Originally published in English in the USA under the title:

The Walls Are Talking by Abby Johnson with Kristin Detrow

Copyright © 2016 by Ignatius Press, San Francisco

All rights reserved

Copyright © for the Polish translation

by Wydawnictwo Esprit 2020

Na okładce: Ilya Akinshin / 123rf,

Madredus / Shutterstock

Redakcja: Magdalena Kolanko

Korekta: Nina Nykiel

ISBN 978-83-66407-40-4

WYDAWNICTWO ESPRIT SP. Z O.O.
ul. Przewóz 34/100, 30-716 Kraków

tel./fax 12 267 05 69, 12 264 37 09, 12 264 37 19
e-mail: sprzedaz@esprit.com.pl
ksiegarnia@esprit.com.pl
biuro@wydawnictwoesprit.com.pl
Księgarnia internetowa: www.esprit.com.pl

Na zlecenie Woblink

woblink.com

plik przygotowała Weronika Panecka

Książka ta dedykowana jest kobietom i mężczyznom, którzy opowiedzieli mi o swojej ucieczce z przemysłu aborcyjnego. Wasza odwaga inspiruje mnie każdego dnia. Jesteście wzorem waleczności. Nie potrafię wyrazić, jak bardzo jestem zaszczycona, że mogłam się stać malutką cząstką waszego życia

PRZEDMOWA

To nie będzie miła lektura. Ale to lektura obowiązkowa, bo opowiada o autentycznych przeżyciach byłych pracowników placówek aborcyjnych, którzy zgodzili się udzielić wywiadów na potrzeby tej książki, a także o niektórych moich doświadczeniach. Chcąc chronić zarówno ich, jak i swoją prywatność, wszystkie historie napisałam w pierwszej osobie, by czytelnik nie mógł odróżnić jednego głosu od drugiego. Gdy będziesz czytać te wstrząsające relacje, proszę, pamiętaj w modlitwie o tych, którzy to wszystko przeżyli. Te odważne osoby porzuciły pracę w przemyśle aborcyjnym i ujawniły swoje historie nie dla sławy czy rozgłosu, ale po to, by zapoczątkować zmianę. Pragną, by ich opowieści zmieniły życie innych na lepsze. Żeby zło z ich przeszłości posłużyło jako ostrzeżenie.

WSTĘP ABBY

GDYBY ŚCIANY MOGŁY MÓWIĆ

„Jest takie pytanie, na które odpowiedzieć może tylko kobieta” – obwieszcza hasło reklamujące film Gdyby ściany mogły mówić, wyprodukowany przez HBO. Na plakacie dumnie prezentuje się fantastyczne trio wytrawnych aktorek i wysoce pożądane „Dwa kciuki w górę!” od Siskela i Eberta1.

Rzecz jasna, miłośnicy kina nie mogliby oczekiwać niczego innego po filmie, w którym występują takie gwiazdy jak Demi Moore, Sissy Spacek i Cher. Ten obraz z 1996 roku zachwycił internautów, czego wyrazem były najwyższe, jak dotąd, oceny wśród filmów telewizyjnych HBO. Produkcja Gdyby ściany mogły mówić wykraczała daleko poza poziom zwyczajnej rozrywki – prowokowała widzów z pokolenia X do zastanowienia się nad budzącą ogromne kontrowersje kwestią aborcji.

Film Gdyby ściany mogły mówić dumnie reklamuje się jako „mocny, intymny obraz ukazujący, jak zmieniały się czasy i jak zmieniała się wolność. Wstrząśnie tobą. Zaskoczy cię. I niezależnie od tego, po której stronie opowiadasz się w tej sprawie, zmusi cię do jej ponownego przemyślenia”.

Chociaż krytycy i fani zdecydowanie zgadzają się co do tego, że film jest naprawdę mocny i dotyka bardzo osobistych kwestii, to obraz, jaki ostatecznie się z niego wyłania, jest niczym innym jak propagandą w najbardziej wyrafinowanej postaci.

