Copyright © Anna Karpińska, 2013

Projekt okładki

www.studio-kreacji.pl

Zdjęcie na okładce

Marcus Lund/Getty-images/Flash press media

Redakcja

Ewa Charitonow

Korekta

Małgorzata Denys

ISBN 978-83-7839-891-2

Warszawa 2013

Wydawca

Prószyński Media Sp. z o.o.

02–697 Warszawa, ul. Rzymowskiego 28

www.proszynski.pl

Wrzesień 2011

ROZWÓD

– Kajetan, poczekaj! – krzyknęłam do syna biegnącego przez sądowy korytarz w kierunku rzeźbionych schodów. – Kajtek!

Leciałam za nim, czując, że nie uda mi się powstrzymać siedemnastolatka, który postanowił pozostawić daleko za sobą słowa „orzekam rozwód”, kończące pewien etap w życiu jego rodziców. Frunął po schodach, pokonując naraz po kilka stopni, niczym ptak wznoszący się do lotu w obawie przed determinacją przyczajonego jastrzębia. Stanęłam, z trudem łapiąc oddech, wściekła na wysokie obcasy nowych czółenek godnych bardziej statecznej właścicielki. Dotarłszy do klatki schodowej, wiedziałam, że z trzeciego piętra zobaczę w sądowym holu jedynie sylwetki niewielkich postaci czekających na rozprawy, wspomaganych przez swoich drogich, w sensie dosłownym i przenośnym, „dobroczynnych” adwokatów od rozwodów, obleczonych w powłóczyste, czarne, dostojne togi z zieloną lamówką. Za tym dostojeństwem czai się tylko forsa, forsa, forsa… Cóż za farsa! Rafał, mój od kilku minut eks, dzisiaj musiał zdjąć podobną togę, by jako „strona”, a nie „pełnomocnik powoda”, usłyszeć od sądu dla naszego małżeństwa sakramentalne „nie”, po sakramentalnym „tak”, które wypowiedzieliśmy w urzędzie stanu cywilnego osiemnaście lat temu.

– Przynajmniej na jednym rozwodzie nie zarobiłeś – pomyślałam z satysfakcją, przypominając sobie trzy tysiące alimentów, które zostały zasądzone na Rozalkę i Kajetana. Rafał, uznany w mieście adwokat od rozwodów, tym razem musiał sam zmierzyć się z „wysokim sądem” i przyjąć werdykt z dobrodziejstwem inwentarza. I tak mu się udało z tymi trzema tysiącami, biorąc pod uwagę jego dochody. Chociaż zostawił nam dom i w swojej łaskawości nie wysłał na ulicę. Chyba trafi mnie szlag! – uświadomiłam sobie nagle sytuację naszej, od dziś trzyosobowej, rodziny. W ciągu czterech miesięcy redakcja skurczyła się o pięć osób, a choć mój dział projektowania ogrodów przetrwał, zachował rubrykę jedynie w co drugim numerze. Na razie najwyraźniej bardziej opłaca się znać na nawożeniu i ochronie przed szkodnikami niż na organizacji przestrzennej. Zarobki nie przedstawiały się zachęcająco. Ot, złośliwość losu. Maleńki gwoździk do trumienki zdradzonej żony z dziećmi na rozwodowym chlebie.

– Ucz się tego swojego hiszpańskiego, przecież nie musisz pracować. – Rafał bagatelizował moje kłopoty, wychodząc do kancelarii. Jeszcze wtedy nie zdawałam sobie sprawy, że ciągnie go nie tylko do pracy.

Biegałam na lekcje, zaglądałam do podręczników języka częściej niż do anonsów oferujących dodatkową pracę. Wakacje okazały się martwym sezonem w kwestii zatrudniania nowych pracowników. Na Wybrzeżu nie wychodziło zbyt wiele czasopism ogrodniczych (żeby nie powiedzieć o naszym „Lubię swój ogród”: „jedyne”), a próby zaczepienia się w firmach projektujących zieleń kończyły się zawsze tak samo. Miałam wrażenie, że potencjalni pracodawcy ukończyli kursy profesjonalnego odmawiania natrętom.

– Szefa nie ma. Proszę zgłosić się po piętnastym października.

– Chwilowo nikogo nie potrzebujemy, może w późniejszym terminie.

– Proszę zostawić swoje CV, odezwiemy się.

