SIGMA

Sigma

Marek Herman

Published by Wydawnictwo Internetowe, 2021.

This is a work of fiction. Similarities to real people, places, or events are entirely coincidental.

SIGMA

First edition. December 17, 2021.

Copyright © 2021 Marek Herman.

Written by Marek Herman.

Spis treści

Strona tytułowa

Title Page

Copyright Page

Część pierwsza | Na granicy światów

Część druga | Opowieść Alberta

Rozdział pierwszy | Początek szaleństwa

Rozdział drugi | Portret komandora

Rozdział trzeci | Recepta na stworzenie świata

Rozdział czwarty | W poszukiwaniu nowych możliwości poznawczych

Rozdział piąty | Sześćdziesiąt snorytmów

Rozdział szósty | Kryzys

Rozdział siódmy | Apogeum

Rozdział ósmy | Czekając na sygnał

Rozdział dziewiąty | Ewakuacja

Część trzecia | Ulubione wiersze Vilii

Część czwarta | Na granicy światów II

Część pierwsza

Na granicy światów

Osoby:

VILIA LUX – młoda matematyczka i poetka

ALBERT GRAYSON – pilot i konstruktor statków międzyplanetarnych

W tle:

Pracownicy portu kosmicznego, liczni podróżni

Miejsce akcji:

Baza komunikacyjno-transportowa „Trans-Cosmica” w pobliżu Ziemi

ALBERT (Rozgląda się po ogromnym holu, a potem bierze głęboki wdech. Na jego twarzy pojawia się wyraz lekkiego zdziwienia. Mówi do siebie):

Tu jest już jakoś inaczej.

VILIA (Podchodząc do Alberta):

Przepraszam, czy pan wie, dlaczego wszystkie loty zostały wstrzymane?

ALBERT (Kiedy Vilia zaczęła mówić, spojrzał na nią uprzejmie, ale dość obojętnie. Teraz skupia się i zaczyna patrzeć na nią uważnie):

Jest jakaś awaria systemu. Jej usunięcie trochę potrwa; musimy zaczekać. Mamy za to zagwarantowane dwa nieodpłatne noclegi wraz z posiłkami w tutejszym hotelu.

VILIA (Zaintrygowana i nieco zdziwiona):

Skąd pan o tym wie?

ALBERT (Bez słowa wskazuje ręką na znajdującą się na ścianie ogromną tablicę ogłoszeniową z wyświetlonymi informacjami, po czym przenosi wzrok na Vilię)

VILIA:

Nie zauważyłam. Tak wysoko...

ALBERT (Uśmiecha się blado. Ogólnie rzecz biorąc, sprawia wrażenie człowieka zmartwionego. Wydaje się jednak, że poczuł jakąś sympatię do Vilii):

Pani też na Ziemię?

VILIA:

Nie, do bazy Sinus na Marsie. Mam tu przesiadkę. Lecę z Omegi.

ALBERT:

Aa, Sinus! Wiele osób, z którymi przyleciałem z Sigmy, właśnie tam się kieruje. Wiele też pozostanie na Księżycu. A ja lecę prosto na Ziemię, do domu, do rodziny... (Przez chwilę przygląda się Vilii z uśmiechem) Ależ pani mi przypomina moją siostrę!

VILIA (Szczerze ucieszona):

Naprawdę? To miłe. Szkoda tylko, że utkniemy tu na tak długo. Skoro oferują nam dwa noclegi, to znaczy, że usuwanie tej awarii trochę potrwa.

ALBERT:

Tak, czasu jest dość dużo. Może usiądziemy w pomieszczeniu klubowym i zamówimy coś do picia? Czas szybciej zleci. Klub jest tam. (Wskazuje przeszklone pomieszczenie)

VILIA:

Dobrze, chodźmy.

ALBERT (Lekko się kłaniając):

Albert Grayson, Universe Research. Jestem pilotem i konstruktorem.

VILIA:

Vilia Lux, Galaxy Technics. Ja jestem matematyczką i poetką.

ALBERT:

Aaa, pani tworzy poezję! Nigdy nie rozumiałem literatów. Zawsze myślę, że tworzą fikcję, bo nie akceptują rzeczywistości. Dlatego szukają sposobu, by od niej uciec.

VILIA (Nagle poważnieje):

Literaci tworzą fikcję, bo rzeczywistość im nie wystarcza.

ALBERT:

A ja zmieniam rzeczywistość, bo taka, jaka jest, też mi nie wystarcza.

VILIA (Z miłym uśmiechem):

Nasze działania wynikają więc z tej samej potrzeby. (Przechodzą do pomieszczenia klubowego)

ALBERT (Siadając, rozgląda się dookoła. Jest czymś wyraźnie zaintrygowany. Mówi z lekkim zdziwieniem, a zarazem ulgą w głosie):

To jeszcze nie Ziemia, a jednak atmosfera jest tu już jakaś inna... Wyczuwa się odmienny nastrój niż tam, dalej. Ludzie są jakby inni, naładowani pozytywniejszą energią, nieco mniej apatyczni... Zauważyła pani?

VILIA:

Tak. Tu już się czuje bliskość domu.

ALBERT:

Ile tu ludzi, jaki ruch! Na Sigmie brakowało mi takiego klimatu, tego poczucia... otwartości.

VILIA:

Legendarna Sigma! Co nieco o niej słyszałam, ale wciąż niewiele wiem na jej temat. Zaciekawia mnie.

ALBERT:

O tak, Sigma jest intrygująca i tajemnicza...

VILIA (Z zapałem):

Opowie mi pan o niej? Czas mniej by nam się dłużył. W zamian obiecuję przeczytać panu kilka wierszy spośród tych, które napisałam ostatnio. To będą moje ulubione utwory, sama je dla pana wybiorę.

ALBERT (Przez chwilę się waha, jakby podjęcie decyzji w tej sprawie z jakiegoś powodu nie było dla niego łatwe. Potem odpowiada z uprzejmym uśmiechem, choć bez entuzjazmu):

Zgoda, jeśli wystarczy pani cierpliwości.

VILIA (Z żywym zainteresowaniem):

Jak się żyje na Sigmie? Ile baz tam założono?

ALBERT (Powoli, jakby z trudem, a zarazem odważnie):

Na sigmańskim globie jest tylko jedna baza. Nazywa się tak samo jak cała planeta – Sigma. Żyje się tam specyficznie, z pewnym poczuciem... ekstremalności. Jest to bowiem peryferyjna planeta, leżąca na krańcach dostępnego nam świata.

VILIA (Poważna i skupiona):

Na czym konkretnie polega to poczucie, że doświadcza się tam czegoś ekstremalnego? W czym się przejawia specyfika tamtejszego życia?

ALBERT:

Na Sigmie panuje osobliwy... (na chwilę zatrzymuje się, jakby szukał odpowiednich określeń) klimat psychiczny. Proszę posłuchać...

Część druga

Opowieść Alberta

Rozdział pierwszy

Początek szaleństwa

Nadchodzi sigma. Wszyscy instynktownie przeczuwają jej nadejście, ale nikt nie potrafi przewidzieć, kogo najpierw zaatakuje.

Nie ogarnia wszystkich od razu. Zaczyna zawsze od najsłabszych. Czasami na nich poprzestaje. Jest jak nieznany wirus, jak żywioł. Jest czymś, czego należy się bać.

Przed sigmą nie ma ucieczki. Jest nieuchronna niczym bieg czasu i pewna jak śmierć. Wszyscy, którzy żyją w tym zakątku świata, są na nią skazani, choć nie wszyscy jednakowo z jej powodu cierpią. Nawiasem mówiąc, podatność poszczególnych osób na sigmę jest pasjonującym zagadnieniem, mogącym stanowić temat osobnej rozprawy, a nawet dłuższych studiów. Każdy, kto kiedykolwiek zgłębiał ten problem, ze zdumieniem zauważa, iż podatność na sigmę nie zależy od zdrowia psychicznego lub fizycznego danej osoby ani od płci czy wieku. Wydaje się, że decydujące są tu jakieś nieokreślone cechy osobnicze, innymi słowy – podatność na sigmę jest sprawą najzupełniej indywidualną.

Kiedy sigma się zbliża, wszyscy usiłują się czymś intensywnie zająć, uaktywnić ospały umysł i mięśnie, jakby próbowali swą wewnętrzną energią odstraszyć przychodzącego z Kosmosu potwora.

Sigma bowiem jest traktowana jak potwór, lokalne widmo, zły duch tego zakątka Wszechświata. Nigdy nie występuje z pełną mocą na Ziemi. Na innych planetach i w przestworzach pojawia się dość często, ale szczególnie upodobała sobie Sigmę, od której też wzięła nazwę. Właśnie na tej małej, pustynnej planecie po raz pierwszy ujawniła swą potęgę, ukazała się jako siła, z którą nie sposób skutecznie walczyć i która zawsze będzie towarzyszyć śmiałkom opuszczającym Ziemię. Jej istnienie sprawia, że nie można oprzeć się wrażeniu, iż Kosmos „broni się” przed „zdobywającymi” (brzmi to dumnie, ale może należałoby powiedzieć: usiłującymi zdobywać) go ludźmi, a oni czują się poza Ziemią jak intruzi, nieproszeni goście. W tym kontekście sigma jawi się jako największy problem współczesnej cywilizacji i świadectwo kryzysu epoki. Okazało się bowiem, że ludzie, którzy opuszczając Ziemię, doskonale sobie poradzili z najtrudniejszymi problemami technicznymi, nie potrafią opanować samych siebie, swych instynktów i podświadomych pragnień. Istnienie sigmy ujawniło jeszcze inną, boleśniejszą prawdę – mianowicie to, że ludzie poznali Kosmos, jego przeszłość oraz rządzące nim prawa, ale nie znają jeszcze do końca samych siebie, swej natury i tajemnic psychiki. W związku z lotami w Kosmos przewidziano przecież najróżniejsze trudności techniczne, w wymyślaniu których swego czasu prześcigali się uczeni i pisarze science fiction. Dlaczego nikt nie przewidział zjawiska sigmy?!

Ów brak umiejętności przewidywania ludzkich reakcji jest tym dziwniejszy, że – jak sądzę – w pewien sposób sigma istniała w nas od zawsze. Przez tysiąclecia trwała w uśpieniu, by ujawnić się z całą mocą dopiero we współczesnej epoce, gdy pierwszy pojazd z ludźmi na pokładzie opuścił Układ Słoneczny. Wszyscy zachwycali się tym cudem techniki. Nikt nie zauważył, że obudziliśmy potwora.

A przecież istnieją dowody na to, że już w XX wieku pierwsi kosmonauci podczas długich lotów przeżywali różne halucynacje, popadali w dziwne stany świadomości, którym – jak się wydaje – sprzyjało odosobnienie i brak wrażeń. Wówczas jednak potraktowano to zjawisko marginalnie. Nie przeczuwano niebezpieczeństwa.

Myślę, że w całym problemie sigmy najważniejsze może się okazać zrozumienie przyczyn tego zjawiska. Jedno jest pewne: w naturę ludzką wbudowana została potrzeba doznawania wrażeń zmysłowych; umysł człowieka nie znosi pustki, zbytniej monotonii. Na Ziemi oczywiście doznajemy najróżniejszych wrażeń: często zmieniają się pogoda i kolorystyka otoczenia, krajobrazy zaskakują nas swą rozmaitością, mamy możliwość podziwiania roślin, zwierząt, pięknych widoków. Można słuchać śpiewu ptaków, leżeć na plaży, spacerować po lesie. Można wreszcie rozmawiać z przeróżnymi osobami, mając do wyboru miliardy potencjalnych partnerów do dialogu. Na planecie takiej jak Sigma podobne rozrywki mogą być tylko przedmiotem marzeń. Ludzie zajmują się tam głównie obserwacjami astronomicznymi oraz wydobywaniem rozmaitych surowców naturalnych, rzadko występujących na Ziemi, a potrzebnych do realizacji ważnych celów. Są to zajęcia, z nielicznymi wyjątkami, dość jednostajne, polegające zresztą głównie na sterowaniu maszynami, gdyż większość prac wykonują automaty, a ludzie „tylko” kontrolują ich działania.

Po kilku godzinach spędzonych w sterowni człowiek zaczyna odczuwać znużenie. Oczy bolą od wpatrywania się w ekran monitora. W takiej chwili chciałoby się wstać, wyjść na świeże powietrze i pospacerować po parku. Niestety, na Sigmie nie ma roślinności, a wyjście na powierzchnię bez specjalnego kombinezonu jest po prostu niemożliwe. Uczucie zmęczenia zatem narasta. Towarzyszy mu coś, co dawniej nazywano nudą, chandrą, splinem. Zamknięty w pomieszczeniach człowiek dusi się psychicznie.

Wówczas pojawia się sigma. Pozbawiony zmiennych bodźców i różnorodnych wrażeń mózg zaczyna się samoistnie wypełniać treścią, która nie ma źródła w otaczającej rzeczywistości, lecz pochodzi z najtajniejszych zakamarków psychiki. Człowiek popada w jakieś dziwne odrętwienie, stan świadomości, który nie jest ani jawą, ani snem, ani transem hipnotycznym. Potem pojawiają się halucynacje. Niekiedy bywają bardzo przyjemne, najczęściej jednak są to przykre omamy. Czasem można ujrzeć miejsca i wydarzenia, o których się dawno zapomniało. W takim stanie człowiek niekiedy ze zdwojoną siłą odczuwa różne podświadome pragnienia; do głosu dochodzą instynkty. Najdziwniejsze jest to, że nawet najspokojniejsi, łagodni z natury ludzie bywają przerażeni treścią swoich wizji, choć przecież pochodzą one z – jak by nie było – ich własnej wyobraźni.

Potem przychodzi wrażenie emocjonalnej pustki, później jeszcze pojawia się dotkliwy ból głowy, po czym człowiek odzyskuje dobrą formę i aż do następnego paroksyzmu może najzupełniej normalnie żyć oraz pracować.

Niemal każdy człowiek, który choć raz słyszał o zjawisku sigmy, jest nim tak zaintrygowany, że pragnie jak najszybciej dowiedzieć się na ten temat czegoś więcej. Doskonale wiem, jak sigma potrafi fascynować, gdyż swego czasu nieodparcie przyciągała także moją uwagę. Gdy przygotowywałem się do podjęcia studiów inżynierskich, zapisałem się na kurs wiedzy o sigmie, organizowany przez uczelnię, na której zamierzałem się kształcić. Zacząłem uczęszczać na te zajęcia z ogromnym zapałem i poczuciem ulgi. Możliwość uczestniczenia w tego rodzaju programie dydaktycznym uważałem za wielkie dobrodziejstwo i szansę na uporządkowanie mojej chaotycznej wiedzy dotyczącej psychiki osób pracujących w Kosmosie. Wcześniej bowiem co nieco o sigmie słyszałem, lecz miałem o niej tylko bardzo ogólne wyobrażenie. Nauczyciele wspominali nam o tym fenomenie, jednak dopiero pod koniec naszej szkolnej edukacji; przedtem zachowywali dyskretne milczenie na ten temat, zapewne po to, by nie przestraszyć żółtodziobów i nie zgasić naszego zapału do pracy poza Ziemią. Bardzo się cieszyłem, że teraz wreszcie dowiem się czegoś konkretnego na temat tego legendarnego zjawiska, otrzymam solidną porcję fachowej wiedzy, usystematyzowanej, dającej się zweryfikować i przekazanej w sposób autorytatywny, a zarazem w przystępnej formie. Właśnie tak wyobrażałem sobie ten kurs, a mój młody umysł pragnął kontaktu z mistrzem, który profesjonalnie objaśni mi tajemnicze zjawisko, cierpliwie odpowie na wszystkie pytania, rozwieje wątpliwości, pomoże zrozumieć, na czym sigma polega, oświeci mnie i uspokoi.

Jeszcze przed rozpoczęciem kursu „sigmologii” – niekiedy tak nazywam tę dziedzinę wiedzy, choć oficjalnie nie ma ona przecież żadnego konkretnego określenia, co zresztą jest dość zastanawiające – zanotowałem sobie co najmniej kilkanaście pytań, które zamierzałem zadać wykładowcy. Pierwszej prelekcji wprost nie mogłem się doczekać; ciekawość i pragnienie uzyskania rzetelnych informacji nie dawały mi spokoju. Przez dwie lub trzy noce nie mogłem spać, tak podekscytowany byłem myślą, że ktoś pomoże mi zgłębić tajemnicę najbardziej fascynującego, a zarazem najmroczniejszego zjawiska, z jakim przyjdzie mi się w przyszłości spotkać podczas pracy w Kosmosie. Na drugi wykład szedłem już nieco mniej rozpalony żądzą wiedzy, od trzeciego zaczęło mnie ogarniać lekkie rozdrażnienie, a po czwartym odczuwałem coraz wyraźniejsze rozczarowanie. Prelegent mówił długo, wyraźnie i – muszę przyznać – zajmująco, wykazując się przy tym imponującą erudycją, ale... nie mogłem się pozbyć wrażenia, że nadal nie wiem o sigmie tego, co najistotniejsze; najbardziej przerażające doznanie, jakiego doświadczają astronauci, wciąż pozostawało dla mnie tajemnicą.

Wykładowca prezentował rozmaite statystyki i opisy przypadków, przedstawiał różne (niekiedy ze sobą sprzeczne) definicje sigmy, pokazywał wykresy, tabele, diagramy. Na nasze pytania odpowiadał obszernie i z niewątpliwym zaangażowaniem, nie uchylając się od udzielania wyjaśnień. Niestety, wciąż nie wiedziałem, czym tak naprawdę jest sigma, jak się przed nią bronić, czy można jej uniknąć lub złagodzić jej objawy i wreszcie: co się przeżywa w tym stanie. Zajmując się sigmą, pragnąłem – jak by powiedzieli filozofowie – poznania „istoty rzeczy”. Brakowało mi też jakiejś użytecznej wiedzy, konkretnych porad, jak sobie z sigmą radzić. Niestety, ani zgłębienie jej natury, ani zebranie wiadomości o charakterze czysto utylitarnym w odniesieniu do tego zjawiska nie było mi dane.

Ów kurs wiedzy o sigmie – pierwszy w moim życiu, choć nie jedyny – był dla mnie prawdziwym szokiem. Miałem wtedy osiemnaście lat i do tamtej pory żyłem w przekonaniu, że w naszej cywilizacji nauka usuwa ludziom sprzed nóg niemal każdy problem. Przekonanie to było dla mnie taką oczywistością, a zarazem źródłem tak błogiego, choć niewątpliwie iluzorycznego poczucia bezpieczeństwa, że nawet się nie zastanawiałem, czy cokolwiek mogłoby je podważyć lub przynajmniej zweryfikować. Ta pierwsza intelektualna przygoda z sigmą zburzyła moje dotychczasowe wyobrażenia o świecie, w którym żyłem. Ciężko mi było pomyśleć, że jest jakiś poważny problem, z którym nasza nauka sobie nie radzi. Szybko zrozumiałem, że niemożność polegania w jakiejkolwiek ważnej, ogólnoludzkiej sprawie na metodach naukowo-technicznych budzi w nas lęki. Przyzwyczajony w codziennym życiu do komfortu – fizycznego i psychicznego – jaki wynika z obecnego poziomu nauki, pojąłem, że jej bezradność wobec jakiegoś istotnego dla naszego społeczeństwa problemu przeraża nas, a zarazem intryguje.

Na tamtym pierwszym kursie i podczas następnych, a także w praktyce zawodowej, zdobyłem jednak jakąś – choć oczywiście niezbyt satysfakcjonującą – wiedzę o sigmie. Dowiedziałem się na przykład, że jej przebieg, rodzaj oraz intensywność doznań, a także ich odbiór przez daną osobę to sprawy bardzo indywidualne. Bywa, że sigma za każdym razem przybiera zupełnie inną formę, nawet u tego samego człowieka – jest niepowtarzalna i nieprzewidywalna, a co za tym idzie – wyjątkowo niepokojąca.

W rzadkich przypadkach w psychice bardzo nielicznych osób, ale nawet u nich nie za każdym razem, doznanie bywa tak cudownie przyjemne, że za wszelką cenę pragnie się do sigmy powrócić. W takich sytuacjach zdarza się, że świat całkowicie przestaje się danej osobie podobać; nagle zaczyna wydawać się zbyt szary i nieciekawy, by mógł stanowić źródło zadowalających wrażeń; trudno potem dostosować się do rzeczywistości. Ludzie, którzy choć raz przeżyli ten rodzaj sigmy, opowiadają, że działa ona na nich niezwykle inspirująco, jest źródłem natchnienia do pracy twórczej, prowokuje do podejmowania wyjątkowych przedsięwzięć, nie pozwala o sobie zapomnieć i nieustannie zachwyca – mówią o jej „zniewalającym pięknie”.

Niektórzy nie potrafią się od sigmy uwolnić, choćby tylko raz jej doznali i nawet jeśli nie była dla nich przyjemnym przeżyciem. Tacy ludzie usilnie próbują zgłębić jej tajemnicę, zrozumieć, co się im przydarzyło, znaleźć w tym niewyjaśnionym zjawisku jakiś sens. Na te osoby sigma działa – jak twierdzą, a zdumiewające jest, że wszyscy używają dokładnie takich samych określeń – „depresyjnie, niepokojąco i wykańczająco”.

Zaraz po studiach zatrudniłem się w porcie kosmicznym Przejście, położonym tuż za orbitą Plutona i uważanym za wrota Wszechświata. Pracowała tam pewna młoda kobieta, lekarka, której na imię było Sensitive. Ona właśnie należała do tych osób, które nie są w stanie na dłużej się oderwać od rozmyślań o sigmie i nie potrafią zaakceptować faktu, iż mają do czynienia ze zjawiskiem niewyjaśnialnym, wymykającym się naszym zabiegom kategoryzacji – przynajmniej na obecnym etapie rozwoju nauki. Sensitive od jakiegoś czasu czuła się tak zmęczona sigmą, do tego stopnia nie potrafiła przestać o niej myśleć, że zamierzała już prosić o odwołanie ze stanowiska i przeniesienie do jakiegoś ośrodka medycznego na Ziemi. Wszyscy pracownicy portu – włącznie ze mną – wspierali ją w tym postanowieniu. Uważaliśmy, że powrót na Ziemię będzie w jej przypadku najrozsądniejszym wyjściem. Chcieliśmy, by trochę odżyła, odpoczęła, zapomniała o problemach, z którymi przyszło jej się zmagać w Kosmosie. Ku naszemu zdumieniu Sensitive po namyśle zmieniła zdanie i postanowiła jednak w Przejściu pozostać. Gdy zapytałem ją o motywy takiego postępowania, stwierdziła, że przeniesienie na Ziemię w niczym jej nie pomoże, przeciwnie, zaniepokoi ją i zmęczy jeszcze bardziej. Poproszona o dalsze wyjaśnienia, odpowiedziała:

– Dokądkolwiek pójdę, ten lęk zawsze będzie mi towarzyszył... Lęk przed nieznanym, przed niemożnością rozwikłania tajemnicy, jaką kryje sigma. Wolę tu zostać i stawić mu czoła. Tutaj mam większe szanse na rozwiązanie zagadek, które mi nie dają spokoju. Może przeżywając sigmę po raz kolejny, za którymś razem wreszcie ją zrozumiem. Będę w tym tkwić, dopóki nie otrzymam rozkazu powrotu na Ziemię, choć może uważasz, że moja decyzja jest dziwna.

Niedługo po tej rozmowie dowiedziałem się, że mój bliski kolega, Adrian White, przebywający w bazie Cosinus na Marsie, jest pogrążony w głębokiej sigmie już ponad trzy miesiące.

Słyszałem o takich ludziach jak on. Nazywano ich Niewracającymi. W sigmie pozostaje się na ogół przez kilkanaście lub kilkadziesiąt godzin, czasem ponad sto. Bywa jednak, choć niezwykle rzadko, że mijają kolejne dni i noce, a nieszczęśnik nie powraca do normalnego stanu.

Człowiek taki prawie w ogóle się nie porusza, nie może mówić, nie odżywia się samodzielnie; wygląda przy tym tak, jakby spał z otwartymi oczami, a jego gałki oczne – jak u wszystkich pogrążonych w sigmie – lekko, lecz zauważalnie drgają w bardzo charakterystycznym, skomplikowanym, niespokojnym rytmie. Inni po jakimś czasie samoistnie odzyskują pełnię świadomości. Niewracający natomiast nie budzą się nigdy. Stosuje się wobec nich rozmaite środki, takie jak bardzo jasne oświetlenie pomieszczeń, w których przebywają, głośna muzyka, drastyczne różnice temperatur, lecz metody te nie przynoszą żadnych rezultatów; działania mające na celu obudzenie takich osób prowadzi się właściwie tylko ze względów humanitarnych, by nie odbierać nadziei bliskim Niewracających. Gdyby chodziło o zwykłą śpiączkę, nasi medycy przebudziliby pacjenta jednym zastrzykiem, ale w przypadku sigmy takie środki okazują się całkowicie nieskuteczne. Zazwyczaj uważa się, że jeśli ktoś nie powróci z sigmy mniej więcej po dwustu godzinach, pozostaje w niej na zawsze.

Bardzo zasmucony sytuacją Adriana, przy najbliższym spotkaniu z Sensitive opowiedziałem jej o nim, pytając, czy słyszała już kiedyś o Niewracających. Uważałem, że powinna przemyśleć swoją decyzję o pozostaniu w Przejściu, skojarzyłem bowiem niektóre z jej zachowań ze sposobem, w jaki Adrian dawniej przeżywał sigmę. Nie miałem wątpliwości – oboje traktowali ją w uderzająco zbliżony sposób, reagowali bardzo podobnie.

– Może się okazać, że i ty należysz do Niewracających – powiedziałem z troską w głosie. – Myślę, że jest to bardzo prawdopodobne.

Niestety, ani przypadek Adriana, ani inne argumenty nie były w stanie przekonać Sensitive, że powinna jak najszybciej złożyć rezygnację. Zachowując się jak zahipnotyzowana, nadal uparcie próbowała zgłębić tajemnicę sigmy; była przy tym gotowa pozostać w Kosmosie choćby do końca życia. Gdy opuszczałem Przejście, odwołany do zadań, które miałem wykonywać w innym porcie, ona wciąż tam pozostawała. Jakieś cztery lata później, kiedy pracowałem w pobliżu Ziemi, dowiedziałem się, że dołączyła do Niewracających.

Spotykałem także osoby, które twierdziły, że w stanie sigmy jest się niejako na innym poziomie świadomości. Nie można wtedy rozmawiać z ludźmi ani w żaden sposób reagować na otoczenie, ale ma się pewien kontakt ze światem – wszystko widzi się jaśniej, wyraźniej, bardziej bezpośrednio – jakby spadła jakaś zasłona. Jednocześnie jednak rzeczywistość wydaje się w pewien sposób zakryta...

Z wieloma osobami nie sposób rozmawiać o sigmie, ponieważ jej nie pamiętają (a może po prostu nie chcą o niej mówić, gdyż uznają ją za rodzaj doznań intymnych bądź wyjątkowo przykrych). Inni sigmę pamiętają doskonale, lecz nie potrafią jej opisać – twierdzą, że nie ma odpowiednich słów w ludzkim języku, by ją wystarczająco rzetelnie i sugestywnie przedstawić; utrzymują, iż jest niewyrażalna. Wysiłki naszych naukowców, by jednak w jakikolwiek sposób ją zracjonalizować, wydają się zatem godne podziwu. Może zresztą działania te służą nie tyle celom naukowym, co... oswojeniu lęku, stworzeniu wrażenia, że mimo wszystko jakoś nad sigmą panujemy, a ona choć w minimalnym stopniu poddaje się naszym zabiegom systematyzacji czy werbalizacji. Cel ten wydaje się wart pewnego wysiłku, jeśli weźmiemy pod uwagę, jak dotkliwy bywa lęk przed sigmą. Nie jest on zupełnie nieuzasadniony – u niektórych osób powtarzające się ataki sigmy prowadzą do psychozy. Przypadki takie zdarzają się wprawdzie bardzo rzadko, ale stanowią poważny problem, gdyż psychoza posigmańska uchodzi za wyjątkowo trudną do leczenia (choć z innymi zaburzeniami psychicznymi nasza medycyna już od dawna radzi sobie bardzo sprawnie, uzyskując trwałe i w pełni satysfakcjonujące efekty).

Oczywiście, sigma zawsze była demonizowana; ci, którzy ją przeżyli, opowiadali o niej, wyolbrzymiając dolegliwości, a osoby nieznające jeszcze z własnego doświadczenia tego zjawiska, słuchając owych opowieści, wyobrażały sobie najgorsze. Owszem, widywano ludzi dotkniętych sigmą, którzy zachowywali się jak szaleńcy – krzyczeli, szarpali się, uciekali przed wytworami swojej nieopanowanej imaginacji; niektórzy nawet rozbijali sobie głowy i umierali. Zdarzenia takie należały jednak do rzadkości i były udziałem, jak się wydaje, jednostek patologicznych, od zawsze mających problemy z osobowością. Te najtrudniejsze przypadki miały charakter marginalny, ale to właśnie one stały się podstawą do wytworzenia mitu sigmy.

Mit, legenda – to słowa dawno zapomniane. Technokratyczne społeczeństwo po długich i burzliwych przemianach cywilizacyjnych uwolniło swoją kulturę od „irracjonalnych przesądów”. Tajemnica, NIEZNANE, metafizyka – te słowa przestały być używane, gdyż – jak sądzono – nie istniały ich desygnaty. Nastąpiła kolejna w dziejach świata era kultu rozumu.

Natura jednak nie znosi próżni. Wkrótce ci sami ludzie, którzy uważali się za najściślejszych racjonalistów i zachwycali się wytworami współczesnej techniki, zaczęli między sobą (z wyraźną lubością) opowiadać o sigmie, mówiąc o tym zjawisku „ona”, jakby było to coś żywego. Zniżali przy tym głos do szeptu, jak ktoś, kto nie chce zbudzić licha. O sigmie zaczęto opowiadać legendy, i to jeszcze zanim nadano jej konkretną nazwę. Była postrachem początkujących astronautów, zwłaszcza w naszej peryferyjnej części świata. W szkole dla pilotów kosmicznych poświęcano jej co semestr kilka osobnych wykładów i może nawet stałaby się przedmiotem czyjejś rozprawy doktorskiej, gdyby nie obawa przed kompromitacją ze względu na pewną, powiedzmy, nienaukowość czy, jak kto woli – irracjonalność tematu.

Faktem jest, że sigma budziła lęk i powodowała u ludzi najdziwniejsze zachowania. Zaczęto widywać osobników, którzy mówiły nie o sigmie, lecz – do niej.

Najważniejsze jednak nie jest to, że ludzie się bali sigmy. Ważne jest, że jej potrzebowali. Była wytworem ich zmęczonych, spragnionych wrażeń umysłów. Stworzyli ją sami, podświadomie, ponieważ była im do czegoś potrzebna. Spełniała odwieczne pragnienie przeżywania tajemnicy, a także doznawania czegoś, co w pewien sposób przekracza nasz umysł, wymyka się spod kontroli rozumu oraz wypełnia pustkę wynikającą z niedostatku silnych emocji. Upersonifikowali ją, by zaspokajała ich potrzebę NIEPOJĘTEGO, by mogli się jej lękać, opowiadać o niej swoiste mity, a w skrajnych przypadkach nawet... modlić się do niej.

Przez jakiś czas wydawało mi się, że ludzie na naszej planecie są mimo wszystko zadowoleni ze swojej sytuacji życiowej. Problem jednak istniał, a nawet pogłębiał się. Mieszkańcy Sigmy dość często bywali słabi, wyczerpani psychicznie, niekiedy bezwolni, podatni na sugestie, słowem – stanowili społeczność, którą łatwo sterować. Jak niebezpieczna mogłaby się okazać taka sytuacja, pomyślałem, gdy w bazie pojawiła się osoba o nazwisku Selma Winter.

Rozdział drugi

Portret komandora

Selma Winter była astronomem i fizykiem. Nie od razu po przybyciu do Sigmy została komandorem tej bazy. Przysłano ją z Ziemi, by pokierowała obserwatorium astronomicznym, prowadzonym dotychczas przez profesora Artura Olbersa, światowej sławy naukowca, który na własną prośbę został przesunięty do innych zadań.

Trzeba tu zaznaczyć, że placówka profesora Olbersa była czymś więcej niż zwykłym zakładem naukowym. Każdy, kto kiedykolwiek był na Sigmie, wie, że jest to planeta, której warunki fizyczne (rozrzedzona atmosfera i szczególne położenie w Galaktyce) sprawiają, iż nigdzie indziej (z miejsc dostępnych człowiekowi oczywiście) nie ma tak doskonałych możliwości prowadzenia obserwacji astronomicznych. Tutaj właśnie Artur Olbers, jeden z najbardziej przenikliwych umysłów naszych czasów, założył centrum badawcze, skupiające specjalistów z różnych dziedzin i mogące konkurować nawet z najlepszymi tego typu ośrodkami na Ziemi.

Gdy człowiek taki jak Olbers opuszcza swoje miejsce, jest rzeczą naturalną, że niemal wszyscy są ciekawi, kto po nim nastąpi. Fakt, że schedę po Olbersie powierzono nie któremuś z jego asystentów, lecz osobie obcej, nieznanej na Sigmie, budził liczne emocje. Spodziewano się jednak, że człowiek, którego przyślą z Ziemi na miejsce Olbersa, będzie kimś niezwykłym.

Nietrudno się domyślić, że Selma Winter od samego początku znajdowała się w centrum zainteresowań wielu mieszkańców Sigmy. Mówiono o niej, że na Ziemi była asystentką samego profesora Berga – człowieka, którego nie trzeba przedstawiać i o którym powszechnie wiadomo, iż zawsze z niezwykłą starannością dobierał sobie współpracowników. Ogólne zdziwienie budził fakt, że Selma Winter była – jak zapewniali ci, którzy poznali ją osobiście – osobą młodą, liczącą sobie (sądząc z wyglądu) nie więcej niż trzydzieści kilka lat.

Początkowo nie wiedziałem, jak Selma wygląda, gdyż po jej przybyciu do bazy przedstawiono ją tylko w pozbawionym zdjęć biuletynie, a po objęciu przez nią stanowiska komandora można było odnieść wrażenie, że niezbyt jej zależy na pokazywaniu się. Gdy wygłaszała różne komunikaty jako osoba dowodząca bazą, na ekranach ukazywała się w oddaleniu, bez zbliżeń na twarz, ze zmienionym komputerowo głosem lub za pośrednictwem awatara. Na początku zresztą niespecjalnie się nią interesowałem; byłem zajęty swoimi sprawami, a rozkazy od niej otrzymywałem rzadko i tylko na piśmie.

Mówiono na jej temat najdziwniejsze rzeczy. Zawsze jednak wyrażano się o niej z podziwem. Treść tych przekazów była niekiedy naprawdę zaskakująca. Opowiadano na przykład, że Selma Winter nigdy nie doświadczyła na sobie zjawiska sigmy. Wykazywała w tym względzie jakąś niezwykłą, niemal nadludzką odporność. Nikt nie wiedział, jak to osiągnęła, ale problem sigmy po prostu jej nie dotyczył. Naoczni świadkowie twierdzili również, że Selma potrafiła bardzo długo pracować bez odpoczynku i potrzebowała niewiele snu. Mało mówiła, a gdy zabierała głos, wyrażała się rzeczowo, krótko i bardzo konkretnie. Nie miała przyjaciół. Nie uczestniczyła w spotkaniach towarzyskich. Można było odnieść wrażenie, że nie przywiązywała zbyt dużej wagi do swego wyglądu – nosiła się wprawdzie z wysmakowaną, dyskretną elegancją, ale rzadko wkładała prywatne ubiory – najczęściej widywano ją w mundurze. Wydaje się też, że w ogóle nie miała życia prywatnego – niemal cały czas spędzała w obserwatorium. Nie ulega wątpliwości, że lubiła samotność.

