Łukasz Jarosz

Soma

Biuro Literackie • Stronie Śląskie – Wrocław 2016

Poezje 24

Łukasz Jarosz Soma

Redakcja: Mariusz Grzebalski

Zdjęcie na okładce: Jacek Dziubdziela

Korekta: Anna Krzywania

Projekt typograficzny i skład wersji elektronicznej: Mateusz Martyn

Copyright © by Łukasz Jarosz

Copyright © by Jacek Dziubdziela, 2006

Copyright © by Biuro Literackie, 2016

Biuro Literackie

ul. Sokolnicza 5/37, 53-676 Wrocław

tel. 71 346 01 42, poczta@biuroliterackie.pl

www.biuroliterackie.pl

ISBN 978-83-65358-33-2

Fragment opowiadania Andrzeja Płatonowa w tłumaczeniu Seweryna Pollaka

Wszelkie powielanie lub wykorzystywanie niniejszego pliku elektronicznego inne niż jednorazowe pobranie w zakresie własnego użytku stanowi naruszenie praw autorskich i podlega odpowiedzialności cywilnej oraz karnej.

Spis wierszy

Cyrk i wesołe miasteczko opuszczają kurort

Sepia

Pod koronami leszczyn

Wujek Rysiek wyprowadza się z domu w Domaniewicach

Vinyl

[Opierając się o szlaban, liczymy wagony]

[skrzypią schody prowadzące na strych]

Sprzątanie świata

[Kierują mną te same przyzwyczajenia i namiętności]

[Dopiero przekleństwo pomaga w przerąbaniu pnia]

Mróz kruszy się z każdym krokiem

Zwierzę zabite

Brzegiem lasu

Do wszystkich kotów śpiących, smutnych i przeciągających się

Śmigus A.D. 1985

Światłoczuli

Szukając namiotu na strychu

[Około trzeciej-czwartej nad ranem do pociągu]

Thalassa

Dokładnie wyczuwam symetrię tego świata

Dżan

Sto tysięcy uderzeń

Gea

Śmierć pięknych saren

Soma

Koła. Powroty

Serengeti nie może umrzeć

Ślady

[My dwoje wtopieni w korowód]

[Kolejny dzień bez ciebie]

Igła jodły

Wszystko, za co powinniśmy być wdzięczni

Próba światła

Noir

Jesień

[Raz-dwa, raz-dwa]

Foton

Miejsca

Świniobicie

Srebrna dusza

Ćmy

Zachar Pawłowicz złożył do worka swoje drewniane wyroby – tyle, ile się zmieściło – i poszedł w dal babską grzybową ścieżynką. Nie popatrzał nawet na golca: umarli nie rzucają się w oczy; choć Zachar Pawłowicz znał pewnego człowieka, rybaka znad jeziora Mutiewo, który wielu ludzi wypytywał o śmierć i cierpiał z powodu swojej ciekawości; rybak ten najbardziej lubił ryby nie jako strawę, ale jako szczególne istoty, które na pewno znają tajemnicę śmierci. Pokazywał Zacharowi Pawłowiczowi oczy martwych ryb i mówił: „Popatrz, jakie to mądre! Ryba jest pomiędzy życiem a śmiercią i dlatego jest niema i patrzy bez wyrazu. Przecież nawet cielę myśli, a ryba – nie, ona już wie wszystko”. Przez całe lata przyglądając się jezioru, rybak wciąż myślał o tym samym – jak ciekawa jest śmierć. Zachar Pawłowicz perswadował mu: „Nie ma tam nic szczególnego: tak, tyle że nieco ciaśniej”. W rok później rybak nie wytrzymał i skoczył z łódki do jeziora, związawszy sobie uprzednio nogi sznurem, aby nie popłynąć mimo woli. W głębi duszy w ogóle nie wierzył w śmierć, a najważniejsze, że chciał popatrzeć, co tam jest: a może tam jest znacznie ciekawiej niż we wsi lub na brzegu jeziora; wyobrażał sobie śmierć jako inną gubernię, położoną pod niebem, jak gdyby na dnie chłodnej wody – i dlatego ciągnęło go do niej. Niektórzy chłopi, którym rybak opowiadał, że ma zamiar pożyć trochę w śmierci i wrócić, odmawiali go od tego, a inni się z nim zgadzali. „Cóż, kto próbuje, nie traci Dymitrze Iwanyczu. Popróbuj, a potem nam opowiesz”. Dymitr Iwanycz spróbował, wyciągnięto go z jeziora w trzy dni później i pochowano pod płotem na wiejskim cmentarzu.

