Spis treści

- Redakcja

- Od redakcji

- Pierwsze kroki pracownika służby BHP w nowym zakładzie

- Audyt BHP – krok 1

- Zaangażowanie najwyższego kierownictwa – krok 2

- Rozmowa z pracownikami – krok 3

- Szkolenia uświadamiające pracowników – krok 4

- Zapewnienie możliwości udzielenia pierwszej pomocy – krok 5

- Oznakowanie newralgicznych obszarów zakładu – krok 6

- Stabilizacja potencjalnego ryzyka firmie – krok 7

- Dołączenie zasad bezpieczeństwa pracy do polityki biznesowej przedsiębiorstwa – krok 8

- Podsumowanie

- TYTUŁY W PEŁNEJ WERSJI PUBLIKACJI

- Więcej o wewnętrznym audycie BHP – Czym jest? Po co, kiedy, jak go przeprowadzać?

- Jakie dokumenty BHP i w jakich terminach należy opracować?

- Jak prowadzić trudne rozmowy o wydatkach na BHP z pracodawcą?

- Jak prowadzić szkolenie wstępne BHP, które pracownik zapamięta na lata?

- O czym mówić na szkoleniu wstępnym BHP?

- Jaką formę powinno mieć bieżące informowanie pracodawcy o stwierdzonych zagrożeniach – realizacja obowiązku służby BHP

- Jak komunikować zagadnienia BHP w firmie – sprawdzone metody i dobre praktyki

- Udział służby BHP w modernizacji i rozwoju zakładu pracy

- Jaki powinien być udział służby BHP w inwestycjach zakładowych – rozbudowa pomieszczeń

- Jaki powinien być udział służby BHP w zgłoszeniu wypadku przy pracy?

- Jak skutecznie analizować przyczyny wypadków przy pracy?

- Jak sprawnie przeprowadzić ocenę ryzyka zawodowego?

- Podsumowanie

Copyright © by Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

Warszawa 2025

PROFESJONALNY START W BHP

Kompendium dla początkujących specjalistów

Redakcja

Profesjonalny start w BHP. Kompendium dla początkujących specjalistów

Copyright © Warszawa 2025 by Wiedza i Praktyka sp. z o.o

Autorzy: Iwona Romanowska-Słomka, Karolina Walas, Sebastian Kryczka, Norbert Szymkiewicz, Kamil Szyszkiewicz.

Redakcja: Kinga Grodzicka-Lisek

Korekta: Zespół

Koordynator produkcji: Mariusz Jezierski

Koordynator projektów wydawniczych: Anna Jagodzińska

Zastępca dyrektora: Head of B2B Market: Szymon Danowski

Projekt graficzny okładki: Agnieszka Makowska

Zdjęcie na okładce: Freepick

Skład i łamanie: 6AN Studio, Tomasz Jakóbiak

Wydanie I

Stan prawny: grudzień 2025 rok

ISBN: 978-83-8409-299-6

Kod produktu: UOH89

Wydawca:

Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

03-918 Warszawa, ul. Łotewska 9a

tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10

www.wip.pl

Druk i oprawa: KRM Druk sp. z o.o

Publikacja uwzględnia stan prawny obowiązujący na dzień 15 grudnia 2025 r.

Niniejsza publikacja oraz wszystkie zawarte w niej teksty, grafiki i materiały są chronione prawem autorskim. Żadna część tej książki nie może być reprodukowana, przechowywana w systemach wyszukiwania lub transmitowana w jakiejkolwiek formie i jakimikolwiek środkami – elektronicznymi, mechanicznymi, kopiowania, nagrywania lub innymi – bez uprzedniej pisemnej zgody Redakcji.

Zakaz ten nie dotyczy cytowania ww. materiałów w granicach dozwolonego użytku, z powołaniem się na źródło.

Treści zawarte w niniejszej publikacji mają charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Publikacja została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności oraz z wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy i doświadczenia autorów oraz konsultantów. Niemniej jednak zawiera ona ogólne wskazówki i nie powinna być traktowana jako indywidualna porada prawna, finansowa, medyczna ani żadna inna forma profesjonalnej konsultacji.

Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za decyzje podjęte na podstawie informacji zawartych w tej publikacji. W przypadku potrzeby uzyskania specjalistycznej porady zaleca się konsultację z odpowiednim ekspertem lub specjalistą w danej dziedzinie.

Wstęp

Praca w służbie bezpieczeństwa i higieny pracy to jedno z najbardziej odpowiedzialnych zadań w każdej organizacji. Od pierwszego dnia na stanowisku specjalista BHP staje przed koniecznością łączenia wiedzy prawnej, umiejętności analitycznych, kompetencji komunikacyjnych oraz praktycznego podejścia do codziennych zagrożeń występujących w zakładzie pracy. To rola wymagająca zarówno orientacji w przepisach, jak i zdolności współpracy z pracownikami, kierownictwem oraz zespołami technicznymi. Dla wielu początkujących BHP-owców pierwsze tygodnie pracy są momentem szczególnie intensywnym – pojawia się potrzeba szybkiego rozeznania w dokumentacji, obowiązkach, zagrożeniach i priorytetach.

Ta publikacja powstał jako praktyczne kompendium, które krok po kroku prowadzi przez najważniejsze obszary codziennej pracy służby BHP. Obejmuje zarówno fundamenty – pierwsze działania w nowym zakładzie, audyty wewnętrzne, prowadzenie szkoleń czy przygotowanie dokumentacji – jak i bardziej zaawansowane tematy: udział w inwestycjach, modernizacjach, analizie wypadków czy komunikacji z pracodawcą.

Każdy rozdział bazuje na realnych zadaniach wykonywanych przez pracowników służby BHP, a jego celem jest dostarczenie wskazówek, które można zastosować natychmiast w praktyce. W treści uwzględniono: ważne uwagi, przykłady, listy kontrolne, obowiązki wynikające z przepisów oraz rekomendacje ułatwiające codzienną pracę.

Wstępując w świat BHP, łatwo poczuć się przytłoczonym liczbą obowiązków, wymaganych dokumentów i oczekiwań ze strony pracodawcy. Ta książka ma pomóc uporządkować te zadania, pokazać logiczną kolejność działań oraz przedstawić narzędzia, które ułatwiają zachowanie wysokiego poziomu bezpieczeństwa pracy.

To przewodnik, który ma wspierać Cię w codziennych decyzjach, budowaniu kultury bezpieczeństwa oraz w podejmowaniu działań zgodnych z przepisami, ale także skutecznych w praktyce.

Pierwsze kroki pracownika służby BHP w nowym zakładzie

Kiedy obejmujemy stanowisko w komórce służby BHP w nowej firmie, czasami wpadamy w panikę. Zastanawiamy się, od czego zacząć, co sprawdzić? To zadanie wydaje się szczególnie trudne, jeżeli komórka BHP jest jednoosobowa i nie mamy wsparcia ze strony pracodawcy, czy innych pracowników służby BHP. Oto swoista instrukcja w 8 krokach mówiąca, jak i od czego powinien zacząć nowy pracownik służby BHP w firmie po objęciu stanowiska pracy.

Przed problemem od czego zacząć, po zatrudnieniu w nowej firmie, staje niemal każdy pracownik służby BHP. Przede wszystkim musimy pamiętać, że pracownik służby BHP w zakładzie pracy jest odpowiedzialny m. in. za przeprowadzanie kontroli warunków pracy oraz przestrzegania przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, oraz bieżące informowanie pracodawcy o stwierdzonych zagrożeniach zawodowych, wraz z wnioskami zmierzającymi do usuwania tych zagrożeń.

UWAGA!

Prawidłowo działająca służba BHP stanowi wsparcie dla pracodawcy  w zarządzaniu obszarem bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników w firmie.

Zatem, aby prawidłowo realizować zadania spoczywające na służbie BHP, proponujemy podjęcie następujących pierwszych kroków pracownika służby BHP w nowym zakładzie.