Spodziewać by się można, że osoba tak wymagająca wobec siebie będzie również surowa dla swych pracowników. Jednak naukowcy z ośrodka nie czuli się źle pod rządami Selmy. Narzekali tylko, że zostali odsunięci od ważniejszych zadań i przedsięwzięć – następczyni Olbersa sprawiała bowiem wrażenie, jakby wszystko chciała zrobić sama. Poza tym zostawiała swoim podwładnym dużo swobody. Czasem zdawało się, że ośrodek i cała planeta niewiele ją obchodzą. Była zatopiona w swoich myślach. Nikt nie wiedział, kim naprawdę jest i jaka jest, nad czym pracuje oraz do czego dąży.

W czasach, gdy Selma Winter zaczynała być w Sigmie sławna, pracowałem jako dyrektor kosmodromu. Do moich obowiązków należało kontrolowanie całej komunikacji między naszą planetą a resztą świata. Wysyłałem i przyjmowałem statki osobowe oraz towarowe, ustalałem częstotliwość kursów; dbałem o jakość sprzętu, bezpieczeństwo lotów, komfort podróżnych. Były to zadania ważne dla funkcjonowania bazy i absorbujące.

Moim bliskim kolegą był wówczas pewien człowiek o imieniu Xav. On znał Selmę. Widywał ją czasami w ośrodku, do którego chodził załatwiać różne sprawy służbowe. Kiedyś zapytałem go, jak wygląda ta kobieta – legenda, była asystentka profesora Berga, pierwszy astronom naszej planety.

Xav nie potrafił udzielić mi konkretnej i wyczerpującej odpowiedzi. Powiedział tylko:

– Ona jest... dziwna. Znam ją od dłuższego czasu, ale dopiero niedawno zauważyłem, że jest niezwykle piękną kobietą. Przedtem w ogóle tego nie dostrzegałem. Chyba nikt tego nie dostrzega, wszyscy mówią tylko o jej umyśle, precyzji w działaniu i osiągnięciach naukowych. Nie czuję się przy niej tak, jak przy każdej innej pięknej kobiecie. Ona wzbudza przede wszystkim jakiś niezwykły, nieokreślony respekt. Wszyscy sprawiają wrażenie, jakby się jej bali. Trzyma ludzi na dystans. Nie zachowuje się jak zwykła kobieta. Przypomina raczej... jakąś doskonałą, idealnie zaprogramowaną maszynę.

Przyznam, że ta charakterystyka nieco mnie zaintrygowała. Pomyślałem wówczas, że chciałbym poznać Selmę. Szczególnie zainteresowało mnie to porównanie do maszyny.

Po pewnym czasie w Sigmie pojawiło się absurdalne przypuszczenie, że Selma jest... robotem, a nie żywym człowiekiem. Domniemanie to rozniosło się w formie plotki i wkrótce w całej bazie mówiono o niezwykłym androidzie, doskonale imitującym rzeczywistą kobietę.

Na próżno konstruktorzy automatów i cybernetycy wyśmiewali te podejrzenia, demaskowali niedorzeczność owych posądzeń, cierpliwie wyjaśniając, że aż tak doskonała imitacja człowieka jest niemożliwa do stworzenia nawet przy naszym stanie techniki. Mówili, że nie istnieje jeszcze taki android, który je, pije, w dotyku do złudzenia przypomina normalnego człowieka, po nieprzespanej nocy ma zmęczoną twarz, a ponadto korzysta z łazienki i oddycha, bardzo regularnie zresztą, przy czym w wydychanym przez niego powietrzu można wyraźnie dostrzec parę wodną. Przypominali ze śmiechem, że pani Winter od czasu do czasu odwiedza przecież centrum medyczne, a tam jej przynależność do rodzaju ludzkiego nie wzbudziła jeszcze niczyjej wątpliwości.

Od początku nie wierzyłem w te dziwaczne plotki – wydawały mi się nieprawdopodobne i śmieszne. Sądziłem natomiast, że rozumiem mechanizm ich powstawania. Selma po prostu była zbyt nieprzeciętna w swej samodyscyplinie i precyzji, by mogła nie wzbudzać powszechnego zainteresowania. Intrygowała swą domniemaną doskonałością; sprawiała wrażenie, jakby nigdy nie popełniała błędów. Były to oczywiście tylko pozory, ale one właśnie stały się podstawą przypuszczenia, że Selma nie jest człowiekiem. Ludzie przecież popełniają widoczne błędy, nie lubią pracować, szybko się męczą, chorują, cierpią z powodu sigmy, a także doznają różnych uczuć. Zdawało się, że Selmy to wszystko nie dotyczy.

Choć wtedy jeszcze nie znałem (a ściślej mówiąc, myślałem, że nie znam) tej niezwykłej kobiety, wydawało mi się, że ona kogoś mi przypomina. Przyszła mi na myśl osoba, którą znałem kiedyś, dawno temu, gdy byłem uczniem specjalnej szkoły dla młodzieży szczególnie uzdolnionej w kierunku nauk ścisłych. Instytucja ta znajdowała się w Tokio i skupiała młodych ludzi z różnych stron świata. Była tam pewna dziewczyna, jedna z nielicznych kobiet w tym przybytku matematyczno-technicznych dyscyplin, o której też często mówiono, że jest nieprawdopodobna. Nazywała się Alfa Ax i była córką bardzo znanego, dziś już nieżyjącego wynalazcy – profesora Rolanda Axa, konstruktora maszyn XIII generacji, powszechnie uważanego za geniusza. Alfa wykazywała najniezwyklejsze cechy charakteru i umysłu. Była zorganizowana i systematyczna – aż do przesady. Niczego nie robiła bez powodu. Miała zaplanowaną każdą minutę dnia. Była skuteczna w działaniu i prawie nieomylna w podejmowaniu decyzji. W niczym nie przypominała innych młodych osób z naszej szkoły. Nie było w niej prawie żadnej spontaniczności. Cechowały ją punktualność i uporządkowanie. Raczej nie uczestniczyła w życiu towarzyskim, choć zdarzało się, że przyszła na jakieś przyjęcie.

Interesowało ją wszystko, co wiązało się z budową Ziemi i strukturą Wszechświata. Nawiasem mówiąc, we wszystkich konkursach matematycznych była nie do pokonania.

Uczyliśmy się przez pewien czas w tej samej grupie. Potem straciłem z nią kontakt – Alfa przeszła na inny system uczenia się (zdecydowała się na indywidualny tok nauki) i skończyła szkołę o rok wcześniej niż rówieśnicy.

Kiedy w Sigmie mówiono o Selmie Winter, w moim umyśle powstało nieśmiałe przypuszczenie, że może ona być Alfą Ax, która zmieniła nazwisko, a następnie opuściła Ziemię, chcąc się uwolnić od sławy swego ojca i rozpocząć życie na własny rachunek.

Wkrótce miałem okazję się przekonać, czy moje domysły były słuszne.

Stałem wtedy w małym, rzadko uczęszczanym przejściu pomiędzy mieszkalną częścią bazy a zapleczem centralnej sterowni. Umówiłem się tam z kolegą, z którym miałem pójść na przyjęcie do któregoś z jego znajomych. Czekając na niego, z przyjemnością rozglądałem się dookoła, gdyż widok był nad wyraz interesujący.

Projektanci bazy – trzej wybitni architekci z Australii – lubowali się w tworzeniu takich małych, zacisznych pomieszczeń, rozmaitych zaułków czy przejść, które miały przykuwać uwagę przechodniów i pozwalać im na chwilę głębszego oddechu, zaskakując wszystkich niespodziewanymi efektami wizualnymi. Ściany okrągłego wnętrza, w którym się znajdowałem – liczącego sobie nie więcej niż piętnaście metrów kwadratowych – pokryte były panoramiczną fotografią, przedstawiającą Wielki Kanion w Arizonie. Zdjęcie wykonane było w jakiejś nieznanej mi technologii, pozwalającej na uzyskanie znakomitej perspektywy; emitowało przy tym delikatne różowopomarańczowe światło, nieodparcie przypominające takie zachody Słońca, jakie można obserwować na Ziemi.

Usiadłem na dużym kamieniu, syntetycznym wprawdzie, lecz podobno doskonale imitującym formacje skalne, jakie widuje się w Monument Valley na terytorium Utah, i patrzyłem jak urzeczony na zieloną wstęgę rzeki Colorado. Odczuwałem przy tym niezrozumiałą dla mnie, lecz bardzo silną tęsknotę, która graniczyła z niemal fizycznym bólem. Nigdy nie byłem w Ameryce, nie pojmowałem więc, dlaczego ten widok jest mi aż tak bliski. Pochodzę z Wysp Brytyjskich i przywykłem raczej do widoku mglistego wybrzeża południowo-zachodnich krańców Walii niż do słonecznego pejzażu Arizony, a mimo tego nie mogłem oderwać wzroku od tego jasnego, kojącego zmysły nieba, dziwnie znajomego światła, kształtnych skał oraz wielkiej obfitości wody.

Patrząc na oszałamiające plenery Wielkiego Kanionu, ze zdumieniem zauważyłem, że oddycham coraz głębiej i swobodniej. Miałem wrażenie, że wypromieniowuje ze mnie cała negatywna energia, przemijają oznaki zmęczenia, zwłaszcza psychicznego; doznawałem niepojętego poczucia uwolnienia od... sam nie wiedziałem od czego. Może po prostu opuszczało mnie na chwilę to doskwierające nam wszystkim na Sigmie poczucie, że przebywamy w zupełnie obcym świecie, w którym, co gorsza, zmuszeni jesteśmy żyć w dość rozległej, ale jednak ograniczonej i szczelnie zamkniętej przestrzeni.

Nagle poczułem głębokie, błogie odprężenie, któremu towarzyszyły rozmaite, niedające się opanować wzruszenia, upragnione i dość bolesne jednocześnie, trudne do nazwania czy opisania. Wydawało mi się, że zupełnie się oderwałem od rzeczywistości, ale przywróciło mnie do niej silne fizyczne doznanie – w jednej chwili zrobiło mi się duszno i gorąco zarazem. Początkowo przyszło mi do głowy, że może na coś zachorowałem i zasłabłem, lecz po krótkim namyśle zorientowałem się, o co chodzi.

– Pablo Ramirez – powiedziałem do siebie i rozpiąłem mundur pod szyją. Było to zabronione w miejscach publicznych, ale znajdowałem się w tym pomieszczeniu zupełnie sam, uznałem więc, że chwilowo mogę sobie pozwolić na nieregulaminowe zachowanie.

Pablo Ramirez należał do inżynierów odpowiadających za jakość wody i powietrza w bazie. Kiedy to on miał dyżur w centralnej sterowni, powietrze w ogólnodostępnych częściach Sigmy nagle stawało się gorące i wilgotne. Człowiek ten pochodził bowiem z Amazonii i regulował temperaturę oraz wilgotność atmosfery według własnych przyzwyczajeń czy przekonań o tym, jakie warunki są „normalne” – dla niego normą było trzydzieści pięć stopni Celsjusza przy wilgotności sięgającej stu procent. Kiedy baza była w sferze planów, architektom polecono tak zaprojektować Sigmę, by stwarzała wrażenie – jak to zostało określone – „małej Ziemi”. Swoją reakcją na to zamówienie Australijczycy wprawili inwestorów w osłupienie i niemałe zakłopotanie, powiedzieli bowiem: „Możemy stworzyć miniaturową Ziemię – ale jaką?”. Odpowiedź ta była później w bazie wielokrotnie cytowana – na przykład wtedy, gdy trwały spory o oświetlenie. Na światło w Sigmie narzekali wszyscy – Afrykańczycy wciąż uznawali je za zbyt słabe, a pochodzący z Europy Północnej twierdzili, że jest rażące. Oczywiście w pomieszczeniach mieszkalnych sami sobie regulowaliśmy oświetlenie czy temperaturę, ale w miejscach publicznych bardzo trudno było znaleźć jakieś zadowalające wszystkich rozwiązania.

Z zamyślenia niespodziewanie wyrwał mnie miły, energicznie brzmiący, dźwięczny głos; z pewnością nie należał do kolegi, na którego czekałem.

– Proszę zapiąć mundur, jest pan w miejscu publicznym – usłyszałem.

Natychmiast się zorientowałem, że mam do czynienia z dowódcą bazy. Podniosłem się z kamienia i posłusznie doprowadziłem ubiór do regulaminowego stanu.

Dopiero po spełnieniu polecenia podniosłem wzrok na twarz osoby, która stała przede mną. Nie miałem wątpliwości – była to Alfa Ax, starsza co najmniej o kilkanaście lat i nieco wyższa niż w czasach szkolnych, z krótszymi niż kiedyś włosami, ale oprócz tego – niemal niezmieniona.

Sprawiała wrażenie trochę zmęczonej, lecz poza tym znakomicie się prezentowała.

– W szkole nie byłaś taka władcza – powiedziałem z łobuzerskim uśmiechem, patrząc jej prosto w oczy.

W tej chwili mnie poznała. Potem przez jakiś czas przyglądała mi się w milczeniu, wreszcie odezwała się wesoło:

– Teraz będziesz musiał się zachowywać jeszcze bardziej regulaminowo niż inni, żeby nie mówili, że folguję starym znajomym. – Uśmiechnęła się szeroko. – Witaj, Al. Miło znowu cię widzieć.

Zaproponowałem jej krótki spacer, gdyż do przyjęcia było jeszcze sporo czasu, a kolega uprzedził, że się spóźni. Nie przyjęła tej propozycji. Umówiliśmy się jednak na spotkanie u niej w mieszkaniu. Nie było długie – uważałem, że pomimo dawnej znajomości nie powinienem się zbytnio narzucać podczas pierwszej wizyty – ale okazało się intrygujące. Alfa zachowywała się wobec mnie życzliwie, lecz dość tajemniczo i z pewną powściągliwością. Może nie chciała się zbytnio spoufalać z podwładnym, a może po prostu nie wiedziała, jak się do mnie odnosić, i potrzebowała trochę czasu, by się zorientować, kim jestem obecnie, jakie teraz mam usposobienie, poglądy czy zwyczaje.

Od tej pory zacząłem się żywo interesować wszystkimi poczynaniami Alfy-Selmy. Obserwowałem jej zachowanie, a także prześledziłem przebieg kariery, którą zrobiła, pracując w naszej bazie.

Jeszcze zanim po raz pierwszy spotkaliśmy się w Sigmie, Alfa opublikowała swoje prace z dziedziny kosmologii oraz fizyki, które od razu uznano za wydarzenie roku i absolutną sensację naukową. Selma Winter stała się sławna, mimo że wyniki jej prac były zrozumiałe właściwie tylko dla wąskiego grona specjalistów; przeciętne umysły, zwłaszcza wśród matematyczno-fizycznych laików, nie potrafiły przeniknąć sensu tych błyskotliwych i finezyjnych wywodów.

Nasza planeta była zamieszkana przez ludzi żyjących w atmosferze kultu rozumu i nauki. Mieszkańcy Sigmy, miłośnicy nowoczesnej techniki i zdeklarowani racjonaliści, nie mogli nie uwielbiać kogoś takiego jak Selma Winter. Uwielbiali zatem i podziwiali żarliwie, choć nie bez cienia zazdrości.

Kiedy skończyła się kadencja dotychczasowego komandora bazy, oczywistym się stało, że jego następcą może być tylko Selma Winter. Jej popularność w tamtym czasie wykluczała jakiegokolwiek innego kandydata. Wybrano Selmę. Przemknęło mi wówczas przez myśl, że Alfa być może świadomie doprowadziła do takiego finału, realizując jakiś swój cel, który – co niewykluczone – obrała jeszcze przed przybyciem na naszą planetę. Oczywiście są to tylko domysły, na których potwierdzenie nie mam żadnego dowodu, ale moje wrażenie, że Alfa zawsze starała się mieć nad swoim życiem pełną kontrolę, zapewne nie wzięło się znikąd. Nie rozumiałem tylko, po co takiej kobiecie władza. Była przecież naukowcem i wydawało się, że interesuje ją wyłącznie struktura materii czy funkcjonowanie Wszechświata. Dopiero później pomyślałem, że może miała dużo szerszą wizję swojej pracy niż tylko przesiadywanie w obserwatorium i chciała działać z większym rozmachem, snując jakieś ambitne plany co do rozwoju bazy. Nie wątpiłem zresztą ani przez chwilę, że stać ją było na zrealizowanie wielu celów w różnych dziedzinach.

Po pierwszej wizycie w mieszkaniu Alfy w dalszym ciągu obserwowałem jej zachowanie. Doszedłem do przekonania, że ojciec wynalazca miał niemały wpływ na ukształtowanie jej osobowości. Alfa rzeczywiście zachowywała się trochę jak automat. Jej oschłość i powściągliwość w kontaktach z ludźmi, jej niezwykłe opanowanie, głębokie skupienie przy pracy oraz ścisłość myślenia wydawały mi się fascynujące, zarazem jednak mnie przerażały. Było w tym istotnie coś nieludzkiego.

Jest dla mnie oczywiste, że Alfa, jako osoba działająca planowo i w określonym celu, z całą świadomością ukształtowała również swój styl bycia człowieka-maszyny. Na razie nie umiałem sobie wytłumaczyć, z jakiego powodu miałaby to zrobić. Zresztą, fascynowała mnie wtedy inna myśl. Przez całe wieki, rozmyślałem wówczas, ludzie tworzyli automaty na podobieństwo człowieka. Mózgi elektronowe, maszyny liczące – marzenia wynalazców – miały naśladować ludzką inteligencję. Nie mogłem się oprzeć wrażeniu, że Alfa Ax jako pierwsza stworzyła wizję człowieka na podobieństwo maszyny. Co więcej, ona sama, prawdziwa, żywa Alfa, zaczęła się upodabniać do swojego wizerunku człowieka-automatu. Nieco później zrozumiałem, że tylko taka osoba mogła przetrwać na naszej planecie nieatakowana przez sigmę. Maszyna stała się ideałem... doskonałością, do której dąży człowiek.

Rozdział trzeci

Recepta na stworzenie świata

Pierwsze poczynania Alfy jako komandora bazy były dla wszystkich całkowitym zaskoczeniem. Najpierw wydała zarządzenie o odsyłaniu na Ziemię osób – jak to określiła – „słabych psychicznie”, czyli tych, które szczególnie często skarżyły się na dolegliwości związane z sigmą. Swoją decyzję uzasadniła tym, że w warunkach pozaziemskich mogą pracować tylko osoby silne i zdrowe; zatrudnianie w bazie ludzi o słabszej kondycji, zwłaszcza psychicznej, naraża ich jedynie na niepotrzebne cierpienia. Na Ziemi natomiast te same osoby mogłyby szybko powrócić do równowagi psychicznej. W uzasadnieniu podano też, że zatrudnianie ludzi szczególnie podatnych na sigmę znacznie wpływa na obniżenie wydajności pracy, niezależnie zresztą od zawodu i zajmowanego stanowiska.

Uzasadnieniom tym trudno było odmówić słuszności, toteż pierwsze decyzje Alfy w większości przyjęto spokojnie. Zmieniło się tylko tyle, że nikt od tej pory nie przyznał się głośno do jakichkolwiek dolegliwości psychicznych określanych mianem „sigma”. W laboratoriach, obserwatoriach, na kosmodromie, a nawet, co gorsza, w sterowniach, zaczęto widywać ludzi, którzy usiłowali wykonywać swoje zajęcia i utrzymywali, że czują się zupełnie dobrze, choć gołym okiem było widać, iż są w poważnym stadium „choroby”. Na szczęście jednak przypadki takie nie były zbyt częste. Odniosłem nawet wrażenie, że Alfa starała się nie dopuścić do tego, by zjawisko symulowania dobrego samopoczucia przybrało zbyt szerokie rozmiary (a z pewnością zdawała sobie z niego sprawę), i cały czas kontrolowała sytuację. Zapewne było to dla niej trudne, gdyż z powodu sigmy cierpieli wszyscy – oprócz samej Alfy. Co prawda nie wszyscy naraz pogrążali się w sigmie, lecz mimo tego Alfa musiała mieć dość podzielną uwagę i kontrolować wiele osób jednocześnie.

Tymczasem pojawiły się następne dziwaczne rozkazy. W jednej ze sterowni wydłużono dyżury wszystkich pracowników do szesnastu jednostek czasowych. W zamian za tę niedogodność przysługiwało jakieś specjalne, bardzo atrakcyjne wynagrodzenie, więc nikt się nie buntował; działy się jednak rzeczy dziwne, choć – z drugiej strony – łatwe do przewidzenia.

Objęta wydłużonymi dyżurami sterownia zaczęła przypominać szpital psychiatryczny. Chwilami naprawdę można było odnieść wrażenie, że wszyscy zbzikowali. W piętnastej, szesnastej jednostce czasowej (licząc od początku dyżuru) każdy był już zupełnie otępiały. Pojawiały się halucynacje, lęki, dziwaczne wizje. Alfa chodziła między dotkniętymi nimi ludźmi i wypytywała ich, co widzą, jak się czują. Indagowała ich natrętnie, wytrwale, męcząco. Oni z kolei udawali przed nią, że czują się świetnie i nic im nie jest. Sytuacja stała się nie do zniesienia; w całej bazie wyczuwało się jakieś potworne, maksymalne napięcie, którego źródła ani natury nie sposób było określić.

Nagle jakby coś pękło i sytuacja nieoczekiwanie wróciła do normy. W bazie zapanowała „cisza” – i nie chodzi tu o żaden stan fizyczny, brak dźwięku, lecz o pewien specyficzny nastrój, jakiś odprężający, błogi spokój.

Alfa raz na zawsze odwołała wydłużone dyżury, ponieważ „źle wpływały na higienę psychiczną pracowników”. Odniosłem wrażenie, jakby Selma-Alfa zakończyła jakiś tajemniczy eksperyment.

Już od jakiegoś czasu walczyłem z powracającą natrętną myślą, że Alfa po prostu prowadzi na ludziach doświadczenia. Myśl ta wydawała mi się jednak zbyt trywialna; nie, Alfy nie można było oceniać w takich kategoriach – byłoby to krzywdzącym uproszczeniem. Z pewnością motywy jej postępowania były bardziej złożone. To nie mogły być zwyczajne doświadczenia na ludziach – Alfa wzgardziłaby takim pomysłem. Odrzuciłaby go, i to bynajmniej nie tylko ze względów moralnych, lecz także z uwagi na rażącą (w jej ocenie) banalność przedsięwzięcia. Alfa nie znosiła bowiem wszystkiego, co „już było”, co zostało wcześniej wymyślone przez kogoś innego. Niemal we wszystkich działaniach, które podejmowała, miała ambicję (by nie powiedzieć: obsesję) poszukiwania nowych rozwiązań.

Po pewnym czasie z pokorą przyznałem, że nie potrafię przeniknąć zamiarów Alfy. Wobec tego nie pozostawało mi nic innego, jak tylko prowadzić z nią rozmowy i długo, cierpliwie czekać, aż sama odkryje przede mną swoje tajemnice.

Umówiłem się z nią kiedyś w takim małym holu na poziomie Y, niedaleko pomieszczeń, w których pracowali znawcy sigmańskich minerałów i fizycy. Oboje bardzo lubiliśmy ten hol, ponieważ urządzono w nim ogród japoński – maleńki i ze sztucznymi roślinami, przywołujący jednak jakąś atmosferę naturalności, zbliżoną do tej, którą znaliśmy z Ziemi. Myśląc o tym, co Alfa zamierza i czy powie mi coś więcej o swoich celach, ambicjach oraz pracach, patrzyłem w okno. Było ono ogromne, podłużne; zajmowało niemal całą ścianę. Ukazywało sigmański krajobraz z całą jego monotonią i przytłaczającą kolorystyką. Grunt na Sigmie ma jakiś nieokreślony, rozmyty kolor, niespotykany chyba nigdzie na Ziemi, nic więc dziwnego, że nie mamy adekwatnego słowa, by barwę tę nazwać. Jest to jakby metaliczna, stalowa szarość, trochę zbliżona do brudnego beżu – nużąca, ciężka, męcząca oczy i sprawiająca wrażenie zmiennej, migotliwej, wymykającej się naszym możliwościom percepcyjnym, choć zarazem – jednostajnej. Na mnie zawsze działała usypiająco, choć byli i tacy, których irytowała, jednocześnie odbierając im w jakiś niezrozumiały sposób niemal całą energię psychiczną oraz wszelką chęć do życia. Rozciągała się aż po horyzont, bez reszty wypełniając wielkie, bezkresne równiny, tu i ówdzie urozmaicone kraterami.

Patrząc dość długo na ten pejzaż, pomyślałem, że nie powinno nikogo dziwić, iż właśnie tutaj ludzie najczęściej doznają sigmy i bywa tu ona wyjątkowo intensywna. Nie można się z tym oswoić, myślałem, przyglądając się gigantycznej, niewyobrażalnej na Ziemi pustce. Nasza psychika po prostu odrzuca taki krajobraz, nie jest w stanie go przyjąć, choćby się patrzyło na ten widok przez całe życie. Wrażenie obcości, jakiego człowiek doznaje na Sigmie, pogłębia specyficzne światło lokalnego słońca. Jest ono zupełnie inne niż gdziekolwiek na Ziemi – czerwonopomarańczowe, ostre, jakby lekko rozedrgane; wszystko w tym oświetleniu wydaje się jakieś niewyraźne, nieokreślone, dręczące i niespokojne... po prostu inne od tego, do czego dostosowały się nasze oczy w ciągu milionów lat ewolucji.

Kiedyś w bazie było więcej różnych okien – mniejszych i większych, podłużnych, owalnych, okrągłych – ale je polikwidowano, zostawiając tylko nieliczne. Większość ludzi wolała bowiem pracować w sztucznym oświetleniu, niż patrzeć na ten odpychający pejzaż, którego nie sposób polubić. W miejscach, gdzie dawniej były okna, zainstalowano ekrany emitujące przyjemne mlecznobiałe światło lub przedstawiające Mgławicę Andromedy, która zawsze bardzo ładnie się prezentuje; chyba nie ma człowieka, który by nie lubił jej widoku. Część z tych ekranów przedstawiała krajobrazy znane nam z Ziemi, nierzadko widywaliśmy więc w bazie śniegi Himalajów, plaże śródziemnomorskie czy wilgotne lasy środkowej Afryki. Czasami jednak szukałem tych pojedynczych okien, które pozostawiono w dawnej formie, bowiem spragniony byłem możliwości patrzenia na niczym nieograniczoną przestrzeń; potrzebowałem jakiegoś oddechu.

Z zamyślenia wyrwały mnie rytmiczne, lekkie kroki Alfy.

– Pomóż mi, proszę – powiedziała po krótkim powitaniu. – Chcę wprowadzić się w stan sigmy. Chcę wiedzieć, jak to jest, co się wtedy widzi. Wszyscy na planecie znają to uczucie; tylko ja go nie doświadczyłam. Nie potrafię, nie mogę osiągnąć tego stanu. Pomóż mi jakoś. Opowiedz, co się czuje, gdy człowiek jest w niej pogrążony.

Część tajemnicy została odsłonięta – zrozumiałem: Alfa uważała sigmę za jakiś odmienny stan świadomości i sądziła, że gdyby mogła go osiągnąć, poszerzyłyby się jej możliwości poznawcze. Dlatego z takim zainteresowaniem obserwowała ludzi dotkniętych sigmą. Próbowała zrozumieć mechanizmy, które sprawiają, że człowiek osiąga ten uciążliwy (choć jednocześnie fascynujący) stan. Zapewne spodziewała się, że jeśli dogłębnie pozna przyczyny sigmy, zdoła ją na siebie sprowadzić.

– Przecież wiesz – odpowiedziałem jej wtedy – że nie można mieć wszystkiego. Wyćwiczyłaś w sobie racjonalny sposób myślenia; doszłaś w tym do perfekcji. Mówią przecież o tobie: Selma-cyborg, człowiek-maszyna. Irracjonalne metody poznania są dla ciebie nieosiągalne, ponieważ są sprzeczne z twoim sposobem myślenia. Nie zmienisz już tego, zrozum. Nie pokonasz samej siebie.

Mówiłem tak, ponieważ byłem przekonany, że człowiek nie może osiągnąć perfekcji w dwóch skrajnie odmiennych dziedzinach. Można posługiwać się różnymi sposobami myślenia, ale jeśli w którymś z nich osiągnie się doskonałość, inne pozostaną trudno dostępne. W świecie musi być przecież jakaś równowaga. Człowiek nie może się rozwijać we wszystkich kierunkach.

Alfa jednak nie dawała za wygraną. Uparcie dążyła do wprowadzenia się w stan sigmy. Była przekonana, jak wcześniej przypuszczałem, że w ten sposób zdobędzie nowe możliwości poznawcze i zobaczy rzeczywistość w takim świetle, jakiego do tej pory nie umiała sobie nawet wyobrazić.

Do pewnego momentu uznawałem te pragnienia za zwykłe fanaberie i dość ekstremalny, choć dający się zrozumieć, przejaw naukowej ciekawości.

Wkrótce jednak musiałem zmienić zdanie – Alfa odkryła przede mną kolejną ze swych tajemnic: wyjaśniła mi, czego poszukuje w świecie. Okazało się, że jej ciekawość, świadomie rozwijana i ukierunkowana, była środkiem do osiągnięcia pewnego celu... najambitniejszego, o jakim można pomyśleć!

Dowiedziałem się, że Alfa chciała zrozumieć, jak... przepraszam, zacznę inaczej. Postaram się przekazać wyjaśnienia Alfy w sposób możliwie najprostszy i najmniej sensacyjny. Obawiam się jednak, że w moich ustach zabrzmią one nieprofesjonalnie; nie potrafię dokładnie oddać jej słów, gdyż nie zapamiętałem wszystkiego; nie umiem też odtworzyć wzorów i wyliczeń, które mi pokazywała.

Alfa poszukiwała... „istoty rzeczy”, „naczelnej zasady”, recepty na stworzenie świata – ogólnej teorii wszystkiego. Uważała, że wszelkie teorie tego typu zaprezentowane dotychczas (przez różne osoby, niektóre żyjące jeszcze w XX wieku) są podważalne i – przynajmniej dla niej – głęboko niezadowalające. Moja koleżanka szukała teorii, która byłaby prosta i w racjonalny sposób wyjaśniała przedziwny fakt, że świat istnieje. Alfa bowiem zakładała, że istotą świata jest prostota. Skomplikowane są – twierdziła – różne formy materii, ale to tylko „zewnętrzność” – my, ludzie, postrzegamy świat jako zawikłany i złożony, bo patrzymy na niego dość powierzchownie. „Im bardziej będziemy wnikać w głąb materii – mówiła z zapałem i wyraźną fascynacją – tym większą prostotę zobaczymy; okaże się też, że wszelkie prawa przyrody dadzą się zredukować do jakiejś jednej, nadrzędnej zasady. Tego właśnie należy poszukiwać”.

Uważała także, że z owej nadrzędnej prawdy będzie można wyprowadzić wszelkie inne, bardziej szczegółowe zasady czy prawa rządzące (Wszech)światem. Odkrycie zasady naczelnej spowoduje więc, że będziemy w stanie wydrzeć światu wszelkie jego tajemnice.

Przyznam, że kiedy Alfa wyjaśniła mi, iż zamierza „rozwiązać świat”, znaleźć „naczelną zasadę”, odetchnąłem z ulgą. W porządku, pomyślałem. To po prostu dziwactwa ekscentrycznego naukowca, a może nawet jakiś rodzaj pozytywnego szaleństwa, niewykluczający zdolności logicznego myślenia i prowadzenia badań.

Byłem usatysfakcjonowany – nareszcie znalazłem jakieś wyjaśnienie nietypowych zachowań Alfy. Uznałem, że Selma-Alfa daje się jakoś określić, przyporządkować; można ją nazwać zwykłymi, powszechnie zrozumiałymi słowami. Taki stan rzeczy bardzo mi odpowiadał, gdyż wreszcie skończył się (jak wówczas sądziłem) mój trud rozszyfrowywania tej intrygującej kobiety. Rozwiązałem ją, pomyślałem. Sprawa jest zamknięta.

Później jeszcze przez jakiś czas zastanawiałem się nad tym, jak bardzo rozmaite spektakularne wyczyny w wykonaniu „zwykłych” ludzi różnią się od szaleństw osób, które zostały obdarzone inteligencją dużo wyższą od przeciętnej. Uznałem, że skłonność Alfy do nietypowych zachowań może mieć fatalne skutki dla wszystkich ludzi w naszej bazie. Później jednak przestało mnie to martwić, gdyż obserwując Alfę, doszedłem w końcu do wniosku, że jej działania nie zagrażają niczyjemu bezpieczeństwu. Pomyślałem też, że przecież nie przysłano by na Sigmę kogoś, kto nie przeszedł pomyślnie testów psychologicznych, którym poddawano nas wszystkich przed objęciem jakiejkolwiek posady w Kosmosie; ekscentryczność Alfy nie mogła więc być zbyt niepokojąca. Nie mieściło mi się jednak w głowie, że normalna, zdrowa na umyśle osoba może dążyć do naukowego celu z aż tak szaleńczą determinacją, działając przy tym metodycznie, wytrwale, z pedanterią, na zimno.

Rozdział czwarty

W poszukiwaniu nowych możliwości poznawczych

Nigdy nie można przewidzieć, kiedy nadejdzie sigma. Nie wiemy, dlaczego w pewnych okresach jej objawy się nasilają. Trudno też wyjaśnić, dlaczego czasami się „rozszerza”, zupełnie jakby była zakaźna: nieraz atakuje jednocześnie wielu ludzi, „przechodząc” gwałtownie na następnych i zataczając coraz szersze kręgi. W naszej bazie zdarzało się, że „chora” na sigmę była większość pracowników.

Sytuacja stawała się wówczas nie do wytrzymania. Można było odnieść wrażenie, że wokół ludzi wytwarzają się jakieś złe energie, a powietrze pulsuje w rytm słów: sigma. Sigma. SIGMA.

Nie było wtedy innych problemów ani spraw. Sigma stawała się jedynym tematem przemyśleń i rozmów – oczywiście tylko dla tych, którzy jeszcze byli zdolni do mówienia oraz panowania nad swymi myślami.

Potem coś „pękało” i nagle sytuacja w bazie wracała do normy. Sigma przemijała równie niespodziewanie, jak przychodziła. Można było żyć.

Nie wiadomo, dlaczego wybuchały te epidemie. Może jakieś znaczenie ma tu fakt, że nasza baza była w pewnym sensie środowiskiem zamkniętym i bardzo odizolowanym od reszty świata. Energie psychiczne pracowników Sigmy kumulowały się, przenikały wzajemnie i oddziaływały na siebie, dając czasem efekt takiej „psychoburzy”. Liczba ludzi w bazie była niewielka, najwyżej jakieś półtora tysiąca osób, przy czym rzadko wymieniano pracowników, toteż kontaktowaliśmy się ciągle z tymi samymi kolegami. Byliśmy skazani na siebie nawzajem, zupełnie jak w więzieniu. Nasze psychiczne energie miały obieg zamknięty, brakowało im „ujścia”. Tak można wyjaśnić epidemie sigmy. Jest to jednak tylko hipoteza, gdyż sigma, ogólnie rzecz biorąc, wymyka się wszelkim racjonalnym wyjaśnieniom. Na tym właśnie polega jej czar i groza, powiedziałbym nawet – jej specyficzne... piękno.

