Spis treści

Okładka

Karta tytułowa

Karta redakcyjna

Skarby (fragment)

Joanna
Chmielewska

Skarby

© Copyright by Wydawnictwo Klin

ISBN 978-83-62136-38-4

Wydawnictwo Klin
Warszawa, ul. Bruzdowa 117H
tel. +48 501 686 786
fax 22 885 19 53
e-mail: kontakt@wydawnictwoklin.pl
www.wydawnictwoklin.pl

konwersja do formatu epub:
pan@drewnianyrower.com

Siedząc na wysokim kuchennym stołku, z łokciami na stole i brodą wspartą na rękach, Janeczka z głębokim niesmakiem patrzyła na brata. Potępienie i nagana wyraźnie malowały się w jej wielkich niebieskich oczach i wzgardliwym grymasem wykrzywiały twarz.

Pawełek przegrał zakład z całą klasą, kompromitując się straszliwie. Wyjawił właśnie siostrze swoją klęskę i teraz posępnie i bez apetytu wylizywał salaterkę po kisielu, samotnie kończąc obiad, na który spóźnił się na skutek dodatkowych zajęć w szkole.

– Chyba zgłupiałeś – powiedziała Janeczka ze śmiertelną odrazą, po bardzo długim milczeniu. – Co ci wpadło do głowy, żeby się o coś takiego zakładać?

– Myślałem, że wyjedzie – odparł Pawełek przygnębiony. – Jak pragnę kichnąć, miał z pół metra z każdej strony. No, może trochę mniej, ale wystarczyło ruszyć parę razy w przód i w tył i już miał drogę.

– Ale przecież to była baba!

– Ale ja dopiero potem zobaczyłem, że to baba. Gdybym wiedział, że baba, przecież bym się nie zakładał!

– No pewnie. Ale niechby facet, to co? Nie słyszałeś, co Rafał mówił? Na stu tych, co dostają prawa jazdy, jeden umie prowadzić samochód. Pamięć nagle straciłeś, czy co?

Pawełek westchnął ciężko i wstawił do zlewu salaterkę po kisielu.

– Wcale nie straciłem pamięci, ale mówię ci przecież! To nie był mały fiat, tylko prawdziwy samochód, volkswagen golf. Rafał mówił, że najgorsi są ci w małych fiatach. Myślałem, że w porządnym samochodzie siedzi porządny kierowca, i dałbym sobie ręce nogi poobcinać, że wyjedzie!

– Puść wodę na te talerze, bo nie wiadomo, czy nam nie każą pozmywać – powiedziała zimno Janeczka. – Rafał mówił, że ci w porządnych samochodach też są przeważnie do niczego.

Rafał, ich cioteczny brat, znacznie starszy, prawie dorosły, bo już siedemnastoletni, zrobił właśnie prawo jazdy i z wielkim zapałem obdzielał swoimi spostrzeżeniami całą rodzinę, bez względu na to, czy chciała słuchać, czy nie. Janeczkę i Pawełka, słuchających chciwie i z uwagą, informował najdokładniej, w rezultacie czego obydwoje mieli już nie tylko odpracowany cały kurs, ale także ugruntowaną opinię o ludziach za kierownicą. Pawełek znów westchnął ciężko i odkręcił kran.

– Jeszcze i tak dobrze, że się nie założyłem, że położę głowę pod tramwaj albo co – powiedział ponuro.

– Ładne mi dobrze! – wykrzyknęła z gniewem Janeczka i wyprostowała się na stołku. – Trzysta kilo makulatury! Naprawdę musiałeś mieć zaćmienie umysłu!

Pawełek smętnie pokiwał głową. Po krótkim zastanowieniu zgodził się z opinią siostry; zaćmienie umysłu dotknęło go niewątpliwie. Jak zupełny półgłówek założył się, że ten tam jakiś w volkswagenie wyjedzie z ciasnego parkingu, nie rozpoznał baby za kierownicą i, pewien sukcesu, zobowiązał się w razie przegranej dostarczyć sam jeden trzysta kilo makulatury, ciążące nieznośnym brzemieniem na barkach całej klasy. I teraz trudno, przepadło, honor mu nakazuje te przeklęte trzysta kilo makulatury jakoś skombinować.

– Pomożesz mi? – spytał z nadzieją.

– A co mam robić? – odparła niechętnie Janeczka. – Lepiej się od razu zastanówmy, skąd to weźmiemy, bo na gazety z domu nie ma co liczyć. Dwóch kilo się nie uzbiera.

Zastanawianie się dało mierne rezultaty. Pawełek proponował poszukiwania w jakichkolwiek instytucjach i urzędach, w słusznym być może przekonaniu, iż wszelkie znajdujące się tam papiery są wyrzucane natychmiast po użyciu. Pełna wątpliwości Janeczka rozważała ewentualność pomocy dziadka, który miał liczne znajomości wszędzie tam, gdzie przychodziło mnóstwo listów.

– Dziadkowi chodzi o znaczki, ale to tym lepiej. Znaczki się wycina, a listy wyrzuca. Z listów jest całkiem niezła makulatura. Na kiedy to ma być?

Pawełek zakłopotał się nieco i odchrząknął.

– No, tego… Do końca miesiąca.

Janeczka popatrzyła na niego jakimś dziwnym wzrokiem, a potem spojrzała w okno.

– Mój brat zwariował – powiedziała melancholijnie do pożółkłych drzew w ogrodzie. – Koniec miesiąca jest za dziesięć dni. To znaczy, że musimy donieść do szkoły trzydzieści kilo dziennie, razem z sobotą i niedzielą. O Boże!

– A czy ja mówiłem, że to ma być łatwe? – zdenerwował się Pawełek. – Zresztą, nawet po trzydzieści kilo, na dwie osoby, to jest po piętnaście, wielki mi krzyk…

– Na głowie będziesz nosił czy w zębach?

– Na plecach! I w ręku! Ktoś nam przewiezie, ojciec albo wujek Andrzej…

Janeczka poczuła nagle w sobie przypływ inwencji twórczej i przestała znęcać się nad bratem. Poprawiła się na stołku i znów oparła łokcie na stole i brodę na rękach.

– Rafał ma kumpla, tego Janusza – podsunęła. – Pomagał mu reperować tę jego ruinę…

– No właśnie! – ucieszył się Pawełek. – I Janusz mu obiecał, że będzie mógł pojeździć! Dlatego w ogóle zrobił to prawo jazdy. Przewiezie nam!

– To już trzeci. Każdy przewiezie trochę. Żaden nie zobaczy wszystkiego i żaden się nie będzie czepiał. Nikomu nie możesz się przyznać, że przegrałeś taki głupi zakład, bo już do reszty będą cię mieli za prawdziwego fioła.

– Nic nikomu nie powiem, coś tam się wykręci. Powiem, że to dla całej klasy i nawet nie zełgam, bo to przecież święta prawda. Na co mnie samemu trzysta kilo makulatury?

– Bardzo dobrze, zaczynamy już dziś. Dziesięć dni, to okropnie mało czasu…

* * *

W składnicy makulatury przy alei Niepodległości odbywał się załadunek towaru. Na ogromną ciężarówkę, stojącą przed sklepem, ładowano wielkie paki zużytego papieru i wręcz nie było temu końca. Paki zapchały już całe pudło i zaczynały tworzyć piramidę, a ludzie ze składnicy wynosili wciąż nowe i nowe.

