Jan Potocki

PODRÓŻ DO TURCJI I EGIPTU

Wydawnictwo Avia Artis

2024

ISBN: 978-83-8349-058-8

Ta książka elektroniczna została przygotowana dzięki StreetLib Write (https://writeapp.io).

spis treści

1. List I

2. List II

3. List III

4. List IV

5. List V

6. List VI

7. List VII

8. List VIII

9. List IX

10. List X

11. List XI

12. List XII

13. List XIII

14. List XIV

15. List XV

16. List XVI

17. List XVII

18. List XVIII

19. List XIX

20. List XX

21. Podziękowania

List I

Z Bukawaj, dnia 9 Kwietnia 1784.

Wczoraj w Mirgorodzie wyjechaliśmy już z granic polskich: dziś znajdujemy się wśród kraju, w którym niegdyś mieszkali Kozacy zaporoscy; nie mogłem się od żalu wstrzymać nad tym wojennym narodem, zniesionym przez jeden ukaz Carowéj. Byli to zapewne niewygodni sąsiedzi, lecz społeczeństwo tych bezżennych Flibustierów wystawiało ciekawe a może i jedyne w porządku cywilnym towarzystwo. Osadzono na ich miejsce Moskałów i Wołochów, których rozrzucone domy wsiów porządnych dotąd nie składają.
Gromada kóz dzikich przez więcéj jak godzinę biegła za nami, przypatrując się nam z ciekawością, nie dając jednak przybliżyć się do siebie. W tymże kraju przy ujściu rzeki Bog znajdują się dzikie konie, które prawie uśmierzyć niepodobna. Widzisz że listy moje biorą kształt opowiadania; radbym aby Cię tyle interessowały, żebyś mi przez wzgląd ten, podróż moją wybaczyła.

11. Z Kersonu.

Przybywam do Kersonu z tém ukontentowaniem które człowiek czuje, kiedy długo przebierając się przez pustynie, znajduje nakoniec miejsce zamieszkane; bo ludność miasta tego lubo dużo przez powietrze zmniejszona, dość jednak jest znaczna, zwłaszcza że w dzień świąteczny wszyscy prawie mieszkańcy powychodzili z domów. Pijaństwo nawet pospólstwa przydaje obrazowi temu ruchawości. Wiele statków wychodzi ztąd do Oczakowa, i tam naładowawszy popłynie do Carogrodu; pierwszy mój list w państwach cesarza tureckiego pisany już będzie.

List II

19. Z Głuboska.

Dziś rano puściliśmy się na morze.
Przyjaciele nasi odprowadzili mię aż do portu, i żegnali nas znakami poty, pokiśmy ich tylko zoczyć mogli. Wkrótce potym weszliśmy w ten labirynt wysp, który niegdyś Czajkom kozackim służył za schronienie. Widzieliśmy z daleka bujne nadbrzeża, gdzie wznosiły się już wsie i znaczne domy w kraju, w którym przed kilku latami widać tylko było namioty i trzody.
O szóstéj przybliżyliśmy się do wnijścia Limanu: tak się nazywa Golf gdzie Dniepr wpada, czyli raczéj sama ta rzeka ma w tém miejscu szerokości więcéj, jak mil trzy. Niezręczność sternika naszego który zapomniał okrętowi potrzebnéj dać wagi, i nadzwyczajna jego niewiadomość miejsc i obrotów morskich, przymusiły nas schronić się do portu Gluboska, gdzie mi dano za mieszkanie zemlankę czyli podziemną chatkę. Winszuję sobie jednak, że w niéj jestem, gdyż wiatr się wzmaga, i wały Limanu toczące się nad mojém schronieniem sprawiłyby mi noc dość niespokojną, gdybym podróż mą daléj odprawiał.

Z Stansława.

Niemogłem wczoraj rano wyjechać, bo majtkowie nasi nieumieli nigdy korzystać z wiatru, wieczór zaś dla tego, że byli pijani. Dziś nakoniec wypłynęliśmy z pomyślnym wiatrem, i w czas dość pogodny. Po dwóch godzinach żeglugi, czas się zachmurzył i wiatr dmąc raz urywkami, drugi raz ze szturmem bliską obiecywał burzę. Majtkowie chcieli daléj płynąć, alem ich przymusił udać się do portu Stanslawa. Na dobre nam to wyszło; bo zaledwie wysiedliśmy na ląd, wiatr tak się wzmocnił, iż rzucał nam na twarz piasek a nawet i zwir tak silnie, że ledwie postępować mogliśmy. Słowem, był to uragan, czyli szturm mocny, i z ciężkością dostaliśmy się do pierwszych we wsi domostw.

25. Z Oczakowa.

Dwudziestego drugiego przybyłem do Oczakowa; chciałem stanąć w mieście, alem więcéj w tym znalazł trudności niżelim się spodziewał: napełnione jest teraz żołnierstwem świeżo przybyłem którym wiele daje się wolności dla tego, żeby nie powrócili do domów. Basza chcąc zapobiedz kłótniom, zakazał cudzoziemcom aby nie wychodzili z dolnéj części miasta gdzie jest port i magazyny, tam też się kończą wszystkie moje przechadzki. Trawię czas w kafenhauzie gdzie widuję wiele Turków, którzy tytuń palą i nic nie mówią. Przychodzą czasem i Tatarowie przybyli z Krymu, łatwo ich można poznać po ich fizognomii; Turcy pogardzają nimi. Dali tego dowód zakazując Janczarom nosić kołpaków, którém to nakryciem szczególniéj Tatarzy się różnią.

List III

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List IV

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List V

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List VI

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List VII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List VIII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List IX

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List X

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List XI

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List XII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List XIII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List XIV

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List XV

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List XVI

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List XVII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List XVIII

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List XIX

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List XX

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Podziękowania

Wydawnictwo Avia Artis dziękuje serdecznie wszystkim ludziom zaangażowanym w powstanie tej książki.

*****

Jan Potocki

PODRÓŻ DO TURCJI I EGIPTU

Projekt okładki: Avia Artis

W projekcie okładki wykorzystano portret Jana Potockiego .

Autor: Alexander Varnek

Wszystkie prawa do tego wydania zastrzeżone.

© Wydawnictwo Avia Artis

2024