REDAKCJA: Irena Kloskowska

SKŁAD: Krzysztof Nierodziński

PROJEKT OKŁADKI: Krzysztof Nierodziński

TŁUMACZENIE: Piotr Leonczuk

Wydanie I

Białystok 2022

ISBN 978-83-8272-233-8

UPGRADE YOUR IMMUNITY WITH HERBS

Copyright © 2021 by Dr. Joseph Mercola

Originally published in 2021 by Hay House Inc., USA

© Copyright for the Polish edition by Wydawnictwo Vital, Białystok 2021

All rights reserved, including the right of reproduction in whole or in part in any form.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Bez uprzedniej pisemnej zgody wydawcy żadna część tej książki nie może być powielana w jakimkolwiek procesie mechanicznym, fotograficznym lub elektronicznym ani w formie nagrania fonograficznego. Nie może też być przechowywana w systemie wyszukiwania, przesyłana lub w inny sposób kopiowana do użytku publicznego lub prywatnego – w inny sposób niż „dozwolony użytek” obejmujący krótkie cytaty zawarte w artykułach i recenzjach.

Książka ta zawiera porady i informacje odnoszące się do opieki zdrowotnej. Nie powinny one jednak zastępować porady lekarza ani dietetyka. Jeśli podejrzewasz u siebie problemy zdrowotne lub wiesz o nich, powinieneś skonsultować się z lekarzem, zanim rozpoczniesz jakikolwiek program poprawy zdrowia czy leczenia. Dołożono wszelkich starań, aby informacje zaprezentowane w tej książce były rzetelne i aktualne podczas daty jej publikacji. Wydawca ani autor nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jakiekolwiek skutki dla zdrowia, mogące wystąpić w wyniku stosowania zaprezentowanych w książce metod.

15-762 Białystok

ul. Antoniuk Fabr. 55/24

85 662 92 67 – redakcja

85 654 78 06 – sekretariat

85 653 13 03 – dział handlowy – hurt

85 654 78 35 – www.vitalni24.pl – detal

strona wydawnictwa: www.wydawnictwovital.pl

Więcej informacji znajdziesz na portalu www.odzywianie24.pl

Bezpłatny fragment

CZĘŚĆ I: Elementy odporności

Wstęp: Układ odpornościowy, któremu możesz zaufać

Korzyści ze stosowania ziół i przypraw

Znaczenie witamin

Żywność bogata w antyoksydanty i minerały

Optymalizacja pracy jelit

Odpowiednie nawodnienie

Strategie na dobry sen

Czego unikać

CZĘŚĆ II: Przepisy na wzmocnienie odporności

Ashwagandha

Bez

Brodziuszka wiechowata

Chyawanprash

Czosnek

Imbir

Jeżówka purpurowa

Korzeń lukrecji

Korzeń traganka

Kurkuma

Liście oliwne

Miłorząb japoński

Mniszek lekarski

Oregano

Reishi, wrośniak różnobarwny

Różeniec górski

Zielona herbata

Żeń-szeń

Inne

Tabela konwersji miar i wag

Przypisy

O autorze

Polecamy

CZĘŚĆ I

ELEMENTY ODPORNOŚCI

WSTĘP: UKŁAD ODPORNOŚCIOWY, KTÓREMU MOŻESZ ZAUFAĆ

Twój układ odpornościowy jest pierwszą linią obrony przed wszelkimi chorobami, a szczególnie przed infekcjami i można go wzmocnić na bardzo wiele sposobów.

Pomyśl o swoim układzie immunologicznym, jak o wojsku, którego podstawowym zadaniem jest strzec cię przed najeźdźcami. Z pewnością chciałbyś, żeby twój układ odpornościowy, podobnie jak armia twojego kraju, był responsywny; potrafił właściwie ocenić sytuację; stosował odpowiednie środki by zneutralizować wroga, nie powodując przypadkowych zniszczeń; oraz był dość wytrzymały, by walczyć do momentu oddalenia zagrożenia.

Na pewno nie chcesz, aby twój układ odpornościowy reagował tak intensywnie, by powodowało to uszkodzenia twoich tkanek – tak jak w przypadku burzy cytokinowej (cytokiny są niezwykle potężnymi komórkami odpornościowymi), którą w niewielkim odsetku przypadków powoduje COVID-19. Albo żeby utrzymywał stały alert w postaci przewlekłych stanów zapalnych. Albo żeby zaczął traktować twoje ciało jak nieprzyjaciela, jak ma to miejsce w przypadku chorób autoimmunologicznych.

