Tytuł oryginału:

Confident Decision Making

Copyright © 1998 Roger Dawson

Original English language edition published by

Career Press, 3 Tice Rd., Franklin Lakes, NJ 07 417 USA

All rights reserved

Przekład: Marian J. Waszkiewicz i Hanka Piotrowska

Redakcja i korekta: Justyna Stawarz

Projekt okładki: DL Design, Dariusz Litwiniec

Skład: Umlautus, Göteborg, Sweden

Opracowanie e-wydania:

Copyright © 2006 for the Polish translation by Marian J. Waszkiewicz

Copyright © 2005 for the Polish edition by Wamex

Wszelkie prawa zastrzeżone. Książka ta nie może być reprodukowana w jakiejkolwiek formie bez pisemnej zgody wydawnictwa Wamex.

WAMEX, Skånegatan 17 B, 411 40 Göteborg, Szwecja.

www.wamex.se

e-mail: info@wamex.se

Published in cooperation with MT Biznes Ltd., Warsaw, Poland

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci zabronione. Wykonywanie kopii metodą elektroniczną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym, optycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Niniejsza publikacja została elektronicznie zabezpieczona przed nieautoryzowanym kopiowaniem, dystrybucją i użytkowaniem. Usuwanie, omijanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

MT Biznes Sp. z o.o.

www.mtbiznes.pl

handlowy@mtbiznes.pl

ISBN 978-83-8087-766-5 (format epub)

ISBN 978-83-8087-767-2 (format mobi)

Spis treści

1. Okładka

2. Strona tytułowa

3. Strona redakcyjna

4. Spis treści

5. Wstęp

6. I. Metody podejmowania decyzji

1. 1. Umiejętność podejmowania trafnych decyzji a nasze życie prywatne

2. 2. Nasze decyzje świadczą o nas

3. 3. Podejmowanie trafnych decyzji może pozytywnie wpłynąć na całe nasze życie

4. 4. Dlaczego ludzie podejmują ewidentnie złe decyzje?

5. 5. Cechy charakterystyczne osób wprawionych w podejmowaniu trafnych decyzji

6. 6. Przejście od intuicyjnego do logicznego podejmowania decyzji

7. 7. Przykłady najgorszych decyzji na świecie

8. 8. Przykłady najlepszych decyzji na świecie

7. II. Definiowanie problemu

1. 9. Klasyfikowanie problemu i podejmowanie decyzji

2. 10. Planowanie strategii działania

8. III. Zbieranie i ocena informacji

1. 11. Zbieranie informacji

2. 12. Błędy i zniekształcenia informacji

3. 13. Właściwa ocena zebranych informacji

4. 14. Trudności w planowaniu strategii działania

9. IV. Intuicyjne podejmowanie decyzji

1. 15. Czy podejmowanie decyzji w oparciu o intuicję to przeżytek?

2. 16. Zdolność szybkiego wnioskowania

3. 17. Intuicja czy szybkie wnioskowanie?

4. 18. Ile jest warta twoja intuicja?

5. 19. Rozwijanie umiejętności szybkiego wnioskowania

6. 20. Emocje a asertywność

7. 21. Kontrolowanie prawej i lewej półkuli mózgu

8. 22. Dystans do problemu

9. 23. Wynajdywanie różnych rozwiązań

10. 24. Podejmowanie decyzji przez przedsiębiorców

10. V. Podejmowanie decyzji w oparciu o logikę

1. 25. Decyzje typu „tak lub nie”

2. 26. Wybór pomiędzy dwiema możliwościami

3. 27. Ocena indywidualna

4. 28. Tabela reakcji

5. 29. Wielostopniowe podejmowanie decyzji

6. 30. Rachunek prawdopodobieństwa

7. 31. Jak uzyskiwać dokładne prognozy od pracowników

8. 32. Schemat błędów

11. VI. Grupowe podejmowanie decyzji

1. 33. Grupowe podejmowanie decyzji

2. 34. Zalety grupowego podejmowania decyzji

3. 35. Zorganizowane działanie grupowe

4. 36. Ile osób powinna liczyć grupa?

5. 37. Kiedy grupa przysparza więcej problemów niż korzyści

6. 38. Japońskie metody podejmowania decyzji

12. VII. Bariery w podejmowaniu trafnych decyzji

1. 39. Nie podejmujmy decyzji zbyt szybko

2. 40. Nie podejmujmy decyzji zbyt wolno

3. 41. Jak szybko należy podjąć decyzję?

