Adrian Ciepał

Prawo wyborcze w Polsce od A do Z

© Adrian Ciepał, 2018

Książka opisuje bierne i czynne prawo wyborcze, to Jakie wymagania musi spełnić kandydat chcący startować w wyborach do:

sejmu, senatu, na prezydenta,

wójta, burmistrza i Parlamentu Europejskiego.

Co trzeba zrobić, aby założyć własną partię polityczną. Jak zgłasza się kandydatów na posłów. Jak wygląda sposób dzielenia i finansowania partii politycznych. Jakie prawa i obowiązki posiada osoba pełniąca funkcję publiczną. Książka przydatna każdemu kto pragnie poświęcić się służbie własnej ojczyźnie.

ISBN 978-83-8126-538-6

Książka powstała w inteligentnym systemie wydawniczym Ridero

Spis treści

1. Prawo wyborcze w Polsce od A do Z

2. Przedmowa autora

3. Bierne prawo wyborcze

4. Jak zostać kandydatem na wójta, burmistrza, prezydenta miasta

5. Jak założyć własną partię

1. Jak zgłasza się kandydatów na posłów

2. Finansowanie partii

6. Procedury wyborcze związane z kandydowaniem do Parlamentu Europejskiego

1. Ustalenia podlegające przepisom krajowym

2. Rola Parlamentu Europejskiego

7. Czynne prawo wyborcze

8. Obowiązki i przywileje osoby pełniącej funkcję publiczną

1. Wstęp

2. Obowiązki

3. Przywileje

Adrian Ciepał

Wadowice

29.12.2017r.

Przedmowa autora

Zgodnie z obecnie obowiązującymi regulacjami prawnymi w Polsce mamy do czynienie z dwoma rodzajami prawa wyborczego — biernym oraz czynnym. Pierwsze z nich to tzw. prawo wybieralności, najczęściej do różnych organów państwowych, drugie zaś to prawo wybierania, dzięki któremu każdy z nas może przyczynić się do wygranej swojego kandydata na posła, senatora a nawet prezydenta RP.

Jednak chcąc brać udział w wyborach trzeba spełnić wiele warunków, aby móc ubiegać się o możliwość kandydowania, a następnie podjęcia służby publicznej.

Oczywiście tego typu zawód ma swoje plusy oraz przywileje nadające mu pewną rangę, jednak nie należy zapominać, że wraz z nimi wiążą się również większe obowiązki i odpowiedzialność za ludzi zamieszkujących nasz kraj.

Dlatego też do tego typu funkcji w pierwszej kolejności powinny zgłaszać swoją kandydaturę osoby mające potrzebę służenia własnemu narodowi i dążenia do tego, aby stawał się silniejszy i bardziej przyjazny dla obywateli.

Jednak niestety w obecnym systemie śmiem stwierdzić, że głównymi przesłankami ludzi dążących do pełnienia tego typu zawodu jest chęć zdobycie ciepłej dobrze płatnej posadki.

Mimo wszystko jestem optymistą i z nadzieją patrzę na przyszłe pokolenia wierząc, że ten trend zacznie powoli zanikać i przekształcać się w potrzebę dążenia do polepszenia sytuacji życiowej i materialnej każdego polaka.

Bierne prawo wyborcze

Bierne prawo wyborcze — prawo bycia wybranym, a więc kandydowania, przysługuje obywatelom polskim, którzy posiadają czynne prawo wyborcze i ukończyli (najpóźniej w dniu wyborów) 21 lat — w wyborach do Sejmu bądź 30 lat — w wyborach do Senatu.

Bierne prawo wyborcze ma:

W wyborach do Sejmu — obywatel polski mający prawo wybierania w tych wyborach, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 21 lat.

W wyborach do Senatu — obywatel polski mający prawo wybierania w tych wyborach, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 30 lat.

W wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej — obywatel polski, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 35 lat i korzysta z pełni praw wyborczych do Sejmu.

Na Prezydenta może być wybrana tylko osoba posiadająca pełnię praw wyborczych do Sejmu. Osoba ubiegająca się o fotel prezydencki musi zatem mieć pełną zdolność do czynności prawnych. Innymi słowy nie może być ubezwłasnowolniona w całości lub w części.