Zdrowy układ odpornościowy pozostaje w równowadze. Potrafi pobudzać się w razie konieczności, ale też wyciszać, kiedy nic nam nie zagraża. Chociaż istnieją pewne leki, które mają go stymulować lub hamować, to tak naprawdę powinno ci zależeć, by mieć jak najlepiej funkcjonujący, zbalansowany układ immunologiczny, który nie polega na działaniu farmaceutyków czy jakichkolwiek innych zewnętrznych czynników.

TRZY RODZAJE ODPORNOŚCI

Kiedy pracowałem nad tą książką, świat zmagał się z pandemią COVID-19 i wielu z nas czekało na magiczną szczepionkę, która zapewniłaby nam odporność i pozwoliła wrócić do normalności. Niestety ten sposób myślenia obarczony jest kilkoma podstawowymi błędami.

• Najlepszym sposobem na uzyskanie odporności na jakiekolwiek zagrożenie infekcyjne jest naturalna ekspozycja na jej źródło. Pomimo tego, że niesie ona ze sobą ryzyko zachorowania, to pomaga też wykształcić o wiele lepszą odporność, zarówno na określony rodzaj wirusa, jak też wszelkie inne patogeny, które wzmacniają układ immunologiczny wchodząc z nim w bezpośredni kontakt. Jest pewnym paradoksem, że to choroba jest tym, co najlepiej chroni nas przed zachorowaniem.

• Nasz mechanizm odpornościowy składa się z dwóch gałęzi – komórkowej (komórki T) oraz humoralnej (komórki B) – i do nabycia odporności długotrwałej potrzebujemy aktywacji obu tych gałęzi. Przyjmując szczepionkę, stymulujemy jedynie odporność humoralną, czyli komórki B. Komórki T nie są pobudzane w takiej sytuacji.

• Należy pamiętać, że lekarstwa i szczepionki, na których tak bardzo polegamy, same nie zwalczają choroby; ich działanie polega na wspieraniu układu odpornościowego, by ten mógł się lepiej bronić przed zagrożeniami określonego rodzaju. Zatem farmaceutyki same w sobie nie są naszym wybawcą; ostatecznie jest to rola naszego układu immunologicznego. A im jest on silniejszy, tym silniejszy ty się stajesz.

Z tych właśnie powodów, o wiele lepiej jest skupić się na optymalizacji działania naszego układu odpornościowego tak, byśmy mogli poradzić sobie z dowolnym patogenem, z którym się zetkniemy i wykształcić w sobie coś, co nosi nazwę aktywnej odporności, będącą jedną z trzech podstawowych rodzajów odporności, najlepszą z nich wszystkich i najbardziej długotrwałą. Tymi trzema rodzajami odporności są:

• Aktywna odporność, polega na tym, że twój układ odpornościowy podejmuje działania mające cię uchronić przed patogenami. Jest wynikiem doświadczenia twojego układu odpornościowego w walce z zagrożeniami. Układ odpornościowy posiada pamięć metod zwalczania patogenów, z którymi się wcześniej zetknął, co w większości przypadków stanowi rodzaj ochrony dożywotniej.

Tę immunologiczną pamięć zawdzięczamy komórkom T i B, które posiadają zdolność rozpoznawania i zwalczania każdego patogenu, z jakim kiedykolwiek miały styczność. Oba te rodzaje limfocytów krążą w niskich stężeniach w organizmie wyszukując znajome patogeny. Kiedy wykryją zagrożenie, zwiększają swoje stężenie i informują inne komórki, by i one wzmocniły swoje linie obrony.

• Pasywna odporność, nabywana od innych osób. Na przykład, ciężarna matka może przekazać antyciała swemu nienarodzonemu dziecku poprzez łożysko, lub, już po porodzie, karmiąc niemowlę mlekiem z piersi. Odporność pasywna może być także przekazana w terapii immunoglobulinami, w której przeciwciała wytworzone przez osoby, które zwalczyły patogen są wstrzykiwane ludziom nie posiadającym tej odporności. I chociaż pasywna odporność często może ratować życie, to jest też bardzo krótkotrwała, ponieważ nabyte w ten sposób przeciwciała nie mogą być przechowane w pamięci immunologicznej.

• Społeczna odporność, zwana też odpornością stadną. Sytuacja, w której ochrona pochodzi od ludzi z naszego otoczenia. W tym rodzaju odporności, układ immunologiczny osoby chronionej nie jest w ogóle brany pod uwagę. Zamiast tego osoba taka polega na układach odpornościowych innych ludzi. W przypadku odporności stadnej, kiedy wystarczająca liczba osób nabędzie odporność na dany patogen, pula potencjalnych celów wirusa zostaje ograniczona, co prowadzi do zmniejszenia liczby nosicieli. W rezultacie rzadziej dochodzi do epidemii i zmniejsza się liczba chorych.