Janeczka i Pawełek przyglądali się temu z posępnym przygnębieniem. Po czterech dniach, kiedy według wyznaczonej normy powinni mieć już sto dwadzieścia kilo, zdobyli zaledwie trzydzieści pięć, a i to tylko dzięki temu, że ojciec ze swojego biura przywiózł im dwadzieścia pięć kilogramów starych odbitek. Nikt inny, ani matka, ani ciotka Monika, ani mąż ciotki Moniki, wujek Andrzej, ani dziadek, ani babcia, nie mógł im dostarczyć upragnionego towaru, wszystkie instytucje bowiem same zbierały makulaturę i odsyłały ją do punktów skupu, pracownicy instytucji zaś chciwie i zachłannie zagarniali bodaj małe cząstki dla siebie w celu wymiany ich na papier toaletowy. Makulatura okazała się nagle materiałem bezcennym i pilnie poszukiwanym. Trzysta kilo w tak krótkim czasie było nie do zdobycia.

Głęboko zaniepokojony zagrożeniem swojego honoru Pawełek zaproponował, żeby spróbowali właśnie w składnicy. Co spróbować, nie sprecyzował i Janeczka w pierwszej chwili posądziła brata o chęć kradzieży. Kradzież makulatury w składnicy makulatury nie wydała jej się wielkim przestępstwem, skradziona makulatura miała bowiem rychło wrócić do składnicy, istniał wszakże szkopuł finansowy. Niewątpliwie zapłacono za nią, przy ponownym dostarczeniu zaś musiano by ponownie zapłacić. Janeczka nie była pewna, jak szkoła załatwia te rzeczy, nie interesowała się tym dotychczas, jeżeli jednak szkoła brała pieniądze, kradzież nie byłaby pożyczką, tylko prawdziwą, rzetelną kradzieżą i raczej nie należało się na nią godzić. Pawełek w rozpaczy mógł mieć różne dziwne pomysły, ale ona powinna zachować rozsądek i umiar przestępczy.

Pawełkowi myśl o kradzieży być może mignęła w głowie, ale już w zarodku zlikwidował ją sam ciężar wynoszonych pakunków. Młodzi, silni mężczyźni wyraźnie się pod nimi uginali. Niemniej w składnicy makulatura była i należało tylko wykombinować jakiś sensowny sposób zdobycia jej dla potrzeb własnych. Może odkupić?

Podzielił się swoimi niejasnymi myślami z Janeczką, która z dużą ulgą pozbyła się podejrzeń.

– Z kupowania nic nie wyjdzie – rzekła z namysłem, przyglądając się wystawie składnicy. – Nie sprzedadzą.

– Bo co? – zirytował się Pawełek.

– Bo popatrz, oni tu mają nie tylko papier toaletowy, ale także czajniki, garnki i inne takie. Dają za makulaturę. To jak ci się zdaje…?

– A…! Myślisz, że się muszą z tego wyliczyć?

– No a jak?

– Faktycznie. O rany. Czekaj, zobaczymy gdzie indziej. W jakiejś składnicy, gdzie nie ma garnków i papieru toaletowego…

W składnicy na Różanej, gdzie nie było produktów na wymianę, zastali proces odwrotny. Wielka ciężarówka przyjechała załadowana papierem i właśnie przenoszono to wszystko na rampę i do środka. Cały personel był zajęty, na przyglądające się dzieci nikt nie zwracał uwagi.

– Popatrz, co oni przywieźli – powiedziała Janeczka, zdumiona i oburzona. – Sam czysty papier. No patrz, ile tego. Przecież on jest w ogóle niczym nie tknięty!

– Zdrowo by nas przeświecili, jakbyśmy przynieśli do szkoły czysty papier jako makulaturę – mruknął Pawełek, obserwujący jakichś ludzi, którzy grzebali w stosach leżącego pod ogrodzeniem żelastwa. – Ty, popatrz, różni tu gmerają. Coś mi się widzi, że w tej składnicy można robić zakupy.

– Możliwe, ale nie będziemy przecież kupować czystego papieru.

– Przecież chyba przywożą tu i używany?

Stali niepewni i zdenerwowani, a zarazem pełni nadziei, kiedy przez otwartą bramę zaczął przejeżdżać jakiś człowiek z małym wózeczkiem, wyładowanym całym stosem makulatury. Zatrzymał się, zepchnął z czoła ku tyłowi czapkę i z powątpiewaniem popatrzył na zamieszanie przy ciężarówce.

Janeczka i Pawełek poruszyli się równocześnie i wymienili błyskawiczne spojrzenia. Człowieka najwyraźniej w świecie zesłała litościwa Opatrzność. Zbliżyli się do niego hamując niecierpliwość i kryjąc wybuchłe nagle emocje.

– Przyjechał pan sprzedać? – spytał Pawełek, usiłując przybrać ton obojętny i pozbawiony większego zainteresowania.

Człowiek spojrzał na niego, sapnął głośno i wzruszył ramionami.

– Źle pan trafił – zauważyła Janeczka współczująco. – Tej kotłowaniny tak prędko nie skończą.

Człowiek pomamrotał coś cicho pod nosem, a potem odezwał się głośniej.

– A bo ja wiem? Czekać, to długo… Zimno. Pójdę pogadać.

– Nie warto – odradzała stanowczo Janeczka. – Przegonią pana. Ile pan tu tego ma?

– Siedemdziesiąt kilo jak obszył. A bo co?

– A bo może my byśmy od pana kupili – rzekł Pawełek z determinacją. – Nam potrzeba do szkoły. Dla pana wszystko jedno, komu pan sprzeda.

Człowiek z wózeczkiem oderwał wzrok od zapchanej papierem rampy i z zainteresowaniem obejrzał dziewczynkę i chłopca, których do tej pory uważał za natrętów, niepotrzebnie zawracających głowę. Teraz ujrzał w nich wybawienie od kłopotu.

– Mnie bez różnicy, komu sprzedam, ale co wy z tym zrobicie? Nigdzie dalej nie jadę. Tu mam wywalać?

– Mógłby nam pan pożyczyć wózeczek – zaproponował Pawełek niepewnie. – My niedaleko mieszkamy.

– Mowy nie ma.

Janeczka puknęła brata w łokieć.

– Ojciec jest w domu, wcześniej wrócił. Mógłby po nas przyjechać.

– Miał być teraz wujek Andrzej, żeby nie tego… wiesz.

– Ale wujka Andrzeja nie ma, a ojciec jest.

– No dobrze, niech będzie, tylko jak go zawiadomić?

– Telefon…

– Coś ty? Tu nas nie dopuszczą, w ogóle nie wiem, czy mają telefon. A w automacie będzie gadało „wrzuć monetę, wrzuć monetę”.

– No to Chaber. Przyczepimy mu kartkę do obroży.

Chaber, ich pies, był zwierzęciem najmądrzejszym na świecie. Przez całe dwa i pół roku swego życia, z czego półtora roku spędził przy boku swych państwa, zdążył tysiąckrotnie udowodnić, że nie istnieje na ziemi istota rozumniejsza od niego. Obiegł już i obwąchał całą składnicę, a teraz siedział spokojnie przy bramie i czekał dalszych wydarzeń. Na dźwięk swojego imienia uniósł lekko zwisające uszy.

Pawełek gorączkowo szukał po kieszeniach kartki papieru. Janeczka popatrzyła na niego z politowaniem, popukała się w czoło, podeszła do ciężarówki i bez najmniejszego wahania oderwała strzępek od zwisających z niej czystych arkuszy. Pawełek radośnie kiwnął głową, znalazł długopis i pośpiesznie napisał na strzępku kilka zdań.

– Nie za obrożę, mogą nie zauważyć – ostrzegł. – Lepiej do pyska.