Pamiętam jedną z takich epidemii, należącą do najgorszych, jakie przeżyłem. Było to wkrótce po tym, jak Alfa wyznała mi, że chce „rozwiązać świat”.

Zweryfikowałem wtedy mój pogląd na jej temat. Ta dziwna kobieta, którą uważałem za ekscentryczną i trochę szaloną, właśnie w czasie sigmy pokazała mi, że jest najnormalniejsza ze wszystkich – przez cały czas była spokojna, opanowana, działała skutecznie i logicznie. Ja sam przeżyłem wtedy ostry paroksyzm „choroby” i musiałem przyznać, że posądzanie Alfy o szaleństwo to błąd – a przynajmniej uproszczenie.

Cały czas poszukiwała swojej „recepty na stworzenie świata”. Od kiedy przestałem uważać, że jest szalona, i zacząłem poważnie myśleć o jej pracy, doszedłem do pewnych wniosków. Sądzę, że ona nigdy nie pomyślałaby o sobie w taki sposób, ale według mnie to, co robiła, było zwyczajnym, starym jak ludzkość, poszukiwaniem ABSOLUTU. Pragnienie odkrycia „recepty na stworzenie świata”, chęć znalezienia „naczelnej zasady” w przyrodzie – to przecież nic innego, jak potrzeba zbliżenia się do NAJWIĘKSZEJ TAJEMNICY, do NIEPOZNAWALNEGO. To nie jest żadna z nauk ścisłych – to metafizyka. Alfa zapewne byłaby wielce zdziwiona, gdyby usłyszała, że tak widzę jej działalność, myślę jednak, iż się nie myliłem – był to rodzaj szczególnej (bo nieuświadomionej przez swoją „wyznawczynię”), czystej, pierwotnej religii. Tylko w ten sposób mogłem pojąć ową niezwykłą determinację, z jaką Alfa prowadziła swoje „badania naukowe”. Według mnie cechowało ją coś więcej niż zwykła żądza wiedzy. Selma chciała zrozumieć zasadę wszechrzeczy. To było pragnienie zbliżenia się do NIESKOŃCZONOŚCI, wieczności, prapoczątku wszystkiego.

Alfa i ja dość znacznie różniliśmy się sposobem myślenia. Ona, córka znanego wynalazcy, była typowym „produktem” naszego technokratycznego społeczeństwa. Wychowano ją w niemal fanatycznym kulcie rozumu i techniki. Była racjonalistką w najbardziej skrajnym znaczeniu tego słowa. Przenigdy, nawet sama przed sobą, nie przyznałaby się, że i w niej, jak w każdym człowieku, może drzemać odwieczne, ukryte pragnienie sacrum. Nie uświadamiała sobie tej potrzeby. Dlatego z najgłębszym przekonaniem uważała poszukiwanie „naczelnej zasady”, „ogólnej teorii wszystkiego” za normalną działalność naukową.

Ja natomiast, w odróżnieniu od niej, staram się zachować, by tak rzec, poznawczy rozsądek i nie wpadać w pułapkę skrajnego racjonalizmu czy zbytniego zaufania do nauki. Dlatego mogłem przypuszczać (choć może się myliłem), że działalność Alfy, przez nią samą uważana wyłącznie za pracę naukową z dziedziny nauk ścisłych, w swej istocie jest czymś zupełnie innym.

Selma pracowała bez wytchnienia. Wokół szalała epidemia sigmy, ludzie byli półprzytomni lub całkowicie pozbawieni kontaktu z rzeczywistością, a ona, wolna od wszelkich dolegliwości, wytrwale i uparcie poszukiwała „naczelnej zasady”.

Nie mogła pogodzić się z tym, że była całkowicie odporna na sigmę. Wciąż miała nadzieję, że kiedyś uda jej się osiągnąć ten przedziwny stan umysłu. Cały czas była przekonana, że sigma mogłaby poszerzyć jej możliwości poznawcze.

Próbowała ze mną rozmawiać na ten temat.

– Wiem, że nie czujesz się dobrze, jak wiele osób ostatnimi czasy – powiedziała. – Proszę cię jednak, poświęć mi chwilę. Nie mogę znieść tego, że sigma mnie nie atakuje. Można by się spodziewać, że będzie wręcz przeciwnie. Jest przecież zaraźliwa. To naprawdę zdumiewające, że omija właśnie mnie, której najbardziej na niej zależy. Nie umiem sobie wyjaśnić, dlaczego tak się dzieje.

Widziałem, jak bardzo chciałaby przeżywać to samo, co my wszyscy, ale byłem pewien, że nie można jej pomóc.

– Nie osiągniesz sigmy – powiedziałem twardo. – Nie masz na to szans.

– Dlaczego? Znowu powiesz coś o moim skrajnym racjonalizmie? Przecież sigma istnieje, tylko jest jeszcze niezbadana. Nie jest zjawiskiem, którego występowanie stanowiłoby jakiś problem dla racjonalisty. Jej istota nie została jeszcze wyjaśniona, co zresztą, przyznaję, nieco mnie denerwuje i w jakiś sposób niepokoi, ale sam fakt pojawiania się tego fenomenu nie podlega dyskusji. Istnienie sigmy nie jest kwestią wiary, lecz psychologiczno-społeczną oczywistością, którą nietrudno zaobserwować.

– Nie będziesz znała sigmy z własnego doświadczenia – powiedziałem powoli – ponieważ jesteś wyjątkowo mocno zaangażowana w pracę naukową. Twój mózg niemal przez cały czas pracuje niezwykle intensywnie, a sigma wynika, jak się przypuszcza, z wrażenia pustki w psychice czy umyśle.

– Rozumiem. Nie sprowokuję sigmy bezpośrednio, ale może przejmę ją od kogoś innego; obserwujemy przecież, że ona niejako przechodzi z jednej osoby na drugą.

– To tylko nasze wrażenie. Sigma z pewnością nie jest „zaraźliwa” w takim sensie, w jakim dotyczy to na przykład chorób wirusowych. My po prostu przebywamy w jednej przestrzeni, robimy mniej więcej to samo, mamy podobne doświadczenia, wszyscy pracujemy i odpoczywamy w zbliżonych do siebie rytmach. Pracowników naszej bazy łączy podobny tryb i styl życia. Dlatego sigma przychodzi do wielu z nas naraz. Musiałabyś robić to, co my, żyć podobnie do nas, oddawać się takim samym jak inni rozrywkom i nie angażować się w pracę bardziej niż pozostali, by sigma objęła swym zasięgiem także ciebie.

– Zastanawiające...

– A może jest tak – kontynuowałem – że sigma cię nie atakuje, ponieważ jesteś wyizolowana emocjonalnie. Nie przyjaźnisz się z nikim, nie wymieniasz z ludźmi psychicznej energii. Jesteś uosobieniem opanowania. Wyćwiczyłaś w sobie emocjonalny chłód. Włożyłaś w to, jak przypuszczam, mnóstwo pracy, lata praktyki. Domniemam, że chciałaś się oddalić od ludzi, by bardziej się skupić na pracy. Oto skutki – nie możesz nawiązać z nami psychicznego kontaktu. Najwyraźniej twoja energia jest inna od naszej; działasz jakby na odmiennej częstotliwości, na swojej, tylko tobie właściwej „fali”. Dlatego sigma cię nie atakuje. Dla ciebie nie jest zaraźliwa. Bo sigma to emocje – albo ich dotkliwy brak. Nie chcesz dzielić się z nami swoimi przeżyciami, więc i my nie możemy przekazać ci naszych emocji. Jesteś niejako poza nami; w pewnym sensie nie należysz do naszej społeczności.

Alfa dość dzielnie przyjęła to, co powiedziałem. Nie zaprzeczała, nie dyskutowała ze mną. Przyznała mi rację, a potem na dłuższą chwilę zamilkła. Widziałem, że skupia myśli.

– Jestem w pułapce – powiedziała w końcu. – Wyizolowałam się, bo byłam przekonana, jak słusznie przypuszczasz, że samotność pomoże mi w pracy naukowej. Teraz widzę, że nie mogę obejść się bez pomocy innych ludzi. Bez nich nie osiągnę sigmy, a zatem, jak sądzę, nie znajdę „naczelnej zasady”. Niestety, nie potrafię z nikim nawiązać bliższego kontaktu. Pomóż mi, proszę.

– Jak miałbym ci pomóc? Widzisz jakiś sposób?

Cały czas była opanowana, choć widziałem, jak ta rozmowa ją męczy.

– Może wiążesz z sigmą zbyt duże nadzieje – powiedziałem po chwili, nie czekając na odpowiedź. – To tylko jeden ze stanów świadomości. Może osiągniesz swoje cele naukowe przy użyciu standardowych metod. Po co ci sigma?

– Standardowe metody są wystarczające, gdy dąży się do standardowego celu. Mój cel jest wyjątkowy i ekstremalnie trudny do zrealizowania, muszę więc spróbować wszystkiego, by go osiągnąć. Mam nadzieję, że dzięki sigmie zobaczę rzeczywistość jakby z innej strony, ujrzę ją z jakiejś odmiennej niż dotychczas perspektywy. Mózg w tym stanie pracuje inaczej niż na jawie, a to może być drogą do specjalnych osiągnięć. Słyszałam o tym, że niektórzy naukowcy, pracując intensywnie w ciągu dnia nad jakimś zagadnieniem, dostrzegają rozwiązania niektórych problemów nocą, we śnie, gdy świadomość jest wyłączona. Te rozstrzygnięcia bowiem już od jakiegoś czasu są w ich umysłach, lecz świadomość niejako je przesłania czy zagłusza. We śnie natomiast dane są bezpośrednio. Sigma może działać podobnie.

Wzięła głęboki oddech i kontynuowała:

– Nie ma zjawisk irracjonalnych; są tylko takie, których istoty jeszcze nie umiemy wyjaśnić. Sigma jest rzeczywistością, czymś najzupełniej wytłumaczalnym, jak wszystko; a jeśli tak, to trzeba ją wykorzystać do osiągania naukowych celów. Nie należy się jej bać ani uważać, że posługując się nią, działa się przy użyciu niekonwencjonalnych metod. Jest normalna jak wszystko inne i nawet najbardziej trzeźwy umysł może śmiało korzystać z możliwości, jakie dzięki niej się przed nami otwierają.

Przez dłuższy czas zastanawiała się nad czymś w milczeniu, a potem zaczęła głośno rozważać:

– Myślałam o tym, co powiedziałeś na temat przyczyn mojej odporności na sigmę. Sądzę, że miałeś rację. By osiągnąć ten stan, musiałabym przez jakiś czas żyć mniej więcej tak, jak inni ludzie w bazie. Dobrze by też było, gdybym przerwała moją alienację, nawiązała z kimś kontakt emocjonalny i poddała się wpływowi otoczenia. W tym celu powinnam z tą osobą zamieszkać, często z nią rozmawiać i prowadzić podobny jak ona tryb życia.

Pomyślałem chwilę i powiedziałem:

– Pomysł wydaje się dobry, ale kto się zgodzi na współpracę?

– Przemyślałam już tę sprawę. Chodź, opowiem ci o tym w lesie.

Lasem nazywaliśmy niewielkie, ale nieco wyższe od innych pomieszczenie w pobliżu laboratoriów chemicznych. Początkowo znajdowały się w nim sztuczne – znakomicie zresztą wykonane – rośliny, a na podłodze położono kilka kamieni i posypano ją czymś, co miało imitować piaszczystą glebę. Sąsiadujący z „lasem” chemicy – przeważnie młodzi, dowcipni i pełni wigoru ludzie z Ameryki Północnej oraz Europy – pewnego razu dla żartu spryskali to wnętrze jakąś substancją. Jej woń do złudzenia przypominała zapach lasów, jakie rosną na Ziemi w strefie klimatu umiarkowanego. Ten z pozoru nieistotny wyczyn chemików miał jednak dość daleko idące konsekwencje, rozbudził bowiem w pracownikach bazy tęsknotę za lasem prawdziwym, z jego charakterystycznymi zapachami, dźwiękami oraz smakami leśnych owoców.

Najpierw pojawiły się głosy, że sztuczne rośliny psują wrażenie i nie pozwalają zapomnieć, iż ma się do czynienia tylko z imitacją lasu. Mówiono, że w dotyku wydają się one zbyt suche i są zawsze takie same – nie przybierają jesiennych barw ani nie rosną. Po jakimś czasie sprowadzono więc z Ziemi rośliny prawdziwe, nad których utrzymaniem nieustannie głowili się dwaj wybitni biolodzy z Hawajów. Ponieważ roślin tych było niewiele, a pomieszczenie jest małe, zaczęły się narzekania, że w „lesie” brakuje przestrzeni. Uruchomiono więc skomplikowany system odbić zwierciadlanych, który miał na celu wywołanie wrażenia, że imitacja ma rozmiary zbliżone do prawdziwego lasu. Niestety, nie powstrzymało to narzekań – ludzie mówili, że nie potrafią w tym niby-lesie odpocząć tak jak na Ziemi, ponieważ brakuje im charakterystycznych dźwięków. Dodano więc liczne leśne odgłosy – kojący śpiew ptaków, szum wiatru w koronach drzew, rozmaite świsty i porykiwania ssaków różnych gatunków. Chemicy z własnej inicjatywy poprawili mikroklimat, współpracując w tym celu z inżynierami środowiska. Pracownicy bazy jednak wciąż twierdzili, że imitacja jest źle zrobiona i należy ją udoskonalić.

Przyznam, że sam uważałem, iż z tym sztucznym lasem coś jest nie tak. Nie mogłem zrozumieć, dlaczego nie czuję się w nim jak w prawdziwych lasach na Ziemi. Gdy przyszedłem tam z Alfą, zachodziłem w głowę, skąd to poczucie sztuczności. Wydawało mi się ono tym bardziej niezrozumiałe, że w tamtym czasie poziom iluzoryczności owej imitacji był już niezwykle wysoki.

Nagle roześmiałem się i powiedziałem:

– Już rozumiem! Wiem, dlaczego czuję się tu nieswojo.

Alfa popatrzyła na mnie pytającym wzrokiem.

– Wyjaśnij mi to – poprosiła z uśmiechem – a potem powiem ci, co mnie tutaj nie odpowiada.

– Brakuje mi tu poczucia, że wkrótce, gdy tylko się odwrócę i przejdę parę mil, znajdę się w domu.

– Nie pomyślałam w ten sposób. Mnie tu brakuje roślinności, do której jestem przyzwyczajona od dzieciństwa. U nas w Kalifornii są zupełnie inne rośliny. Chciałabym je zobaczyć, powąchać, dotknąć ich. Jest to chyba dość powszechne odczucie, słyszałam kiedyś, jak dwaj medycy z Afryki mówili, że chętnie by tu zobaczyli roślinność, do której przywykli w swoim kraju.

Przez chwilę przyglądaliśmy się imitacji, a potem zapytałem:

– Dobrze, powiedz zatem, do kogo zamierzasz się wprowadzić, o ile ta osoba się nie sprzeciwi.

– Ciebie o to poproszę – powiedziała najzwyczajniej. – Chciałabym przez jakiś czas mieszkać u ciebie. Zgódź się. Bardzo cię proszę. Przecież to tylko eksperyment.

– O, nie powiedziałbym... To prawie jak życie w małżeństwie...

– Nie żartuj, proszę. Mówiłam poważnie. Przecież to tylko na jakiś czas!

Zgodziłem się. Zrobiłem to z kilku powodów: trochę z ciekawości, jak będą przebiegały dalsze starania Alfy o wprowadzenie się w stan sigmy, trochę dla przyjemności przebywania z nietuzinkową osobą, po części z uwagi na naszą dawną znajomość. Co więcej – fascynowała mnie myśl, że będę świadkiem bardzo interesujących prób poszerzenia przez jednostkę swoich możliwości w zakresie poznawania świata.

Rozdział piąty

Sześćdziesiąt snorytmów

Alfa zamieszkała u mnie.

Zjawiła się zaraz podczas następnego snorytmu po tym, jak zgodziłem się, by dla wywołania sigmy zagościła na jakiś czas w moim mieszkaniu. Skorzystam teraz z okazji, by coś wyjaśnić – używam rozpowszechnionego na Sigmie pojęcia snorytmu, gdyż słowo „doba” oznacza tam inną ilość czasu niż na Ziemi i ma się nijak do ludzkiego zegara biologicznego, do naszych rytmów snu, pracy oraz odpoczynku. Sigma bowiem obraca się wokół własnej osi o wiele szybciej niż Ziemia.

Ustaliliśmy, że Alfa zamieszka u mnie na nieokreślony ściśle czas, ale nie dłużej niż do mojego urlopu (bo na wakacje miałem już swoje plany – chciałem się skupić na uprawianiu sportu), czyli umówiliśmy się na nie więcej niż sześćdziesiąt snorytmów.

Alfa nie rozgościła się zbytnio w moim mieszkaniu – zajęła tylko niewielką część pokoju dziennego. Nie wzięła ze sobą wielu swoich rzeczy (jej mieszkanie było przecież niedaleko, w tej samej części bazy, i w razie czego zawsze można było tam pójść po potrzebne przedmioty). Utrzymywała wokół siebie idealny porządek. Nie była uciążliwa.

Spędzaliśmy ze sobą niemal cały czas po pracy. Często przesiadywaliśmy w takiej małej kawiarni przy głównym korytarzu bazy, skąd był ładny widok na fontannę i sztuczne drzewo. Czasami chodziliśmy na blok sportowy, żeby pograć w tenisa albo popływać. Najbardziej jednak lubiliśmy siedzieć w palmiarni, gdyż były tam – podobnie jak w „lesie” – prawdziwe rośliny, sprowadzone z Ziemi i z niemałym trudem utrzymywane na Sigmie. Na suficie palmiarni natomiast znajdowała się doskonała imitacja takiego nieba, jakie widoczne jest z Ziemi – w „dzień” było ono błękitne, z chmurkami oraz iluzją naszego słońca, a podczas nocnej części snorytmu pokrywało się gwiazdami (w układzie odpowiadającym ziemskiej perspektywie) w towarzystwie niby-Księżyca. Była to kosztowna inwestycja, ale według psychologów konieczna do tego, by pracownicy zachowali zdrowie psychiczne i prawidłowo funkcjonowali.

Wkrótce po tym, jak Alfa u mnie zamieszkała, zacząłem się ogromnie cieszyć z jej pobytu w moim mieszkaniu i z naszego wspólnego (w jakimś stopniu) życia. Byłem coraz szczęśliwszy – i chyba nic w tym dziwnego. Spędzałem przecież mnóstwo czasu w towarzystwie interesującej, pięknej i nieprawdopodobnie inteligentnej kobiety, którą w dodatku znałem w czasach szkolnych, co sprawiało, że ufaliśmy sobie bardziej, niż gdybyśmy się poznali dopiero teraz, i mieliśmy już przełamane pierwsze lody. Zresztą, nie tylko ja byłem szczęśliwy – Alfa także wydawała się wówczas radosna i dość beztroska. Może poczuła się na tej odległej od domu planecie mniej samotna niż dotychczas, a może – po prostu – jej radość była skutkiem wypoczynku. W tamtym okresie bowiem oboje pracowaliśmy niewiele; tych sześćdziesiąt snorytmów stało się więc dla nas czasem cudownej, niemal całkowitej beztroski. Alfa zawiesiła wtedy swoją pracę naukową, a jako komandor też nie miała wówczas wielu obowiązków – w bazie wszystko było w porządku, prawie nikt nie cierpiał z powodu sigmy, ludzie znali swoje zadania i pracowali w spokoju. Ja także ograniczyłem swoje obowiązki do niezbędnego minimum i mogłem się odprężyć. Zresztą, nawet gdybym chciał się przemęczać obowiązkami służbowymi, nie mógłbym tego zrobić, gdyż – najzwyczajniej w świecie – akurat nie miałem wówczas zbyt wielu spraw na głowie. Ruch na kosmodromie był niewielki, a ja pełniłem funkcję szefa tej jednostki już od dawna, miałem więc wszystko zorganizowane. Mogłem zatem spędzać z Alfą dużo czasu. Mogłem z nią przebywać i – trzeba przyznać – wykorzystywałem tę możliwość maksymalnie, poświęcając jej niemal każdą wolną chwilę. Rozmawialiśmy, śmialiśmy się i wspominaliśmy nasz kilkuletni pobyt w Tokio, kiedy to wraz z moją siostrą Dianą, kolegą z Australii, który miał na imię Zet, oraz Toshiro – chłopakiem z Osaki – tworzyliśmy zgraną paczkę przyjaciół, uczących się w tej samej szkole, mających zbliżone zainteresowania i dzielących ze sobą chwile wolne od nauki. Gdy później wspominałem ten etap naszego życia, na którym Alfa u mnie zamieszkała, wymyśliłem dla niego nazwę – odtąd w moich myślach i wypowiedziach były to Dobre Czasy.

Byliśmy więc raczej szczęśliwi – oczywiście na tyle, na ile to możliwe poza Ziemią.

Tymczasem w bazie zaczęły się pojawiać ploteczki na nasz temat. Nigdy ich nie słyszeliśmy, ale domyślaliśmy się, że ludzie o nas mówią. Gdy bywaliśmy razem w różnych miejscach publicznych, widywaliśmy kierowane w naszą stronę ukradkowe spojrzenia, tajemnicze półuśmiechy, twarze z wyrazem zaciekawienia, ale też – muszę to przyznać – życzliwości. Dostrzegaliśmy też usta szepczące ciche, niesłyszalne dla nas komentarze. Co dziwne, Alfa nie sprawiała wrażenia kogoś, kogo te przejawy zainteresowania irytują, więcej nawet – niekiedy próbowała z nich żartować.

– Widzisz tę parę, tam, w rogu sali? – powiedziała kiedyś. – Patrzą na nas i coś szepczą. Ona na pewno mówi teraz do niego: „Pani komandor ostatnio często z dyrektorem kosmodromu... Wczoraj też ich tu widziałam... Coś ich łączy czy to tylko zwykła znajomość?”. A on jej odpowiada: „Cóż, pani Winter też ma prawo do prywatnego życia... To człowiek jak i my, choć na stanowisku... Musi czasem odpocząć”.

Śmiałem się z tego serdecznie, ale postanowiłem, że będę trochę przeciwdziałać tym plotkom, by chronić Alfę. Była komandorem bazy, pracownicy czuli przed nią ogromny respekt i nie sądziłem, by delikatne plotki mogły jakoś szczególnie nadszarpnąć jej olbrzymi autorytet, tym bardziej że nie robiła nic złego, nie dawała więc podstaw do jakichś większych pomówień. Mimo tego jednak nie chciałem, by ludzie opowiadali o niej jakieś rewelacje, zwłaszcza z mojego powodu. Przeszkadzało mi to. Dlatego, by jakoś uzasadnić nasze częste kontakty, od czasu do czasu rozpowiadałem, że znaliśmy się na Ziemi i chodziliśmy do tej samej szkoły. Moje działania poskutkowały – z czasem plotki ucichły, a ludzie zaczęli o nas mówić – co raz czy dwa przypadkiem usłyszałem – tak, jakby nasze spotkania były czymś najzupełniej naturalnym: „A, pani komandor i szef kosmodromu... to starzy znajomi!”; „Wiem, znali się już, gdy byli nastolatkami”.

Postawa, jaką Alfa przyjęła w sprawie plotek, była dla mnie dowodem na to, że miałem do czynienia z normalną, całkiem sympatyczną i niepozbawioną poczucia humoru kobietą. Ponieważ mieszkaliśmy razem, mogłem w najróżniejszych sytuacjach przyjrzeć się z bliska jej zachowaniom i przekonać się, że – wbrew temu, co mówiono w bazie – z pewnością odznaczała się wszelkimi ludzkimi cechami, i to w takim samym stopniu, jak każdy inny zdrowy psychicznie, zrównoważony emocjonalnie człowiek. Doznawała rozmaitych uczuć, śmiała się, martwiła i cieszyła; bywała zestresowana, lekko zirytowana, zmęczona; miała swoje upodobania, zwyczaje, marzenia... jak my wszyscy. Była powściągliwa i spokojna, ale to nie znaczy, że nie popełniała żadnych błędów ani nie przeżywała tego, co jej się przydarzało; w głębi swej psychiki zapewne niczym istotnym się nie różniła od innych osób. Bez wątpienia nieobce było jej wszystko to, co czyni nas ludźmi. Wiedziałem o tym już w czasach szkolnych, a teraz miło było się przekonać, że nie zmieniła się zasadniczo przez te wszystkie lata. W Sigmie uważano ją za „dziwną”, ale ja wiedziałem, że to, co widzą pracownicy bazy i co określają słowami „Selma-cyborg”, „człowiek-maszyna”, ma niewiele wspólnego z Alfą postrzeganą z nieco mniejszego dystansu. Te zachowania Selmy, które obserwowali ludzie w bazie, z pewnością nie były spontanicznymi wyrazami najgłębszej natury Alfy (choć zapewne wynikały z jakichś cech jej osobowości), lecz stanowiły rodzaj maski (celowo wytworzonej), wynikały z narzuconego samej sobie ekstremalnego rygoru. Ta wyjątkowa samodyscyplina służyła osiąganiu jak najlepszych wyników w pracy naukowej. To był nadrzędny cel Alfy, któremu podporządkowała wszystko (lub prawie wszystko) w swoim życiu. Z moich obserwacji wynika bowiem, że – wbrew temu, co o niej mówiono – Alfa tak naprawdę miała tylko jedną zupełnie niezwykłą cechę, odróżniającą ją od innych ludzi. Wcale nie był to jej bardzo wysoki iloraz inteligencji. W szkole w Tokio i w ogóle w życiu spotkałem wielu wybitnie inteligentnych ludzi. Nie byli aż taką rzadkością, jak mogłoby się wydawać – zwłaszcza w środowisku kobiet i mężczyzn pracujących poza Ziemią. Cechą, która absolutnie wyróżniała Alfę spośród wszystkich znanych mi osób, była jej hiperambicja w sprawach naukowych i – co się z tym wiąże – niezwykła żądza wiedzy oraz wyjątkowa determinacja w dążeniu do celu. Obserwowałem to u niej już w czasach szkolnych, kiedy mogła mieć zaledwie jakieś 14–18 lat.

Pewnego razu siedzieliśmy u mnie i, co w Dobrych Czasach zdarzało nam się dość często, oglądaliśmy film zapachowy – sigmański wynalazek, mający na celu przybliżenie pracownikom bazy życia na Ziemi (w tego rodzaju nowinkach technicznych specjalizowali się Novak/Hansen – zespół złożony z psychologa oraz wynalazcy, którzy z podziwu godną pasją, a także z wyjątkową wiarą w skuteczność swoich działań wciąż wymyślali rozmaite „substytuty ziemskości”). Akcja tego filmu toczyła się na jakiejś tropikalnej wyspie na Pacyfiku. Mniej więcej w połowie seansu na ekranie ukazała się willa głównego bohatera wraz z otaczającym ją dużym, pięknym ogrodem.

Na widok roślin Alfa uśmiechnęła się.

– Czujesz zapach tych kwiatów? – zapytała, a po chwili dodała zamyślona: – Dlaczego tutaj nic porządnie nie pachnie? O, na przykład ten napój – spojrzała na trzymaną w ręce szklankę z pożywnym płynem (akurat piliśmy syntetyczny sok pomarańczowy). – Powinien pachnieć świeżymi pomarańczami. Podobno pracowali nad tym najlepsi chemicy, którzy zaręczali, że udało im się osiągnąć właśnie taki efekt. A jednak prawdziwy sok pomarańczowy, pity na Ziemi, smakuje i pachnie jakoś inaczej. Nie wiem, może to te naczynia ze sztucznych tworzyw... Może to one sprawiają, że smak i zapach są jakieś inne...

– Racja, ten sok nie ma pojęcia o tym, jak należy pachnieć czy smakować. – Roześmiałem się. – Nie sądzę jednak, żeby naczynia miały tu coś do rzeczy. Ten napój nigdy nie będzie smakował jak prawdziwy, bo jest syntetyczny.

Alfa nie miała zbyt zadowolonej miny, gdy to mówiłem. Po chwili jednak się uśmiechnęła i powiedziała z lekkim wyrazem rozmarzenia na twarzy oraz w tonie głosu:

– Mam ochotę na coś naturalnego, jak na Ziemi... Ciągle tylko żele witaminowe i koloidy z proteinami... Nie lubię tego. Ryż w proszku i syntetyczne mięso też nie są najlepsze; nawet woda inaczej tu smakuje. Zjadłabym i wypiła coś normalnego!

Wtedy wpadłem na pomysł, w jaki sposób mógłbym sprawić jej przyjemność.

– Słuchaj – powiedziałem ze szczerym entuzjazmem – znasz tę małą restaurację przy korytarzu B, zaraz obok centrum medycznego? Podają tam naturalne warzywa, sprowadzane w nasionach z Ziemi i jakimś cudem hodowane na Sigmie. Mają też prawdziwe ryby, przetransportowane z naszych oceanów i trzymane tu w akwariach. Moglibyśmy zjeść kolację w tej restauracji, chcesz? Chodźmy tam od razu!

Alfa powściągliwie się uśmiechnęła.

– Słyszałam, że tam jest bardzo, bardzo drogo... – powiedziała, ale widziałem już, że pomysł jej się spodobał.

– A Universe Research płaci nam bardzo, bardzo dobrze – odpowiedziałem z uśmiechem. – Możemy od czasu do czasu zaszaleć. Proszę, byś podczas tej kolacji nie myślała o przepływie impulsów płatniczych, bo będziesz moim gościem, a ja już zadbam o to, żebyśmy na parę jednostek czasowych całkowicie zatracili ekonomiczny rozsądek i bawili się na całego. Zapraszam cię. Chodźmy.

Poszliśmy. Lokal okazał się piękny – zdobiły go akwaria oraz ekran z doskonałą, perspektywiczną ułudą morskiej promenady – twór miły dla oka i, trzeba przyznać, bardzo iluzoryczny (dałbym głowę, że wymyślili go nasi sigmańscy geniusze, Novak/Hansen; oni mieli taki charakterystyczny styl, że bez trudu rozpoznawałem ich dzieła).

Zamówiliśmy ryby z warzywami i sernik. Już po paru kęsach pierwszej potrawy zauważyłem na twarzy Alfy lekkie rozczarowanie, które starała się grzecznie ukryć. Nie dziwiłem jej się, bo mnie też nie smakowało. Jak na kolację za ponad dwieście impulsów płatniczych (!) nie było to nic nadzwyczajnego.

– Lepsze niż służbowe posiłki w ogólnej jadłodajni – stwierdziłem – ale jednak czegoś tu brakuje, prawda?

– Dobre, ale... nie takie jak na Ziemi. – Alfa starała się być uprzejma i nie przesadzać z krytyką.

Roześmialiśmy się. Śmialiśmy się ze swojej naiwności, z tego, iż wierzyliśmy, że znajdziemy tu jedzenie takie jak w naszym świecie, w domu.

– Powiedz, co naprawdę o tym myślisz – zachęciłem Alfę do szczerego wyrażenia swojej opinii. – Nie zważaj na to, że jesteś moim gościem, nie obrażę się. Chcę znać twój pogląd.

– No cóż... Ryby nie pachną morzem, a warzywa... jakby im brakowało prawdziwej gleby i słońca.

– Też tak myślę. A co sądzisz o serniku?

– Jest nie najgorszy. Wprawdzie daleko mu do tych, które można zjeść na Ziemi, ale nie wymagajmy zbyt wiele; z syntetycznego mleka nie wyjdzie nic lepszego. Dobre i to. Al, ja i tak się cieszę, to najlepsze, co jadłam, odkąd jestem na Sigmie.

– Połowiczna satysfakcja nie jest tym, czego dla ciebie pragnąłem – powiedziałem z uśmiechem.

– Wiem, doceniam twój miły gest, dziękuję. Tutaj po prostu tak jest, lepszych potraw nie znajdziemy. Dałeś mi więc to, co najdoskonalsze i najwykwintniejsze w tutejszych warunkach. Tak trzeba o tym myśleć.

Najlepszą odpowiedzią, jaka przyszła mi do głowy, był szczery, promienny uśmiech.

Po kolacji piliśmy napój czekoladowy (nawet smaczny) i patrzyliśmy na obraz promenady. Wtedy po raz pierwszy od czasów szkolnych rozmawialiśmy o sprawach związanych z życiem osobistym.

– Co się z tobą działo przez te wszystkie lata? – zapytała, a potem dodała z uśmiechem: – Nie pytam o sprawy zawodowe... Masz kogoś bliskiego? Oprócz Diany, oczywiście.

– Mam ośmioletnią córeczkę.

Zdziwiła się, ale głośno tego nie wyraziła, tylko uprzejmie zapytała:

– Jak jej na imię?

– Elia. Ożeniłem się w wieku dwudziestu sześciu lat. Rok później urodziła nam się córka, a kiedy miała trzy lata, moja żona zginęła w wypadku. Od tamtej chwili wychowywałem Elię sam, a teraz, gdy jestem na Sigmie, opiekuje się nią Diana. Obie mieszkają w moim domu pod Future City. A ty? Założyłaś rodzinę?

– Przykro mi z powodu twojej żony. A co do mojej rodziny, nie, nigdy jej nie założyłam.

– Praca naukowa ponad wszystko? – powiedziałem (zabrzmiało to jak coś pośredniego między pytaniem a stwierdzeniem).

– Tak. Znasz mnie. Nie zaprzeczę, byłam w życiu bardzo skupiona na pracy naukowej.

Nie kontynuowaliśmy tego tematu. Wyszliśmy z restauracji i spacerowaliśmy po centralnym holu bazy, znacznie wyludnionym z powodu dość późnej pory. Cały czas myślałem o tym, jak mógłbym wynagrodzić Alfie (ale i sobie) niedoskonałość ostatniego posiłku oraz wyniesiony z restauracji niedostatek „ziemskich” wrażeń. W końcu uznałem, że najlepiej będzie zaproponować jej wyjście do centrum relaksu.

– Znasz ośrodek wypoczynku? – zapytałem. – Jest na poziomie X, blisko laboratoriów chemicznych. Byłaś tam?

– Raz, ale służbowo i tylko przez chwilę.

– Może byśmy tam poszli w najbliższym czasie? Słyszałem, że mają znakomitą imitację piasku oraz świetne hologramy gór i morza.

– Nie widziałam ich jeszcze. Możemy tam pójść w następnym snorytmie, zaraz po kolacji.

Cieszyłem się w duchu, że się zgodziła. Spodziewałem się, że z centrum relaksu – w przeciwieństwie do restauracji – wyjdziemy w pełni usatysfakcjonowani.

Niestety, i tym razem przejawiałem, jak się okazało, zbyt wielką ufność wobec pomysłów osób odpowiedzialnych za zdrowie psychiczne oraz dobry nastrój pracowników bazy.