4. 42. Bądźmy gotowi przyznać się do błędu

5. 43. Decyzje autokratyczne

13. VIII. Osobowość a podejmowanie decyzji

1. 44. Style podejmowania decyzji

2. 45. Dziewięć cech typowych dla ekspertów w podejmowaniu trafnych decyzji

14. Postscriptum

Wstęp

Życie to ciągłe podejmowanie decyzji

Decyzje mają fundamentalny wpływ na nasze życie. Niektóre z nich są dobre, inne nawet świetne, jeszcze inne są złe lub po prostu tragiczne w skutkach. Oczywiście zdajemy sobie z tego sprawę, gdy stoimy przed podjęciem ważnych decyzji i dlatego wywołują one taki stres czy psychiczne katusze. Jednak to nie ważne decyzje kształtują naszą przyszłość. Każdego dnia podejmujemy dziesiątki decyzji i nic nie wpływa na nasze życie bardziej niż umiejętność dokonywania odpowiednich wyborów.

Opanowanie sztuki podejmowania trafnych decyzji jest jedną z najważniejszych umiejętności, jakich można się nauczyć. Wszystkie nasze sukcesy i porażki życiowe można przypisać decyzjom, które wcześniej podjęliśmy. W gruncie rzeczy całe nasze życie, nasze nadzieje, marzenia i cele zależą właśnie od umiejętności podejmowania mądrych decyzji.

Zdałem sobie z tego sprawę pewnego mroźnego grudniowego ranka podczas wyjazdu służbowego na Manhattan. Mój najstarszy syn „zmieniał” właśnie kolejną pracę, więc mu zaproponowałem, żeby ze mną pojechał. Jeśli sobie dobrze przypominam, miał wówczas objąć swoją trzydziestą szóstą posadę, co uważam za całkiem niezły wynik jak na dwudziestosześciolatka, ale to zupełnie inna sprawa. W związku z tym, że obaj mieszkamy niedaleko Los Angeles, zdecydowaliśmy się polecieć do Nowego Jorku dzień wcześniej, żeby trochę pozwiedzać. Dwight nie był nigdy przedtem w Nowym Jorku, a ja uwielbiam to miasto ze względu na zauważalne tam kontrasty — pomiędzy nadzieją i desperacją, bogactwem i ubóstwem, dobrym smakiem i totalnym kiczem.

Zapytałem go: „Co chciałbyś zobaczyć?”.

„Tato, jeśli to możliwe, chciałbym zobaczyć Statuę Wolności na wyspie Ellis” — odparł.

Mnie również w swoim czasie ekscytowała Statua Wolności. W 1962 roku wyemigrowałem z Anglii do Ameryki. Wciąż jeszcze pamiętam, jak lecąc nisko nad portem Nowy Jork, zobaczyłem po raz pierwszy Statuę Wolności. Nigdy przedtem jednak nie byłem na samej wyspie.

Nic nie wpływa na nasze życie bardziej niż umiejętność dokonywania odpowiednich wyborów.

I w ten oto sposób tego mroźnego grudniowego poranka znaleźliśmy się na promie płynącym na wyspę Ellis — miejsce pielgrzymek milionów emigrantów. Kiedy zeszliśmy z pokładu, Dwight powiedział: „Tato, chodźmy na dół obejrzeć panoramę Manhattanu”.

„Daj spokój, Dwight” — odparłem. „Tam musi być z minus dwadzieścia. Wejdźmy do budynku, tam jest ciepło”.

„Nie, tato” — zaoponował. „Chciałbym zobaczyć panoramę, chodźmy na dół”.

Zeszliśmy więc na brzeg wyspy, skąd rozpościerał się wspaniały widok Manhattanu. Na wprost mieliśmy Wall Street, a na lewo górujące nad miastem strzeliste wieże World Trade Center. Patrząc dalej w lewą stronę, widzieliśmy Empire State Building, budynek Chryslera i centrum. Staliśmy tam, podziwiając ten widok, kiedy nagle Dwight powiedział: „Wiesz co, tato, twoje nazwisko jest na Ścianie Honorowej Imigrantów Amerykańskich”. Spojrzałem w dół, a tam na mosiężnej płycie pamiątkowej nad brzegiem morza na plakietce 94 widniało moje nazwisko. Dwight już nie mógł się doczekać, żeby mi powiedzieć o niespodziance: otóż moje dzieci zrzuciły się na datek na odbudowę wyspy Ellis i w zamian poprosiły o umieszczenie mojego nazwiska na ścianie honorowej. Byłem zupełnie oszołomiony. To była najmilsza rzecz, jaką kiedykolwiek ktoś dla mnie zrobił. Stałem tam w tym zimnie, czując jedynie, jak mnie ogarnia rozgrzewające uczucie szczęścia.

