Juliusz Słowacki

PODRÓŻ NA WSCHÓD

Wydawnictwo Avia Artis

2020

ISBN: 978-83-66362-78-9

Ta książka elektroniczna została przygotowana dzięki StreetLib Write (http://write.streetlib.com).

spis treści

Wyjazd z Neapolu

1

Muzo — mdlejąca z romantycznych cierpień.

Przybądź i pomóż! Wzywam ciebie krótko;

Sentymentalna, bo kończy się sierpień,

Bo z końcem sierpnia i koniem i łódką

Puszczam się w drogę przez Pulią, Otranto,

Korfu... Gdzie jadę? powie drugie canto.

2

Tymczasem pierwsze opowiedzieć musi,

Skąd się wybrałem, po co i dlaczego?

Chrystusa dyabeł kusił — i mnie kusi;

Na wieży świata postawił smutnego

Życia nicością i pokazał wszędzie

Pustynie, mówiąc: »tam ci lepiej będzie«.

3

A jednak, gdyby mniej pamięci bólu,

Zachceń i marzeń a więcej rozsądku,

Toby mi dobrze było w Neapolu,

Gdzie przed oknami na prawym przylądku

Widziałem szare więzienie stolicy,

A zaś Wezuwiusz górą, po lewicy.

4

Błękitne morze pomiędzy więzieniem

A między górą popiołów i lawy

Czekało ciche, aż góra płomieniem,

A konstytucyą buchnie wulkan prawy.

Tak było niegdyś, nim się na Francuzów

Król i Fra-dyabeł ruszyli z Abruzów.

5

To jest za króla ruszał się kardynał,

Za kardynałem Fra-dyabelska banda,

Ta rozgrzeszała, rak czerwony ścinał

W imieniu Boga, Papy, Ferdynanda;

Gdy zaś wyrąbał do Kyrie Elejson

Litanią świętych wyręczył go Nelson.

6

Mówiłbym dalej, ale Pan Podstoli,

Dziady, a zwłaszcza tych Dziadów część czwarta,

Uczą porządku w opowiadań roli,

Rysując proste ścieżki. Więc do czarta

Mego pegaza wyskoki i liczne

Opowiadania semi-historyczne!

7

Więc do porządku! A jednak mię boli

Dawać odsyłacz do pana Coletty,

Gdzie opowiada, jak trup Caraccioli

Z łańcuchem u nóg na morzu... Niestety,

Przyrzekłem trzymać wędzidło na pysku

Apollinowym; lecz powiem w przypisku.

8

A jeśli drukarz znajdzie, że do treści

Z podróży wątkiem zlewa się przypisek,

To go pod strofą poprzednią umieści,

Zmazawszy parę skrzyżowanych krések,

I nie dozwoli, by za gwiazdek tropem

Czytelnik gonił z Herszla teleskopem.

9

Przypisek winien być pisany prozą,

Lecz ja nie mogę pisać — tylko wierszem.

Ktoby pomyślał, że mnie rymy wiozą,

Że sobie konno usiadłem na pierwszym,

A za mną drugi jedzie krok za krokiem:

Rym z parasolem, z płaszczem i z tłómokiem.

10

Wierzcie mi jednak, że leksza od rymu

(Dla śniegów jechać nie mogłem przez Turyn)

Para mnie gnała z Marsylii do Rzymu;

Do Neapolu zaś przywiózł weturyn.

Carozze jego i cabrioletti

Zalecam wszystkim — zowie się Paretti.

11

Zalecam nowy hotelik Vittoria,

Który staremu nie ująwszy sławy,

Tak się podzielił famą, jak cykorya

Wmieszana zgrabnie do mokańskiej kawy.

I marmurami, wygodą i luxem

Ze starym idzie, jak Kastor z Polluxem.

12

Zalecam także (zostanę Astolfem,

Bo mój hipogryf staje się skrzydlatym),

Zalecam tobie mieszkanie nad golfem

Na świętej Łucyi; a jeśliś bogatym.

Jeśli ci kura złote nosi jaja,

Mieszkaj przy Villa Reale, na Chiaja.

13

Dosyć już, dosyć! Wyznaję ze wstydem,

Ze pohamować nie umiejąc weny,

Z wieszcza zostanę prozaicznym guidem;

Ja, com zamierzał wypłakiwać treny

Nad Caracciolim i kląć Ferdynanda,

Dziś piszę, jaka gdzie stoi lokanda.

14

Bo też kto dzisiaj jest na stałym lądzie

A jutro myśli wędrować po morzu,

A pozajutro jeździć na wielbłądzie,

Nie jedząc mięsa, ani śpiąc na łożu:

Chciałby Europę, co mu z oczu znika,

Unieść, jak Jowisz przemieniony w byka.

15

Jeśli Europa jest nimfą — Neapol

Jest nimfy okiem błękitnem, — Warszawa

Sercem, — cierniami w nodze Sewastopol,

Azow, Odessa, Petersburg, Mitawa; —

Paryż jej głową, — a Londyn kołnierzem

Nakrochmalonym, a zaś Rzym... szkaplerzem.

16

Gdzieś porównanie podobne w Szekspirze

Na Niderlandach kończy się zamknięte...

Lecz ja wyjeżdżam pod Golgoty krzyże

Po święte myśli i szkaplerze święte;

Więc przed wyjazdem robię ślub niezłomny,

Że będę nieco zabawny — lecz skromny.

17

A jeśli kiedy mój przyjaciel Szekspir

Na złą myśl zagna rymy buntownicze,

Położę jaki suspir albo expir;

Z muzyki — znaku milczenia pożyczę,

I muzę moją w rymowym balecie

Na zakręconym wstrzymam piruecie.

18

O Neapolu! ty nie pożegnany

Czekasz, aż ciebie pożegnam epicznie.

Jak biała Wenus, urodzona z piany,

Wyszedłeś z morza zapłoniony ślicznie

Skrawemi słońca zachodniego łuny,

Cichy, pod górą, co ciska pioruny.

19

O Neapolu, gdzie jest twoja dusza?

— Bo duszą twoją nie jest ruch i życie! —

Patrzę na ciebie z grobu Wirgiliusza,

A ty na niebie i na fal błękicie

Tak roztopiony w zorzy malowidła,

Jak upuszczona na brzeg bańka z mydła.

20

O Neapolu! wieczorne wyziewy

Twym są rumieńcem, twe dymy są tęczą.

Harmonizujesz się tak, jako śpiewy

Z ciszą powietrza; twe dzwony nie jęczą;

A twój domami okryty pagórek

Ma białość lekkich na błękicie chmurek.

RESZTA TEKSTU DOSTĘPNA W PEŁNEJ WERSJI.

Statek parowy

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Grecya

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Podróż konna

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Nocleg w Vostizy

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Megaspileon klasztor

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Napoli di Romania

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Grób Agamemnona

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Pieśń IX

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Podziękowania

Wydawnictwo Avia Artis dziękuje serdecznie wszystkim ludziom zaangażowanym w powstanie tej książki.

*****

Juliusz Słowacki

PODRÓŻ NA WSCHÓD

Projekt okładki: Avia Artis

W projekcie okładki wykorzystano portret Juliusza Słowackiego.

Autor: Juliusz Zuber

Wszystkie prawa do tego wydania zastrzeżone.

©Wydawnictwo Avia Artis

2020