Film składa się z trzech nowel, z których każdą dzielą od poprzedniej dwadzieścia dwa lata, a które łączy przestrzeń tego samego domu. Opowiada o losach trzech kobiet postawionych przed problemem nieplanowanej ciąży i pokazuje, w jaki sposób w każdym z dziesięcioleci dostęp do aborcji był ograniczany lub utrudniany przez regulacje prawne i opinię społeczną.

Claire (Demi Moore) jest pogrążoną w bólu młodą wdową mieszkającą na przedmieściach Chicago w 1952 roku. Będąc pod wpływem alkoholu, zachodzi w ciążę ze swoim szwagrem. Kobieta pragnie uniknąć upokorzenia i oszczędzić kolejnych cierpień rodzinie zmarłego męża, dlatego desperacko szuka możliwości przeprowadzenia nielegalnej aborcji. Spotyka się z bezdusznym osądem i lękliwymi wyrazami wsparcia. W końcu tajemniczy „objazdowy” aborcjonista przeprowadza zabieg na jej kuchennym stole. Kobieta dostaje krwotoku i umiera.

Druga część filmu przedstawia historię Barbary (Sissy Spacek), udręczonej żony policjanta i matki czworga dzieci. Marzenia i nadzieje Barbary w ciągu lat zeszły na boczny tor i w zasadzie pełni ona rolę niewolnicy własnego męża i dzieci. W końcu znajduje czas na to, by skupić się na sobie, i wraca na studia, ale kiedy wydaje się, że wreszcie udaje jej się wejść na ścieżkę samorealizacji, nieplanowana ciąża psuje wszystkie jej plany. Pomimo zachęt ze strony przyjaciółki, która sama kiedyś poddała się aborcji, i pomimo wsparcia spełnionej życiowo córki Barbara okazuje się niewystarczająco silna, by skorzystać z niedawno przyznanego prawa do aborcji. Wybiera rolę rodzinnej męczennicy i decyduje się kontynuować ciążę.

Przeskok do 1996 roku. Dom zamieszkuje teraz Christine (Anne Heche), obiecująca studentka, która odkrywa, że zaszła w ciążę z żonatym profesorem. Decyzję o aborcji podejmuje bez głębszego zastanowienia, jednak podczas pierwszej wizyty w ośrodku aborcyjnym odrzuca ten pomysł. Potem – pomimo próśb swojej głęboko wierzącej najlepszej przyjaciółki i natrętnej postawy protestujących – Christina wraca do placówki, tym razem zdecydowana poddać się zabiegowi. Wszystko przebiega sprawnie aż do momentu, kiedy do gabinetu wbiega zamachowiec z ruchu pro-life, który strzela do bohaterskiej lekarki przeprowadzającej aborcję (Cher), śmiertelnie ją raniąc.

Młodzi widzowie, którzy nie zostali nauczeni krytycznego myślenia i nie poświęcili dotąd zbyt wiele czasu na zastanawianie się nad skomplikowaną kwestią aborcji, mają niewielką szansę, by oprzeć się wpływowi budzących ogromną sympatię postaci. Niechciana ciąża wydaje się tu czymś nie do zaakceptowania, a aborcja jest przedstawiona jako jedyne sensowne rozwiązanie.

Widz mimowolnie ma nadzieję, że jakiś odważny lekarz przeprowadzi nielegalny zabieg i uratuje Claire od ryzykownego szukania rozwiązania na własną rękę; po cichu pragnie, by Barbara, która w końcu postanowiła zainwestować w siebie, przerwała ciążę; czuje się zdegustowany postawą pozbawionych taktu, napastliwych szaleńców reprezentujących ruch pro-life; jest porażony, kiedy jeden z nich brutalnie odbiera życie pełnej poświęcenia aborcjonistce.