Odporność stadna może być także uzyskana w procesie zwanym kokonowaniem – chodzi w nim o to, by osoby podatne na zakażenie kontaktowały się jedynie z ludźmi zdrowymi. Strategię tę wielu z nas stosowało podczas pandemii COVID-19, kiedy szczególną uwagę przykładaliśmy do ochrony naszych seniorów i tych członków naszych rodzin, którzy mieli osłabioną odporność. Ponieważ odporność stadna nie buduje pamięci immunologicznej, stanowi najmniej niezawodną formę ochrony.

Widzimy zatem, że najlepszym rozwiązaniem jest zadbanie o wykształcenie aktywnej odporności. Wzmacniając własny układ immunologiczny, wzmacniamy naszą zdolność do jej tworzenia. Pomagamy w ten sposób również w wykształceniu odporności stadnej, ponieważ przestajemy być potencjalnymi nosicielami, dzięki czemu wszyscy ci, którzy nie nabyli jeszcze odporności, mają mniejsze szanse na zarażenie.

COVID-19 pokazał nam, że wzmocnienie własnego układu odpornościowego jest sprawą absolutnie kluczową, ponieważ dzięki temu chronimy się nie tylko przed nowymi koronawirusami, ale również przed wszelkimi innymi infekcjami.

Dobrą informacją jest to, że nasz układ odpornościowy jest bardzo doświadczony w walce z zagrożeniami różnego typu. Potrafi się adaptować i jest wytrwały w swoim działaniu. Jego optymalizacja zależy od właściwego odżywiania i unikania ekspozycji na toksyny. Ten podręcznik pomoże ci to osiągnąć. A dzięki przepisom, które znajdziesz w części II, stanie się to w niezwykle apetyczny sposób. Wszystkie te przepisy zakładają użycie wzmacniających odporność ziół i pokarmów, które opisane są w części I – niektóre z nich wymagają jedynie użycia określonego zioła (jak w przepisie na napar imbirowy), w innych roślina stanowi jeden ze składników pysznego dania (jak w przepisie na smażoną jagnięcinę z czosnkiem).

Chociaż w tej publikacji skupiam się głównie na przedstawieniu sposobów wykorzystania naturalnych leków w postaci ziół i przypraw wzmacniających odporność, to poruszam również inne kwestie, od których zależy silny układ odpornościowy; higieny snu; właściwego nawadniania; zdrowej diety zawierającej wiele niezbędnych składników odżywczych, witamin i antyoksydantów; oraz kondycji jelit.

Zioła, przyprawy i praktyki prozdrowotne opisane w tej publikacji pomogą ci ustrzec się różnego rodzaju chorób, czy będzie to nowa infekcja w rodzaju COVID-19, czy schorzenie przewlekłe, takie jak cukrzyca, choroba Alzheimera czy rak.

Dzięki nim, staniesz się również bardziej odporny na lęk przed zachorowaniem, ponieważ będziesz wiedział czego potrzebuje twój układ immunologiczny, by funkcjonować lepiej. A przezwyciężając obawy zyskasz siłę niezbędną do zadbania o wszystko to, co jest cenne w twoim życiu, łącznie z twoim zdrowiem.

KORZYŚCI ZE STOSOWANIA ZIÓŁ I PRZYPRAW

Przed wynalezieniem farmaceutyków, terapie roślinne były lekiem na wszystko. I chociaż postęp nauki i technologii spowodował, że obecnie większość znanych nam lekarstw powstaje w laboratoriach, to korzyści ze stosowania ziół i przypraw pozostają niezmienne. Mogą nam pomagać równie dobrze, jak pomagały naszym przodkom.

Jednym z głównych powodów, dla których zioła i przyprawy działają wzmacniająco na odporność jest to, że są pokarmami niezwykle bogatymi w antyoksydanty. Wiele z nich charakteryzuje się bardzo wysokim wskaźnikiem ORAC. Skrót ORAC pochodzi od określenia oxygen radical absorbance capacity (zdolność pochłaniania reaktywnych form tlenu) i jednostki w tej skali służą do określania zawartości przeciwutleniaczy w żywności i suplementach diety. Im wyższy wskaźnik ORAC, tym bardziej efektywna jest dana żywność w neutralizacji szkodliwych wolnych rodników, czyli bardzo niestabilnych cząsteczek, pozbawionych elektronów. Wolne rodniki chcąc uzupełnić brakujące elektrony, próbują je przejąć z innych, kompletnych cząsteczek, powodując ich uszkodzenia. Im mniej wolnych rodników atakuje twoje komórki i tkanki, tym bardziej twój układ odpornościowy może się skupić na zwalczaniu zagrożeń pochodzących z zewnątrz oraz utrzymaniu twego organizmu w stanie równowagi, czyli homeostazy.