Wróciłem myślą do wszystkich tych decyzji, dzięki którym tam stałem. Mieszkając w Anglii, w wieku 20 lat dostałem dobrą pracę w jednym ze sklepów sieciowych sprzedających różnego rodzaju urządzenia. I wtedy pojawiła się możliwość podjęcia pracy fotografa na transatlantyku podróżującym po całym świecie. Kiedy teraz myślę o decyzji, którą wtedy musiałem podjąć, nie wydaje mi się, żeby była warta zadręczania się, ale w rzeczywistości przez co najmniej tydzień byłem w zupełnej rozpaczy. Czy powinienem zostać i rozwijać się w pracy, która mi całkiem odpowiadała, czy może powinienem postawić na przygodę? Wybrałem przygodę i dzięki temu spotkałem swoją pierwszą żonę, matkę trójki moich dzieci. Również dzięki temu zamieszkałem w Kalifornii, ożeniłem się i założyłem rodzinę.

Potem nagle ocknąłem się, mając 36 lat i nudną pracę w dużej korporacji. Praca była bez perspektyw, ale nie mogłem się zdobyć na odejście. Dręczyło mnie to przez jakiś rok. W końcu zdobyłem się na odważny krok i zacząłem inwestować w nieruchomości, zarabiając (i tracąc) miliony dolarów.

To, kim jesteśmy i kiedykolwiek będziemy, jest bezpośrednim wynikiem naszej umiejętności podejmowania trafnych decyzji.

Potem pomyślałem o tym, co się stało sześć lat później, kiedy zrezygnowałem z dobrze płatnej posady prezesa jednego z największych biur obrotu nieruchomościami w Kalifornii, żeby rozpocząć karierę zawodowego mówcy. Wcale nie byłem przekonany, że mi się uda. Pomyślałem też o tym, że była to jedna z najmądrzejszych decyzji w moim życiu.

Decyzje mają naprawdę fundamentalny wpływ na nasze życie. To, kim jesteśmy i kiedykolwiek będziemy, jest bezpośrednim wynikiem naszej umiejętności podejmowania trafnych decyzji. Ta książka uczy właśnie tej sztuki — podejmowania właściwej decyzji w każdej sytuacji. Poza tym łączy przyjemne z pożytecznym, gdyż ucząc jednej z najważniejszych umiejętności w życiu, stanowi również dobrą lekturę.

Część I

Metody podejmowania decyzji

Przez dziesięć miesięcy w roku podróżuję po USA i innych krajach świata przemawiając na prelekcjach dla firm i stowarzyszeń. W związku z tym miałem okazję rozmawiać z ludźmi, którzy odnieśli ogromne sukcesy w swojej działalności. Zawsze, kiedy tylko mogę, jem kolację z prezesem lub inną ważną osobą z firmy, dla której będę przemawiał. To świetna okazja, żeby porozmawiać i dowiedzieć się o źródłach ich sukcesu.

Ponieważ kwestia podejmowania decyzji coraz bardziej mnie interesowała, zacząłem pytać ludzi sukcesu, w jaki sposób podejmują decyzje. Jak to się robi u nich w firmie? Czy mają jakiś proces decyzyjny?

To, czego się dowiedziałem, było wręcz fascynujące. Prawie nikt nie wiedział, w jaki sposób podejmuje decyzje. Spotykałem ludzi, którzy zbudowali imperia, ludzi na szczycie kariery, ludzi, którzy dominowali w swojej branży. Gdyby ich znajomość rynku była nieco większa, byliby praktycznie monopolistami. Mówię o ludziach, którzy bez mrugnięcia okiem byliby w stanie przeznaczyć na jeden projekt 10 milionów dolarów. A kiedy pytałem ich, jak podejmują decyzje, zwykle jąkali się, bo nie umieli udzielić mi odpowiedzi.

Zazwyczaj mówili: „Nie mamy żadnej strategii podejmowania decyzji. Kiedy pojawia się jakiś problem, obgadujemy go i jeśli decyzja wydaje nam się właściwa i możemy ją podjąć, to tak robimy”. Czy to nie zadziwiające? Zastanówmy się, co mogliby osiągnąć, gdyby tylko trochę usprawnili proces podejmowania decyzji.

Tak naprawdę nie mamy żadnych reguł w kwestii podejmowania decyzji. Obgadujemy sprawę i jeśli decyzja wydaje nam się właściwa i możemy ją podjąć, to tak robimy.