– Ogłoszenie dotyczy osób do trzydziestego piątego roku życia, bardzo mi przykro.

Czy aż tak bardzo widać, że mam czterdzieści pięć lat?

– Ma pani doświadczenie w prowadzeniu firmy? Nie? Słyszałem, że można otrzymać dotację na założenie mikroprzedsiębiorstwa. Może pani spróbuje?

– Nie prowadzimy rekrutacji.

– Osobom poszukującym pracy dziękujemy.

– Bezrobotni, wynocha!

– W cholerę z wami, nieroby!

– Mami, dobrze się czujesz? – Rozalka objęła mnie ramieniem. – Gdzie Kajt?

Myśli o nowej sytuacji uciekły przez otwarte okno sądowego korytarza. Na ławce przed budynkiem sądu siedział Kajetan, ulicą podążały samochody, kasztanowce rozpościerały pięciopalczaste dłonie z żółknących jesiennych liśćmi, z trudem utrzymując rude owoce.

– Chodź do domu – usłyszałam głos córki. – Wiem, że ci smutno. Chodź.

Wyrzuciłam kamyczek z buta. Cholerne czółenka.

– Mami, podnieś się. Nie płacz, mami…

– Nic mi nie jest, córuś. Chodźmy do Kajtka.

– Może was podwieźć? – Rafał, jak zwykle, pojawił się gdzie trzeba.

Żartujesz? Dziękuję. Nie ma potrzeby. Rafał, nie próbuj udawać. Idę z dziećmi do domu. Chce mi się płakać. Nie zauważyłeś, że właśnie się rozwiodłam? Nie czujesz, że jestem nieszczęśliwa? Co ty sobie wyobrażasz? Myślisz, że jestem bez serca? I, do cholery, nie chodzi o tę moją głupią pracę, której nie mam. Nie o nią! Ani o to, że nie mam forsy, poza trzema tysiącami od ciebie na życie. Pieprzyć kasę! Jestem nieszczęśliwa, Rafał, bo kochałam cię, Rafał. A może jeszcze kocham? A ty wystawiłeś mnie, normalnie wystawiłeś, sukinsynu jeden, bo zachciało ci się pieprzyć z tą twoją koleżaneczką z pracy, aplikantką od siedmiu boleści, pieprzony dupku. Wynoś się z mojego życia! Wynocha, bo ci przywalę. Boże, jaka ja jestem nieszczęśliwa!

– Daruj sobie. Mam samochód na parkingu – zdobyłam się na odmowę. – Chodźcie dzieciaki, jestem zmęczona.

Został na placu przed sądem. Gdybym nie wiedziała, że kilka miesięcy temu dogadzał sobie z aplikantką, zawróciłabym i zarzuciłabym mu ręce na szyję. „Kochanie wracaj do domu, zrobimy sobie kolacyjkę z procentami, a potem wiesz… W końcu dzieciaki już są duże, mądre i dyskretne. Co najwyżej następnego dnia puszczą oko do rodziców, myśląc o ich udanym wieczorze”. Rafał! Rafał…

Październik 2011

RODZINA

Najtrudniejsze były poranki. Kolejne dni, w których musiałam sobie udowadniać, że życie toczy się zgodnie z moją wolą.

– Mamo, mam na ósmą, pośpiesz się. – To Kajetan.

– Mami kończę basen o szóstej, pamiętasz? – To Rozalia.

– Martusiu, jedziesz do Gdyni? – Moja mama.

– Tak, mamo. Jak co dzień.

– Co się tak denerwujesz od rana? Chciałam cię prosić o wykupienie recepty, ale widzę, że nie będziesz miała czasu.

– Mamo, kupię te lekarstwa. Zawsze kupuję. Połóż receptę na stole na ganku. – Próbowałam powstrzymać zniecierpliwienie. Jeszcze za życia taty wydawało mi się, że mama jest trochę zbyt absorbująca, jednak teraz, po jego śmierci, stawała się wręcz nieznośna. Moją opiekuńczą obecność w okresie żałoby, która powinna zakończyć się ze dwa lata temu (tata zmarł przed trzema), odebrała jako przyzwolenie na wejście w moje życie. Byłam jej ojcem, matką, córką, opoką, tym gorszą, że bliską. Byłam zawsze pod ręką, dom w dom. Jedno podwórko, wygodny ganek, ta sama kwiatowa rabata, ten sam samochodowy podjazd. Zdawało się, że trudny czas po śmierci taty minął po mniej więcej roku, ale hołubiona przez nas mama za nic nie chciała dać się pozbawić specjalnego traktowania. Zbolały wzrok i zmęczona przeżyciami twarz wracała wraz z nią do naszego wspólnego siedliska. Lądowała w nim wieczorami po spotkaniu z koleżankami lub po lekcjach angielskiego, które rozpoczęła niedawno. Czasem myślałam, że nie ma kąta, w którym mogę się przed nią ukryć…

– A i wiesz, Martusiu, Kajetan powinien już chyba włożyć kurtkę. Może być zimno.