Janeczka podała złożony strzępek psu, który już stał w gotowości, bezbłędnie wiedząc, iż za chwilę usłyszy jakieś polecenia.

– Chaber, do domu! – rozkazała. – Do tatusia! Daj to tatusiowi. Szybko!

Pies delikatnie ujął w zęby kawałek papieru i w trzy sekundy potem już go nie było widać.

– No to już wszystko załatwione – zwrócił się zadowolony Pawełek do człowieka przy wózeczku, podejrzliwie obserwującego manipulacje z psem. – Zaraz tu przyjedzie nasz ojciec i pomoże nam. Chce pan to wyładować na chodnik czy może pan poczekać?

– Mogę poczekać – zdecydował człowiek z godnością. – Siedemdziesiąt kilo, uczciwie!

Pan Roman Chabrowicz obracał się właśnie przed dużym lustrem w holu, przymierzając sweter, któremu brakowało rękawów i kołnierza, a który wspólnym wysiłkiem robiły mu na drutach jego żona, pani Krystyna, i jego siostra, ciotka Monika. Sprzeczkę na temat rodzaju zapięcia, na zamek błyskawiczny czy na guziki, przerwało drapanie do drzwi i szczęknięcie klamki.

– To Chaber – powiedział pan Roman. – Otwórzcie mu. Ja wolę zamek błyskawiczny.

– Sam sobie otworzy – odparła pani Krystyna i w tym momencie pies wpadł do holu. Skoczył do pana Romana i oparł mu na swetrze zabłocone łapy.

– O Boże! – jęknęła ciotka Monika. – Chaber! Wytrzyj nogi!

– Zdaje się, że nasze dzieci przysłały list – powiedział równocześnie pan Roman i wyjął karteczkę z psiego pyska.

Pani Krystyna niespokojnie rzuciła okiem na psa, który międlił i wałkował sukno pode drzwiami, posłusznie usiłując wytrzeć łapy. Nie okazywał żadnego zdenerwowania, uspokoiła się zatem natychmiast. Pan Roman odczytał karteczkę.

– No, już? – zapytał. – Mnie się ten sweter bardzo podoba, mogę zdjąć? Muszę jechać po dzieci.

– Przecież nic się nie stało? – powiedziała pani Krystyna, znów spoglądając na psa.

– Nic, ale zdobyli makulaturę dla szkoły i muszę im przewieźć. Blisko są, zaraz wrócę.

– Zaczynam mieć dosyć tych dziwacznych wymagań szkoły – mruknęła niechętnie pani Krystyna, zdejmując z męża nie dokończony sweter. – Makulatura i makulatura, istny obłęd. Ileż tego ma być…?

– Daj mi jakieś opakowanie – przerwał pan Roman. – Dzieci piszą, że to jest w proszku. Jakąś torbę, worek albo co.

Zanim zaopatrzony w liczne plastikowe torby ojciec zdążył przyjechać, Pawełek ubił interes z człowiekiem z wózeczkiem. Człowiek zajmował się zbieraniem makulatury zawodowo i obiecał cały plon najbliższych dni dostarczyć im do domu, zamiast na Różaną. Rzeczywiście było mu wszystko jedno, kto od niego kupi zdobyty towar, a miał przynajmniej pewność, że w prywatnym domu nie natknie się na żadne przyjęcie towaru i zamknięcie składu.

Okropny stos papieru został zwalony w holu pod schodami i zagrodził całe przejście do schodów piwnicznych. Willa, którą pan Chabrowicz odziedziczył po swoich przodkach, była wprawdzie obszerna, ale przeszło sto kilo makulatury dało się w niej zauważyć. Pani Krystyna stanowczo zażądała poukładania tego i związania w ciasne paczki. Pocieszającą informację Pawełka, że to tylko do końca miesiąca i pierwszego listopada nie zostanie po niej nawet śladu, przyjęła z pewną nieufnością. Z rezygnacją natomiast zgodziła się na logiczne wyjaśnienie, iż makulatura całej klasy musi być składana u jej syna, ponieważ on ma największy dom. To ostatnie było faktem niewątpliwym.

W trzy dni później trzysta kilo zostało nie tylko osiągnięte, ale nawet przekroczone i rodzeństwo przestało istnieć dla świata. Od powrotu ze szkoły do późnego wieczoru tkwiło pod schodami, segregując, ugniatając i wiążąc.

* * *

– Uważaj na listy – powiedział Pawełek i otarł pot z czoła. – Sprawdzajmy porządnie, czy nie ma znaczków, bo dziadek by nas wyklął.

– Są, oczywiście. Przynieś nożyczki. Ktoś tu wyrzucił podarte listy. Listy podarł, a znaczki na nich zostawił, głupi czy co?

– To masówka – zauważył Pawełek, wracając z drugą parą nożyczek.

– No to co, że masówka? Dziadek mówił, że i w masowce mogą być błędnodruki.

Dzięki filatelistyce dziadka, który od wielu lat był w tej dziedzinie ekspertem, Janeczka i Pawełek dysponowali nieprzeciętną wiedzą o znaczkach. Powolutku zaczynali nawet zbierać.

Listy w makulaturze przytrafiały się rzadko, ale tu znalazł się ich nagle cały stos. Wszystkie były podarte razem z kopertami. Wycinając ocalałe znaczki z pooddzieranych kawałków, odruchowo zaglądali do środka. Szacunek dla znaczków mieli wpojony tak głęboko, że nawet nie musieli o tym myśleć, samo im się zaglądało. Od czasu do czasu wpadały im w oko jakieś słowa, ale nie zwracali na nie uwagi, bo treść korespondencji nie miała znaczenia. Przerywana szelestem papieru pośpieszna praca trwała.

– Co? – powiedział nagle Pawełek i sięgnął po kawałek kartki, który wypadł z ćwiartki koperty. – Ejże! Co to ma być?

– A co? – zaciekawiła się Janeczka.

Pawełek milczał przez chwilę, odczytując fragment listu.

– Skarby – oznajmił niepewnie. – Ktoś tu pisze o skarbach. Rzuciło mi się w oko.

Janeczka zainteresowała się i odebrała mu kawałek papieru.

– Rzeczywiście. A to co ma znaczyć?

– Nie wiem. Jakieś skarby. Czekaj, zastanówmy się.

Razem pochylili się nad oderwanym kawałkiem, którego treść brzmiała:

cze zawiadomić o najważniejszym.
we skarby i powiem Ci, jak je zdobyć.
suku w Mahdii, potem pojedziesz do Sou-
prost fenomenalny, wręcz nie do wiary.
przez Wąwóz Małp, bo inaczej nie zdo-
jest po lewej stronie drogi na zaporę,
ne nieprawdopodobne wręcz cuda. Dziel-
jest ten kamieniołom, czy kopalnia żwi-
Czegoś podobnego nie możesz sobie na-
odwalić bez wielkiego wysiłku w
tam znajdziesz także te ta-
to są bezcenne rze-

Przez długą chwilę rodzeństwo wpatrywało się w kartkę, a potem pytająco popatrzyło na siebie. Potem znów obydwoje spojrzeli na kartkę.

– Iiiiii… – skrzywił się sceptycznie Pawełek. – Jeżeli wyrzucił list, to te skarby pewnie dawno już znalazł…

– Gdzie ten kawałek koperty? – spytała Janeczka. – To znaczy, gdzie ten znaczek, który wyciąłeś z tego kawałka koperty?

– Myślisz, że będzie na nim data? – ożywił się Pawełek, pośpiesznie sięgając po odłożony wycinek.

