesora wydarzyło?

– Według mnie na pewno nie był to wypadek.

– Byłem w Wirach – ciągnął Feusette. – I widziałem ich grób. Rozmawiałem też z człowiekiem, który twierdzi, że zostali zamordowani. Powiedział, że był świadek.

– Świadek? – Lasota spytał zaskoczony. – Nic mi nie wiadomo o świadku.

– Przyjaciel zabitego chłopca. Widział wszystko. Przynajmniej tak twierdził.

– Przesłuchano go?

– Nie poszedł z tym na milicję, ale rozpowiadał po wsi, że to sprawka sołtysa i jego kuzyna.

Profesor rozpostarł się w fotelu.

– Kim był ten przyjaciel?

– Nazywał się Mariusz Miller.

– Gdzie jest?

Feusette wzruszył ramionami.

– Podobno wyprowadził się po tym wydarzeniu i słuch po nim zaginął.

– Ale jak to się ma do sprawy Strzygi?

– Zdzisławę Lesiak uważano za czarownicę. Grób jej matki znieważono w sposób antywampiryczny. Konflikt między Lesiakami a sołtysem narastał od lat. Miller był wtedy małym chłopcem i wszystko widział. Dwa lata temu ktoś sprofanował grób Zdzisławy Lesiak i skradł kilka kości i czaszkę.

– Sądzisz, że ten Miller został Strzygą?

– Nie wiem, ale można to sprawdzić. – W głowie Feusette’a zrodził się pomysł.

– Jak? – spytał delikatnie Lasota.

– Przeprowadzić ekshumację grobu Zdzisławy Lesiak i analizę DNA szczątków z kośćmi, które zostawił Strzyga. Właśnie zamierzam poprosić o to prokuratora.

Feusette wstał, na krótką chwilę zrobiło mu się ciemno przed oczami. Zachybotał się.

– Wracaj do domu i odpocznij, Krystianie. Nie jesteś na tyle zdrowy, żeby pracować.

– W domu i tak będę to mielić w głowie, profesorze.

– Dobrze, ale tym razem naprawdę na siebie uważaj. I daj znać, jeśli będziesz czegoś potrzebować.

– W sumie jest jeszcze jedna rzecz, której nie rozumiem. Sekcję zwłok przeprowadzono na trzech denatach, prawda?

– Zgadza się.

– Raport wspomina, że Zdzisława Lesiak była w ciąży i że próbowano ratować nienarodzone dziecko.

– Tak, ale się nie udało.

Feusette podrapał się po kilkudniowym zaroście.

– W takim razie gdzie jest protokół sekcji zwłok noworodka?

MOSINA, 27 LUTEGO 2023 ROKU

Nadszedł ostatni wieczór obozu. Ostatnia noc. Turkot przyjechała tu po służbie, po cywilnemu. Nie wiedziała, czy to się uda, ale musiała spróbować. Qui audet adipiscitur. Ten, kto ryzykuje, wygrywa.

Zauważyła żonę kierownika wychodzącą z kampera, która ubrana w kurtkę, szalik i czapkę zaczęła iść w stronę jeziora, wzdłuż drewnianego mostku. Podkomisarz przyspieszyła kroku, aby dogonić ją przy schodach prowadzących na wzniesienie, gdzie stała wieża widokowa.

– Marta Mikołajczak? – spytała.

Kobieta odwróciła się, nieco przestraszona.

Było ciemno. Latarnia z parkingu rzucała mdły blask na sylwetkę podkomisarz.

– Kim pani jest?

Turkot zastanawiała się, jak to rozegrać. Nie mogła powiedzieć za dużo, tylko tyle, aby skłonić ją do współpracy.

– Lepiej, żeby pani mąż nie dowiedział się o was.

Mikołajczak zaniemówiła. Białka oczu lśniły w wykrzywionej szokiem twarzy.

– O co pani chodzi? – warknęła.

– Myślę, że obie wiemy, o co chodzi.

– Przepraszam, nie mam ochoty z panią rozmawiać.

Kobieta chciała iść, ale Turkot ją powstrzymała.

– Wiemy, do czego doszło między panią a Mariuszem Millerem.

– Słucham? – spytała z niedowierzaniem. – O czym pani mówi?

– Mamy zdjęcia.

– Jeśli to jakiś żart, to bardzo głupi. Za chwilę dzwonię po policję.

Turkot wyjęła komórkę.

– Wybrać od razu numer Komendy Miejskiej?

Mikołajczak znieruchomiała. Jej twarz ściągnęła się, przybierając czujny wyraz, a potem lęk. Turkot nabrała pewności siebie.

– Czy to, co łączy panią z Millerem, skończy się dziś w nocy, czy będzie trwać poza Akcją Wielkopolską?

– Czego chcesz? – wycedziła, pomijając już grzecznościowe „pani”.

Podkomisarz była pewna, że mają romans. Osoba niemająca nic na sumieniu zbeształaby ją i przede wszystkim nie kontynuowała rozmowy. Znała ten typ kobiet. Kilka jej koleżanek skończyło podobnie. Małżeństwo, które nie okazało się różowe, ale szare i rozczarowujące. Książę z bajki, który zapewniał o podróżach na księżyc, lecz nie wspomniał, że w jedwab małżeństwa wplątana zostanie nitka codziennych zniewag i krzywd, które przygniotą ich namiętność. Widać było to po Marcie, kiedy wyszła z kampera. Widać było to w jej oczach – zawód, rozczarowanie, złość i strach. Nie wiedziała, co między nimi zaszło, ale przypuszczała, że Miller dał jej to, czego Fryderyk już zapomniał.

– Chcę małej, niewinnej przysługi – odparła Turkot.

– Niby jakiej?

– Twój ogier nie jest tym, za kogo się podaje. Jest podejrzanym o znieważanie ludzkich szczątków. Ale plus jest taki, że ci ufa. Wykorzystaj tę noc na spotkanie. Daj mu odczuć, że go rozumiesz i zaakceptujesz, kimkolwiek się okaże.

– Nie rozumiem...

Turkot dała jej podsłuch w formie pendrive’a i kartkę papieru z numerem telefonu.

– Bateria jest naładowana. Wystarczy na sto godzin rozmowy. Ma pani tylko ten wieczór. Rano proszę zadzwonić na mój numer. Przyjadę, odbiorę podsłuch i będzie pani pewna, że zdjęcia nigdy nie trafią do męża.

– Jesteś z policji – stwierdziła. – Co to za peerelowskie metody stosujecie?

To pytanie rozdrażniło Turkot, ale powstrzymała się od komentarza. Dlaczego za każdym razem, kiedy wspomina się o inwigilacji, ludzie łączą to z komuną? FBI od zawsze stosowało podsłuchy w pracy operacyjnej – tak samo NSA, CIA, wojsko czy polska policja. Przeszpiegi nie są właściwe jedynie ustrojom politycznym; są po prostu skuteczne.

– W świetle prawa wszystko jest legalne – wyjaśniła.

– Szantaż także?

– Nie musiałbym po niego sięgać, gdyby była pani rozsądniejsza.

Mikołajczak wypuściła powietrze hałaśliwie niczym rozwścieczony byk.

– Ale co ja mam, do cholery, zrobić?

– Ma pani wyciągnąć od niego prawdę.

– Mam go zmusić, żeby przyznał się do przestępstw?

– Nie zmusić, tylko skłonić. Jest pani mądrą kobietą. Proszę go podejść, a sama pani zrozumie, że ukochany skrywa tajemnice.

Mikołajczak gapiła się na nią z niedowierzaniem. Trudno było jej przełknąć pigułkę słów o Millerze przestępcy. Millerze znieważającym zmarłych.

– Jaką mam pewność, że Fryderyk o niczym się nie dowie?

– Ma pani moje słowo.

Marta zastanawiała się przez chwilę. Właśnie podejmowała jedną z najtrudniejszych decyzji w życiu.

– Niezła z ciebie pizda, wiesz.

Turkot uśmiechnęła się pod nosem.

– Czekam na telefon – powiedziała i cofnęła się w kierunku drzew.

Nikt nie widział, jak przychodzi, i nikt nie zauważył, jak znika w ciemnościach.

* * *

Miller był pewien, że Fryderyk upije się w ostatnią noc obozu. Tak robią uzależnieni od alkoholu – wykorzystują każdy moment, żeby sięgnąć do kieliszka. Dla niego wieczór skończył się o północy. I tak długo wytrwał. Dwóch obozowiczów pomogło mu w drodze do kampera. Marta, jak zwykle, musiała wstydzić się za męża.

Najgorsze było to, że córka widziała go w takim stanie. Lena ma pamięć fotograficzną i nigdy nie zapomni widoku pijanego ojca.

Miller czekał na Martę przy wieży widokowej. Księżyc odbijał się w tafli wody. Gdzieś znad jeziora dochodziły odgłosy nocnych ptaków. Marta zjawiła się pół godziny później. Miała na sobie kremowy sweter, kurtkę i czapkę. Niemal od razu przytuliła się do niego.

– Co się dzieje?

Przetarła oczy. Długo się nie odzywała, ale w końcu zaczęła:

– Dużo ostatnio myślę. Zastanawiam się, jakby to wyglądało, gdybyśmy byli wolni jak ptaki.

– Pewnie latalibyśmy razem.

– Nieprawda – odparła. – Byłoby podobnie – stwierdziła, a potem sięgnęła pamięcią wstecz: – Ślub z Fryderykiem był prawdziwie idyllicznym wydarzeniem. Pobraliśmy się w najpiękniejszy dzień lata. Wszyscy życzyli nam szczęścia. Jedna ciotka wyraziła nadzieję, że niedługo zobaczymy się na chrzcinach, a ja ściskałam niezliczone dłonie, całowałam niezliczone policzki i udawałam, że nie słyszę uwag typu: „Chciałbym być w nocy na miejscu Fryderyka”. Przepraszam. Pewnie nie chcesz tego słuchać.

– Chcę – odparł Miller.

Marta przytuliła go mocniej, a następnie kontynuowała opowieść o tym, że pochodziła z rodziny ortodoksyjnych katolików, przekonanych, że przedmałżeński seks to grzech ciężki. Ona też w to uwierzyła, dlatego oddała się Fryderykowi dopiero w noc ślubu. Fryderyk delikatnie głaskał jej nagie biodro, a potem położył dłoń na miękkim wzgórku między jej nogami. Przyciągnął jej głowę i zamknął usta w długim pocałunku. Straciła dziewictwo z mężczyzną, którego kochała, entuzjastycznie i zgodnie z zasadami.

Pierwsze pół roku było sielanką. Wstawali rano, ona przygotowywała śniadanie i wikt dla męża. Fryderyk wychodził do pracy i wracał popołudniami. Jedli, spacerowali, jeździli na wycieczki – oboje lubili naturę – i cieszyli się własną obecnością. Aż do pierwszej kłótni. Każdy żołnierz wie, że związek z wojskiem wymaga poświęceń. Wyjazdy, szkolenia, poligon. To rodzina musi się dostosować. Marta to rozumiała. Gdy wyjeżdżał, zostawała i czekała.

Jednego ranka przed wyjazdem wstał wcześnie, krzątał się po domu, pakując torby. Szukał czegoś. Był jeszcze nagi. Ona też.

– Choć do mnie na chwilę. – Wyciągnęła ręce w jego stronę jak dziecko czekające na cukierka. Chciała doznać jeszcze jednego orgazmu, zanim wyjedzie. – Połóż się obok, a ja zajmę się tobą. Dojdziesz w moich ustach. Albo jeśli chcesz, możesz spuścić się na moje piersi.

– Co? – Fryderyk rzucił jej zniesmaczone pytanie. – Boże, jesteś bezwstydna.

Spojrzała na niego zdumiona.

– Co to ma znaczyć, do diabła? – spytała zbulwersowana.

– Po prostu kobietom nie wypada mówić takich rzeczy.

– Bzdura, jesteś moim mężem.

– Zachowujesz się jak... jak...

– No jak?

– Jak dziwka.

Usiadła wściekła, jej piersi zafalowały gwałtownie.

– A co ty wiesz o dziwkach?

– Nic! – burknął.

– O kobietach też nic nie wiesz!

– Przynajmniej wiem, jak powinny się zachowywać.

Marta wybuchła płaczem, przecież nie chciała nic złego. Fryderyk usiadł obok niej i objął ramionami. Przeprosił. Niestety, podobnych kłótni rok po roku przybywało.

Niedługo po tym Marta zaszła w ciążę. Fryderyk nie miał pojęcia, przez co przeszła. Żył w przekonaniu, że kobieta rodzi równie łatwo jak kury, które znoszą jaja. Nie miał pojęcia o bólach podczas skurczów, niewyobrażalnym rozciąganiu i o tym, co się dzieje z ciałem po urodzeniu.

To wydarzyło się niedługo po porodzie. Pewnej nocy oznajmiła.

– Jestem już normalna.

– Co masz na myśli?

– Moje ciało doszło do siebie po porodzie.

– To dobrze. – Fryderyk odwrócił się do niej plecami.

Poczuła rozczarowanie.

Jej mąż zmienił się po tych wyjazdach. Stał się cichy, nieobecny. Nie chciał się z nią kochać. Marta wykazała się cierpliwością, ale w końcu nie wytrzymała. Do jasnej cholery, nie przyrzekali sobie celibatu. Jak wszystkie małżeństwa przechodzili kryzysy i jak wszyscy powinni choć raz bzyknąć się na zgodę.

Jeśli dziesięć osób wie o sekrecie, przynajmniej jedna osoba go zdradzi – nawet mimowolnie – swojej dziewczynie w barze albo koledze z pracy. Jeden kolega z wojska palnął gafę swojej żonie. Kochał ją i ufał, że będzie trzymać gębę na kłódkę. Ta, stawiając solidarność jajników wyżej niż solidarność małżeńską, powiedziała Marcie prawdę następnego dnia.

– Twój mąż miał romans. – Koleżanka mówiła bez ogródek: kiedy, kto, gdzie. – Romans z pielęgniarką. Podobno wydarzyło się to na poligonie.

Marta coś przeczuwała. Intuicja nigdy jej nie zawodziła, a przynajmniej rzadko. Ale to, co właśnie usłyszała, przeszyło ją na wylot. Płakała cały wieczór, jej łzy ciekły strumieniami po policzkach. Zapytała samą siebie, dlaczego była z Fryderykiem – i nie potrafiła znaleźć odpowiedzi.

Mała Lenka rozpłakała się w łóżeczku. Marta wzięła ją i przytuliła. Nie znalazła w sobie dość siły, żeby jej zaśpiewać, po prostu tuliła ją w ramionach, dopóki mała nie zasnęła. Była przy niej całą noc, patrzyła, jak śpi. I wtedy znalazła powód, aby trwać z Fryderykiem. Ten powód leżał w łóżeczku pod kołdrą.

– Dlaczego mi to wszystko mówisz? – spytał Miller.

– Bo ci ufam.

Popatrzyła mu głęboko w oczy. Tak głęboko w duszę potrafiła zajrzeć jedynie Zdzisława. Odwrócił spojrzenie, ponieważ się bał, że dostrzeże mrok, który miał pozostać sekretem.

– Ty też coś ukrywasz – powiedziała z przekonaniem.

– Nigdy cię nie okłamałem.

– Ale nie mówisz całej prawdy.

– Nie rozumiem. Czego ode mnie oczekujesz?

Marta ścisnęła oczy, z których popłynęły łzy.

– Chcę wiedzieć, kim jest mężczyzna – powiedziała to, akcentując każde słowo – do którego coś poczułam.

WIRY, 24 GRUDNIA 1976 ROKU

Po obiedzie wyszedłem na dwór. Ojciec kazał mi sprawdzić, czy furtka w folwarku była zamknięta. Tymczasem przejechał pociąg, sunął torami w stronę Poznania. Miałem w kieszeni papierosa skradzionego ojcu nad ranem, kiedy smacznie spał, a matka gotowała w kuchni.

Schowałem się za stodołą, ale stanąłem tak, żeby mieć dobry widok na moją chatę. W razie gdyby wyszedł ojciec, mogłem szybko rzucić ćmika w śnieg. Mróz szczypał mnie w uszy i policzki. Byłem ubrany w kurtkę, ale niezbyt grubą. Nie stać nas było na porządne ciuchy. Odkąd pamiętam, zawsze nosiłem ubrania po kimś. Miałem przynajmniej sweter, który w miarę trzymał ciepło. Skończyłem palić i zasypałem niedopałek śniegiem.

Zauważyłem ich, wracając do domu. Niebieski fiat 125p, a w nim trzy osoby. Zjechał w dół mojej ulicy i skręcił na łączkę. Zastanawiałem się, czego mogli tam szukać. Nie było tam nic wartego uwagi siedemnastolatków. Ciekawość mną kierowała, kiedy pobiegłem w stronę łączki. Schowałem się za drzewem i obserwowałem, jak młodzi Madej, Socha oraz Tadek wysiadają z auta i zapalają po papierosie.

I wtedy do głowy wpadła mi myśl: „Pomszczę Staśka”. Mój przyjaciel siedział pokiereszowany w domu, zamiast cieszyć się pogodą. Moglibyśmy pojeździć na sankach, ulepić bałwana – ale to przez tych idiotów nie mógł tego robić.

Wróciłem migiem do folwarku. Przeskoczywszy przez bramkę, zajrzałem do stodoły, gdzie ojciec trzymał narzędzia. Na podłodze leżało złamane stylisko od łopaty. Chwyciłem je w dłoń. Mocny, solidny kij przypominał ten używany do baseballa.

Ja ci pokażę baseball, kuternogo.

Przepełniał mnie gniew. Byłem od nich młodszy, byłem sam, ale wiedziałem, że najwyższa pora wziąć sprawy w swoje ręce. Jeśli damy się tak traktować, pewnego dnia nas zabiją. W środku cały drżałem. Zemsta najlepiej smakuje na gorąco. Nie planowałem, jak wykorzystam trzonek wzięty ze stodoły. Moją głowę zaczęły przecinać myśli – okrutne, brutalne, mordercze. Najgorszy strach przeszywa człowieka wtedy, gdy się boi i nic z tym nie robi, lecz jeśli godzisz się stawić temu czoła, napięcie znika jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki.

Wbiegłem na polanę. Widok, który ukazał się przed moimi oczami, zmroził mnie do szpiku kości. Madej uciekał w stronę ceglanego mostu – tak szybko, jak pozwalały mu na to jego krótkie, grube nóżki. Socha wskoczył między drzewa i zniknął. Tadek leżał na wznak z rozrzuconymi na boki rękoma. Krzyczał, błagając, żeby Lesiak przestał go tłuc.

Ale Paweł Lesiak wydawał się tego nie słyszeć. Siedział na jego klatce piersiowej, uderzał na przemian pięściami niczym wściekła małpa. Nie przestał nawet, kiedy twarz Tadka zalała się czerwienią.

Nie pamiętam, jak szybko znalazłem się obok nich, ale biegłem, ile sił w nogach. Odciągnąłem ojca Staśka na bok, prosząc go, żeby przestał. Nie chciał słuchać, ale w końcu opanował emocje.

Stanął nad Tadkiem, jak wtedy on nad jego synem.

– Zbliż się jeszcze raz do mojej rodziny, a połamię ci wszystkie kości – wycedził. Słowa doprawił kopnięciem w korpus Tadka. Ten zachlipał. – Podam was wszystkich na milicję i nie myślcie, że tym razem się wywiniecie. Nawet sołtys wam nie pomoże. Mam świadków, którzy potwierdzą, że nabazgraliście napis: „czarownica” na mojej ścianie, mam świadków na pobicie Staśka. – Wiem też, kto stoi za znieważeniem grobu Emilii Tadewald. Wiem, że to twój wuj, gnido.