Andrzej Płatonow, Rodowód majstra

Cyrk i wesołe miasteczko opuszczają kurort

Cyrk i wesołe miasteczko opuszczają kurort.

W oddali trzask rusztowań, rolowane ogniste makiety –

skwierczący karnawał kolorów.

Siedząc na karimacie, opierając się o stertę desek,

patrzę, jak nad brzegiem jeziora myjesz włosy.

Z ziemi patykiem wygrzebuję chorą ćmę,

puchnący pod okiem jęczmień przecieram złotym kolczykiem.

Wieczorem w oglądaniu zdjęć odnajdujemy dziwną

przyjemność, towarzyszącą również czytaniu książek tych,

którzy zmarli. Za plecami cyrk przetacza wagony,

o ściany tłuką egzotyczne zwierzęta. W siniejących trawach

próbujemy zasnąć, lecz chłód znad wody co chwilę

tnie nasze ciała. Pełznie po twardej kości żebra,

po ostrej skórze brzucha.

Sepia

Koniec sierpnia jest dobrym czasem do pisania wierszy.

Jesień wchodzi we mnie cichutko.

Rozkłada na dywanach płuc zwariowane, ruchome liście.

Szarańcza światła słabiej wgryza się w otaczające przedmioty.

Krucha emalia lata odpryskuje od powierzchni dnia.

Porządkując książki, otworzyłem Nowy Testament,

przeczytałem fragment, myśląc, że to przyniesie ulgę.

Symbol latorośli nic mi nie mówi. Miłość bliźniego – tak.

W miejscowości Gulbieniszki odmówiono nam wody.

Był piętnasty sierpnia, niedziela.

Miałem dwadzieścia jeden lat, byłem zakochany.

Prognozowałem dla niej pogodę i robiłem za zegarynkę.

Wchodziłem wciąż do tej samej rzeki jej ciała,

wierzyłem w coś takiego jak morze martwe.

Koniec sierpnia jest dobry do napisania dla niej wiersza.

Jesień wchodzi we mnie cichutko.

Rozkłada wokół poszczerbione liście.

W piwnicach ciał zagrzebuje opadające, rdzawe płaty.

Niezauważalnie zmienia natężenie światła.

Wieczorami zjeżdżają pacjenci do sanatoriów i lecznic.

Pod koronami leszczyn

Znajdujemy ciche miejsce pod koronami leszczyn.

Rozbijane kamieniem orzechy chrzęszczą w zębach

wraz z resztkami skorupek i ziarenkami piasku.

Wykonujemy proste ruchy – rwane uderzenia,

obieranie z brązowej powłoczki, zbliżanie dłoni do ust.

Wczoraj byliśmy świadkami wypadku.

Zmiażdżona maska samochodu, tuman kurzu,

na ziemi pestki szkła, wokół wirujące płatki lakieru.

Tym razem nikomu nic się nie stało.

Krótka przerwa w dłużącej się podróży.

Wśród drzew cisza. Plamki światła migocą na trawie,

wiatr szarpie luźne części ubrania. Gdy na mnie nie patrzysz,

przyglądam się twojemu ciału: na twoich stopach pulsują

niebieskie kreski. Oblizuję zadraśnięty naskórek kciuka.

Skóra ma cierpki, ziemisty smak.