Alfa i ja spacerowaliśmy po centrum relaksu, szczerze podziwialiśmy rozmaite sigmańskie wynalazki (panowie Novak/Hansen naprawdę mieli zdumiewającą inwencję, a swą pracę podobno uważali wręcz za misję) i w rezultacie tych działań całkiem nieźle wypoczęliśmy, lecz wciąż jakby brakowało nam pewnego elementu, ciągle czuliśmy jakiś niedosyt – tym dotkliwszy, im bardziej szukaliśmy czegoś, co zapewniłoby nam świetne samopoczucie.

Z hologramów po prostu się śmialiśmy, choć – trzeba przyznać – nie były źle zrobione i ogólnie nawet nam się podobały. Mimo tego było w nich jakieś „ale”.

– To mają być góry i morze? – zapytałem po ich obejrzeniu.

– Masz rację – przyznała Alfa. – Coś mi w nich przeszkadza, sama nie wiem co...

– Przeszkadza... niemal wszystko. Brakuje zapachu, rozmach jest za mały, skala nie ta, głębia perspektywy im nie wyszła... I w ogóle jest jakieś inne wrażenie niż w kontakcie z prawdziwymi górami czy morzem. Czegoś brakuje. Odczucia są nie te, choć technicznie wszystko zostało świetnie wykonane. Te wizerunki ziemskiej przyrody są niby znakomite, ale czuje się jakiś niedostatek.

– Tak, ale N/H się starali, dobre i to. Przyznam jednak, że spodziewałam się czegoś więcej. Jeszcze przed przybyciem na Sigmę czytałam w prospektach, że złudzenia ziemskiej natury są tu doskonałe, pełne i że należą do najwyższych osiągnięć naszej techniki. Wierzyłam, że technologia na aż takim poziomie jest już w naszych czasach osiągalna... Rozczarowałam się.

– Naprawdę napisali, że złudzenia ziemskości są tu „doskonałe” i „pełne”? Zaczynam sobie zadawać pytanie, czy to będzie kiedykolwiek osiągalne.

– Musieli coś napisać, żeby zachęcić ludzi do podjęcia pracy na Sigmie. Chodź, obejrzymy sobie film iluzoryczny, może to będzie lepsze. Jeszcze nigdy czegoś takiego nie widziałam.

Ja też nie widziałem, więc z ciekawości chętnie przystałem na ten pomysł. Filmy iluzoryczne były wyświetlane w tym centrum relaksu, po którym właśnie spacerowaliśmy. One też należały do dzieł zespołu N/H, jak nazywano Novaka oraz Hansena, i stanowiły jakby udoskonaloną formę filmów zapachowych. Te ostatnie, choć dużo mniej sugestywne, były jednak wygodniejsze w odbiorze, bo każdy mógł je oglądać w swoim pokoju. Natomiast filmy iluzoryczne wymagały specjalnych warunków do realizacji seansu. Oglądało się je w dość niezwykłym pomieszczeniu – niedużym wielościanie o kształcie zbliżonym do kuli. W środku tej sali znajdował się przezroczysty pomost, a na nim – fotele dla widzów, również wykonane z przejrzystych materiałów. Siedząc na tych transparentnych meblach i mając pod sobą niemal niewidzialną podłogę, oglądało się obrazy otaczające widza ze wszystkich stron – część filmu widziało się nad swoją głową, część – pod stopami czy z boku (fotele, oczywiście, były obrotowe), co powodowało wrażenie, że jest się wewnątrz przedstawianego świata. Co więcej, filmy te oddziaływały na różne zmysły, choć – niestety – nie na wszystkie.

Oglądałem wtedy z Alfą film przyrodniczy pod tytułem Cztery pory roku w Alpach. Rozmawialiśmy o nim po seansie, już w moim mieszkaniu.

– Sztuczny wiatr był wspaniały – powiedziała Alfa. – Świetnie mi się oddychało... poczułam się prawie jak na Ziemi.

– A mnie się podobał ogłuszający huk wodospadu. – Moja recenzja też była dość przychylna.

– Tej lawiny, którą pokazano na początku, prawie się przestraszyłam – dodała. – To było takie... realistyczne.

– Ja też, podobnie jak ty, poczułem się prawie tak, jakbym był na Ziemi. – Zamyśliłem się, a po chwili zapytałem (bardziej siebie niż Alfę): – Czy kiedykolwiek komuś na Sigmie uda się zlikwidować to „PRAWIE”?

Alfa zaskoczyła mnie wtedy dość interesującym pytaniem:

– A dlaczego tak bardzo zależy nam na tym, by zostało zlikwidowane?

Przez chwilę o tym myślałem. W końcu powiedziałem:

– Nie wiem. Być może do pełni szczęścia potrzebne nam jest bycie na Ziemi... lub przynajmniej doskonałe złudzenie, że się na niej znajdujemy. Może tylko w naszym świecie jesteśmy w stanie osiągnąć szczęście i żyć pełnią życia. Pewnie dlatego wszyscy czasami mamy dość sigmańskich surogatów, złudzeń, imitacji i wszelkich erzaców tego, co się składa na specyfikę naszej ziemskiej egzystencji. Te substytuty niekiedy nas bawią; pomagają odpocząć po pracy i nie zwariować, każdy to przyzna. Niemniej jednak wciąż trochę nas uwierają, pozostawiają po sobie jakieś uczucie niespełnienia.

– Al, a czy na Ziemi byliśmy w pełni szczęśliwi?

Przypomniałem sobie chwilę, w której dowiedziałem się o wypadku mojej żony Evy, i nie mogłem odpowiedzieć twierdząco na pytanie Alfy.

– No... może rzeczywiście z perspektywy Sigmy trochę mitologizujemy Ziemię, traktujemy ją jak Arkadię – powiedziałem. – Może to kolejne z naszych złudzeń... Ale nie wiem, czy to jest złe. Trzeba o czymś marzyć, więc marzymy o Ziemi.

Po chwili dodałem:

– Dość smutnych tematów, nie mówmy już o tym! Po prostu starajmy się jakoś tu żyć. Czas spać. Jutro po pracy nie pozwolę ci się smucić ani zajmować poważnymi problemami. Zapraszam cię do laboratorium mojego kolegi, Svena. Już od kilku snorytmów prosi, żebyśmy tam przyszli. Ma nam do zaproponowania jakiś ciekawy eksperyment.

Sven był wysokiej klasy specjalistą od najnowocześniejszych technologii stosowanych na Sigmie. Podobnie jak ja, przebywał w bazie – według ziemskiego pojęcia roku – mniej więcej od dwóch lat. Przylecieliśmy na planetę tym samym statkiem i niekiedy spędzaliśmy razem czas wolny od pracy; czasami kontaktowaliśmy się też ze sobą w sprawach służbowych.

– Dlaczego nas zaprosiłeś? – Nie mogłem ukryć zaciekawienia, gdy przyszedłem z Alfą do laboratorium, w którym pracował. – Co to za eksperyment?

Sven chyba lubił budować napięcie, gdyż najpierw tajemniczo się uśmiechnął, następnie poczekał chwilę, a dopiero potem odpowiedział:

– W najbliższym czasie będę musiał wykonać bardzo dużo hologramów różnych osób. Prosił mnie o to wstępnie naczelny psycholog bazy, Len Faar. Powiedział, że później zwróci się o to do mnie oficjalnie, na drodze służbowej. Nie chodzi jednak o zwykłe hologramy, lecz o możliwie najdoskonalsze, najbardziej iluzoryczne wizerunki rozmaitych osób.

– Naczelny psycholog bazy? – zdziwiła się Alfa. – Po co mu to? Co on planuje?

– Nie wiem – odpowiedział Sven. – Nie wnikałem w jego zamiary, skupiłem się na technicznej stronie przedsięwzięcia.

– Będę musiała go o to zapytać. Powiedział pan, że chodzi o „bardzo dużo hologramów”, prawda? Wygląda więc na to, że Faar szykuje jakiś większy projekt. Taka operacja zapewne generuje znaczne koszty, powinien to ze mną uzgodnić... Wkrótce będzie musiał się u mnie zameldować.

– Więc to ty zajmujesz się hologramami? – zapytałem Svena. – Myślałem, że to domena zespołu N/H.

– Czasami z nimi współpracuję. Oni wymyślają swoje wynalazki, ale to ja je realizuję.

– A dlaczego zaprosiłeś tu Selmę i mnie? – zapytałem.

– Dawno nie robiłem hologramów ludzi – wyjaśnił – i trochę wyszedłem z wprawy. Zwyczajnie muszę na kimś poćwiczyć, tym bardziej że Faar chce, by twory były wyjątkowo sugestywne.

Uśmiechnąłem się do własnych myśli. Wiedziałem, że Sven – człowiek ambitny i lubiący techniczną dłubaninę – będzie próbował tak długo, aż uzyska znakomity efekt.

– Może więc zaczniesz ode mnie? – zaproponowałem.

Przyjrzał mi się uważnie.

– Ciemne włosy, jasna cera, oczy niebieskie, typ urody oparty na kontrastach, wyostrzone rysy twarzy... – analizował mój wygląd. – Z tobą mi nie pójdzie łatwo; nie wiem, jak światło będzie pracowało przy aż tak ciemnych włosach.

Spojrzał na Alfę.

– O, pani komandor ma typ urody wprost stworzony do odzwierciedlania w hologramach – stwierdził. – Blond włosy, szaroniebieskie oczy... Jest pani taka jasna, świetlista... – zachwycał się. – Hologram będzie piękny.

Spędziliśmy w laboratorium Svena sporo czasu – byliśmy u niego aż do pory snu. Rozmawialiśmy wesoło i śmialiśmy się z podejmowanych przez niego prób, gdyż początkowo hologramy wyglądały jak duchy; z czasem jednak wychodziły mu coraz lepiej. W końcu wykonał wizerunki tak realistyczne, że nawet nas to trochę przerażało – nie na tyle jednak, by pobyt w jego pracowni nie należał do najmilszych wydarzeń w Dobrych Czasach.

– Wizerunek pani komandor wychodzi mi już bardzo dobrze – ocenił swoje wysiłki – ale nad twoim obrazem, Al, będę musiał jeszcze trochę popracować.

– Będziemy ci potrzebni dalej? – zapytałem.

– Nie, teraz już poradzę sobie sam. Dziękuję, bardzo mi pomogliście.

Alfa wróciła do mojego mieszkania dość rozbawiona (ja zresztą też – praca nad hologramami była przednią zabawą) i raczej zrelaksowana. Zarazem jednak wydawało mi się, że była nieco zaintrygowana (a może nawet zaniepokojona) planami Lena Faara.

– Muszę się dowiedzieć, co on zamierza – powiedziała tuż przed snem. – W którymś z najbliższych snorytmów zapytam go o to.

Myślę jednak, że nie porozmawiała z Faarem w tamtym czasie i na dość długo zapomniała o sprawie hologramów. Wkrótce bowiem zdarzyło się coś, co – jak sądzę – całkowicie pochłonęło jej uwagę... Moją zresztą także.

Dobre Czasy trwały już około czterdziestu snorytmów, kiedy Alfę i mnie – niespodziewanie chyba dla nas obojga – połączyło cudowne, uszczęśliwiające, wzajemne uczucie. Ze strony Alfy pojawiło się ono, jak przypuszczam, dość nagle, a z mojej – nasilało się stopniowo już od jakiegoś czasu. Kiedy Alfa zamieszkała u mnie i zacząłem spędzać z nią niemal wszystkie chwile wolne od pracy, nieraz czułem, że to, co nas łączy – a co można było nazwać przyjaźnią – wcale mi nie wystarcza. Czasami myślałem, że chciałbym czegoś więcej. Uważałem jednak, że Alfa jest taką kobietą, która zawsze wymknie się mężczyźnie z rąk, nie pozwoli się zatrzymać dłużej niż na chwilę, a potem wróci do obserwatorium czy innej pracowni, do swoich badań, prac, teorii, obliczeń. Byłem przekonany, że nie mam u niej szans na cokolwiek, co trwałoby dłużej niż kilka jednostek czasowych... Nie z braku jakichkolwiek ciepłych uczuć dla mnie, ale dlatego, że w przypadku Alfy, jak sądziłem, sprawy osobiste zawsze przegrałyby z karierą. Dlatego postanowiłem być realistą i na nic z jej strony nie liczyć. Nie miałem bowiem ochoty być przez nią potraktowany jak chwilowa przerwa w badaniach naukowych. Nie chciałem zajmować miejsca na marginesie jej życia – za bardzo szanowałem nas oboje i zbyt poważnie ją traktowałem, by pragnąć takiego rozwoju wypadków.

Wkrótce jednak miałem okazję się przekonać, że w sprawach uczuć czynienie jakichkolwiek postanowień mija się z celem i stanowi wyraz nadmiernej wiary w ludzką zdolność do panowania nad emocjami.

Pewnego razu – a było to w drugim czy trzecim snorytmie po naszym spotkaniu ze Svenem – wróciliśmy skądś do mojego mieszkania i kiedy tylko zasunęła się za nami ściana wejściowa, Alfa, najniespodziewaniej dla mnie (dla niej zapewne też, gdyż gest wyglądał na spontaniczny odruch) zarzuciła mi ręce na szyję. Dalej sprawy potoczyły się szybko i niejako same, biegnąc swoim odwiecznym, naturalnym rytmem.

Trudno powiedzieć, czym jest uczucie dwojga ludzi i ich romans na planecie takiej jak Sigma – pustynnej, niemal zupełnie bezludnej, bardzo odległej od Ziemi (nawet jak na nasze techniczne możliwości przemieszczania się, dla poprzednich pokoleń niewyobrażalne, a także, zdawałoby się, w ogóle nieosiągalne).

Dookoła nas były lata świetlne przerażającej pustki – zimne, bezduszne przestrzenie, niemal zupełnie pozbawione materii, głuche, martwe, zbyt mroczne jak na potrzeby człowieka i mogące zabić go w jednej chwili, nieprzyjazne, przytłaczające skalą, która wielokrotnie przekraczała możliwości ludzkiej wyobraźni, oszałamiając nasze umysły swym ogromem. W centrum – patrząc z naszej ówczesnej perspektywy – tego obcego, niegościnnego (choć przecież, o dziwo, naturalnego) świata znajdował się przytulny twór zwany bazą, komfortowy i ciepły, zdolny utrzymać ludzi przy życiu niczym szemrząca strumieniami oaza na jakiejś bezkresnej pustyni. A wewnątrz tego cieplarnianego, hermetycznego obiektu byliśmy my – ja i ona, ona, ONA! – wraz z naszą wzajemną troską o siebie, sympatią, życzliwością, zaufaniem. Nie mogłem się oprzeć wrażeniu, że nasze emocjonalne ciepło stanowi przedziwny, ogromny kontrast względem otaczającej nas zewsząd chłodnej, odpychającej nicości, budzącej atawistyczny lęk w każdym, nawet najodważniejszym, człowieku. Wydawało mi się dziwne – choć, oczywiście, cieszyło mnie – że w tym obcym świecie funkcjonują zwykłe prawa natury i jest miejsce na normalne ludzkie emocje.

Nie umiałem się też nadziwić sam sobie, że jeszcze do niedawna się zastanawiałem, czy człowiek może być szczęśliwy poza Ziemią. Doszedłem do przekonania, że w pewnym zakresie – w dziedzinie życia osobistego, w określonych ramach i jakimś cudem, pewnie nie na długo, bo w końcu zatęskni za swoją planetą... chyba jednak może.

To, co połączyło wtedy Alfę i mnie, na zawsze pozostało nieokreślone, niesprecyzowane, nieujęte w słowa. Kiedyś chciałem wyznać, co do niej czuję, ale przerwała mi w połowie zdania, kładąc dłoń na moich ustach, i powiedziała:

– Nie trzeba, Al. Niewypowiedziane jest najpiękniejsze.

Nie zwróciłem wtedy większej uwagi na te słowa i gest Alfy – byłem zbyt szczęśliwy, by mogło mnie to zaniepokoić. Teraz jednak myślę, że już wtedy otrzymywałem od niej sygnały świadczące o tym, iż będzie chciała w jakimś stopniu pozostać dla mnie nieuchwytna. Gdybym wówczas przemyślał sprawę, zapewne w końcu przyznałbym, że ma prawo do takiego nastawienia. Co więcej, może nawet bym dostrzegł, że między innymi właśnie z powodu tej postawy tak bardzo mnie fascynowała.

Choć Dobre Czasy przyniosły Alfie i mnie wiele chwil wytchnienia od codziennych kłopotów, pod koniec tego wyjątkowego etapu naszego życia do mojej psychiki zaczęły się jednak wdzierać rozmaite niepokoje.

Im bardziej czułem się emocjonalnie związany z Selmą, tym częściej przychodziło mi do głowy przerażające pytanie, w jaki sposób będzie ona przeżywała sigmę, jeśli już uda jej się osiągnąć ten niebezpieczny stan. Ponieważ Alfa nie pogrążyła się w sigmie jeszcze nigdy dotąd, bardzo trudno było mi przewidzieć, jak zareaguje na to nowe doświadczenie i czy jej psychika poradzi sobie z tego rodzaju obciążeniem.

Od samego początku usiłowałem odsuwać od siebie pytania oraz wątpliwości dotyczące ewentualnych zagrożeń, jakie w przypadku Alfy mogłyby się wiązać z sigmą, ponieważ chciałem się cieszyć naszą bliskością i w pełni wykorzystać dane nam miłe chwile. Starałem się, by nic nam ich nie zakłócało, próbowałem więc tłumić w sobie niepokoje. Stopniowo jednak rozszalała wyobraźnia w połączeniu z lękiem zaczęły mi nasuwać coraz bardziej nieprzyjemne wizje, nad którymi niełatwo było zapanować. Czasami szedłem do pracy, mijając różne zakątki bazy, gdy nagle stawał mi przed oczami trudny do zniesienia obraz Selmy leżącej w centrum medycznym bez wyraźnych oznak życia i uznanej za Niewracającą. W snach widywałem Alfę bladą, zmęczoną i dziwnie nieobecną, jakby pogrążoną w psychozie posigmańskiej. Parę razy przyśniła mi się uśmiechnięta i spokojna, ale... przemierzająca pustynię Sigmy bez skafandra, nie wiadomo – w akcie celowego samounicestwienia czy przez nieuwagę spowodowaną niepoczytalnością. Jak to w snach bywa, dochodziło przy tym do rozmaitych nielogiczności oraz zakłóceń naturalnego porządku rzeczy, gdyż mimo braku odpowiedniej ochrony Alfa szła, gasnąc stopniowo, a nie – jak by to było w rzeczywistości – umierając dość gwałtowną śmiercią. Niekiedy bezlitosna imaginacja podsuwała mi obrazy zupełnie niespotykanych skutków sigmy, jakie mogłyby się stać udziałem Selmy. Uważałem bowiem, iż skoro Alfa wykazuje wyjątkową odporność na sigmę, to jest niewykluczone, że kiedy już ją osiągnie, zareaguje w sposób całkowicie nietypowy, który nie przydarzył się jeszcze nikomu.

Te incydenty spowodowane wyobraźnią nie były częste i mimo wszystko wciąż nad nimi panowałem, nie zwróciłem się więc z prośbą o pomoc do żadnego psychologa. Zdawałem sobie jednak sprawę, że moje nerwy były wówczas dość napięte. Sam widziałem, że niektóre z moich zachowań zdradzały objawy psychicznego przemęczenia. Bardzo się wtedy skupiałem na Alfie, często bacznie ją obserwowałem i niejednokrotnie mi się wydawało, że już jest pogrążona w sigmie. W wielu różnych sytuacjach słyszała ode mnie niemal obsesyjnie powtarzającą się prośbę:

– Otwórz oczy.

Niestety, widok jej szarobłękitnych tęczówek nie zawsze mnie uspokajał, niekiedy bowiem myślałem, że sigma w przypadku Alfy może przebiegać tak nietypowo, iż nie zauważę u niej charakterystycznych drgań gałek ocznych.

Po kilku snorytmach tej psychicznej udręki uznałem, że dalsze poddawanie się lękom byłoby przejawem braku rozwagi oraz niepotrzebnym obciążaniem mojego organizmu. Ważne było też to, że moje zachowania mogłyby się stać męczące dla Alfy. Postanowiłem zacząć działać, szukać rozwiązań aktualnych problemów. Starałem się nie pozwalać sobie na wątpliwości, czy moje działania są w stanie przynieść pożądane rezultaty.

Zacząłem od gruntownego przemyślenia sytuacji. Nie miałem problemów z ustaleniem, jakie są moje oczekiwania i pragnienia. Z miejsca uznałem, że najbardziej zadowolony byłbym, gdyby Alfa nigdy nie osiągnęła sigmy. Niestety, początkowo nie przychodził mi do głowy żaden sensowny pomysł, jak do tego doprowadzić.

Nie potrafiłem jednak zupełnie nie brać pod uwagę celów i ambicji Alfy. Zdawałem sobie sprawę z tego, jak bardzo pragnęła zmiany stanu świadomości; pojmowałem, dlaczego pogrążenie się w sigmie jest dla niej aż tak ważne. Konflikt pomiędzy jej dążeniami a moimi uczuciami był dla mnie dość trudny do zniesienia. Próbowałem z nią szczerze na ten temat rozmawiać. Liczyłem na to, że sama uzna, iż podejmuje zbyt duże ryzyko. Gdy zwróciłem jej uwagę na potencjalne niebezpieczeństwa związane z sigmą, powiedziała:

– Jeśli odkryję „naczelną zasadę”, wszyscy będą lepiej rozumieć świat. Nie mamy prawa odbierać ludziom takiej możliwości. Jeżeli jest choć cień szansy na „rozwiązanie świata”, trzeba do tego dążyć.

Odpowiedziałem wtedy:

– Moim zadaniem jest dbać o ciebie, nie o świat.

Niejednokrotnie myślałem o tym, co mógłbym zrobić, by odsunąć od Alfy niebezpieczeństwo sigmy. W pewnej chwili przyszło mi nawet do głowy, by cofnąć zgodę na jej pobyt u mnie, odepchnąć ją od siebie i aż do powrotu na Ziemię utrzymać między nami emocjonalny dystans. Uznałem jednak, że byłby to zbyt radykalny środek, sprowadziłbym bowiem na Alfę ryzyko zbyt silnych przeżyć, które – wbrew moim intencjom – mogłyby przynieść efekt w postaci ostrego ataku sigmy. Nie wiedziałem przy tym, jak sam zniósłbym nasze oddalenie, choć o siebie akurat martwiłem się najmniej – przecież jedno wyjątkowo trudne rozstanie już przeżyłem, przekonałem się więc, że potrafię wytrzymać bardzo wiele. Sytuacja wydawała mi się bez wyjścia, gdyż kontynuowanie naszego związku również mogło dostarczyć Alfie wielu silnych emocji. Postanowiłem, że w miarę moich możliwości będę chronić ją przed sytuacjami, które mogłyby wywołać u niej gwałtowne reakcje emocjonalne. Starałem się więc zapewnić jej spokój i uczuciową stabilizację.

Ponieważ jednak źle się czułem z myślą, że działam wbrew woli Selmy, uznałem, iż powinienem przemyśleć sytuację ponownie. Nieważne, czego ja chcę, pomyślałem wtedy, zastanawiając się, czy chronić Alfę przed sigmą. Ważne, co jest dla niej dobre. Ponieważ czułem się w pewien sposób odpowiedzialny za dobro Alfy, a jednocześnie nie chciałem postępować niezgodnie z jej życzeniami, zacząłem poszukiwać metody, dzięki której mogłaby – godząc swoje pragnienia z moimi – pogrążyć się, jakkolwiek paradoksalnie by to zabrzmiało, w jakimś rodzaju sigmy kontrolowanej.

Gdy chodziło o Evę i Elię, zawsze wiedziałem, jak się o nie troszczyć, jednak w odniesieniu do Alfy sprawa wydawała się o wiele bardziej złożona. Eva wykonywała zawód lekarza, była oddana swojej pracy, lecz nigdy nie przejawiała ponadprzeciętnych ambicji, które mogłyby kolidować z jej dobrem czy negatywnie wpływać na nasz związek. Codziennie rano lub wieczorem wychodziła do pracy, a po dyżurach najspokojniej w świecie zajmowała się dzieckiem, domem i mną. Wiedziałem, że muszę utrzymać rodzinę, opiekować się żoną i córką, bronić ich, gdyby ktoś chciał zrobić im krzywdę. Zdawałem sobie sprawę, że powinienem zapewnić kobiecie i dziecku poczucie bezpieczeństwa oraz udzielać im wsparcia we wszystkich trudnych sytuacjach. Czasami realizacja tych zadań okazywała się niełatwa, lecz nigdy nie miałem wątpliwości co do ogólnych zasad, jakimi powinienem się kierować w życiu osobistym. Nie miałem natomiast żadnego doświadczenia w postępowaniu z kobietą, której dążenia mogłyby się okazać destrukcyjne dla niej samej. Nie pozwalałem sobie jednak na zniechęcenie spowodowane brakiem tego rodzaju praktyki i postanowiłem szukać jakichś rozwiązań.

Skorzystałem zatem z centralnej bazy danych. Przeszukiwałem ją przez kilkanaście jednostek czasowych. Zamierzałem się dowiedzieć, czy można celowo sprowadzić na siebie określony typ sigmy albo w jakikolwiek sposób kontrolować jej przebieg. Chciałem sprawdzić, czy gdziekolwiek w dostępnej nam części Kosmosu prowadzono jakieś doświadczenia w tym zakresie. Wydawałem takie polecenia, jak „opowiedz o bezpiecznej sigmie”, „podaj sposoby unikania najgroźniejszych odmian sigmy”. System jednak za każdym razem odpowiadał: „Nie mam wystarczających danych, by wykonać zadanie”.

Nasza sigmańska baza danych nie była jednak zbyt duża ani nie gromadziła całej wiedzy dostępnej ludzkości. Uznałem więc, że trzeba skorzystać z innych źródeł informacji. Zwróciłem się z prośbą o pomoc do znajomej pani psycholog. Nazywała się Carmen de García i uchodziła za wysokiej klasy specjalistkę od sigmy. Budziła moje zaufanie, więc pokrótce ją wtajemniczyłem w zamiary Selmy, prosząc przy tym o całkowitą dyskrecję. Wysłuchała mnie z zainteresowaniem, ale też – co od razu dało się zauważyć – z wyrazem głębokiej troski na twarzy.

– Selma dużo czasu spędza ze mną, czy można się zatem spodziewać, że będzie reagowała na sigmę tak jak ja? – dociekałem. Liczyłem na twierdzącą odpowiedź, gdyż moja sigma – a przeżyłem ją niejeden raz – nie wydawała się szczególnie groźna.

Carmen jednak pokręciła przecząco głową.

– Nie obserwujemy takich zależności – stwierdziła rzeczowym tonem.

– Spróbujmy więc jakoś wpłynąć na podświadomość Selmy, zasugerować, że jej sigma będzie krótka i niegroźna w skutkach.

– Prowadzono takie doświadczenia na dziesiątkach ochotników. Nie przyniosły żadnego rezultatu.

– A czy można przewidzieć reakcję Selmy, biorąc pod uwagę jej osobowość?

– Jeśli nigdy jeszcze nie była w stanie sigmy, nie można przewidzieć niczego.

Nasza rozmowa trwała dość długo. W końcu Carmen – chyba już trochę zmęczona – powiedziała:

– Proszę posłuchać, panie Grayson. Nie wiem, czym jest sigma. Wydaje mi się jednak, że stanowi ona jakiś rodzaj blokady, którą ludzki umysł wytwarza z lęku przed Nieznanym. To, czego nie rozumiemy, zawsze było wokół nas, lecz tu, w Kosmosie, istnienie Nieznanego mocniej w nas uderza, staje się bardziej oczywiste i dotkliwsze niż na Ziemi, którą już w ogromnym stopniu udomowiliśmy. Im bardziej obce, im głębsze i rozleglejsze Nieznane, z którym człowiek ma zamiar się zmierzyć, tym intensywniejsza będzie jego sigma. To tylko moje przypuszczenie, uważam jednak, że pani Winter wiele ryzykuje, usiłując na siebie sprowadzić sigmę.

Przez cały następny snorytm niemal nieustannie myślałem o tym, co usłyszałem od Carmen i czego się nie dowiedziałem z bazy danych. Sam byłem zdumiony moją wcześniejszą determinacją w poszukiwaniu metod pozwalających na jakiekolwiek panowanie nad sigmą. Od początku zdawałem sobie sprawę, że znalezienie choć jednego sposobu kontrolowania (nawet częściowego) sigmy jest zadaniem skrajnie trudnym. Uważałem jednak, że po prostu nie mogę z góry rezygnować z walki i nie podejmować wyzwania tylko dlatego, iż wydaje się niełatwe. Za bardzo pragnąłem bezpieczeństwa Alfy, by już na początku się poddać. W końcu jednak musiałem zaakceptować prawdę, którą przekazała mi Carmen, i pogodzić się z tym, że kontrolowanie przebiegu sigmy jest poza zasięgiem naszych możliwości. Przekonałem się, że od czasu, gdy po raz ostatni uczestniczyłem w kursie wiedzy o sigmie – a więc w ciągu niemal dziesięciu ziemskich lat – nasza wiedza na temat tego zjawiska nie uległa znacznemu rozszerzeniu czy pogłębieniu. Zrozumiałem zatem, że w żaden sposób nie pomogę Alfie, nie pozostając w konflikcie z tym, czego ona sobie życzy.

Nie znaczy to jednak, że uznałem, iż w sprawie dążeń Alfy mogę już być całkowicie bezczynny. Tym razem stało przede mną zadanie wyjątkowo trudne – byłem zmuszony nauczyć się żyć w poczuciu nieustannego zagrożenia i cierpliwie znosić sytuację, w której bliska mi osoba jest narażona na poważne niebezpieczeństwo. Starałem się skupiać na codziennych zajęciach, a zwłaszcza na zadaniach służbowych, i nie myśleć zbyt dużo o ryzyku, jakie podjęła Selma.

Przykre sny z czasem minęły. Może po prostu jakoś przywykłem do zagrożenia (albo tak mi się tylko wydawało), gdyż – jak mówi mój znajomy biolog – bodziec stały przestaje wywoływać reakcję. Moja reakcja w każdym razie przestała być dla mnie wyraźnie dostrzegalna, co jednak nie znaczy, że odzyskałem pełnię komfortu psychicznego. Poczucie zagrożenia stało się tylko bardziej nieokreślone, jakby rozmyte, niedopowiedziane, przytłumione; miałem jednakże wrażenie, że otacza mnie zewsząd i niejako się ze mną stapia; zaczęło stanowić część mojego życia.

Pewnego razu poszedłem – normalnie, rutynowo – na blok sportowy, żeby sobie popływać, co miałem w zwyczaju robić raz na dwa, trzy snorytmy. Było to jak zwykle zaraz po śniadaniu, jeszcze przed rozpoczęciem pracy. Kiedy jednak wróciłem do mojego mieszkania, szybko się zorientowałem, że w dalszej części ten snorytm nie będzie już przebiegał zwyczajnie.

Alfa stała na środku pokoju dziennego, a obok niej znajdował się mały robot bagażowy, do którego dość pośpiesznie wrzucała swoje rzeczy osobiste.

Przez chwilę obserwowałem jej działania, a potem, zdezorientowany i zaskoczony, zapytałem:

– Co tu się dzieje? Dlaczego to robisz?

Udzielając mi odpowiedzi na to pytanie, nawet na mnie nie spojrzała – kontynuowała tylko w pośpiechu swoje intrygująco-niepokojące, niewytłumaczalne zajęcie.

– Umawialiśmy się na sześćdziesiąt snorytmów – powiedziała. – Właśnie mijają.

Oniemiałem. Po chwili zebrałem myśli na tyle, by móc jakkolwiek odpowiedzieć.

– Tak, ale chyba coś się w tym czasie wydarzyło – przypomniałem jej. – Między nami nie jest tak, jak było przedtem.

– Tak, Al, oczywiście, ale to nie znaczy, że powinnam siedzieć ci na głowie przez cały czas. To twoje mieszkanie, na pewno w końcu będziesz chciał się w nim poczuć swobodnie.

– Czuję się w nim swobodnie. Jest moje, jak słusznie zauważyłaś, i gdyby coś mi w nim przeszkadzało, poinformowałbym cię o tym, możesz być pewna.

Dopiero teraz przerwała pakowanie rzeczy, podeszła do mnie i spojrzała mi w oczy.

– Tylko nie pomyśl – powiedziała z wyrazem zaniepokojenia na twarzy – że to, co było między nami... że ja to dla sigmy...

Stałem jak posąg, nieruchomy i śmiertelnie poważny.

– Właśnie przed chwilą przyszło mi to do głowy – powiedziałem zimno i powoli.

Przez chwilę miałem wrażenie, że moje słowa Alfę przeraziły. W końcu jednak chyba zebrała myśli, bo odpowiedziała logicznie:

– Przecież... przecież widzisz, że jestem w normalnym stanie. Nie osiągnęłam sigmy. Nie jest więc tak, że z premedytacją doprowadziłam do tego, co się pojawiło między nami i co wciąż nas łączy, bo myślałam, że tą drogą szybciej dojdę do tego stanu, a teraz, osiągnąwszy cel, odchodzę.

Jej wywód wydał mi się słuszny. W zderzeniu z twardą logiką tej wypowiedzi moje emocje – skutecznie tłumione, ale silne – zaczęły wracać do normalnego poziomu.

– Więc tym bardziej zostań – powiedziałem już mniej oschle. – Przecież sigma jest ci potrzebna.

– Trudno. Może nigdy jej nie osiągnę. Al, nie możemy mieć wiecznych wakacji. Ostatnio nie przemęczaliśmy się nadmiarem obowiązków służbowych. Muszę wrócić do pracy naukowej i intensywnie się nią zająć. Ty też na pewno masz na głowie sporo spraw zawodowych.

– Mam, ale ty mi nie przeszkadzasz. Wręcz przeciwnie, twoja obecność sprawia, że odczuwam jeszcze większy zapał do wszelkich działań.

– Al, jeszcze wczoraj może dałabym się przekonać do tego, by nie wracać do swojego apartamentu, i z błogą radością zostałabym tu z tobą, ale dziś rano wszystko się zmieniło. Zaraz po śniadaniu, gdy tylko wyszedłeś, otrzymałam na mój komunikator wiadomość od Lena Faara. Zawiadomił mnie o tym, że w ciągu minionego snorytmu zapadalność na sigmę gwałtownie wzrosła i obecnie sięga... dziewięćdziesięciu procent. Jestem komandorem tej bazy, nie mogę nie zareagować. Muszę szybko stawić czoła sytuacji.

Nie zadawałem więcej żadnych pytań. To nie był czas na rozmowy, musiałem zacząć działać. Już gdy zapadalność na sigmę sięgała sześćdziesięciu procent – co niekiedy się zdarzało – funkcjonowanie bazy było znacznie utrudnione. Natomiast sytuacja, w której tylko jeden na dziesięciu pracowników mógł wykonywać swoje obowiązki, a pozostali wymagali opieki, groziła katastrofą.

Powiedziałem więc tylko:

– Idę na kosmodrom. Muszę sprawdzić, czy moi podwładni przyszli na dyżur.

Po chwili dodałem:

– Powiedz, w czym mogę ci pomóc.

Spojrzała na mnie z wdzięcznością, ale i z pewną rezerwą.

– Dziękuję – powiedziała. – Pewnie nieraz skorzystam z twoich rad i pomocy, którą mi proponujesz. Proszę cię tylko, byś pomagał mi dyskretnie. Nie chcę, by pracownicy pomyśleli, że sama nie potrafię sobie poradzić z sytuacją. To mogłoby zniszczyć mój autorytet, a ja muszę, szczególnie teraz, sprawiać wrażenie silnej, by ludzie mieli we mnie oparcie.