Tadek dostał tak mocno, że nie wiadomo było, czy rozumie powagę tych słów.

– Niech pan stąd idzie – powiedziałem. – Stasiek potrzebuje opieki. Jak ktoś pana zobaczy, to oni też będą mieli świadków.

Paweł Lesiak potargał mi włosy.

– Dzięki, młody. Gdyby nie ty, chyba bym gnoja zabił – odparł i poszedł.

Dziesięć godzin po wypowiedzeniu tych słów ojciec Staśka już nie żył.

Nie potrafiłem udzielać pierwszej pomocy. Kierowałem się instynktem. Przewróciłem Tadka na bok, żeby nie zachłysnął się własną krwią. Z ust ciekła mu teraz czerwona struga krwi. Zabarwiła śnieg.

Podałem mu kulę. Miałem już odejść, kiedy uniósł głowę nad ziemię i oparł się o łokcie.

– Nigdy... ci... tego... nie zapomnę.

W tej krótkiej chwili myślałem, że chce mi podziękować, ale jego oczy ponownie zapłonęły nienawiścią.

– Lesiakowie... już... nie żyją. – Wskazał na mnie palcem. – A ty... do nich... dołączysz.

MOSINA, 28 LUTEGO 2023 ROKU

Nadeszła fala silnego uczucia. Uświadomił sobie, że Marta nie jest mu obca i on także coś do niej poczuł. Ale co zrobi, jeśli dowie się prawdy? Czy jej uczucie było tak silne, aby przetrwać szok?

Miller całe życie trzymał w sobie prawdę o nocy wigilijnej – o tym, jak zginęli Lesiakowie. Wiedział, że to go zjada, ale nie miał wyjścia. Może już dosyć tajemnic. Nabrał przekonania, że jeśli komuś się zwierzy, uratuje jeszcze kawałek siebie. Jeśli komuś się zwierzy, to tylko Marcie.

– Zrobiłem coś złego.

Marta patrzyła na niego dużymi oczami. Blask księżyca odbijał się w jej źrenicach.

– Co takiego?

– Jeśli ci powiem, nie będziesz chciała mieć ze mną nic wspólnego. – Pogłaskał jej policzek delikatnie, jak gdyby miał być to ostatni raz.

Pocałowała go.

– Najgorsza prawda jest lepsza od kłamstwa.

– Wspominałem ci o moim przyjacielu...

– Mówiłeś, że zmarł.

– Nie do końca. Został zamordowany. Właściwie to cała jego rodzina została zamordowana. To był rok 1976, Boże Narodzenie. Środek zimy. Z matką i ojcem poszliśmy na pasterkę. Stasiek też był tam z rodziną. Po kilkunastu minutach wyszli z kościoła. Chciałem za nimi iść, ale ojciec złapał mnie za rękę i nie miał zamiaru puścić. Nie był za tym, żebym przyjaźnił się ze Staśkiem.

– Co zrobiłeś?

– Wyrwałem rękę z uścisku. Kiedy wyszedłem, ich już nie było. Padał gęsty śnieg, szalał silny wiatr, mróz szczypał w oczy. Nie chciałabyś znaleźć się na dworze w taką pogodę. Ale nie mogłem wrócić do środka, musiałem znaleźć Staśka. Bo widzisz, jego rodzina była w niebezpieczeństwie. Poszedłem w górę ulicy, w stronę ich domu. Światła nie paliły się w żadnej chacie. Nie było żywej duszy. Cała wioska zgromadziła się w kościele. Nie było wtedy lamp ulicznych, brodziłem w całkowitych ciemnościach. Przede mną, gdzieś w oddali, rozbłysły światła reflektorów. Dostrzegłem trzy sylwetki w świetle nadjeżdżającego auta...

Miller powiedział jej wszystko. Przedstawił jej prawdę, która wydarzyła się tamtej nocy. Zgroza. Tragedia. Makabra.

– Zanim mnie osądzisz, chcę, żebyś zrozumiała... Chcę, żebyś zrozumiała, dlaczego to zrobiłem.

– Rozumiem.

Była pierwsza w nocy. Do tej chwili wiedział o tym jedynie on sam i Annabel Lee. A teraz dowie się Marta.

– To ja znieważyłem groby – przyznał się. – Zrobiłem to na początku lutego, w nocy, zanim się poznaliśmy. A potem zrobiłem to ponownie siódmego lutego...

– Znieważyłeś groby? – wtrąciła osłupiała. – O mój Boże, to ciebie szukają. To ty jesteś Strzygą...

Miller nie potrafił zaprzeczyć.

– Musisz zrozumieć, że nie miałem wyjścia. Musiałem to zrobić. Dla siebie. Dla Zdzisławy. Dla Staśka.

Marta odsunęła się od niego i skuliła głowę między kolana.

Przytulił ją. Nie mówił więcej. Cisza była jedyną melodią nocy. Był przekonany, że Marta zrozumie, ale się pomylił.

Wstała.

Próbował ją zatrzymać, ale zagroziła, że jeśli jej dotknie, zacznie krzyczeć. Zawiodła się na nim. Nawet jeśli pojawiło się w niej uczucie do Millera, to właśnie zgasił je kubłem zimnej wody.

Zrozumiał, że popełnił błąd, za który przyjdzie mu zapłacić.

– Nikt ci nie uwierzy, rozumiesz? – posłał jej na odchodne. – Nikt nie ma dowodów. Nie złapią Strzygi, bo to demon. Demonów nie można złapać. Strzyga już zawsze będzie snuć się nocami po cmentarzach, a ludzie będą się bać.

Część czwarta

ZESZKIELETOWANIE

16

MOSINA, 28 LUTEGO 2023 ROKU

Nagranie z przyznaniem się Millera trafiło w ręce Turkot o trzeciej w nocy. Marta Mikołajczak nie chciała dalej zwlekać. Przyznała rację podkomisarz: „Mariusz to zły człowiek. Dlaczego tego nie zauważyłam?”. Jako katoliczka rozumiała, że Miller popełnił najbardziej ohydne przestępstwo – zakłócił spokój zmarłym.

O piątej rano członkowie specgrupy zjawili się nad jeziorem. Noc nie zamierzała ustąpić. Kurtyna ciemności nie wypuszczała z rąk obozowiczów ani mieszkańców okolicznych domostw; ślizgała się jeszcze po zaspanych obliczach. Do akcji zaangażowano funkcjonariuszy z Komendy Miejskiej i – z szacunku dla rejonizacji – policjantów z Komisariatu w Mosinie. W sumie nad jeziorem zebrało się ich siedemnastu.

– Aż tylu na jednego? – dziwił się komendant z Mosiny.

– To były żołnierz – powiedziała Turkot. – Nie wiemy, czy nie ma przy sobie broni, dlatego zakładamy najgorszy scenariusz.

Podzielili się na cztery grupy. Pierwsza z nich zajęła miejsce na wieży widokowej przy jeziorze. Mieli stąd doskonałą widoczność. W razie ucieczki Millera mogli informować o kierunku. Trzy kolejne grupy weszły do obozu od strony kąpieliska, pól i parkingu. Liput i Chorąży ze specgrupy mieli przy sobie granaty hukowe, których użyli, kiedy zbliżyli się na kilka metrów do namiotu. Po lesie rozszedł się grzmot, który spłoszył ptactwo z drzew i obudził obozowiczów. A potem rozgorzały krzyki policjantów.

– Policja! Wychodzić!

– Ręce do góry! Na glebę, kurwa!

Miller nie miał szans zareagować. Gdy tylko odpiął płachtę zasłaniającą wejście, jego twarz oślepiły światła latarek. Liput i Chorąży wytargali go z namiotu i skuli kajdankami.

– Imię i nazwisko! – zażądali. Musieli mieć pewność, że mają tego, o którego im chodziło.

– Mariusz Miller – wycedził skrępowany figurant.

Fryderyk Mikołajczak został poinformowany po fakcie. Słodko spał, kiedy jego żona wręczała nagranie Turkot. Uczestnicy obozu patrzyli z osłupieniem, jak policjanci prowadzą Millera do policyjnego fiata ducato. Marta Mikołajczak stała obok męża – jej także ciężko było w to uwierzyć. Obejmowała wystraszoną córkę. Miller rzucił w ich stronę lodowate spojrzenie.

Już po wszystkim na miejscu pojawili się technicy, aby zabezpieczyć dowody. Liczyły się takie, na których figurant (Millerowi nie postawiono zarzutów, więc wciąż był figurantem) zostawił swoje DNA: widelec, kubek, talerz. Turkot poleciła zabezpieczyć buty do porównania ze śladami traseologicznymi. Wszystkie dowody trafiły do worków, a później do laboratorium.

Przekopano teren wokół namiotu. Sprawdzono, czy Miller nie ukrył tu jakichś kości. Turkot obawiała się, że podobnie jak Złodziej Czaszek, od którego mógł się uczyć, on także umieścił fanty w lesie. Niestety nic nie znaleziono.

Podkomisarz nie traciła nadziei. Prawdziwym skarbcem dowodów okazują się miejsca zamieszkania przestępców. Bogdan Arnold, seryjny morderca kobiet działający w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku, który trzymał ciała ofiar w domu, jest tu najlepszym przykładem. Nawet jeśli Miller miał swoją skrytkę gdzie indziej, to jego mieszkanie mogło pomóc w stworzeniu profilu psychologicznego; powinno zdradzić też jego obłęd.

Cezary Kulesza wydał nakaz przeszukania. Kryminalni pojawili się w jego bloku na osiedlu Przyjaźni tego samego dnia. Wyłamali drzwi i weszli do środka. Mieszkanie stanowiło spadek po ciotce. Były w nim dwa pokoje, z czego jeden łączył się z aneksem kuchennym, a także mała łazienka. Zgodnie z tym, co powiedział jeden z sąsiadów, na ścianach wisiały obrazy ptaków. W salonie znaleziono rzeczy związane z ornitologią. Kilka par butów trekkingowych zabrano do porównań. Policjanci przeszukiwali mieszkanie centymetr po centymetrze, zaglądając w każdą szparę.

Ale zanim Turkot zjawiła się w mieszkaniu Millera, była przy tym, jak skuto go w kajdany i załadowano do policyjnego vana. Gdy odjechał w asyście radiowozów, podeszła do Marty Mikołajczak – kobiety, która pomogła schwytać Strzygę. Na wysokości biustu lśniła jasnowłosa główka jej córki.

Podkomisarz podziękowała za pomoc i przeprosiła za okoliczności, w których spotkały się po raz pierwszy, nie zdradzając przy tym szczegółów. Fryderyk pomyślał, że jego żona pomogła policji z dobroci serca. Nie musiał znać prawdy.

– Kochanie, jestem z ciebie dumny. – Przytulił ją. – Nawet mi o tym nie powiedziałaś.

Marta wyglądała na przybitą, ale umiała ukryć to przed mężem, chociaż jej nastrój nie uszedł uwadze Turkot.

– Jest coś jeszcze – zwróciła się do podkomisarz.

– Co takiego?

Mikołajczak schyliła się do ucha córki.

– Powiedz pani to, co mi powiedziałaś.

Dziewczynka uniosła głowę w stronę podkomisarz.

– Raz widziałam, jak trzymał w ręku czaszkę.

– Ludzką czaszkę? – upewniła się Turkot.

– Tak, wkładał ją do pudełka.

– Jesteś pewna?

– Tak.

– Może ci się przywidziało?

– To niemożliwe – wtrąciła Marta.

– Dzieciom wiele rzeczy może się wydawać – przekonywała Turkot. – Ich pamięć może coś uwypuklić albo zmienić.

Mikołajczak potrząsnęła głową.

– Nie w przypadku mojej córki.

* * *

Szpital przy ulicy Polnej leży piętnaście minut drogi od Zakładu Medycyny Sądowej i pięćset metrów od Komendy Miejskiej Policji. Znany jest z tego, że od zawsze posiadał izbę porodową. Dlatego właśnie tu w 1976 roku trafiła Zdzisława Lesiak. To tu próbowano ratować ją i dziecko.

Szpitale, jak każda instytucja, przechowują dokumentację w archiwach i udostępniają ją jedynie pacjentom, rodzinom lub osobom upoważnionym. Żeby uzyskać do niej dostęp, należy wypełnić wniosek i czekać. Feusette’a nic nie łączyło z Lesiakami i nie miał czasu na załatwianie dostępu drogą oficjalną. Dlatego poprosił profesora o pomoc.

Lasota zadzwonił do dyrektora szpitala, przy okazji jego kolegi, wyjaśniając delikatność sprawy i jednocześnie prosząc o zgodę na wgląd do dokumentacji z nocy wigilijnej 1976 roku.

Dyrektor Zbigniew Kaczorowski darzył profesora ogromnym szacunkiem i zezwolił na nieoficjalną wizytę, pod warunkiem że wszelkie formalności zostaną dokonane później.

Dział dokumentacji i archiwum znajdował się na drugim piętrze zachodniego skrzydła, na końcu korytarza. Była to sala z regałami, w których znajdowały się teczki sklasyfikowane według spójnego i logicznego systemu z nazwą oddziału i datą odpowiedniego roku.

Dyrektor Kaczorowski, wielki, wąsaty mężczyzna, asystował Feusette’owi od samego początku wizyty. Był nie tylko znajomym Lasoty, lecz także dociekliwym obywatelem, który chciał znać szczegóły z nocy, kiedy zamknięto antropologa w grobie.

– Rozgryzł pan Strzygę, prawda?

– Udało mi się.

– Widział pan jego twarz?

– Niestety nie.

– Miał pan dużo szczęścia, doktorze – podsumował Kaczorowski.

Feusette wiedział o tym nazbyt dobrze. Jeszcze na początku lutego przekonywał studentów, że praca antropologa ogranicza się do badań szczątków w sali sekcyjnej i ślęczenia nad opiniami dla sądów.

– Czy ta Zdzisława Lesiak ma jakiś związek ze Strzygą? – spytał dyrektor.

– Nie mogę zdradzać szczegółów. – Feusette nie chciał być niegrzeczny. W końcu człowiek wyświadczał mu przysługę, dlatego był dyplomatyczny. – Mogę powiedzieć, że jest coś, co nie daje mi spokoju.

Dyrektor znalazł teczkę, która go interesowała, i podał antropologowi.

Feusette otworzył ją i zaczął przeglądać zawartość. Potwierdziło się, że w wigilijną noc przywieziono tu Zdzisławę Lesiak znalezioną wraz z pasierbem i mężem na poboczu drogi w Wirach. Ona sama jednak znajdowała się głębiej na polu. Jeszcze żyła, ale była wychłodzona i wyczerpana. Twarz i ręce nosiły ślady urazów i siniaków. Lekarze stwierdzili, że była w agonii, i postanowili ratować nienarodzone dziecko. Ponieważ kobieta nie była w stanie przeć, podjęli się cesarskiego cięcia. Według notatki zabieg się udał, ale dziecko zmarło.

– Nie ma karty zgonu noworodka – zauważył Feusette. – Czy nie powinna znaleźć się tu oficjalna karta, że dziecko nie żyło?

– To niemożliwe. – Kaczorowski przejrzał papiery, nie znalazł jednak potrzebnego dokumentu. – No cóż... Może ktoś czegoś nie dopilnował.

– Pod wszystkim podpisał się doktor Dariusz Michałowicz – powiedział Feusette. – Pracuje tu jeszcze?

– Niestety, doktor Michałowicz zmarł trzy lata temu.

– Czy ktoś z personelu szpitala mógł pracować tu w siedemdziesiątym szóstym?

– Pyta pan o zamierzchłe czasy. Powiem szczerze, że nie mamy tu aż tak starego personelu. Chociaż... Pracowała tu wtedy taka położna, Henryka Matuszewska. Chyba tak się nazywała. Jest już na emeryturze.

– Gdzie ją mogę znaleźć?

Kaczorowski zastanowił się na chwilę.

– W domu dla starców w Luboniu. – Dyrektor podał mu adres. – Moja matka też tam jest. Już nie mogliśmy dać sobie z nią rady.

– Dziękuję za pomoc.

– To nie będzie łatwe – rzucił na odchodne dyrektor. – Pani Matuszewska jest stara i schorowana. Pytanie, czy pamięta cokolwiek z tamtej nocy, to jak strzelanie na oślep.

* * *

Przekonanie, że dzieci kłamią lub fantazjują częściej niż dorośli, nie ma racji bytu. To, że prawdomówność zależy od wieku, nie zostało naukowo udowodnione. Nawet trzylatek jest w stanie dostarczyć kompletnych informacji na temat zdarzeń z przeszłości – również po upływie roku. Fakt jest taki, iż wspomnienia dzieci są wyraziste niczym kropla atramentu na białym obrusie.

Nie można było przesłuchać Leny bez zgody rodziców. Na szczęście nie było z tym problemu. Martę Mikołajczak i jej córkę zabrano do komendy zaraz po aresztowaniu Millera. Zaprowadzono je do specjalnego pokoju z kolorowanymi ścianami i lustrem weneckim oraz kilkoma misiami. Każda komenda miejska posiada takie miejsce przystosowane do rozmów z nieletnimi – bez twardych krzeseł i stołu, bez niczego, co wiązałoby się ze sztywnym formalizmem. Lena miała tam poczuć się bezpiecznie na tyle, na ile mogła.

Podkomisarz Turkot weszła do pokoju po kwadransie i poinformowała matkę i córkę, że są tu dobrowolnie i w każdej chwili mogą poprosić o przerwę lub zakończyć rozmowę. Nie użyła słowa „przesłuchanie”, żeby nie stresować dziewczynki.

Marta Mikołajczak pogłaskała córkę po głowie i zapewniła, że może się pobawić, czymkolwiek zechce. Lena nie oponowała. Czuła się dobrze.

Prokurator Kulesza przypatrywał się wszystkiemu zza lustra. Nie miał zamiaru się ujawnić, jedynie obserwować. Prokuratorzy i sędziowie nie są przygotowywani do pracy z dziećmi. Nawet z dwudziestoletnim doświadczeniem, które posiadał Kulesza, wykazałby się bezradnością lub brakiem koncepcji.

Żeby dziewczynka czuła się bezpieczniej, pojawił się tam policyjny psycholog – miła, pyzata kobieta w okularach. Na samym początku oceniła umiejętności mowy i rozumienia Leny, zadając jej kilka prostych pytań. Psycholożka uśmiechała się i mówiła spokojnym tonem.

– Do której klasy chodzisz?

– Do piątej, ale powinnam do czwartej.

– Proszę bardzo. Zdolniacha. Mój syn jest w siódmej klasie i już boi się egzaminów końcowych.

– Ja się nie boję. Mam dobrą pamięć.

– Słyszałam... A może mi o tym opowiesz?

– Pamiętam więcej rzeczy niż moi rówieśnicy. Nie muszę uczyć się słówek na pamięć ani wzorów matematycznych. Wystarczy, że raz coś zobaczę albo przeczytam, i zostaje to w mojej głowie, jakby ktoś ją otworzył i wrzucił tam nasionko.

– Rodzice muszą być z ciebie dumni.

– Yhym.

Taka luźna rozmowa trwała jeszcze kolejny kwadrans, dopóki psycholożka nie stwierdziła, że Lena czuje się na tyle swobodnie, żeby przejść do rzeczy.

– Jeździłaś z rodzicami na obozy ornitologiczne, prawda?

– Tak.

– Ja nigdy na takim nie byłam.

– Zwykły obóz, spaliśmy w kamperze, robiliśmy ogniska, łapaliśmy ptaki w siatki, żeby je obrączkować i wypuszczać z powrotem na wolność. Fajnie było.