– Kajetan! – drę się wniebogłosy. – Weź kurtkę, może być zimno!

– Mamo, daj spokój. Świeci słońce, a my nie mieszkamy na Syberii.

– Kajtek! Co ja mówię?

– Nic cię nie słucha. – Mama twardo pilnuje, żeby rodzina wyjechała na czas i w kurtkach założonych moimi rękami.

– Jeśli chcemy zdążyć… – Nie kończę. Otwieram samochód i całuję mamę w policzek. Dzieciaki pakują się do auta.

– Nie zapomnij o recepcie.

– Będziemy wieczorem, mamo.

Jechałam niezbyt szybko, pokonując liczne zakręty i niewielkie wioski. Mieszkowickie krajobrazy ustępowały miejsca okolicom Rumi, skąd mieliśmy do Gdyni żabi skok. Korki czyniły z żółwiego tempa ślimaczy chód. Od kilku lat, gdy zdecydowaliśmy się wybudować dom na działce kupionej przez rodziców w zamierzchłych czasach, przemierzaliśmy trasę z Mieszkowic do Gdyni, i z powrotem, każdego dnia. Dzieciaki do szkoły, ja do pracy. Moi rodzice, mimo wybudowania letniej hacjendy, czujnie zachowali w centrum miasta niewielkie mieszkanko, choć mające, jak na ich starsze lata, coraz mniejsze zastosowanie. My nie mogliśmy pochwalić się podobną czujnością: sprzedaliśmy nasze i z dobrodziejstwem inwentarza przenieśmy życie do Mieszkowic. Odkąd z Rafałem postawiliśmy na działce rodziców stuczterdziestometrowy dom z dwoma garażami, czas pobytu dziadków na wsi znacznie się wydłużył. Okazało się, że jesień wcale nie jest taka chłodna i deszczowa, a wczesna wiosna potrafi nadejść nawet w lutym… Szafa grała dla wszystkich. Jedenastoletnie wówczas dzieciaki miały własne pokoje, ja mogłam wyżyć się w ogrodzie, który w oczach całej rodziny, a na początku poniekąd i w moich, stanowił istne błogosławieństwo dla nienasyconej duszy absolwentki „organizacji terenów zielonych”, chłonnej na korzystanie z możliwości projektowania, nasadzania, przesadzania, nawożenia, szczepienia. Jednym słowem: dbania o ogród. Rodzice osiedli w sąsiedztwie dzieci i wnuków, grzejąc się w ich rodzinnym cieple, w poczuciu dobrze spełnionego obowiązku trzymania rodziny w przytulnym kłębuszku, który z czasem miał się zmienić w węzeł gordyjski. Rafał, pozostawiając mi przyjemność zajmowania się domem i ogrodem, a nawet wspaniałomyślnie oddając we władanie kosiarkę zakupioną za niemałe pieniądze jako gwiazdkowy prezent, cieszył się z mojego komfortu przebywania z rodzicami i dziećmi na łonie natury, podczas gdy on sam ciężko pracował na rodzinę. Nigdy nie miał nic przeciwko mojej pracy w redakcji „Lubię swój ogród”, traktował ją jako wspaniały sposób na zaspokojenie zawodowych potrzeb żony. Zachowywał się wspaniale, do czasu gdy zorientowałam się, że coś jest nie tak. Był wspaniałym zięciem, który wprawdzie nie zawsze ma czas, by pogadać z teściem, jako że musi odpocząć po ciężkim dniu czy wykupić leki dla teściowej („mamo, dziś mam ważne spotkanie”). Ja w oczach rodziców go nie doceniałam.

– Zobacz, jaki on ma wspaniały kontakt z dziećmi! – chwaliła mama.

– Rafał, co sądzisz o tej lokacie? Warto? – radził się tato.

