Projekt okładki i stron tytułowych

Przemysław Spiechowski

Fotografia na okładce

John Bill/Shutterstock

Wydawca

Aleksandra Małek-Leśniewska

Redaktor

Magdalena Pluta

Produkcja

Mariola Iwona Keppel

Recenzenci

dr hab. Dariusz Krok, prof. UO

prof. dr hab. Czesław Nosal

Skład wersji elektronicznej na zlecenie Wydawnictwa Naukowego PWN

Michał Latusek / konwersja.virtualo.pl

Publikacja dofinansowana przez Uniwersytet Humanistycznospołeczny SWPS

Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo

Więcej na www.legalnakultura.pl

Polska Izba Książki

Copyright © by Wydawnictwo Naukowe PWN SA

Warszawa 2016

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2017 r., (wyd. I)

Warszawa 2017

ISBN 978-83-01-19363-8

Wydawnictwo Naukowe PWN SA

ul. Gottlieba Daimlera 2, 02-460 Warszawa

tel. 2269 54 321; faks 22 69 54 228

infolinia 801 33 33 88

e-mail: pwn@pwn.com.pl; reklama@pwn.pl; www.pwn.pl

Spis treści

Wprowadzenie

1. Psychologia pozytywna i jej wpływ na psychologię pracy i organizacji

2. Dobrostan jako pojęcie ogólne dotyczące różnych obszarów życia

2.1. Dobrostan osobisty, społeczny i zawodowy

2.2. Koncepcja hedonistyczna i eudajmonistyczna dobrostanu – przyjemne i wartościowe życie

2.3. Sens rozróżnienia perspektywy hedonistycznej i eudajmonistycznej

2.4. Dobrostan i złe samopoczucie

3. Dobrostan w pracy – stan wiedzy aktualnej

3.1. Hedonistyczny dobrostan w pracy i organizacji

3.1.1. Emocje w sytuacji pracy

3.1.2. Satysfakcja z pracy

3.2. Eudajmonistyczny dobrostan w pracy

3.2.1. Zaangażowanie w pracę

3.2.2. Flow w pracy

3.2.3. Pasja w pracy

3.2.4. Poczucie powołania w pracy

3.2.5. Praca jako wartość centralna w życiu człowieka

3.2.6. Wartości realizowane w pracy

3.2.7. Sens pracy

4. Budowanie pozytywnej organizacji poprzez nadawanie sensu pracy

4.1. Praktyki organizacyjne a odczuwanie sensu pracy przez pracowników

4.2. Przyczyny dobrostanu w pracy – w szerokim kontekście dopasowania do pracy i organizacji

5. Kwestionariusz eudajmonistycznego dobrostanu w miejscu pracy

5.1. Założenia teoretyczne kwestionariusza

5.2. Konstrukcja narzędzia do pomiaru dobrostanu w miejscu pracy

5.2.1. Badania konstrukcyjne Kwestionariusza Dobrostanu w Miejscu Pracy

5.2.2. Definicje skal Kwestionariusza Dobrostanu w Miejscu Pracy

5.2.3. Analiza konfirmacyjna struktury Kwestionariusza Dobrostanu w Miejscu Pracy

5.2.4. Stabilność pomiaru Kwestionariuszem Dobrostanu w Miejscu Pracy

5.3. Profile dobrostanu w pracy

6. Weryfikacja konceptualnego modelu relacji eudajmonistycznego dobrostanu zawodowego z innymi typami dobrostanu

6.1. Relacja hedonistycznego i eudajmonistycznego dobrostanu w pracy

6.1.1. Badanie 1 – eudajmonistyczny i hedonistyczny (satysfakcja z pracy) dobrostan w pracy

6.1.2. Badanie 2 – eudajmonistyczny i hedonistyczny (afekt) dobrostan w pracy

6.1.3. Empiryczny model zależności różnych typów dobrostanu w sytuacji pracy

6.2. Relacja dobrostanu w miejscu pracy do dobrostanu osobistego i społecznego

6.2.1. Badanie 3 – dobrostan w pracy i w życiu w perspektywie hedonistycznej

6.2.2. Badanie 4 – eudajmonistyczny dobrostan w pracy i w życiu

6.2.3. Badanie 5 – dobrostan w pracy i w życiu w mieszanej perspektywie

6.2.3.1. Badanie 5a – hedonistyczny dobrostan osobisty i eudajmonistyczny dobrostan w pracy

6.2.3.2. Badanie 5b – eudajmonistyczny dobrostan osobisty i hedonistyczny dobrostan w pracy

6.2.4. Badanie 6 – dobrostan w pracy i dobrostan społeczny w perspektywie eudajmonistycznej

6.2.5. Empiryczny model zależności eudajmonistycznych miar dobrostanu w różnych obszarach funkcjonowania człowieka

6.2.6. Empiryczny model zależności dobrostanu zawodowego (eudajmonistycznego i hedonistycznego) z dobrostanem w innych obszarach funkcjonowania człowieka

7. Podsumowanie – rola psychologicznego dobrostanu u pracowników

Literatura

Spis tabel

Spis rycin

Załącznik - Kwestionariusz Dobrostanuw Miejscu Pracy (KDMP)

O Autorce

Przypisy

Wprowadzenie

Problematyka szeroko rozumianego dobrostanu w sytuacji pracy (wprost tak nazywanego) jest dość nowym obszarem badań, podejmowanym raczej w nielicznych kręgach naukowych. Chociaż jedno z pojęć, które z dobrostanem jest ściśle związane, czyli „satysfakcja z pracy”, ma oczywiście bardzo długą historię. Problematyka dobrostanu traktowanego w szerszym kontekście stała się jednak niezwykle popularna przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych na fali rozwoju psychologii pozytywnej, w ramach której pojawiło się pojęcie „pozytywnej psychologii organizacji” (positive organizational psychology, POP).