– Co najlepiej wspominasz z tych obozów?

– Żurawie... Wie pani, że to najwyżej latające ptaki i gdy złączą się w pary, nigdy siebie nie opuszczają?

Łezka zakręciła się w oku Marty Mikołajczak. Odwróciła wzrok, lecz zbyt późno, żeby Turkot tego nie dostrzegła.

– Niesamowite! – zareagowała psycholożka.

– To akurat powiedział mi Mariusz.

– Mariusz Miller?

– Tak.

– Gdzie go poznałaś?

Lena opowiedziała o ich pierwszym spotkaniu na stacji benzynowej Orlen i jak rodzice zaoferowali mu podwózkę.

– Wiem, że zrobił coś złego – przyznała z bólem serca Lena. – Ale wciąż go lubię.

– Dorośli zachowują się różnie w różnych sytuacjach. Ty poznałaś Mariusza z tej dobrej strony. – Psycholożka mówiła wolno i spokojnie.

– To znaczy raz się go wystraszyłam, wie pani...

– Jak się z tym czujesz?

– Chyba trochę źle.

– To też całkiem normalne – uspokoiła. – A mogłabyś mi powiedzieć, co takiego sprawiło, że się tak poczułaś?

I wtedy Lena opowiedziała o ludzkiej czaszce, którą widziała u Millera. Dziewczynka mówiła otwarcie. To dobrze, bo warunkiem niezbędnym do ważności uzyskanego dowodu jest i zawsze będzie swoboda wypowiedzi.

Potem nastąpiła druga faza przesłuchania. Oczywiście Lena nie miała o tym pojęcia. Nie zakomunikowano tego z uwagi na lęk, który mógłby zostać wywołany niepotrzebnie. Pytania zostały przygotowane przez Kuleszę, który ukrywał się za lustrem weneckim.

– Czy Mariusz schował później tę czaszkę?

– Chyba w namiocie.

– Na obozie?

– Tak.

– W Niepruszewie?

– Nie, na obozie przy Jeziorze Trzcielińskim. Pamiętam też, że mama raz wysłała mnie do jego namiotu, ale go tam nie było.

– Wiesz, dokąd mógł pójść?

– Nie mam pojęcia. – Lena potrząsnęła głową.

– Pamiętasz, jaka wtedy była pogoda?

Przesłuchanie trwało dwie godziny. Po wszystkim Lena i jej matka opuściły komendę. Pani psycholog zrobiła swoje i została jeszcze chwilę. Do kolorowego pokoju wszedł Kulesza.

– I co myślisz? – spytała Turkot.

– Myślę, że była wiarygodna.

– A pani?

– Lena się troszkę stresowała – odparła psycholożka. – To normalne, ale odpowiadała na pytania naturalnie i logicznie.

– Miałaby powód, by kłamać? – dociekała Turkot.

– Nie jestem tego w stanie stwierdzić. Widać, że Mariusz Miller był i jest dla niej ważny. Lena wie, że zrobił coś złego, a jej fotograficzna pamięć pomoże w sprawie. Nie uważam, że miałaby jakiś cel w okłamywaniu nas.

Teraz Turkot zwróciła się bezpośrednio do Kuleszy.

– Co teraz?

Prokurator uśmiechnął się pod nosem.

– Teraz to się z tego nie wywinie.

* * *

Miller zrozumiał, że popełnił błąd, a teraz przyjdzie mu za niego zapłacić. Ale czy na pewno? W przypływie uniesienia zdradził Marcie, że jest Strzygą. No i co z tego? Każdy mógł to powiedzieć. A ta głupia baba powiadomiła policję. Z drugiej strony dziwił się szybkością, z jaką pojawili się w obozie, i liczbą funkcjonariuszy, którzy brali udział w akcji.

Nic na mnie nie mają – przekonywał siebie. Każdy mógł podać się za Strzygę. Każdy. Pytanie tylko, czy za każdym razem reagowali tak szybko.

Przez godzinę przesłuchiwała go para policjantów. Jakiś Chorąży starał się mu wmówić, że nikt nie widział go na obozie w trakcie nocy, gdy znieważano szczątki wiccanek.

– Nikt nie potwierdzi, że byłem w namiocie, bo wszyscy spali – powtarzał to jak mantrę. – Nikt też nie potwierdzi, że mnie tam nie było.

– To gdzie byłeś? – pytał Chorąży.

– Spałem – odpowiadał lekko za każdym razem, widząc bezsilność policjanta.

Nic nie wskóracie – mówił sobie w myślach. Brak powiązań z kobietami, brak motywów – po co akurat on miałby zakłócać ich spokój. Brak twardych dowodów. Nie byli w stanie udowodnić mu winy, więc nie mogli go o nic oskarżyć.

Drzwi do pokoju przesłuchań się otworzyły. Do środka weszła policjantka i zakomunikowała, że teraz ona będzie kontynuować przesłuchanie.

Chorąży wstał zdenerwowany, że niczego z Millera nie wyciągnął, i wyszedł.

Policjantka przedstawiła się jako podkomisarz Natalia Turkot i ułożyła stertę akt na środku stołu, po czym usiadła, wyjęła jabłko i zaczęła przeglądać dokumenty. Nie spieszyła się. Przerzucała spięte kartki niczym poranną gazetę.

Po kilku minutach Miller zniecierpliwił się jej zachowaniem.

– Długo będziecie mnie tu trzymać?

Podkomisarz ugryzła jabłko i zaczęła je żuć w ustach.

– To zależy.

– Od czego?

– Od tego, jak bardzo będziesz nas oszukiwać – zwróciła się do niego bezpośrednio.

– Już mówiłem pani kolegom, że to pomyłka. Nie jestem tym, za kogo mnie uważacie – wyjaśnił spokojnie.

– Mariuszu – skomentowała, gapiąc się w dokumenty  – nie wyobrażasz sobie, ile razy słyszałam tę śpiewkę.– Ugryzła jabłko.

W co ona sobie pogrywała?

– Więc dlaczego nie usłyszałem zarzutów? – spytał z ciekawością.

– Bo może naprawdę nie jesteś tym, za kogo cię uważamy.

Miller był zdezorientowany. Podkomisarz, wręcz przeciwnie, wydawała się przepełniona spokojem. I to najbardziej działało mu na nerwy.

– Robicie obławę na każdego, kto wydaje wam się podejrzany? – Poczuł, że głos zadrgał mu z nerwów.

Turkot pokazała mu zdjęcie śladów podeszew.

– Strzyga ma rozmiar czterdzieści sześć. Tak samo jak ty. Kiedy porównaliśmy ślady zabezpieczone na cmentarzach Jeżyckim, Górczyńskim i na Junikowie, okazało się, że wielkość żłobień i zatarć pasuje idealnie do twoich butów z obozu.

Miller się spodziewał, że ślady butów mogą go narazić, ale przygotował sobie odpowiedź, zanim zjawił się na grobie Anny Kruger.

– Wie pani, ile osób nosi takie buty trekkingowe z taką samą podeszwą?

Podkomisarz położyła na stole zdjęcia z nocnego monitoringu.

Miller zobaczył swoją sylwetkę w kurtce moro z plecakiem o tym samym kolorze.

– A ile osób pojawia się w tych ciuchach na Jeżycach i na Junikowie?

– To nie ja – odparł pewnie. Na żadnej fotografii nie widać było jego twarzy.

– A kto mówi, że to ty. – Spokój policjantki był nieprawdopodobnie denerwujący. – Ale to dziwne, że w namiocie znajdujemy podobną kurtkę i plecak.

– Zbieg okoliczności – rzucił Miller.

Podkomisarz zaśmiała się pod nosem, ale w jej śmiechu nie było krzty radości.

– W policji mamy takie powiedzenie, że jak coś powtarza się po raz kolejny, to nie przypadek. à propos przypadku, znaleźliśmy też łom i składany szpadel w plecaku. Jestem pod wrażeniem, że chciało ci się to wszystko targać ze sobą.

– Nic ze sobą nie targałem.

– To po co ci taki sprzęt?

Miller wzruszył ramionami. Starał się ją przekonać – może też samego siebie – że wszystko, co znaleźli, to same poszlaki.

– Nigdy nie wiadomo, co przyda się na obozie ornitologicznym – stwierdził, a potem dodał: – Poza tym po co ktoś miałby biegać po cmentarzu z łomem?

– Złodziej Czaszek niszczył płyty grobowe młotem, ale robił za dużo hałasu, dlatego w swoich listach doradzał naśladowcy użycie łomu.

Millera przeszła fala dreszczy. Czyżby dotarli do listów Edwarda Kalisza, z którym wymieniał korespondencję? W jaki sposób? Postanowił zlekceważyć jej słowa, wciąż zachowując pokerową minę, która – sam to czuł – zaczynała schodzić niczym makijaż.

– Chyba rozumiesz, że będę musiała prosić cię o próbkę pisma?

– Nie ma problemu – odparł delikatnie.

Przypomniał mu się rok 1976, kiedy to ze Staśkiem wpisali sobie oceny do dziennika. Pani Kowalska, nauczycielka od polskiego – na tyle stara, że często zapominała zabrać dziennik z pokoju nauczycielskiego, i na tyle leniwa, że nie chciało się jej tam wracać – poprosiła go, żeby poszedł do pokoju i przyniósł dziennik. Zapytał, czy może towarzyszyć mu Stasiek, a ona wyraziła zgodę. Lubiła ich. Kiedy wracali, Stasiek wyjął z kieszeni długopis i namówił go, żeby wpisali sobie po czwórce. Przekonywał, że stara pani profesor w ogóle się nie zorientuje. Miller też w to wierzył. Okazało się, że stara pani Kowalska walczy z niepamięcią za pomocą własnego zeszytu i – niczym księgowa – szczegółowo zapisuje każdą ocenę. Każdą. Zajęło jej dwa tygodnie, żeby się zorientować, że czwórka z dziennika nie istnieje w prywatnym zeszycie ocen. Wezwano rodziców. Chłopcom kazano się przyznać, ale tego nie zrobili. Dopiero groźba wyrzucenia ze szkoły zmusiła ich do powiedzenia prawdy.

Nie było wtedy grafologów do badania pisma, nawet gdyby byli, Miller był świadomy faktu, że taki dowód nie przesądza o niczym.

– Pani myśli, że ten wasz Strzyga naśladował Złodzieja Czaszek z Pomorza? – spytał kierowany ciekawością.

– Strzyga – skomentowała – uczył się na jego błędach i udoskonalił swój modus operandi.

Jej słowa były miodem dla jego duszy. Pochlebstwa były czymś, czego nie otrzymał od ojca, a co znalazł w domu Lesiaków.

– Korespondencję wysyłano stąd, z seminarium duchownego – ciągnęła. – Czy to kolejny przypadek, że pracujesz tam jako stróż?

– Zgadza się.

– Strzyga podpisywał się w listach jako Jan Nowak. Mówi ci coś to nazwisko?

– Nie znam nikogo takiego.

– Tak myślałam. Nie znasz, bo Jan Nowak nie istnieje. Strzyga wymyślił go sobie ot tak. Przyznaję, godny z niego przeciwnik, ale jest przekonany o swojej doskonałości tak bardzo, że zapomniał o najważniejszym...

– Czyli o czym?

Podkomisarz puściła nagranie z telefonu, na którym słychać było jego wczorajszą rozmowę z Martą. Przez chwilę nie mógł w to uwierzyć. Suka nagrała wszystko! Poczuł, jak ściska mu się żołądek. Kolejny cios. Kolejna warstwa makijażu zsuwała się z jego oblicza. Nawet policjantka zauważyła lęk w jego oczach.

– Mamy przyznanie się do winy – oświadczyła zadowolona.

– Powiedziałem to, żeby jej zaimponować.

– To nieważne.

– Słucham?

– Nieważne, co powiedziałeś. Liczy się to, co możemy udowodnić przed sądem. Mamy twoje odciski butów, które zgadzają się ze śladami, łom i szpadel. Wkrótce będziemy mieli historię twoich połączeń i zrzuty BTS-ów, co znaczy, że będziemy wiedzieli, gdzie i kiedy byłeś w danym miejscu o danej porze. Nie wiem, czy wiesz, ale wyłączenie komórki nic nie daje...

Miller zmarszczył brwi. Był przekonany, że wyłączony telefon chroni użytkownika przed zlokalizowaniem.

– Wyłączony telefon ze względu na brak dostępu do sieci nie nadaje żadnego sygnału, to prawda – wyjaśniła Turkot, odpowiadając na jego wątpliwości, jakby czytała mu w myślach. – Ale my potrafimy lokalizować telefony po numerze IMEI, przypisanym do karty SIM.

Nie wiedział o tym, że taka operacja będzie udana, tylko wtedy, gdy jego telefon miał zasięg ze stacji bazowych, które śledzą urządzenia mobilne wraz z kartami. Nie wiedział o tym i był w potrzasku.

– Mój adwokat obali wasze niby-dowody – wymamrotał. – Nie macie na mnie nic, co bezpośrednio łączyłoby mnie ze Strzygą. Powinniście dać spokój i zająć się poważnymi przestępstwami.

– Nie powiedziałam ci najważniejszego – rzuciła.

– Czyli czego?

– Nie ścigamy już Strzygi za bezczeszczenie zwłok. To dodamy do oskarżenia. Usiłowanie zabójstwa. Tak, za wrzucenie doktora Feusette’a i przy okazji mojego kolegi do grobu i zostawienie go na pewną śmierć Strzydze grozi od ośmiu do dwudziestu pięciu lat pozbawienia wolności. Wszelkie dowody wskazują, że jesteś najlepszym kandydatem na naszego człowieka. Poza tym mamy nagranie i świadka.

– Świadka?

Podkomisarz przytaknęła.

– Lena Mikołajczak zeznała, że podczas obozu widziała cię z ludzką czaszką i że kazałeś jej trzymać gębę na kłódkę. Wiesz, jak zareaguje na to sędzia? – spytała, a Miller spuścił wzrok. – Fryderyk Mikołajczak nie przepada za tobą, wie już, że dymałeś jego żonę, i chce zeznać, że w noce, kiedy znieważałeś szczątki i prawie zabiłeś mojego antropologa, poszedł do ciebie do namiotu i nikogo nie znalazł.

– To kłamstwo! – uniósł się Miller.

– Ja tego nie wiem. – Turkot rozłożyła ręce. – Ale Fryderyk mówi, że widział, jak oddalasz się od obozu w noc, kiedy pojawiłeś się na Junikowie. A więc mamy twarde dowody.

Twarz Millera zrobiła się biała jak papier.

– Za lustrem weneckim czeka prokurator, który wejdzie tu za chwilę i przedstawi ci akt oskarżenia. Pójdziesz na dołek, a my będziemy wnioskować o to, żebyś siedział tu do rozprawy sądowej. Media na pewno zainteresują się tobą i zaczną wyciągać brudy z twojego życia. Staniesz się sławny. Czy nie o to ci chodziło?

– Nie! – warknął.

– To po co to robiłeś?

Miller zaczął kiwać się na krześle, rozważając możliwe scenariusze. Nie przewidział tego, że nie będzie mieć żadnego pomysłu.

– Chcecie mojego przyznania?

Podkomisarz uśmiechnęła się pod nosem. Tym razem z uśmiechu biła radość.

– Wezmę to za dobrą monetę.

– Czego jeszcze chcecie?

– Wiemy, że łączy cię coś z kowenem wicca, księdzem Markiem Branickim i Zakonem Wiary i Nauki. Chcę poznać prawdę.

– Każdy z nas ma swoją prawdę – odparł Miller.

– Racja, Mariuszu – odparła łagodnym tonem. – Pokaż mi swoją, a ja postaram się zrozumieć. Dogadamy się?

– Dobrze, ale pod jednym warunkiem.

* * *

Feusette zaparkował przed Domem Seniora „Zofia”, znajdującym się na peryferiach miasta, w okolicy domków jednorodzinnych niedaleko głównej trasy między Komornikami a Górczynem. Przebywała tu pielęgniarka, która w siedemdziesiątym szóstym roku widziała żywą Zdzisławę Lesiak jako ostatnia.

Feusette wszedł do środka i podszedł do dyżurki. Stała tam zwalista pielęgniarka w fartuchu w kolorze dojrzałej wiśni. Poprosił o wizytę u Henryki Matuszewskiej. Pielęgniarka spojrzała na niego podejrzliwie przez grube denka okularów.

– Kim pan jest?

– Doktor Krystian Feusette. Jestem antropologiem sądowym i współpracuję z policją...

– To pan? – weszła mu w słowo. – Tak, kojarzę. Był pan w „Głosie Wielkopolskim”. Ledwo uszedł pan z życiem po spotkaniu ze Strzygą.

Feusette skinął potwierdzająco głową. Fala bólu rozeszła się po potylicy.

– Przyszedłem tu... – Nie chciał roztrząsać tamtego spotkania. – Bo pani Matuszewska może mi pomóc.

– Chodzi o sprawę Strzygi? – spytała z ciekawością.

– Można tak powiedzieć.

Kobieta wyjęła formularz i kazała mu go wypełnić.

– Ale co Henryka może mieć wspólnego ze Strzygą?

– Bezpośrednio nic, ale w 1976 pracowała jako pielęgniarka i może pamięta, co wydarzyło się w tamtą wigilijną noc. A to ważne w sprawie Strzygi.

– Yhym – zakwestionowała. – Mało prawdopodobne.

– Dlaczego?

– Pani Matuszewska ma osiemdziesiąt sześć lat, jest po dwóch udarach i cierpi na demencję. Myli dzień z nocą, nie poznaje bliskich. Kiedy wraca jej świadomość, zachowuje się normalnie jak na osobę w jej wieku. Ale wczoraj wyszła stąd jakby nigdy nic i chciała iść do pracy. Dobrze, że zawsze ktoś jest na dyżurce.

– Nic nie pamięta?

– Jej pamięć jest dziurawa jak sitko. Ale niech pan spróbuje.

– Gdzie ona jest?

Pielęgniarka spojrzała na sufit.

– Siedzi na piętrze w sali gier. Czeka na popołudniową fizjoterapię. Zanim zacznie pan z nią rozmawiać, proszę zwracać się do niej po imieniu. Musi wiedzieć, że się do niej mówi, bo inaczej może się zdekoncentrować – instruowała pielęgniarka. – Może być tak, że Henryka nagle zapomni to, o czym mówiła. Wtedy musi pan powtórzyć, co przed chwilą powiedział. I ostatnia rada: proszę mówić prostymi i krótkimi zdaniami.

– Dziękuję.

– Jeszcze jedna rzecz. – Zatrzymała go przed schodami. – Proszę uważać, czego chce się pan dowiedzieć. Rozdrapywanie wspomnień często kończy się bólem, doktorze.

* * *

Ostrów Tumski stracił swą urokliwość. Od dłuższego czasu stał się miejscem, na które patrzyła cała Polska. Turkot nie miała wyjścia, musiała zaparkować policyjną kijankę przed psałterią, co wzbudziło zainteresowanie manifestujących kobiet. Towarzyszył jej sierżant Liput.

Stanęła przed drzwiami i wdusiła domofon. Odebrał właściciel tego samego męskiego głosu co ostatnio i zwolnił przyciskiem zamek. Pojedynczy brzdęk rozbrzmiał przed nimi i drzwi się otworzyły. W korytarzu zmaterializował się niewysoki ksiądz z krótko obciętymi siwymi włosami. Był proboszczem parafii i jednocześnie przyjacielem Branickiego.