Cieszyłam się. Kosiłam, woziłam dzieciaki do szkoły, czekałam z kolacją, która robiła się w piętnaście minut, bo Rafał zaraz będzie. Do czasu. Cholera, do czasu kiedy mnie zdradził! Kiedy olał wszystko to, na co rzekomo stawiał. Byłam wściekła, że wcześniej się nie zorientowałam, nie wyczułam. Kochał we mnie wygodę, w moich rodzicach akceptację, a w dzieciach zadowolenie po spełnieniu ich zachcianek.

– Mamo, uważaj! – Rozalka wybudziła mnie z zadumy, która niemal wtłoczyła nas pod koła tira.

– Co ty robisz?! – Kajetan nie krył złości. Nie obudziłaś się jeszcze?

Przetarłam oczy, znajdując właściwy pas ruchu. Jeszcze się nie obudziłam, przeszło mi przez myśl. Jeszcze nie.

Wyrzuciłam oboje przed szkołą. Liceum miało opinię najlepszego w Gdyni, co dawało mi nadzieję, że pomoże moim dzieciakom dostać się na studia. Na kierunki, o których jeszcze nie zaczęły myśleć.

– Mamuś, mamy jeszcze dwa lata, nie panikuj. – Kajetan odrzucał wszelkie próby nawiązania z nim dialogu na ten temat.

– Mami, daj spokój, jesteś taka zestresowana. – Roza powłóczyście spoglądała znad tygodnika. – Czy ty w moim wieku zastanawiałaś się nad tym, co będziesz studiować?

Faktycznie, chyba się nie zastanawiałam. Jestem jakaś niecierpliwa, przyznałam w duchu rację mojej córce. Chyba przytłacza mnie nadmiar odpowiedzialności za dzieciaki po rozstaniu z Rafałem. W końcu rzeczywiście mają jeszcze dwa lata…

Renata też próbowała bagatelizować temat.

– Siostra, lubisz się zadręczać. Przyjdzie czas, to coś wybiorą – komentowała wszelkie próby zwrócenia uwagi na temat. – Ja tam dam Michalinie prawo wyboru.

– Pogadamy, kiedy Michasia będzie miała tyle lat, co moje – próbowałam się odgryźć. Ja też nie interesowałam się studiami moich dzieci, kiedy były w przedszkolu.

Moja młodsza siostra generalnie niczym nie lubiła się zadręczać. Krzyś, jej mąż (należy dodać: najbardziej przykładny mąż na świecie i ojciec pełną gębą), był niewysokim, łysiejącym mężczyzną, dyrektorem finansowym dużej spółki, którego władza w domu kurczyła się po kwestii: „Kochanie, tak długo siedzisz w tej pracy, córka zapomni, że ma ojca”. Dlatego bardzo ważny pan dyrektor finansowy w domowych pieleszach zamieniał się w przykładną nianię. Kąpanie, karmienie, czytanie bajeczek przed zaśnięciem, zmywarka, kieliszek wina dla żony. O nieba! Czy zazdrościć Renacie, czy współczuć Krzysiowi? Ich szczęście aż biło po oczach, chociaż… Zastanawiałam się, czyje to szczęście: mojej siostry czy Krzysia? Może każdy w życiu powinien trafić na swoją rolę? Gwiazdy i pazia? Gwiazdy niechętnej zawodowym obowiązkom i zapobiegliwego, dobrze zarabiającego męża? A gdzie miłość? Gdzie kolacja dla Krzysia, który ma chyba na nią ochotę przed wykąpaniem córki po pracy? Spędził w niej w końcu kilkanaście godzin i być może jest zmęczony. Nie, nie jest zmęczony w oczach Renaty, która udręczona siedzeniem w piaskownicy (rzadko) czy w centrum handlowym (często) ma „prawo do odpoczynku”.

Jakkolwiek by na tę sprawę patrzeć, Krzyś jednak był szczęśliwy, a Renata miała wygodne życie. Wszystkie próby podejmowania przez nią pracy kończyły się tak samo: jej rezygnacją. Widać nie miała szczęścia do dobrych szefów, satysfakcjonujących zarobków, dogodnego dojazdu, fajnych współpracowników, interesujących wyzwań zawodowych. Krzysztof nie miał nic przeciwko takiemu stanowi rzeczy, zadowolony, że żona po dwunastu latach małżeństwa „dała” mu córeczkę. Najwyraźniej dostatecznie się zasłużyła, by wymagać od niej czegoś więcej.