Sterując robotem, skierowała go w stronę wyjścia, a następnie pocałowała mnie w policzek i powiedziała:

– Dziękuję za to, że gościłeś mnie w swoim mieszkaniu. Przeżyłam tu wiele dobrego.

– Kto by pomyślał, że już minęło sześćdziesiąt snorytmów!

– Mniej więcej; dokładnie nie wiem. Jakiś czas temu przestałam je aż tak skrupulatnie liczyć, ale z pewnością teraz jest ich około sześćdziesięciu.

Po tych słowach wyszła, a ja patrzyłem, jak odchodziła, i obawiałem się, że Dobre Czasy już nigdy nie powrócą.

Rozdział szósty

Kryzys

Sytuacja na kosmodromie nie przedstawiała się najgorzej. Idąc tam, spodziewałem się kompletnego chaosu i dezorganizacji, ale na miejscu okazało się, że spośród dwunastu pracowników, którzy powinni być na stanowiskach, tylko jeden nie zgłosił się na dyżur. Natomiast wśród tych, którzy przyszli do pracy, zaledwie trzy osoby zdradzały pewne objawy sigmy, jednak nie na tyle silne, by nie mogły wykonywać swoich obowiązków. Na wszelki wypadek przesunąłem je do innych, mniej odpowiedzialnych zadań, a następnie wyznaczyłem zastępstwo za nieobecnego.

O ile kosmodrom funkcjonował prawidłowo, o tyle sytuacja w pozostałej części bazy daleka była od normalności. Alfa w oficjalnym komunikacie przekazała pracownikom informację, że jest to najgorsza (pod względem zasięgu) epidemia sigmy w dotychczasowej historii bazy. Sparaliżowana została działalność centrum medycznego (wśród jego pracowników zapadalność na sigmę sięgała stu procent), do pracy niezdolni byli psycholodzy (z wyjątkiem dwóch osób), a supernowoczesny (i bardzo drogi) sprzęt w obserwatorium astronomicznym stał niewykorzystany, gdyż nie miał kto się nim posługiwać.

Trzeba było jakoś zorganizować życie w bazie. Alfa, przed tym kryzysem traktująca ludzi uprzejmie, choć chłodno, teraz zaczęła zwracać się do podwładnych w sposób, który wprawdzie nadal mieścił się w granicach uprzejmości, ale jednocześnie wyrażał jednoznaczne oczekiwanie bezwzględnego posłuchu i absolutnej dyscypliny. Zachowując się niczym generał na jakiejś wojnie, szybko wprowadziła wojskowy dryl, co niewątpliwie było słusznym, a w zasadzie – bezdyskusyjnie koniecznym posunięciem. Sytuacja wymagała bowiem mobilizacji wszelkich sił i gotowości do działania ze strony wszystkich, którzy byli zdolni do pracy. W tamtym czasie Alfa prowadziła z podwładnymi specyficzne, dyscyplinująco-pouczające dialogi, które – mimo całej powagi (czy wręcz grozy) sytuacji – wydawały mi się niekiedy dość zabawne. Pamiętam na przykład taką rozmowę z Zaxem Ternem, jednym z wicekomandorów:

– Niedysponowanych ludzi ze sterowni centralnej proszę zastąpić technikami z kosmodromu.

– Ale pani komandor, oni będą musieli pracować na dwa etaty, nie zgodzą się!

– O trudnościach proszę meldować po wykonaniu zadania, panie wicekomandorze!

– Ale oni powiedzą, że będą przepracowani i że przez to staną się jeszcze bardziej podatni na sigmę...

– Proszę wymyślić sposób, by ich przekonać.

– Nic mi nie przychodzi do głowy...

– Proszę nad tym popracować i zrealizować zadanie. Jak się myśli, to się wymyśli!

Przypominam też sobie taki oto dialog z Alexem Brownem, młodziutkim, niepewnym siebie asystentem Alfy:

– Panie Brown, tu są dane, które zamierzam przedstawić na jutrzejszym zebraniu wicekomandorów. Proszę je wprowadzić do mojego prezentatora.

– Ale to jest urządzenie najnowszego typu, jeszcze na takim nie pracowałem. Nie jestem pewien, czy poradzę sobie z obsługą tego modelu... Chyba nie umiem...

– Panie Brown, zrobić, co się umie, to każdy, nawet niezbyt mądry, potrafi, ale nie umieć i zrobić, oto prawdziwy wyczyn, dokonanie godne podziwu! Ja tu mam najlepszych ludzi, a sytuacja jest kryzysowa, wymagam zatem czegoś więcej niż tylko robienie tego, co się umie. Gdyby każdy zawsze zajmował się wyłącznie tym, co potrafi zrobić, postęp zostałby zahamowany. Da pan sobie radę, wierzę w to, ostatecznie Sven Larson panu pomoże. Proszę wykonać zadanie!

O dziwo, ludzie dość posłusznie podporządkowywali się zaostrzonej dyscyplinie i choć niekiedy wyczuwało się pewien opór (czy po prostu zwykłą niechęć) wobec wprowadzanych rygorów, autorytet Alfy pozostał silny, autentyczny, niewzruszony. Pracownicy bazy niewątpliwie rozumieli, że teraz trzeba działać wyjątkowo szybko, prężnie i energicznie, a skuteczne wykonywanie zadań jest ważniejsze niż czyjekolwiek wygody. Byliśmy sami w tamtej części Kosmosu i doskonale zdawaliśmy sobie sprawę z tego, że od sprawności naszych działań zależy, czy przetrzymamy ów atak sigmy, a nawet – czy w ogóle przeżyjemy.

W drugim czy trzecim snorytmie od rozpoczęcia kryzysu Alfa odbyła długą rozmowę w cztery oczy z Lenem Faarem, a zaraz potem zaprosiła mnie na – jak się wyraziła – „małą, nieoficjalną naradę”, która miała się odbyć w pracowni Svena.

Kiedy przyszedłem na miejsce, zastałem tam – oprócz Alfy i gospodarza laboratorium – także Roberta Novaka (tego samego, który współpracował z Paulem Hansenem).

– Panowie – przywitała nas Alfa – zebraliśmy się tutaj, żeby porozmawiać o aktualnej sytuacji w bazie. Pan Larson jest tu obecny ze względu na swoje kompetencje w dziedzinie najnowszych technologii; jego umiejętności mogą być teraz wyjątkowo przydatne. Pan Grayson jest tu jako wicekomandor, jeden z dwóch podkomandorów nieobjętych w tej chwili sigmą; drugi z moich zastępców pozostających w dobrym stanie, pan Zax Tern, nie może uczestniczyć w naszej naradzie, gdyż wykonuje teraz bardzo pilne zadania. Natomiast pan, panie Novak, został tu przeze mnie zaproszony, ponieważ musimy, jak sądzę, skonsultować się z psychologiem, a tylko dwóch przedstawicieli tej profesji jest w obecnej chwili dysponowanych. Drugim z aktualnie wolnych od sigmy znawców ludzkiej psychiki jest pan Len Faar, który dołączy do nas później. Zaczniemy bez niego.

– Co to za technologie, o których pani wspomniała? – odezwał się Sven. – Do czego konkretnie mogłaby się teraz przydać moja wiedza?

– Sądzę, że do wielu rzeczy; sama nie jestem w stanie przewidzieć do jakich. Spodziewam się, że to wyniknie z naszej rozmowy. Przede wszystkim jednak chodzi mi o sprawę hologramów. Rozmawiałam dziś z Lenem Faarem. Wyjaśnił mi, dlaczego prosił pana o przygotowanie się do tworzenia licznych wizerunków ludzi.

Alfa zaczerpnęła większą ilość powietrza i kontynuowała:

– Jakieś trzydzieści snorytmów temu Len Faar zauważył, że wiele osób w bazie zdradza objawy pewnej apatii. Zaniepokoił się tym, ponieważ wcześniejsze obserwacje zaczęły skłaniać go do wniosku, iż ludzie stają się nieco apatyczni na dziesięć – dwadzieścia snorytmów przed atakiem sigmy. Nie chciał wzbudzać paniki, więc nikomu o tym nie mówił (nawet mnie, za co dzisiaj otrzymał lekką reprymendę). Spodziewał się jednak, że w najbliższym czasie może wybuchnąć coś w rodzaju epidemii sigmańskich dolegliwości. Zastanawiał się, jak można temu przeciwdziałać, w jaki sposób wzmocnić psychikę ludzi. Wiedział, że wielu pracownikom bazy brakuje kontaktu z bliskimi, którzy zostali na Ziemi. Uznał zatem, iż doskonale wykonane hologramy naszych najbliższych, tworzące bardzo sugestywną iluzję ich obecności na Sigmie, w jakimś stopniu wzmocnią nas psychicznie. Może to trochę uodporni ludzi na sigmę.

Nie mogłem słuchać tych bzdur. Trudno mi było uwierzyć, że Faar przekonał Alfę do tego idiotycznego projektu!

– Hologram mojej córeczki miałby sprawić, że będę mniej cierpiał z powodu sigmy?! – zdziwiłem się. – Wizerunek córki przyczyni się do tego, że przestanę za nią tęsknić?! Co ten psycholog wygaduje? Alfo, czy nie powinnaś na jego stanowisko powołać kogoś innego? Nie znam się na psychologii, ale wiem, jak to jest, gdy ma się kogoś bliskiego na Ziemi. Wiem też, że żaden wizerunek bliskiej osoby jej nie zastąpi. Faar chyba sam jest w stanie sigmy, bo gada niewybaczalne głupoty.

– No nie wiem, podobno to wybitny specjalista... Ja też się nie znam na psychologii, więc w tej dziedzinie polegam na nim. Nie potrafię ocenić jego kompetencji. – Alfa sprawiała wrażenie zdezorientowanej, co zdarzało jej się bardzo rzadko. – Te hologramy to miał być tylko eksperyment. Faar szukał różnych rozwiązań.

Alfa chyba trafnie oceniła swoją wiedzę – w dziedzinie nauk ścisłych była geniuszem, ale na gruncie psychologii wydawała się zagubiona niczym początkujący astronauta w czarnej dziurze, jak mówiło się w naszej szkole w Tokio (przypomniało mi się wtedy to żartobliwe powiedzenie, choć naprawdę nie było mi do śmiechu).

Sven także był zdziwiony.

– Więc nadejście sigmy da się przewidzieć, i to na wiele snorytmów przed faktem? – zapytał. – Są jakieś symptomy? Zawsze myślałem, że to spada na ludzi jak meteor na wieżowiec Galaxy Technics.

– Nie wiem, to tylko przypuszczenia Faara. – Alfa zaczęła wyglądać na rozdrażnioną.

Na szczęście do rozmowy włączył się Novak.

– To niepotwierdzone rewelacje – stwierdził autorytatywnie. – Oficjalna psychologia nie zna takich teorii. Rzekoma przewidywalność sigmy, poprzedzająca ją apatia, wpływ hologramów, to wszystko jak na razie leży w sferze przypuszczeń Lena Faara. On bywa nieco ekscentryczny w swoich hipotezach, w środowisku jest z tego znany. Ja byłbym ostrożniejszy w formułowaniu swoich założeń czy wyników obserwacji.

– Lekka chandra tuż przed atakiem sigmy rzeczywiście się zdarza, ale żeby zaraz apatia... Nigdy nie zaobserwowałem tego u siebie – wyraziłem zwątpienie.

– Ludzie różnie reagują – stwierdził Novak.

– A może są jakieś leki, które złagodziłyby objawy sigmy? Służby medyczne nie działają, ale może pan ma jakąś wiedzę na ten temat? – Alfa zwróciła się do Roberta Novaka.

– Leki nie pomagają – odpowiedział psycholog. – Próbowano różnych medykamentów, przeprowadzano doświadczenia z rozmaitymi substancjami, ale wyniki były mierne – żadne lekarstwo nie okazało się wystarczająco skuteczne. Zresztą, sigma oficjalnie nie ma statusu choroby (i ja też bym jej tak nie traktował), choć potocznie mówi się o „zachorowalności” na nią, o epidemiach sigmańskich dolegliwości. Według mnie sigma to nie jest choroba psychiczna, ale raczej jakiś stan świadomości, jeszcze niezbadany.

– W takim razie może warto byłoby skrócić czas pobytu pracowników na Sigmie? – zapytał rzeczowo Sven. – Universe Research zawiera z nami kontrakty na kilka ziemskich lat, może gdybyśmy przebywali tu krócej...

– Myślałam już o tym – wtrąciła Alfa – ale po zbadaniu sprawy sama odrzuciłam własny pomysł, uznając, że nie ma szans na jego realizację. Nie możemy zbyt często wymieniać pracowników, ponieważ podróż na Sigmę jest bardzo kosztowna. Universe Research nigdy się na to nie zgodzi. Musimy szukać innych rozwiązań. Poza tym intensywniejsza rotacja pracowników byłaby projektem długofalowym, a my potrzebujemy środków i metod, które rozwiążą nasze problemy teraz, niezwłocznie.

Przez chwilę panowało ciężkie do zniesienia milczenie. W końcu zaproponowałem rozwiązanie, którego skuteczności nie byłem pewien, a które wynikało z pewnych obserwacji oraz przemyśleń, jakie snuły mi się po głowie już od dłuższego czasu:

– Czasami się zastanawiam, jaki wpływ na naszą psychikę ma otoczenie, w którym tu żyjemy. Ta wszechobecna jasność i sterylność, wszędzie płaskie lub kuliste, gładkie powierzchnie, metaliczno-perłowy blask, białe albo bladobłękitne mundury – wszystko bardzo estetyczne, wysmakowane, ale zarazem minimalistyczne... nienaturalne. Na Ziemi patrzymy także na obiekty brzydkie lub przynajmniej nieuporządkowane, bo czyż las, łąka albo układ chmur na niebie nie mają form sprawiających wrażenie pewnego nieporządku? Może tutaj też przydałoby nam się trochę chaosu? Może to by osłabiło objawy sigmy; różnorodność wrażeń byłaby większa.

Po tych słowach wszyscy przez dłuższy czas milczeliśmy. Moi rozmówcy najwyraźniej brali pod rozwagę propozycję, którą przedstawiłem.

Pierwsza odezwała się Alfa.

– Nasze wnętrza są dziełem wybitnych projektantów – powiedziała niepewnie – mundury także. Szkoda by było zrezygnować z czegoś tak pięknego...

– Może nasze mózgi przywykły na Ziemi do tego, że piękno nie jest czymś otaczającym nas zewsząd i nieustannie; stanowi raczej wyjątek niż regułę. Jest ono rzadkim cudem, a nie tym, co powszechne, spotykane wszędzie, na każdym kroku – zastanawiałem się głośno. – Może wszechobecne piękno działa na nas nużąco...

– Więc mielibyśmy wprowadzać tu chaos i brzydotę? – Alfie nie podobała się moja propozycja. – Ta baza jest dumą inżynierów i projektantów wnętrz, należy do szczytowych osiągnięć epoki, a ty proponujesz, żebyśmy trochę popsuli naszą supernowoczesną, piękną Sigmę? To byłoby cofanie się w rozwoju cywilizacyjnym...

– Może czasem trzeba tak postąpić – wyraziłem przypuszczenie. – Może czasem trzeba się cofnąć, by zrobić krok naprzód. Wprowadzenie elementów niezbyt estetycznych i tolerowanie drobnego nieporządku byłyby tylko małymi ustępstwami na rzecz ludzkiej natury. Cywilizacja zapewne by z tego powodu nie upadła. Może jest nam za ciasno w ramach tej naszej wysmakowanej estetyki i superporządku?

Alfa zaczęła sprawiać wrażenie osoby ogromnie zmęczonej.

– Filozofia, rozważania, spekulacje... – powiedziała ciężko. – Filozofujemy od dwudziestu minijednostek czasowych, a ja tu potrzebuję szybkich rozwiązań, konkretnej pomocy.

Sven, który – jak wiele umysłów technicznych – miał zdroworozsądkowe, praktyczne podejście do życia, poprosił o krótką przerwę.

– Jesteśmy zmęczeni – stwierdził. – Przyniosę nam wysokokaloryczny napój glukozowo-witaminowy. Gdy się wzmocnimy i odpoczniemy, łatwiej nam będzie myśleć.

Dość chętnie przystaliśmy na jego propozycję, ale niestety, po przerwie (w czasie której wszyscy uparcie milczeliśmy) atmosfera nie wydała mi się ani trochę mniej gęsta niż przedtem. Nie znaczy to jednak, że nie miałem żadnych pomysłów.

– Może powinniśmy zlikwidować wyciszenie ścian – zaproponowałem. – Mielibyśmy więcej wrażeń. Ich brak podobno sprzyja sigmie. W całej bazie jest dość cicho... Przyznam, że nie zawsze mi to odpowiada.

– Interesujący pomysł – poparł mnie Novak.

Alfa jednak nie była zachwycona moją propozycją.

– Te ściany są najwyższej jakości. – Pokiwała przecząco głową.

Po chwili dodała cicho:

– Tyle osiągnęliśmy, taka technologia, a ty znowu proponujesz cofanie się w rozwoju cywilizacyjnym...

W tym momencie nadszedł Len Faar. Przeprosił za spóźnienie, po czym wysłuchał Roberta Novaka, który sprawnie i zwięźle zrelacjonował mu przebieg naszej narady.

– Moja diagnoza brzmi następująco: przypuszczalną przyczyną sigmy jest psychiczny deficyt ziemskości i normalnego życia. – Faar dość szybko przeszedł do rzeczy. – By temu zaradzić, proponuję udoskonalić i zintensyfikować nasze iluzje pobytu na Ziemi. Jedną z odmian tego rodzaju iluzji powinny być, moim zdaniem, hologramy naszych bliskich, które należałoby tu wykreować dla wszystkich pracowników. Proponuję też ogólną intensyfikację wrażeń różnego typu.

– Możemy sobie intensyfikować nasze iluzje, ile chcemy – powiedział Sven – tylko że one za bardzo nie pomagają...

Natychmiast go poparłem, dzieląc się swoimi odczuciami:

– Ja też uważam, że są pomocne tylko w jakimś stopniu. – Spojrzałem na Novaka i dodałem: – Bez urazy...

– Zawsze myślałam, że mózg może przyjąć iluzję jako rzeczywistość – odezwała się Alfa. – Gdyby udoskonalić wynalazki panów Novak/Hansen, zwiększyć ich iluzoryczność, powinny dawać efekt placebo. Potrzebna nam jest do tego technologia jeszcze wyższego rzędu niż ta, którą aktualnie dysponujemy. Trzeba by nad tym popracować, i to szybko.

– Tylko że to nie jest kwestia technologii – cierpliwie wyjaśniał Novak – ale naszej świadomości. My po prostu wiemy, że hologram morza w centrum relaksu jest zaledwie wizerunkiem uroczego akwenu, a nie prawdziwym morzem. Dlatego wynalazki moje i Hansena nigdy nie będą przyjęte przez nasze mózgi jako rzeczywistość.

Więc po co je wytwarzacie? – pomyślałem, ale powstrzymałem się od wygłoszenia tej złośliwości, tym bardziej że przecież rozumiałem cel i sens istnienia tworów iluzorycznych, tak pracowicie wymyślanych przez zespół N/H, nawet jeśli miałem do nich stosunek – powiedzmy – umiarkowanie entuzjastyczny.

– Te iluzje mnie nie satysfakcjonują. – Sven po raz kolejny wyraził swoje zdanie. – I tak brakuje nam Ziemi, to jasne.

– A jaki budżet pochłaniają te iluzoryczne wytwory! – Alfa westchnęła ciężko, gdyż to ona – obok paru ważniaków z centrali Universe Research – była odpowiedzialna za finanse bazy.

– Wobec tego – powiedziałem powoli – może trzeba zrezygnować z iluzji ziemskości i stawić czoła sigmańskiej rzeczywistości; takiej, jaka jest, z jej pustynnym krajobrazem, brakiem roślin, zwierząt, mórz, jezior, lasów... Może z czasem nasza psychika oswoi się z takim środowiskiem, dostosuje się do niego?

Novak i Faar spojrzeli na siebie nawzajem z wyrazem zwątpienia; Alfa starała się zachować kamienną twarz, nie patrząc na nikogo; tylko Sven nie wydawał się skrępowany czy zadziwiony moim ekscentrycznym – jak na sigmański sposób myślenia – pomysłem.

– Ryzykowne, ale brzmi rozsądnie – stwierdził.

– Bardzo ryzykowne – ocenił Novak. – Nie radziłbym...

– Ja także odradzam – poparł go Faar. – Stanowczo odradzam. Zresztą, nie mamy teraz czasu na taki eksperyment, musimy działać szybko.

– Otóż to – odezwała się Alfa – my po prostu musimy coś wymyślić, tylko nie wiemy co. Panowie – powiedziała z nagłym przypływem energii – przedłużanie tej narady byłoby stratą czasu. Jeśli nikt nie ma już żadnego nowego pomysłu, zamykam zebranie. Przemyślę wszystko, o czym tu dziś mówiliśmy, skonsultuję się z wicekomandorami, o ile w najbliższym czasie dojdą do siebie, i zdecyduję, jakie środki zaradcze zastosować. Wybiorę któreś z przedstawionych dzisiaj propozycji, jeśli nie pojawią się nowe, lepsze pomysły. Proszę wracać do swoich zadań.

Opuszczaliśmy pracownię Svena w całkowitym milczeniu, sfrustrowani i zasmuceni tym, że narada nie doprowadziła do żadnej wyraźnej konkluzji, do niczego konkretnego nie doszliśmy, nie znaleźliśmy satysfakcjonujących rozwiązań naszych problemów.

Po zebraniu Alfa zaprosiła mnie do swojego apartamentu. Po raz pierwszy od kilku snorytmów mogliśmy poświęcić sobie nawzajem trochę czasu. Było już za późno, by zjeść kolację w ogólnodostępnej jadłodajni dla pracowników bazy, wypiliśmy więc tylko bezsmakowy napój energetyzujący i połknęliśmy kilka tabletek z mikro- oraz makroelementami. Niewiele nam to dało, gdyż nasze zmęczenie, wynikające z sytuacji panującej w Sigmie, sięgało zenitu. Z jego powodu przez jakiś czas nawet się do siebie nie odzywaliśmy.

W końcu Alfa przerwała milczenie.

– Myślałam teraz o tym, co mówiłam na naradzie – powiedziała sennie, powoli. – Zastanawiałam się, co byśmy zyskali, gdyby udało nam się tu stworzyć idealne, absolutnie sugestywne iluzje pobytu na Ziemi. Czy bylibyśmy szczęśliwsi? Czy iluzja szczęścia jest szczęściem, czy wciąż tylko iluzją?

Nie zdążyłem odpowiedzieć; Alfa, przepracowana, zestresowana, przytłoczona nadmiarem problemów, oparła głowę o krawędź sofy i – z ulgą przymknąwszy powieki – zasnęła.

Szedłem głównym korytarzem bazy, okrężną drogą wracając z kosmodromu do mojego mieszkania. Wybrałem trasę inną niż zazwyczaj, gdyż miałem nadzieję, że dłuższy spacer dobrze na mnie wpłynie.

Od trzech snorytmów byłem skrajnie zmęczony. W pracy ledwo wytrzymywałem do końca moich dyżurów, jednak nie mogłem wyjść przed czasem, gdyż nie miał mnie kto zastąpić. Odnosiłem wrażenie, że jestem w oku cyklonu – szalejąca epidemia sigmy stopniowo zabierała mi coraz więcej pracowników, a obowiązki – które i tak już ograniczyłem do niezbędnego minimum – musiały być wypełniane. Gdy miałem do przyjęcia statek towarowy czy osobowy, nie mogłem przecież wysłać meldunku: „Nie lądujcie. Jesteśmy zmęczeni”. Kosmodrom musiał funkcjonować normalnie – bez względu na to, ile osób w bazie pogrążyło się w sigmie. Co więcej, kilku moich podwładnych zmuszony byłem oddelegować do zadań poza nim, gdyż zaczynało brakować ludzi w najbardziej strategicznych, absolutnie niezbędnych dla naszego przetrwania punktach bazy. Oczywiście, część zadań wykonywały rozmaite urządzenia, lecz nie mogliśmy polegać na maszynach we wszystkim.

Stres w pracy i sytuacja w bazie spowodowały, że zaczęła mi dokuczać wyjątkowo dotkliwa bezsenność. Nie chciałem brać środków nasennych, ponieważ zawsze unikałem nadużywania farmaceutyków. Nie przyjmowałem ich także dlatego, że sen, jeśli już się zdarzył, też nie przynosił mi ukojenia – ostatnimi czasy dręczyły mnie po nocach nad wyraz przykre koszmary.

Pojawiły się zaraz po tym, jak Len Faar powiedział mi, że w ciągu ostatnich dwóch, trzech snorytmów wielu pracowników bazy znalazło się w stanie bardzo płytkiej sigmy. Ludzie ci mogli chodzić, rozmawiać na nieskomplikowane tematy, całkowicie samodzielnie się odżywiać, a nawet wykonywać swoje obowiązki, o ile nie wymagały szczególnej koncentracji i nie wiązały się z jakąś większą odpowiedzialnością. Wydawać by się mogło, że tak lekka postać sigmy nie stanowi problemu. Nic bardziej mylnego. Ludzie pogrążeni w bardzo powierzchownej sigmie – Faar nazywał ich Ukrytymi – byli trudni do rozpoznania, co powodowało wiele kłopotów i utrudniało organizację pracy.

Ostatkiem sił przyspieszyłem kroku, gdyż obawiałem się, że zasnę podczas marszu. Mijałem setki pracowników bazy; większości z nich nie znałem. Zastanawiałem się, ilu spośród nich to Ukryci. Rozmyślałem też o tym, jak poradzić sobie z problemem Ukrytych wśród moich podwładnych. Rzecz jasna, gdyby chodziło tylko o kilka osób pogrążonych w płytkiej sigmie, jakoś bym zorganizował pracę na kosmodromie – nieraz już bywałem w takich sytuacjach – lecz teraz miałem do czynienia z epidemią o niespotykanym zasięgu, powodującą u moich ludzi zachowania z pogranicza histerii, a u mnie nieznośne zmęczenie psychiczne. Musiałem bowiem nieustannie dbać o to, by nie dochodziło do wypadków, które w takim miejscu jak kosmodrom mogłyby mieć katastrofalne skutki. Zanim więc kogokolwiek dopuściłem do wykonywania obowiązków, sprawdzałem uważnie, w jakim jest stanie. Nie zmniejszało to jednak mojego stresu, gdyż nie miałem żadnej gwarancji, że za chwilę osoba ta nie dołączy do Ukrytych. Chodziłem zatem po kosmodromie i obserwowałem twarze moich podwładnych, z niepokojem sprawdzając, czy ich gałki oczne nie wykonują charakterystycznych drgań, typowych dla wszystkich osób pogrążonych w sigmie. Zdawałem sobie sprawę, że półżywy ze zmęczenia dyrektor kosmodromu, nieustannie kontrolujący w ten sposób swoich pracowników, przedstawia sobą surrealistyczny widok; jednakże w tamtym czasie w bazie nic nie wydawało się normalne.

Minąłem wysoką, ciemnowłosą dziewczynę o dziwnie nieobecnym spojrzeniu. Oboje szliśmy szybko, nie zdążyłem więc dostrzec, czy w jej oczach widoczne są objawy sigmy. Po całej dniówce spędzonej na niemal obsesyjnym kontrolowaniu moich podwładnych nie mogłem uwolnić się od pytania, kto jest pogrążony, a kto nie. Ten skośnooki facet, który właśnie przechodzi obok mnie... Tak, on z pewnością należy do Ukrytych – idzie energicznie, a zarazem sennie, z nikim nie nawiązuje kontaktu wzrokowego, cały czas patrzy prosto przed siebie, jakby był w jakimś transie... Im dłużej szedłem, tym wyraźniej dostrzegałem, jak wiele osób zachowuje się w podobny do tego Azjaty sposób. Wszyscy szli w takim samym rytmie, jakby stanowili jeden organizm. Sprawiali wrażenie ospałych, ale w ich oczach widoczna była jakaś nadaktywność. Nikt nie rozmawiał ani ze mną, ani z innymi; zastanawiałem się, czy potrafiłbym nawiązać kontakt z którymkolwiek z tych ludzi. Co było jeszcze bardziej niepokojące, mnie samego także zaczęło ogarniać dziwne, półsenne odrętwienie; zarazem jednak czułem się w pewien sposób pobudzony. Miałem wrażenie, jakbym poruszał się w lepkiej, niewidzialnej mgle.

Zrobiłem jeszcze kilka kroków i mgła zaczęła przybierać konsystencję rozrzedzonego kleju. Nigdy w życiu nie czułem się tak wyczerpany. Ukryci, myślałem, patrząc na przechodniów. Oni wszyscy należą do Ukrytych. Może w ogóle w całej bazie nie ma już nikogo oprócz mnie, kto nie byłby pogrążony w sigmie... A może ci wszyscy ludzie są tylko przemęczeni i niewyspani, przeżywają problemy podobne do moich... Ciekawe, jak oni widzą mnie – może ja także sprawiam wrażenie Ukrytego. Niewykluczone zresztą, że jestem Ukryty – trwam w lekkiej sigmie, nie zdając sobie sprawy ze swojego stanu. Może nawet problem sigmy dotyczy w tym momencie tylko mnie, a wszyscy inni pozostają na jawie, dlatego świat wydaje mi się teraz taki obcy i dziwny... Nie jest też zupełnie wykluczone, że zasnąłem, idąc.

Zatrzymałem się w małej wnęce korytarza, by odpocząć i zebrać myśli. Oparłem się o ścianę i patrzyłem w górę, żeby choć przez moment nie widzieć tych wszystkich ludzi. Postałem chwilę, wziąłem kilka głębokich oddechów i poszedłem dalej.

Dopiero gdy przechodziłem obok wejścia do miniaturowego oceanarium, zauważyłem, że w tym tłumie każdy idzie zupełnie sam, wyobcowany i pochłonięty własnymi myślami. Zazwyczaj widywało się tu i ówdzie jakieś pary, trójki lub większe grupy osób dotrzymujących sobie wzajemnie towarzystwa, lecz tym razem nic podobnego nie miało miejsca. Uznałem jednak, że takie zachowania przechodniów mogą być dziełem czystego przypadku. Może akurat dziś nikt nie ma ochoty na kontakty towarzyskie, pomyślałem, odzyskując na chwilę wewnętrzną równowagę. Może wszystko, co tu dzisiaj widzę i co tak mnie dziwi, jest przypadkowe. Właściwie to dlaczego poczułem się zaniepokojony? Przecież nic się nie stało. Mijam zadbanych, eleganckich ludzi, których zachowanie mieści się w granicach norm kulturowych; nikt nie jest agresywny, nikomu nie dzieje się krzywda. Skąd więc moje odczucie, że coś jest nie tak, skąd dezorientacja i chwilowy brak umiejętności oceny sytuacji? Właśnie, chwilowy... Czyżby? Faar mówił, że mamy w Sigmie dwa przypadki Niewracających; może i ja do nich dołączę, kto wie... Już nigdy nie zobaczyłbym Elii... Duszno mi. I pomyśleć, że nie brałem środków nasennych, bo chciałem uniknąć koszmarów...

Gdy tylko dotarłem do mieszkania, zażyłem coś na sen i nie zdejmując ubrania, poszedłem prosto w stronę łóżka.

Spałem przez dwanaście jednostek czasowych. Nie śniło mi się nic. Po przebudzeniu o mało nie spóźniłem się do pracy, ale wypoczynek okazał się na tyle skuteczny, że w ciągu najbliższego snorytmu nie miałem problemów z odróżnianiem rzeczywistości od wytworów mojej zmęczonej wyobraźni. Niestety, podczas tamtego kryzysu jeszcze wielokrotnie balansowałem na granicy sigmy, jawy i snu. Dopiero dużo później Len Faar powiedział mi, że nie byłem w tym odosobniony. Podobne przeżycia miało wiele innych osób, nie wyłączając Faara.

Jakieś trzy, cztery snorytmy po naradzie u Svena Alfa zwołała zebranie wicekomandorów.

– W tej chwili tylko Kaan Amar jest pogrążony w sigmie – powiedziała, informując mnie przez komunikator o miejscu i terminie spotkania. – Pozostali doszli już do siebie, możemy więc wspólnymi siłami coś uradzić.

Byłem wicekomandorem niemal od początku mojego pobytu na Sigmie, ale nigdy jeszcze nie powierzono mi z racji tej funkcji żadnych zadań. Ranga wicekomandora (czy – jak niekiedy mawiano – podkomandora) była czysto tytularna i na co dzień nie wiązała się z żadnymi ściśle określonymi obowiązkami. Zresztą, nawet nie mielibyśmy czasu na ich pełnienie, gdyż każdy z nas, oprócz bycia zastępcą szefa bazy, wykonywał też jakąś konkretną pracę na swoim stanowisku, zgodnie z własnym zawodem. Funkcja wicekomandora (a było nas siedmiu) została przewidziana głównie jako swego rodzaju organ doradczy, przede wszystkim na wypadek jakiejś sytuacji nadzwyczajnej, kiedy w bazie zapanowałby stan zagrożenia.

Na początku zebrania Alfa przedstawiła kilka propozycji organizacyjnych, związanych z funkcjonowaniem bazy w obecnych warunkach. Szybko je przedyskutowaliśmy i niemal jednogłośnie doszliśmy do pewnych ustaleń. Potem zajęliśmy się sprawą znacznie trudniejszą, czyli planowaniem działań, których celem byłoby zmniejszenie zapadalności na sigmę.

Alfa i ja przedstawiliśmy pozostałym zebranym wszystkie propozycje, jakie zostały zgłoszone podczas narady u Svena. Nikomu (oprócz mnie oczywiście) nie podobał się pomysł, by zrezygnować z wyciszenia ścian. Podobną dezaprobatę wzbudziła moja propozycja wprowadzenia do bazy odrobiny kontrolowanego chaosu (także w dziedzinie estetyki). Zauważyłem, że moi rozmówcy (zarówno na tym, jak i na poprzednim zebraniu) wykazują wyjątkową niechęć (zapewne podszytą jakimś lękiem) do tego rodzaju pomysłów, nie chcąc w żadnym – nawet najmniejszym – stopniu rezygnować ze zdobyczy dzisiejszej cywilizacji, nawet gdyby miało im to pomóc. Zax Tern stwierdził, że „ma większe zaufanie do rozwiązań opierających się na czynieniu postępu niż na zasadzie regresu”. Stanęło na tym, że w najbliższym czasie zadba się o intensyfikację wrażeń wśród pracowników (psycholodzy będą mieli za zadanie zachęcać do słuchania muzyki oraz organizowania spotkań towarzyskich), a Sven wytworzy pewną ilość superiluzorycznych hologramów naszych bliskich, którzy zostali na Ziemi. Ustaliliśmy jednak, że na razie stworzy je tylko dla pewnej grupy osób. Zaplanowaliśmy rozszerzenie zastosowania tej metody, jeśli miałoby się okazać, że daje ona zadowalające wyniki.

– Nie wiem, czy te działania przyniosą oczekiwane rezultaty – powiedziała Alfa, podsumowując nasze postanowienia. – Działamy trochę po omacku, czego nie lubię, ale MUSIMY jakoś przeciwdziałać sigmie. Spróbujmy – może nasze metody poskutkują.