Audyt BHP – krok 1

Celem audytu jest sprawdzenie, czy obecny stan zakładu, dotychczasowe zarządzanie zapewnia zgodność z obowiązującymi przepisami, regulacjami i polityką dotyczącą bezpieczeństwa i higieny pracy. Zakres audytu powinien obejmować działania kontrolne wspierające kluczowe wymogi prawne BHP, w tym:

- • Poprawność działania Komisji BHP,

- • Świadomość pracowników w zakresie bezpiecznego wykonywania pracy,

- • Świadomość kierownictwa,

- • Zgłaszanie incydentów.

Audyt BHP jest pomocny w ciągłym doskonaleniu procedur BHP w firmie i powinien:

- • zidentyfikować ryzyko i poziomy tych zagrożeń w miejscu pracy,

- • zidentyfikować mocne i słabe strony procedur bezpieczeństwa,

- • ocenić, czy procedury bezpieczeństwa są zgodne z prawem,

- • porównać aktualną dokumentację i praktyki z najlepszymi praktykami i zobowiązaniami prawnymi,

- • zalecać ulepszenia w procedurach bezpieczeństwa,

- • zapewnić dostępność odpowiednich zasobów do zarządzania BHP,

- • zapewnić, że zasoby przeznaczone do BHP są skutecznie wykorzystywane.

Audyt może być częścią codziennych obowiązków w pracy lub niezależnym działaniem, np. obejście z kierownikiem danego obszaru w celu podkreślenia jego znaczenia. Ponadto audyt może:

- • skupić się na konkretnym działaniu (np. jak kontrolowane są substancje niebezpieczne),

- • skupić się na określonej części organizacji (np. na obszarze pakowania), lub

- • dotyczyć ogólnej wydajności systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy.

Jak przeprowadzić audyt BHP?

Audyt systemu zarządzania BHP obejmie takie obszary, jak:

- • planowanie;

- • obowiązki BHP,

- • struktura organizacyjna,

- • ustalenia dotyczące konsultacji,

- • wdrożenie wszystkich procedur i działań,

- • identyfikacja, ocena i kontrola zagrożeń,

- • szkolenia i kompetencje,

- • pomiar, raportowanie i ocena,

- • przegląd systemu BHP i jego ogólnej wydajności.

Po wybraniu obszaru do kontroli należy:

1. Odpowiedzieć na grupę pytań w określonej kolejności.

Opieramy pytania kontrolne na wymaganiach prawnych i standardach. Po pierwsze, sprawdzamy udokumentowane procedury bezpieczeństwa, aby upewnić się, że są one zgodne. Po drugie, kontrolujemy poziom zgodności z tymi procedurami bezpieczeństwa w rzeczywistym miejscu pracy, sprawdzając, w jaki sposób rzeczy są wykonywane przez pracowników.

2. Stworzyć raport z audytu.

Raport musi wymieniać wszystkie kwestie, na które zwrócono uwagę w kroku 1. Korzystamy z raportu z audytu, aby zidentyfikować ryzyko i ocenić poziom tych zagrożeń.

3. Opracować plan działania, aby naprawić niezgodności.

Określamy priorytety kontroli ryzyka, które zostaną wykorzystane do danych ryzyk, korzystając z hierarchii kontroli, aby opracować plan działania. Ten plan działania należy następnie przekazać pracownikom z odpowiednim kompetencjami.

WAŻNE

Niektóre działania, które będą podejmowane, mogą wymagać uwzględnienia konkretnych celów. Działania, które dotyczą konkretnych celów, są zazwyczaj działaniami, które wymagają starannego zaplanowania.

Zaangażowanie najwyższego kierownictwa – krok 2

Efektywne działanie w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy pochodzi z góry. Zatem współdziałanie służby BHP z kierownictwem jest bardzo ważne.

Członkowie zarządu ponoszą zarówno zbiorową, jak i indywidualną odpowiedzialność za bezpieczeństwo w zakładzie pracy.