Z przykrością stwierdzam, że mówię o własnej siostrze. W końcu o co mi chodzi?! Przecież ja urodziłam przed trzydziestką, kiedy kobieta ma dużo sił, i nie mogę sobie wyobrazić, jak trudno jest tej, która zostaje matką przed czterdziestką. Należy jej przecież pomóc, odciążyć, nawet jeśli nie pracuje zawodowo. Mama nieraz powtarza, że ja co prawda pracowałam, ale czymże jest praca w tygodniku? Te moje rady-porady… W końcu się na nich znam i na pewno nie sprawia mi kłopotu naskrobanie kilku wersów raz na tydzień. A poza wszystkim, mam już duże dzieci.

– Rafał, powiedz im coś – błagałam, umęczona kolejną wizytą Renaty z dziećmi „u babci” w Mieszkowicach, sprzątając z podwórka porozrzucane zabawki, zwijając hamak, wylewając wodę z basenu, zmywając po grillu.

– Prawda, jak Michasia ładnie rysuje? – Mama, nakładając sobie sałatkę, którą przygotowałam na kolację, zachwycała się kawałkiem kartki z domkiem w prawym dolnym rogu i słoneczkiem w lewym górnym, który dostała w prezencie od starszej wnuczki. – Renatka może być dumna. Powiedziałam jej, że ma przywieźć małą na weekend. Pogoda nie najgorsza, co będzie siedzieć w Gdańsku?

Mój mąż pozostawał bezstronny.

– To twoja rodzina, nie będę się wtrącał. To twoja matka i twoja siostra. Powiem ci coś: wy się pogodzicie, a potem będzie na mnie. Nie masz ochoty robić za gospodynię, to nie rób. W końcu mama ma rację, wnuczka przyjeżdża do niej, a ty sama się wychylasz. Masz ochotę robić za harcerkę, twoja sprawa.

– Jak to sobie wyobrażasz?! – Wściekłość odebrała mi zdolność logicznego myślenia. – Będę udawała, że mnie nie ma w domu?

– Nie wiem, sama musisz to jakoś poukładać. Pogadaj z mamą albo wyjedź gdzieś, gdy przyjeżdżają. Niech raz obsłużą się sami. Prawdę powiedziawszy, ja też nie zawsze mam ochotę na grille. Dla nich to weekend, a my tu żyjemy.

– Musiałabym chyba zamordować własną matkę. Ona uważa, że mam obowiązki wobec Renaty i jej dzieci.

– Nie przesadzaj. – Rafał najwyraźniej nie miał ochoty na dalszą pogawędkę. Dał mi to jasno do zrozumienia, sięgając po gazetę. – Przecież lubicie się z Renatą?

– To nie ma nic do rzeczy! – niemal krzyczałam. – Tu chodzi o zachowanie mamy.

Rafał jednak oddał się lekturze. Jak zwykle zostałam z poczuciem krzywdy. Mama, zadowolona z wizyty wnuczki, oglądała ulubiony serial w swoim domu, Rafał czytał, ja siedziałam przy sprzątniętym po gościach kuchennym stole, Renata pewnie piła winko u siebie, Krzyś krzątał się przy kąpieli Michasi.

– Mamo, będzie jakaś kolacja? – Kajtek wyrwał mnie z zadumy.

– A co byś chciał? Przecież był grill.

– Jestem jeszcze głodny. Masz kabanosy?

– Synuś, weź sobie, są w lodówce.

– Pamiętasz, że jutro musimy wyjechać godzinę wcześniej?

– Dlaczego? – Nie pamiętałam.

– No, mamy to wyjście do teatru. Potrzebuję białej koszuli.

– Tak, tak, przypomniałam sobie.

