Spis treści

1. Karta redakcyjna

2. Seria „Esej”

3. Dedykacja

4. Podziękowania

5. Motto

6. Przedmowa

7. 1. Seks należy traktować poważnie

8. 2. Kobieta różni się od mężczyzny

9. 3. Niektóre pragnienia są złe

10. 4. Seks bez miłości nie służy upodmiotowieniu

11. 5. Zgoda to nie wszystko

12. 6. Przemoc to nie miłość

13. 7. Ludzie nie są produktami

14. 8. Małżeństwo jest dobre

15. Zakończenie. Słuchajcie swoich matek

16. Recenzje

17. Przypisy

Punkty orientacyjne

1. Spis treści

2. Okładka

3. Strona tytułowa

4. Początek tekstu

Lista stron

1. 5

2. 7

3. 9

4. 11

5. 12

6. 13

7. 14

Louise Perry, Rozprawa przeciwko rewolucji seksualnej. Nowy przewodnik po seksie w XXI wieku
przełożył Tomasz Sikora, Kraków 2026

The Case Against the Sexual Revolution: A New Guide to Sex in the 21st Century
Copyright © Louise Perry 2022
This edition is published by arrangement with Polity Press Ltd., Cambridge
Copyright © for the translation by Tomasz Sikora 2026
Copyright © for this edition by Wydawnictwo Ha!art, 2026

Wydanie I

ISBN 978-83-67713-88-7

Redaktorka inicjująca · Aleksandra Małecka

Redaktor prowadzący · Piotr Marecki

Redakcja · Justyna Adamus

Korekta · Weronika Klimowicz-Kozłowska

Praca na okładce · Magdalena Sawicka

Projekt okładki · Michalina Jurczyk

Projekt typograficzny · Marcin Hernas

Skład i łamanie · By Mouse | www.bymouse.pl

E-book · eLitera s.c.

Publikacja ukazała się przy wsparciu Instytutu Książki w ramach programu wydawniczego Inne Tradycje. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach dotacji celowej Nr 3/DF-VII/2026.

570. publikacja wydawnictwa

Wydawnictwo Ha!art
ul. Konarskiego 35/8, 30-049 Kraków
tel. 795 124 207
wydawnictwo@ha.art.pl
www.ha.art.pl

Wydawnictwo Ha!art

@wydawnictwohaart

@wydhaart

@wydhaart

SERIA ESEJ

- Michał Tabaczyński, Pokolenie wyżu depresyjnego

- Łukasz Łuczaj, Seks w wielkim lesie

- Dawid Kujawa, Pocałunki ludu. Poezja i krytyka po roku 2000

- Magdalena Okraska, Nie ma i nie będzie

- Wojciech Jóźwiak, Nasze zwierzęta mocy

- Adrianna Alksnin, Na coś trzeba umrzeć. Kolejna książka o raku

- Derek Jarman, Współczesna natura, przełożył Paweł Świerczek

- Paul Kingsnorth, Wyznania otrzeźwiałego ekologa i inne eseje, przełożył Tomasz Sikora

- Rafał Woś, Dług jest dobry

- Mo Wilde, Dzikość, która uzdrawia, przełożył Tomasz Sikora

- Denys Kazanski i Maryna Worotyncewa, Jak Ukraina traciła Donbas, przełożył Maciej Piotrowski

- Derek Jarman, Na własne ryzyko. Testament świętego, przełożył Paweł Świerczek

- Myrosław Łajuk, Bachmut, przełożył Maciej Piotrowski

- Judith Schalansky, Rozchwiane kanarki, głębokie doły, przełożył Kamil Idzikowski

- Paul Kingsnorth, Okrutni bogowie. W kryzysie słowa, przełożył Tomasz Sikora

- Hans Bellmer, Mała anatomia nieświadomości fizycznej lub anatomia obrazu, przełożył Jakub Dąbrowski

- Jessica Taylor, Seksowna, ale szalona. O systemowym etykietowaniu psychiatrycznym kobiet i dziewczyn, przełożyli Aleksandra Małecka i Miłosz Biedrzycki

- Louise Perry, Rozprawa przeciwko rewolucji seksualnej. Nowy przewodnik po seksie w XXI wieku, przełożył Tomasz Sikora