Pisząc tę książkę, założono, że aby dobrze zrozumieć, czym jest dobrostan zawodowy, jak go definiować, w jaki sposób go stymulować i dlaczego jest tak istotny zarówno dla pracownika, jak i dla organizacji, konieczne jest zrozumienie, czym w ogóle jest dobrostan. Mając to na uwadze, zaproponowano Czytelnikowi podróż w głąb pozytywnej psychologii pracy i organizacji zaczynającą się jednak w nieco szerszym kontekście.

Książkę rozpoczyna krótkie uzasadnienie, dlaczego dobrostan zawodowy można analizować w kontekście psychologii pozytywnej. Dlatego w rozdziale pierwszym odniesiono się do psychologii pozytywnej jako nurtu w psychologii, który wydaje się najodpowiedniejszym tłem zdefiniowania dobrostanu w sytuacji pracy. W tym miejscu przedstawiono także podstawowe pojęcia związane z pozytywną psychologią pracy i organizacji oraz problemy badawcze, które są podstawą prezentowanych w dalszych częściach książki badań własnych.

Rozdział drugi dotyczy problematyki dobrostanu jako podstawowego konstruktu teoretycznego i badawczego w psychologii pozytywnej. Przedstawiono w nim definicje i główne teorie związane z tym pojęciem. Po zapoznaniu się z szerszą perspektywą Czytelnik zaproszony jest do spojrzenia na dobrostan w kontekście pracy zawodowej – o tym traktuje kolejny rozdział książki. Skupiono się w nim szczególnie na eudajmonistycznym ujęciu dobrostanu. Stanowi on bowiem kluczowy problem badawczy tego opracowania. Eudajmonistyczny dobrostan wydaje się ciekawszym niż dobrostan hedonistyczny obiektem rozważań i badań. Co więcej, jest także bardziej konkluzywny dla praktyki zarządzania. Dlatego następny rozdział dotyczy budowania pozytywnej organizacji. Przegląd teorii i badań prowadzonych w kontekście dobrostanu pracowniczego zaprowadzi Czytelnika do rozdziału przedstawiającego autorską propozycję rozumienia eudajmonistycznego dobrostanu w sytuacji pracy, która zaowocowała nowym narzędziem kwestionariuszowym. Opis tego narzędzia i procedury jego powstawania stanowi treść rozdziału piątego. Natomiast w rozdziale szóstym przedstawiono badania prowadzone nowym kwestionariuszem. Pokazują one, gdzie w szerokiej przestrzeni dobrostanu podmiotu lokuje się eudajmonistyczny dobrostan mierzony za pomocą tego narzędzia. Książkę kończy propozycja ogólnego modelu dobrostanu uwzględniającego różne jego typy i obszary. Model ten wskazuje także na rolę, jaką w budowaniu jakości życia człowieka odgrywa dobrostan doświadczany w kontekście pracy zawodowej. Taki model stanowi nowe ujęcie dla szeroko rozumianej jakości życia człowieka pracującego. Warto podkreślić, że do tej pory nie prowadzono badań łączących analizę dobrostanu w wielu obszarach życia (osobistym, społecznym, zawodowym) uwzględniających dodatkowo jego hedonistyczną i eudajmonistyczną perspektywę.

Mam nadzieję, że książka ta nie tylko przyczyni się do lepszego zrozumienia dynamiki procesów psychologicznych dotyczących funkcjonowania człowieka w sytuacji pracy zawodowej, lecz także będzie inspirować do praktycznego wykorzystania tej wiedzy w budowaniu pozytywnych organizacji w Polsce.

Jako że wdzięczność według psychologii pozytywnej to jedna z ważniejszych naszych sił charakteru, pragnę końcówkę tego wstępu poświęcić podziękowaniom.

● Mojej rodzinie – mężowi, synowi i rodzicom – dziękuję za niezłomną wiarę w moje siły i zdolności. To dzięki nim nie ustawałam w pracy nad tą książką.

● Dr Annie Borkowskiej – mojej koleżance z pracy i przyjaciółce w życiu prywatnym – dziękuję za wszelkie rodzaje wsparcia, a szczególnie to emocjonalne i praktyczne, bo to właśnie z nią prowadziłam i mam nadzieję nadal prowadzić większość moich badań.

● Prof. Annie Zalewskiej dziękuję za umożliwienie mi faktycznego doświadczenia tego, co zawsze interesowało mnie teoretycznie, czyli sensu i ważności pracy. To doświadczenie stanowi ważny krok w moim rozwoju zawodowym.

● Studentom psychologii na Uniwersytecie SWPS na Wydziale we Wrocławiu piszącym pod moją opieką prace magisterskie (obronione w 2015 roku), w których wykorzystali mój kwestionariusz i udostępnili mi uzyskane wyniki badań. Byli to: Joanna Benetkiewicz, Paweł Dębek, Joanna Kasprzyk, Beata Kot-Krystek, Magdalena Leśny, Dorota Rosiak, Ewelina Sikora, Renata Socha[1].

● Recenzentom tomu, dr. hab. Dariuszowi Krokowi i prof. Czesławowi Nosalowi, za wnikliwe przeczytanie pierwotnej wersji książki i sformułowanie cennych uwag krytycznych, które pozwoliły mi na jej udoskonalenie.