Wysokie wskaźniki ORAC nie są jedynym powodem tak potężnego działania ziół i przypraw. Rośliny te są również bardzo bogate w składniki odżywcze, takie jak witaminy czy minerały, z których wiele ma kluczowy wpływ na odporność (i które opiszę w następnym rozdziale). Oprócz tego, zioła i przyprawy mają właściwości lecznicze. Oczywiście nie może to być żadnym zaskoczeniem, ponieważ stosowano je jako lekarstwa przez wiele tysięcy lat przed wynalezieniem nowoczesnej medycyny, która zaczęła przedkładać leki syntetyczne ponad substancje naturalne i ogólnodostępne.

Każde z ziół i przypraw ma wyjątkową charakterystykę prozdrowotną. Ogólnie rzecz biorąc, ich stosowanie zawsze jest dobrym pomysłem. Zalecam, aby do wszystkich posiłków dodawać świeże, ekologiczne zioła i przyprawy, a ich wybór pozostawić naszym kubkom smakowym. Jednak zioła są tak potężnym lekarstwem, że warto jest je przyjmować nie tylko w standardowych porach posiłków. Ta publikacja może ci w tym pomóc. Dzięki niej dowiesz się w jaki sposób możesz wzmocnić swoją odporność poprzez spożywanie naparów, odżywek, dżemów i soków.

Regularne jadanie różnych ziół i przypraw może być niezwykle pomocne w przeciwdziałaniu chorobom przewlekłym. Zioła wpływają korzystnie na nasze zdrowie na wiele różnych sposobów:

• Wzmacniają reakcję immunologiczną. Weźmy taki czosnek. Ten nieodzowny produkt w każdej kuchni działa korzystnie na bardzo wielu poziomach ze względu na swoje przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe, przeciwgrzybicze i antyoksydacyjne właściwości. W opublikowanym w 2019 roku przeglądzie i meta-analizie wcześniejszych badań stwierdzono, że czosnek skutecznie obniża wiele biomarkerów stanu zapalnego, łącznie z białkiem c-reaktywnym, TNF-α i interleukiną-6^1. Uznano, że większość terapeutycznych właściwości czosnku pochodzi z zawartych w nim bioaktywnych substancji siarkoorganicznych, takich jak allicyna. Naukowcy odkryli, że w procesie trawienia allicyny wytwarza się kwas sulfonowy, który najszybciej ze wszystkich znanych nam związków chemicznych reaguje na obecność niebezpiecznych wolnych rodników^2.

A to tylko jeden z wielu przykładów. Każde zioło i przyprawa zawiera całe mnóstwo składników, z których każdy odgrywa istotną rolę we wzmacnianiu odporności – w przypadku farmaceutyków na bazie ziół mamy do czynienia jedynie z jednym lub dwoma takimi składnikami. Dodatkowo wszystkie te substancje współpracują ze sobą, wpływając na siebie wzajemnie i potęgując korzystne działanie w sposób, który nauka dopiero zaczyna poznawać.

• Mają działanie przeciwnowotworowe. Tak jak wspominałem we wstępie, zioła i przyprawy chronią nas nie tylko przez chorobami zakaźnymi, ale też przed schorzeniami przewlekłymi, które co roku przyczyniają się do śmierci wielu osób, a innym poważnie obniżają jakość ich życia. Najstraszniejszym spośród tych wszystkich schorzeń jest rak. W ziołach możemy znaleźć trzy rodzaje substancji o szczególnie skutecznym działaniu przeciwnowotworowym:

▪ Apigenina. Flawonoid (fitoskładnik nadający barwę roślinom i posiadający właściwości prozdrowotne) zawarty w wielu ziołach, takich jak natka pietruszki, tymianek czy rumianek oraz w niektórych innych roślinach i warzywach, takich jak seler naciowy. Od dawna wiadomo, że apigenina jest ważna dla zdrowia mózgu oraz ma potwierdzone właściwości przeciwnowotworowe. Kiedy myszom, którym wszczepiono szczególnie śmiertelną i złośliwą odmianę ludzkiego raka piersi zaczęto podawać apigeninę, postęp choroby zwolnił, a guzy zaczęły się zmniejszać. Naczynia krwionośne prowadzące do guzów również zaczęły się kurczyć, ograniczając przepływ krwi i składników niezbędnych do tego, by nowotwór mógł się rozprzestrzeniać^3. Co ciekawe, apigenina wiąże się również z około 160 białkami w organizmie, co sugeruje, że przynosić ona może o wiele więcej korzyści zdrowotnych – w przeciwieństwie do farmaceutyków, których działanie jest raczej ograniczone.