– Profesor wykłada jeszcze w seminarium – powiedział bez emocji, a potem zaczął mówić o pomówieniach, szkalowaniu dobrego imienia Zakonu Wiary i Nauki oraz samego Branickiego. Wierzył w jego niewinność; o blamażu policji był święcie przekonany.

– Profesor nie jest nam potrzebny. – Turkot pokazała mu nakaz przeszukania wystawiony przez prokuratora Kuleszę. – Gdzie jest jego mieszkanie?

Proboszcz zaprowadził ich schodami do góry. Pachniało tu starymi meblami i wilgocią. Przez piętro szedł długi korytarz z drewnianą barierką, prowadzący do kolejnych schodów. Wzdłuż niego znajdowały się wejścia do trzech mieszkań. Jedno z nich należało do Branickiego.

– Może ksiądz otworzyć drzwi?

Proboszcz wyjął spod sutanny pęk kluczy i z wielką niechęcią wpuścił ich do środka.

Mieszkanie Branickiego składało się z czterech pomieszczeń. Za drzwiami wejściowymi znajdował się salon. Stół, krzesła i meble wyglądały solidnie, ale pamiętały jeszcze lata osiemdziesiąte. Ich wnętrza wypełniały książki, rośliny i bibeloty. Każdą płaską powierzchnię pokryto przedmiotami religijnymi lub innymi rzeczami. W kącie salonu stało dębowe biurko z lampką i laptopem. Można było usiąść, pisać i jednocześnie podziwiać widoki na katedrę – chociaż teraz bardziej rzucały się tam w oczy czarne postacie protestantek.

Kuchnia była mała i zagracona naczyniami. Brudne talerze czekały w zlewie na mycie, kubki pozostawiono na blatach. Piekarnika też dawno nie umyto. W powietrzu unosił się zapach zwietrzałej kawy. Na ścianach obitych boazerią wisiały obrazki religijne. Sufit popękał w kilku miejscach.

Turkot pomyślała, że księża są zbyt pochłonięci podróżą do nieba, a za mało sprawami doczesnymi.

Sypialnię umeblowano w podobnym tonie. Przy oknie stał stolik z obrusem i świecami. Na oparciu fotela leżała kolorowa szydełkowana narzuta. W lewym rogu znajdowała się stara brązowa szafa na ubrania. Na ścianach wisiały obrazy z Jezusem, aniołami i Maryją. W prawym rogu znajdowało się łóżko Branickiego. Zakryto je grafitową zasłoną. Zajrzawszy za nią, Turkot doznała szoku. Oprócz jednoosobowego łóżka zobaczyła, że na ścianie wisiało coś, czego nie spodziewała się ujrzeć.

Liput pojawił się za jej plecami. Zagwizdał przeciągle, zaskoczony.

– Co o tym myślisz?

– Nie wiem, co myśleć – odparła półgłosem.

Jeśli ktoś by założył, że nad głową księży wiszą jedynie obrazy poświęcone Jezusowi lub Maryi, głęboko by się zawiódł. Obraz, na który teraz patrzyli, przykuwał uwagę swą osobliwością. Przeraziłby głęboko wierzącego człowieka. Na samym środku malowidła stał czarny kozioł o krwawych ślepiach. Para krętych rogów wyrastała mu z głowy na tle księżycowej nocy. Przewodził kręgowi kobiet, które zebrały się wokół niego, jakby pragnęły go ubóstwiać. Jedna z nich, starucha w czarnych szatach, trzymała wychudzone dziecko. Turkot pomyślała, że malarz przedstawił je jako martwe. Druga kobieta, młodsza i w białych szatach, oddawała zdrowego noworodka. Szatański kozioł wyciągał ku niej kopyto w geście aprobaty. Ale to, co uderzało najbardziej, znajdowało za plecami zwierzęcia: ciała noworodków zawieszonych na kiju niczym kukiełki.

– To Sabat czarownic – odezwał się proboszcz. – Replika obrazu Francisca Goi – wyjaśnił.

– Dlaczego wisi nad łóżkiem Branickiego? – spytała Turkot.

– Marek swego czasu bardzo zainteresował się kwestią czarownic, zwłaszcza ich historią w średniowieczu.

– Dlaczego powiesił obraz satanistycznego rytuału?

– Według mojego przyjaciela gesty kobiet wskazują na to, że oczekują uzdrowienia swoich dzieci. Kozioł wyciągający kopyto zdaje się im błogosławić. Dla Marka to symbol łatwości zawierzenia diabłu, kiedy człowiek chce uratować swoje życie lub życie najbliższych. Upadek człowieka. Bo prawdziwy katolik w takich sytuacjach powinien zaufać jedynie Bogu.

– Dlaczego nam o tym ksiądz nie wspomniał?

– Wiedziałem, że go znajdziecie, a w świetle ostatnich wydarzeń uznalibyście Marka za propagatora walki z czarownicami.

– A tak nie jest?

– Mój przyjaciel popełnił ogromny błąd i niesie swój krzyż przez całe życie. Jego misją jest nawracanie, a nie karanie. Tylko Bóg ma prawo karać za grzechy.

Turkot podeszła, aby lepiej przyjrzeć się obrazowi i niechcący uderzyła o coś pod łóżkiem. Schyliła się. Leżało tam zaklejone pudełko po butach. Wyjęła je, położyła na kołdrze i przecięła taśmę klejącą. Gdy otworzyła wieko, przeraziła się.

W środku znajdowała się czaszka.

Proboszcz zobaczył to i zwątpił w swojego przyjaciela.

W tej chwili w progu sypialni stanął Branicki. Osłupiał, gdy spojrzał na podkomisarz trzymającą ludzkie kości.

* * *

Ostatni dzień lutego zmierzał ku końcowi. Za oknami zapadał zmierzch. Salą gier była zwykła świetlica z krzesłami i stołami oraz telewizorem, na którym kilku staruszków oglądało serial. Po pomieszczeniu rozchodziło się jaskrawe światło jarzeniówek.

Pani Matuszewska siedziała w kącie, patrząc przed siebie. Miała zwiędłą, pomarszczoną twarz. Ciemne brwi nad oczami kontrastowały z jej białymi jak mleko włosami.

– Pani Henryko, ma pani gościa – powiedziała pielęgniarka.

Henryka spojrzała na Feusette’a zmętniałym wzrokiem.

– Kogo?

– Przystojny młodzieniec – zażartowała.

Henryka się uśmiechnęła, pokazując kilka przednich zębów.

Feusette dostawił krzesło naprzeciwko staruszki.

Zostali sami.

Staruszka zmarszczyła czoło.

– Kim pan jest?

– Jestem doktorem.

– W szpitalu?

– Nie do końca. Badam kości w Zakładzie Medycyny Sądowej.

– Ach tak, dobrze chociaż płacą? – spytała.

– Mogliby lepiej – odparł Feusette.

Henryka zachichotała na jego słowa.

– Co pan tu robi?

– Przyjechałem do pani.

– Do mnie?

– Oczywiście. Trochę towarzystwa nie zaszkodzi.

– Ostatnio był tu mój syn, Rafał. Przyjechał z wnukiem. Piękny chłopaczek. Rafał mieszka w Suchym Lesie i jest kimś ważnym w jakiejś firmie. Pan też musi być kimś ważnym, prawda?

– Na pewno kimś rzadkim – odparł. – Bo nie ma nas wielu w kraju.

Na chwilę jej wzrok zmętniał jeszcze bardziej

– Czy ja pana znam?

– Widzimy się dzisiaj pierwszy raz, pani Henryko.

– Do mnie pan przyjechał?

– Tak.

– Zna pan Rafała, mojego syna?

– Niestety nie.

– Gdybyście się widzieli, niech pan mu powie, żeby przywiózł mi pudełko z wafelkami. Kiedy piję kawę, to lubię podjeść sobie ciasteczko.

– Pani Henryko, była pani położną, prawda?

Henryka zaczęła błądzić wzrokiem po sali.

– Tak. Pracowałam w szpitalu.

– Szpital przy Polnej, prawda? – uściślił Feusette.

– Przy Polnej – potwierdziła.

– Pani Henryko, trafiła do was kiedyś młoda dziewczyna. Była w ciąży. Przywiozła ją milicja. Wigilijna noc, 1976 rok. Pamięta pani coś?

Spojrzała przed siebie tępym wzrokiem, usiłując przedrzeć się przez kurtynę niepamięci. Jej oczy były niebieskie, ale wyblakłe – tak samo jak jej wspomnienia.

– Nie pamiętam.

– Dziewczyna nazywała się Zdzisława Lesiak. Przywieziono ją całą zakrwawioną. Próbowaliście uratować jej nienarodzone dziecko.

– Dziecko? – powtórzyła szeptem.

– Zgadza się.

Oparła się ciężko, jakby ktoś zawiesił jej żeliwne odważniki na ramionach.

– Wiedziałam – odparła przeciągle.

– Co takiego, pani Henryko?

– Wiedziałam, że nadejdzie ten dzień. Że w końcu pojawi się ktoś, kto o to zapyta.

* * *

Musiała przyznać, że ją to przerosło. Co więcej, nie miała już nad tym kontroli. Manifest niewielkiej grupki wiccanek przerodził się w bunt kobiet. Dołączyli do nich przedstawiciele poznańskiej Grupy Stonewall, działający w imieniu społeczności LGBT, lewicowa młodzieżówka, a nawet kilku polityków z SLD. Ich zryw – bo przecież zaczęło się od jej kowenu – wpisywał się w ideologię gender i – bez cienia wątpliwości – służył do walki politycznej z konserwatywnym rządem.

Nie ustąpię – przyszły jej na myśl słowa pieśni Jana Lechonia: „Niech te domy płoną”.

Spojrzała w stronę psałterii, wyobrażając sobie, jak ogromne płomienie obejmują ten budynek, wydostają się przez okna i dach, trawiąc go od środka i od zewnątrz jednocześnie. Czyż nie w podobny sposób umierały czarownice? Gdy tak o tym myślała, zauważyła kobietę i mężczyznę. Asystował im Marek Branicki. Podpierał się jak zwykle laską. Otworzyli tylne drzwi od policyjnego auta, a ksiądz wsiadł do środka.

Nie zdążyli odpalić silnika, kiedy otoczyli ich członkowie Zakonu Wiary i Nauki. Grozili, że nie dadzą zabrać swojego duszpasterza. Samochód zatrąbił, ale mężczyźni nie mieli zamiaru cofnąć się o krok. To wzbudziło uwagę mediów, których kamery zaczęły wszystko rejestrować.

Obok niej stanęła Ola Karbowiak.

– Co się tam dzieje? – spytała.

– Aresztowali Branickiego.

– A więc go mają. W końcu go mają. To już koniec.

Hoffmann mimowolnie wygięła usta w uśmiechu.

– Nie, moja droga, to dopiero początek.

Ola ujęła ją za ramię i obie obserwowały, co działo się pod psałterią. Akolici Branickiego zaczęli coraz bardziej agresywnie domagać się wypuszczenia księdza. Widać było, jak pilnujący policjanci przepychali się przez tłum, żeby odciągnąć ich od samochodu.

– Zaraz zrobi się z tego niezły cyrk – zauważyła Hoffmann, ale Karbowiak już zniknęła w tłumie manifestujących.

Na środku placu stały lampy naftowe. Były symbolem sprzeciwu, światełkiem przedzierającym się przez mrok. Hoffmann obserwowała, jak doszło do pierwszej szamotaniny z policją. Młodszy członek zakonu nie miał zamiaru posłusznie wykonać polecenia policji i popchnął funkcjonariusza. To tylko zaogniło sytuację, bo w sekundę zrobiło się ciemno od innych funkcjonariuszy, którzy rzucili mężczyzną o ziemię i skuli go w kajdanki.

Podniosła się wrzawa. Pojawili się policjanci prewencji z tarczami i pałkami. Wyglądali groźnie, ale wiadomo było, że nie mogli sobie pozwolić na bicie obywateli. Oka kamer rejestrowały wszystko. Samochód ruszył, ale zatrzymano go po kilku metrach. Dwóch mężczyzn rzuciło się na maskę. Prewencja zdjęła ich po kilku sekundach.

Manifestacja przestała być interesująca. Obecnie oczy całego kraju były zwrócone na zamieszki – jak z pewnością można by określić to, co się tu odbywało – pomiędzy Zakonem Wiary i Nauki a policjantami.

Wokół Hoffmann uniosły się okrzyki wzburzenia i buczenie na to, co wyprawiali podwładni Branickiego. Było jej to na rękę. Oto kolejny przykład religijnego fanatyzmu. Już sobie wyobrażała, jak rozdmuchają to prywatne stacje telewizyjne – a jak będą tego bronić media rządowe.

Kątem oka dostrzegła jakiś blask na piętrze psałterii. Okno rozświetliło się od wnętrza. Blask wspinał się powoli bokami, a potem objął całe okno. Uświadomiła sobie, że to nie blask, ale płomień. Przetarła oczy ze zdumienia. Wyobraźnia to nie to samo co rzeczywistość. W jej umyśle płomienie były większe i bardziej krwiste – te rzeczywiste przypominały kolorem nowojorskie taksówki.

Ktoś krzyknął: „Pali się!”.

Zakonnicy pędem udali się do wnętrza, aby ugasić płomienie. Tłum rozstąpił się przed policyjnym autem niczym morze przed Izraelitami. Silnik zawarczał i zaczął szybko oddalać się od Ostrowa Tumskiego.

Psałteria płonęła.

* * *

Krótkie, mroźne dni, szybko zapadający zmrok oraz szare barwy miasta przygnębiały wtedy wszystkich. Zima 1976 roku należała do jednej z najbardziej srogich zim dekady. Na porodówce przewijała się masa kobiet – wystraszonych, cieszących się porodem i takich, które wcale rodzić nie chciały.

Feusette siedział naprzeciwko Henryki snującej wspomnienia z tamtego okresu. Czasem przerywała, musiała mocno się skupić, żeby wydobyć coś z głębi pamięci. Czasem się jej powiodło, czasem nie.

– Nie wyobrażano sobie tego, że zdrowy mężczyzna i zdrowa kobieta nie mogą spłodzić dziecka – mówiła. – Było też wiele kobiet nieprzygotowanych do wychowania dzieci. Naprawdę wiele. Najbardziej szkoda mi było tych dziewczyn, które poroniły. Najgorszą rzeczą dla kobiety jest trzymanie dziecka w ramionach i świadomość tego, że nie oddycha.

Nie przeszkadzał jej. Bał się, że zakłócenie słowotoku spowoduje przerwę w dostawach pamięci, podobnie jak ma się to z dostawami prądu. Jej opowieść ciągnęła się kolejne minuty – o braku profilaktyki, opieki ginekologicznej i ciasnocie na porodówkach.

– Zdarzało się, że na jednej sali rodziło pięć kobiet – kontynuowała. – I to jednocześnie. Jak w fabryce. – A potem powiedziała coś, czego Feusette się nie spodziewał: – Kiedy widziałam, że kobieta nie chce dziecka, kupowałam od niej noworodka.

Wtedy postanowił jej przerwać.

– Kupowała pani noworodki?

– Tak, skoro i tak ich nie chciały.

– I co pani z nimi robiła?

– Znajdowałam im matki i sprzedawałam.

– Pani Henryko – zatrzymał ją. – To było nielegalne.

Staruszka spuściła wzrok, by po chwili ponownie spojrzeć w oczy antropologa.

– A co miałam z nimi zrobić, oddać do domu dziecka? Zmarnowałyby się tam. A tak uszczęśliwiałam jakąś rodzinę.

Feusette miał mgliste pojęcie o czarnym rynku noworodków w czasach Peerelu. Od czasu do czasu pojawiały się w gazetach skąpe artykuły o sprzedawaniu dzieci. Tytuły chwytały uwagę, ale sama treść odnosiła się – przynajmniej tak mu się wydawało – do czegoś, co upadło wraz ze zwycięstwem Solidarności.

Trudno było mu uwierzyć, że ta drobna, pomarszczona staruszka brała w tym udział.

– Gdyby widział pan szczęście w oczach tych kobiet – ciągnęła – wierzyłby pan, że zrobił to, co należało.

– I nikt się nie zorientował?

Henryka pochyliła się w jego stronę.

– Wypisywałam papier o poronieniu – odparła szeptem. – Dziecko trafiało najpierw na salę z innymi noworodkami, a potem do nowej matki.

Feusette także ściszył głos.

– Pamięta pani, co stało się ze Zdzisławą Lesiak i jej dzieckiem?

Skinęła.

– Nawet już stara i schorowana nie mogę o tym zapomnieć. Mogę nie pamiętać szczegółów, ale w mojej głowie wspomnienie tamtej nocy wigilijnej jest jasne jak płomień świecy w mroku nocy.

– Proszę mi o tym opowiedzieć – zachęcił.

– Była cała brudna i zakrwawiona, kiedy ją przywieźli. Spojrzałam na nią i widziałam, jak z jej oczu ulatuje życie. Dziwne to było, bo przy takich obrażeniach powinna krzyczeć z bólu. Ona nie krzyczała, jakby nie chciała tracić na to energii, rozumie pan? Jakby chciała przetrwać jedynie dla dziecka. Złapałam ją wtedy za rękę, a ona wyszeptała z trudem coś, czego też nigdy nie zapomniałam.

– Co takiego?

– Powiedziała: „Nie pozwólcie zrobić mu krzywdy”. – Henryka ponownie oparła się na fotelu. – Wiedzieliśmy, że nie urodzi dziecka siłami natury, dlatego lekarz zdecydował się na cesarkę. Może się pan śmiać, ale wtedy zdarzył się cud – ucięła na chwilę. Jej oczy rozbłysły. – Wyjęliśmy dziecko i położyliśmy dziewczynie na piersiach. Chociaż tyle mogliśmy dla niej zrobić. Noworodek zaczął płakać. Ręce matki opadły bezwładnie. Nie dane jej było nawet przywitać się z dzieckiem.

Feusette zauważył strugi łez cieknące po jej policzkach. Historia tamtej nocy – mimo upływu czterdziestu siedmiu lat – wciąż była w niej żywa.

– Co się stało z dzieckiem?

– Spełniłam ostatnią prośbę dziewczyny. Nie pozwoliłam zrobić mu krzywdy. Poprosiłam lekarza, aby skłamał o śmierci dziecka. Wzięłam noworodka i zaniosłam do sali. Leżała tam kobieta, która poroniła. Zaproponowałam jej ofertę nie do odrzucenia. Zgodziła się.

– A więc dziecko przeżyło. – Feusette odetchnął z ulgą. Nie wiedział czemu, ale cieszyła go ta wiadomość. W tym całym dramacie znalazło się miejsce na dobre zakończenie. – Pamięta pani, jak nazywali się ludzie, do których to dziecko trafiło?

– Niestety nie. Pamiętam, że to była dziewczynka.

– Jest pani pewna?

– Tak.

Pani Henryka spojrzała w górę i się rozmarzyła – przynajmniej na to wyglądało. Gdy z powrotem spojrzała na Feusette’a, jej wzrok się zmienił. Ponownie wyblakł.

– Zna pan mojego syna? Ma na imię Rafał.

– Niestety nie znam.

– Jak będzie go pan widział, proszę mu przypomnieć o ciasteczkach. Lubię sobie podjeść kilka do kawy.

Feusette się domyślił, że Henryka zapomniała, o czym rozmawiali. Jej pamięć zresetowała się równie szybko, jak robi to komputer.

Podszedł do nich pielęgniarz. Właśnie nadszedł czas na rehabilitację. Nie zgodził się na kontynuację rozmowy po zabiegach, twierdząc, że pani Matuszewska potrzebuje odpoczynku.