Aldous Huxley powiedział: „Celem propagandzisty jest doprowadzenie do tego, by jedna grupa ludzi zapomniała, że ta druga grupa to też ludzie”. W filmie Gdyby ściany mogły mówić na pewno bardzo skutecznie udało się przemilczeć fakt, że w przypadku każdej niechcianej ciąży poza życiem przytłoczonej kobiety na szali jest jeszcze jedno życie – niewinnego człowieka, łatwo marginalizowane i opisywane jedynie w kategoriach ciężaru, dylematu, niedoli, z której nieszczęsną kobietę wyratować może jedynie legalna i bezpieczna aborcja.

W zarządzanej przeze mnie placówce aborcyjnej w Bryan w Teksasie było pomieszczenie, w którym kobiety oczekiwały na zabieg. Pracownicy otrzymali instrukcje, by drzwi prowadzące stamtąd do innych części ośrodka zawsze zamykać na klucz. Irytowało mnie, że za każdym razem, kiedy miałam tamtędy przejść, musiałam się zatrzymywać i przetrząsać swoje kieszenie.

Ale tak naprawdę trapiło mnie to z zupełnie innego powodu. Trzymanie kobiet pod zamknięciem wydawało mi się niewłaściwe. Wyglądało, jakby znalazły się w pułapce. W końcu zapytałam o to swoją przełożoną, która w odpowiedzi wymogła na mnie, żebym obejrzała Gdyby ściany mogły mówić. Młoda i naiwna, dałam się całkowicie nabrać na te kłamstwa i zwieść mistrzowskiej propagandzie filmu. Jeden seans – to wystarczyło, bym dała się przekonać, że zamknięte drzwi to niewielka niedogodność, na którą musimy się zgodzić, jeśli chcemy zapewnić bezpieczeństwo personelowi ośrodków i naszym pacjentkom.

***

Na temat niespójności logicznych i przeinaczeń w scenariuszu filmu Gdyby ściany mogły mówić można by napisać całe tomy. Choć to niezwykle ważne, by konfrontować te kłamstwa z prawdą, nie to jest celem naszej publikacji. Randy Alcorn wykonał znakomitą robotę, odpowiadając na trudne pytania w swojej książce Pro-Life Answers to Pro-Choice Arguments2.

Biblia uczy, że świadectwo, jakie dajemy, jest potężnym narzędziem zwalczania zła. W Księdze Apokalipsy czytamy: „A oni zwyciężyli dzięki krwi Baranka i dzięki słowu swojego świadectwa” (Ap 12, 11). Dzielenie się własną historią matki, która w przeszłości zdecydowała się na aborcję, i byłej dyrektorki placówki Planned Parenthood stało się dziełem mojego życia.

26 września 2009 roku niczym się nie różnił od każdego innego dnia mojej pracy w ośrodku aż do momentu, gdy niespodziewanie poproszono mnie, żebym asystowała przy zabiegu przerwania ciąży wykonywanym z pomocą USG. Byłam podekscytowana. Ogłoszono mnie już Pracownikiem Roku 2008 w Planned Parenthood. Miałam ambicje zostać dyrektorem operacyjnym w firmie i byłam na najlepszej drodze, aby osiągnąć swój cel. Nigdy nie widziałam aborcji przeprowadzanej z wykorzystaniem aparatury ultrasonograficznej i cieszyłam się, że będę mieć kolejną okazję, by zdobyć wiedzę i doświadczenie.

To, co zobaczyłam na ekranie, zamiast zapewnić mi przeszkolenie, które przyspieszyłoby mój awans w Planned Parenthood, natychmiast otworzyło moje oczy na potworność aborcji. Nie mogłam już dłużej taić prawdy na temat mojej pracy ani usprawiedliwiać własnych aborcji. Kiedy tam stałam i patrzyłam, trzynastotygodniowe nienarodzone dziecko walczyło o życie i ostatecznie straciło je wewnątrz macicy własnej matki. Na końcu, zmiażdżone, zniknęło w kaniuli – plastikowej rurce połączonej elastycznym wężykiem z maszyną ssącą.