– A co nam szkodzi popatrzeć? Może będzie także miejscowość?

Stempel na znaczku odbity był niewyraźnie, jakieś cyfry i litery, jednakże coś można było odczytać.

– Przynieś lupę!– zażądała Janeczka.

Pawełek poderwał się i popędził po lupę. Jego siostra była wprawdzie o rok młodsza od niego, ale jej przerażająco zimna krew i niezachwianie logiczny sposób myślenia sprawiały, że we wszystkich ważnych chwilach życiowych przejmowała kierownictwo. Pawełek za skarby świata nie przyznałby się do tego na głos, ale w głębi duszy podziwiał, szanował i wysoko cenił jej umysł. W ogóle nie była podobna do innych dziewczyn i korzyści, płynące z podporządkowania się jej poleceniom, ujawniły się już wielokrotnie.

Przez lupę udało się odczytać litery MAHDI i część daty. Miesiąc i dzień nie odbiły się wcale, ale 1984 było doskonale widoczne.

– Ty, to przecież z tego roku! – zdumiał się Pawełek.

– I z tej samej miejscowości – zwróciła mu uwagę Janeczka. – Popatrz, tam jest mowa o jakiejś Mahdii, a tu na stemplu też jest Mahdia, tylko jej brakuje „a” na końcu. Nic z tego nie rozumiem.

– No właśnie. Czekaj. Jakaś osoba była na miejscu, tam gdzie są te skarby. Jakaś druga osoba dostała w liście wiadomość, jak te skarby znaleźć. Po pierwsze, dlaczego ta pierwsza osoba sama ich nie znalazła, a po drugie, dlaczego druga osoba wyrzuciła taką wiadomość? To jest nie do pojęcia.

Janeczkę nagle coś tknęło.

– Poszukaj tego kawałka koperty, z którego wyciąłeś znaczek. Która to?

Pawełek bezbłędnie wyłowił z papierowego śmietnika odrzucony przed chwilą kawałek koperty. Janeczka uważnie przyłożyła znaczek do wyciętego miejsca dla sprawdzenia, czy to na pewno to, a potem odwróciła kopertę na drugą stronę. Potwierdzenie mglistego przeczucia sprawiło, że nagle zrobiło jej się gorąco.

– No tak – powiedziała z triumfem i podsunęła Pawełkowi kopertę pod nos. – Tak podejrzewałam. Proszę!

Pawełek przyjrzał się uważnie oddartej ćwiartce i też mu się zrobiło gorąco.

– Coś takiego! Ten list jest zaklejony!

– No właśnie. Może druga osoba wcale tego nie przeczytała?

– Możliwe. To już do reszty nic z tego nie rozumiem. Kto drze i wyrzuca nie przeczytane listy?

Janeczka poczuła, że musi się upewnić, bo majaczyła tu jakaś, wręcz zbyt piękna, tajemnica. Kto wie…? Adresat nie czytał listu, nie ma o nim pojęcia, a nadawca nie wie o tym, że adresat nie przeczytał. Skarby, które jedna osoba poleciła drugiej osobie znaleźć i wydobyć, spokojnie leżą na miejscu i czekają na swego odkrywcę. W dodatku miejsce też jest jakieś niezwykłe…

Opanowała lęgnące się emocje.

– Po pierwsze spróbujemy znaleźć resztę tej koperty. Mógł jej ten ktoś nie otwierać zwyczajnie, tylko przeciąć z boku, po przeciwnej stronie niż znaczek. Dziadek tak robi. A po drugie… Nie, najpierw znajdźmy po pierwsze!

Pawełek doskonale pojął sedno rzeczy. Po godzinie usilnych poszukiwań znaleźli oddarty narożnik koperty, w którym tkwił kawałeczek papieru, pokryty tym samym, drobnym, wyraźnym pismem. Treść brzmiała:

jeżdżamy
Nie pisz wię
dzieję, że ten
ci. W końcu bę
poste restante. Za
na jest wszędzie! Ca

Narożnik był również zaklejony i nigdzie nie przecięty. Janeczka i Pawełek ułożyli na podłodze oddzielnie skrawki korespondencji, a oddzielnie ćwiartkę i narożnik koperty i oddali się pracy dedukcyjnej.

– Po kolei – zarządziła Janeczka. – Po pierwsze, ten list jest dziwny. Jeżeli ta kartka była złożona, to gdzie jest jej druga połowa?

– Nie było żadnej drugiej połowy – odparł Pawełek stanowczo. – Sam to wyjąłem, było pojedyncze. Ten ktoś napisał list na połowie kartki i nic nie musiał składać. Poza tym ona jest sztywna.

– No owszem. Tak wygląda. Bardzo krótki list. Po drugie, to są dwa przeciwległe narożniki. Niemożliwe jest przeciąć list tak, żeby na tych dwóch rogach nie było nic widać. Więc po drugie, list był rzeczywiście zaklejony i nikt go nie przeczytał.

– Z czego wynika po trzecie – podjął Pawełek. – Druga osoba nie dowiedziała się o skarbach, szczególnie, że oni przestali do siebie pisać. Tu miało być: „nie pisz więcej do mnie”. Pewnie im chodziło o zachowanie tajemnicy.

– A jeżeli dogadali się, że będą pisać do siebie na poste restante?

– Jak się dogadali? Przecież ta osoba nie przeczytała tego listu i nic nie wie o poste restante!

– No może… No więc masz rację, ten drugi nic nie wie o skarbach. List jest z tego roku, nawet jeżeli pogubili się na początku, możliwe, że jeszcze nic nie zdążyli zrobić.

– Po czwarte, pogubili się na pewno – zawyrokował Pawełek z zapałem. – Popatrz tu: „jeżdżamy”. Niby co to ma być? Powinno być: „wyjeżdżamy”, nie?

– Może być jeszcze: „przyjeżdżamy”.

– E tam, przyjeżdżamy! Jakby przyjeżdżali, toby nie pisał o skarbach, tylko powiedział osobiście! I niepotrzebne by mu było poste restante!

– No dobrze. Zgadzam się. Po czwarte pogubili się. Tamten wyjechał i nie pisze, ten pisze, bo nie wie, że ma nie pisać, ale tamten wyjechał, więc nie dostaje listów. Pisze na poste restante, ale ten nie odbiera, bo nic o tym nie wie. W dodatku długo spokojnie czekali, bo wiadomo, że zagraniczny list może iść nawet i trzy miesiące…

– No więc, po piąte…

– Czekaj, to ja mam po piąte! Po piąte, dlatego on nie mógł wydostać tych skarbów! Wyjechał i nie zdążył!

Pawełek z wielką energią zaczął na zmianę kiwać i kręcić głową.

– Nie tak! To znaczy tak, ale niezupełnie. Zobacz, co tam jest napisane. Coś trzeba odwalić, i do tego jeszcze jakiś kamieniołom. On zwyczajnie nie dał rady, możliwe, że potrzebne mu były jakieś narzędzia albo co, nie zdążył sobie tego zorganizować, bo musiał wyjechać.

– Może być– zgodziła się Janeczka.– Na jedno wychodzi. Ale to już należy do drugiego etapu. A nawet nie. Do trzeciego.

– Jakiego trzeciego etapu?

– Musimy się nad tym zastanowić etapami, bo to nie jest prosta sprawa. Pierwszy etap mamy już z głowy. Skarby leżą nienaruszone, bo ci dwaj nie mogą się ze sobą dogadać. Drugi etap.