W SERII UKAŻĄ SIĘ:

- Edward Abbey, Pustynna samotnia. Sezon w dziczy, przełożył Miłosz Biedrzycki

- Constance Debré, Play boy, przełożył Jakub Polaszczyk

- Christophe Guilluy, No society, czyli koniec zachodniej klasy średniej, przełożył Jakub Dąbrowski

- Kenneth Goldsmith, Nietwórcze pisanie. Zarządzanie językiem w erze cyfrowej, przełożył Piotr Siwecki

Dla kobiet, które doświadczyły
tego na własnej skórze

Podziękowania

Jestem niezmiernie wdzięczna mojemu agentowi Matthew Hamiltonowi oraz redaktorowi George’owi Owersowi, bez których ta książka nigdy by nie powstała. Czuję się również ogromnie zobowiązana wobec niemałej grupy osób, która czytała przeróżne szkice i wersje robocze oraz dzieliła się ze mną swoimi komentarzami. Byli to: Julie Bindel, Diana Fleischman, David Goodhart, Camille Guillot, Jessica Masterson, Dina McMillan, Nina Power, Katharina Rietzler, Rajiv Shah, Kathleen Stock i Randy Thornhill. Szczególne podziękowania należą się cudownej Mary Harrington, która służyła mi pomocą i kolejnymi pomysłami, jak również pozostałym przyjaciółkom z grona „reakcyjnych” feministek: Alex Kaschuta, Katherine Dee, Helen Roy i Mason Hartman. Jestem dozgonnie wdzięczna Fionie MacKenzie, mojej przyjaciółce i koleżance, która zainicjowała „We Can’t Consent to This”[1]. Jestem również wdzięczna Eve i Maxowi za to, że zostali przy mnie pomimo moich okropnych poglądów – naprawdę to doceniam.

Jak zawsze mogłam polegać na miłości i przyjaźni męża oraz rodziny, w tym ukochanego syna, który przyszedł na świat podczas pisania niniejszej książki, a także najwierniejszej czytelniczki, mojej mamy, która przeczytała wszystko, co tylko udało mi się opublikować.

Niewielki szacunek wobec niewinności w męskim świecie jest, jestem przekonana, potężnym źródłem niejednego fizycznego i moralnego zła, które nęka ludzkość – jak również występków i szaleństw, które poniżają i gubią kobiety.

Mary Wollstonecraft, Wołanie o prawa kobiety[2]

powiedział, że znaleźli burdel

na wykopaliskach wczoraj wieczorem

spytałam, skąd to wiedzą

westchnął:

dół ze szkieletami dzieci

dół ze szkieletami nowonarodzonych dzieci,

tak się odkrywa burdel

Hollie McNish, Rozmowa z archeologiem[3]

Przedmowa

Co przyniosła nam rewolucja seksualna lat sześćdziesiątych? Louise Perry twierdzi w tej jakże wspaniałej książce, że odpowiedź uzależniona jest od tego, kogo mamy na myśli, mówiąc „nam”. Wynalezienie pigułki antykoncepcyjnej zmniejszyło kobiecy lęk przed niechcianą ciążą i umożliwiło uprawianie seksu na sposób, który odpowiada sporej liczbie mężczyzn, a więc często i bez zobowiązań. Wiele kobiet twierdzi, że i one czerpią radość z takiego podejścia. Jednak, jak wyjaśnia Perry, istnieją powody, by powątpiewać przynajmniej w część tego typu opinii. Obecnie żyjemy bowiem w kulturze, w której duszenie kobiety podczas seksu, penetracja odbytu albo filmowanie wytrysku nakierowanego na jej twarz nie stanowi dla mężczyzny żadnego tabu – w przeciwieństwie do niezadowolenia młodej kobiety z charakteru umowy dotyczącej seksu, której zawarcia oczekuje od niej społeczeństwo. Umowa ta mówi: aby zacząć konkurować na randkowym rynku osób heteroseksualnych, musisz poświęcić swój dobrostan na rzecz męskiej przyjemności.

