PRZEDMOWA

Zawsze lubiłam kwiaty i ogrody, ale ptakami zainteresowałam się dopiero osiem lat temu. Był styczeń, a my z mężem właśnie przeprowadziliśmy się do naszego pierwszego własnego domu z ogrodem. Przyglądając się nowemu królestwu, odkryliśmy, że mamy gości. Dookoła w koronach drzew buszowały małe ptaki, szukały czegoś w korze i wygrzewały się na gałęziach. Sikory – bogatki i modraszki oraz kowaliki i dzięcioły podfruwały bliżej, a ja z podziwem patrzyłam na męża, który bez trudu wymieniał kolejno ich nazwy.

Wizyta tych rozśpiewanych istot była tak miła, że wtedy właśnie połknęłam ornitologicznego bakcyla. Tego samego dnia pojechaliśmy do centrum ogrodniczego kupić ptasią karmę i od tamtej pory codziennie cieszę się obecnością naszych małych gości, a także staram się lepiej ich poznać. Wiele czasu poświęciłam na czytanie o ptakach oraz na rozmowy z innymi miłośnikami tych zwierząt i z profesjonalnymi ornitologami. Ptaki szybko znalazły swoje miejsce w moim blogu ogrodowym Moseplassen [norw. Mechowisko – przyp. tłum.], po jakimś czasie napisałam też o nich kilka artykułów i wystąpiłam w krótkich programach telewizyjnych, a teraz powstała ta książka.

Wprawdzie książka nosi tytuł Ptasi raj, ale uznałam, że uwzględnię w niej również wiewiórki. Lubią to samo pożywienie co ptaki, czują się dobrze w podobnych ogrodach i chętnie odwiedzają ptasie karmniki. Trudno o bardziej uroczych gości.

W tym poradniku znajdziesz inspirację, jak przyjemnie spędzić czas: najpierw przy lekturze, a potem – gdy już postanowisz zacząć działać – we własnym ogrodzie. Z całą pewnością są tam jakieś ptaki czekające na odkrycie. Książka pomoże ci je zidentyfikować, a także lepiej poznać naturę i różne zachowania każdego gatunku. Znajdziesz w niej również wiele pomysłów na takie dostosowanie otoczenia domu, aby odwiedzało je jak najwięcej skrzydlatych gości.

Ogród to nie tylko trawnik i kwiaty, ale o wiele więcej – między innymi rozśpiewane ptaki i zwinne wiewiórki. Chodź ze mną na spacer po ogrodzie i zobaczmy razem, co tam się dzieje!

Anne

Modraszki

Modraszka

JAK STWORZYĆ NAJLEPSZĄ RESTAURACJĘ

To, jak, gdzie i czym karmisz skrzydlatych gości, ma ogromne znaczenie. Ptaki preferują restauracje, w których dostaną coś specjalnego. Szczególnie ważne są dla nich położenie, architektura, menu i godziny otwarcia. Jeśli wszystko zostanie dobrze przygotowane, na pewno odwdzięczą się i zostaną stałymi gośćmi. Zrób użytek z moich porad i maksymalnie wykorzystaj możliwości miejsca do karmienia ptaków.

Zaaranżuj ładnie otoczenie karmnika, aby było przyjemne dla oka nie tylko wtedy, gdy przylatują tam ptaki. Tutaj z tyłu umieściłam karmnik z nasionami słonecznika, lodowe lampiony pośrodku, a z przodu postawiłam tacę z karmą dla ptaków w taki sposób, że łatwo ją napełnić, stojąc w drzwiach prowadzących do ogrodu. Wygląda to estetycznie i jest dostępne dla każdego gościa.

LOKALIZACJA

Zupełnie jak w przypadku ludzi: lokalizacja jest najważniejsza!

PTAKI MUSZĄ CZUĆ SIĘ BEZPIECZNIE

Wybierz miejsce, w którym ptaki nie będą czuły się narażone na ewentualny atak. Najogólniej mówiąc, karmnik powinien stać pod drzewem lub krzewem albo obok niego, tak aby ptaki mogły się schronić wśród gałęzi przed krogulcem lub innym drapieżnikiem. Zważywszy na to, że celem jest w takim wypadku ukrycie się, krzew lub drzewo musi mieć kilka rozrośniętych gałęzi. Najlepiej, aby drzewo było duże albo żeby takie drzewo rosło gdzieś w pobliżu. Wiele ptaków lubi przesiadywać wysoko i stamtąd obserwować okolicę, zanim ostrożnie zbliżą się do karmnika.