– Co, drugi etap? – spytał po chwili Pawełek, nieco zniecierpliwiony, bo jego siostra nagle zamilkła.

Janeczka ze zmarszczonymi brwiami wpatrywała się w wycinek ze znaczkiem. Ujęła lupę i jeszcze raz przyjrzała się niewyraźnemu odbiciu stempla.

– Robaczki – oznajmiła wreszcie z satysfakcją.

Pawełek łypnął okiem podejrzliwie i odebrał jej lupę i znaczek. Obejrzał go z wielką uwagą.

Na połowie stempla niewyraźnie widoczne było coś, co wyglądało jak drobniutki ornament. Paweł wydał okrzyk uznania.

– Ha! Rzeczywiście! Pismo robaczkowe!

– No więc to jest właśnie drugi etap – rzekła Janeczka, pełna emocji. – Musimy odgadnąć, gdzie to jest, bo ta Mahdia, sama z siebie, nic nam nie daje.

– Jak to nic nie daje, mnóstwo daje! Robaczki są arabskie, nie?

– No, arabskie, no i co z tego? Może być Syria, może być Irak, Libia, Iran, mam ci wymienić wszystkie arabskie kraje?

– I jeszcze ci od petrodolarów – przyznał zakłopotany Pawełek, drapiąc się w głowę. – Masz rację, niezły kawałek świata. Może się teraz przyda na co ten twój fijoł geograficzny…

Ujął kartkę, obejrzał jeszcze raz i odwrócił na drugą stronę.

– Ty, coś tu jest! Popatrz, jakiś rysunek!

Po drugiej stronie oddartej ćwiartki znajdował się istotnie rysunek, przypominający fragment mapki. Tuż przy rozdarciu widniało kółko, które mogło oznaczać miejscowość, napisana była bowiem przy nim nazwa: TIARET. Od kółka odchodziły wijące się wężyki, przy jednym z nich narysowana była kropka i znów nazwa: MAHDIA. Tajemniczy autor tajemniczego listu obrazowo uzupełnił swoje informacje.

– Tiaret – powiedział Pawełek. – To chyba też miasto? Jeszcze nie wiesz, gdzie to jest?

Janeczka na czworakach któryś kolejny raz odczytywała fragment korespondencji.

– Mahdia, zgadza się – rozważała z namysłem. – „Potem pojedziesz do Sou”. Co to może być?

– Pewnie też miejscowość, nie?

– Może, ale nie wiem jaka.

– O rany, nie możesz zgadnąć? Nie dość, że masz Tiaret, Mahdię i coś na Sou, to jeszcze Wąwóz Małp! Nie wiesz, gdzie może być Wąwóz Małp?

Janeczka porzuciła kartkę i usiadła po turecku.

– Wąwóz Małp może być wszędzie – zakomunikowała z rozgoryczeniem. – Wolałabym już Wąwóz Słoni albo Wąwóz Tygrysów, albo Wąwóz Krokodyli…

– Co ci za różnica, małpy czy krokodyle?

– Nie ma takiego miejsca, gdzie by nie było małp. A krokodyle i tygrysy są tylko gdzieniegdzie. Łatwiej byłoby zgadnąć. Na razie widzę dwa sposoby.

– No? Jakie?

– Jeden, to kawałek po kawałku obejrzeć wszystkie mapy wszystkich krajów arabskich świata. A drugi, to sprawdzić w znaczkach dziadka, na czym są takie same robaczki…

Urwała i w tym samym momencie obydwoje poderwali się równocześnie. Rzucili się na znaczek, jak wygłodniałe sępy na żer. Razem usiłowali spojrzeć przez jedną lupę.

Nazwa kraju wypisana była na znaczku maleńkimi, drukowanymi literkami. Całkowicie pokrywała ją krawędź stempla, ale pod lupą udało się to odczytać.

– Algieria – przeczytała Janeczka triumfująco. – Drugi etap zakończony!

– No, jeżeli tak samo przytomnie będziemy szukać tego skarbu, to faktycznie, wzbogacimy się, że hej! – zauważył Pawełek z niesmakiem. – Niedorozwój umysłowy. To chyba ta makulatura tak działa, skończmy z tym i zajmijmy się poważnymi sprawami.

– Żeby szukać skarbu w Algierii, trzeba się tam dostać – przypomniała cierpko Janeczka. – Masz na to jakiś sposób?

Pawełek, który już przystąpił na nowo do sortowania i układania śmietnika, zastygł nagle z wielkim plikiem gazet w objęciach. Janeczka spojrzała na brata i również znieruchomiała.

– Mam – powiedział uroczyście. – Otóż mam. No, prawie mam. Znaczy, możliwe, że mógłbym mieć. Cicho, nic nie mów, jutro się okaże…

* * *

Nazajutrz Pawełek wrócił ze szkoły dopiero przed samym obiadem i Janeczka potrzebowała całej siły ducha, żeby zachować spokój i równowagę. Ze zdenerwowania poukładała porządnie do końca całą makulaturę, tak że pozostało już tylko ścisnąć paczki i związać je sznurkiem. Dopomógł w tym ojciec, trzeba więc było przeczekać jeszcze i ojca. Pan Chabrowicz uparcie nie uwalniał dzieci od swej obecności, ilość makulatury bowiem, z której po raz pierwszy zdał sobie dokładnie sprawę, zdumiała go i napełniła niepokojem. Pawełek konsekwentnie twierdził, iż jest to kontyngent na całą klasę, gromadzony u niego z racji przestrzeni mieszkalnej, i solennie przysięgał, że to tylko ten jeden raz i nigdy więcej. Jutro się ją przewiezie i będzie spokój. Nie, nie jutro. Lepiej pojutrze.

– Dlaczego pojutrze? – spytała wychodząc z kuchni pani Krystyna. – Ja bym się tego chętnie pozbyła już dzisiaj. Dlaczego nie jutro?

Pawełek nie mógł powiedzieć, że musi umówić pod szkołą dwudziestu dziewięciu kumpli, z których każdy weźmie przypadające na niego dziesięć kilo i odniesie do szkolnego magazynu jako własną normę, żeby nie budzić niczyich podejrzeń i broń Boże nie ujawnić kompromitującego zakładu. Nie spodziewał się, że Janeczka odwali całą robotę, i nie umówił kumpli na jutro. Może ich umówić dopiero jutro na pojutrze. Właściwie do kumpli, jako takich, mógł się przyznać.

– Przecież nie będziemy sami nosili trzystu kilo! – zaprotestował z oburzeniem. – Muszę zwołać całą klasę do pomocy. Jutro ich zwołam na pojutrze.

Pan Chabrowicz popatrzył na paczki i skwapliwie zgodził się na pojutrze. Pani Krystyna westchnęła, machnęła ręką i opuściła hol, żeby nie patrzeć na ten skład śmieci. Janeczka i Pawełek mogli wreszcie zamknąć się w swoim pokoju.

– No! – powiedziała z naciskiem Janeczka, patrząc na brata roziskrzonym wzrokiem.

Pawełek natychmiast przystąpił do rzeczy.

– No więc to się robi tak: trzeba zrobić fotokopie dyplomu ojca i uprawnień budowlanych. Przetłumaczyć to na francuski. Trzeba mu napisać życiorys i zaraz… czekaj…

Pośpiesznie wygrzebał z teczki zeszyt do fizyki, odwrócił go do góry nogami, otworzył na ostatniej stronie i dalej już czytał.