***

Ciągle zmagam się z poczuciem winy, wstydem i ogromnym żalem. Żarliwie dzielę się swoją historią i jestem bardzo zdeterminowana, by przekazać ludziom prawdę o aborcji. Chcę, by wiedzieli, jak w rzeczywistości oddziałuje ona na mężczyzn, kobiety i dzieci. Dlatego napisałam tę książkę.

W 1996 roku film Gdyby ściany mogły mówić przekonywał, że aborcja jest czymś koniecznym i że ci, którzy się jej sprzeciwiają, są albo niedouczonymi dziwakami, albo agresywnymi fanatykami religijnymi. Ściany będą wołać to zbiór historii – moich oraz kobiet, których życie aborcja odmieniła na zawsze. Choć trudno będzie je pojąć – a czasem nawet czytać – ściany ośrodków aborcyjnych w ten sposób przemówią. I będzie to piękne, gdy światło prawdy i przebaczenia rozjaśni te mroczne miejsca.

Żarliwie modlę się o to, by te dzielne kobiety stanęły w prawdzie, podzieliły się swoimi doświadczeniami i dzięki temu doznały uleczenia i odnowy życia. By ich historie ujawniły, czym naprawdę jest aborcja. Modlę się o ocalenie dzieci, o powstrzymanie kobiet przed podejmowaniem tak beznadziejnej decyzji i o to, by mężczyźni okazywali swoim partnerkom wsparcie i zachęcali je do wybierania życia. Tych, którzy nigdy nie mierzyli się z problemem trudnej ciąży ani nie pracowali w przemyśle aborcyjnym, proszę o większe niż zwykle miłosierdzie i współczucie.

Jak powiedział Jezus: „Kto z was jest bez grzechu, niech pierwszy rzuci w nią kamieniem” (J 8, 7).

1 Gene Siskel i Roger Ebert – krytycy filmowi i dziennikarze, którzy w latach 1975–1999 wspólnie prowadzili kilka uznanych programów telewizyjnych poświęconych nowościom w amerykańskim kinie [przyp. red.].

2 R. Alcorn, Pro-Life Answers to Pro-Choice Arguments. Expanded and updated, Sisters 2000.

1

TRZYSTA CZTERDZIEŚCI SIEDEM DOLARÓW

To był zwyczajny dzień pracy w naszym ośrodku aborcyjnym. W soboty zazwyczaj panował największy ruch i tamta sobota nie stanowiła pod tym względem wyjątku. Dwudziestoparoletnia kobieta przyjechała z przyjaciółką na swój zabieg.

Chociaż wcześniej odbyłam z nią konsultację, nie utkwiło mi w pamięci nic szczególnego na jej temat. Jak dziesiątki kobiet przed nią siedziała w moim gabinecie i słuchała moich starannie dobieranych słów, dobrze wyćwiczonych i zatwierdzonych przez Planned Parenthood. I jak większość kobiet, którym doradzałam, podpisała stos niezbędnych dokumentów, nie próbując ich nawet pobieżnie przejrzeć. Gdyby spróbowała, wątpię, czy byłaby w stanie zrozumieć choć jedno słowo. Potem wróciła do poczekalni i była o jeden krok bliżej zakończenia życia swojego dziesięciotygodniowego dziecka.

Wróciłam do swoich zajęć i – jak w przypadku niezliczonych kobiet, które spotykałam w ośrodku każdego dnia – zapomniałam o niej. Zapomniałam aż do środy, kiedy zadzwoniła do nas z informacją, że trafiła do szpitala. Twierdziła, że „zostawiliśmy kawałek dziecka”. Żeby usunąć pozostałe części płodu, musiała poddać się łyżeczkowaniu, a z powodu poważnej infekcji podano jej dożylnie antybiotyki.