W ogrodzie zagrożenie dla ptaków może pojawić się nie tylko z powietrza. Koty potrafią mieć naprawdę mordercze zapędy, więc teren pod karmnikiem i wokół niego powinien być w miarę otwarty, tak aby kot nie mógł się zaczaić i rzucić na nieświadomego niebezpieczeństwa ptaka.

Warto wybrać miejsce, gdzie nie kręci się zbyt wiele osób. Bogatki i wróble nie przejmują się specjalnie ruchem ludzi dookoła, ale inne ptaki są przeważnie mniej śmiałe niż one i nie zbliżą się do karmnika, jeśli w pobliżu jest człowiek.

UMIEŚĆ KARMNIK W WIDOCZNYM DLA SIEBIE MIEJSCU!

Wybierz punkt, który łatwo możesz obserwować, będąc w domu (lub na miejscu do siedzenia w ogrodzie, jeśli karmisz również w sezonie ogrodowym). Może zainstalujesz karmnik w taki sposób, aby był widoczny z okna salonu lub kuchni albo z dziecięcej sypialni?

CZY ŁATWO DOJDZIESZ DO NIEGO RÓWNIEŻ ZIMĄ?

Nie ma sensu postawienie lub powieszenie karmnika w miejscu, do którego będzie utrudniony dostęp, na przykład będzie to wymagało przebrnięcia przez cały ogród zaśnieżony po pas. Wówczas nie będzie ci się chciało zaopatrywać karmnika w jedzenie.

Jemiołuszki w punkcie obserwacyjnym

Krogulec również chętnie pożywi się w karmniku...

ARCHITEKTURA

Ptaki różnią się wielkością i mają odmienne gusta żywieniowe, należy więc wziąć to pod uwagę podczas planowania aranżacji restauracji. Przedstawiciele jednych gatunków lubią jeść na ziemi, innych zaś przy posiłku chętnie będą zwisać głową w dół z kruchej gałązki.

Jeśli chcesz przyciągnąć do ogrodu różnorodne ptaki, najlepiej zaplanuj konstrukcję uniwersalną, żeby nie ograniczać dostępu osobnikom mniej skłonnym do akrobacji. Przez wybór konkretnego karmnika możesz jednak wykluczyć pewne gatunki ptaków. Na przykład sroki mają problem z wyjadaniem pożywienia z karmników w formie rur, ale tę samą trudność będą miały też kosy. Wiewiórki również nie lubią rurek i w proteście z powodu wykluczenia potrafią je po prostu pogryźć.

Na stronie 31 możesz przeczytać o różnych typach karmników, a na stronie 223 o sposobach karmienia wiewiórek.

Uczta w specjalnym karmniku dla wiewiórek

MENU

Zazwyczaj wystarczy najprostsza karma. Większość ptaków ucieszą nasiona słonecznika i kule tłuszczowe. Ale jeśli chcesz przywabić więcej gatunków, możesz zaoferować im bardziej zróżnicowane menu. Na stronie 53 możesz zobaczyć, co najbardziej lubią przedstawiciele poszczególnych gatunków ptaków.

Zimą, podobnie jak w pozostałych porach roku, należy zapewnić ptakom wodę do picia i kąpieli. Wprawdzie podczas mrozów ptaki jedzą śnieg, jednak wolą wodę, która zawiera sole mineralne.

GODZINY OTWARCIA

Jeśli chcesz mieć stałych gości, twoja restauracja musi być czynna przez całą dobę. Ciągły dostęp do pożywienia stwarza ptakom przewidywalną sytuację. Dorywcze dokarmianie powoduje, że nie są pewne, czy znajdą u ciebie coś do jedzenia, i wtedy raczej poszukają sobie jadłodajni gdzie indziej. Nieregularny dostęp do jedzenia na terenie, gdzie brak innych możliwości zdobycia pokarmu, grozi ponadto osłabieniem z głodu. Najważniejsze jest dokarmianie ptaków w chłodnych miesiącach zimowych, ale można je kontynuować przez część wiosny i lata, co pomoże ptakom odchować pisklęta [polscy ornitolodzy zalecają dokarmianie wyłącznie zimą – przyp. red.]. Nagrodą będzie to, że ptaki zabiorą do restauracji swoje potomstwo, a ptasie dzieci są przesłodkie!