– Szczegółowy przebieg pracy zawodowej z podaniem wszystkiego, co zrobił, mają tam być różne kubatury, metry i w ogóle mnóstwo liczb. To też trzeba przetłumaczyć na francuski u tłumacza przysięgłego. Załączyć fotografię. Wszystko razem dać takiemu, co jedzie do Algierii, a tam on da takiemu, który znajdzie pracodawcę. Temu, co znajdzie pracodawcę, należy przywieźć prezent, bo to jest Arab. Od pracodawcy dostaje się kontrakt, idzie się z tym do Polservisu i reszta już sama leci. Potem się jedzie do Algierii i można zabrać ze sobą całą rodzinę oraz meble, garnki i samochód, samochód koniecznie. Kropka.

– Skąd to wszystko wiesz? – spytała słuchająca pilnie Janeczka.

– Mojego jednego kumpla ciotecznego brata ojciec tak pojechał do Algierii, dopiero co. Wszystko wie. Ten kumpel dzwonił przy mnie do tego ciotecznego brata i on mu wszystko podyktował przez telefon. Przez tego ciotecznego brata można znaleźć takiego, co jedzie do Algierii, bo okazuje się, że tam jest mnóstwo ludzi od nas i bezustannie ktoś jeździ tam i z powrotem.

Janeczka przez chwilę rozważała kwestię.

– Wiem, gdzie leżą ich dyplomy i inne takie – powiedziała z namysłem. – Największy kłopot będziemy mieli z tymi kubaturami od pracy zawodowej, bo życiorys to nic takiego…

– Jak to? – zdziwił się Pawełek.

Janeczka zdziwiła się jego zdziwieniem.

– No, jak to? Przecież musimy to wszystko napisać, nie?

– Jak to? – powtórzył Pawełek, nie tylko zdziwiony, ale już zaniepokojony. – My?

– A kto? Ten cioteczny kumpel brata?

– No nie… Ale myślałem, że ojciec…

– No coś ty – powiedziała wzgardliwie Janeczka, z politowaniem wzruszając ramionami. – Po ojcu się tego nie spodziewaj. W ogóle mu o tym nie należy nawet mówić, bo jeszcze się zaprze i tyle z tego będzie my mieli. Powie, że się nie będzie napraszał, że nic z tego nie wyjdzie, że ma robotę i nie może jej rzucić, że nie ma czasu i nie wiem co tam jeszcze. Nie będzie mu się chciało. A jak sami załatwimy wszystko i dostanie to coś tam od tego zagranicznego pracodawcy, to już przepadło. Będzie ogłuszony i pojedzie.

– No, owszem – przyznał z wahaniem Pawełek. – Wtedy już matka resztę załatwi. Ale to nie taka prosta sprawa.

– Toteż mówię…

– Ale nie, samo napisanie to jeszcze nic. To trzeba poświadczyć.

– Co trzeba poświadczyć?

– Wszystko. Zaczyna się od tego, że dyplom… Zaraz.

Pawełek znów zajrzał do zeszytu od fizyki.

– Dyplom musi być poświadczony przez odpowiednią instytucję. Uczelnię albo ministerstwo. Przebieg pracy zawodowej musi być poświadczony przez byle które kadry. Mogą być ostatnie. Tylko życiorysu nie trzeba poświadczać, ale z tamtymi poświadczeniami nie wiem, co zrobimy.

– Jak to, dyplom? – spytała zaskoczona Janeczka. – Bez poświadczenia ojca dyplom jest nieważny? Przecież ma go od tysiąca lat!

– U nas ważny, a do tłumaczenia nie. Czekaj, bo ten cioteczny brat wszystko mi powiedział, przez telefon, ale jednak. Okazuje się, że różni tacy kupowali sobie dyplomy na bazarze, dawali do tłumaczenia i już mieli gotowe. No więc wyszło takie zarządzenie dla tłumaczy, że nie wolno im tłumaczyć niczego bez pieczęci, że to prawdziwe, a nie kupione na bazarze. Podobno w różnych miejscach są specjalne komórki do tego poświadczenia, siedzi gdzieś tam taka osoba, przynosi się jej dyplom, ona wali pieczęć i po krzyku.

– Ale przecież musi sprawdzić, czy to prawdziwy?

– Wcale nie sprawdza. Oni uważają, że nikt z fałszywym dyplomem do poświadczenia nie przyjdzie, więc jeżeli ktoś przychodzi, na pewno ma prawdziwy. Ktoś musi iść z tym dyplomem.

– Ktoś dorosły, bo jeżeli sami pójdziemy, będzie podejrzane – stwierdziła zmartwiona Janeczka. – Chociaż… Czekaj! Mam pomysł!

– No?

– Ty się dowiedz, gdzie jest ta komórka od dyplomu ojca. A ja ci powiem, co zrobimy.

– Komórka mięta, to jest dyplom z Politechniki. Polecę na Politechnikę i spytam, gdzie poświadczają. Życiorys dostanę od kumpla…

– Zwariowałeś? Naszego ojca życiorys dostaniesz od kumpla?

– Wzór życiorysu! Krótkie ma być. Według wzoru napisać, to w ogóle nic. Zostanie nam tylko ten przebieg pracy zawodowej…

– Na przebieg pracy zawodowej napuścimy Rafała – zdecydowała Janeczka stanowczo. – W przyszłym roku będzie zdawał maturę i chce iść na studia, i jeszcze nie jest pewien, czy iść na mechaniczny, taki od samochodów, czy na te konstrukcje, tak jak ojciec. Podpowiemy mu, że powinien się dowiedzieć, co właściwie ojciec robił przez całe życie, szczegółowo. I sam sobie popatrzeć, czy mu się to podoba.

– Fajnie! – ucieszył się Pawełek. – Będziemy przy tym i zapiszemy każde słowo. Kubatury nam z tego muszą wyjść!

* * *

Spisek przeciwko panu Chabrowiczowi przybrał charakter zdecydowany i ruszył pełną parą. Wyciągnięcie dyplomu z pudełka z dokumentami wymagało trzech minut, w dyplomie zaś znajdowały się uprawnienia budowlane. Uzyskanie numeru pokoju w odpowiednim ministerstwie, gdzie mieściła się poświadczająca komórka, przyszło bez trudu, tą informacją posłużył bowiem cioteczny brat kumpla. Dzielił się swoją wiedzą bezinteresownie i życzliwie, domagając się tylko w zamian przyrzeczenia, że w razie czego jemu się też wszystko powie.

Nazajutrz po odwiezieniu makulatury, natychmiast po szkole, rodzeństwo złożyło wizytę w ministerstwie.

Urzędująca w komórce pani była przypadkowo osobą miłą, uczynną, a co najważniejsze, inteligentną. Należała do nielicznej grupy urzędników mających pojęcie o tym, co robią. Zdziwiła się nieco, widząc wkraczające do pokoju dwoje dzieci w wieku dwunastu lub trzynastu lat, ale spokojnie czekała, co będzie dalej. Dzieci były bardzo podobne do siebie, jasnowłose, niebieskookie, grzeczne i dobrze wychowane.

Wyłuszczyły cel przybycia, po czym, nie dopuszczając do żadnej reakcji, kontynuowały wyjaśnienia.

– Nasz ojciec uważał, że powinien przyjść sam – wiedziała Janeczka, patrząc na panią wielkimi niewinnymi oczami. – Ale akurat skręcił nogę i przez tydzień nie może chodzić, i okropnie się martwi, że mu i wszystko przedłuży…

– A za trzy dni są jego urodziny, więc chcieliśmy mu zrobić niespodziankę – włączył się Pawełek, nie bacząc, iż na dyplomie znajduje się data urodzenia pana Chabrowicza, przypadająca na zupełnie inną porę roku. – Chcieliśmy, żeby przy tej nodze miał jakąś przyjemność…

– Więc jeżeli to możliwe, chcieliśmy prosić, żeby pani uwzględniła – dodała Janeczka. – Tu są nasze legitymacje szkolne, można sprawdzić, że to naprawdę nasz ojciec.