Pod koniec zebrania wywiązała się luźna dyskusja na temat naszych trudności z psychiczną adaptacją do życia w pozaziemskich (a w szczególności – sigmańskich) warunkach. Wywołał ją wicekomandor Dan Colman, z wykształcenia biolog.

– Błędem jest, że nie sprowadzamy tu naszych współmałżonków oraz dzieci i nie próbujemy tutaj żyć na stałe – powiedział. – Gdybyśmy zorganizowali tu sobie życie „na zawsze”, nasze dzieci, urodzone na tej planecie, zaczęłyby traktować Sigmę jak dom. Następne pokolenie, które przyszłoby po nas, zapewne byłoby już całkowicie z nią oswojone, przystosowane psychicznie do życia na niej.

– Niewykluczone – powiedziała Alfa, zamykając dyskusję – ale w takim razie po kilku pokoleniach mielibyśmy dwie cywilizacje: ziemską i sigmańską, a po iluś tysiącach czy milionach lat ewolucji także dwa gatunki. Zdaje się, że chyba nie o to nam chodzi.

Zaraz po zebraniu zaczęliśmy wcielać w życie nasze postanowienia. Niestety, nie zauważyliśmy wyraźnej poprawy sytuacji po upływie kilku snorytmów. Na Alfę podziałało to niezwykle deprymująco.

Przyszła kiedyś – a było to jakieś trzy, cztery snorytmy po zebraniu podkomandorów – do mojego mieszkania. Kiedy się zjawiła, było już po kolacji; zbliżała się pora snu. Oboje byliśmy zmęczeni (gdyż w tamtym czasie pracowało się za trzech, a niekiedy nawet za czterech, pięciu), ale mimo tego ucieszyłem się, że przyszła.

Po kilkunastu minijednostkach czasowych rozmowy – głównie o sytuacji w bazie – powiedziała:

– Al, tracę już siły. Jestem wyczerpana. Nie wiem, co robić.

Po chwili milczenia dodała:

– Rzeczywistość się rozpada. Mimo naszych usilnych starań sigmański świat pęka i rozlatuje się na kawałki. Wszyscy tak się staramy, by go utrzymać w stabilnym układzie, próbujemy organizować tu życie: ty, inni wicekomandorzy, ja, Len Faar, a mimo tego... wdziera się chaos, entropia rośnie...

– Jesteś zmęczona, prześpij się. Wszystko będzie dobrze.

– Ostatnio nie mogę się oprzeć wrażeniu, że ta planeta nas odrzuca...

– Ona tylko stawia opór, jak wszystko. To naturalne. Śpij...

– Źle tutaj sypiam, ten sigmański rytm dobowy...

– Przyniosę ci coś na sen. Odpocznij. Zaśnij... Pomyśl o Ziemi.

Mimo tego, że pierwsze snorytmy po zebraniu wicekomandorów nie przyniosły widocznych efektów naszych działań, konsekwentnie trudziliśmy się dalej. Postępowaliśmy tak, gdyż nie pozostało nam nic innego. Zgodnie z ustaleniami Sven wykreował dla kilkudziesięciu pracowników bazy superiluzoryczne hologramy ich bliskich (mnie też proponował, ale nie zgodziłem się na wykonanie takiego dziwotworu, choć było to możliwe – miałem na Sigmie film z Elią i Dianą, który dały mi przed podróżą, dysponowałem więc jakimiś ich obrazami do odwzorowania). Natomiast Len Faar badał wpływ tych kreatur – dzieł Svena – na psychikę ludzi. Robert Novak wziął na siebie wszelkie obowiązki związane z intensyfikacją wrażeń, którą wytrwale wprowadzał w życie, zgodnie z planem. Podziwiałem kreatywność, jaką wykazywał w związku z realizacją tych zadań, oraz imponujący rozmach w działaniu, którym wszystkich zadziwił. Zaplanował i zdumiewająco sprawnie zorganizował – między innymi – wielki bal dla wszystkich pracowników bazy, którzy byli w stanie na tę imprezę przyjść (a wzięli w niej udział za namową Novaka nawet niektórzy nieszczęśnicy pogrążeni w sigmie, oczywiście niezbyt ciężkiej; w sumie bawiło się około trzystu osób). Novak uważał bowiem, że mimo trudnej sytuacji – a może właśnie wbrew niej – musimy znaleźć czas na przyjemności.

– Niech się dużo dzieje – mówił – ale dużo dobrego.

Alfa, Zax Tern i ja intensywnie się zajmowaliśmy organizacją pracy w bazie. Jakieś cztery, pięć snorytmów po balu poczuliśmy pewną ulgę, gdyż kilku pracowników centrum medycznego odzyskało formę i powróciło do pracy. Zaraz potem otrzymaliśmy meldunek, że dwaj astronomowie wrócili do obserwatorium.

– Widzisz, nie jest tak źle – pocieszałem Alfę. – Może z tego wyjdziemy.

Niestety, wciąż odnotowywano też nowe przypadki pogrążania się w sigmie. Starałem się jednak o tym nie myśleć – skupiałem się raczej na rozmaitych, nawet najmniejszych, symptomach powrotu do normalności. Uważałem bowiem, że w sytuacjach kryzysowych nie można sobie pozwolić na negatywne myślenie czy jakiekolwiek przejawy pesymizmu.

W siódmym snorytmie po balu siedziałem z Alfą w moim mieszkaniu i oglądałem na jej prezentatorze aktualne dane dotyczące zapadalności na sigmę. Nie nastrajały zbyt optymistycznie – od początku kryzysu „zachorowalność” spadła tylko o trzy procent.

– Wezwij psychologów – powiedziała Alfa. – Niech będą w centralnej sterowni za dziesięć minijednostek czasowych.

Wstałem, by przejść do sypialni, w której został mój komunikator. Nie wolno nam się załamywać, pomyślałem, idąc. Zaraz potem poczułem silny ból głowy i nie mogłem się oprzeć wrażeniu, że moje lokum, Alfa, baza oraz cała planeta stają się dalekie, niewyobrażalnie dalekie.

Leżałem w mojej sypialni, a na krawędzi łóżka siedziała Alfa. Patrzyła na mnie i się uśmiechała.

– Już dobrze, Al – powiedziała spokojnie. – Byłeś pogrążony w głębokiej sigmie. Przez sześć snorytmów nie mieliśmy z tobą żadnego kontaktu, ale teraz już będzie lepiej.

– Widziałem Evę. Była tu...

– Już dobrze, Al.

– Eva... rozmawiała ze mną.

– Przykro mi, Al. Zaraz zrozumiesz.

– Eva... – Bardzo powoli wracałem do rzeczywistości. – Nie ma jej?

– Jesteś na Sigmie, Al.

Po tych słowach całkowicie oprzytomniałem. Usiadłem i zapytałem:

– Byłaś tu przez cały czas?

– Kiedy tylko obowiązki mi na to pozwalały. Len Faar i Sven także często tu zaglądali. Podawaliśmy ci płyny. Czasami wstawałeś i chodziłeś po mieszkaniu, pamiętasz?

– Nie. A jak wygląda sytuacja w bazie?

Na twarzy Alfy pojawiły się poczucie ulgi i cudowny, promienny uśmiech.

– Właśnie zamierzałam ci powiedzieć. Gdy byłeś pogrążony w sigmie, zapadalność gwałtownie spadła. Jej aktualny poziom to... cztery procent.

W ciągu kilku najbliższych snorytmów sigma ustąpiła niemal całkowicie. Nie wiedzieliśmy, czy stało się to wskutek naszych działań, czy też odeszła samoistnie. Wiedzieliśmy jednak, że jeśli znowu zaatakuje, w podobny sposób będziemy się trudzić nadal.

Rozdział siódmy

Apogeum

Po zażegnaniu kryzysu Alfa spała przez czternaście jednostek czasowych. Czuwałem nad nią bez przerwy i pilnowałem, by nic nie zakłóciło jej odpoczynku. Wyłączyłem wszystkie urządzenia, które mogłyby wydać z siebie jakikolwiek dźwięk, i uprzedziłem najbliższych znajomych Alfy, by jej nie odwiedzali, dopóki nie zregeneruje sił.

Kiedy się obudziła i doszła do siebie, zaproponowałem, by znowu u mnie zamieszkała. Odmówiła. Swoją decyzję uzasadniła koniecznością skupienia się na pracy naukowej, którą nie zajmowała się od początku Dobrych Czasów i do której zamierzała jak najszybciej powrócić.

– Al, noszę nie tylko biały mundur – powiedziała – ale także błękitny.

Zrozumiałem jej stanowisko w tej sprawie. W naszej bazie błękitne mundury nosili pracownicy naukowi, pozostałych obowiązywał biały uniform. Alfa była nie tylko komandorem Sigmy, ale także naukowcem – musiała łączyć obie te funkcje. Nic zatem dziwnego, że czuła się zobowiązana do prowadzenia systematycznych – w miarę możliwości – prac badawczych. Nie było to łatwe, gdyż obowiązki komandora zawsze wydawały się pilniejsze, co zresztą znalazło zewnętrzny (może nie do końca uświadomiony) wyraz w jej sposobie ubierania się – mundur biały widywano na niej częściej niż jasnoniebieski.

– Nie mogę też wyjść z wprawy – dodała po chwili. – Umysł trzeba ćwiczyć.

Rozumiałem to i nie nalegałem. Byliśmy na Sigmie po to, by pracować, i większość ludzi w bazie skupiała się na sprawach zawodowych. Jakieś intensywniejsze życie osobiste odkładaliśmy raczej na czas, kiedy ponownie znajdziemy się w „domu”.

Alfa wróciła do badań już w trzecim snorytmie po zakończeniu kryzysu. Prowadziła je z właściwą sobie samodyscypliną, ale także – co zaobserwowałem po pewnym czasie – z niespotykanym u niej dotąd zapałem. Dawniej była systematyczna i pracowita, teraz stała się wyjątkowo rozgorączkowana oraz zaaferowana swoimi pracami, jakby coś ją w szczególny sposób zaintrygowało. Przesiadując niemal bez przerwy w obserwatorium, miała niewiele wolnego czasu. Kiedy jednak decydowała się na niezbędny odpoczynek (co nie zdarzało się zbyt często), spędzała te chwile ze mną.

Nie odnosiłem wrażenia, że stałem się jej obojętny. Widziałem, jak bardzo praca naukowa ją absorbuje, i rozumiałem, że nie poświęca mi tyle uwagi, ile bym sobie życzył, ponieważ ma zajęcie, które wymaga skupienia, a przy tym jest bardzo czasochłonne. Ja też musiałem dużo pracować, by odrobić pewne straty z okresu kryzysu. Dobre Czasy nie mogły trwać wiecznie.

Zająłem się więc pracą. W wolnych chwilach chodziłem ze Svenem na blok sportowy, widywałem się ze znajomymi i – oczywiście – spotykałem się z Alfą, co zdarzało się raz na pięć, sześć snorytmów. Czasami zaglądałem do centrum relaksu, a raz odbyłem nawet coś w rodzaju wycieczki – znalazłem się na malutkim księżycu Sigmy, Imidalionie (Dwaj znajomi sigmolodzy chcieli, żebym pilotował statek. Podróż miała więc, formalnie rzecz biorąc, charakter służbowy, ale dla mnie stanowiła rodzaj rozrywki, gdyż nigdy wcześniej nie widziałem tego obiektu z bliska i ciekawiło mnie, jak wygląda. Rozczarowałem się jednak ogromnie... Co za przygnębiający krajobraz!).

Moje spotkania z Alfą w tamtym czasie niemal zawsze odbywały się z jej inicjatywy. Po prostu przychodziła do mnie, gdy kończyła jakiś etap pracy. Ja natomiast starałem się jej nie dekoncentrować i nie wyciągać na siłę z obserwatorium, o ile sama nie uznała, że jest na to właściwy moment. Czasami pomagała mi myśl, że Alfa jest w pobliżu, kilkaset metrów ode mnie, i w każdej chwili mógłbym do niej pójść, jeśli już zupełnie nie potrafiłbym bez niej wytrzymać. Prawie nigdy jednak nie korzystałem z tej możliwości. Będąc z Alfą, szybko pojąłem, że jej zawód ma swoją specyfikę, którą powinienem respektować. Szanując Alfę, dość prędko i naturalnie (choć nie bez pewnych oporów, podyktowanych egoizmem) nauczyłem się też szanować jej pracę, wraz ze szczególnymi wymaganiami zawodu, jaki wykonywała.

Ponieważ niezbyt często ją wówczas widywałem, początkowo nie zauważyłem, że zaczęło się z nią dziać coś niepokojącego. Z czasem jednak zacząłem dostrzegać w jej wyglądzie i zachowaniu coraz więcej zmian, które wydawały mi się tyleż intrygujące, co niepożądane. Najpierw spostrzegłem, że Alfa stała się bardzo blada. Mundur zaczął na niej leżeć dziwnie luźno, z czego wywnioskowałem, że schudła parę kilogramów (a nie powinno było do tego dojść, bo przedtem miała idealną figurę, niewymagającą żadnej korekty wagowej). Nie jadała regularnie (widziałem, że przestała się pojawiać na stołówce), a kiedy przynosiłem jej coś do jedzenia, spożywała to powoli, milcząca i zamyślona, konsumując każdą rzecz bez żadnych oznak zmysłowej satysfakcji czy chociaż dezaprobaty dla smaku danego produktu. Coraz bardziej skracała spotkania ze mną, a podczas rozmów sprawiała wrażenie nieobecnej. Nic z tego, o czym mówiłem, nie zdawało się jej interesować („Alfo, Len Faar po powrocie na Ziemię będzie się żenił z Yaliką Tamal, tą analityczką z centrum medycznego, właśnie się zaręczyli...” – nie usłyszałem ani nie zobaczyłem żadnej reakcji na te słowa; dawniej chociaż by się lekko uśmiechnęła na wieść o czymś podobnym do tej nowiny). Zaobserwowałem też, że skróciła czas snu, już przedtem niedługi. O dziwo, zaniedbała nawet (choć w niewielkim stopniu, trzeba przyznać) obowiązki komandora, co przedtem nigdy jej się nie zdarzało.

Po przemyśleniu tych obserwacji powiedziałem stanowczo, że chcę, by poszła do centrum medycznego w celu przeprowadzenia badań. W reakcji na to żądanie Alfa biernie się poddała mojej woli (co też było dość dziwne) i poprosiła, by ją przebadano. Wyniki były zadowalające – okazało się, że jest zupełnie zdrowa, tylko przemęczona. Zalecono jej więcej snu i regularniejsze odżywianie.

Zażądałem zatem – a powiedziałem to tonem nieznoszącym sprzeciwu – by zaczęła mniej pracować i więcej wypoczywać. W tym momencie nieoczekiwanie spotkałem się z bardzo silnym oporem ze strony Alfy.

– Nie będę mniej pracować – powiedziała z wyjątkową stanowczością w głosie. – Nie teraz.

– Dlaczego praca aż tak cię absorbuje? – zapytałem, zaintrygowany i zamyślony, bardziej siebie niż ją, nie spodziewając się, że udzieli mi wyczerpującej odpowiedzi. – Co odkryłaś?

Przez chwilę milczała, jakby zastanawiając się, czy podzielić się ze mną swoimi przemyśleniami. W końcu odpowiedziała lapidarnie:

– Jestem na tropie. Na ważnym tropie.

Znałem ją na tyle dobrze, by wiedzieć, że nie ma sensu żadna dodatkowa próba wydobycia z niej jakichkolwiek informacji na ten temat. Przestaliśmy o tym rozmawiać.

Nie przestałem jednak się o nią martwić. Zastanawiałem się, jak ją wyprowadzić z tego stanu przemęczenia i zbytniego oddania się pracy. Nie wiedziałem, jak tego dokonać, wątpiłem też, czy w ogóle powinienem to robić. A jeśli pracuje nad czymś bardzo pożytecznym dla nas wszystkich? – myślałem. Mówiła przecież, że to ważny trop. Rozważałem, czy mam prawo tak ingerować w jej życie i pracę.

Po jakimś czasie doszedłem do wniosku, że skoro Alfa jest zdrowa, na razie można zostawić ją w spokoju. Postanowiłem jednak, że gdyby jej przemęczenie narastało lub trwało zbyt długo, będę interweniować.

Była już pora snu, ale nie zamierzałem się jeszcze kłaść. Ogarnęła mnie bowiem niedająca się opisać słowami tęsknota za Elią – czułem, że po prostu muszę zobaczyć jej buzię; postanowiłem więc, że po raz setny obejrzę ten film, który dostałem od niej i Diany przed odlotem na Sigmę.

Mój seans już trochę trwał, gdy na bocznym ekranie zobaczyłem, że przed wejściem do mojego mieszkania stoi Alfa. Znała kod kluczowy, więc nie musiałem jej rozsuwać ściany wejściowej, wstałem jednak, by to zrobić, chciałem bowiem przywitać ją już od progu. Nie zdążyłem zrobić nawet trzech kroków, gdy Alfa stanęła już w moim pokoju dziennym, tuż przy mnie, i patrzyła mi w oczy z niewyobrażalną radością oraz – paradoksalnie – z ogromnym przestrachem. Milczała, a ja się zastanawiałem, co zaszło. W końcu powiedziała cicho:

– Pamiętasz, jak ci mówiłam, że chcę „rozwiązać Wszechświat”; poznać wszystkie jego tajemnice i wszelkie zasady funkcjonowania? Al... jestem blisko.

Gdy to mówiła, wydawała się niemal nieprzytomna z przejęcia, a w jej oczach zobaczyłem pasję graniczącą z szaleństwem.

Przez chwilę stałem jak wryty, nie wiedząc, co o tym myśleć. Gdy odzyskałem zdolność rozumowania, ogarnęły mnie niezliczone wątpliwości. Mało prawdopodobne, by zbliżyła się do TAKIEGO celu, myślałem. –To jest cel chyba nieosiągalny dla człowieka. Jeśli ona wierzy, że się do niego zbliża, może (choć nie musi) to znaczyć, iż traci kontakt z rzeczywistością. Uznałem, że najlepiej będzie, jeśli pozwolę jej mówić dalej. Miałem nadzieję, że może jej następne słowa sprawią, iż lepiej ją zrozumiem.

– Wyjaśnij mi to – powiedziałem krótko.

– Rozwiązałam ostatnio kilka kluczowych równań. Zbliżam się do mojego celu; może nie czasowo, bo to z pewnością zajmie mi jeszcze lata, ale mentalnie. Wydaje mi się... jestem prawie pewna, że już wiem, jak to zrobić; znalazłam metodę. To ogromny krok naprzód.

Wątpiłem, że osiągnie swój cel, ale nie powiedziałem jej tego. Nie chciałem niszczyć jej pasji.

– Nie wiem – powiedziałem powoli, jakby głośno myśląc – dlaczego zatem w twoich oczach jest teraz widoczny strach, przerażenie.

Alfa przestała na mnie patrzeć; pochyliła lekko głowę i przez chwilę wpatrywała się w jakiś punkt na podłodze. Na jej twarzy widoczna była pewna dezorientacja, jakby dopiero teraz zaczynała powoli zbierać myśli czy rozumieć swoje uczucia.

– Boję się, że... że z jakiegoś powodu poniosę klęskę tuż przed osiągnięciem celu, że coś zewnętrznego mi w tym przeszkodzi albo ja sama nie podołam. Boję się – na chwilę zamilkła, jakby szukając odpowiednich słów dla wyrażenia swych obaw – że wcale nie jestem blisko, tylko tak mi się wydaje. Mogę się przecież mylić.

Po tej wypowiedzi najwyraźniej ochłonęła, dość prędko powracając do swego normalnego sposobu bycia, zdominowanego przez spokój i skupienie.

– Im bliżej celu jestem – powiedziała już zupełnie przytomnie – tym bardziej byłabym zdruzgotana ewentualną klęską. Szkoda by było... tyle pracy mnie kosztowało dojście do etapu, na którym teraz jestem. Te dwa sprzeczne uczucia, jakich teraz doznaję, radość i przerażenie, w połączeniu ze sobą wykańczają. Mimo tego będę do mojego celu dążyć dalej. Nie można się wycofać, nie można wątpić, prawda? – zapytała cicho, niepewnie.

Po tych słowach zaczęła się kierować w stronę wyjścia. Poruszała się jak człowiek ogromnie zmęczony. Na środku przedpokoju na chwilę się odwróciła i zobaczyłem jej twarz z wyrazem nieznośnego, z trudem opanowywanego napięcia. Jednocześnie w jej oczach dostrzegłem bezgraniczną troskę o mnie, współczucie, żal.

– Przepraszam, że cię tym wszystkim obarczam – powiedziała – i że nie pozwoliłam ci spać.

Istotnie, podczas tamtego snorytmu – jak i przez kilka następnych – prawie nie zmrużyłem oka, rozmyślając o tym, co się dzieje z Alfą. Uważałem, że powinna sobie stawiać bardziej realistyczne, osiągalne cele – mniej by cierpiała. Co będzie myślałem po jej wyjściu, jeśli nie znajdzie swojego „rozwiązania świata”? Jak się poczuje, jeśli po latach stwierdzi, że zmarnowała sobie życie, usiłując dotknąć czegoś, co być może jest poza zasięgiem jakiegokolwiek człowieka? Zastanawiałem się, czy w trosce o szczęście oraz zdrowie (także psychiczne) Alfy nie powinienem studzić jej zapałów. Czy jednak byłaby szczęśliwsza, gdybym zaczął hamować jej naukowe zapędy? Co zostałoby z tej niezwykłej kobiety, gdybym zabił w niej to, czym żyła od lat? Czy miałem prawo do podcinania Alfie skrzydeł w imię jakiegoś ciasnego pragmatyzmu, przyziemnego rozsądku i moich wyobrażeń o jej szczęściu? Zresztą, czy zdołałbym ją przed czymkolwiek powstrzymać? Wreszcie – może niesłusznie zakładałem, że jej cel jest nieosiągalny? Przebywaliśmy przecież na Sigmie – odległej od Ziemi planecie, która dla minionych pokoleń była całkowicie niedostępna... aż do chwili, gdy ktoś wymyślił sposób, by do niej dotrzeć, a cele i prace tego kogoś też zapewne wydawały się w swoim czasie przejawem nadmiernej ambicji, może nawet szaleństwa.

W czasie najbliższych snorytmów po tamtej rozmowie Alfa zachowywała się w sposób najzupełniej zrównoważony. Była chłodna i zdystansowana (w życiu zawodowym, nie w prywatnym, rzecz jasna), sprawna w działaniu, rozsądna, przewidująca. Skupiała się na obowiązkach komandora, choć tuż przed porą snu zawsze trochę czasu spędzała w obserwatorium.

Pewnego razu, zajęty swoją pracą, siedziałem w sali narad obok mojego gabinetu na kosmodromie, gdy niespodziewanie zjawiła się tam Alfa. Byłem lekko zdziwiony jej wizytą, gdyż prawie zawsze odwiedzała mnie w mieszkaniu, a nie w miejscu wykonywania obowiązków.

– Masz chwilę? – zapytała.

Bez słowa wskazałem jej krzesło, a potem popatrzyłem na nią z zaciekawieniem.

– Przychodzę tu służbowo – powiedziała.

Nie wyjaśniło to niczego, przeciwnie – poczułem się jeszcze bardziej zaintrygowany.

– Prowadziłam ostatnio sporo obserwacji astronomicznych – zaczęła wyjaśnienia – a potem przetwarzałam dane, które tą drogą uzyskałam. Prowadząc prace badawcze, niechcący i niejako przypadkiem... coś znalazłam. Jest to... bardzo interesujące... i może mieć znaczenie dla nas wszystkich.

– Mów dalej.

– Wykryłam... pewne promieniowanie. Cała planeta, Imidalion, baza i my także jesteśmy w nim skąpani. Emituje je tutejsze słońce.

– Co w tym niezwykłego? – Bacznie na nią spojrzałem. – Każda gwiazda coś emituje: światło, ciepło...

– Tak, ale nie chodzi o żaden rodzaj zwykłego, znanego nam promieniowania. Ono jest... dziwne; bardzo przenikliwe i skrajnie trudne do wykrycia przez nasze instrumenty.

– Zatem w jaki sposób je zaobserwowałaś? Jak to w ogóle możliwe?

– Ja tego promieniowania nie zaobserwowałam, ja wyliczyłam, że ono istnieje.

Przyglądałem jej się z rosnącym zainteresowaniem. Na mojej twarzy pojawił się mimowolny uśmiech, będący wyrazem podziwu dla Alfy, która nie przestawała mnie intrygować i zaskakiwać.

– Niektóre równania mi nie wychodziły – kontynuowała – jakby wciąż tkwił w nich błąd. Po pewnym czasie się zorientowałam, że musi istnieć jakiś dodatkowy czynnik, który zmienia tutejsze parametry. Przeprowadziłam więc parę eksperymentów, wykonałam kilka dodatkowych obliczeń i ze zdumieniem doszłam do wniosku, że moje przypuszczenia się potwierdzają.

– Kiedy to stwierdziłaś?

– Trzy snorytmy temu. Po namyśle podzieliłam się tym odkryciem z pięcioma najwybitniejszymi astronomami, jacy są na Sigmie, a oni po zbadaniu sprawy przyznali mi rację: tajemnicze zjawisko faktycznie ma miejsce. Nazwałam je „promieniowaniem-duchem”.

– Jakie to może mieć praktyczne znaczenie?

– Niewykluczone, iż ta emisja jest dla nas szkodliwa. Jeśli się okaże, że tak, i uda nam się określić, w jakim stopniu, musimy być przygotowani na dodatkowe kłopoty.

– Jakby dotychczasowych było mało...

– Właśnie.

– Miejmy nadzieję, że tak nie będzie. Wszyscy raczej dobrze się czujemy, pomijając epidemie sigmy, więc chyba można tutaj żyć? Ludzie w bazie na ogół są fizycznie zdrowi, nasze służby medyczne radzą sobie...

– To może mieć skutki odczuwalne dopiero po wielu latach.

– Mamy dobrych analityków w centrum medycznym. Wydaj im polecenie, by zbadali ewentualną szkodliwość tego promieniowania, a na razie się nie martwmy, może to nic groźnego.

– Już im kazałam zająć się tą sprawą, ale powiedzieli, że wyniki będą nieprędko.

– Zaczekamy.

– Nic innego w tej sprawie na razie nie możemy zrobić. Zawiadomię innych wicekomandorów, niech będą przygotowani na to, że wkrótce w bazie mogą się pojawić nowe problemy.

Przez dziesięć kolejnych snorytmów Alfa, ja, pozostali wicekomandorzy oraz zaznajomieni ze sprawą astronomowie czekaliśmy spokojnie na wyniki analiz medycznych związanych z promieniowaniem-duchem, zbytnio o nim nie myśląc i zajmując się innymi sprawami.

Rezultat badań bardzo nas zaskoczył. Medycy stwierdzili, że promieniowanie odkryte przez Alfę jest groźne dla ludzkiego organizmu – tym groźniejsze, im dłużej przebywa się w jego zasięgu. Obliczano, że mniej więcej przez pięć lat (według ziemskiej długości roku) można się wystawiać na jego działanie raczej bezkarnie (choć wiele może tu zależeć od indywidualnych czynników), potem już staje się to coraz bardziej niekorzystne dla zdrowia. Co gorsza – promieniowanie-duch jest podstępnym wrogiem, gdyż, jak wyliczono, pierwsze objawy jego działania będą odczuwane przez nas, aktualnie przebywających na Sigmie, dopiero za jakieś pięć – dziesięć ziemskich lat, w zależności od tego, ile czasu już się spędziło w bazie. Analitycy z centrum medycznego przestrzegali, że takie promieniowanie może wywoływać liczne choroby (dość trudne do leczenia nawet przy naszym poziomie medycyny) i znacznie skracać życie.

Medycy, uprzednio poproszeni o dyskrecję, przekazali wyniki badań tylko Alfie, a ona podzieliła się nimi wyłącznie z kilkoma wybranymi astronomami, mną i resztą wicekomandorów. Na razie nawet nie próbowaliśmy podejmować w tej sprawie jakichkolwiek decyzji – byliśmy zbyt rozbici i zszokowani, by móc działać racjonalnie. Ogarnęła nas jakaś apatia, zabrakło nam pomysłów i energii. Postanowiliśmy więc, że najpierw odpoczniemy, prześpimy się, a nazajutrz zaczniemy opracowywać strategię działania w tej niespodziewanej sytuacji.

Gdy zbliżała się pora snu, poszedłem bez zapowiedzi do apartamentu Alfy. W samotności było mi jakoś nieswojo; pomyślałem też, że może i ona nie chce teraz spędzać czasu w pustym mieszkaniu. Nie spała. Stała na środku pokoju dziennego i patrzyła gdzieś przed siebie, jakby nie wiedziała, dokąd iść, co robić.

Podszedłem do niej i przez chwilę uważnie się jej przyglądałem, próbując wyczytać z jej twarzy, jak znosi obecną sytuację. W końcu uśmiechnąłem się i powiedziałem:

– Będzie dobrze. Jakoś radzimy sobie z sigmą, damy radę i z tym.

– No nie wiem... A co się stanie, jeśli nie wymyślimy żadnego sposobu radzenia sobie z tym promieniowaniem i sytuacja zmusi nas do opuszczenia planety? Wszystko będzie stracone, tyle naszych wysiłków pójdzie na marne...

– Najważniejsze, że niewiele osób przebywa tu dłużej niż pięć ziemskich lat. Nie wszyscy zachorujemy, jeśli dość szybko nauczymy się przeciwdziałać promieniowaniu.

– Nie chodzi tylko o promieniowanie. Chodzi o całe moje życie, o los. Nie zgadzam się z tym, co los przynosi, co mi się przydarza, nie chcę tego, rozumiesz?!

– Alfo, wszyscy od czasu do czasu zmagamy się z czymś, czego nie zaplanowaliśmy i sobie nie życzyliśmy. Tak już jest. Czy ty myślisz, że ja chciałem, by Eva umarła?

Alfa cofnęła się o jakieś dwa, trzy kroki i po raz pierwszy w życiu spojrzała na mnie z wyraźnym gniewem. Co więcej, czułem, że jej wzburzenie narasta.

– Znowu mi się to przydarza... – Gdy wypowiadała te słowa, czułem, że z trudem tłumi w sobie jakieś potężne emocje.

– Alfo, co się stało?

Po tym pytaniu wybuchła. Nigdy przedtem nie widziałem jej w takim stanie.

– Szukałam „rozwiązania świata”, a nie promieniowania, które być może zmusi nas do opuszczenia Sigmy, do zupełnego poddania się, stanie się naszą klęską! – krzyknęła. – Nie tego szukałam!

Ciężko mi było patrzeć, jak boleśnie zderzała się ze swoimi dążeniami.

– Alfo...

– Chodzi o wszystkie moje cele, działania, o to, do czego zmierzam, co chciałabym zrealizować. Wciąż poszukuję. Niestety, znajduję to, czego nie szukałam!!! To jak działanie w ciemności...

– Wszyscy tak żyjemy.

– Nie chcę, by tak było. Może gdybym „rozwiązała świat”... Może wszystko stałoby się bardziej jasne, skończyłoby się to odwieczne, udręczające szukanie po omacku...

– Nigdy tak nie będzie.

Spojrzała w moją stronę tak, jakby widziała mnie po raz pierwszy albo dopiero teraz dostrzegła, że jestem obecny.

– Ach... ty, TY, z tą swoją piękną buźką, słonecznym uśmiechem i ujmującym sposobem bycia... Myślisz, że ciebie bym zaplanowała w moim życiu? Że chciałam, by połączyło nas... to, co teraz jest między nami? Zamierzałam przez całe życie skupiać się na pracy naukowej. Nie planowałam żadnego stałego związku, nie chciałam, by mnie coś rozpraszało. Wtedy, na początku Dobrych Czasów, wprowadziłam się do twojego mieszkania dla sigmy, a nie po to, by poczuć coś do ciebie, by mieć z tobą romans. Ale uczucie przyszło... Wtedy także znalazłam to, czego nie szukałam, a sigma, której tak usilnie poszukiwałam, którą starałam się sprowokować i której pragnęłam ponad wszystko w świecie, nie przyszła.

Byłem zszokowany jej zachowaniem. Rozumiałem, że musi być bardzo zdenerwowana, gdyż w normalnym stanie nigdy nie wypowiadała się o naszym związku w negatywnym tonie. Nigdy też, zirytowana czy spokojna, nie mówiła nic, co mogłoby mnie zranić.

Poczekałem chwilę, by nieco się uspokoiła, a potem powiedziałem dość chłodno, chociaż z pewnym współczuciem:

– W bólu mówi się różne rzeczy... Wiem coś o tym. Odpocznij.

Nie czekając na odpowiedź, skierowałem się w stronę wyjścia.

Alfa bardzo szybko podeszła do mnie i wyciągnęła rękę, chcąc pogłaskać mnie po twarzy; cofnęła ją jednak, jakby się bała, że zostanie odtrącona.

– Przepraszam... Ogromnie cię przepraszam – powiedziała cicho. – Masz rację, przemawia przeze mnie ból, moja niepewność, przerażenie sytuacją... Gdybym nie była zdenerwowana i wyczerpana, nawet bym nie pomyślała o tobie w taki sposób, jak powiedziałam przed chwilą.

– Rozumiem.

– Wiesz przecież, ile dla mnie znaczysz... Wybacz mi, proszę.

– Dobrze – odpowiedziałem spokojnie, ale z pewnym smutkiem, a zaraz potem podniosłem dłoń, by otworzyć sobie wyjście.

Alfa jednak mnie powstrzymała i bardzo cicho powiedziała:

– Po co wychodzisz? Zostań...

Przez moment zastanawiałem się, jak postąpić, a potem nieco się uśmiechnąłem i powiedziałem:

– Zostanę, ale jutro... Wiesz, co trzeba będzie zrobić. Universe Research...

– Tak, Al, to nieuniknione... Sprawa jest zbyt poważna.

Nazajutrz po śniadaniu Alfa zwołała naradę w sprawie promieniowania-ducha. Zaprosiła na nią wszystkich wicekomandorów, cały personel medyczny, wtajemniczonych astronomów i kilku inżynierów. Obrady przeciągnęły się do późna i – jak nietrudno było przewidzieć – nie przyniosły żadnych rezultatów. Właściwie obradowaliśmy już tylko dla honoru i czystej formalności, by nikt potem nie powiedział, że nawet nie próbowaliśmy znaleźć jakiegoś rozwiązania. Wreszcie zrobiliśmy to, o czym rozmawiałem z Alfą poprzedniego wieczoru – w poczuciu przegranej, zrezygnowani, ale z zaciętymi minami, zaczęliśmy się przygotowywać do zawiadomienia Ziemi.

– Jeszcze dziś wyślę sygnał – powiedział naczelny inżynier bazy.

– Proszę przekazać im wszystkie dane na temat tego promieniowania, jakie udało nam się uzyskać – poleciła mu Alfa bardzo cichym głosem. – Astronomowie udzielą panu niezbędnych informacji.

– Wyślij im wyniki naszych analiz – poprosił jeden z medyków. – Niech je potwierdzą albo im zaprzeczą.

– Trzeba też będzie zawiadomić pracowników bazy o tym, co się dzieje. Nie powinniśmy dłużej trzymać tego w tajemnicy – stwierdziła Alfa, a następnie zwróciła się do Zaxa Terna. – Pan się tym zajmie, i to już jutro. Proszę jednak starannie dobierać słowa swojego komunikatu, by nie wywołać paniki.