A decyzje w twoim życiu? Nie martw się, nawet jeśli nie uważasz ich za szczególnie trafne. Według testów przeprowadzonych przez Amerykańskie Towarzystwo Zarządzania tylko co druga decyzja podjęta przez ludzi biznesu jest właściwa. To znaczy, że połowa podjętych przez nich decyzji jest dobra, a połowa zła. Czy to niczego nie mówi o sile naszej gospodarki? Nasza gospodarka może dobrze funkcjonować, nawet jeśli połowa z podjętych decyzji jest błędna. Moim zdaniem nie ma żadnego usprawiedliwienia dla tych danych. Po prostu ludzie zaakceptowali taki stan rzeczy. Tak jednak wcale nie musi być.

Może być znacznie lepiej, a rozpocząć trzeba od zmiany sposobu myślenia o podejmowaniu decyzji. Osoba, która podejmuje dobre decyzje, nie koncentruje się na samej decyzji, ale na procesie jej podejmowania. Jeśli będziemy mogli polegać na procesie podejmowania decyzji, zawsze będziemy pewni, że dokonujemy właściwego wyboru.

Moim zdaniem, po dobrym opanowaniu kilku umiejętności można osiągnąć znacznie lepszy wynik niż 50 procent trafności decyzji. Jeśli opanujesz kilka prostych technik opisanych w tej książce, będziesz podejmować właściwe decyzje w każdej sytuacji. Nie wszystko w życiu będzie miało pomyślny finał tylko dlatego, że nabierzesz wprawy w dokonywaniu trafnych wyborów, ale na pewno będziesz mieć satysfakcję, wiedząc, że podjąłeś możliwie najlepszą decyzję.

Tak więc w części pierwszej opiszę podstawowe metody podejmowania decyzji. Później wyjaśnię szczegółowo, na czym polega sztuka podejmowanie trafnych decyzji.

Rozdział 1

Umiejętność podejmowania trafnych decyzji a nasze życie prywatne

Podejmowanie decyzji sprawia ludziom kłopoty zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym. Twierdzę tak, ponieważ często osoby, które słuchały moich kaset lub czytały moje książki, piszą do mnie i dzwonią z prośbą o udzielenie im rady. Raz napisał do mnie pewien mężczyzna z Włoch, który chciał się przeprowadzić do Kalifornii. Nadarzyła mu się świetna okazja zawodowa i miał szansę odnieść sukces. Jednak wyjazd oznaczałby pozostawienie we Włoszech żony i dwóch córeczek na co najmniej pięć lat.

Co ty byś mu poradził? Zastanów się i napisz odpowiedź poniżej. Za chwilę dowiesz się, co ja mu poradziłem.

...................

...................

Osoba doświadczona w podejmowaniu decyzji natychmiast wiedziałaby, że ten mężczyzna popełnia dwa rażące błędy. Pierwszy błąd? Nie przygotował odpowiedniej strategii działania. W rozdziale 10 wyjaśnię, jakie znaczenie ma zaplanowanie odpowiedniej strategii, czyli między innymi jasne zdefiniowanie natury problemu. Drugi błąd? Bardzo powszechny: pochopnie wyciągnął wniosek, że ma tylko dwa wyjścia. Jechać do Kalifornii albo nie jechać. Błąd powstał dlatego, że mężczyzna ten nie sklasyfikował problemu w odpowiedni sposób. W rozdziale 9 opiszę, na czym polega właściwe klasyfikowanie problemu.

Oto co mu powiedziałem. Przede wszystkim chciałbym zaznaczyć, że przeprowadzenie się do Kalifornii uważam za bardzo mądre posunięcie, ponieważ sam to zrobiłem i była to najlepsza decyzja w moim życiu. Jednak w przypadku tego mężczyzny wyjazd do Kalifornii byłby czystym szaleństwem. Rozstając się z rodziną na pięć lat, nie miałby szansy zobaczyć, jak jego córki dorastają i dojrzewają. Problem więc polegał na ograniczeniu wyboru do dwóch opcji: albo wyprowadzić się do Kalifornii i zostawić rodzinę, albo nie wyprowadzać się wcale. A powinien był, używając twórczej syntezy, znaleźć sposób, żeby wyprowadzić się do Kalifornii razem z rodziną.

Innym razem zadzwoniła do mnie kobieta z San Francisco, mówiąc, że jej męża przeniesiono do San Diego. Miał tam pracować przez rok, a może dłużej. Potem miał zostać awansowany i prawdopodobnie przeniesiony z powrotem do centrali w San Francisco. Moja rozmówczyni nie mogła zdecydować, czy powinna przejść przez piekło sprzedawania domu i przeprowadzić się do San Diego, czy może zostać i czekać na jego powrót.

