Adrian Ciepał

Środki stylistyczne, perswazji i manipulacji wykorzystywane w życiu codziennym

© Adrian Ciepał, 2017

Książka opisuję rodzaje środków stylistycznych takich jak:

anafora, epifora, epitet i inne.

Wyjaśnia ona, na czym polegają i jak są wykorzystywane.

Następnie opisuje rodzaje i sposoby manipulacji takie jak: akt personalny, przeszkadzanie, wzbudzanie poczucia winy, zasada wzajemności, niedostępność, społeczny dowód słuszności, zaangażowanie, efekt utopionych kosztów oraz wiele innych.

Napisana została ona, aby każdy z nas mógł uchronić się przed manipulacją z którą zmagamy się w życiu codziennym.

ISBN 978-83-8126-284-2

Książka powstała w inteligentnym systemie wydawniczym Ridero

Spis treści

1. Środki stylistyczne, perswazji i manipulacji wykorzystywane w życiu codziennym

2. Przedmowa autora

3. Rodzaje środków stylistycznych

1. Wstęp

2. Anafora

3. Antyteza

4. Epifora

5. Epitet

6. Hiperbola

7. Metafora

8. Onomatopeja

9. Personifikacja

10. Peryfraza

11. Porównanie

12. Powtórzenie

13. Zdrobnienie

14. Zgrubienie

4. Rodzaje i sposoby Manipulacji

1. Atak personalny

2. Przeszkadzanie

3. Wzbudzanie poczucia winy

4. W potrzasku autorytetu

5. Zasada wzajemności

6. Niedostępność

7. Społeczny dowód słuszności

8. Zaangażowanie

9. Niska piłka

10. Efekt utopionych kosztów

11. Patriotyzm

12. Ingracjacja

13. Podnoszenie wartości partnera

14. Konformizm

15. Drzwi zatrzaśnięte przed nosem

16. Zło dobrem zwyciężaj

17. Optyk z Brooklynu

18. Pozorne ustępstwo

19. Wilk w owczej skórze

20. Dobry i zły glina

21. Dokręcanie śruby

22. Pusty portfel

23. Stopa w drzwiach

24. Posługiwanie się imieniem

25. Świadek interakcji

26. Wpływ mniejszości

5. Bibliografia

Adrian Ciepał

Wadowice

17.10.2017r.

Przedmowa autora

Manipulację można obserwować w każdej sferze życia codziennego.

Na przykład: w domu, w pracy, w polityce, czy też w codziennych kontaktach międzyludzkich. W nie mniejszej części poszukiwanie przejawów manipulacji dotyczą reklam, które dzięki swej specyfice dociera do wielu potencjalnych klientów. Z manipulacją mamy do czynienia, gdy wpływa ona na postępowanie innych ludzi poprzez zmianę elementów rzeczywistości tak, aby osiągnąć postawione sobie cele, najczęściej związane jest z tym, aby w takim stopniu wpłynąć na klienta, żeby zakupił dany towar.

Najważniejszy w nim jest sam fakt uświadomienia sobie tego, że w każdej chwili jesteśmy narażeni na stosowanie wobec nas pewnych sposobów manipulacji, aby mieć większy wpływ na to jakie w danym momencie podejmujemy decyzję.

Rodzaje środków stylistycznych

Wstęp

Środki stylistyczne to najczęściej używane przez pisarzy metody wpływania na treść tekstu w szeroko pojętej sztuce, ich głównym celem jest wywołanie u odbiorcy pożądanych emocji takich jak np:

strach, uczucie, rozbawienie, smutek.

Przykładami środków stylistycznych są np:

Porównanie, epitet, anafora, hiperbola, epifora, peryfraza, powtórzenie, onomatopeja, metafora, antyteza, zdrobnienie i zgrubienie.

Anafora

Jest Powtórzeniem celowo tego samego zwrotu lub słowa na początku kolejnych segmentów wypowiedzi.

Stosowana głównie jest w poezji i oratorstwie.

Na przykład:

Szybko, zbudź się, szybko, wstawaj!

Szybko, szybko, stygnie kawa!

Szybko, zęby myj i ręce[1]!

Antyteza

Jest to figura retoryczna polegająca na zestawieniu dwóch elementów znaczeniowo przeciwstawnych w jedną całość, dla uzyskania wyższej ekspresji np. „lepiej z mądrym zgubić, niż z głupim znaleźć”[2].

Epifora

Jest to powtórzenie tego samego słowa lub zwrotu na końcu kolejnych segmentów wypowiedzi.

Na przykład: Gdy byłem dzieckiem, mówiłem jak dziecko, czułem jak dziecko, myślałem jak dziecko[3].

Epitet

Jest to poetyckie określenie wskazujące na prawidłowość wyrażonego przedmiotu bądź osoby (najczęściej jest to rzeczownik, przymiotnik, imiesłów). Epitetami nazywamy powtarzające się określenia, które podkreślają główną cechę bohatera lub zjawiska.

Na przykład: zimny lód, Dzielny człowiek, brzydkie kaczątko[4].

Hiperbola

Hiperbola inaczej przesadnia lub przesada — znak retoryczny, czasami zaliczany do figur myśli, polegający na zastąpieniu jego cech przypisanych do faktów, osób, czy pojęć innymi, dowolnymi cechami. Jest tropem in absentia, ponieważ miejsce tematu zastępuje zmienna, która może przybrać jakąkolwiek wartość, rematem jest zatem wyrażenie, które byłoby niewłaściwe, jeżeli użyte zostałoby w swojej pełnej formie[5].