Feusette zdążył wcisnąć jej swoją wizytówkę.

– Niech pani do mnie zadzwoni, jeśli coś sobie pani przypomni.

Henryka skinęła głową, ale nie do końca wiedziała, o czym mówił.

Pielęgniarz pomógł jej wstać i zaprowadził do gabinetu.

* * *

Podkomisarz Turkot weszła do sali przesłuchań zdenerwowana, co nie uszło uwadze Branickiego. Usiadła ciężko, przecierając twarz rękami.

– Rozumiem, że dostała pani opieprz od przełożonego – zaczął Branicki. – Zamieszki z policją i pożar. – Potrząsnął głową. – Wie pani, jak przedstawią to w mediach?

– Księdza to bawi?

– Mówiłem wam, że nie jestem tym, którego szukacie.

– Ludzka czaszka też do księdza nie należy?

– Ktoś mi ją podsunął.

– Kto?

– Nie wiem, może ktoś, kto mnie nie lubi.

– Jak na duchownego ma ksiądz wielu wrogów.

Twarz Branickiego ściągnęła się, przybrawszy czujny wyraz.

Turkot wyjęła telefon komórkowy i pokazała mu zdjęcie postawnego łysego mężczyzny.

– Poznaje ksiądz?

– Tak, to ochroniarz z seminarium.

– Jak się nazywa?

– Mariusz, ale nazwiska nie znam.

– Znaliście się wcześniej?

Branicki zaprzeczył.

– Proszę się dokładniej przyjrzeć – nalegała podkomisarz. – Nie przypomina nikogo znajomego?

Branicki zaczął się zastanawiać.

Przez ponad sześćdziesiąt lat spotkał mnóstwo osób. Wiele z nich jedynie na chwilę. Dlaczego podkomisarz zadała mu to pytanie? Może to był podstęp? Może chodziło o kogoś, na kogo się natknął, ale tego nie pamiętał? Nie od dziś wiadomo, że pamięć jest zawodna. Do tej pory sądzono, że człowiek zniekształca jedynie najdalsze wspomnienia, tymczasem się okazuje, że nasz intelekt potrafi sfałszować zdarzenia nawet niedalekiej przeszłości.

– Nikogo mi nie przypomina – odparł. – A dlaczego pokazuje mi pani akurat jego zdjęcie?

– Ten człowiek odpowiada za profanacje i znieważenia zwłok.

Branicki wybałuszył oczy.

– Mariusz?

– Tak. Przyznał się, że jest Strzygą. Powiedział też, że nie działał sam, i wskazał księdza jako wspólnika.

– To jakiś absurd!

– Wręcz przeciwnie – skomentowała Turkot. – To jest logiczne. Nienawidzi ksiądz czarownic, więc planuje znieważenia zwłok, najbardziej czuły punkt dla wierzących katolików. Znajduje ksiądz jelenia, który odwali brudną robotę, a ponieważ jest ksiądz również sektologiem, więc ma wiedzę na temat pochówków antywampirycznych. Zdobywa kości, nakazuje Millerowi zainscenizować pochówek antywampiryczny i zostawić symbol waszego zakonu.

– Same oszczerstwa – bronił się Branicki.

– Mariusz Miller jest gotowy zeznać, że to ksiądz wszystko zaplanował. Proszę mi powiedzieć, od kiedy działaliście razem? Jak wybieraliście zmarłe? – bombardowała go pytaniami. – Dlaczego teraz?

Branicki uderzył laską w podłogę.

– Mam prawo do adwokata – syknął.

– Oczywiście. Mogę sprowadzić tu zaraz adwokata i prokuratora. Przesłuchanie stanie się oficjalne. Zadamy księdzu mnóstwo pytań odnośnie do Zakonu Wiary i Nauki, a także o księdza przeszłość, sięgającą jeszcze księdza dzieciństwa w Wirach.

– Dlaczego chcecie mnie zniszczyć?

– Sam się ksiądz zniszczył – powiedziała wprost. – A ja chcę tylko prawdy.

Branicki zrozumiał, że nie mógł już tego dłużej ciągnąć.

– Dobrze. Od czego zaczniemy?

Turkot skrzyżowała ręce na piersiach.

– Może na początku od imienia. Marek to nie jest księdza prawdziwe imię, prawda?

– Zgadza się. Zmieniłem je, kiedy wstąpiłem do seminarium.

– Jak ksiądz nazywał się wcześniej?

– Tadeusz. Tadeusz Marek Branicki. Ale wszyscy mówili na mnie Tadek.

17

WIRY, NOC Z 24 NA 25 GRUDNIA, 1976 ROKU

Przychodzenie z rodziną na pasterkę było dla mnie jedną z najpiękniejszych tradycji. Aż do tej nocy.

Jak zwykle mieszkańcy Wir tłumnie zebrali się w ówcześnie ceglanym kościółku. Wiatr, część chłodnego frontu znad Rosji, który nadciągnął do wsi już wczoraj, nie żartował. Świszczał i jęczał za szklanymi witrażami. Śnieg sypał cały dzień, najpierw rzadką kurtyną, a wieczorem gwałtownymi tumanami unoszącymi się nad ulicami. Prawdziwa zawierucha. W murach świątyni i między innymi ludźmi czułem się bezpiecznie.

Z matką i ojcem stanęliśmy w bocznej nawie po lewej stronie ołtarza, podczas gdy Stasiek z rodziną pojawili się równolegle po prawej stronie. Pomachaliśmy sobie. Ojciec to zauważył i kazał mi zachowywać się z szacunkiem do tego miejsca.

Na te kilka chwil przed rozpoczęciem mszy panowała tak głęboka cisza, że słyszałem bicie mojego serca. Płomienie świec paliły się na ołtarzu i po bokach kościoła. Tego wieczoru wydawały mi się niesłychanie wysokie. Ich widok mnie zahipnotyzował – pewnie podobnie jak naszych przodków jaskiniowców, podczas gdy wiatr świszczał i rzucał tumanami śniegu przed ich zimnymi grotami. Zaczęły grać organy i kościół rozbrzmiał głosami śpiewających znaną kolędę: „Cicha noc, święta noc”. I wtedy te proste słowa, bliskie mi od dziecka, wydały mi się prawdziwie magiczne, niemal namacalne.

Ale Stasiek nie poczuł podobnego uniesienia. Rozglądał się raz po raz po kościele i spuszczał głowę. Nie trwało długo, zanim zrozumiałem, co było tego powodem. To ludzie. Wszyscy obecni wlepiali w nich wzrok – obojętny, pogardliwy i taki, który mroził krew w żyłach. Zdzisława to zauważyła. Nie trzeba było kamieni w rękach, żeby poczuć gęstą atmosferę gniewnych mieszkańców, którzy najchętniej wyrzuciliby Lesiaków na zewnątrz.

Nawet mój ojciec to wyczuł.

Zdzisława wyszeptała coś mężowi na ucho. Po chwili Lesiakowie ruszyli do wyjścia, co zwróciło uwagę wszystkich obecnych. Nie wychodziło się z pasterki, tak nakazywał zwyczaj. Poza tym na zewnątrz panowało istne apogeum zimy. Chciałem być tam, gdzie mój przyjaciel, dlatego postanowiłem do nich dołączyć.

Ojciec złapał mnie za nadgarstek, warcząc półszeptem, żebym nie ruszał się z miejsca.

– Niech idą.

Wydarłem gwałtownie rękę z jego dłoni. Co to znaczy: „Niech idą”? Miałem zostawić ludzi, którzy byli dla mnie tacy dobrzy? Stasiek – jakkolwiek o nim sądził mój ojciec, a nawet cała wieś – był i zawsze będzie moim przyjacielem. Za ten akt impertynencji miało mi się dostać następnego dnia. Przecisnąłem się przez ludzi w kierunku bocznego wyjścia. Drzwi zrobiono z grubego dębowego drewna. Wydawały się ciężkie i solidne jak wrota średniowiecznego zamku.

Na zewnątrz znalazłem się w chmurze wirujących, suchych niby piasek płatków śniegu – w sercu mrocznej, wigilijnej nocy.

POZNAŃ, 1 MARCA 2023 ROKU

Miller usiadł na miejscu Turkot. Patrzył w oczy Branickiemu. Oczy, w które spoglądał w seminarium. Oczy, które pamiętał z przeszłości.

Podkomisarz zrobiła to, co obiecała. Zostawiono ich samych.

Branicki patrzył na niego gniewnie.

– Dlaczego powiedziałeś im, że jesteś Strzygą? – spytał.

– Bo to prawda.

– Dlaczego kłamiesz i twierdzisz, że jestem twoim wspólnikiem?

– Naprawdę mnie nie pamiętasz?

– Na litość boską! – wycedził ksiądz. – Jesteś ochroniarzem w seminarium. Tylko tyle wiem.

Serce Millera przyspieszyło do stu dwudziestu uderzeń na minutę, chociaż jego twarz pozostała nieruchoma. Wiedział, że kiedyś nadejdzie ten dzień.

– Pracuję tam, żeby być bliżej ciebie.

– Dlaczego? – Branicki był oszołomiony. – Dlaczego chciałeś zrzucić winę na zakon?

Miller wykrzywił twarz w szyderczym uśmiechu.

– Jesteś zdrajcą. Jak przyszła trwoga, twoi rodzice pierwsi pognali po pomoc do czarownicy. Pamiętasz, jak się nazywała?

Klecha zamilkł.

– No wypowiedz jej imię – nalegał. – O niej też zapomniałeś?

– Zdzisława Lesiak – wymamrotał Branicki.

– I jak się jej odpłaciłeś?

– Zginąłbym przez nią – warknął w odpowiedzi. – „Zróbcie synowi rosół z koguta i niech pije kilka łyków co pół godziny”. – Prychnął. – Do dzisiaj przez nią kuleję.

– To nie jej wina. To w szpitalu doznałeś powikłań pogrypowych.

– Skąd ta pewność, przecież żaden z ciebie lekarz.

– Prawda, nie było łatwo, ale dotarłem do historii twojej choroby. Tak zwany zespół Guillaina-Barrégo. W 1976 roku ta nazwa jeszcze nie funkcjonowała w Polsce. Większość pacjentów wychodzi z tego cało, ale ty należysz do piętnastu procent pechowców, u których pozostają neurologiczne pamiątki. W twoim przypadku to słabość lewej nogi. Dlatego kulałeś wtedy, kulejesz teraz i będziesz kuleć aż do śmierci.

Branickiemu opadła szczęka. Chyba zaczynał rozumieć, że przez całe życie obwiniał nie tę osobę, którą powinien.

– Mariusz Miller. – W końcu go rozpoznał. – Przyjaciel Staśka Lesiaka.

Miller skinął twierdząco.

– Tadeusz Branicki. Przyjaciel Madeja i Sochy. Postrach dzieciaków z Wir.

WIRY, NOC Z 24 NA 25 GRUDNIA 1976 ROKU

Ulica, po której całe życie jeździliśmy rowerami albo biegaliśmy, sprawiała wrażenie wielkiej plamy czerni. Gdyby nie pojedynczy punkt światła – zapewne latarka, którą wziął ze sobą ojciec Staśka – ciężko byłoby mi ich odszukać. Ulica ta prowadziła nie tylko do ich domów, lecz także do końca Wir. Gdyby pójść dalej, przez pole, doszłoby się do Lubonia. Po prawej stronie znajdowało się kilka domostw, po lewej zaś rozpościerał się krajobraz pól, na którego krańcach dostrzec można było dalekie budynki Poznania. Jeździli tędy zwykle rolnicy na traktorach wykorzystywanych do prac polowych. Samochodów było niewiele. Dlatego nie spodziewałem się, że w tę wigilijną noc pojawi się tu auto.

A jednak.

Byłem z dobre dwieście metrów za cmentarzem, gdy ujrzałem z daleka parę reflektorów. Usłyszałem też charakterystyczny warkot silnika. Paweł Lesiak uniósł latarkę w kierunku samochodu. Zrobił to, żeby zasygnalizować ich obecność. Lesiakowie szli poboczem. Samochód poruszał się z tą samą prędkością. Kiedy zbliżył się do nich na kilkanaście metrów, jego silnik nagle zawarczał głośniej. Auto przyspieszyło i wjechało w całą trójkę.

Usłyszałem ich krzyki. Spodziewałem się ujrzeć Zdzisławę pod kołami, ale na szczęście potoczyła się w pole. Pawła i Staśka odrzuciło na metr do tyłu.

Drzwi otworzyły się i ktoś wysiadł. Nie widziałem kto, bo oślepiały mnie światła. W pierwszym momencie myślałem, że to nieszczęśliwy wypadek, a człowiek z auta chce im pomóc. Bóg mi świadkiem, jak bardzo się myliłem, kiedy rozpoznałem w człowieku Jana Madeja, sołtysa.

Nie zdziwił się tym, co zaszło.

– Cofnij – powiedział ze stoickim spokojem.

Kierowca zrobił to, co mu kazał.

Paweł Lesiak leżał na śniegu. W blasku świateł widziałem jego nienaturalnie powykrzywiane nogi. Wyciągnął rękę w stronę Madeja, ale ten nie zamierzał mu pomóc. W drugiej ręce trzymał klucz do opon. Wziął zamach – zrobił to z zimną krwią – i uderzył ojca Staśka w głowę. Raz, drugi, trzeci. Kiedy z czoła trysnęła krew, poprawił czwarty raz.

Zdzisława błagała, żeby przestał – na jej oczach mordowano męża. Madej pozostawał głuchy na te prośby. W tę ciemną noc wszyscy poszli na pasterkę, bo tak nakazywała tradycja. Byli tu zupełnie sami.

Stasiek poruszył się powoli, próbował wstać, ale zderzenie z maską auta było tak silne, że uszkodziło mu kości. A może, widząc, jak mordują jego ojca, przeraził się i strach odebrał mu siły.

– Chłopak jeszcze żyje – rzucił Madej do kierowcy.

Ryk silnika rozniósł się echem po okolicy. Auto zaczęło jechać powoli do przodu w kierunku mojego przyjaciela. Stasiek nie mógł się podnieść. Jego głowa znalazła się przed kołem, po czym znikła pod oponą. Widziałem, jak jego ciałem wstrząsają spazmy. Jezus Maria! Jego głowa była płaska. Pękła jak lód.

I nagle przeszedł mnie dreszcz. Po całym ciele – po plecach, czole i grzbietach rąk. Najgorszy, dławiący strach opadł na mnie niczym ciężki płaszcz. Z trudem mogłem złapać oddech.

Zdzisława wydarła się potężnym rykiem rozpaczy i bólu. Gdy zobaczyła, że Madej idzie w jej stronę, wstała i zaczęła uciekać. W tej samej chwili wysiadł kierowca. Nachylił się nad Pawłem Lesiakiem, chcąc sprawdzić, czy oddycha. To był Socha. W świetle reflektorów rozpoznałem jego twarz. Upewniwszy się, że Lesiak nie żyje, podszedł do Staśka – jego głowę wciąż przygniatało koło.

Płakałem, obserwując tę rzeź. Ale nic nie mogłem zrobić. Nie mogłem im pomóc. Oczywiście, że myślałem trzeźwo, rozumiałem zgrozę sytuacji, wiedziałem, że trzeba było zawiadomić milicję. Albo kogoś... kogokolwiek. A potem przyszła mi myśl z ostrzeżeniem: „A co, jeśli ci nie uwierzą i spotka cię to samo?”. W głębi krzyczała każda komórka mojego ciała. Nie słyszałem nic innego.

– Co my ci takiego zrobiliśmy? – krzyczała Zdzisława.

– Wszystko! – Usłyszałem krzyk sołtysa. – Od pierwszego dnia, gdy się urodziłaś, wiedziałem, że sprowadzisz na nas nieszczęście!

– Zostaw moje dziecko – błagała. – Moje dziecko...

Potem rozległ się odgłos uderzania przerywany krzykami Zdzisławy. Było zbyt ciemno, żebym widział, co jej robił, ale wyobraziłem sobie, jak Madej okłada ją zimnym, twardym kluczem do opon. Zdzisława się broni, przyjmując uderzenia na przedramiona i nogi – chroniąc nienarodzone dziecko.

Trwało to może minutę, może dwie. Nie wiem. Czas dla mnie się wtedy zatrzymał.

Madej wrócił do auta. Gdy stanął w świetle reflektorów, zauważyłem, że z rąk cieknie mu czerwona maź. Socha był zdenerwowany. Chciał już jechać, ale musiał pomóc sołtysowi ułożyć ciało Zdzisławy na poboczu. Pawła Lesiaka też położyli obok niej. Staśka – mój Boże! – zostawili, bo nie było czego zbierać.

– Pomyślą, że to wypadek – przekonywał Madej. – Jesteśmy kryci, byliśmy na pasterce. Tyle tam wiary, że nie idzie zliczyć, kto był, a kogo nie było.

– Wracajmy już, żeby się pokazać – odparł Socha.

– Trzeba pozbyć się auta.

– Chcesz zniszczyć mojego fiata? – wzburzył się Socha.

– Przestań się mazgaić. Kupię ci nowy. – Madej zapukał w maskę. – Młody, wysiadaj.

Drzwi z tyłu fiata zaskrzypiały. Nie widziałem dobrze, kim była tajemnicza postać, dopóki nie zmaterializowała się przy reflektorach. Wtedy go rozpoznałem. Podpierał się laską. To był Tadek.

Wymienili zdania, których nie usłyszałem, następnie cała trójka wsiadła do fiata i odjechali.

Boże Święty! Stasiek nie żył. Oni wszyscy nie żyli.

Nie wiem, ile czasu spędziłem przy ich zwłokach – uciekłem dopiero, gdy mrok ulicy na powrót przeszyły reflektory. Pomyślałem, że wracają.

Zacząłem biec.

Biegłem przed siebie, rycząc jak wół.

Biegłem.

W czarną gęstwinę nocy.

POZNAŃ, 1 MARCA 2023 ROKU

Feusette nie mógł zasnąć tej nocy. A kiedy już się udało, sen przyniósł mu niespokojne wizje. Cofnął się w przeszłość do 1976 roku, znajdując się ponownie na cmentarzu w Wirach. Stał nad otwartym grobem Zdzisławy Lesiak. Na krzyżu ktoś napisał: „Czarownice niech się smażą w piekle”. Na dnie leżały jej szczątki. Czaszka patrzyła na niego.

W oddali ujrzał jakichś mężczyzn. Nie potrafił powiedzieć, kim są, ale wiedział, że mają złe zamiary. Nie mieli odwagi się zbliżyć, bo bali się jego obecności, ale wiedział, że kiedy tylko stąd odejdzie, obcy rzucą się na grób Zdzisławy niczym sępy.

Potem znalazł się w innym miejscu. Była zimowa noc. Śnieg padał delikatnie z czarnego firmamentu. Na jezdni rozbłysła para reflektorów, rzucająca światło na trzy osoby na poboczu. Auto przyspieszyło i z impetem strąciło ludzi niczym kula kręgle. Gdy podbiegł bliżej, ujrzał zakrwawione ciała Lesiaków. Otworzył drzwi samochodu od strony kierowcy, ale nikogo tam nie było. Przypomniał sobie opowieść bibliotekarza z Wir. „A kto powiedział, że to był wypadek?”

W mgnieniu oka noc zmieniła się w dzień z ołowianymi chmurami. Feusette miał na sobie biały kombinezon, pochylał się nad grobem Zdzisławy, wyciągając kości i pakując je w plastikowe woreczki. Nie był sam. Spoglądał na niego ojciec, który stał przy krzyżu.