Dodatkowo osoba taka nie może być pozbawiona praw publicznych i praw wyborczych. Pozbawienie praw publicznych następuje na podstawie sądu karnego. Jest to jeden ze środków karnych przewidzianych przez kodeks karny. Kara tego rodzaju może być również orzeczona w toku postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.

Osoba ubiegająca się o wybór na urząd Prezydenta RP musi mieć poparcie społeczne. Konstytucja stanowi, że kandydata zgłasza co najmniej 100 000 obywateli mających prawo wybierania do Sejmu.

Ograniczenie to powoduje, że o tak zaszczytny i odpowiedzialny urząd mogą się ubiegać jedynie osoby z pewnym poparciem społecznym. W ten sposób wyklucza się różnego rodzaju kandydatów nie mających najmniejszych szans na wygraną.

Warto również pamiętać, że osoba sprawująca już dwukrotnie urząd Prezydenta RP nie może po raz trzeci startować w wyborach prezydenckich. Jak do tej pory jedynie Aleksander Kwaśniewski sprawował ten urząd przez dwie kadencje.

W wyborach do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej — osoba mająca prawo wybierania w tych wyborach, która najpóźniej w dniu głosowania kończy 21 lat, i od co najmniej 5 lat stale zamieszkuje w Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

W wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego — osoba mająca prawo wybierania tych organów w wyborach wójta — obywatel polski mający prawo wybierania w tych wyborach, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 25 lat, z tym że kandydat nie musi stale zamieszkiwać na obszarze gminy, w której kandyduje.

prawo wybieralności nie przysługuje osobie:

która została skazana prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe; wobec której wydano prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające utratę prawa wybieralności, o którym mowa w art. 21a ust. 2a ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944—1990 oraz treści tych dokumentów. Zgodnie z tym przepisem — wydając orzeczenie stwierdzające fakt złożenia niezgodnego z prawdą oświadczenia lustracyjnego, sąd orzeka utratę prawa wybieralności w wyborach do Sejmu, Senatu i Parlamentu Europejskiego oraz w wyborach powszechnych organu i członka organu jednostki samorządu terytorialnego oraz organu jednostki pomocniczej jednostki samorządu terytorialnego, której obowiązek utworzenia wynika z ustawy, na okres od 3 do 10 lat.

Prawa wybieralności nie ma także obywatel Unii Europejskiej niebędący obywatelem polskim, pozbawiony prawa wybieralności w państwie członkowskim Unii Europejskiej, którego jest obywatelem. Nie mogą kandydować również osoby pełniące ważne funkcje w państwie, np. Prezes NBP i jego zastępcy, Prezes NIK i zastępcy, Rzecznik Praw Obywatelskich z zastępcami, ambasadorzy, członek KRRiT oraz sędzia, prokurator, urzędnik służby cywilnej żołnierz w czynnej służbie wojskowej, funkcjonariusz policji, funkcjonariusz służby ochrony państwa.