Jak pokazuje Perry – opierając się na niekiedy szokujących przykładach – wszystkie negatywne skutki rewolucji seksualnej, które przyniósł kobietom wiek XX, zostały spotęgowane w wieku następnym, a więc w erze cyfrowej. Nie ulega wątpliwości, że współczesna kultura seksualna ma destrukcyjny wpływ, zwłaszcza na młodsze kobiety. Sprzedaje im estetykę seksbota, kładzie nacisk na promiskuityzm, bombarduje zdjęciami penisów oraz brutalną pornografią czy wreszcie każe czerpać przyjemność z bycia upokarzaną i napastowaną w łóżku. Wmawia im, że bycie wykorzystywaną dla pieniędzy – o ile wynika to z własnej woli – oznacza „pracę seksualną”, a „praca seksualna, to praca jak każda inna”. Kobiety przekonuje się również, aby nie mieszały seksu z miłością oraz by nie przywiązywały się do partnerów i pozostawały wobec nich obojętne. Kultura ta zachęca do zmiany własnego ciała w sposób, który będzie pasował do pornograficznego ideału. A co najgorsze, wmawia kobietom, że podporządkowanie się temu wszystkiemu je upodmiotowi, pomijając rzecz oczywistą – nakłanianie do poskromienia rozumu oraz oddanie własnego ciała na pastwę obcego i silniejszego fizycznie mężczyzny może być niezwykle groźne.

Paradoksalnie to popfeminizm tworzy warunki do pojawienia się tabu obejmującego dyskusje na temat kosztów rewolucji seksualnej. Dzieje się tak, ponieważ popfeminizm stanowi odmianę feminizmu liberalnego, a ten, występując pod płaszczykiem populizmu, koncentruje się głównie na „prawie do wyboru” albo na kwestii „zgody”, rozumianych niezwykle wąsko. Dozwolone jest wszystko, o ile tylko w stosownym momencie podejmiesz taką decyzję bądź wyrazisz zgodę. Naturalnie pomija się okoliczność, że ludzie mogą znaleźć się pod presją – rówieśników, partnerów, wpływów kulturowych – nakazującą wierzyć, że chcą rzeczy, które później uznają za szkodliwe. W kulturze zdominowanej przez męską seksualność czymś oczywistym jest przekonywanie kobiet, by te chciały uprawiać seks jak faceci, a wiele z nich godzi się na coś, czego później żałuje.

W tym momencie wśród wielu czytelniczek może obudzić się duch liberalnego feminizmu i zechcą zakrzyknąć: „A co, jeśli ja naprawdę tego chcę?”. Cóż, jeśli naprawdę tak jest, to macie farta. Jednak, jak pokazuje Perry, nawet jeśli istnieją kobiety, którym odpowiada tego typu seks, jest też wiele takich, którym się on nie podoba. I nie chodzi tu o „pruderyjność”, „oziębłość”, „aseksualność”, „panikę moralną” ani żadne inne obraźliwe określenia, którymi dysponuje kultura skupiona na dogadzaniu facetom. W grę nie musi też wchodzić bycie osobą religijną. Istnieje wiele powodów czysto świeckiej natury, aby ostrożnie podchodzić do współczesnych obyczajów seksualnych.

Zarówno zawężenie obszaru zainteresowania feminizmu liberalnego do problematyki wyboru, jak i nieumiejętność podejmowania dyskusji wokół głębokich różnic dzielących kobiety i mężczyzn jest dziedzictwem intelektualnego praojca tego feminizmu, czyli liberalizmu – tradycji politycznej, która jest silnie skoncentrowana na kwestii wolności wyboru jako czynnika definiującego osobowość. Fantazją liberała jest pozornie bezpłciowa jednostka, którą przede wszystkim określa istnienie wolnej woli – nieskrępowana więzami rodzinnymi ani oczekiwaniami społeczności i realizująca osobiste upodobania w relatywnie swobodny sposób. Napisałam „pozornie bezpłciowa”, ponieważ – jak mawiały feministki drugiej fali, a Perry nadaje temu aktualność – ten idealny podmiot bardziej przypomina mężczyznę szukającego okazji na erotyczną przygodę niż kobietę, której życie splecione jest z potomstwem będącym efektem jej własnej aktywności seksualnej.