Krótko po naradzie zrealizowaliśmy nasze postanowienia, a potem zapadliśmy w coś w rodzaju zbiorowego letargu. Wykonywaliśmy nasze obowiązki na tyle, na ile to było konieczne, a poza tym nasza aktywność spadła niemal do zera. Zaczęło się pełne niepewności, udręczające, otępiające czekanie.

Rozdział ósmy

Czekając na sygnał

Po wysłaniu na Ziemię sygnału z informacją o ostatnich zdarzeniach oraz prośbą o ustosunkowanie się do problemu musieliśmy uzbroić się w cierpliwość. Wiedzieliśmy, że na decyzję w sprawie promieniowania-ducha będziemy czekać dość długo. Musiało tak być po pierwsze dlatego, że ziemscy eksperci potrzebowali zapewne trochę czasu na przeanalizowanie danych i ocenę szkodliwości promieniowania. Po drugie samo przesyłanie sygnału (chodzi zarówno o nasz komunikat, jak i o odpowiedź z Ziemi) ze względu na odległość musiało trochę trwać. Z tego powodu (oraz z uwagi na spore koszty takich operacji, wynikające ze skomplikowanej technologii przesyłania danych na olbrzymim dystansie) rzadko wysyłaliśmy na Ziemię podobne sygnały. Właściwie były one ewenementem; mieliśmy za zadanie radzić sobie sami, więc zawiadamialiśmy władze Universe Research o naszych kłopotach tylko w tych przypadkach, gdy sprawa wydawała się naprawdę poważna, przekraczała nasze możliwości skutecznego reagowania i wymagała odgórnych decyzji.

Po komunikacie Zaxa Terna dotyczącym promieniowania-ducha w bazie zapanowała martwa cisza. Ludziom odechciało się rozmawiać; wszystkich ogarnęło przygnębienie. Komunikowaliśmy się ze sobą w tamtym czasie niemal wyłącznie w sprawach służbowych, w dodatku ograniczając długość wypowiedzi do najniezbędniejszego minimum. Bardzo rzadko można było usłyszeć zwykłe, towarzysko-przyjacielskie pogawędki. Jeśli już miały miejsce, zazwyczaj trwały krótko, przebiegały w atmosferze pewnej nerwowości i na ogół prowadzono je – co wydaje się może nieco irracjonalne – przyciszonym głosem, a nawet szeptem. Niekiedy brałem w tych rozmowach udział, orientuję się więc, co najczęściej było ich treścią. Pracownicy bazy żyli w tamtym czasie w niepewności co do swych przyszłych losów i dzielili się ze sobą swoimi obawami. Nie chodziło jednak głównie o sprawy związane ze zdrowiem. Przecież wielokrotnie nam powtarzano (słyszałem to nieraz już w szkole w Tokio), że psycholodzy i medycy zalecają, by przynajmniej dwie trzecie życia przeżyć na Ziemi, nikt więc na Sigmie zbyt długo nie przebywał. Zresztą – nawet gdyby ktoś chciał tak zrobić, nie miał podobnej możliwości. Baza wprawdzie istniała już dwanaście ziemskich lat, ale zarząd Universe Research – biorąc pod uwagę psychologiczno-medyczne wskazania – proponował nam niezbyt długie okresy zatrudnienia na Sigmie. Kontrakty pracowników zazwyczaj były trzy- lub sześcioletnie według ziemskiego pojęcia roku (ja wybrałem tę pierwszą możliwość, gdyż ze względu na Elię nie chciałem zbyt długo przebywać poza Ziemią). Po upływie tego terminu pracownicy na ogół byli oddelegowywani do innych zadań – zatrudniano ich na Ziemi albo w jej pobliżu, na przykład na Księżycu. Dlatego mieliśmy nadzieję, że promieniowanie-duch nie zdążyło jeszcze nikomu zbytnio zaszkodzić.

Nasze obawy dotyczyły więc przede wszystkim – choć nie tylko – spraw pozazdrowotnych. Słyszało się na przykład wyrazy niepewności co do dalszego przebiegu karier naukowych. Ktoś pisał rozprawę doktorską o Imidalionie, ktoś inny o źródłach kopalin na Sigmie; obawiano się, że w przypadku konieczności opuszczenia planety prace te będą musiały zostać przerwane. Słyszałem też nieraz wypowiedzi będące wyrazem obaw związanych z dalszym zatrudnieniem („Tu miałem długoterminowy kontrakt i dobrą pensję, czy Universe Research zapewni mi pracę na Ziemi?”).

Wszyscy byliśmy przytłoczeni sytuacją. Wiedzieliśmy bowiem, że jeśli będziemy musieli odejść z Sigmy, każdy z nas zostawi tu część swoich ambicji, planów zawodowych, marzeń.

W początkowym okresie czekania na sygnał od czasu do czasu szukałem towarzystwa, gdyż wydawało mi się, że wspólnymi siłami łatwiej będzie nam wszystkim znieść trudną sytuację, w jakiej się znaleźliśmy. Wstąpiłem więc kiedyś – chyba w pierwszym lub drugim snorytmie oczekiwania – do pracowni Svena. W tamtym czasie szczególnie ceniłem sobie jego obecność, gdyż wydawało mi się, że on jeden nie jest jakoś specjalnie przygnębiony sytuacją w bazie.

Oprócz niego w laboratorium zastałem niewysoką, drobną, krótkowłosą blondynkę. Znałem ją z widzenia i z nazwiska. Była astronomem, pochodziła z Alp i nazywała się Heidi Wieninger. Dostrzegłem też wysokiego szatyna o jasnych oczach i wyjątkowo dobrej prezencji. Stał na wprost Heidi, patrzył na nią życzliwie i uśmiechał się. Dziewczyna sprawiała wrażenie, jakby nie mogła oderwać od niego wzroku – przyglądała mu się z zapartym tchem, zupełnie jak zaczarowana. Obie dłonie trzymała na sercu, tak mocno zaciskając szczupłe palce, aż poczerwieniały. Jej usta powtarzały cichutko jakieś słowa w nieznanym mi języku. Po chwili nieznajomy powiedział:

– Jestem tutaj, żeby ci pomóc.

Heidi podeszła do niego prędko i wykonała taki gest, jakby chciała go objąć za szyję. Wtedy zobaczyłem, jak jej ręce przeszły przez strumień światła i zawisły w powietrzu. Poczułem przykre zaskoczenie i zgrozę; żal mi było tej dziewczyny. Dobrze, że się nie zgodziłem na wyprodukowanie hologramów Elii i Diany, pomyślałem.

Heidi opadła na fotel i się rozpłakała.

Sven patrzył na nią przez chwilę ze współczuciem, a potem powiedział łagodnie, lecz stanowczo – trochę tak, jak mówi się do dziecka, które nie słuchało dorosłych i przez to sprowadziło na siebie jakieś kłopoty:

– Heidi, Len Faar tyle razy ci mówił, że nie powinnaś do tego hologramu podchodzić zbyt blisko.

Heidi jeszcze przez chwilę cichutko płakała. Miała w sobie jakąś rozbrajającą słodycz; była niezwykle ujmująca i wzruszająca w swoim sposobie przeżywania smutku. Sven i ja spojrzeliśmy jeden na drugiego ponad jej głową. W jego oczach dostrzegłem wyraz zakłopotania i bezradności. Moja twarz chyba wyrażała podobne odczucia. Heidi jednak dość szybko zmusiła nas do wyraźniejszej reakcji na sytuację emocjonalną, w jakiej się znalazła, gdyż powiedziała:

– On... nie, to coś jest tak szokująco podobne do niego, a zarazem tak inne, że... chwilami sama nie wiem, co czuję. To wszystko jest takie... dezorientujące.

– Przykro mi, Heidi – Sven wyglądał na bardzo zasmuconego. – Starałem się, żeby hologram był maksymalnie iluzoryczny. Prosiłaś o to.

– Tak, Sven, chciałam tego i nadal chcę. Nie przypuszczałam, że to się okaże takie... – zawiesiła głos, przez chwilę szukając odpowiedniego słowa – trudne, ale mimo wszystko z całego serca pragnę, byś udoskonalał ten hologram. Twór wydaje się bardzo iluzoryczny, a jednak mam silne wrażenie, że wciąż czegoś mu brakuje.

– Popracuję nad tym, Heidi. Przyjdź jutro.

– Dobrze, ale pamiętaj, że mój Thomas jest niezwykły, wyjątkowy, jedyny. Gdy do mnie mówi, w jego głosie słyszy się sympatię, życzliwość, troskę. Patrzy na mnie tak ciepło... Bardzo mi brakuje tego charakterystycznego spojrzenia. On jest urzekający, Sven. Hologram wciąż nie oddaje w pełni jego nieziemskiego uroku.

Gdy wyszła, Sven wzniósł oczy do góry i ciężko westchnął.

– Tak jest codziennie, Al. Ciągle tu przychodzą i czegoś chcą. Odkąd Faar wymyślił ten eksperyment z hologramami mającymi stanowić antidotum na sigmę, ich właściciele nie dają mi spokoju. Chodź, pokażę ci coś.

Podeszliśmy do jakiejś nieznanej mi aparatury. Sven wykonał kilka ruchów dłonią i naszym oczom ukazał się hologram przedstawiający sympatyczną młodą kobietę o południowoamerykańskim typie urody.

– To jest Claudia, żona jednego z twoich podwładnych z kosmodromu. Jej mąż Hernando Sanchez wydawał się zadowolony, kiedy po raz pierwszy zobaczył ten hologram. „Moja Claudia! Jak żywa!”, wykrzyknął radośnie, a ja odetchnąłem z ulgą, gdyż pomyślałem, że przynajmniej tego jednego wizerunku nie będę musiał udoskonalać. Niestety, już nazajutrz przyszedł tutaj i powiedział: „Hologram jest piękny, ucieszył mnie bardzo, ale mogłoby być jeszcze lepiej...”. Ogólnie rzecz biorąc, chodziło mu o to, żeby mógł zobaczyć żonę, jak to określił, „w jej naturalnym otoczeniu”. Powiedział też, że na razie „nie odczuwa pełni”, ponieważ, chyba tak się wyraził, „środowisko w jakiś sposób Claudię uzupełnia, a teraz wydaje się z niego wyrwana”. Chciał widzieć żonę na tle domu i ogrodu. Bez słowa poprawiłem ten hologram. – Sven ruszył dłonią i zobaczyliśmy obraz Claudii w nowej wersji, tym razem na tle ładnej willi oraz dużego ogrodu z zupełnie mi nieznanymi, egzotycznymi roślinami.

– Myślałem, że to go zadowoli – kontynuował, wskazując hologram ręką. – Nie minęły jednak nawet dwa snorytmy, gdy znów do mnie przyszedł. Tym razem poprosił, bym poszerzył tło. Wyjaśnił mi, że za jego domem widoczne są „rozległe równiny Patagonii i ośnieżone szczyty Andów”. Poszerzyłem.

Sven pokazał mi kolejną – moim zdaniem bardzo ładną i najzupełniej wystarczającą – wersję hologramu, po czym mówił dalej:

– Po trzech snorytmach Hernando przyszedł tutaj znowu. Chciał, by do hologramu dodać wizerunki jego ojca, dziadka i dalszych krewnych. Być może obawiał się, że jego namolność trochę mnie zirytuje, więc tym razem nie mówił zbyt wiele, zostawił mi tylko ogólne wytyczne, jak mam pracować nad tym hologramem. Powiedział: „Rób tak, żebym się poczuł jak w domu”.

Sven wyłączył hologram, obrócił się na krześle w moją stronę i zapytał:

– Jak mam mu to dać, Al? Jak sprawić, by miał dostatecznie sugestywne wrażenie, że jest w swojej Ameryce? Czy powiedzieć zakochanej Heidi, że być może tylko w jej oczach Thomas jest aż tak wyjątkowy, jak o nim opowiada, ja natomiast nie widzę w nim nic nadzwyczajnego?

Nie umiałem odpowiedzieć, spojrzałem tylko na podłogę, by uniknąć wzroku zakłopotanego Svena. Po chwili dodał:

– Czasami myślę, że ci wszyscy ludzie oczekują ode mnie zbyt wiele. Jestem tylko inżynierem.

Pociągnął solidny łyk wysokoenergetycznego napoju, który od jakiegoś czasu sączyliśmy, po czym mówił dalej:

– To nie koniec kłopotów. Len Faar ciągle tu przesiaduje, ponieważ zawsze chce widzieć pierwszą reakcję danej osoby na hologram. A reakcje bywają różne. Pamiętam jedną dziewczynę z centrum medycznego. Prosiła o hologram swojej siostry. Zrobiłem wszystko tak, jak chciała. Gdy jej pokazałem wyniki mojej pracy, zaczęła histerycznie płakać, a kiedy wybuch najgwałtowniejszych emocji minął, zakryła twarz dłońmi i powtarzała: „Dlaczego mnie zostawiłaś?”. Okazało się, a wyciągnął to z niej Len Faar, że siostra tej dziewczyny od dawna nie żyje. Faar strasznie się zdenerwował, gdy o tym usłyszał, a potem wszystkim ochotnikom biorącym udział w eksperymencie powiedział, że tworzenie hologramów osób zmarłych jest absolutnie zabronione i że jeśli ktoś go nie posłucha, to on nie bierze odpowiedzialności za zdrowie psychiczne takiego niezdyscyplinowanego śmiałka. Mimo tego dziewczyna bardzo się upierała, żeby jej zostawić wizerunek siostry. Prosiła, błagała, mówiła, że jej to pomoże znieść żal, ale Faar kazał dezaktywować ten hologram. Od tamtej pory wszyscy potencjalni właściciele hologramów mają obowiązek pokazywać mi wyłącznie fotografie lub filmy przedstawiające osoby, o których wiadomo, że żyły w chwili, gdy dany ochotnik opuszczał Ziemię.

– Faar przesłuchuje ich wszystkich u ciebie? – zapytałem.

– Na szczęście nie. Część eksperymentów jest prowadzona w pomieszczeniach mieszkalnych. Faar bywa tam świadkiem najdziwniejszych reakcji na te hologramy. Opowiadał mi na przykład o jednym chemiku z Alaski, który bardzo chciał mieć wizerunek swojej żony, a kiedy już go dostał, tylko raz obejrzał, a potem zupełnie przestał z niego korzystać. „Czego się boisz?”, pytał go Faar, ale nie otrzymał na to pytanie odpowiedzi. Chemik mówił tylko: „Uruchomię ten hologram jutro. Włączę go później. Innym razem, Len, nie teraz”. Niczego więcej na ten temat nie można było z niego wyciągnąć. Szkoda, bo strasznie się nad tym hologramem napracowałem.

Sven spojrzał na czasomierz i powiedział głosem, w którym słychać było lekkie zmęczenie:

– Zaraz przyjdzie tu analityk z centrum medycznego, obiecałem mu poprawić na dziś hologram jego ojca. Prosił, by usunąć z niego kilka irytujących cech... Rozumiesz? Chciałby udoskonalić swojego seniora, zmienić te jego przymioty, które denerwują młodego gniewnego. Nie wiem, co Faar na to powie, przypadek jest szczególny...

Nie chciałem przeszkadzać, więc się pożegnałem i szybko wyszedłem, myśląc o tym, jak skomplikowane zadania stanęły przed Svenem.

Jakieś dwa snorytmy potem spotkałem na stołówce Heidi. Zapytałem ją, czy czuje się już w pełni zadowolona ze swojego hologramu. Odpowiedziała:

– Jest coraz lepszy, ale poproszę Svena, by go jeszcze trochę udoskonalił.

Chciałem ją jakoś pocieszyć, więc powiedziałem:

– Jeśli otrzymamy rozkaz ewakuowania się z Sigmy, wkrótce zobaczy pani Thomasa.

Spojrzała na mnie z ogromnym zdziwieniem i jakby rozdrażnieniem, spowodowanym chyba przez moje błędne rozpoznanie jej oczekiwań.

– Myśli pan, że mnie to uszczęśliwi? – zapytała, nie czekając na odpowiedź. – Zostawiłam Thomasa na trzy ziemskie lata, by przygotować pracę doktorską o warunkach naturalnych panujących na Sigmie. Zadałam dużo bólu i jemu, i sobie, by móc zrealizować swoje marzenia o zbadaniu tej fascynującej planety, a teraz miałabym wrócić z niczym? Miałam dwanaście lat, gdy zaczęłam pasjonować się odległymi planetami, a zwłaszcza Sigmą. Coś mnie tutaj ze zdumiewającą siłą przyciągało. Gdy otrzymałam szansę, by się tu znaleźć, nie mogłam zmarnować takiej okazji. Długo czekałam na podobną możliwość, choć czas, kiedy się zastanawiałam, czy z niej skorzystać, też nie był krótki, a decyzja, jaką podjęłam, nie należała do najłatwiejszych. Zbyt wiele mnie to wszystko kosztowało, bym miała się teraz cieszyć z powrotu na Ziemię.

– Nie zamierzałem pani zdenerwować.

– Wiem, przepraszam – powiedziała łagodniejszym tonem. – Pragnę tu pozostać, aż zakończę badania. Ale chcę też, by ten hologram dał mi pełną iluzję, bym nie czuła tęsknoty, by przestało boleć.

Przez chwilę jedliśmy w milczeniu, a potem Heidi spojrzała na mnie z zaciekawieniem i zapytała:

– Czy pan ma hologram kogoś bliskiego, kto został na Ziemi?

– Nie. Proponowano mi wykonanie czegoś takiego, ale się nie zgodziłem.

– Dlaczego?

– Bo ja chcę tęsknić.

Na chwilę przestała jeść i patrzyła na mnie z wyrazem zaskoczenia na twarzy; nie miałem wątpliwości, że usilnie się nad czymś zastanawia.

– Zdumiewające... Rozumiem pańską decyzję, ale sama bym takiej nie podjęła. Tęsknota jest czasem nie do wytrzymania.

Niedługo po tej rozmowie Heidi wybrała się samotnie na wyprawę badawczą, by przyjrzeć się warunkom panującym na równiku. Zaraz po zajęciu miejsca w swoim środku transportu – małym statku do lokalnych przelotów – uruchomiła hologram. Na miejscu zatrzymała się w małej, rzadko używanej stacji, w której miała spędzić trzy snorytmy.

Ponieważ atmosfera Sigmy jest mocno rozrzedzona w stosunku do warunków panujących na Ziemi, a skład sigmańskiego powietrza nie do końca odpowiada potrzebom ludzkiego organizmu, stację – podobnie jak bazę – wyposażono w regulatory klimatyczne. Po wejściu do budynku należy je włączyć – nie pracują cały czas, gdyż przez większość sigmańskiego roku nikt tam nie mieszka. Niestety, Heidi przez chwilę była nieuważna i nie uruchomiła tych urządzeń w sposób całkowicie zgodny z obowiązującymi procedurami. Wskutek jej niedopatrzenia stężenie tlenu w powietrzu zaczęło stopniowo spadać, aż osiągnęło poziom zbliżony do warunków panujących w najwyższych górach na Ziemi.

Heidi poczuła się źle, ale nie wiedziała, co jest przyczyną jej fatalnego samopoczucia. Coraz bardziej niedotleniony mózg utrudniał jej racjonalne myślenie. Ostatkiem sił, gdy jeszcze była w stanie się w miarę rozsądnie zachować, wezwała pomoc.

Na szczęście ekipa ratunkowa dotarła na czas. Specjalista z centrum medycznego stwierdził, że niewiele brakowało, by niedotlenienie miało bardzo groźne skutki, ze zgonem włącznie.

Len Faar, Sven i medycy pytali później Heidi, jak to się stało, że popełniła tak fatalny błąd. Dla wszystkich, którzy ją znali, było to niewytłumaczalne. Heidi uchodziła bowiem za osobę odpowiedzialną, skrupulatną, działającą w skupieniu i z dużą precyzją. Co więcej, już wcześniej korzystała ze stacji na równiku, i to nieraz, była więc obeznana z urządzeniami, w które ten budynek został wyposażony. Zapytana przez Faara o to, co się działo na stacji, powiedziała:

– Po opuszczeniu bazy czułam się bardzo samotna, więc cały czas korzystałam z hologramu. Stałam się mniej uważna, bo w pewnym momencie zaczęłam odnosić nieodparte i przecudowne wrażenie, że Thomas jest przy mnie. On by nie pozwolił, żeby coś mi się stało. Zawsze bardzo o mnie dbał. To uśpiło moją czujność. Na chwilę zapomniałam, że to tylko hologram, i zachowywałam się tak, jakby Thomas rzeczywiście nade mną czuwał.

Gdy Sven się dowiedział, jak Heidi wyjaśnia przyczyny wypadku, był przerażony. Nigdy przedtem ani potem nie widziałem go w takim stanie. Zazwyczaj bywa opanowany i nie traci rezonu, lecz myśl, że wykonany przez niego hologram mógłby przyczynić się do śmierci Heidi, była dla niego trudna do zniesienia. Mówił: „Nie darowałbym sobie, gdyby jej nie uratowano”. Bez końca analizował przebieg oraz efekty swojej pracy i zastanawiał się, czy nie powinien był przewidzieć, że hologramy o bardzo wysokim stopniu iluzoryczności mogą wywoływać takie skutki jak w przypadku Heidi. Jednak ona sama, gdy usłyszała o rozterkach Svena, powiedziała do niego:

– Nie obciążaj się. Tak, miałam wtedy bardzo silne wrażenie, że Thomas ze mną jest, lecz do dziś nie wiem, z jakiego źródła pochodziło, czy sprawił to hologram, czy moja wyobraźnia.

Len Faar zajął się Svenem i pomógł mu wrócić do psychicznej równowagi. Zaraz potem zainteresował się nowym problemem – zaczął prowadzić zajęcia terapeutyczne dla... psychologów.

W okresie czekania na sygnał należeli oni do najbardziej sfrustrowanych grup zawodowych w bazie. Wybrali się na naszą planetę w przekonaniu, że otrzymali najwspanialszą w swoim życiu szansę zbadania sigmy. Nigdzie indziej przecież nie występuje ona z taką intensywnością oraz różnorodnością form. Przewidywali, że ewentualna decyzja o ewakuacji popsuje ich plany badawcze i bardzo zmniejszy – może nawet całkowicie przekreśli – możliwość wyjaśnienia tej przypadłości.

Len Faar i Carmen de García znosili sytuację dość dzielnie, ale każde z nich miało już ogromny dorobek naukowy, oboje byli uważani za autorytety, czuli się więc zawodowo spełnieni. Natomiast inni, mniej utytułowani psycholodzy, przeważnie bardzo młodzi, ambitni, prężni, nastawieni na szybkie kariery i żądni sukcesów, z wielkim trudem przyjmowali do wiadomości, iż trzeba się liczyć z możliwością ewakuacji. Niektórzy z nich rzucili się w wir pracy ponad siły, mając nadzieję, że zdążą rozwiązać zagadkę sigmy jeszcze przed ewentualnym odwrotem. Inni stali się apatyczni i nie podejmowali żadnych działań. Byli też tacy, którzy próbowali na nowo ukierunkować swoje pasje i zwrócić je ku innym niż sigma zjawiskom, co kojarzyło im się – jak to określił jeden z nich – z próbą zakochania się na siłę.

Wszyscy przy tym tęsknili za Ziemią i przebywającymi na niej bliskimi nie mniej niż przed okresem czekania na sygnał. Faar opowiedział mi kiedyś przy obiedzie o młodym, bardzo uzdolnionym psychologu z Madery, który tak bardzo tęsknił za swoją pozostawioną na Ziemi żoną, że podczas prac badawczych nad sigmą – a prowadził je z ogromnym zaangażowaniem – niemal przez cały czas korzystał z wizerunku ukochanej. Doszło do tego, że podczas wielu kolejnych snorytmów – oprócz pory spania – przez połowę każdej jednostki czasowej patrzył na hologram, a przez kolejne pół – odmierzone z godną podziwu dokładnością – skupiał się na pracy zawodowej. Psycholog ten sam przyznawał, że nie był w stanie podzielić swojej uwagi w inny sposób. Człowiek ów podobno już niedługo po swoim przybyciu na Sigmę wymyślił jedenaście różnych sposobów – opierających się w przeważającej mierze na stosowaniu środków farmakologicznych – wyłączania tych obszarów mózgu, które odpowiadają za tęsknotę. Opracował też metody takiego oddziaływania na mózg, które wywołałyby efekt – tymczasowy i odwracalny – całkowitego zapomnienia o Ziemi. Len Faar jednak, z powodów, których nie wyjaśnił, gdyż – jak to określił – są oczywiste, zabronił stosowania na Sigmie którejkolwiek z tych metod.

W tamtym czasie Alfa i ja prawie nieustannie byliśmy razem. Zaraz po pracy przychodziłem do jej mieszkania i pozostawałem z nią tak długo, jak tylko mogłem. Nigdy nie opuszczałem jej w porze snu. Bardzo często prosiła mnie wtedy o pogaszenie świateł oraz wyłączenie urządzeń... I tak trwaliśmy – w ciszy, ciemności, izolacji, a gdy pora snu pokrywała się z sigmańską nocą, czuliśmy się szczególnie dziwnie.

Nie da się opisać tamtych snorytmów, tych sigmańskich nocy i dni, kiedy czuliśmy się szczęśliwi i nieszczęśliwi jednocześnie. Cieszyliśmy się sobą nawzajem, ale zarazem byliśmy pełni obaw co do naszych dalszych losów. Nie wiedzieliśmy, czy tu zostaniemy, czy powinniśmy planować dalsze sigmańskie życie. Oderwani od konkretnych zadań, od tego, czym żyliśmy na co dzień, staliśmy się niejako zawieszeni, egzystowaliśmy jakby poza czasem i przestrzenią. Stopniowo traciliśmy zresztą rachubę czasu, więc nawet nie wiedzieliśmy, ile trwało czekanie na sygnał.

Z pasją i jakąś rezygnacją oddawaliśmy się „uczuciu” (gdyż nigdy nie nazwaliśmy go miłością), jakby to, co nas łączyło, miało wchłonąć nasze lęki, przerażenie obcością tej planety oraz niepokój o przyszłość bazy, poczucie klęski, zawiedzione nadzieje. I tak też się działo... zatracaliśmy się więc w „uczuciu” tym bardziej. Poza pracą niemal całkowicie przestaliśmy się kontaktować z innymi ludźmi. Czułem więc, że jest tylko ONA, a dla niej byłem już tylko ja.

Podobnie jak inni pracownicy, uważaliśmy wtedy, że nie mamy po co zajmować się bazą, która wkrótce być może przestanie funkcjonować. Nasze działania ograniczyliśmy więc do koniecznego minimum. Przestało być ważne wszystko to, co zewnętrzne. Wsłuchiwaliśmy się tylko w siebie nawzajem, a to, co poza nami, jakby przestało istnieć. Nie miało znaczenia. Stało się odległe jak Ziemia, za którą tak tęskniliśmy i której cząstkę przenieśliśmy w nas samych na tę obcą planetę, próbując udomowić Sigmę oraz myśląc, że gdzie my, tam może (czy wręcz musi) być ziemskość. Przebywając już dość długo w bazie, wreszcie zrozumieliśmy, że na Sigmie będzie tylko tyle Ziemi, ile jest jej w nas. A ponieważ we mnie i w Alfie było już niemal wyłącznie nasze „uczucie”, wypełnialiśmy nim sigmańską rzeczywistość – w przekonaniu, że zachowaliśmy w sobie oraz zawieźliśmy w owe odległe światy to, co najlepsze... i jakby tylko dlatego nasz pobyt na Sigmie miał jeszcze jakiś sens.

Wraz z innymi ludźmi od dawna pracowicie budowaliśmy na tej planecie coś, co teraz mogło runąć. Staliśmy się więc jakby zagubieni w życiu... na tym jego etapie bowiem nie wiedzieliśmy, co robić. Pewni tylko tego, co do siebie czuliśmy, niepewni jutra, przyszłości, przeżywaliśmy noc naszego życia – przedłużającą się, trudną do zniesienia, choć – paradoksalnie – w jakiś bolesny sposób uszczęśliwiającą, bo gdy zostało nam tylko łączące nas uczucie, mogliśmy je w pełni docenić.

Sygnał z Ziemi dotarł do nas, gdy spaliśmy. Odebrał go jeden z inżynierów pełniących dyżur w centralnej sterowni. Komunikat z Universe Research był dość długi, ale wszyscy zapamiętaliśmy jego kluczowe słowa: „Szkodliwość promieniowania POTWIERDZONA. Zadanie: Przeprowadzić niezwłoczną EWAKUACJĘ”.

Rozdział dziewiąty

Ewakuacja

Zgodnie z regulaminami Universe Research za ewentualną ewakuację bazy odpowiedzialny był dyrektor kosmodromu, z tym stanowiskiem bowiem wiązało się dysponowanie środkami transportu. W komunikacie z Ziemi otrzymaliśmy instrukcje, z których wynikało, że należy wywieźć z Sigmy wszystkich pracowników oraz najcenniejszy sprzęt. Oczywiście ewakuacja tysiąca pięciuset osób to przedsięwzięcie, którego realizacja przerasta możliwości organizacyjne i kompetencje logistyczne jednego człowieka, w kierowaniu akcją od początku pomagali mi więc pozostali wicekomandorzy oraz Alfa.

W tamtym czasie nadal nie było mi lekko (zwłaszcza ze względu na Alfę – widziałem, jak przeżywa likwidację bazy), ale mimo wszystko znosiłem tę sytuację dużo lepiej niż wcześniejsze czekanie na sygnał. W odróżnieniu od poprzedniego etapu sigmańskiej próby sił między nami a światem teraz wiedziałem przynajmniej, co mam robić. Mogłem działać energicznie i z przekonaniem, że robię coś pożytecznego – pomagam ludziom ratować zdrowie, kiedy na Sigmie nie zostało już nic innego do uratowania.

Pracownicy bazy zachowywali się wtedy w zrównoważony sposób. Decyzję o likwidacji Sigmy na ogół przyjęli dość rozsądnie, ze spokojną rezygnacją – byli na to przygotowani od dawna, spodziewali się, że może tak być, zdążyli się więc z taką ewentualnością oswoić i (częściowo) uporać. Oczywiście, nadal byli w jakimś stopniu zasmuceni i rozczarowani. Nie było jednak ogólnej histerii. Większość ludzi przeżywała te frustrujące wydarzenia „w sobie”.

Alfa była wówczas dość zapracowana – w skupieniu zarządzała wszystkim, co wciąż musiało funkcjonować w bazie, podejmowała decyzje związane z tym, który sprzęt wywieźć, a który pozostawić, na bieżąco rozwiązywała rozmaite problemy organizacyjne, dodawała otuchy najbardziej zgnębionym, ponaglała opieszałych. Wiele czynności wykonywała w milczeniu; niekiedy wydawała się bardzo przygnębiona i jakby nieobecna. Widziałem to, lecz miałem wtedy setki spraw na głowie i nie mogłem sobie pozwolić na jakieś specjalne zajmowanie się Alfą. Uznawałem jej smutek za coś normalnego w ówczesnej sytuacji – wydawała się pogrążona w takim samym nastroju jak większość ludzi w bazie, nie widziałem więc powodu, by jakoś szczególnie się o nią niepokoić.

Mniej więcej po dwudziestu snorytmach akcji ewakuacyjnej uznałem, że sigmańskie sprawy w zasadzie są już zamknięte. Zmęczony nawałem zajęć, ale i usatysfakcjonowany tym, że działania, za które odpowiadałem, przebiegały sprawnie, mogłem wreszcie wypowiedzieć zdanie:

– Alfo, za cztery snorytmy Sigmę opuszcza ostatni statek. Na pokładzie będzie sto osób, w tej liczbie ty i ja. Bądź gotowa.

Podczas tej rozmowy znajdowaliśmy się w mieszkaniu Alfy, w wypoczynkowej części pokoju dziennego. Ja stałem przy ekranie z widokiem imitującym noc na Ziemi, natomiast Alfa siedziała na fotelonie. Patrzyła gdzieś przed siebie, zamyślona, skupiona; nie sprawiała jednak wrażenia nieobecnej myślami. Przez chwilę w ogóle nie reagowała na moją prośbę o przygotowanie się do podróży; dopiero po paru minijednostkach czasowych, nie kierując wzroku w moją stronę, powiedziała z jakąś siłą i stanowczością w głosie:

– Nie dokończyłam badań.

Współczułem jej, ale jednocześnie wierzyłem, że jakoś się z tą sytuacją upora.

– Tak, wiem – odpowiedziałem. – Wiele osób ma ten problem. Przykro mi.

Wtedy powtórzyła z uporem, nadal na mnie nie patrząc:

– Nie dokończyłam badań.

Trochę mnie zdziwiło, że tak powtarza to zdanie, ale byłem przepracowany i nie chciałem wdawać się w dyskusję, więc ze zdawkową uprzejmością powiedziałem:

– Może dokończysz je na Ziemi.

– Wiesz dobrze, że Sigma jest idealnym miejscem do prowadzenia tego typu prac. Dlatego tutejszym naukowcom tak na niej zależy. Na Ziemi nie dokończę moich badań.

– Przykro mi, że musisz z nich zrezygnować.

Wtedy wstała, podeszła do mnie nieśpiesznie, lecz z jakąś wyjątkową stanowczością w ruchach, i popatrzyła mi w oczy. Z całej jej postawy, spojrzenia i wyrazu twarzy biła tak nieugięta wola, że aż poczułem się tym nieco przytłoczony. Przez chwilę wbijała we mnie wzrok w taki sposób, że widziałem, iż skumulowała się w niej jakaś potężna energia, a potem powiedziała zimno, twardo, spokojnie, z niewzruszoną pewnością siebie w głosie:

– Nie zrozumiałeś. Ja tu zostaję.

Zaskoczony i oszołomiony, przez chwilę stałem nieruchomo, bez żadnej żywszej reakcji na wypowiedź Alfy – zupełnie tak, jakbym w ogóle nie zrozumiał jej słów. Rozumiałem jednak przerażająco dobrze. Czułem niezwykłą jasność umysłu i pojmowałem zamiar Alfy, jej cele, przyczyny podjęcia takiej decyzji oraz determinację. To było tak, jakby mój mózg działał na przekór moim pragnieniom, w tamtej bowiem chwili chciałem nie rozumieć, nie widzieć jasno i nie mieć świadomości niczego, broniąc się w ten sposób przed uderzającą prawdą.

Porażony sytuacją, wciąż usiłując oszukać samego siebie, powiedziałem z irracjonalnym uporem:

– Nie przemyślałaś tego jeszcze. Na razie to rozważasz, ale na pewno zmienisz zdanie. To tylko propozycja, pomysł, niejasna idea...

– Przemyślałam wszystko. Podczas czekania na sygnał miałam dość czasu, by podjąć decyzję.

Poczułem, jak tężeją mi mięśnie twarzy, zaciskają się dłonie i usta, a moja lewa pięść z prędkością piorunu uderza w coś twardego i kruchego zarazem. Był to ekran, który wydał ostry, przenikliwy dźwięk i pokrył podłogę tysiącem lśniących kryształów.

Staliśmy nieruchomo naprzeciwko siebie, mierząc się wzajemnie wzrokiem, jakbyśmy badali, czyja wola jest silniejsza.

– Wiesz, że nikt tu po ciebie nie wróci – powiedziałem z bezmiarem smutku w głosie.

– Wiem.