Pani za biurkiem poczuła się zgoła wstrząśnięta. Pierwszy raz w swoim młodym życiu zetknęła się z dziećmi, które z własnej inicjatywy postanowiły zrobić przyjemność swoim rodzicom. Dla tak niezwykłych dzieci gotowa była uczynić wszystko, szczególnie iż prawdopodobieństwo posługiwania się przez nie fałszywym dyplomem było znikome. Wzruszona niezmiernie, na datę urodzenia nawet nie spojrzała.

– Wypadek wyjątkowy, ale uwzględnię – powiedziała z uczuciem. – Tylko musicie kupić znaczek skarbowy za sto złotych. Trzeba go będzie przylepić na poświadczeniu.

Na całe szczęście Janeczka i Pawełek razem dysponowali taką sumą. Znaczek skarbowy można było kupić w kasie na parterze. Pawełek popędził na dół, a Janeczka z kamiennym spokojem przyglądała się, jak pani przykleja do dyplomu dodatkową kartkę, przykłada pieczęć i wpisuje stosowną adnotację. Pawełek wrócił, znaczek przylepiono, pani z sympatią pożegnała niezwykłe dzieci.

– Uff, spociłem się– powiedział Pawełek już na ulicy.

– Nie było czego – prychnęła wzgardliwie Janeczka. – Już jak ja mam pomysł, to możesz być spokojny.

– E tam. Nie o to chodzi. Ale jak leciałem po schodach, przypomniałem sobie, że na tym dyplomie jest data urodzenia, a ja powiedziałem, że są jego urodziny.

– Bardzo dobrze wiedziałam, że się wygłupiłeś, i tylko patrzyłam, czy ona spojrzy. Powiedziałabym, że to wcale nie urodziny tylko imieniny, bo nasz ojciec ma na drugie imię Feliks i obchodzi imieniny na Feliksa.

– Zwariowałaś? Przecież ojciec ma na drugie imię Paweł!

– No to co? Ale szóstego jest Feliksa, sprawdziłam w kalendarzu. Mógłby mieć na drugie Feliks, nie? Masz ten wzór życiorysu?

– Pewnie, że mam. Życiorys odwalimy zaraz dzisiaj, a potem trzeba zaagitować Rafała…

Życiorys, według wzoru, rzeczywiście był krótki i prosty. Należało w nim podać imię, nazwisko, adres, wiek, zawód i stan rodzinny, a następnie, nie wdając się w perypetie dzieciństwa, rozpocząć od ukończenia studiów. Podać wszystkie kolejne miejsca pracy, zajmowane stanowiska, rodzaje zajęć i skończyć na chwili obecnej.

Niektóre punkty wzoru budziły wątpliwości.

– Tu jest napisane „W 1972 roku delegowany do Pernambuco na stanowisko i tak dalej” – powiedziała Janeczka. – To co?

– To jest przykład – pouczył Pawełek. – Był ojciec delegowany do Pernambuco? Nie był. Pomijamy!

– A może to zrobi złe wrażenie, że nie był?

– To co na to poradzisz? Przecież nie napiszemy, że był!

– Ale wyjdzie nam ten życiorys okropnie krótki. Wszystkiego raptem dwa miejsca pracy. Może mu coś dołożyć gdzieś tam w środku?

– Niby można, ale musielibyśmy w tym przebiegu pracy zawodowej napisać, co robił. Co mógł robić?

– Kontrola – zaproponowała Janeczka. – Oddelegowany na kontrolę czegoś gdzieś tam.

– Na kontrolę… Nieźle. Na kontrolę, na kontrolę… dokumentacji! Oddelegowany… Gdzie?

– Do NRD?

– E tam. Do NRD to wszyscy jeżdżą. I trzeba by jakieś nazwy napisać po niemiecku.

– To do Anglii. Po angielsku umiemy napisać.

– Oddelegowany do Wielkiej Brytanii na kontrolę dokumentacji… konkursowej! Głowę daję, że jakieś konkursy w tej Wielkiej Brytanii robili, a kto tam za tym trafi. I obejdzie się bez nazw. Tylko kiedy? Czekaj, nie wiemy, kiedy ojciec zmienił pracę.

– W dowodzie osobistym ma stemple.

– Bardzo dobrze. Jak odwiesi marynarkę i pójdzie do łazienki, obejrzymy jego dowód osobisty. I na wszelki wypadek legitymację służbową. Na początku tej obecnej pracy będzie oddelegowany do Wielkiej Brytanii… na ile? Na dwa miesiące?

– Lepiej na trzy. Równy kwartał.

– Doskonale, to nawet lepsze niż Pernambuco. Ale, czekaj! Przecież ojciec był w Danii!

– Rzeczywiście! I to nawet dwa razy. Czekaj, kiedy to było… Trzy lata temu był ten drugi raz, a pierwszy wcześniej. Co tam robił?

– Zdaje się, że był na jakimś zjeździe. Zjazd do bani, to żadna robota. Z tych dwóch wyjazdów zrobimy mu jeden, ale za to dłuższy i niech to będzie też kontrola. Albo może współpraca…?

– Współpraca, zróbmy jakieś urozmaicenie.

– Dobra, współpraca… przy czym?

– Nie wiem. Coś się dopasuje po Rafale. Wstawimy to w środek tej obecnej pracy.

– To właściwie wszystko mamy. Aha, jeszcze tu trzeba napisać, czy umie po francusku.

– Zdaje się, że nie umie ani słowa. Umie po angielsku i po niemiecku.

– Nie szkodzi. Nie możemy napisać, że nie umie, bo to też robi złe wrażenie. Nie napiszemy „perfekt w mowie i w piśmie”, bo to chyba przesada. Czekaj…

– Znajomość francuskiego średnia – podsunęła Janeczka. – Średnia znaczy przeciętna, większość ludzi nie umie po francusku, więc ojciec mieści się w normie. Znaczy, jest średni.

– Święta prawda. Znajomość francuskiego średnia. No, to mamy z głowy. Jeszcze sprawdzimy te daty i reszta zależy od Rafała.

Rafał zaprosił się na kolację, co nie wzbudziło niczyjego zdziwienia, pani Krystyna bowiem, chcąc wypróbować nowy robot kuchenny, przyrządziła deser w postaci biszkoptu z kremem.

– Wujek, puść farbę – poprosił już przy pierwszej porcji. – Powiedz coś o tym, co robiłeś po studiach.

– Ożeniłem się – mruknął pan Roman.

– Nie, ja mam na myśli pracę zawodową. Nie jesteś osamotniony, Andrzeja też pomaltretuję. Raz chciałbym wiedzieć z detalami, co się robi po lądówce, a co po mechanice. Co robiłeś na początek?

– Co ja robiłem na początek? – zamyślił się pan Roman. – Pojęcia nie mam, w ogóle tego nie pamiętam… A nie, czekaj, pamiętam! Przeliczałem fundamenty pod nowe maszyny, świeżo sprowadzone. Bałem się panicznie, że mi coś nie wyjdzie, bo mój szef akurat poszedł do szpitala i zostałem sam. Hali jeszcze nie było, a maszyny już jechały i zdecydowali się od razu ustawić je jak trzeba. Halę zrobiliśmy później…

Janeczka delikatnie odsunęła krzesło od stołu i opuściła ręce na kolana. Pawełek rozparł się szerzej i zasłonił ją tak, żeby ukryć notes i długopis.