Naturalnie nie uwierzyliśmy jej. Choć zwolennicy aborcji stale powtarzają slogany o swej niezachwianej miłości do kobiet i oddaniu ich sprawom, to w rzeczywistości część pracowników Planned Parenthood na co dzień ignoruje, lekceważy, obwinia i ośmiesza obdarzające ich zaufaniem kobiety – zwłaszcza te, które przyjęły postawę konfrontacyjną, ponieważ były niezadowolone z usług świadczonych przez daną placówkę.

Nie zrozumcie mnie źle. Na początku kariery nie było w nas takiej obojętności. Większość moich współpracowników – tak samo jak mnie – do przemysłu aborcyjnego przyciągnęło autentyczne pragnienie, by pomagać kobietom i rodzinom w kryzysie. Jednakże dzień w dzień pracowaliśmy dla organizacji zarabiającej ogromne pieniądze na uśmiercaniu nienarodzonych dzieci – więc niezależnie od tego, jaką filozofią to sobie tłumaczyliśmy, na naszych delikatnych kiedyś sercach musiały pojawić się zgrubienia – to było nieuniknione. W rezultacie zagubione i bezbronne kobiety szukające w placówce wsparcia spotykały się czasem z bezdusznym profesjonalizmem i obojętnością.

Żeby sprawdzić, czy kobieta mówi prawdę, zdobyliśmy jej dokumentację medyczną, posiłkując się zasadami ustawy HIPAA3 w zakresie kontynuacji leczenia. Pochodzący z pracowni patologicznej raport z zabiegu wskazywał, że w jej macicy rzeczywiście znajdowały się części płodu.

Jako dyrektorka placówki wiedziałam, że oznacza to dla nas ogromny problem. Zawiedliśmy swoją klientkę w co najmniej dwóch ważnych kwestiach. Po pierwsze, lekarz nie przeprowadził pełnej aborcji. Po drugie, techniczka zajmująca się resztkami jaja płodowego (ang. POC – products of conception), która akurat wtedy była moją przełożoną, ewidentnie spartaczyła swoją robotę.

Każdy ośrodek wykonujący aborcje zatrudnia takiego technika. Ma on makabryczny obowiązek ponownego złożenia w całość ciała abortowanego dziecka, żeby się upewnić, że żadna jego część nie pozostała w ciele pacjentki. Szybka kontrola dokumentacji klientki, podpisanej przez lekarza i przez moją przełożoną, wykazała, że stwierdzono obecność wszystkich części płodu.

W tej sprawie faktom nie dało się zaprzeczyć. Klientka przyszła do nas po usługę, która – jak podkreślaliśmy w dobrze przećwiczonych wypowiedziach – miała być bezpieczna, skuteczna i niosąca bardzo niewielkie ryzyko jakichkolwiek długotrwałych efektów ubocznych. A jednak kobieta znalazła się w szpitalu. Skręcało mnie na samą myśl o tym.

Wyobrażałam ją sobie w szpitalnym łóżku: dostaje dożylnie antybiotyki, które mają zwalczyć zagrażające życiu zakażenie; przechodzi kolejny bolesny zabieg, by usunąć pozostałości płodu, którym to my mieliśmy się zająć. Zaufała nam. W moim wnętrzu zakiełkowało i rosło coraz większe poczucie winy: Uwierzyłaś w kłamstwo. Ty wcale nie pomagasz. Jak zawsze stłumiłam wątpliwości i skupiłam się na tym, by ugasić ogień, który palił się pod moimi nogami. Ta kobieta groziła, że pójdzie do mediów.

Telefony z takimi pogróżkami nie były dla naszej placówki niczym niezwykłym. Nawet jeśli skargi były uzasadnione, groźby klientek nie robiły na personelu żadnego wrażenia. Kobiety raczej nie chcą występować przed kamerami lokalnych stacji telewizyjnych i opowiadać o szczegółach swoich aborcji. W tym przypadku jednak dowody zawarte w dokumentacji medycznej spowodowały, że nasza kadra administracyjna wpadła w panikę. W końcu moja przełożona spotkała się z Komisją do spraw Usług Medycznych. Zdecydowano się na sprawdzony plan działania: zapłacić za milczenie.