Dyrektorzy powinni zbadać swoje własne zachowania, zarówno indywidualnie, jak i zbiorowo, w odniesieniu do udzielonych wytycznych. Następnie powinni wprowadzić zmiany tam, gdzie widzą, że nie spełniają standardów, które sobie wyznaczą. Wszystko po to, aby stać się bardziej skutecznymi liderami w dziedzinie bezpiecznej pracy.

Ochrona pracy pracowników, na którą mają wpływ działania pracownika Służby BHP, jest istotną częścią zarządzania ryzykiem. Zatem działania służby BHP muszą być wprowadzane przez zarząd. Nieuwzględnienie bezpieczeństwa i higieny pracy jako kluczowego ryzyka biznesowego w decyzjach zarządu może mieć katastrofalne skutki. O tym jakie jest zaangażowanie zarządu w kwestie BHP możesz się przekonać korzystając z poniższej listy kontrolnej.

TABELA 1. Lista kontrolna przywództwa

Lp.

Pytanie

Odpowiedź

I.

Planowanie

I.1

W jaki sposób jest wykazywane zaangażowanie zarządu w tematy związane z bezpieczeństwem w zakładzie?

II.

Wykonywanie

II.1

Co zostało zrobione, aby Twoja organizacja na wszystkich szczeblach,  w tym w zarządzaniu, otrzymała kompetentne porady dotyczące bezpieczeństwa?

II.2

W jaki sposób zapewnia się, że wszyscy pracownicy – w tym zarząd – są odpowiednio przeszkoleni i kompetentni w zakresie swoich obowiązków w zakresie bezpieczeństwa?

II.3

Jaka jest pewność, że Twoi pracownicy,  w szczególności przedstawiciele pracowników, są właściwie poinformowani w kwestiach bezpieczeństwa w pracy oraz że ich ewentualne obawy są uwzględniane przez zarząd?

II.4

Jakie systemy są wdrożone, aby zapewnić ocenę ryzyka  w przedsiębiorstwie i ustalenie oraz utrzymanie rozsądnych środków kontroli?

III.

Sprawdzanie

III.1

Jak zakład sprawdza, co dzieje się  w poszczególnych obszarach i jakie audyty lub oceny są podejmowane w celu poinformowania o tym, co faktycznie dzieje się w zakładzie (uwzględniając podwykonawców)?

III.2

Jakie informacje otrzymuje regularnie zarząd na temat bezpieczeństwa pracy, np. dane dotyczące wyników  i raporty o urazach i złym stanie zdrowia pracowników związanego z pracą?

III.3

Czy porównywane są wyniki  z innymi w przedsiębiorstwami z danego sektora lub np. innymi gałęziami przemysłu?

III.4

Gdzie zmiany  w organizacji pracy mają znaczące implikacje dla bezpieczeństwa pracy, w jaki sposób są one kierowane do zarządu?

IV.

Działania

IV.1

Co jest robione, aby zapewnić odpowiedni przegląd bezpieczeństwa  i higieny na poziomie zarządu?

Rozmowa z pracownikami – krok 3

Ważne jest, aby porozmawiać z pracownikami i uzyskać ich opinię na dany temat. Prawdopodobnie zwrócą uwagę na obszary, które wcześniej nie zostały zauważone. Aby jak najlepiej wykorzystać opinię pracowników, należy poświęcić kilka dni na pracę z nimi na danym stanowisku. Należy umożliwić pracownikom swobodne wyrażenie opinii na tematy związane z BHP. Należy dowiedzieć się jak oceniają kwestie bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie, ich związek z biznesem, czynnikami ryzyka i środkami kontroli.

WAŻNE

Pamiętajmy, że pracownicy są odpowiednimi partnerami  w ocenie danego stanowiska w danym obszarze, ponieważ to oni wykonują pracę każdego dnia na danym stanowisku.

Szkolenia uświadamiające pracowników – krok 4

Bezpieczeństwo pracy jest wspólną odpowiedzialnością wszystkich członków personelu. Kultura bezpiecznej pracy w zakładzie pojawi się tylko wtedy, gdy dostarczymy pracownikom przejrzystych instrukcji i informacji dotyczących bezpieczeństwa. W tym celu musimy zapewnić pracownikom szkolenia.