Pamiętał ostatnią rozmowę z ojcem, kiedy umierał pod kamienną płytą grobu Franciszki Gołębiewskiej.

– Znowu wszystko sobie wymyśliłem? – spytał.

– Tym razem przyszedłem ci pomóc – odparł ojciec. – Wiem, że to nie daje ci spokoju.

Ojciec mówił prawdę.

– Profesor mnie przed tym ostrzegał.

– I nie posłuchałeś – dorzucił ojciec.

– Nie posłuchałem.

Ojciec zbliżył się do niego i przyklęknął.

– Teraz musisz się obudzić.

– Dlaczego?

– Obudź się – nakazał. – Obudź się, synu.

Po jego słowach zatrzęsła się ziemia. Szare chmury zaczęły pękać niczym szkło. Drzewa spadały na groby. Nieznajomi mężczyźni zniknęli. Słowa ojca odbiły się echem w jego głowie. Wiedział, że śni, ale nie mógł opanować lęku przed sypiącym się obrazem. Wybiegł z cmentarza i ruszył przez pole. Obraz za nim się wykrzywił, uwypuklił w falę, która podążała za nim.

Feusette biegł, ile sił w nogach. Dalej. Przed siebie.

Obudził się spocony – na szczęście w swoim łóżku. Oddychał szybko i płytko. Sen był tak realistyczny, że jego ciało uwierzyło, że naprawdę goni go fala groteskowego tła.

Zaśmiał się do siebie, a następnie wzdrygnął, gdy zadzwonił telefon. Była szósta nad ranem.

– Halo.

– Dzień dobry, dzwonię z Domu Seniora „Zofia”. – Feusette rozpoznał głos pielęgniarki. – Był pan wczoraj u pani Henryki.

– Zgadza się.

Feusette spojrzał na zegarek, aby się upewnić, czy na pewno była tak wczesna pora. Co takiego się wydarzyło, że pielęgniarka musiała wyrwać go ze snu. Oczywiście nie zrobiła tego, bo wybudził się kilka minut wcześniej.

– Niestety pani Matuszewska zmarła dzisiejszej nocy.

– Jak to?

– Nie trwało to długo. Pani Henryka wiedziała, że nadszedł jej czas. Ale zanim zmarła, prosiła mnie, żebym to panu powiedziała, ale nie wiem, czy to ma jakiś sens.

– Co takiego?

– Przypomniała sobie nazwisko rodziny, do której trafił noworodek.

Kiedy zdradziła mu tę informację, Feusette usiadł prosto na łóżku. Był wstrząśnięty.

– Był pan ostatnim gościem Henryki. Mam nadzieję, że to, co powiedziałam, ma dla pana sens.

– Tak, ma. – Odłożył telefon.

Zaklął pod nosem.

Właśnie rozwiązał zagadkę.

* * *

Strugi łez ciekły mu po policzkach. Nie mógł ich powstrzymać. Wciąż przecinały go bólem niczym uderzenia paskiem ojca. Miller uświadomił sobie, że nie płakał przez czterdzieści siedem lat. I poczuł ulgę. Ogromną, uzdrawiającą ulgę.

Branicki starał się zachować spokój, ale nie potrafił zapanować nad szczęką, która teraz drżała. Być może gdzieś tam wewnątrz duszy wiedział, że przyczynił się do morderstwa Lesiaków, że tak jak Madej i Socha był przestępcą. Ale po chwili wyraz obojętności powrócił na jego twarz.

– To poważne oskarżenia – stwierdził.

– Jak to, że ich zabiliście. Byłem świadkiem. Wszystko widziałem.

– Mariuszu, współczuję ci straty, ale jesteś chorym człowiekiem, który niedługo znajdzie się za kratami. Biblia naucza, że powinniśmy przebaczać i jednocześnie prosić o przebaczenie. Dlatego przyjmij moje najszczersze przeprosiny z nadzieją na wybaczenie wszystkiego złego, co kiedykolwiek ci zrobiłem.

– A ty jej wybaczyłeś? – rzucił Miller. – Wybaczyłeś czarownicy?

Klecha skinął głową.

– Wybaczyłem jej.

– No to teraz musisz wybaczyć sobie. Czy potrafisz to zrobić?

Miller patrzył na niego z gniewem. Gdyby nie interweniowała podkomisarz, rzuciłby się na niego.

Branicki wstał. Wiedział, że nie można go było o nic oskarżyć. Zbrodnia, która miała miejsce wiele lat temu, można rzec, w innej rzeczywistości, była nie do udowodnienia. Miller wiedział, że – jako Strzyga – nie miałby uznania w sądzie i jego słowom nie dano by wiary.

– I po to robiliście taki cyrk z zatrzymaniem? – zwrócił się do Turkot.

– Zatrzymaliśmy księdza jak każdego podejrzanego.

– Macie mi zamiar postawić zarzuty?

– Nie.

– Zatem jestem wolny.

– Tak – przyznała niechętnie.

Wewnątrz Millera buzowało. Nie tak to sobie wyobrażał. Mimo wszystkiego, co usłyszał, Branicki nie przyznał się do niczego i chciał zrobić z niego wariata. Nie mogło się to tak zakończyć. Obiecał to swojej Annabel Lee.

– Kiedy skończą ze mną – rzucił bezpośrednio do Branickiego – będę mieć cały czas świata, żeby prawda o zabójstwie Lesiaków ujrzała światło dzienne. Poproszę o ekshumację ciała Zdzisławy. Kości dobrze zapisują nasze życie i to, w jaki sposób umieramy. Dowiodę, że to nie był wypadek. Że razem z Madejem i Sochą zamordowaliście niewinnych ludzi, w tym mojego przyjaciela. Dodatkowo skontaktuję się z mediami. Opowiem im naszą historię. Wyjdzie na jaw wszystko, co chciałeś ukryć przed światem.

– Kto będzie chciał słuchać przestępcy?

Miller uderzył pięścią w blat.

– Jestem Strzygą! Demonem polującym na szczątki czarownic. Chwytliwe, co nie? Chłopiec, który widział, jak mordują jego przyjaciela, zmienia się w przestępcę z misją. Misją sprawiedliwości – urwał, widząc, jak na oblicze Branickiego kładzie się cień strachu. – Pochówki antywampiryczne. Zakon Wiary i Nauki. Odwieczna wojna między wiedźmami a Kościołem. – Zaśmiał się szyderczo. – Pisarze kryminałów będą się do mnie dobijać drzwiami i oknami. Zniszczę cię. A jeśli ja tego nie zrobię, zrobi to dziecko Zdzisławy.

Teraz Branicki przeraził się naprawdę.

– Niemożliwe.

– Córka Zdzisławy przeżyła – przekonywał Miller. – Ale długo nie wiedziała o tym, kim jest. Wychowała się w szczęśliwej rodzinie, ale w głębi serca czuła, że należy do innego świata. Kiedy się dowiedziała, że jej rodzice nie są jej rodzicami, przyjechała na grób Lesiaków. Tam spotkała mnie. Miała oczy Zdzisławy. Powiedziałem jej prawdę, a ona poprzysięgła zemstę.

Branickiemu drżała ręka, którą podtrzymywał laskę.

– Tylko Bóg może mnie osądzić – wycedził.

Miller zrozumiał, że klecha nie miał nic więcej na swoją obronę. Branicki się bał. Ci, którzy się boją, zawsze odnoszą się do sprawiedliwości boskiej. Tymczasem prawdziwa sprawiedliwość dokonuje się wśród żywych.

– Zanim przywdziejemy maski w nadciągającym dramacie... – skierował do niego ostatnie słowa: – Bóg wybacza jedynie tym, którzy żałują za grzechy. Nigdy tym, którzy pozostają niewidomi na samych siebie.

WIRY, 28 CZERWCA 1976 ROKU

W wieku dwunastu lat ma się dziwne sny. Często mi się śniło, że opuszczam Wiry samotnie na tle zachodzącego słońca. Wieś jest wyludniona, wszyscy gdzieś wyjechali. Naszą łączkę muskają ostatnie promienie ciepła. Cmentarz, Społem i dom babki Bocheńskiej stają się czarne na tle atramentowego nieba. Słyszę odgłosy własnych kroków na ulicy. Jedynym dźwiękiem oprócz tupotu moich stóp jest szum rzeczki, przelewającej się leniwie przez tamę, którą wybudowaliśmy ze Staśkiem.

Zanim to wszystko się zaczęło, zanim skończyło się moje dzieciństwo, w tamten czerwcowy dzień pojechaliśmy ze Staśkiem pod most. Zatrzymaliśmy się u podnóża wału, wspięliśmy się na tory, a następnie podziwialiśmy widok z góry na naszą łączkę.

Nie mogliśmy nie zwieńczyć tej chwili ćmikiem.

– Co chcesz dzisiaj robić? – spytał Stasiek, zaciągając się pierwszym machem.

– Nie wiem – odparłem i też się zaciągnąłem. Dym wleciał mi do ust. Nie potrafiłem jeszcze sprowadzać go do płuc. – Kolejny nudny dzień w Wirach.

Stasiek podniósł kamień i cisnął nim w dół, w sam środek rzeczki spływającej pod mostem.

– Zjechałbyś z góry?

– Z tej góry? – pytam, upewniając się, że chodzi mu o wał.

– No jasne.

– Oszalałeś?

– Dalej, przecież masz sprawne hamulce w rowerze. Wystarczy, że będziesz ostrożny.

Mając świadomość, że to głupi pomysł, zjechaliśmy rowerami z wału aż cztery razy, z czego dwa razy spadliśmy ze swoich rowerów. Kolana i łokcie bolały, ale – cholera jasna – było warto.

– Myślałem, że umrę – przyznał Stasiek.

Stwierdziłem, że ten dzień nie musiał być wcale taki nudny.

– Chcesz coś zobaczyć? – spytałem.

– Co?

– Mój ojciec spotyka się z Madejem na cmentarzu.

– Po jaką cholerę?

– Nie wiem, ale wczoraj gadali coś o tej Tadewaldowej, która już nie żyje. Mają się spotkać i naradzić. Ojciec powiedział, że mam tam nie przychodzić.

– Posłuchasz go?

– To, że boję się dostać pasem na dupę, nie oznacza, że będę mu posłuszny.

– No to teraz zapolujemy na czarownice razem – odparł Stasiek głosem Hermanna Brunnera.

– Jedziemy?

– Jedziemy!

Wsiedliśmy na rowery i ruszyliśmy w stronę cmentarza.

Słońce piekło nas po twarzy. Wiatr wiał, szumiała Wirynka. Dzień mógł zacząć się nudnie, ale zawsze kończył się ekscytująco.

Wszystko dzięki Staśkowi.

Mojemu przyjacielowi z dzieciństwa.

POZNAŃ, 1 MARCA 2023 ROKU

Turkot wróciła do sali kilka minut później.

– Usłyszałam tu wiele gorzkich słów – powiedziała.

– To wszystko prawda – wyjaśnił Miller.

– Wyświadczyłam ci przysługę, chociaż nie było to łatwe. Mogę mieć kłopoty u komendanta.

Uniósł na nią wzrok.

– Dlaczego zrobiła to pani dla przestępcy?

– Jestem katoliczką – odparła. – Wierzę w nawrócenie. Zło pochodzi od człowieka, tak samo jak dobro. Nie można o tym zapomnieć. Ale to nie ręka Boga kieruje nami ani żadne fatum. To od nas zależy dokonywanie właściwych wyborów na zawiłych zakrętach labiryntu życia.

– Dziękuję.

Miller chciał dodać, że ostatnią osobą, która zrobiła dla niego tak wiele, była Zdzisława Lesiak.

Turkot podsunęła mu dokument, na którym widniało oficjalne przyznanie się do winy.

– Quid pro quo.

Miller westchnął ciężko. To był koniec.

– Quid pro quo – odparł.

Podkomisarz włożyła kartkę w akta.

– A teraz mi powiedz, co cię łączy z córką Zdzisławy.

18

Fragment artykułu zamieszczonego na stronie internetowej „Głosu Wielkopolskiego”, 1 marca 2023 roku

Nie ulega wątpliwości, że ogień wzniecił ktoś z protestujących. Pożar wybuchł, kiedy policjanci próbowali opuścić teren Ostrowa Tumskiego wraz z księdzem Markiem Branickim (duszpasterzem Zakonu Wiary i Nauki, który stworzył niejako opozycyjny manifest przeciwko współczesnym czarownicom). Podejrzewa się go o udział w znieważeniach szczątków zmarłych wiccanek. Ktoś mógł wykorzystać moment nieuwagi i podłożyć ogień wewnątrz psałterii.

Według strażaków, którzy przybyli na miejsce już po kwadransie, w mieszkaniu na piętrze znaleziono pod zasłonami pustą lampę naftową. To właśnie tam wybuchł pożar. Niemniej wszystkie wątpliwości będzie wyjaśniać biegły z zakresu pożarnictwa, pracujący na miejscu od kilku godzin. Nieoficjalnie wiadomo, że drzwi do mieszkania były otwarte, zatem podpalacz miał klucz albo dopisało mu szczęście.

Wykorzystanie lampy naftowej do wzniecenia ognia rzuca cień na manifest wiccanek, które użyły dziesiątek podobnych lamp na znak protestu. Przypomnijmy, że „współczesne czarownice”, jak nazywają siebie manifestantki, pojawiły się tu trzy tygodnie temu, aby zademonstrować sprzeciw wobec działań wciąż nieuchwytnego Strzygi – przestępcy znieważającego szczątki zmarłych wiccanek i zostawiającego na miejscu przestępstwa wymalowany krzyż z czterema literami (symbol Zakonu Wiary i Nauki).

Czytaj także: Kim jest ksiądz Marek Branicki? Krótka historia Zakonu Wiary i Nauki, którego korzenie sięgają jeszcze czasów Świętej Inkwizycji.

Pożar psałterii zaognił jeszcze i tak gorące nastroje na Ostrowie Tumskim. Wezwano dodatkowe zastępy policji, gdyż doszło później do kilku przepychanek między manifestującymi. Metropolita Poznański wezwał do zakończenia sporu i rozmowy. Jak opublikował na stronie archidiecezji: „Moje drzwi cały czas pozostają otwarte”.

Z kolei arcykapłanka poznańskiego kowenu wicca i liderka manifestu powiedziała, że muszą zostać spełnione trzy podstawowe warunki. Po pierwsze, Kościół katolicki musi uznać czarownice za ofiary prześladowań (Kościół przeprosił co prawda za nadużycia Świętego Oficjum, ale nie za całość inkwizycji). Po drugie, zaprzestać szerzenia negatywnego stosunku do działalności kowenów wiccańskich, które traktuje jako zagrożenie wiary, i rozpocząć równy dialog. W końcu, jeśli potwierdzą się przypuszczenia o związku zakonu ze Strzygą – natychmiast rozwiązać to stowarzyszenie.

Bez tego manifestacja będzie trwać.

Czytaj także: Wiadomość z ostatniej chwili! Strzyga złapany! Mężczyzna podejrzewany o znieważanie ludzkich szczątków trafił do aresztu. To pracownik seminarium duchownego!

* * *

Kiedy Feusette stanął na Ostrowie Tumskim, nie miał pojęcia, jak ją znajdzie. Tłum kobiet skandował słowa w stronę członków zakonu. Ci także odpowiadali krzykiem. Dziesiątki lamp naftowych ułożono przed katedrą. W tle migały światła kamer i aparatów.

Telefon zawibrował mu w kieszeni, Feusette jednak nie usłyszał dzwonka. Było za głośno. Dzwoniła Turkot, ale odebranie od niej połączenia nie miało sensu. Nie teraz. Powie jej wszystko, lecz najpierw musi zrobić coś ważniejszego. Schował telefon do kieszeni, rozglądając się po twarzach kobiet.

I wtedy mignęła mu jej sylwetka, po czym rozpłynęła się za murami katedry. Podążył za nią do wejścia. Złapał zimną klamkę i otworzył drzwi do świątyni. Były ciężkie. Kiedy zamknęły się za nim, wrzawa wytłumiła się nieco. Katedra była pogrążona w mroku. Paliło się jedynie kilka świec. Gdzieś w głębi prawej nawy usłyszał kroki i poszedł w tamtą stronę. Zatrzymał się przed schodami prowadzącymi w dół. Na sznurku zawieszonym między barierkami wisiała karteczka: ZAKAZ WSTĘPU. Podskakiwała delikatnie, jakby ktoś niedawno trącił ją ręką albo nogą.

Feusette wiedział, że schody prowadziły do podziemi, gdzie znajdowały się dwa kamienne relikty, uznane za grobowce Mieszka I i Bolesława Chrobrego. Grobowce to nie cmentarz, nie czuł lęku, schodząc wąskim korytarzem. Kiedy dotarł do końca, poczuł zapach stęchlizny. Minął krótki korytarz i wszedł na podest, pod którym znajdowały się średniowieczne fundamenty.

Zauważył ją, jak pochyla się na poręczy. Spojrzała na niego zaskoczona. Widać, że tu przyszła, bo chciała być sama.

– Co tu robisz? – burknęła.

– Przyszedłem porozmawiać.

– Nie ma o czym – odparła. Chciał do niej podejść, ale go zatrzymała, prostując w jego stronę rękę. – Wiedziałeś, że złapali Strzygę?

Wiedział, że Turkot zawzięła się na niego, ale nie miał pojęcia o tym, że go złapali. Może gdyby odebrał od niej telefon... Teraz było już za późno. W podziemiach nie było zasięgu.

– Wiedziałem – skłamał. Karbowiak spuściła wzrok. – Dlatego tu przyszłaś. Powinnaś się cieszyć, ale wydajesz się przybita tą informacją.

– Nie chodzi o to – wybąkała cicho.

– Mogłaś pomóc mi złapać go pierwszego dnia – oświadczył spokojnie. – Mimo wszystko tego nie zrobiłaś.

Karbowiak zmarszczyła brwi.

– O czym ty mówisz?

Feusette zrobił krok w jej stronę.

– Jesteś córką Zdzisławy Lesiak – zaakcentował dwa ostatnie słowa. – Wiejskiej czarownicy, którą zamordowano w wigilijną noc 1976 roku.

* * *

Zanim Turkot postawiła na nogi wszystkich członków specgrupy i zanim wypadła z Komendy Miejskiej jak burza, Wydział Techniki Operacyjnej przesłał jej zrzuty wiadomości tekstowych z telefonu Mariusza Millera. Na skrzynkę elektroniczną przyszedł mail z załącznikiem w formie zdjęć.

Podkomisarz otrzymała wgląd do ostatnich czterech tygodni konwersacji głównie z jednym numerem telefonu o nazwie Annabel Lee. To, dlaczego Miller użył imienia i nazwiska wiersza Edgara Allana Poego, nie było istotne. Pewnie miał swój powód. Liczyła się treść potwierdzająca, że Annabel Lee wiedziała o wszystkim od początku. A potem przeczytała ostatnie wiadomości i przeszedł ją dreszcz.

* * *

Karbowiak nie wykręcała się wymówkami. Mogła udawać, ale tego nie zrobiła. Spojrzała na niego hebanowymi oczyma. Feusette próbował w nich znaleźć niepokój, ale były zwyczajne, bez emocji. Całkiem inne niż wtedy, gdy kochali się w jego łóżku.

– Jak się dowiedziałeś? – spytała obojętnie.

– Historia Lesiaków wciąż żyje w pamięci mieszkańców Wir – odparł. – A stara pielęgniarka nie zapomniała noworodka, który cudem przeżył tamtej nocy.

Nad ich głowami rozbrzmiały wytłumione odgłosy wrzawy panującej na zewnątrz. A potem głosy setek kobiet złączyły się we wspólny chóralny śpiew Jestem kobietą Edyty Górniak.