Kilka dni później nasza była pacjentka opuściła szpital. Nasz ośrodek musiał być jednym z pierwszych miejsc, do których się udała. Komisja do spraw Usług Medycznych zdecydowała, by w ramach rekompensaty wypłacić jej osiemset dziewięćdziesiąt siedem dolarów, ale pod jednym warunkiem: musiała podpisać umowę o zachowaniu poufności, stwierdzającą, że ani teraz, ani nigdy w przyszłości nie upubliczni informacji o komplikacjach pozabiegowych. Tak zrobiła, ponownie nie zaprzątając sobie głowy przejrzeniem dokumentu.

Za usunięcie dziecka zapłaciła pięćset pięćdziesiąt dolarów. Tych pieniędzy jej nie zwrócono.

Nawet wtedy, w pełni oddana idei praw reprodukcyjnych, chciałam tą kobietą potrząsnąć. Miałam ochotę zabrać jej pióro i nie pozwolić na rezygnację z własnych praw, na przyjęcie tej obraźliwej i śmiesznie niskiej kwoty za to, co przez nas wycierpiała.

Nie zrobiłam tego, bo całym sercem byłam oddana branży, która swój sukces opiera na założeniu, że życie ma niską cenę. Jest warte dokładnie trzysta czterdzieści siedem dolarów.

Dalsza część książki dostępna w wersji pełnej

3 HIPAA (The Health Insurance Portability and Accountability Act) – obowiązująca od 1996 r. w USA ustawa federalna, znana jako Ustawa o przenośności i odpowiedzialności w ubezpieczeniach społecznych [przyp. tłum].

2

ABORCJA FARMAKOLOGICZNA

Dostępne w wersji pełnej

3

ODCIĘTE STOPY, UŚPIONE SUMIENIE

Dostępne w wersji pełnej

4

CÓRECZKA TATUSIA

Dostępne w wersji pełnej

5

SPECJALNE MIEJSCE W PIEKLE

Dostępne w wersji pełnej

6

USPRAWNIANIE MORDERSTWA

Dostępne w wersji pełnej

7

FREQUENT FLYERS – STAŁE KLIENTKI

Dostępne w wersji pełnej

8

DZIEWCZYNA ZE STUDENCKIEGO BRACTWA

Dostępne w wersji pełnej

9

MAŁA BRĄZOWA TORBA

Dostępne w wersji pełnej

10

MAŁE KROCZKI

Dostępne w wersji pełnej

11

KAŻDY POWÓD JEST DOBRY

Dostępne w wersji pełnej

12

PŁODY POSZUKIWANE: ŻYWE LUB MARTWE

Dostępne w wersji pełnej

13

PO PROSTU PRACA

Dostępne w wersji pełnej

14

PROFITY

Dostępne w wersji pełnej

15

RAZ NA SIEDEMSET DWADZIEŚCIA DZIEWIĘĆ TYSIĘCY

Dostępne w wersji pełnej

16

PLUSZOWY MIŚ

Dostępne w wersji pełnej

17

CHCIEĆ WIĘCEJ

Dostępne w wersji pełnej

Od Abby

REFLEKSJE NA KONIEC

Dostępne w wersji pełnej

Spis treści

Karta tytułowa

Karta redakcyjna

Przedmowa

Wstęp Abby. Gdyby ściany mogły mówić

Trzysta czterdzieści siedem dolarów

Aborcja farmakologiczna

Odcięte stopy, uśpione sumienie

Specjalne miejsce w piekle

Frequent flyers – stałe klientki

Dziewczyna ze studenckiego bractwa

Mała brązowa torba

Małe kroczki

Każdy powód jest dobry

Płody poszukiwane: żywe lub martwe

Po prostu praca

Profity

Raz na siedemset dwadzieścia dziewięć tysięcy

Pluszowy miś

Chcieć więcej

Od Abby. Refleksje na koniec