Przykładami hiperboli są:

„Rozorał obłęd jak płomiennym zębem
i ktoś olbrzymi ręce w górę wzniósł
i w blachę słońca długo bił jak w bęben[6]”.

Metafora

Inaczej przenośnia — językowy środek stylistyczny, w którym obce wyrazy są ze sobą składniowo zestawione, tworząc związek frazeologiczny o odmiennym znaczeniu niż dosłowny sens wyrazów, np. „od ust sobie odejmę”, „podzielę się z wami wiadomością” lub „złote serce”.

Onomatopeja

Figura retoryczna, używana w poezji jako środek stylistyczny polegający na takim dobieraniu wyrazów (istniejących w mowie lub neologizmów albo glosolalii), aby naśladowały one swym brzmieniem opisywane zjawisko lub dźwięki wydawane przez opisywany przedmiot. (Dźwiękonaśladownictwo)[7].

Przykładami są:

„O szyby deszcz dzwoni, deszcz dzwoni jesienny
I pluszcze jednaki, miarowy, niezmienny, Dżdżu krople padają i tłuką w me okno”.

„Jęk szklany, płacz szklany, a szyby w mgle mokną
I światła szarego blask sączy się senny”. „O szyby deszcz dzwoni, deszcz dzwoni jesienny…”[8].

Personifikacja

Jest to figura retoryczna, która przypisuje rzeczą lub zwierzętom cechy typowo ludzkie. Używana bywa ona często w reklamach kierowanych do posiadaczy zwierząt domowych.

Pojęcie personifikacji jest bardzo podobne do antropomorfizacji i antropopatii. Brakuje tam jednak nakreślonych granic, niektórzy uznają, że figury są mimo wszystko identyczne. Jednak jedną z największych różnic podaje się fakt, że personifikacja bywa bardzo skonwencjonalizowana literacko i mocno narzuca człowieczeństwo (zamiast uczłowieczać tylko niezbędne aspekty to nadaje przedstawionemu całokształtowi zjawiska ludzką postać). Możemy więc bardziej skonkretyzować definicję i stwierdzić, że ta figura przedstawia elementy świata pozaludzkiego jako działające lub przemawiające postaci ludzkie.

Przykładami personifikacji w reklamach są:

„Twój kot kupowałby Whiskas” — w reklamie karmy dla kotów.

Przypisanie cech ludzkich dwóm organom takim jak serce i rozum w reklamie Telekomunikacji Polskiej S.A.

Przykładem poetyckim personifikacji jest:

„O minarecie świata! o gór padyszachu”!
„Ty, nad skały poziomu uciekłszy w obłoki, siedzisz sobie pod bramą niebios, jak wysoki Gabriel pilnujący edeńskiego gmachu”.

„Ciemny las twoim płaszczem, a janczary strachu”. „Twój turban z chmur haftują błyskawic potoki”[9].

Peryfraza

Figura stylistyczna, która polega na zastąpieniu wyrazu przez szereg innych, które byłyby jego równoważnikiem znaczeniowym. Może być stosowana w celu urozmaicenia stylistycznego, wyeliminowania powtórzeń tego samego określenia lub osłabieniu jego wymowy.

Przykładem peryfrazy jest zdanie:

Umrzeć — rozstać się z tym światem.

Wygrać — pokonać wszelkie przeciwności losu.

Porównanie

Jest to figura stylistyczna składająca się z dwóch członów połączonych wyrazami porównującymi, np. jak, jakby, podobnie, niby, niż, na kształt, wskazującymi na podobieństwo pewnych zjawisk lub przedmiotów.

Przykładami porównania są:

Uparty jak osioł.

Odważny jak lew.

Sprytny jak lis.

Oddany jak pies.

Powtórzenie

Figura retoryczna, zabieg stylistyczny polegający na wielokrotnym użyciu tego samego elementu językowego (wyrazu, zespołu wyrazów, wersów lub zwrotek) w celu uzyskania rytmizacji, podkreślenia znaczenia, zwiększenia ekspresji.

Przykład:

„A co? Krzyknął Asesor kręcąc strzelby rurą,
a co? Fuzyjka moja? Górą nasi, górą!
A co? Fuzyjka moja? Niewielka ptaszyna”[10].

Zdrobnienie

Jest to wyraz utworzony za pomocą odpowiedniego układu oznaczający rzecz albo osobę mniejszą od nazywanej wyrazem podstawowym. Zdrobnienie oznaczać może też pozytywny (lub lekko pogardliwy) stosunek do omawianego obiektu.

Przykłady zdrobnień:

Wielkość: pies → piesek.

Stosunek pozytywny:

usta → usteczka.

Stosunek pogardliwy: bunt → buncik.

[1] zob. Stanisław Sierotwiński, — Słownik terminów literackich, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1970 r.

[2] Jerzy Ziomek. — Retoryka opisowa. Wrocław, Warszawa, Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1990 r.

[3] zob. Adam Kulawik, Poetyka, Warszawa 1990 r.

[4] Zob. Stanisław Sierotwiński, Słownik terminów literackich, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1970 r.

[5] zob. Jerzy Ziomek. Retoryka opisowa. Wrocław, Warszawa, Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1990 r. s. 192—193.

[6] zob. Bruno Jasieński, Marsylianka.

[7] Jacek Baluch, Piotr Gierowski: Czesko — Polski słownik terminów literackich. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2016 r. s. 422.

[8] Leopold Staff — deszcz jesienny.

[9] zob. Adam Mickiewicz, Sonety Krymskie.

[10] zob. Adam Mickiewicz — Pan Tadeusz.

Koniec darmowego fragmentu książki.

Zachęcamy do zakupu pełnej wersji.