Jeszcze prasowanie i jutro, po weekendzie, do pracy. Nie ma, jak wypocząć w wolne dni…

Tak było i jest nadal, tyle że zabrakło mistrza od rozpalania grilla. Rafał był w tym naprawdę dobry…

Maj 2012

MARTA

Paskudna jesień i jeszcze gorsza zima dały mi się we znaki. Śnieg nie pozwalał od siebie odpocząć, zasypując codziennie dojazd od bramy do garażu. Siedemnaście okien, nie licząc połaciowych, uznało za stosowne nieustannie pokrywać się brudem, którego z powodu koniecznych oszczędności nie usuwała już pani Krysia, nasza do tej pory dochodząca sprzątająca. Czekały na mnie. Wczesna wiosna objawiła się ogromnymi wyrwami w nawierzchni dwukilometrowej jezdni prowadzącej do w miarę przyzwoitej drogi krajowej. Samochód zareagował na te ubytki łomotem dochodzącym spod prawego koła, dając mi jednoznacznie do zrozumienia, że wizyta u pana Piotra, mojego mechanika, jest nieunikniona. Na szczęście okazało się, że do wymiany nadaje się jedynie wahacz stabilizatora, a przegląd auta w warsztacie potrwa nie dłużej niż dwa dni. Dwa dni bez auta. Bez możliwości wydostania się z domu, dobrnięcia do pracy, szkoły, sklepu.

– Mamo, zadzwoń do taty, niech coś zrobi. – Rozalka szybko znalazła rozwiązanie.

– Ja zostaję na noc u Majkiego. Nie będę leciał od autobusu dwa kilometry. – Kajetan również wykazał się pomysłowością.

Sięgnęłam po telefon, jednak zamiast do Rafała zadzwoniłam do mamy.

– Mamuś, zepsuł mi się samochód. Czy dzieciaki mogłyby przechować się u ciebie ze dwa dni, zanim odbiorę go z warsztatu? Bardzo chętnie? To doskonale. Ale co? Nie możesz? Bardzo chętnie byś się zgodziła, ale nie możesz. Jesteś u Renaty, Michasia chora? Rozumiem. Tak, zadzwonię do Rafała, wiem, że jest ich ojcem. A co z Michasią? Aaa, kaszlała w nocy. Dobrze, jak będziecie po wizycie lekarskiej, zadzwoń do mnie. Powiesz mi, czy dostała antybiotyk. Wiem, że to nie jest dobre dla dziecka. Czy sobie poradzę? Jasne, zawsze sobie radzę, mamo. Do zobaczenia, oczywiście, że cię odwiedzę, kiedy tylko będę miała samochód. Pogonię pana Piotra. Będę pamiętała o gazetach dla ciebie, leżą przygotowane pod lustrem w przedpokoju. Wchodzisz do gabinetu? To nie przeszkadzam. Uściskaj ode mnie Michasię.

Zawsze sobie radzę, mamo. Zawsze sobie radzę. To nieprawda, nie zawsze, teraz w ogóle sobie nie radzę. Dlaczego rozwiodłam się z Rafałem? Dlaczego mu po prostu nie wybaczyłam? Byłoby łatwiej, spokojniej, bezpieczniej. Moje życie rodzinne legło w gruzach, mieszkam na jakimś cholernym zadupiu, w wielkim domu z ciągle brudnymi oknami i ogrodem pełnym chwastów rosnących z prędkością jumbo jeta, psuje mi się samochód, nie mam kasy, dzieciaki obwiniają mnie za rozpad małżeństwa, matka olewa, a siostra wykorzystuje. A do tego wyglądam jak ostatni łach. Chyba zwariuję!

Jedynie Alina jest w stanie cokolwiek zrozumieć! Moja najbliższa kumpela, z którą przetrwałyśmy niejedną redakcyjną burzę podczas dwunastoletniej kariery w gazecie. Cicha, szara myszka, zwykle w długiej, zgrzebnej, workowatej sukience do ziemi, ozdobionej jedynie dużym wisiorem robionym ręcznie, zazwyczaj przez nią samą. Po pracy wsiadała w stuletniego opla, by jak najszybciej znaleźć się przy Czarku. Bo Andrzej uznał za stosowne zostawić ją z dzieckiem krótko po urodzeniu małego, kiedy okazało się, że chłopiec ma porażenie mózgowe. Jeżeli kiedykolwiek narzekałam na rodzinę, dyscyplinowała mnie myśl o Alinie.

Gdyby nie grupa znajomych w podobnej sytuacji, nie byłaby w stanie pracować. Codziennie odwoziła Czarka do szkoły integracyjnej i musiała go stamtąd odbierać. Chłopak nie chodził, miał nie do końca sprawne ręce i psychicznie słabo akceptował swój stan. Alina przez siedemnaście lat brała to na klatę.