Jak więc zacząć rozmowę o tym, co konkretnie mogłoby się sprawdzić w przypadku kobiet? Perry zwraca się ku biologii oraz psychologii ewolucyjnej, zadając przy tym pytanie, czego przeważnie pragnie kobieta, zważywszy na to, że jest samicą i w większości przypadków ma szczególne zdolności reprodukcyjne. Nawiasem mówiąc, przyrównywanie do zwierząt nie jest obraźliwe. Wszyscy nimi jesteśmy, choć nasza pycha próbuje odwieść nas od świadomości tego faktu.

Biorąc pod uwagę kłopotliwą historię toczącej się w ramach feminizmu dyskusji wokół tematu „natura czy wychowanie”, ten zwrot ku naturze należy uznać za odważny. Jednak do stanowiska Louise Perry należy podejść z otwartym umysłem – zwłaszcza jeśli będziemy mieli na uwadze, że ostatnimi czasy popularność zyskuje narracja mówiąca o plastyczności ludzkiego ciała i umysłu. Powiedzmy sobie otwarcie: liberalny feminizm tak dalece obawia się ograniczeń nakładanych na osobistą wolność, że – wespół ze swoim najlepszym kompanem, kapitalizmem – odczytuje informacje odnoszące się do zdrowego ciała jako przeszkody dla wolności. Nie podobają ci się twoje piersi? Kup nowe albo w ogóle je odetnij! (niepotrzebne skreślić). To niesamowite, ale u niektórych feministek poziom wyparcia jest tak duży, że nawet biologię uznają za mit czy też konstrukt. Jednakże, jak argumentuje Perry, dopiero uznanie „twardych ograniczeń narzucanych nam przez biologię” pozwala wyciągać przemyślane wnioski związane zwłaszcza z dobrostanem kobiet – wnioski zakorzenione w rzeczywistości, a nie w tym, co jest projekcją albo fantazją mężczyzn.

Doświadczenie Perry jako dziennikarki, komentatorki oraz działaczki występującej przeciwko powoływaniu się na okoliczność uprawiania „ostrego seksu” w sprawach karnych idealnie predysponuje ją do zajęcia się tymi kwestiami, tym bardziej że nie brakuje jej odwagi i charakterystycznego stylu. Książka niejednokrotnie wychodzi poza ramy typowego współczesnego tekstu z dziedziny feminizmu. Odmawia łatwych zwycięstw feministycznym „fajnym laskom”, płynie pod prąd różowej fali sekspozytywnej próżni intelektualnej, przedstawiając przy tym parę niewygodnych prawd. Autorki nie interesują liberalno-feministyczne slogany w stylu „wolność, równość”, a zamiast tego koncentruje się na potrzebach i dobrostanie kobiet, niezależnie od opinii mężczyzn. Bez względu na to, czy finalnie zgodzicie się z analizą Louise Perry, czy też nie, niniejsza książka traktuje interes kobiet na serio, a także kreuje przestrzeń do rzetelnej rozmowy o kosztach, jakie niesie ze sobą kultura seksualna, w której przedstawicielki tej płci stają przed dylematem – wóz albo przewóz. Dla dobra młodych kobiet takie rozmowy są niezbędne i powinnyśmy być wdzięczne Perry za rozszerzenie pola dyskusji.

Kathleen Stock

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

1

Seks należy traktować poważnie

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

2

Kobieta różni się od mężczyzny

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

3

Niektóre pragnienia są złe

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

4

Seks bez miłości nie służy upodmiotowieniu

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

5

Zgoda to nie wszystko

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

6

Przemoc to nie miłość

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

7

Ludzie nie są produktami

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

8

Małżeństwo jest dobre

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Zakończenie

Słuchajcie swoich matek

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Ten rozdział jest dostępny
tylko w pełnej wersji książki.

Zapraszamy do zakupu

Przypisy

1 Kampania skierowana przeciwko BDSM [przyp. tłum.]. ↩

2 Cyt. za: M. Wollstonecraft, Wołanie o prawa kobiety, tłum. E. Bodal i in., Warszawa 2011, s. 247. ↩

3 Cyt. za: H. McNish, Rozmowa z archeologiem, [online] <http://www.pastores.pl/2024/105-4-2024/8264-louise-perry-wracamy-do-poganstwa> [dostęp: 9 marca 2026]. ↩