WAŻNE

Warto również sprawdzić,  w aktach pracowniczych z pomocą działu kadr czy pracownicy odbyli obowiązkowe szkolenia BHP. Jeżeli są w tej kwestii braki należy je natychmiast uzupełnić.

Zapewnienie możliwości udzielenia pierwszej pomocy – krok 5

W miejscu pracy nie można wykluczyć chorób oraz obrażeń. Dlatego też należy sprawdzić, czy zostały zorganizowane w firmie, we właściwy sposób, punkty pierwszej pomocy oraz czy zostali wyznaczeni pracownicy do udzielania pierwszej pomocy.

WAŻNE

Sprawdźmy też czy wyznaczone są osoby do przeprowadzenia ewakuacji.

Zasady dotyczące pierwszej pomocy mogą w niektórych przypadkach okazać się kluczowe w ratowaniu życia. Dlatego warto dodatkowo przeszkolić pracowników w zakresie pierwszej pomocy.

Pamiętajmy, że poziom szkolenia i rodzaje sprzętu ratunkowego powinny zależeć od rodzaju działalności. Firma budowlana będzie potrzebować więcej osób oraz sprzętu do udzielania pierwszej pomocy niż firma zajmująca się telemarketingiem. Jednak w zasadzie to ocena pracownika służby BHP powinna zweryfikować, czy sprzęt spełnia standard wymagany przez ocenę ryzyka.

Oznakowanie newralgicznych obszarów zakładu – krok 6

Kolejną sprawą jaką powinien sprawdzić pracownik służby BHP powinno być oznakowanie w zakładzie pracy. Sprawdźmy zatem czy plakaty informujące lub piktogramy ostrzegawcze znajdują się w strategicznych punktach obszaru roboczego. Celem jest ciągłe przypominanie personelowi o znaczeniu bezpieczeństwa w miejscu pracy.

UWAGA

Oczywiście pamiętamy  o instrukcja BHP, które powinny być dostępne do stałego korzystania przez pracownika.

Stabilizacja potencjalnego ryzyka firmie – krok 7

W większości przypadków ryzyka w miejscu pracy nie można całkowicie wykluczyć. Ale można je zmniejszyć, wprowadzając pewne środki. Mówiąc najprościej, ustabilizowanie możliwych zagrożeń w firmie wymaga podjęcia praktycznych kroków w celu zapewnienia bezpiecznego środowiska pracy. Warto czerpać z własnego doświadczenia zawodowego, jak i z doświadczenia firm z tej samej branży. Możemy wówczas zidentyfikować źródła potencjalnych problemów związanych z bezpieczeństwem, które mogą się pojawić. Dzięki temu możemy im przeciwdziałać, zmniejszyć możliwość ich wystąpienia.

WAŻNE

Aby dokonać skutecznej oceny zagrożeń  w miejscu pracy, dobrze znaleźć się fizycznie w miejscu pracy wraz z pracownikami. W ten sposób odfiltrowuje się główne zagrożenia i wyznacza kroki, aby je rozwiązać. Należy jednak ocenić, jak poważne jest ryzyko, zanim będziemy się zastanawiać, w jaki sposób można je ograniczyć.

Dołączenie zasad bezpieczeństwa pracy do polityki biznesowej przedsiębiorstwa – krok 8

Gdy pracownik służby BHP zapozna się ze szczegółami dotyczącymi tego, kto i co robi w sprawach dotyczących BHP w polityce biznesowej firmy, powinien wysłać wyraźny komunikat zarówno do klientów, jak i personelu odnośnie przestrzegania zasad BHP w firmie. Bardzo ważne jest również egzekwowanie realizowania polityki biznesowej pod kątem BHP. Będzie budować to wysoki poziom świadomości, a osoby zajmujące dane stanowiska będą zawsze czujne, aby wypełniać swoje obowiązki w zakresie zapewnienia bezpiecznego środowiska pracy.