– Martusiu, nie jest tak źle – tłumaczyła się ze swojego optymizmu, gdy pytałam, jak sobie radzi. – Kocham Czarka, to wspaniały chłopak, chociaż ostatnio trochę utył – śmiała się jak z dobrego żartu. – Niedługo go nie wsadzę do samochodu! Przydałby się dźwig. Ale dobrze nam razem.

Nie potrafiłam jej pomóc, za to ona pomagała mi zawsze.

– Nie martw się rozwodem, masz dzieci. Niepotrzebnie się martwisz, rób coś, wszystko się ułoży. Może zacznij projektować ogrody? Zawsze o tym marzyłaś. A może jednak powinnaś spotkać się z Rafałem? Może jeszcze do siebie wrócicie? Nie? Nigdy nie mów nigdy, człowiek nie wie, co mu pisane. Marta, nie załamuj się, dzieciaki po prostu tęsknią za ojcem, nie są przeciwko tobie. Są młode, emocjonalne. Wiem, że się starasz. Pomyśl o sobie, myśl pozytywnie. Mama? Wiesz, starsi ludzie są egoistyczni, ale mama cię kocha, nie wyobraża sobie życia bez ciebie. A Renata… Cóż, wykorzystuje swoją pozycję, ale nie jest taka zła, sama wiesz. Zawsze mogłaś z nią pogadać. Wyglądasz świetnie, nie gadaj. Wyglądasz świetnie i wszystko przed tobą, Marta. Uwierz mi. Czy ci to obiecuję? Tak, obiecuję ci, wszystko przed tobą.

Cała moja Alina.

– Wyjedź gdzieś, Martusiu. Mówię ci, to najlepsze rozwiązanie. – Alina przy kawie z redakcyjnego ekspresu namawiała mnie na urlop.

Wyszłyśmy na taras. Widok na zatokę, jak zawsze, działał kojąco. Wiosenne morze falowało, niosąc ku brzegowi białe bałwanki. Na redzie majaczyły sylwetki statków czekających na zabunkrowanie (pobranie paliwa).

Można by się już poopalać, przeszło mi przez myśl.

– Ala, poszłabym się poopalać… – Widok zatoki działał hipnotycznie.

– No to idź. Masz niedaleko.

– Muszę odebrać dzieci ze szkoły, i w ogóle…

– I w ogóle jestem rozlazła i sobie nie radzę. – Alina podniosła głos.

Spojrzałam zdziwiona. Nigdy tego nie robiła.

– Marta! Znoszę to już prawie rok. Potraktuj, co ci mówię, jak poradę najlepszego psychoanalityka. Jedź gdzieś, opalaj się, pij drinki, poznaj kogoś, olej kłopoty. Weź się za siebie, bo zamęczysz i siebie, i mnie. Skończyłam.

Zapanowała cisza. Niespotykany wybuch przyjaciółki spowodował u mnie wyrzuty sumienia.

– Przepraszam, Alina, jestem głupia. Przepraszam, że cię absorbuję, jestem egoistką.

– Jesteś. – Alina nie wyszła z roli. – Ale nie dlatego, że mnie zadręczasz. Ty siebie niszczysz. Nie mogę już na to patrzeć. Cokolwiek ma się zdarzyć, będzie dobre, byle się na to nie zamykać. Rób coś. Najlepiej wyjedź. Lubisz morze, jedź nad morze. Ile razy trzeba ci to powtarzać? I nie patrz tak. Trudno, ja na razie nigdzie nie pojadę, ale przyślesz mi pocztówkę i być może przywieziesz muszelkę. Następnym razem wymyślimy coś razem.

Skąd ona wie, o czym pomyślałam? Czarownica?

– Alina, wiesz, że jesteś najlepszym człowiekiem, jakiego znam?

– Wiem, wiem, nieraz mi to mówiłaś. To gdzie się wybierzesz?