Karbowiak spojrzała na sufit i uśmiechnęła się pod nosem.

– Słyszysz to? Nic tak nie jednoczy jak wspólne śpiewanie. Spalcie czarownicę, a wszystkie kobiety się zmobilizują. Staną ramię w ramię i będą gotowe do obrony. Jedna poruszy wszystkie.

Feusette zrobił krok do przodu.

– Teraz to jasne, dlaczego zależało ci na tym, by tu być.

– Nie wymyśliłam tego. To wszystko zasługa Strzygi. To, co zrobił, było zaledwie iskierką do wzniecenia ognia, który od dawna tłamszono w kobietach. Ja tylko pomogłam ją rozdmuchać.

– Dlaczego wciągnęłaś w to wicca?

Karbowiak ścisnęła krawędź barierki, aż pobielały jej knykcie. Śpiew dochodził z placu. JESTEM KOBIETĄ. WODĄ, OGNIEM, BURZĄ, PERŁĄ NA DNIE!

– Bo to było proste. Wiccanki tak bardzo utożsamiają się ze średniowiecznymi czarownicami, że wystarczyło przywołać praktyki antywampiryczne i pozostawić symbol, aby je przekonać, że za wszystkim stoi zakon – ucięła. – Uwierzyły wszystkie, nawet arcykapłanka. I zobacz, gdzie dzisiaj jesteśmy. W sercu rewolucji.

– W ten sposób nie zmienisz myślenia – zaoponował Feusette.

– Ja nie... Ale Anna Kruger, Elżbieta Lepra i Franciszka Gołębiewska już tak. To ich twarze zawisły na transparentach.

Feusette zrobił kolejny krok, znajdując się metr od archeolożki.

– Dlaczego teraz?

– Dlaczego nie?

– Bo może cały czas żyłaś w przekonaniu, że nie poznałaś biologicznej matki – rzucił Feusette. – Ale coś się zmieniło. Jakoś się o tym dowiedziałaś. I skądś otrzymałaś medalik z fazami Księżyca, który nosi twoja córka. Tak przy okazji, dzięki temu wiedziałem, kiedy Strzyga pojawi się ponownie. Rozgryzłem to.

Karbowiak puściła mu oczko.

– Dlaczego Zakon Wiary i Nauki? – wypytywał uparcie.

– Myślałam, że wszystko już rozgryzłeś – odparła uszczypliwie.

– Chodzi o to, co powiedział wtedy młody Miller, prawda? Że zabójcami nie byli tylko Madej i Socha. Że był ktoś trzeci.

– Wiesz kto? – spytała.

Feusette skinął głową.

– Tadek. Kolega ich synów. Tadeusz Marek Branicki.

Karbowiak zbliżyła się do niego tak, że poczuł jej delikatne perfumy.

– Zatem poznałeś tragedię mojej rodziny. Co z tym faktem zrobisz?

Feusette spojrzał głęboko w parę hebanowych oczu wprawionych w delikatne rysy twarzy. A potem poczuł zimną dłoń na policzku. Zimną od ściskania metalowej barierki.

– Nie miałam wyjścia – zaczęła tłumaczyć. – Gdybym poszła na policję, nie potrafiłabym udowodnić, że poważany profesor, ksiądz i duszpasterz Zakonu Wiary i Nauki brał udział w zabójstwie. Byłoby słowo przeciwko słowu.

Zbliżyła usta do jego ust i pocałowała.

Feusette z trudem odwrócił głowę.

– Mówisz prawdę?

– Całą prawdę – zapewniała.

– Odpowiedz na moje pytanie. – Ujął ją za oba policzki. – Czy to ty wykopałaś szczątki swojej matki?

– Tak. – Z jej gardła wydobył się głośny szept. – Żałuję, że nie powiedziałam ci o tym wcześniej, że nie zaufałam. Zabili ją, Krystianie. Zabili moją rodzinę i zostawili na pastwę losu. Przeżyłam tylko dzięki matce, której nie było dane cieszyć się z narodzin córki. – Kąciki jej oczu zrobiły się wilgotne. – Ty też straciłeś rodzica, dlatego powinieneś mnie zrozumieć.

Być może jakaś jego część by to zrobiła, gdyby nie fakt, że to, czego się dopuściła, było po prostu złe. Śpiew nad ich głowami trwał: JESTEM KOBIETĄ! JESTEM DOBREM, JESTEM ZŁEM! JESTEM WODĄ, JESTEM OGNIEM! JAWĄ I SNEM!

– Mam jeszcze jedno pytanie. Czy to ty pozwoliłaś Strzydze na to, żeby mnie zamknął w grobie Franciszki Gołębiewskiej?

Objęła go i przytuliła.

– Oczywiście, że nie, ale nie miałam nad nim żadnej kontroli. Myślisz, że dałabym skrzywdzić ukochanego. Naprawdę sądzisz, że byłabym do tego zdolna?

Gdy go obejmowała, zza pleców usłyszał głos Turkot.

– Nie sądzę, że byłabyś do tego zdolna. Ja to wiem.

* * *

Turkot nie miała na sobie munduru – jedynie odznakę zwisającą na szyi i pistolet glock 17, który spoczywał w kaburze.

– Chciałaś zabić mojego kumpla, suko! – warknęła.

– Jak mogłabym to zrobić, skoro byłam tu. Brałam udział w manifestacji – odparła Karbowiak, a potem skierowała słowa do Feusette’a: – Nie wierz w to, co mówi. Chce nas skłócić.

– Mam dowód – obwieściła Turkot.

Feusette spojrzał na nią.

– Złapaliście Strzygę?

– Owszem. Wszystko nam wyśpiewał. Wspomniał też, jak spotkał się z nią na cmentarzu w Wirach i jak powiedział jej o tym, co stało się z Lesiakami. Potem obmyślili plan, żeby zemścić się na jedynym żyjącym sprawcy, Marku Branickim. Krystianie, to ona wszystko obmyśliła.

Feusette odwrócił głowę w stronę Karbowiak. Z jej oblicza znikły łagodne rysy i zmieniły się w ściśnięte usta, pofałdowane czoło i zmarszczone brwi.

– Nieprawda – zaprzeczyła. – To on wszystko wymyślił.

Turkot zlekceważyła jej słowa, mówiąc jedynie do Feusette’a.

– Wiadomości z telefonu Millera potwierdzają, że wiedziała o twojej obecności na Junikowie. Wiem, że nie jest ci obca, Krystianie – ucięła, bo to, co zamierzała powiedzieć dalej, miało podziałać na antropologa jak kubeł zimnej wody: – Ale to ona nakazała mu pochować cię żywcem.

– To prawda? – zapytał ją.

Karbowiak nie odpowiedziała. Pchnęła go w klatkę piersiową obiema dłońmi. Feusette odchylił się w tył. Jego nogi uniosły się w powietrzu i na kilka sekund zawisł na barierce.

Turkot rzuciła się na ratunek i w ostatniej chwili chwyciła jego rękę. Sekundę później Feusette upadłby głową na historyczne fundamenty.

– Jesteś cały? – upewniła się.

– Dzięki.

Feusette rozejrzał się po sali, ale Karbowiak zniknęła.

* * *

Musiała przyznać, że podejrzewa ją o najgorsze. Było w Karbowiak coś, czego nie potrafiła wyjaśnić. Z jednej strony budziła zaufanie, z drugiej zaś nie można było przeniknąć przez kokon tajemniczości, który wokół siebie roztaczała.

Hoffmann znała się na ludziach, umiała ocenić ich po kilku minutach rozmowy. Na początku Karbowiak sprawiała wrażenie otwartej i szczerej, później jednak wychodziła z niej władcza natura, czasem przebiegłość. Gdyby ocenić ją według temperamentu, byłaby gdzieś między sangwinikiem a cholerykiem. Ale i to nawet w połowie nie opisywało złożoności jej osoby. Hoffmann odnosiła czasem wrażenie podobne do tego, co musi czuć treser niedźwiedzia, mając w świadomości, że nawet najbardziej posłuszne zwierzę może powalić go na podłogę i zacisnąć na nim pazury. Taka była dla niej Karbowiak. Nieoswajalna.

Dlatego nabrała podejrzeń, kiedy po jej zniknięciu w psałterii wybuchł pożar. A potem usłyszała, że było to podpalenie spowodowane lampą naftową, i była niemal pewna, kto za tym stał. Niemal, bo nie znalazła powodu, dlaczego niedoszła wiccanka miałaby to zrobić. Aleksandra Karbowiak, archeolożka, specjalistka od pochówków antywampirycznych, ekspertka w dziedzinie czarownic... I wtedy przyszła jej myśl – krótka i ulotna, wręcz efemeryczna, lecz pozostawiająca ślad w umyśle niczym kamień, który mąci nieruchome lustro wody.

Mogłaby za tym stać.

Karbowiak niemal sama stała się czarownicą wicca. Ale dlaczego nie zdecydowała się na inicjację? Mówiła, że nie jest gotowa. Czy na pewno o to chodziło? Przez rok Hoffmann przygotowywała ją do tej chwili i nic nie wskazywało, że Ola zmieni zdanie.

A jeśli to był podstęp?

Jeśli Karbowiak zrobiła to tylko po to, by ich zinfiltrować, odniosła sukces. Dowiedziała się wszystkiego o wicca: Potrójnej Bogini, fazach Księżyca, sabatach, magicznych rytuałach. Cholera jasna, przede wszystkim dowiedziała się o arcywrogu kowenu – Zakonie Wiary i Nauki. Do jej głowy powróciła wcześniejsza myśl i tym razem pozostała tam dłużej.

Mogłaby za tym stać.

Musiała ją znaleźć i z nią porozmawiać. Zazwyczaj Karbowiak pojawiała się niedaleko niej jak straż przyboczna, ale teraz zniknęła z oczu. Hoffmann przedzierała się przez manifestantki, pytając o archeolożkę.

Była na środku placu, kiedy ją dostrzegła. Karbowiak wyleciała z katedry jak strzała. Stanęła na chwilę, nie za bardzo wiedząc, co dalej. Była roztrzęsiona. Hoffmann nie widziała jej jeszcze w takim stanie. Po chwili zastanowienia albo pod wpływem jakiegoś impulsu Karbowiak podbiegła do szeregu lamp, uniosła jedną i wylała na siebie naftę.

Hoffmann zauważyła, jak policjantka i Krystian Feusette wybiegają na plac i kierują się w stronę Karbowiak. Ta gestem ręki zabroniła im się do siebie zbliżyć. Jej czarne włosy były mokre od nafty, podobnie jak jej ubranie.

Policjantka kazała jej zachować spokój, lecz Karbowiak nie zamierzała słuchać.

– Porozmawiajmy – uspokajał antropolog. – Wszystko nam wyjaśnisz.

– Nie ma już czego wyjaśniać – odparła wzburzona.

Hoffmann widziała, jak Karbowiak cofa się między szeregiem lamp naftowych.

– Moja matka okropnie cierpiała, żeby mnie urodzić. Czarownice też cierpiały na oczach świata. Nie boję się bólu. – Wyciągnęła zapalniczkę. – Nie boję się ognia.

W tej chwili serce Hoffmann zatrzymało się na chwilę.

Fragment artykułu zamieszczonego na stronie internetowej „Głosu Wielkopolskiego” w sekcji Kryminalna Wielkopolska, 1 marca 2023 roku

Jeśli cokolwiek można powiedzieć o tym, co wydarzyło się na Ostrowie Tumskim ostatniej nocy, to tylko to, iż wciąż wiemy za mało. Najpierw około godziny osiemnastej trzydzieści, wybuchł pożar w psałterii. Nieoficjalnie wiadomo, że doszło do celowego podpalenia – zrobiono to w trakcie, gdy policja zatrzymała księdza Marka Branickiego i gdy Rycerze Zakonu Wiary i Nauki uniemożliwili wyjazd policyjnego samochodu.

Czytaj także: Strzyga złapany – cmentarny przestępca znieważający ludzkie szczątki. Wszystko, co wiemy o podejrzanym.

Ale do prawdziwej tragedii doszło tuż po dwudziestej drugiej, kiedy to kobieta podpaliła się przed Katedrą Piotra i Pawła na Ostrowie Tumskim, w samym środku manifestacji. Aleksandra Karbowiak była z zawodu archeolożką, która specjalizowała się w pochówkach antywampirycznych. Miała współpracować z policją przy sprawie Strzygi, ale wiemy, że brała też czynny udział w „proteście czarownic”. Czy chciała w ten sposób zaprotestować przeciwko Zakonowi Wiary i Nauki? Policja nie udzieliła w tej sprawie żadnych komentarzy.

Świadkowie mówią, że nigdy nie zapomną tego widoku. W pewnym momencie z ciała kobiety buchnął świetlisty snop płomieni. Ogień wystrzelił wysoko, natychmiast obejmując jej sylwetkę. Karbowiak rozłożyła ręce na bok, jej wzrok był utkwiony w nocne niebo.

– Wydawało się, że trwa to wieczność, a wszyscy się temu przyglądali – mówi Barbara Hoffmann, liderka manifestu wicca, znajoma Karbowiak. – Przeraziłam się, kiedy usłyszałam krzyk. Ola upadła i zaczęła wić się jak wąż. Dopiero policjantka i antropolog przyszli z pomocą. Nie wiem, skąd wzięli płaszcz, ale właśnie nim próbowali ugasić jej płonące ciało.

Karetka była w pobliżu, więc szybko zabrano ją do szpitala.

– Jej czarne włosy zniknęły – kontynuuje Hoffmann. – Zmieniły się w kępki wystające z poparzonej skóry. Jej twarz... jej skóra stała się mieszaniną krwistej czerwieni i czerni.

Kobieta przebywa obecnie w Szpitalu Miejskim imienia Józefa Strusia przy ulicy Szwajcarskiej. Ma poparzenia drugiego stopnia. Obrażenia są ciężkie, ale nie zagrażają jej życiu.

* * *

Barbara Hoffmann na swoim profilu na Facebooku opublikowała filmik, w którym przyznała, że protest kobiet – czy jak go nazwano: „przebudzenie czarownic” – przybrał nieplanowany zwrot.

– To nie miało tak wyglądać – przemawiała do kamery. – Nie po to zebraliśmy się na placu. Drogie siostry, drodzy księża, chciałabym was przeprosić, gdyż na chwilę owładnęła mną nienawiść. Nienawiść prowadzi do fanatyzmu, a stąd cienka granica do przemocy. Przepraszam was wszystkich i proszę o wybaczenie.

Archidiecezja nie wystosowała jeszcze oficjalnego pisma, co nie oznaczało, że tego nie zrobi. Stało się coś więcej. Przed pałacem arcybiskupim, znajdującym się obok katedry i będącym świadkiem ostatnich wydarzeń, zorganizowano konferencję prasową. Metropolita poznański zabrał głos. Wyraził ubolewanie nad tym, co stało się z archeolożką, i potwierdził słowa Hoffmann o wspólnym szacunku. Na końcu dodał, że serca chrześcijan powinny być zawsze otwarte, i zaprosił kowen wicca do wspólnych rozmów.

– Kościół musi zmieniać się wraz z czasami – powiedział. – Musi przyznać się do błędów i szukać nowych rozwiązań.

Na Instagramie prezydenta Jacka Jaśkowiaka pojawiło się nagranie z podziękowaniami dla policjantów, którzy zatrzymali Strzygę. Zapewnił, że członkowie specgrupy zostaną odznaczeni. Wyraził też nadzieję, że Poznań nie stanie się już ofiarą tak zawziętych demonstracji, i ucieszył się na słowa płynące z obu stron barykady. Prezydent skończył na tym, że „przebudzenie czarownic” to znak, że mężczyźni, mimo czasów równości płci, nie potrafią naprawdę słuchać potrzeb kobiet. Zapowiedział kampanię informacyjną dotyczącą postulatów wiccanek i dla swych politycznych celów ogłosił marsz kobiet. Takie posunięcie dodało mu wielu zwolenników.

Marek Branicki, duszpasterz Zakonu Rycerzy Wiary i Nauki, jak się okazało, zmarł tej samej nocy, kiedy doszło do samopodpalenia. Miał popełnić samobójstwo, przez co zawrzało w posadach Kościoła, gdyż katolicka doktryna stawiała sprawę jasno – samobójstwo to grzech śmiertelny. Koniec, kropka.

POZNAŃ, 2 MARCA 2023 ROKU

Pracował w Zakładzie Medycyny Sądowej, kiedy go odwiedziła. Ale rozmawiali na zewnątrz, przy pierwszych promieniach słońca, które zwiastowały, że wiosna – powoli, bo powoli – zbliża się do miasta.

Odetchnął głęboko, czując w nozdrzach jeszcze zimne powietrze.

– Mam coś dla ciebie – powiedziała Turkot.

– Jeśli to kolejne szczątki, to lepiej stąd spadaj.

Zaśmiali się oboje.

– Spokojnie, to tylko taki upominek. – Turkot wyjęła kartki włożone w plastikową koszulkę i wręczyła Feusette’owi.

– Co to takiego?

– List, który Branicki napisał, zanim popełnił samobójstwo. Rzuca nieco światła na sprawę Strzygi. I tego całego szaleństwa...

– Dzięki.

Feusette pogłaskał się po potylicy. Miejsce, w którym dostał od Strzygi łomem, nadal bolało i pewnie będzie jeszcze boleć.

– Bierzesz tabletki, które ci przepisali? – spytała Turkot.

– Jasne.

– To dobrze.

– Muszę dbać o głowę – odparł. – To najważniejsza część ciała w mojej pracy.

– I co teraz planujesz?

– Jutro zaczynam prawdziwy, długi urlop.

– Wiesz już gdzie?

– Na pewno pojadę do Słupska. Odwiedzę rodzinę. Pójdę na grób ojca.

Turkot spojrzała na niego przestraszona.

– Spokojnie, trzymam swoją fobię w ryzach.

– Tylko nie wpadnij w żaden grób – zażartowała.

Feusette wybuchnął śmiechem.

– Słuchaj, chłopaki ze specgrupy są tobą zachwyceni. Tak samo jak naczelnik laboratorium kryminalistycznego. Pytali, czy nie chciałbyś tam jakiegoś etatu. To byłby dla ciebie awans. Pomyśl.

– Jestem naukowcem. Moje miejsce jest tu, na uczelni. Ale zawsze chętnie pomagam policji, przecież wiesz.

Turkot klepnęła go w ramę.

– Trzymaj się, doktorku. Odpoczywaj na urlopie. Daj znać, gdy wrócisz. Nigdy nie wiadomo, kiedy się przydasz.

Feusette wrócił do gabinetu. Włączył playlistę na YouTubie. Wybrał godzinny miks lo-fi Last breeze of the evening i zaczął czytać ostatnie słowa duszpasterza Zakonu Wiary i Nauki.

LIST MARKA BRANICKIEGO

Zanim ktokolwiek to przeczyta, będę już martwy. Zażyłem całe opakowanie digoxinu. Moje serce przestanie wkrótce bić. To mój wybór i niniejszym zaświadczam, iż podjąłem tę decyzję sam i bez przymusu. Świadom postępów w dziedzinie reanimacji, proszę, aby nie przywracać mnie do życia. Zrodziłem się przez Boga i dziś do niego wracam z nadzieją, że wybaczy mi ten ostatni akt wolnej woli. Jak powiedział Katon Młodszy przed swoim samobójstwem: „Jestem teraz panem siebie”.