Co ty byś jej poradził? Zastanów się i napisz odpowiedź poniżej. Za chwilę dowiesz się, co ja jej poradziłem.

...................

...................

Moim zdaniem ta kobieta nie przemyślała konsekwencji swojej potencjalnej decyzji i stąd jej dylemat. Jeśli miałaby wprawę w dokonywaniu trafnych wyborów, użyłaby prostej tabeli reakcji, aby znaleźć właściwą odpowiedź. O tej metodzie przeczytasz w rozdziale 28.

Poradziłem jej wsiąść w pierwszy samolot do San Diego, jeśli w ogóle zależy jej na małżeństwie. Moja rozmówczyni nie pomyślała o następstwach swoich czynów. San Diego nie jest małą dziurą. Jeśli pozwoli mężowi być słomianym wdowcem w tym mieście przez cały rok, to bardzo prawdopodobne, że ich małżeństwo się rozpadnie.

Używając prostej tabeli reakcji, wiedziałaby, że może wszystko stracić i nic nie zyskać.

Jeszcze innym razem podczas seminarium w San Jose podszedł do mnie pewien młody człowiek. Chciał, żebym mu poradził, czy ma się ożenić z dziewczyną, z którą się spotyka. Kocha ją, ona chce wyjść za niego, ale on nie jest zdecydowany.

„Mężczyźni są jak ogień. Jeśli nie są pilnowani, wymykają się spod kontroli”.

Zsa Zsa Gabor

Co ty byś mu poradził? Zastanów się i napisz odpowiedź poniżej. Za chwilę dowiesz się, co ja mu poradziłem.

...................

...................

Patrząc na jego dylemat pod kątem umiejętności podejmowania decyzji, wiedziałem, że jest to ewidentny przypadek przygotowania niewłaściwej strategii działania. Ten mężczyzna pomylił dwie zupełnie oddzielne kwestie.

Obserwatorom wydaje się, że ludzie wprawieni w podejmowaniu trafnych decyzji podejmują je natychmiast. W rzeczywistości ich umysł analizuje problem na kilku poziomach.

Osoby, które opanowały sztukę podejmowania trafnych decyzji, nie zadręczają się takimi problemami jak ten młody człowiek. Postępują zgodnie z krótką procedurą, dzięki której może się wydawać, że dokonują natychmiastowych wyborów. Tak naprawdę szybko przechodzą przez kilka etapów podejmowania decyzji.

Nigdy nie spotkałem dziewczyny, z którą się ten mężczyzna umawiał, ale powiedziałem mu, że owszem, powinien się ożenić, ale nie z nią. Jego problem polegał na tym, że chciał podjąć dwie oddzielne decyzje, traktując je jak jedną. Tak, powinien się ożenić. To jedna z najwspanialszych rzeczy, jaką można w życiu zrobić. Jednak jeśli pyta kogoś zupełnie obcego, czy powinien się ożenić z tą kobietą, odpowiedź musi brzmieć: nie. Kiedy znajdzie odpowiednią osobę, będzie wiedział, że małżeństwo jest właściwą decyzją, i nie będzie pytał nikogo o zdanie, tym bardziej zupełnie obcego człowieka.

W każdym z trzech wyżej wspomnianych przypadków można zauważyć, że trudności w podejmowaniu decyzji są bezpośrednim powodem bezsilności. Zaburzają one rozwój umysłowy, niszczą nasze związki i tłumią emocje.

Rozdział 2

Nasze decyzje świadczą o nas

Decyzje mają nie tylko fundamentalny wpływ na nasze życie, ale również pozwalają nam sobie uświadomić, kim naprawdę jesteśmy. Dzieje się tak, ponieważ każda decyzja jest składową naszych zasad etycznych, priorytetów i wartości. Stajemy się w ten sposób sumą wszystkich decyzji, jakie w życiu podjęliśmy.

Rozważmy trzy przykłady.

Przykład 1. Twój dziewięćdziesięcioletni ojciec przebywa w luksusowym domu opieki, za który wspólnie z nim płacisz. Jest tam jednak nieszczęśliwy i mówi bez ogródek, że chciałby zamieszkać z tobą, oczekując, że się na to zgodzisz. Masz żonę i trójkę dzieci i wiesz, że jego przeprowadzka zaburzyłaby wasz spokój rodzinny. Jednak wciąż pamiętasz czasy, kiedy tata był zawsze przy tobie, gotowy, żeby ci pomóc.

Jaką podejmiesz decyzję?

...................

Jakich trzech rzeczy dowiesz się o sobie, podejmując tę decyzję?

1. ....................................

2. ....................................

3. ....................................

