Spis treści

Karta redakcyjna

Wstęp

01

Rodzina została za rzeką
PAWEŁ PIENIĄŻEK

Jedyny syn
WOJCIECH PIĘCIAK

Dopóki oni przychodzą
MONIKA ANDRUSZEWSKA

Wojna i dzieci: cztery historie
TOMASZ LAZAR: fotoreportaż

02

Jak Majdan ogłosił zwycięstwo
PAWEŁ RESZKA

Niebiańska Sotnia
WOJCIECH KONOŃCZUK

Druga Zimna Wojna
WOJCIECH PIĘCIAK

03

Marija Grigorijewna ma zmęczoną twarz
MONIKA ANDRUSZEWSKA

Krym: dramat każdego dnia
WOJCIECH PIĘCIAK

Pierwszy dzień końca świata
PAWEŁ PIENIĄŻEK

Wołodymyr Zełenski: test wojny
TADEUSZ IWAŃSKI

04

Przetrwamy i to, synku
ARTEM CZECH

Co mam poza nienawiścią
Rozmowa z SERHIJEM ŻADANEM

Nareszcie dostrzegamy, jak wspaniały jest nasz kraj
Rozmowa z JAROSŁAWEM HRYCAKIEM

Wróciłam do Buczy
Rozmowa z ALENĄ GROM

Gorenka, Irpień, Bucza
ALENA GROM: Fotoreportaż

Z samego ranka
Rozmowa z LENĄ JAMPOLSKĄ

05

Barbarzyńcy w ogrodach Ukrainy
WOJCIECH KONOŃCZUK

Co się dzieje z Rosjanami
ANNA ŁABUSZEWSKA

Czy Putin może trafić za kraty
Rozmowa z ELIM ROSENBAUMEM i CHRISTIAN LEVESQUE

„Musimy iść, gdzieś nas zabierają”. Co wojna robi kobietom
CHRISTINA LAMB

06

Dom empatii
KRZYSZTOF STORY

Co dzisiaj mogę
Rozmowa z JUSTYNĄ DĄBROWSKĄ

Kto pierwszy na ślizgawce
ELIZA LESZCZYŃSKA-PIENIAK

07

Powieść minionych lat
Rozmowa z TOMASZEM STRYJKIEM

Prawda Wielkiego Głodu
Rozmowa z ANNE APPLEBAUM

Wieczna polityka Kremla
Rozmowa z TIMOTHYm SNYDEREM

08

Dziesięć reguł na czas chaosu
TOMASZ STAWISZYŃSKI

Czas zwykłych ludzi
Rozmowa z RAFAŁEM MATYJĄ

Kiedy Putin może przegrać
Rozmowa z KATARZYNĄ PEŁCZYŃSKĄ-NAŁĘCZ

Pora w ich życiu
HANNA KRALL

Obrońcy
PAWEŁ PIENIĄŻEK: Fotoreportaż

Promocja

Reklamy

TYGODNIK POWSZECHNY

WYDANIE SPECJALNE NR 4 (24)

ISSN 2392-3628

REDAKTOR NACZELNY  Piotr Mucharski

REDAKCJA  Michał Okoński

WSPÓŁPRACA  Wojciech Pięciak

PROJEKT GRAFICZNY  Marek Zalejski

FOTOEDYCJA  Grażyna Makara

WSPÓŁPRACA  Edward Augustyn, Jacek Taran

TP TYPOGRAFIA  Agnieszka Cynarska-Taran, Zuzanna Kardyś, Andrzej Leśniak

KOREKTA  Katarzyna Domin, Sylwia Frołow, Grzegorz Bogdał, Maciej Szklarczyk

OPIEKA WYDAWNICZA  Anna Dziurdzikowska, Anna Pietrzykowska, Jacek Ślusarczyk

OPIEKA PROMOCYJNA  Maja Kuczmińska, Monika Ochędowska, Patryk Stanik, Agnieszka Wenderska

WSPÓŁPRACA  Agnieszka Dyrcz, Mateusz Gawron

KOORDYNACJA PROJEKTU  Agnieszka Iskra, Aleksander Kardyś, Edyta Płachta

WYDAWCA  Tygodnik Powszechny Sp. z o.o.

PREZES ZARZĄDU  Jacek Ślusarczyk

WSPÓŁWYDAWCA  Fundacja Tygodnika Powszechnego

PREZES ZARZĄDU  Aleksander Kardyś

ADRES WYDAWCY I REDAKCJI  30-314 Kraków, ul. Dworska 1C/LU 3-4
tel. 668 477 039
redakcja@TygodnikPowszechny.pl

REKLAMA, OGŁOSZENIA  tel. 602 590 416, reklama@TygodnikPowszechny.pl

PRENUMERATA   tel. 668 479 075, prenumerata@TygodnikPowszechny.pl

PROMOCJA  promocja@TygodnikPowszechny.pl

ZAMÓWIENIA POPRZEDNICH NUMERÓW  zamowienia@TygodnikPowszechny.pl

E-WYDANIE  powszech.net/slawaukrainy

KONWERSJA  eLitera s.c.