Jak zostać kandydatem na wójta, burmistrza, prezydenta miasta

Kwestie wyboru organu wykonawczego gminy reguluje w pierwszej kolejności ustawa o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta[1], a w sprawach w niej nieuregulowanych zastosowanie mają odpowiednie przepisy Ordynacji wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw.[2]
Wójt, wybierany jest w wyborach powszechnych, równych, bezpośrednich, w głosowaniu tajnym. Wybory wójta odbywają się w tym samym cyklu co wybory do organów jednostek samorządu terytorialnego. Zarządza je w tym samym trybie (rozporządzenia) Prezes Rady Ministrów, łącznie z wyborami do rad gmin (art. 5 ustawy). Wybory przeprowadzają te same komisje, w tym samym terminie, w lokalach wyborczych itd., które przeprowadzają wybory do organów stanowiących.
Prawo głosowania, wybierania wójta w danej gminie (czynne prawo wyborcze) ma każdy, kto posiada prawo wybierania do rady tej gminy.
Wyborów dokonuje się w dwóch turach, tzn. jeżeli w pierwszym głosowaniu żaden z kandydatów nie otrzyma więcej niż połowy ważnie oddanych głosów, czternastego dnia po pierwszym głosowaniu przeprowadza się ponowne głosowanie na dwóch kandydatów, którzy w pierwszym głosowaniu otrzymali największą liczbę ważnie oddanych głosów. W przypadku, gdy dwóch lub więcej kandydatów otrzyma tę samą liczbę głosów uprawniającą do udziału w ponownym głosowaniu, o dopuszczeniu kandydata do drugiej tury przesądza większa liczba obwodów, w których jeden z kandydatów otrzymał większą liczbę głosów. Jeżeli liczba tych obwodów byłaby równa — o dopuszczeniu kandydata do drugiej tury rozstrzyga losowanie przeprowadzone przez gminną komisję wyborczą. Gdy któryś z kandydatów wycofa zgodę na udział w drugiej turze albo utraci prawo wyborcze, jego miejsce zajmuje kandydat, który otrzymał kolejno największą liczbę głosów. W takim przypadku termin ponownego głosowania odracza się o dalszych 14 dni.
W drugiej turze głosowania za wybranego uważa się kandydata, który otrzymał większą liczbę ważnie oddanych głosów. Jeżeli obaj kandydaci otrzymają tę samą liczbę głosów, o wyborze decyduje większa liczba obwodów głosowania, w których dany kandydat otrzymał więcej głosów od konkurenta. W przypadku, gdy ilości obwodów głosowania, w których otrzymają większą liczbę głosów również będą równe, o wyborze rozstrzyga gminna komisja wyborcza w drodze losowania spośród tych dwóch kandydatów.
Wskazane na wstępie ustawy tworzą, nieco dziwaczną konstrukcję zgłaszania kandydatów na wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli wybory odbywają się równocześnie z wyborami do rady gminy. Ustawa w art. 7 w ust. 1 w prawo zgłaszania kandydatów na wójta (burmistrza, prezydenta miasta) wyposaża:
1) partie polityczne i ich koalicje,
2) stowarzyszenia i organizacje społeczne,
3) oraz wyborców.
Jednakże w ust. 2 tego samego artykułu prawo to de facto ogranicza, powierzając wykonanie tej czynności wyłącznie komitetom wyborczym powołanym na podstawie Ordynacji, które zarejestrowały listy kandydatów na radnych gminy w co najmniej połowie okręgów wyborczych w danej gminie. Przy czym w każdym z tych okręgów liczba zarejestrowanych przez ten komitet kandydatów na radnych nie może być mniejsza niż liczba radnych wybieranych w tym okręgu.
W związku z tym, aby zostać kandydatem na wójta należy:
1) utworzyć „własny” komitet, który będzie w stanie (wcześniej) zgłosić także odpowiednią liczbę kandydatów na radnych gminy, lub;
2) uzyskać poparcie istniejącego komitetu wyborczego, który zamierza zgłosić (zgłosił) odpowiednią liczbę kandydatów na radnych gminy, a nie zamierza zgłaszać własnego kandydata.
Trywializując, można stwierdzić, że prawo zgłoszenia kandydata na wójta mają tylko te komitety wyborcze, które wykażą odpowiednie moce przerobowe i skuteczność w zgłaszaniu kandydatów na radnych gminy, a tym samym kandydatem na wójta może być osoba, która jeszcze przed kandydowaniem zdobędzie odpowiednie poparcie.
Ten sam kandydat na wójta może być zgłoszony tylko przez jeden komitet.
Zgłoszenia kandydata dokonuje w imieniu komitetu wyborczego pełnomocnik wyborczy komitetu wyborczego lub osoba przez niego upoważniona. Osoba upoważniona nie może upoważnić innej (kolejnej) osoby.
Kandydatem na wójta może być tylko osoba, która:
1) posiada obywatelstwo polskie;
2) ukończyła 25 lat (lub ukończy najpóźniej w dniu głosowania);
3) i nie jest:
a) pozbawiona praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sądowym,
b) pozbawiona praw wyborczych orzeczeniem Trybunału Stanu,
c) ubezwłasnowolniona prawomocnym orzeczeniem sądowym,
d) karana za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego,

[1] Dz. U. z 2002 r. Nr 113, poz. 984 z późn. zm.

[2] Dz. U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1547 z późn. zm.

[1] art. 13 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

[2] art. 208 §1

[3] art. 208 §3

[4] art. 211 §2

[1] art. 39 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej

[2] art. 22 TFUE

[3] art. 3 dyrektywy Rady 93/109/WE

[4] art. 5 Aktu (1.3.1)

[1] art. 115 §13 kk.

[2] Według cytatu prof. Słomki.

[3] Według cytatu prof. Słomki.

Koniec darmowego fragmentu książki.

Zachęcamy do zakupu pełnej wersji.