Przykład 2. Masz 25 lat i jesteś stanu wolnego. Ciężko pracujesz, ale bez większych sukcesów. Jesteś zatrudniony w swojej firmie od dwóch lat. Bogaty wujek zaprasza cię na wspólne miesięczne safari po Afryce, obiecując pokryć wszelkie koszty. To wyprawa twoich marzeń, jednak szef nie daje ci urlopu, twierdząc, że jeśli chcesz jechać, musisz się zwolnić z pracy.

Jaką podejmiesz decyzję?

...................

Jakich trzech rzeczy dowiesz się o sobie, podejmując tę decyzję?

1. ....................................

2. ....................................

3. ....................................

Przykład 3. Sprzedajesz używany samochód. Jedyny zainteresowany kupnem, jaki się pojawił przez miesiąc pomimo wielu ogłoszeń, twierdzi, że właśnie czegoś takiego szuka. Jest gotowy zapłacić żądaną cenę, lecz w trakcie wypisywania czeku podnosi głowę i pyta: „Ale on nie jest po wypadku, prawda? Nie chcę auta po stłuczce”. Samochód brał udział w wypadku, ale został tak dobrze naprawiony, że jeśli nie powiesz klientowi, pewnie nigdy się o tym nie dowie. Dawne uszkodzenia nie mają wpływu na jazdę samochodem. Zdajesz sobie sprawę, że on już go prawie kupił, ale chce, żebyś go tylko upewnił, że pojazd nie miał wypadku.

Jaką podejmiesz decyzję?

...................

Jakich trzech rzeczy dowiesz się o sobie, podejmując tę decyzję?

1. ....................................

2. ....................................

3. ....................................

Decyzje, jakie podejmujemy, mają nie tylko fundamentalny wpływ na nasze życie i nie tylko uświadamiają nam to, kim jesteśmy, ale również kształtują osoby w naszym otoczeniu. W ten sposób jesteśmy sumą wszystkich ludzi, jakich w życiu spotkaliśmy — osobiście, poprzez książki, telewizję, kasety itp. Będąc pracodawcą lub rodzicem, kształtujemy ludzi wokół siebie, a decyzje, które podejmujemy, wpływają na każdego, z kim się spotykamy.

Oceń swoją aktualną zdolność do podejmowania decyzji

Poniżej mamy listę różnych decyzji, jakie podejmujemy w naszym codziennym życiu. Oceń swoją aktualną umiejętność podejmowania decyzji w poszczególnych sprawach w skali 1 do 10, gdzie 10 to najlepszy wynik. Wyniki testu zapisz na osobnej kartce i schowaj.

Rodzaj decyzji

Wynik

Decyzje podejmowane w pracy

......

Decyzje dotyczące wydawania pieniędzy

......

Decyzje dotyczące relacji w życiu prywatnym

......

Decyzje dotyczące kariery zawodowej

......

Decyzje dotyczące twoich dzieci

......

Decyzje dotyczące różnych inwestycji

......

Decyzje związane z twoimi rodzicami

......

Suma końcowa

......

Po skończeniu książki przeprowadź ten test jeszcze raz i porównaj wyniki z pierwszym testem. Sądzę, że zmiana na korzyść jaką zauważysz, zaskoczy ciebie.

Rozdział 3

Podejmowanie trafnych decyzji może pozytywnie wpłynąć na całe nasze życie

Pomyśl o trzech najważniejszych decyzjach, które musiałeś w życiu podjąć. Jak wyglądałoby twoje życie, gdybyś dokonał innego wyboru?

Zadam teraz trzy pytania, które pokażą, jak decyzje wpływają na nasze życie. Odpowiadając na nie, pamiętaj, że wszyscy mamy skłonność do usprawiedliwiania swoich przeszłych poczynań. Gdybym poprosił o wymienienie czegoś, na czym najbardziej ci zależało w przeszłości, i zapytał, czy udało ci się to osiągnąć, prawdopodobnie odpowiedź brzmiałaby: tak. Tak, ożeniłem się z kobietą, która była mi najdroższa. Tak, mam wspaniałe dzieci. Tak, skończyłem studia, które sobie wybrałem. Problem polega na tym, że się usprawiedliwiamy. Próbując przedstawić swoją przeszłość w dobrym świetle, zapominamy o ludziach, z którymi moglibyśmy się związać, o dzieciach, które moglibyśmy mieć, o studiach, które moglibyśmy skończyć. Nie wolno o tym zapominać, odpowiadając na te pytania.

Pytanie A. Co by się stało, gdybyś zdecydował się pójść do pracy zaraz po szkole? Poniżej napisz trzy rzeczy, które zmieniłyby się w twoim życiu.