Podsumowanie

Reasumując, pracownicy służby BHP działają w różnych środowiskach pracy, o różnym stopniu ryzyka wypadku i różnych zagrożeniach. Wiadomo, że w warunkach biurowych będzie mniejsze ryzyko przy minimalnych zagrożeniach w porównaniu z innymi obszarami, które zajmują się takimi zagadnieniami, jak ciężkie maszyny lub chemikalia. Należy pamiętać, że to właśnie w tym obszarze powinien być największy nacisk oraz największa uwaga w wykonywaniu codziennych obowiązków.

Pamiętajmy, że w ramach audytu identyfikujemy:

- • dobre praktyki stosowane przez pracowników,

- • opracowane zasady i procedury dotyczące BHP.

Istniejące procedury zarządzania powinny zapewnić spełnianie minimalnych wymogów prawnych w zakresie BHP. Kluczowe wymogi prawne, takie jak częstotliwość posiedzeń komisji BHP, przeglądy sprzętu do prac na wysokości, sprzętu PPOŻ. powinny być wykonywane przynajmniej w cyklach zalecanych w przepisach.

Podsumowanie

Praca służby BHP to nie tylko realizacja obowiązków wynikających z przepisów, ale przede wszystkim świadome i systematyczne budowanie bezpieczeństwa w miejscu pracy. Każdy z rozdziałów tej książki pokazuje, że skuteczność działań zależy zarówno od znajomości wymagań prawnych, jak i od umiejętności praktycznego zastosowania ich w realiach konkretnego zakładu.

W publikacji przedstawiono najważniejsze obszary codziennej pracy BHP-owca: od pierwszych czynności w nowym środowisku, poprzez audyty i ocenę ryzyka, aż po komunikację, szkolenia, modernizacje i działania powypadkowe. Szczególny nacisk położono na praktyczne wskazówki, przykłady oraz dobre praktyki – to właśnie one najczęściej decydują o skuteczności podejmowanych działań.

WAŻNE

Skuteczna praca służby BHP wymaga konsekwencji, rzetelnej dokumentacji, umiejętności współpracy  z pracownikami i kierownictwem oraz gotowości do reagowania na pojawiające się zagrożenia. Równie istotna jest komunikacja – jasna, rzeczowa, dopasowana do odbiorcy, a także umiejętność argumentowania potrzeb inwestycyjnych, które realnie wpływają na bezpieczeństwo pracy.

Każdy specjalista BHP powinien pamiętać, że jego rola nie kończy się na kontrolach i dokumentacji. Jest również doradcą pracodawcy, partnerem kadry kierowniczej oraz przewodnikiem pracowników w zakresie bezpiecznych zachowań. To od jakości tej współpracy zależy, czy zakład będzie rozwijał kulturę bezpieczeństwa, w której zagrożenia są identyfikowane na czas, a wypadkom skutecznie się zapobiega.

Mamy nadzieję, że to opracowanie stanie się dla Ciebie wsparciem w codziennej pracy i ułatwi podejmowanie trafnych decyzji, a także pomoże w uporządkowaniu i doskonaleniu działań BHP w Twojej organizacji. To przewodnik, do którego możesz wracać zawsze wtedy, gdy potrzebujesz inspiracji, wskazówek lub uporządkowania priorytetów w dynamicznej i odpowiedzialnej pracy służby BHP.

Table of Contents

Redakcja

Od redakcji

Pierwsze kroki pracownika służby BHP w nowym zakładzie

Audyt BHP – krok 1

Zaangażowanie najwyższego kierownictwa – krok 2

Rozmowa z pracownikami – krok 3

Szkolenia uświadamiające pracowników – krok 4

Zapewnienie możliwości udzielenia pierwszej pomocy – krok 5

Oznakowanie newralgicznych obszarów zakładu – krok 6

Stabilizacja potencjalnego ryzyka firmie – krok 7

Dołączenie zasad bezpieczeństwa pracy do polityki biznesowej przedsiębiorstwa – krok 8

Podsumowanie

Podsumowanie