– Będzie ci ciężko, jeśli osiągniesz tu stan sigmy, co w samotności jest niewykluczone nawet w twoim przypadku.

– Liczę na to.

– Pomyśl... promieniowanie -duch będzie cię powoli zabijało...

– To mnie tylko zmobilizuje do jeszcze intensywniejszej pracy. Będę się śpieszyć.

– Nie możesz... Nie możesz tego zrobić!!! – krzyknąłem.

Po chwili dodałem już nieco ciszej, usiłując się uspokoić:

– To, co chcesz zrobić... – szukałem odpowiedniego określenia dla aktu niewyobrażalnego szaleństwa, jaki chciała popełnić – to jest autodestrukcja. Unicestwiasz się.

– Ja się nie unicestwiam. Ja się realizuję.

Uznałem, że w tej chwili dalsza rozmowa z nią nie ma sensu. Postanowiłem działać w inny sposób. Ruszyłem w kierunku korytarza. Przed wyjściem odwróciłem się na chwilę i spojrzałem na nią z wyrzutem.

– Nie pozwolę ci. – Pokręciłem przecząco głową. – Nie pozwolę ci na to i nie odstąpię od mojego zamiaru, choćby mnie krojono na kawałki.

Nie czekając na odpowiedź, opuściłem jej apartament. Szedłem prędko, przemierzając długie korytarze bazy. Ogarnął mnie jakiś rodzaj zimnej wściekłości. Wyszedłem od Alfy na pozór uspokojony, ale daleki byłem od wewnętrznej równowagi, a teraz, gdy rozmyślałem o jej zamiarach, moje wzburzenie narastało.

Doszedłem do kosmodromu i zmierzając w stronę swojego gabinetu, rzuciłem jednemu z niewielu podwładnych, jacy mi jeszcze zostali:

– Zwołaj telekonferencję wicekomandorów. Natychmiast!

Po trzech, czterech minijednostkach czasowych na ekranie pojawiła się twarz Zaxa Terna, który zgłosił się jako ostatni. Mogliśmy zaczynać.

– Panowie – powiedziałem najspokojniejszym tonem, na jaki w tamtej chwili byłem w stanie się zdobyć – mam powody, by przypuszczać, że niektóre osoby mogą zareagować na obecną sytuację w sposób irracjonalny i nie zechcieć się ewakuować. Polecenie z Universe Research jest wyraźne: Sigmę mają opuścić wszyscy. W związku z tym musimy być przygotowani na ewentualne użycie siły. Nie jest to dla mnie łatwa decyzja, ale sądzę, że czasem trzeba ratować człowieka wbrew jego woli. Od tej chwili proszę nosić przy sobie zero zero pięćdziesiąt i zero zero dwieście. Proszę jednak używać tego sprzętu tylko wówczas, gdy będzie to absolutnie konieczne w celu zmuszenia kogoś do ewakuacji czy zaprowadzenia porządku. Proszę też dobrać sobie do pomocy dziesięciu najbardziej zaufanych ludzi i uzbroić ich; rodzaj broni już określiłem.

– Do tej pory nikt nie stawiał oporu – stwierdził Kaan Amar. – Czy coś się stało?

– Nie, ale z ostatnio przeprowadzonych rozmów z pewnymi osobami wywnioskowałem, że jednostki te mogą zareagować na rozkaz ewakuacji nietypowo. Trudna sytuacja w bazie trwa już od dawna, niektórzy nie wytrzymują napięcia – odpowiedziałem enigmatycznie.

– Może zwrócimy się o pomoc do psychologów? – zaproponował Dan Colman.

– O ile mi wiadomo, został już tylko jeden, Martin Adams. Proszę korzystać z jego pomocy – zachęciłem, choć uważałem, że gdyby chodziło o Alfę, młody i niedoświadczony Adams niewiele by zdziałał.

Na koniec dodałem jeszcze:

– Broń proszę nosić dyskretnie. To, że zostaniemy w nią wyposażeni, nie ma być demonstracją siły. To będzie tylko przykra konieczność.

Nie byliśmy na Sigmie zupełnie bezbronni. Mieliśmy zmagazynowaną pewną ilość środków przymusu. Nie był to jakiś wielki arsenał, raczej minimum sprzętu zapewniającego możliwość obrony w przypadku ataku z zewnątrz czy w razie konieczności utrzymania porządku w bazie, gdyby ewentualnie ktoś go zakłócał. Jako dowodzący akcją ewakuacyjną miałem prawo tymi środkami dysponować, oczywiście w pewnym zakresie i w ściśle określonych regulaminem celach.

Wymienione przeze mnie sprzęty to nie jakaś niebezpieczna broń. Przy ich użyciu można obezwładnić człowieka, ale nie sposób kogokolwiek tym zabić czy zranić. Mogłem być pewien, że nikogo tą bronią fizycznie nie skrzywdzę.

Po telekonferencji otworzyłem schowek, by wyjąć z niego moje egzemplarze tych nieostrych środków bezpieczeństwa. Gdy po nie sięgałem, dostrzegłem krew na lewej dłoni. Wcześniej nie zauważyłem fatalnego stanu tej ręki, nie czułem też żadnego bólu. Ponieważ znalazłem – jak w tamtej chwili sądziłem (czy raczej: usiłowałem sądzić) – rozwiązanie mojego problemu, czułem jakiś rodzaj ulgi, nie do końca jednak satysfakcjonującej. Nadal było mi ciężko, ale łudziłem się, że wybrałem najlepsze rozwiązanie, na jakie mogłem sobie pozwolić. Tworząc iluzję spokoju, postanowiłem zająć się sobą i pójść do centrum zdrowia.

Na miejscu zajął się mną mały robot ratunkowy. Kiedy oczyszczał ranę i podawał leki przyśpieszające gojenie, spoczywałem w pozycji półleżącej na fotelu medycznym. Było mi wygodnie i znajdowałem się już pod wpływem środków przeciwbólowych, ale nie potrafiłem się całkowicie odprężyć. Gdzieś pod ułudą osiągnięcia podstaw do uspokojenia się, którą pracowicie konstruowałem, czaił się przygniatający niepokój. Zdawałem sobie sprawę z jego przyczyn. Przewidywałem, że Alfa może mi nigdy nie wybaczyć tego, co zamierzałem zrobić. Wiedziałem, że jeśli pozbawię ją możliwości dokończenia badań, a tym samym podejmę decyzję za nią, poczuje się zniewolona i najpewniej nie zechce mnie więcej widzieć. Obawiałem się, że jakkolwiek bym nie postąpił, stracę ją. Postanowiłem jednak zaryzykować utratę jej względów, byleby tylko zakończyła życie na Ziemi, wśród ludzi, by żyła normalnie.

Mierziła mnie też myśl o użyciu wobec niej broni, choć w pierwszych chwilach nieznośnego wzburzenia właśnie takie rozwiązanie przyszło mi do głowy. Pomyślałem, że trzeba by znaleźć jakieś inne środki przymusu, a użycie broni, choć nieostrej, pozostawić sobie jako możliwość ostateczną, na wypadek, gdyby wszystkie pozostałe metody zawiodły. Rozglądając się po centrum medycznym, pomyślałem o jakimś leku powodującym czasową utratę świadomości. Użycie czegoś takiego wobec Alfy wydało mi się nieco lepszym rozwiązaniem niż działanie według mojego początkowego planu. Postanowiłem, że zabiorę ją z Sigmy, gdy będzie spała. Nie zmieni to zasady mojego działania; nadal będę postępował wbrew jej woli, ale przynajmniej zachowam się – by tak rzec – w miarę po dżentelmeńsku, a może też oszczędzę jej stresu. Zaczynałem myśleć o Alfie jak o osobie szalonej, którą trzeba ratować przed nią samą. Z tą myślą łatwiej mi było działać.

Jeden z nielicznych medyków, jacy jeszcze pozostali w bazie, bez problemów wydał mi fiolkę z odpowiednim lekiem.

– Niektórzy źle znoszą stres związany z ewakuacją – powiedziałem, by jakoś uzasadnić swoje żądanie, choć mój rozmówca nie domagał się wyjaśnień. W sprawach ewakuacji bowiem nikt nie miał prawa do kwestionowania moich działań; to ja kierowałem akcją i odpowiadałem za jej przebieg.

Gdy opuściłem centrum medyczne, była już późna pora, poszedłem więc do mojego mieszkania, by się położyć i odpocząć. Czułem się jak w gorączce i miałem przed oczami lekką mgłę – zapewne z przemęczenia. Niestety, natłok myśli nie pozwolił mi na zmianę stanu świadomości – cały czas pozostawałem na jawie, choć była to pora snu.

Im dłużej myślałem o Alfie, o jej szaleńczym postanowieniu i moich próbach przeciwstawienia się decyzji, którą podjęła, z tym większym trudem akceptowałem wymyślony przez siebie plan działania. Pod koniec „nocy” (według naszych biorytmów, bo na zewnątrz właśnie kończył się sigmański dzień) byłem już daleki od zastosowania mojego początkowego sposobu reagowania na tę trudną sytuację, w której postawiła mnie Alfa. Jakiekolwiek rozwiązanie siłowe – nawet przy użyciu środka nasennego – wydało mi się zbyt radykalne, a poza tym mogło się okazać zawodne. Pomyślałem bowiem, że Alfa, jako osoba wyjątkowo inteligentna, a przy tym silnie zdeterminowana, też zapewne – może nawet właśnie w tej chwili – przygotowuje jakiś plan, opozycyjny wobec mojego. Taka możliwość wydała mi się tym bardziej prawdopodobna, że przecież zdradziłem się z moimi zamiarami jej ratowania, czym zapewne zmobilizowałem ją do szybkiego opracowania jakiegoś skutecznego kontrplanu. Trudno było przewidzieć, kto kogo pokona w tym swoistym pojedynku na intelekt i siłę woli. Uznałem więc, że najpewniejszym (a zarazem najbardziej eleganckim) sposobem ratowania Alfy będzie uczynienie tego przy współudziale jej samej. Nie było lepszego wyjścia niż rozmawiać z nią na tyle długo i przy użyciu tak przekonujących argumentów, by sama odstąpiła od swoich zamiarów. Postanowiłem, że dopiero jeśli rozmowy nie przyniosą oczekiwanych rezultatów, zdecyduję się na użycie siły.

Czasu pozostało niewiele, zdecydowałem więc, że pójdę do Alfy natychmiast, mimo bardzo wczesnej pory. Nie zdążyłem przygotować żadnych konkretnych argumentów, których mógłbym użyć w rozmowie z nią, postanowiłem zatem, że będę polegać na mojej zdolności do improwizowania w trudnych sytuacjach. Nie miałem przecież ani chwili do stracenia. Skierowałem się więc w stronę przedpokoju i już zamierzałem wyjść, kiedy w moim mieszkaniu zjawiła się Alfa.

Nic nie powiedziała na powitanie, tylko stała i patrzyła na mnie jakimś przepraszająco-współczującym wzrokiem. Wyglądała na tak wyczerpaną – fizycznie i emocjonalnie – że kiedy ją zobaczyłem, poczułem, jak topnieje we mnie wszystko, co można by nazwać złością czy buntem. Przywitałem ją bardzo ciepło, choć w całkowitym milczeniu, a potem wziąłem za rękę i poprowadziłem w stronę pokoju dziennego. Pogasiłem światła, gdyż po nieprzespanej nocnej części snorytmu czułem pieczenie oczu. Zostawiłem tylko delikatną fioletowoniebieskawą poświatę ściany fluorescencyjnej oraz ekran, który był przeze mnie tak zaprogramowany, by przedstawiał Ziemię widzianą z Księżyca. Posadziłem Alfę na sofie i usiadłem przy niej. Ekran emanował nikłe światło, a my siedzieliśmy w półmroku, obejmując się i patrząc na wizerunek Ziemi.

Po dwudziestu, trzydziestu minijednostkach czasowych całkowitego milczenia odczułem pomiędzy nami taką bliskość i zrozumienie, że odważyłem się powiedzieć:

– Nie zostawaj tu, proszę... Zrób to dla mnie.

– Nie mogę.

– Więc się myliłem? – Spojrzałem na nią z nieukrywanym smutkiem. – Niewiele dla ciebie znaczę?

– Jesteś mi w najwyższym stopniu nieobojętny, ale... muszę pójść własną drogą.

Przez chwilę się zastanawiałem, co powiedzieć. Wreszcie – w nadziei, że Alfa sama znajdzie w swoim planie działania choć jedno wewnętrzne pęknięcie, rys niekonsekwencji, jakiś brakujący element układanki – zapytałem:

– Jak zamierzasz to zrealizować?

– Może kiedyś ludzie wymyślą sposób radzenia sobie z promieniowaniem-duchem i wrócą tutaj – odpowiedziała spokojnym tonem. – Zresztą, pozostaną tu urządzenia łączności, będę więc mogła wysłać na Ziemię sygnał z informacjami o wynikach moich badań. Może dzięki nim ludziom będzie się lepiej żyło. Nie umiem przestać w to wierzyć.

Zmieniłem pozycję, by lepiej widzieć Alfę, i – patrząc na nią z jakimś naciskiem – powiedziałem:

– Jeśli udostępnisz ludziom wyniki swoich badań, o ile zdołasz doprowadzić je do końca, inni nie będą mieli już do czego dążyć. Zniszczysz naukę, filozofię, po części może i religię, i tak już istniejącą tylko w formie szczątkowej. Zniszczysz cywilizację. Zachowaj wyniki badań dla siebie. Niech każdy sam znajdzie swoje „rozwiązanie świata”. Czyż nie po to żyjemy?

– Jeśli będę w stanie w ciągu całego życia choć przybliżyć się do kresu moich poszukiwań, to już poczuję się w miarę usatysfakcjonowana. Wtedy podzielę się z resztą świata tylko tym, co zdołam osiągnąć. Inni i tak będą jeszcze mieli coś do zrobienia.

– Nie odbieraj tego ludziom, proszę. Jeśli dasz im wszystko, zostaną z niczym.

– Nie zamierzam i nie jestem w stanie, dać ludziom odpowiedzi na wszystkie pytania. Al, nie jestem szalona. Zdaję sobie sprawę, że wszechwiedza jest nieosiągalna. Nie chcę wszechwiedzy. Chcę WSZECHZROZUMIENIA.

Nie mogłem z nią dłużej rozmawiać. Zabrakło mi argumentów do tej niełatwej wymiany zdań, a poza tym miałem parę pilnych spraw do załatwienia. Postanowiłem więc rozstać się z Alfą na kilka jednostek czasowych i powrócić do pracy. Miałem nadzieję, że podczas wykonywania obowiązków służbowych trochę odpocznę od dręczącego mnie problemu, a kiedy zdołam się nieco odprężyć, przyjdzie mi do głowy jakaś sensowna argumentacja, której będę mógł użyć w rozmowach z Alfą.

Skrajnie zmęczony po nieprzespanej nocy, gorączkowo działałem dalej. Idąc na kosmodrom, myślałem o tym, co Alfa teraz przygotowuje, by mnie zwieść i dopiąć swego. Nadeszły chwile, w których nie mogłem jej ufać... ani ona mnie. Była to dla mnie sytuacja niezwykle ciężka pod względem emocjonalnym, bo przecież nadal pozostawaliśmy sobie bliscy.

Przez całą dniówkę dzieliłem czas między obowiązki zawodowe a próby wymyślenia optymalnego sposobu ratowania Alfy. Kontrolowałem stan techniczny ostatniego statku, jaki miał odlecieć z Sigmy, decydowałem, które urządzenia w bazie należy już wyłączyć, przypominałem pracownikom, co powinni ze sobą zabrać, ponaglałem medyków, by zaczęli przygotowywać organizmy ludzi do podróży. Niektóre z tych zadań wymagały koncentracji, co było dla mnie trudne, gdyż nie mogłem przestać myśleć o Alfie. Uznałem, że za wszelką cenę muszę pokrzyżować jej plany pozostania na Sigmie. Przyszło mi do głowy, że mógłbym się umówić z Alfą na spotkanie pożegnalne w dniu odlotu, ale przeprowadzić je o snorytm wcześniej, niż zapowiadałem, tłumacząc się obawami o brak wolnych chwil w ostatnich jednostkach czasowych przed podróżą. Jeśli zaskoczę ją w ten sposób, myślałem, może nie będzie w danej chwili przygotowana do realizacji swojego planu pozostania tu mimo moich działań i nie zdoła mnie podejść. Uznałem bowiem, iż muszę przyjąć za pewnik, że Alfa będzie próbowała mnie przechytrzyć lub powstrzymać siłą. Postanowiłem, że jeśli argumentacja nie pomoże i nie będę całkowicie przekonany, iż Alfa zmieniła zdanie, uśpię ją na kilka snorytmów podczas tego przesuniętego spotkania pożegnalnego. Jednak tuż przed porą kolacji, gdy kończyłem pracę, nieco skorygowałem mój plan. Pomyślałem bowiem, że Alfa nie wypije niczego, co jej podam, jeśli będzie przekonana, iż są to nasze ostatnie chwile, jakie spędzamy ze sobą na Sigmie. Może się domyślać, że wlałem do napoju jakiś farmaceutyk. Powziąłem zatem postanowienie, że w ostatnim snorytmie przed umówionym spotkaniem pożegnalnym odwiedzę ją ot tak, po prostu. Będę się zachowywał tak, jakby nasz ostatni wspólnie spędzony czas w bazie miał nastąpić dopiero nazajutrz. To powinno uśpić jej czujność.

Z tym postanowieniem opuściłem kosmodrom i poszedłem do Alfy. Nie zastałem jej w mieszkaniu, a komunikator miała wyłączony, ale bez trudu domyśliłem się, że jest w obserwatorium astronomicznym.

W tamtym czasie było ono przygnębiająco opustoszałe – inni astronomowie już opuścili Sigmę. Stałem z Alfą pod ogromną, przezroczystą kopułą, przez którą można było podziwiać uroki lokalnego nieba – jedyne naturalne piękno dostępne na Sigmie. Przez chwilę patrzyliśmy na gwiazdy, a potem przyglądaliśmy się sobie wzajemnie. Próbowałem się zorientować czy domyślić, jakiego typu argumenty trafiłyby do Alfy właśnie w tej chwili. W końcu zapytałem (bardziej siebie niż ją):

– Może wykazujesz zbytnią determinację w dążeniu do celu?

Alfa, oburzona moją wypowiedzią, aż się ode mnie o kilka kroków oddaliła.

– Naprawdę nie rozumiesz moich celów, ambicji, dążeń? – zapytała z ogromnym zapałem, lekko podnosząc głos. – TY nie rozumiesz? A gdzie my teraz jesteśmy, Al? Dlaczego tutaj jesteś? Powiedz mi, proszę, dlaczego porządny człowiek zostawia dziecko, które nie ma matki, i wyrusza w Kosmos, by przez długi czas pracować na niewyobrażalnie odległej planecie? Co ciebie przygnało właśnie tutaj, tak daleko od domu?

– Przyleciałem tu, bo nie mogłem patrzeć na Ziemię bez Evy – odpowiedziałem smutno.

– O, nie! – zaprzeczyła gwałtownie. – Jesteś tu, bo taką masz pracę, a swój zawód wybrałeś na długo przed poznaniem Evy. Dlaczego zdecydowałeś się na szkołę w Tokio, która przygotowuje do pracy w Kosmosie? O ile pamiętam, nikt cię do tego nie zmuszał... Jesteś eksploratorem, Al, jak my wszyscy na Sigmie... może jak wszyscy w ogóle.

– Ale ja realizuję moje ambicje w granicach rozsądku.

– Nie, Al. Tak ci się tylko wydaje. Rozsądkiem byś się wykazał, gdybyś znalazł sobie pracę w pobliżu Ziemi, blisko twojej córeczki. Jak potężna musi być siła, która cię tu popchnęła... To ona prowokuje cię do przekraczania granic rozsądku, a jest zbyt ogromna i zanadto budująca, by mogła wynikać z motywacji negatywnych, jak pragnienie zapomnienia o śmierci bliskiej osoby. Lecąc na Sigmę, przed niczym nie uciekałeś; ty do czegoś dążyłeś. Znasz tę siłę równie dobrze jak ja. Jesteśmy na Sigmie, Al, nie w domu, na Ziemi. To, co nas (i wielu innych) tutaj popchnęło, zatrzyma mnie tu na zawsze.

Podczas tej rozmowy czułem, że gmach argumentacji, który z trudem budowałem w ciągu kilku ostatnich jednostek czasowych, zaczyna niepokojąco pękać i za chwilę runie. Obawiałem się moich reakcji. Panicznie bałem się tego, co czułem – a odczuwałem jakąś wewnętrzną zgodność moich (wcześniej nie do końca uświadamianych) przekonań ze słowami Alfy. Sam rozpętałem tę wojnę na argumenty, ale teraz pojąłem, że zaczynam ją przegrywać. Mój opór topniał pod wpływem imponującej konsekwencji w zachowaniu Alfy oraz sensowności jej wywodów. Gubiłem się w tym wszystkim. Po raz pierwszy w życiu nie wiedziałem, co mam czuć – nie umiałem określić, czy jeśli ulegnę argumentom Alfy (przyznając w duchu, że są słuszne), to zachowam się wbrew, czy też zgodnie z samym sobą.

Pomyślałem, że sytuacja być może zacznie mi się wydawać mniej skomplikowana, jeśli trochę odpocznę. Wyraziłem chęć pójścia spać. W reakcji na te słowa Alfa wzięła mnie za rękę i w milczeniu poprowadziła w stronę swojego mieszkania. Gdy przyszliśmy do niej, zażyliśmy słaby, krótko działający lek nasenny, obawialiśmy się bowiem, że jesteśmy zbyt zestresowani, by zasnąć w naturalny sposób.

Mój stres okazał się jednak o wiele silniejszy niż działanie medykamentu, gdyż obudziłem się zbyt wcześnie, o całą jednostkę czasową przed Alfą. Leżąc w ciemnościach, myślałem o tym, jak pusto jest już w bazie. Ciarki przeszły mi po ciele, gdy pomyślałem, że miałbym zostawić tutaj Alfę, w tym opustoszałym pomniku ludzkich zmagań ze światem. Czułem podziw dla jej ambicji, przekraczających wszystko, co do tej pory widziałem w człowieku. Nie mogłem jednak pogodzić się z myślą, że była wobec siebie aż tak wymagająca. Miałbym jej pozwolić na to, by została wielkim kosmicznym samotnikiem, schwytanym w pułapkę własnych nadambitnych celów? – myślałem. Przecież Alfa nie jest wolna. Za bardzo ulega swojej pasji poznawczej – żądza wiedzy ją determinuje. Muszę ją z tego wyzwolić. Po przemyśleniu sprawy postanowiłem, że nawet jeśli argumenty Alfy będą mi trafiać do przekonania, i tak zabiorę ją z Sigmy. Jeżeli bowiem uznam jej argumentację za słuszną, myślałem, będzie to znaczyło, że oszalałem razem z nią.

Przez całą dzienną część tamtego snorytmu w ogóle nie myślałem o Alfie. Odsuwałem od siebie ten problem, skupiając się na pracy.

W porze kolacji zapytałem ją:

– Czy nie masz co do swojej decyzji żadnych wątpliwości?

– Oczywiście, że mam. Gdybym nie miała, jej podjęcie byłoby mimo wszystko łatwe.

– Dlaczego zatem chcesz to zrobić? – Niepokoiłem ją trudnymi pytaniami w nadziei, iż się złamie.

– Jestem wierna sobie, po prostu. Będzie mi bardzo ciężko, niewątpliwie. Zarazem jednak będę przekonana, że robię to, co powinnam, do czego zostałam stworzona. Myślę, że to da mi jakiś rodzaj niełatwego szczęścia.

– Stworzona... przez KOGO? Skąd to poczucie celowości? Czyżbyś przeczuwała istnienie wyższej...

– Tego nie wiem. Natomiast jestem najzupełniej pewna, że człowiek, który postępuje wbrew sobie i czyni to, co powinien zrobić według innych, bez własnego przekonania, nie może być szczęśliwy.

Patrzyłem na nią przez dłuższy czas. Myślałem bezpojęciowo, właściwie tylko czułem. W końcu uśmiechnąłem się smutno, nie kryjąc bólu i rozczarowania.

– A ja już myślałem, że chciałbym mieć drugą żonę... Elia by cię polubiła, imponowałabyś jej...

– Al, proszę...

– Zostawiam ci tu zapasy żywności i leków dla tysiąca pięciuset osób. – Usłyszałem własny głos, postrzegając go tak, jakby mówił to ktoś inny. – Pamiętaj też, że niektóre substancje możesz syntetyzować.

– Dziękuję, Al. Dziękuję...

– Żeby już nie było odwrotu – sięgnąłem do kieszeni w górnej części munduru – powinnaś wiedzieć, co dla ciebie przygotowałem.

Wyciągnąłem w kierunku Alfy rękę zaciśniętą w pięść i powoli ją otworzyłem, odsłaniając małą fiolkę z przezroczystym niebieskim płynem. Ponieważ dłoń mi drżała, czego mimo usilnych starań nie mogłem opanować, pojemnik z farmaceutykiem stoczył się z niej i roztrzaskał o posadzkę tuż przed stopami Alfy.

– Ja dla ciebie też coś przygotowałam. – Spuściła wzrok, wyraźnie zawstydzona swym zamiarem zmylenia mnie. – Zaplanowałam, że ukryję się w tej małej stacji badawczej na półkuli południowej, podczas gdy tutaj zostałby tylko mój superiluzoryczny wizerunek, przygotowany kiedyś przez Svena. Rozmawiałbyś z hologramem.

Alfa zrobiła krótką przerwę, zapewne w celu opanowania emocji, i dodała:

– Aż do tej chwili zastanawiałam się, czy go użyć.

W dniu odlotu spacerowaliśmy po wyludnionej bazie, odwiedzając miejsca, które szczególnie lubiliśmy. Gdy mijaliśmy centralny hol, przystanąłem na chwilę i powiedziałem jakby do siebie:

– W Universe Research urwą mi głowę za to, że cię tu zostawiłem.

– Powiedz im, że to była moja decyzja.

Po chwili spojrzała na mnie z miłym uśmiechem i dodała:

– Nie traktuj tego, co się zdarzyło, w kategoriach nieszczęścia. Gdy będziesz myśleć o mnie tam, na Ziemi, pamiętaj, że jestem tu z własnej woli i że realizuję moje marzenia.

Potem spędziliśmy trochę czasu w moim mieszkaniu. Choć trudno mi było to pojąć, Alfa wydawała się pogodna i szczęśliwa. Zapewne chciała, bym opuścił Sigmę w nie najgorszym nastroju, bo powiedziała nieco żartobliwym tonem:

– I pamiętaj, chcę, byś znalazł swoje szczęście. Takie na całe życie. Ma być ładna i miła...

– Na pewno nie będzie naukowcem – zastrzegłem z nikłym, ale szczerym uśmiechem.

Przyglądałem się jej twarzy, chcąc zapamiętać każdy szczegół. Skupiałem się na Alfie, na widocznych w jej oczach przeżyciach i odczuciach, starając się nie myśleć o własnych emocjach.

– Zwariowałem, że ci na to pozwalam – powiedziałem i, jakby na potwierdzenie tych słów roześmiałem się w istocie dość szaleńczo, rozładowując w jakimś stopniu moje napięcie.

Odpowiedziała z niewzruszonym spokojem:

– Przeżyliśmy nasz wspólny czas, Al. Dziękuję za wszystko.

Gdy wsiadałem na statek (jako ostatni spośród pasażerów), pomyślałem, że wraz z nami znika z tej planety coś, co towarzyszyło tu ludziom od początku naszego pobytu na sigmańskim globie. Trudno mi było określić, co to jest – swoisty „opór” Kosmosu przed eksploracją? Cena, jaką płacimy za mentalną i fizyczną ekspansywność? Wiedziałem tylko, że nazywaliśmy „to” sigmą, i miałem pewność, iż teraz nie będzie już ona aż tak dokuczliwa, jak bywała w naszej bazie. Zrozumiałem, że sigma nie musi nam dłużej wskazywać (czy raczej: sugerować) granic naszych poszukiwań. Sigma odchodzi.

Część trzecia

Ulubione wiersze Vilii

SŁÓW KILKA O STRUKTURZE ŚWIATA

Proszę, znajdźcie błąd

w moich założeniach,

od kilku nocy przeprowadzam dowód,

który wydaje mi się nielogiczny,

lecz zawarta w nim myśl powraca

i uderza prostotą:

Dusza – – – – – nieśmiertelna.

Zatem:

Człowiek = nieśmiertelność

wieczność

nieskończoność

..................................................

Wszechświat – – – – – skończony

ilość materii – wymierna, ograniczona

przestrzeń

czas

(i inne wymiary, jakiekolwiek istnieją)

– – – – – skończone.

?

Jak to możliwe, że Dusza

istnieje w Świecie

że coś, co nieograniczone

prawdziwie mieści się w skończoności?

!

Przyjąć więc muszę, że Człowiek

(choćby istniał sam)

jest tym, który nadaje

Światu

wymiar NIESKOŃCZONEGO.

!!

Tak więc ja, Vilia Lux,

jestem centrum Wszechświata –

nie jako punkt matematyczny

nie w sensie astronomicznym...

??

Więc

– w jakim?

Jak nazwać ten sens?

...................................................

Wybaczcie pomyłkę w obliczeniach,

lecz myśl ta urzekła mnie dziwnie

i dodaje odwagi

mimo niewątpliwego

błędu w dedukcji.

ZEBRANIE RADY NA PLANECIE X

(RAPORT ZWIADOWCY)

Trójwymiarowi –

tam, na Ziemi.

Związki węgla,

trochę wodoru i tlenu

(z niewielką domieszką innych pierwiastków).

Dość dziwaczni.

Chyba rozumni –

świat dociera do nich powoli,

fragmentarycznie,

przez ciasne szczeliny pięciu zmysłów.

Wydarli światu kilka tajemnic,

znają parę praw natury

i wielu z nich tkwi w przekonaniu,

że obowiązują one we wszystkich zakątkach Wszechświata,

w każdym czasie.

Postrzegają rzeczywistość w trzech wymiarach,

a opisują w słowach

lub wzorach.

To, co niewyrażalne w języku,

jest dla nich niepoznawalne.

To, z czego my się składamy,

nazywają antymaterią.

Wszystko, co po przeciwnej stronie ich perspektywy,

uważają za odwrotność,

dziwaczność,

nieprawidłowość.

..................................................

Mają też światy, które noszą w sobie

i tego właśnie

my nie mogliśmy poznać

– – – brak danych – – –

CYTAT

E = mc^2

CYKL DWÓCH WIERSZY

❖  KOSMOS

Po co cały Wszechświat

maleńkiemu człowiekowi?

Po co bezkres czasu i przestrzeni?

Skąd zamysł Stwórcy aż tak szczodry?

Może wszystko po to, żeby

٭ człowiek szedł, mając zawsze coś przed sobą.

٭ By wyobraźnia nie miała kresu.

٭ By żaden zamiar nie był zbyt śmiały.

٭ By wymyślono pojęcie nieskończoności

٭ i żeby nas ono intrygowało...

٭ inspirowało...

٭ wprawiało w zachwyt...

٭ budziło tęsknotę

za tym, kim chcielibyśmy być.

A może po to, żebyś mógł

wpisać w świat swój powód,

dla którego Kosmos jest bezkresny.

❖  WSZECHŚWIAT WEDŁUG MOJEGO PROJEKTU

Ziemia, niebo, Słońce, Księżyc;

kilka gwiazd dla podniesienia

estetyki nocy.

Tuż za Plutonem – kres.

Żadnej rozrzutności.

Wszechświat na miarę człowieka.

..................................................

Taki byłby mój Kosmos.

Ale, ale...

Jaki w nim człowiek?...

..................................................

(dopisane po wielu latach)

Zrozumiałem swój błąd.

Tworzymy (Wszech)świat na miarę człowieka.

A tymczasem to człowiek jest stworzony

na miarę Wszechświata.

Część czwarta

Na granicy światów II

VILIA (Zszokowana i zdziwiona):

Jak to... Została tam? Zostawił ją pan?!

(Przez chwilę o czymś myśli)

Może ktoś po nią wróci?

ALBERT:

Niestety, to mało prawdopodobne. Już dawno temu nadałem sygnał: EWAKUACJA ZAKOŃCZONA. Ma to swoje konsekwencje – sprawę Sigmy zamknięto, finansowo i organizacyjnie. Universe Research nie poniesie teraz gigantycznych kosztów, by ratować Alfę, w dodatku wbrew jej woli. Również nikt inny nie wyłoży na ten cel tak ogromnej sumy, i to w żadnej walucie – ani w naszych kredytonach, ani w Asia-impulsach, ani w globalach. Przypuszczam, że wola Alfy zostanie spełniona.

VILIA (Po chwili milczenia):

Jak pan myśli, czy pani komandor znajdzie „rozwiązanie świata”?

ALBERT:

Nie mam pojęcia. Nie wiem zresztą, czy jest to aż tak ważne. Nie wiem, czy ostateczne rozwiązanie problemu, z którym Alfa się zmaga, przyniosłoby jej szczęście. Jestem skłonny sądzić, iż wcale nie osiągnięcie celu nas uszczęśliwia, lecz samo dążenie do niego, a może nawet tylko to, że się go w ogóle ma.

VILIA (Spogląda na wielki czasomierz na ścianie):

Loty powinny być już wkrótce przywrócone.

(Po chwili):

Jak ja panu zazdroszczę, że niedługo będzie pan na Ziemi!

ALBERT (Kiwa potakująco głową):

Poczuję ulgę, gdy znajdę się w domu. Bardzo mi brakuje ziemskiej przyrody, powiewu wiatru, szumu morza, widoku drzew. Brakuje mi mojej córki – najchętniej nie rozstawałbym się z nią ani na chwilę – oraz rozmów z siostrą, a także kontaktów z dalszą rodziną. Brakuje mi też zgiełku mojego miasta i przepływającego obok mnie tłumu kilku milionów mieszkańców Future City. Tam, daleko, wrażenia są zupełnie inne. Na pewno pani zna to poczucie izolacji i zagubienia, tym silniejsze, im dalej od Ziemi, a tak charakterystyczne dla przebywających długo w Przestrzeni. Te nasze statki i bazy... zawsze będą działały na ludzi klaustrofobicznie, choćby nie wiem jak przestronnie je urządzano. Zawsze będzie nam tam czegoś brakowało... a mimo tego chcę odlecieć znowu.

(W sąsiednim pomieszczeniu – holu – rozlegają się dźwięki jakiegoś komunikatu dla podróżnych. W klubie nie jest on zbyt dobrze słyszalny. Vilia i Albert na chwilę przerywają rozmowę i uważnie słuchają)

VILIA:

Wszystkie loty zostały przywrócone.

ALBERT:

Tak, słyszałem.

VILIA:

Do zobaczenia, panie Grayson. Dziękuję za opowieść.

ALBERT:

A ja za wiersze. Do zobaczenia w innej bazie albo na Ziemi.

VILIA:

Przykro mi, że musiał pan przedwcześnie zakończyć swój pobyt na Sigmie.

ALBERT:

Tak, ten rozdział się zamknął. Opuściliśmy tę planetę, ale to nie koniec i końca nie będzie, dopóki istniejemy. To, po co polecieliśmy na Sigmę, nadal jest w sferze naszych potrzeb, pragnień. Będziemy tego szukać na innych planetach, na Ziemi, wszędzie, zawsze. Będziemy szukać dalej.