1. ...................................

2. ...................................

3. ...................................

Pytanie B. Co by się stało, gdybyś ożenił się ze swoją pierwszą miłością? Poniżej napisz trzy rzeczy, które zmieniłyby się w twoim życiu.

1. ...................................

2. ...................................

3. ...................................

Pytanie C. Co by się stało, gdybyś przyjął pracę, którą odrzuciłeś? (Jeśli nigdy nie odrzuciłeś żadnej pracy, pomyśl, co by się stało, gdybyś odrzucił pracę, którą przyjąłeś). Poniżej napisz trzy rzeczy, które zmieniłyby się w twoim życiu.

1. ...................................

2. ...................................

3. ...................................

Czy to nie zdumiewające, jak decyzje wpływają na nasze życie? Coś, czemu poświęciliśmy niewiele uwagi, może z czasem drastycznie zmienić nasze życie. Ta książka nauczy cię strategii podejmowania trafnych decyzji w przełomowych momentach życia, gdy dokonane wybory mogą zaważyć na całej twojej przyszłości.

Być może miałeś kiedyś wrażenie, że nie masz innego wyjścia lub że sytuacja zmusza cię do podjęcia takiej, a nie innej decyzji. W tej książce udowodnię, że zawsze jest inne wyjście, i pokażę, jak je znaleźć. Czytając ją, pamiętaj o moich trzech pytaniach i zastanów się, czy zdecydowałbyś inaczej, stosując właśnie poznane techniki podejmowania decyzji. W dalszej części opiszę, jak używać schematu decydenta do analizy swoich decyzji. Wówczas będziesz mógł się cofnąć, przeanalizować powzięte decyzje i zastanowić się, jak potoczyłoby się twoje życie, gdybyś dokonał innego wyboru. Przekonasz się, czy kiedyś podjąłeś właściwą decyzję.

Im człowiek jest starszy, tym łatwiej mu zrozumieć pewne sprawy. Teraz, będąc już prawie w sile wieku, dochodzę do wniosku, że są to najlepsze lata mojego życia. Zastanawiam się, jak bardzo różne byłyby moje losy, gdybym podjął w odpowiednim czasie inne decyzje.

Richard Bach, autor Mewy, napisał świetną książkę zatytułowaną One („Jeden”), w której opisał metafizyczny świat o nieograniczonych możliwościach. Świat, w którym podejmując decyzję, rozszczepiamy się jak ameba i posuwamy jednocześnie w dwóch kierunkach: świata decyzji podjętych i niepodjętych. Tak więc w świecie metafizycznym są nas tysiące żyjących różne życia — konsekwencje podjętych i niepodjętych decyzji.

Richard Bach wpadł na ten pomysł, kiedy był pogrążony w rozpaczy, gdyż stracił większość pieniędzy. Nie mógł się zdecydować, czy zostać w Stanach i walczyć z problemami finansowymi, czy zostawić wszystko, wyjechać do Nowej Zelandii i rozpocząć życie od nowa. Ostatecznie został w Stanach, przezwyciężył kłopoty finansowe i okazało się, że podjął właściwą decyzję.

Wiele lat później dostał list od pewnego mężczyzny z Nowej Zelandii, który usłyszał o jego wcześniejszym dylemacie. Napisał do Richarda Bacha, sądząc, że ten chciałby wiedzieć, jak potoczyłoby się jego życie, gdyby się jednak zdecydował na wyjazd. Otóż ten mężczyzna był w dokładnie takiej samej sytuacji jak Bach. Wpadł w tarapaty finansowe i nie wiedział, czy zostać w kraju, czy wyjechać do Nowej Zelandii i rozpocząć tam nowe życie. Koniec końców zdecydował się na wyjazd. Dlatego uważał, że Richard Bach chciałby wiedzieć, jak potoczyłoby się jego życie, gdyby dokonał takiego samego wyboru. Czy to nie ciekawy zbieg okoliczności?

To wydarzenie zainspirowało Bacha do napisania książki One, w której przeanalizował możliwość, jaką mamy w świecie metafizycznym — zdolność rozszczepienia się i robienia jednocześnie sprzecznych ze sobą rzeczy. Kuszące, prawda? Wielu z nas zapewne chciałoby spojrzeć w przeszłość i zobaczyć, co by się stało, gdyby w danym momencie podjęli inną decyzję.