TygodnikPowszechny.pl

▪ Prawa autorskie i majątkowe do wszystkich materiałów zamieszczonych w „Tygodniku Powszechnym” należą do Wydawcy oraz ich Autorów i są zastrzeżone znakiem © na końcu artykułu. Materiały oznaczone na końcu dodatkowym znakiem ℗ mogą być wykorzystane przez inne podmioty tylko i wyłącznie po uiszczeniu opłaty, zgodnie z Cennikiem i Regulaminem korzystania z artykułów prasowych, zamieszczonymi pod adresem www.TygodnikPowszechny.pl/nota-wydawnicza

PARTNERZY WYDANIA

WSPÓŁWYDAWCA

FINANSOWANIE

Sfinansowano z Funduszu Stabilizacyjnego dla Kultury i Edukacji 2022 Federalnego Ministerstwa Spraw Zagranicznych Niemiec i Goethe-Institut. www.goethe.de

GRAFIKA NA OKŁADCE:

MICHAŁ DYAKOWSKI,
„Ogień w duszy”, luty 2022 r.

SZLI PIESZO 15 KILOMETRÓW. Szli doliną rzeki Strwiąż, która prowadzi do ukraińsko-polskiego przejścia granicznego Smolnica–Krościenko, w mroźnych wciąż Bieszczadach. Szli wzdłuż kolumny aut czekających na wjazd do Polski. Byle dalej od tego zła, które spadło na Ukrainę 24 lutego o czwartej rano. Lili i Nurij, młode małżeństwo Tatarów Krymskich, ich sześcioro dzieci (najmłodsze czteromiesięczne) i Zejra, mama Lili. Najpierw podjechali autem z Drohobycza, gdzie żyli przez ostatnie lata. Potem woleli iść pieszo, niż czekać w kolejce samochodów nawet dwie doby. To była ich kolejna ucieczka przed Rosją w ciągu ostatnich lat – wcześniej musieli wyjechać z Krymu.

Był późny wieczór 26 lutego, gdy znaleźli się w Polsce. Kończył się trzeci dzień wojny o przetrwanie Ukrainy, a także o wiele więcej. Po polskiej stronie czekało na nich – i na tysiące innych, którzy tego dnia przeszli tu granicę – pospolite ruszenie z okolicznych gmin. Strażacy z OSP z autami do dalszego transportu uciekinierów, miejscowi z torbami jedzenia, wolontariusze i zwykli ludzie przybyli z głębi Polski.

Jeszcze tej nocy mogli odpocząć na łóżkach polowych, w świetlicy w Równi, pod opieką drobnej Julii, żołnierki WOT. Następnego dnia pojechali dalej: autami, którymi przybyli po nich Ewa i Krzysiek, Marta i Ania oraz Jacek. Wieczorem byli w Bolechowicach koło Krakowa. Zajęli się tam nimi Małgosia, Lidka i ich przyjaciele.

Podobnych historii wydarzyło się w minionych miesiącach mnóstwo. Gdy polskie państwo czyniło to, co powinno (dostarczając zwłaszcza broń – zresztą, jak dziś wiemy, już od wiosny 2014 r., gdy zaczęła się rosyjska agresja w Donbasie), także społeczeństwo robiło swoje. Tak wielkiej mobilizacji, jaka miała miejsce po 24 lutego, nasze pokolenie nie pamięta.

Nie wierzyliśmy, że to nastąpi, a jednak: po raz drugi w życiu najstarszych z nas bezwzględny tyran – niemający szacunku dla życia (także swych poddanych) ani dla praw ludzkich – rozpętał w Europie wielką wojnę. Jego celem jest Ukraina. Ale nie miejmy złudzeń: jeśli nie stawimy mu czoła, nie ustanie. Zresztą wcale tego nie kryje: w jego projektach „traktatów o bezpieczeństwie”, sformułowanych pod adresem NATO i USA w grudniu 2021 r., mowa też o Europie Środkowej, która znów miałaby znaleźć się w „szarej strefie” między Zachodem a Rosją.

Niektórzy uważali, że Ukraina upadnie w kilka dni. Mijają miesiące, a ona walczy. Cena jest wysoka. Ale to ich, Ukraińców, wybór – mimo ofiar i zniszczeń nadal ogromna większość obywateli tego kraju opowiada się za tym, by stawiać opór. Godzina próby trwa.

Również o tym opowiada to nasze wydanie specjalne. ©℗

WOJCIECH PIĘCIAK

.

СЛАВА УКРАЇНI
Спецвипуск «Тиґоднік Повшехни»

«Тиґоднік Повшехни», який виходить у Кракові з 1945 року, із моменту свого заснування долучається до побудови взаєморозуміння між націями.

За внесок у польсько-німецьке, польсько-єврейське та польсько-українське примирення видання отримало численні нагороди.

Його журналісти від самого початку висвітлювали становлення незалежної України та ставали свідками важливих подій її новітньої історії: Революції Гідності в Києві, окупації Криму та Cходу країни у 2014 році. Тепер вони послідовно розповідають про теперіший етап російсько-української війни.

Спеціальне видання «Слава Україні» – це і спроба зрозуміти причини та описати хід подій останніх місяців – від початку російського вторгнення до звільнення Херсона, – і намагання подивитися глибше, аби показати, що війна робить з її учасниками, жертвами та свідками подій, котрі – беручи до уваги масштаб солідарності та безпосередньої допомоги, яку надали Україні польська і європейська спільнота – не мусять бути безсилими.

Окрім текстів наших репортерів Монікі Андрушевської, Павла Пєньонжка та Войцеха Пєнчяка, а також аналізу досвідчених коментаторів міжнародних подій як Тімоті Снайдер чи Енн Епплбом, ми надаємо голос громадянам України: і тим, хто як Сергій Жадан минулі місяці провів на батьківщині, і тим, котрі знайшли гостинність у польських друзів. ©

PRZEŁ. PAWEŁ PIENIĄŻEK, WSP. DARIYA POPOVA