Maj 2012

MARTA

Dostępne w pełnej wersji

Czerwiec 2012

RENATA

Dostępne w pełnej wersji

Lipiec 2012

KRETA

Dostępne w pełnej wersji

POWRÓT

Dostępne w pełnej wersji

MAMA

Dostępne w pełnej wersji

MARTA

Dostępne w pełnej wersji

RENATA

Dostępne w pełnej wersji

SZYMON

Dostępne w pełnej wersji

DZIECIAKI

Dostępne w pełnej wersji

MARTA

Dostępne w pełnej wersji

MARTA

Dostępne w pełnej wersji

RAFAŁ

Dostępne w pełnej wersji

SZYMON

Dostępne w pełnej wersji

ALINA

Dostępne w pełnej wersji

MAMA

Dostępne w pełnej wersji

RENATA

Dostępne w pełnej wersji

ROZALIA

Dostępne w pełnej wersji

NIKOS

Dostępne w pełnej wersji

GOŚĆ

Dostępne w pełnej wersji

SZYMON

Dostępne w pełnej wersji

GRECY

Dostępne w pełnej wersji

ALINA

Dostępne w pełnej wersji

ŁUKASZ

Dostępne w pełnej wersji

ŁUKASZ

Dostępne w pełnej wersji

KAJETAN

Dostępne w pełnej wersji

RAFAŁ

Dostępne w pełnej wersji

SZYMON, ALINA

Dostępne w pełnej wersji

ALINA

Dostępne w pełnej wersji

MARTA

Dostępne w pełnej wersji

MARTA

Dostępne w pełnej wersji

RENATA

Dostępne w pełnej wersji

NACZELNY

Dostępne w pełnej wersji

DWIE PARY

Dostępne w pełnej wersji

ALINA

Dostępne w pełnej wersji

RENATA

Dostępne w pełnej wersji

MARTA

Dostępne w pełnej wersji

TWARZ JESIENI

Dostępne w pełnej wersji

TWARZ JESIENI II

Dostępne w pełnej wersji

RENATA

Dostępne w pełnej wersji

SZYMON

Dostępne w pełnej wersji

SZYMON

Dostępne w pełnej wersji

KRZYSZTOF

Dostępne w pełnej wersji

RENATA

Dostępne w pełnej wersji

SZYMON

Dostępne w pełnej wersji

RAFAŁ

Dostępne w pełnej wersji

KAJETAN, ROZALIA

Dostępne w pełnej wersji

SZYMON

Dostępne w pełnej wersji

NIEZNAJOMY

Dostępne w pełnej wersji

SYLWESTER

Dostępne w pełnej wersji

SZYMON

Dostępne w pełnej wersji

MARTA

Dostępne w pełnej wersji

ZDZISŁAW

Dostępne w pełnej wersji

SZYMON

Dostępne w pełnej wersji

SZYMON

Dostępne w pełnej wersji

MAMA

Dostępne w pełnej wersji

MARTA

Dostępne w pełnej wersji

SZYMON

Dostępne w pełnej wersji

SZYMON

Dostępne w pełnej wersji

POŚREDNIK

Dostępne w pełnej wersji

MAMA

Dostępne w pełnej wersji

PAN RADOSŁAW

Dostępne w pełnej wersji

PANI JÓZEFINA

Dostępne w pełnej wersji

RAFAŁ

Dostępne w pełnej wersji

ROZALIA

Dostępne w pełnej wersji

MARTA

Dostępne w pełnej wersji

RAFAŁ

Dostępne w pełnej wersji

MAMA

Dostępne w pełnej wersji

MARTA I SZYMON

Dostępne w pełnej wersji

MARTA

Dostępne w pełnej wersji

NIEZNAJOMY

Dostępne w pełnej wersji

DZIECIAKI

Dostępne w pełnej wersji

JÓZEFINA

Dostępne w pełnej wersji

EPILOG

Dostępne w pełnej wersji

Table of Contents

Rozwód

Rodzina

Marta

Marta

Renata

Kreta

Powrót

Mama

Marta

Renata

Szymon

Dzieciaki

Marta

Marta

Rafał

Szymon

Alina

Mama

Renata

Rozalia

Nikos

Gość

Szymon

Grecy

Alina

Łukasz

Łukasz

Kajetan

Rafał

Szymon, Alina

Alina

Marta

Marta

Renata

Naczelny

Dwie pary

Alina

Renata

Marta

Twarz Jesieni

Twarz Jesieni II

Renata

Szymon

Szymon

Krzysztof

Renata

Szymon

Rafał

Kajetan, Rozalia

Szymon

Nieznajomy

Sylwester

Szymon

Marta

Zdzisław

Szymon

Szymon

Mama

Marta

Szymon

Szymon

Pośrednik

Mama

Pan Radosław

Pani Józefina

Rafał

Rozalia

Marta

Rafał

Mama

Marta i Szymon

Marta

Nieznajomy

Dzieciaki

Józefina

Epilog