Co oznaczałaby umiejętność podejmowania właściwej decyzji w każdej sytuacji? Wszystko. Oznaczałaby szacunek ludzi, z którymi się spotykamy. Oznaczałaby szybką karierę zawodową i bezpieczną przyszłość finansową. W rzeczywistości nie mamy luksusu spojrzenia w przeszłość i zobaczenia, co by się stało, gdybyśmy w danym momencie podjęli inną decyzję. Jednak po przeczytaniu tej książki będziesz pewien, że zrobiłeś wszystko, żeby podjąć najlepszą z możliwych decyzję. I mimo że czasami dokonasz złego wyboru, będziesz wiedział, że i tak zrobiłeś to, co w danej sytuacji było najlepsze.

Rozdział 4

Dlaczego ludzie podejmują ewidentnie złe decyzje?

Czy zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego podjęto decyzje, które każdy, nawet skończony idiota, uznałby za błędne? Niedaleko mnie znajduje się lokal, w którym w ciągu dwóch lat sześciu różnych właścicieli otwierało i zamykało restaurację. Było mi ich tak żal, że zawsze starałem się tam zajść co najmniej raz, zanim zamknęli interes, chociażby tylko na lunch. Jednak ostatnio napis „Likwidacja” pojawił się, zanim zdążyłem wrócić z moich seminariów. No cóż, nadzieja matką głupich.

Albo klasyczny przykład meczu futbolu amerykańskiego pomiędzy drużyną New York Jets i Oakland Raiders transmitowanego w telewizji. Na dwie minuty przed końcem, kiedy Jetsi prowadzili 32 do 29, telewizja przerwała transmisję meczu, żeby nadać zgodnie z programem film Heidi. W ciągu tych dwóch ostatnich minut Oakland Raiders zdobyli dwa przyłożenia, wygrywając tym samym mecz 43 do 32. Do teraz niektórzy dyrektorzy stacji telewizyjnych aż się gotują na myśl o tamtym meczu. Jak ktoś mógł podjąć tak idiotyczną decyzję?

Albo historia z Los Angeles. Kiedy pierwszy raz pojechałem do tego miasta w 1960 roku, dwudziestoośmiopiętrowy budynek ratusza był trzy razy wyższy od drugiego po nim co do wysokości budynku w mieście. Dzisiaj są 23 budynki wyższe niż ten ratusz. W ciągu ostatnich pięciu lat liczba drapaczy chmur bardzo wzrosła. Właściwie możemy mówić o ich zatrzęsieniu. Inwestorzy budują tysiące nowych biurowców, nie myśląc zupełnie, jak ludzie w nich pracujący będą docierać do pracy. W tym samym czasie nie wybudowano ani jednej nowej autostrady i nie dołożono ani jednej linii komunikacyjnej. Przez minione dwa lata czas dojeżdżania do pracy w tym mieście wydłużył się z 45 do 75 minut w każdą stronę. Jak, na miłość boską, władze miasta mogły zatwierdzić budowę tych biurowców bez uwzględnienia kwestii dojazdu do pracy?

A co powiedzieć o właścicielach znajdujących się w drogich centrach handlowych sklepów, które sprzedają domki dla lalek, indiańską biżuterię, używane książki i tym podobne artykuły. Chyba nie liczą oni na to, że sklepy przyniosą jakieś nazwy godne zyski?

I jeszcze jeden ewidentny przykład. Jak mógł ktoś w ogóle pomyśleć, że Amerykanie będą chcieli kupić samochód marki Yugo? To prawda, że niektóre samochody są brzydkie, ale nawet brzydota musi mieć jakieś granice. Pewnie, że był tani, ale w gazetach motoryzacyjnych sugerowali, że i tak lepiej kupić używanego chevroleta, nawet jeśli byłby trochę droższy. Samochód zwrócił nawet uwagę samego Jay Leno, który oprócz prowadzenia programu w TV jest znanym kolekcjonerem samochodów. Jay Leno tak się ubawił, że postanowił o tym powiedzieć w programie Tonight Show: Chyba nikt nie sądzi, że zarobi pieniądze, sprzedając Amerykanom brzydkie samochody produkowane do tego przez komunistów, prawda?

Ta książka pomoże ci nabrać wprawy w dokonywaniu trafnych decyzji, dzięki czemu instynktownie będziesz wiedzieć, co robić gdy nadejdzie moment podjęcia decyzji.

• Nauczysz się, jak szybko klasyfikować problem i przygotować strategię działania.

• Nauczysz się używać intuicji i twórczej syntezy.

• Nauczysz się, jaką procedurę podejmowania decyzji należy wybrać w zależności od rodzaju problemu.

• Nauczysz się w jakich sytuacjach lepiej jest podejmować decyzję podjąć samodzielnie, a w jakich w konsultacji z innymi.

• Nauczysz się, czego unikać w trakcie procesu podejmowania decyzji.