– Duże to było? – spytał niewinnie.

– Co, czy duże było?

– No te fundamenty. I ta hala.

– Skąd ja mam pamiętać, jakie były fundamenty! Pewnie, że duże i jeszcze liczone na wibracje. A hala, o ile sobie przypominam, miała chyba kubatury ze czternaście tysięcy metrów sześciennych.

– Nie przesadzaj – powiedział Rafał. – No i jak ci to wyszło?

Pan Chabrowicz wdał się we wspomnienia, eksponując raczej anegdotyczną stronę swoich ówczesnych zajęć zawodowych. Rafał domagał się szczegółów technicznych. Pawełek uparcie wypytywał o rozmiary wszystkich elementów budowlanych. Janeczka pisała pod stołem.

Późnym wieczorem zebrany plon okazał się imponująco obfity. Trochę kłopotu sprawiły daty, bo pan Roman niedokładnie je pamiętał, ale tę kwestię Janeczka i Pawełek uznali za mało ważną. Całe trzy dni zajęła im produkcja dokumentu, po większej części wypełnionego liczbami. Z delegacji do Wielkiej Brytanii wybrnęli w sposób prosty, pod starannie obmyśloną datą pisząc: „Kontrola dokumentacji konkursowej obiektu przemysłowego o kubaturze 116 tysięcy metrów sześciennych”. 116 tysięcy metrów sześciennych ustalili krakowskim targiem i podobnie postąpili ze współpracą w Danii.

– Teraz trzeba to wszystko przepisać na maszynie i przypieczętować w tych jego kadrach – stwierdził niezmiernie zadowolony Pawełek. – Przepiszemy na maszynie ciotki Moniki w godzinach pracy, jak jej nie ma. A potem do tłumacza przysięgłego.

– Tłumacz przysięgły jest na Wiejskiej – oznajmiła Janeczka. – Znalazłam w książce telefonicznej. Nie wiem, ile to kosztuje, ale zdaje się, że drogo. Będziemy mieli kłopoty.

Pawełek zafrasował się.

– I jeszcze wszystko musi być w trzech egzemplarzach.

– Po co w trzech?

– Nie wiem. Kumpel tak powiedział. Co najmniej w trzech egzemplarzach. O rany, faktycznie. Skąd my weźmiemy na to pieniądze?

– Najpierw musimy się dowiedzieć, ile potrzeba, a potem się zastanowimy, skąd weźmiemy. Ty tam pójdziesz czy ja?

– A po co chodzić? Zapytam tego ciotecznego brata, on na pewno wie.

Kadry przeszły bezboleśnie, wystarczyła jedna wizyta w miejscu pracy ojca i krótki pobyt we właściwym pokoju pod pozorem czekania na niego, ale koszt tłumacza przysięgłego omal nie zniweczył całej imprezy. Miał wynosić, jak się okazało, 5800 złotych i była to suma całkowicie przekraczająca możliwości rodzeństwa. Zdobycie jej w czasie krótszym niż rok wydawało się niemożliwe.

– Mam sześćset złotych oszczędności – powiedziała melancholijnie Janeczka. – Miałam więcej, ale poszło na makulaturę.

– Ja mam czterysta – westchnął Pawełek. – Razem tysiąc. Ta makulatura nas wykończyła. Brakuje jeszcze cztery osiemset. Skąd to wyszarpać?

– Moglibyśmy dostać od rodziny, ale spytają, o co chodzi. Nie możemy nikomu powiedzieć. Beznadziejna sprawa.

Może postać w jakim ogonku i odstąpić swoje miejsce za tysiąc złotych?

– W dobrym ogonku mógłbyś dostać nawet i pięć tysięcy, ale od razu nas zabiorą do tej izby zatrzymań dla nieletnich, czy jak to tam się nazywa. A ojcu zrobią kolegium. Na nic.

– A jeszcze i za fotokopie trzeba zapłacić…

Posępna troska zapanowała na całe pół dnia. Sprawa istotnie robiła wrażenie beznadziejnej. Sprzedaż przedmiotów użytkowych nie wchodziła w rachubę, bo sprzedawać musiałby ktoś dorosły. Nagłe wygranie w totolotka nie wydawało się prawdopodobne. Żadnych prac, za które ktoś chciałby zapłacić, nie było na horyzoncie. Kradzież z wielkim żalem wykluczono z góry.

Wieczorem na Pawełka spłynęło natchnienie.

– Wiem! – oznajmił z ożywieniem. – Pożyczyć!

– Od kogo? – skrzywiła się Janeczka.

– Od wszystkich. Od całej klasy. Ty też. U nas jest czterdzieści dwie sztuki, niech będzie czterdzieści, po pięćdziesiąt złotych od głowy, to jest dwa tysiące. U ciebie też dwa, a potem im się odda stopniowo.

– Brakuje jeszcze osiemset.

– Pozbieramy butelki w całym domu i ze trzysta się uszarpie. A pięćset złotych pożyczę dodatkowo od jednego kumpla, który ma potworną ilość pieniędzy, ojciec mu daje, ile chce. Pięćset złotych to on nawet nie zauważy, że mi pożyczył.

– No owszem, to jest pomysł – przyznała Janeczka z wahaniem. – Możemy spróbować. Ale zaczęłabym od butelek, bo nie wiem, jak to pójdzie…

Za zgromadzone w piwnicy butelki i słoiki udało się uzyskać nawet czterysta złotych. Obie klasy, wbrew obawom, nie stawiały oporu, ponieważ Pawełek, po honorowym wybrnięciu z trzystu kilogramów makulatury, cieszył się wielkim uznaniem i szacunkiem, a bogaty kumpel wyasygnował nawet tysiąc złotych, lekceważąco wzruszając ramionami. Trwało to wprawdzie całe następne trzy dni, ale suma dla tłumacza została zdobyta. Wystarczyło nawet na fotokopie.

Po tygodniu Pawełek odebrał z Wiejskiej wspaniałe dossier swego ojca i natychmiast zadzwonił do ciotecznego brata kumpla. Cioteczny brat oznajmił, że to ostatnia chwila, bo właśnie nazajutrz ktoś tam jedzie.

W przekazaniu bezcennej teczki wyjeżdżającej do Algierii osobie i Janeczka, i Pawełek koniecznie chcieli uczestniczyć. Osobą okazała się jakaś pani, jadąca do męża. Cioteczny brat krzywił się wprawdzie mocno, twierdząc, iż komuś, kto wyjeżdża nazajutrz rano, nie należy wieczorem zawracać głowy, ale, molestowany natrętnie, ustąpił i zabrał ich ze sobą. Uroczystość przekazywania rozczarowała ich nieco, odbyła się bowiem prawie na progu drzwi wejściowych. Nawet nie weszli w głąb przedpokoju. Pani odebrała od ciotecznego brata wszystkie papiery, listy i dokumenty, zapewniła, że to normalna sprawa i na tym był koniec.

– Tylko niech wam się nie wydaje, że za tydzień wasz ojciec dostanie kontrakt – powiedział cioteczny brat ostrzegawczo, wyszedłszy od pani. – To może potrwać nawet i pół roku.

Janeczka i Pawełek popatrzyli na siebie. Obydwoje pomyśleli o przeszło czterech i pół tysiąca złotych, które trzeba oddać, i obydwoje westchnęli ciężko. Zrobili, co mogli, reszta zależała od jakichś innych, tajemniczych sił…

* * *