Przeszłość dogoniła mnie w mej starości. Przez całe życie wierzyłem, że grzech, który popełniłem na krótko przed osiemnastymi urodzinami, został mi wybaczony w sakramencie pokuty. Byłem pewien, że z Bożą pomocą zła energia rozbiła się na tysiące kawałków i przestała istnieć. Bóg mi świadkiem, że w świetle ostatnich wydarzeń nabrałem przekonania, iż spowiedź nie stanowi panaceum na skutki złych uczynków. Owszem, odzyskałem spokój ducha, nigdy jednak nie szukałem przebaczenia...

W Wigilię 1976 roku poszedłem na Mszę Pasterską do jedynego wówczas kościoła w Wirach. Zanim tam wszedłem, na mojej drodze stanął sołtys Jan Madej wraz ze swoim kuzynem Bogdanem Sochą.

– Nadal kulejesz na lewą nogę – odezwał się Madej. – Ta wiedźma mogła cię zabić, wiesz o tym?

Byłem wtedy przekonany, że Zdzisława Tadewald, a raczej już Lesiak, spowodowała, że moja choroba postąpiła tak poważnie, że skończyłem w szpitalu. Obwiniałem ją za to. Nienawidziłem jej.

– Chcesz wyrównać rachunki? – spytał Socha.

– Chcę. Daję słowo.

– Wejdź, młody, do kościoła tak, żeby cię ludzie widzieli – instruował Madej. – A potem wyjdź po cichu. My z Bogusiem będziemy czekać. Nie zawiedź mnie i dotrzymaj słowa.

Obiecałem, nie mając pojęcia, że ta noc skończy się tragedią – i że będę brać w niej udział.

Zauważywszy, iż rodzina Lesiaków opuściła mszę już na początku, wsiedliśmy do fiata 125p Sochy i będąc przekonanym, że zmierzają do swego domu, postanowiliśmy zajechać im drogę. W tym celu Socha pojechał w kierunku Społem, a zaraz za sklepem skręcił w polną drogę, która na szczęście została wyjeżdżona przez traktory. Dojechaliśmy do drewnianego krzyża na rozdrożu, który wyznaczał wtedy granicę Wir, a następnie skręciliśmy w lewo na drogę prowadzącą z powrotem do kościoła.

Zobaczyliśmy ich w połowie trasy. Szli poboczem. Paweł Lesiak pomachał latarką na znak ich obecności. Na to właśnie czekał Madej.

– Zrób to, gdy będziesz blisko – powiedział do Sochy. Ten nic nie odpowiedział, tylko skinął głową.

Nie jestem w stanie powiedzieć, czy czułem strach, czy radość z faktu, że wiedźma poniesie karę. Czułem ekscytację. Nie wiedziałem, co planowali.

...I wtedy Socha wdepnął pedał gazu...

Przyznaję, że siedziałem na tylnym siedzeniu fiata, gdy uderzył w Lesiaków. To był krótki trzask, który powalił całą trójkę. Byłem tam, gdy Socha cofał, aby przejechać po głowie Staśka. Gdy wysiadłem i ujrzałem, co po niej pozostało, żołądek podszedł mi do gardła i zwymiotowałem. Socha wyszedł przede mną, zaczął uderzać Pawła Lesiak, aby upewnić się, że ten nie żyje.

W tym czasie Zdzisława Lesiak uciekła na pole. Musiała uskoczyć przed uderzeniem lub zostać odepchnięta przez męża. Bądź co bądź, kuśtykała na jedną nogę, gdy uciekała przed sołtysem. Madej, rosły chłop, pobiegł za nią, dzierżąc w ręku klucz do wymiany opon. Kurtyna ciemności zapadła zbyt gęsta, aby cokolwiek zobaczyć, ale słyszałem wszystko. Jej krzyki, błagania. Rozdzierający noc głos wiedźmy, która, według mnie, była pod wpływem Złego – kusząca i pragnąca wyrządzać zło innym. W końcu jej krzyki ustały, a z całunu nocy wyłonił się Madej. Jego rękę – podobnie jak klucz do opon – pokrywała krew.

Spojrzałem mu w oczy, płonęły nienawiścią tak głęboką, z jaką mogły płonąć niegdyś oczy inkwizytora. Jego twarz, pulchna i czerwona, przywodziła na myśl rozwścieczonego byka. Uspokoił się po chwili, lecz dyszał niczym cherlawy astmatyk.

Jak żyję, nie doznałem większej trwogi.

W bagażniku znajdowały się trzy kanistry z benzyną i butelka wody. Madej przemył ręce, po czym podszedł do mnie i położył mi dłonie na barkach, ścisnąwszy je lekko.

– Pomściłem krzywdę, jaką wyrządziła ci ta wiedźma. Pomściłem klątwę, którą ona i jej matka rzucały na nasze gospodarstwa. Nikt już więcej nie będzie nam szkodzić.

– Ona nie żyje? – spytałem.

– Teraz spotka się ze Stwórcą – odparł. Jego oczy były małe i okrutne. – A ty, młody, masz nie lada zadanie. Weźmiesz fiata, pojedziesz za wioskę i go spalisz.

Socha zaprotestował, lecz Madej obiecał mu nowe auto, potem ponownie zwrócił się do mnie:

– Powiem wszystkim, że całą noc spędziłeś u nas. Będziesz miał alibi. Ludzie widzieli nas na pasterce, potwierdzą to w razie czego. Jesteśmy kryci. Dobra, młody, podwieź nas do kościoła i ruszaj.

– A potem? – Było mi zimno i chciałem wracać do domu.

– Potem wróć do mnie, ale tak, żeby nikt cię nie widział, jak szlajasz się po nocach.

Wsiedliśmy do fiata. Tym razem zająłem miejsce kierowcy. Może i kulałem, ale z wciskaniem pedałów nie miałem problemu. Wycofałem. W świetle reflektorów ujrzałem martwe ciała Lesiaków. Śnieg wokół nich zabarwił się krwią. Ciało Zdzisławy leżało na polu. Umarła w samotności. Wtedy wierzyłem, że to dobrze.

Spod kościoła ruszyłem w kierunku Puszczykowa. Droga była pusta, żadnej żywej duszy. Dojechawszy do skrzyżowania za Wirami – tam, gdzie dzisiaj leży Łęczyca, skręciłem w prawo. Strumień reflektorów oświetlał zwały śniegu na poboczach i łyse drzewa skrywające za sobą bezdenną czerń.

Znałem te tereny, wiedziałem, że będąc vis-à-vis Puszczykowa, muszę skręcić w prawo – do krainy rozciągających się pradawnych lasów. Przedzierałem się autem przez śnieg i mrok. Upewniwszy się, iż znalazłem się wystarczająco daleko od Wir, w pustkowiu drzew i gładkiego puchu, uznałem, że nadszedł czas na kres podróży. Według mojej oceny znajdowałem się dziesięć kilometrów od wioski. Wystarczyło, żeby pozbyć się dowodu zbrodni. Wysiadłem. W chłodnym powietrzu wisiał mocny aromat żywicy. Wyjąłem kanistry z benzyną i oblałem auto od środka i na zewnątrz, po czym zapaliłem zapałkę i rzuciłem przed siebie. Płomień szybko ogarnął dach i rozlał się na cztery strony świata. Po chwili samochód zamienił się w pochodnię. Nie czekałem, aż ogień strawi wszystko. Zrobiłem swoje. Wziąłem laskę i zacząłem wracać do Wir.

To, co dziś nazywa się Wielkopolskim Parkiem Narodowym, w przeszłości nie nosiło nazwy. Krainę tych wiecznych lasów od zawsze porastały drzewa, bory, wąwozy i moczary. Było w niej coś pierwotnego, magicznego i złowrogiego do takiego stopnia, że przyciągało do siebie pogańskich szamanów, plugawych nekromantów i nikczemne czarownice. Rzadko kto zapuszczał się tu w nocy, tym bardziej w czas Bożego Narodzenia, który innowiercy czcili jako Szczodre Gody lub Yule, i kiedy przychodzili w te rejony, aby kontaktować się ze zmarłymi duszami i demonami. Dawno temu, podczas gdy świat spowijały mroki pogańskich bóstw, stały tu głazy, symbole czortów, ale wtedy ich tam nie było albo przysypał je śnieg.

Właśnie taką krainę musiałem przebyć do domu Madeja.

Upadłem po raz pierwszy już w pierwszym kwadransie. Lewa noga mnie zawodziła, poddała się wyboistej ziemi wyrównanej prowizorycznie płaszczem śniegu. Blask księżyca oświetlał noc, dzięki niemu w ogóle coś widziałem. Ale mrok zwyciężał, spowijał las. W gąszczu drzew żyły nocne stwory. Słyszałem je.

Jezu, zmiłuj się nade mną.

Wstałem, wspomagając się laską, i brnąłem dalej. Śnieg sięgał do kolan, dostawał się do butów. Trząsłem się z zimna. Wróciłem myślami do tego, co się wydarzyło. W głowie pojawiły się pierwsze pytania. Czy dobrze zrobiliśmy? Zdzisława Lesiak nękała wieś, odkąd pamiętam: nieurodzaje, pomory zwierząt, choroby – w tym moja. Uratowaliśmy Wiry. Paweł Lesiak był pod jej wpływem, a Stasiek od zawsze był zły do szpiku kości.

Wtem ponownie straciłem grunt pod nogami, tym razem wpadając do wąwozu. Obiłem ręce i zanim znalazłem się na dole, uderzyłem głową o pień drzewa. Na chwilę zgasłem. Nie pamiętam, jak długo leżałem, lecz kiedy się obudziłem, wciąż otulał mnie mrok. Leżałem otumaniony. Skroń pulsowała. Z czoła ciekła krew. Księżyc zniknął za chmurami. Ciemność rozpostarła się nade mną na kształt czarnych skrzydeł. Próbowałem wstać, ale nie mogłem. Zgubiłem laskę. Nie wyobrażałem sobie kuśtykać bez niej. Miałem dość. Jezu, zmiłuj się nade mną. Wstałem powoli i upadłem. Wstałem więc ponownie. Zacząłem iść przed siebie. Cierpiałem. Cierpiałem dla Boga, pragnąc go wychwalać. W pewnym momencie przestało mi zależeć na własnej osobie. Odrzuciwszy egoizm własnego ja, zaufałem Bogu. Szedłem przed siebie, biorąc swój krzyż na plecy jak Jezus Chrystus. Zbawiciel Świata.

Nie jestem w stanie określić, kiedy znalazłem się na skraju lasu. Wciąż panowała noc. Przede mną znajdowały się pagórki i łąki. Przysłuchiwałem się chwilę powiewom wiatru, na szczęście śnieg już nie padał. Spokój przerwał turkot. Na horyzoncie pojawił się pociąg. Przypominał ciemne widmo rozjarzone światłem okien wagonów. Wiedziałem, że jestem niedaleko. Otwarta przestrzeń jednak nie nastawiła się do mnie przyjaźnie. Przede mną nadciągnęły ciężkie, czarne chmury, wiatr podrywał kawałki śniegu z pól i trafiał nimi we mnie, drwiąc z mojego powrotu lub rzucając mi wyzwanie. Dasz radę, młody?

Przewróciłem się ze zmęczenia. Leżałem tak chwilę, spoglądając w czarny firmament. W pewnym momencie usłyszałem głos. „Idź”. Ktoś nakłaniał mnie, żebym wstał. „Idź”. Poczułem obecność, ale nikogo nie widziałem. „Idź głosić Ewangelię całemu światu” – szeptał mi głos do ucha. Były to słowa z Ewangelii Świętego Marka. Biblia pokazuje go przeważnie jako młodzieńca. Wiernie spisał nauki głoszone przez Piotra. Ukazał Jezusa w działaniu. Dzieje Apostolskie wspominają go jako „Jana zwanego Markiem”.

„Idź na cały świat... – rozbrzmiewał głos w moich uszach – i głoś Ewangelię wszelkiemu stworzeniu! Kto uwierzy i przyjmie chrzest, będzie wyrzucać złe duchy, a także na chorych ręce kłaść... I uzdrawiać”.

Półświadomy, wycieńczony, zbolały i zziębnięty do szpiku kości – leżąc w śniegu pośrodku nocy – zostałem natchniony przez Ducha Świętego. Postanowiłem rozpocząć nowe życie.

– Od dzisiaj przyjmę imię Marek i tak jak on będę znany z krzewienia wiary – powiedziałem sam do siebie. – Tadeusz, Tadek był gówniarzem... Przeszłością. Boże, daj mi siłę...

Ożywiłem się nieco, a następnie – co było dla mnie bolesne – zacząłem kroczyć w stronę ceglanego muru, gdzie zauważyłem przejeżdżający pociąg.

Znalazłem się na łączce, gdzie zniszczyliśmy tamę Lesiakowi i Millerowi. Odniosłem wrażenie, że świat wypiękniał, a noc pojaśniała. Obiecałem Bogu, że jeśli da mi siłę, żeby wrócić do domu Madeja, rozpocznę nowe życie – to, o którym marzyłem, lecz z którym nie zetknąłem się z bliska.

Obudziłem się w łóżku o poranku. Jan Madej stał nade mną z herbatą. Pochwalił mnie, uspokajając, iż milicja co prawda znalazła ciała Lesiaków, ale uważa to za wypadek samochodowy.

Wtedy myślałem, że nam się upiekło.

Że zrobiłem dobrze.

...Mój Boże, zabiłem ich. Zabiłem Lesiaków. To wszystko moja wina. Wybacz mi, Boże... Byłem wtedy gówniarzem. Pogarda była jedynym, co znałem. Owładnęła nas z Janem Madejem i Bogdanem Sochą... Chciałem, żeby wiedźma Tadewald (Lesiak) cierpiała. Chciałem skrzywdzić ich wszystkich...

...Przyszła pora, żebym stanął nago przed panem Bogiem. Moja dusza stanie naprzeciwko jasnego światła i doświadczę Jego całej realności, gdzie wszystko jest jak bezkresne, bezchmurne niebo... Muszę wytrwać w tym stanie...

Szukam światła. Znajdę światło. Widzę je... Widzę ich... Są tam. Paweł Lesiak, Stasiek i Zdzisława... Zdzisława Lesiak... Jest piękna...

GDAŃSK, 3 MARCA 2023 ROKU

Edward Kalisz oglądał telewizję w świetlicy więziennej. Nikt nie odważył się przełączyć kanału, który on wybrał. A właśnie zaczęły się wiadomości wieczorne. Na ekranie widniała twarz Mariusza Millera, którego poznał, i pięknej brunetki o ciemnych oczach, ekspertki od czarownic, archeolożki, kobiety, która podpaliła się kilka dni wcześniej na Ostrowie Tumskim. Każdy o tym słyszał, ale dopiero dziś opublikowano jej zdjęcie.

Czarownica? – pomyślał.

Nie żałował, że znalazł naśladowcę... To znaczy nie żałował, że naśladowca poprosił go o pomoc. W listach udzielał wszelkich wskazówek, a także pisał o błędach, które popełnił. Naśladowca chłonął wiedzę i zadawał inteligentne pytania. Kaliszowi się to podobało.

Naśladowca odwiedził go raz. Rok temu. Był to Mariusz Miller, ten sam człowiek, którego nazywano Strzygą – aresztowany, oskarżony i winny. Przypomniał sobie, kiedy siedzieli w tym samym miejscu, w którym usiadł ten antropolog.

Godzina zleciała jak z bicza strzelił. Kalisz wiedział o nim niemal wszystko, ale na koniec zostawił sobie wisienkę na torcie.

– Dlaczego chcesz to zrobić?

– Żeby ludzie zrozumieli – odparł Miller. – Żeby dowiedzieli się o tym, co przeżyłem i widziałem.

A więc zemsta... Wydawało się to logiczne. To najsilniejszy bodziec. Ludzie potrafią pielęgnować ją przez lata, by później zrealizować w najmniejszych szczegółach. Ale tu nie chodziło tylko o to.

– Bardzo ryzykujesz – ostrzegł go. – Wszystko to w imię przyjaźni?

– I miłości – odparł Miller.

– Wiedziałem, że gdzieś w tej historii pojawia się kobieta.

– Wie o wszystkim i chce mi pomóc. Obiecała mi, że na końcu drogi będziemy razem i nikt nie będzie w stanie nas skrzywdzić. Co mogę powiedzieć... Nie dane mi zakochać się w tym wieku, ale ją pokochałem prawdziwą, głęboko miłością, z jaką można pokochać siostrę albo przyjaciela. Oczarowała mnie po prostu.

Kalisz się uśmiechnął.

– Prawdziwa czarownica...

PODZIĘKOWANIA

Na początku chciałbym podziękować mojej żonie, która była ze mną przez cały proces tworzenia Strzygi i dawała mi przestrzeń do wielogodzinnej pracy pisarskiej. Mam nadzieję, że i tym razem Cię zaskoczę. Moim dzieciom, które stale mnie dopingowały oraz pocieszały w chwilach, kiedy chciałem porzucić pisanie tej powieści (a takie chwile zwątpienia trafiają się każdemu pisarzowi, muzykowi, malarzowi. Artyście).

Chciałbym podziękować Justynie Jakubczyk za redakcję i Wydawnictwu Prozami za współpracę.

Niniejsza powieść by nie powstała, gdyby nie zaangażowanie specjalistek z dziedziny antropologii sądowej, doktor Doroty Lorkiewicz-Muszyńskiej i doktor Agaty Thannhäuser. Chciałbym podziękować również profesorowi Czesławowi Żabie z Zakładu Medycyny Sądowej w Poznaniu i Szymonowi Rzepczykowi, przewodniczącemu Koła Młodych Medyków Sądowych (...i obiecującemu patomorfologowi. Zapamiętajcie moje słowa!), którzy – mimo natłoku obowiązków – zawsze znaleźli czas na konsultacje.

Fabuła Strzygi, oprócz pracy antropologa sądowego, opiera się na trzech aspektach. Po pierwsze, na pracy policjantów z pionu kryminalnego i dochodzeniowo-śledczego. Za wszystkie wyjaśnienia dziękuję Michałowi Łańko. Po drugie, w wirtualnej rzeczywistości Deepwebu i Darknetu – za wprowadzenie w ich arkana dziękuję Geekbankowi. W końcu historia bohaterów toczy się obok świata wicca, pogańskiej, magicznej, inicjacyjnej religii misteryjnej – jak sami o sobie piszą na stronie internetowej wicca.pl – nawiązującej do historycznych czarownic. Za pomoc w zrozumieniu tych wciąż okrytych płaszczem tajemnicy zawiłości dziękuję Erko, kapłanowi wicca tradycyjnego i aleksandryjskiego.

Dziękuję księdzu Mikołajowi Grai, który wyjaśnił mi, jak funkcjonują zakony duchowne.

Nie mogę pominąć w podziękowaniach także tych konsultantów, którzy jak zwykle chcą pozostać anonimowi. Dziękuję mojemu koledze Piotrkowi i jego tacie – za pomoc w poznaniu nieoczywistych miejsc i historii wsi Wiry, gdzie odbywa się część akcji powieści; a także moim beta-readerom: Albertowi, Szymonowi, Miłoszowi, Bartkowi „Bliskie Spotkania”, Weronice „Frelka recenzuje”, którzy jako pierwsi wskazali błędy i/lub mnie nakierowywali, czytając szkice powieści. Dziękuję Wam z całego serca.

W końcu Tobie, czytelniku, że poświęciłeś swój czas i razem ze mną wyruszyłeś w tę zawiłą, emocjonującą przejażdżkę w świat mej wyobraźni. Dziękuję.

Powieści obyczajowe, kryminały, thrillery
Wciągające i niebanalne
Zaczytaj się!

www.prozami.pl

Księgarnia wysyłkowa
www.literaturainspiruje.pl