CZYSTOŚĆ

Skrzydlatym gościom jest całkowicie obojętne, czy lokal jest czysty i uporządkowany, czy też brudny i zabałaganiony, ale człowiek powinien o to zadbać. Ptaki przy posiłkach nie prezentują dobrych manier, a nawet chętnie załatwiają się w karmniku. Ponieważ ptasie odchody często zawierają patogeny, za sprawą których inny ptak może zarazić się chorobą, należy umyć karmnik, jeśli został zabrudzony. Dobrze jest również od czasu do czasu posprzątać pod karmnikiem, a najlepiej – przenieść go w inne miejsce.

Zadowoleni klienci = stali goście = poczta pantoflowa = zadowolony właściciel ogrodu.

Spokojne otoczenie i stały dostęp do karmy dobrej jakości powodują, że ptaki są zdrowe i zadowolone. Poczta pantoflowa działa szybko i ani się obejrzysz, a możesz mieć prawdziwy najazd skrzydlatych gości!

Ustaw karmnik tak, aby łatwo go było napełniać.

Modraszka wyjada orzeszki z pojemnika na ziarno.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Spis treści

Przedmowa

Wymarzone ptasie ogrody

Jak stworzyć najlepszą restaurację

Karmniki

Ptasie menu

Ptasia książka kucharska

Domki dla ptaków i wiewiórek

Jesienne odloty na południe

Lodowy bar

Choinka dla ptaków

Wiosenne migracje

Nowe życie

Całoroczna restauracja

Kąpielisko

Ptasi ogródek kuchenny

Zmiana szaty – pierzenie

Kiedy sam chciałbyś zjeść owoce

Wiewiórki

Naturalny ogród

Polowanie z aparatem

Przegląd gatunków ptaków

Polecane lektury

Karta redakcyjna

Tytuł oryginału
FUGLEFRYD

Projekt okładki
Karolina Żelazińska

Zdjęcia na okładce
Alexander Benjaminsen
Jung Suk Hyun / Shutterstock (tło)

Projekt wnętrza
Terese Moe Leiner / BLÆST DESIGN

Redakcja
Aleksandra Dominiewska

Korekta
Krystian Gaik
Agnieszka Wójcik

Źródła zdjęć: © Shutterstock – s. 2, 4, 40, 116, 150, 153, 156 (dolne), 157, 199, 202–203, 208–209, 257 (dolne), 258–259, 263, 269, 271, 272, 272–273
© Alexander Benjaminsen – s. 6, 18, 29, 56, 61, 75, 79, 80, 83, 84, 86, 90, 98, 178–179, 186, 206, 211, 226 (górne), 249
© Gro Stavrem – s. 108, 109
© Marita J. Egset – s. 110
© Henriette Steen-Lengaard – s. 110
© Åse Børset – s. 111
© Hallstein Havåg – s. 235, 238 (dolne)
Pozostałe zdjęcia – Anne Havåg Holter-Hovind

Copyright © Font Forlag 2015
Copyright © for the Polish translation by Ewa M. Bilińska, Art of Translation, 2020
Copyright © by Wielka Litera Sp. z o.o., Warszawa 2020

ISBN 978-83-8032-441-1

Wielka Litera Sp. z o.o.
ul. Kosiarzy 37/53
02-953 Warszawa

POBIERZ NA TELEFON APLIKACJĘ WIELKA LITERA AR
Aplikacja WielkaLitera wykorzystuje technologię rozszerzonej rzeczywistości (AR) i umożliwia odtwarzanie wideo, audio oraz e-booków, a także przekierowuje na wybrane strony www. Aplikacja WielkaLitera jest dostępna w wersjach na Android oraz iOS. Pobierz ją za darmo i zobacz więcej.

Konwersja: eLitera s.c.