Lewis Carroll

Po drugiej stronie lustra

i co tam znalazła Alicja

Through The Looking-Glass

And What Alice Found There

Książka w dwóch wersjach językowych: polskiej i angielskiej

A dual Polish-English language edition

na język polski przełożyła: Janina Zawisza-Krasucka

Armoryka

Sandomierz

Projekt okładki: Juliusz Susak

Na okładce: John Tenniel (1820-1914), Ilustracja z książki Lewis Carroll „W zwierciadlanym domu”,

źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:W_zwierciadlanym_domu_-_ilustracja_przed_s.145.jpg

Ten plik został zidentyfikowany jako wolny od znanych ograniczeń wynikających z prawa autorskiego,

w tym wszelkich praw pokrewnych i pokrewnych, licencja public domain.

Oryginalny tytuł przekładu polskiego: W zwierciadlanym domu.

Tytuł oryginału angielskiego: Through the Looking-Glass

Tekst wg edycji z roku 1936.

Zachowano oryginalną pisownię.

© Wydawnictwo Armoryka

Wydawnictwo Armoryka

ul. Krucza 16

27-600 Sandomierz

http://www.armoryka.pl/

ISBN 978-83-7639-353-7

ROZDZIAŁ PIERWSZY. ZWIERCIADLANY DOM

Jedna rzecz była pewna, że białe kocię nie miało właściwie nic z tem wszystkiem wspólnego; było to stanowczo wyłączną winą czarnego kociaka. Przecież już od kwadransa białe kocię poddawało swój pyszczek troskliwemu myciu starej kotki (co zresztą znosiło z niezwykłą cierpliwością, jeżeli się mamy zagłębiać w szczegóły), najlepszy więc dowód, że biedactwo nie mogło mieć absolutnie nic wspólnego z tym całym wypadkiem.

Sposób, w jaki kotka Dina myła pyszczki swoim dzieciom, był następujący: najprzód takiego biedaka trzymała za ucho przednią łapą, a później drugą łapą myła mu pyszczek, zresztą zupełnie nieprawidłową metodą, rozpoczynając od nosa. I właśnie teraz, jak już powiedziałem, zajęta była myciem białego kociątka, które leżało całkiem spokojnie, usiłując tylko mruczeć, gdyż bezwątpienia czuło, że te wszystkie matczyne wysiłki wychodziły mu tylko na dobre.

Ale czarne kocię umyte zostało o wiele wcześniej tego popołudnia, to też, gdy Ala siedziała skurczona w głębokim fotelu, chwilami mówiąc do siebie, a chwilami drzemiąc, kocię bawiło się hałaśliwie kłębkiem nici, które Ala usiłowała nawinąć i nawijała tak długo i tak pracowicie, aż w pewnej chwili kłębek upadł na ziemię i znowu cała robota była na nic. Nici poniewierały się na dywaniku, poplątane, pełne supłów, a czarne kocię uwijało się wśród zwojów tych nici, nie mogąc wyplątać z nich swojego puszystego ogonka.

– Ach, ty podłe, podłe stworzenie! – zawołała Ala, chwytając kociaka, i całując go, aby tem samem wyrazić mu całą swoją pogardę. – Ta Dina naprawdę mogłaby cię nauczyć lepszych manjer! Powinnaś, Dino, powinnaś, sama wiesz o tem! – dorzuciła, patrząc z wyrzutem na starą kotkę i przemawiając do niej najsroższym głosem, na jaki się zdobyć mogła. Po chwili wdrapała się spowrotem na fotel, zabrawszy z sobą kociaka i poplątane nici, które poczęła znowu pracowicie nawijać na kłębek. Praca ta jednak nie szła zbyt szybko, gdyż Ala przez cały czas mówiła, częściowo do kociaka, częściowo do siebie. Kocię siedziało bardzo poważnie na kolanach Ali, udając, że obserwuje nawijanie nici i od czasu do czasu dotykając delikatnie łapką kłębka, jakby pragnęło zaznaczyć, że chętnieby dziewczynce pomogło, gdyby posiadało do tego odrobinę zdolności.

– Czy wiesz, co jest jutro, Kiciu? – zaczęła Ala. – Napewnobyś odgadł, gdybyś był ze mną przy oknie... tylko Dina tak ustawicznie uczy cię porządku, że na nic absolutnie nie masz czasu. Przyglądałam się chłopcom, którzy palili uschnięte krzaki ziemniaczane, a krzaków tych było mnóstwo, mój Kiciu! Później zrobiło się zimno i śnieg tak strasznie zaczął padać, że wszyscy uciekli. Mniejsza o to, Kiciu, jutro zobaczymy, jak krzaki się palą. – W tej chwili Ala nawinęła odrobinę nici dokoła szyi kociaka i poczęła mu się przyglądać. Oczywiście to było właśnie powodem nowej katastrofy, bo kłębek upadł na podłogę i znowu metr za metrem nici się rozwinęły.

– Wiesz, Kiciu, że byłam okropnie zła – ciągnęła dalej Ala, gdy po chwili znowu obydwoje usadowili się na fotelu – jak przekonałam się, że jesteś taki psotny. Miałam już zamiar otworzyć okno i wyrzucić cię na śnieg. Właściwie zasłużyłeś na to, ty mały, kochany psotniku! Co mi teraz powiesz na swoje usprawiedliwienie? Tylko proszę cię, nie przerywaj! – pogroziła mu palcem. – Pragnę w tej chwili wytknąć ci wszystkie twoje wady. A więc po pierwsze: miauknąłeś dwa razy dziś rano, jak cię Dina myła. Teraz nie możesz temu zaprzeczyć, Kiciu, bo sama słyszałam! Co mówisz? – (ma taką minę, jakby słuchała tego, co kociak mówi.) – Powiadasz, że cię łapką skrobnęła w oko? To także tylko twoja wina, że masz oczy otwarte; gdybyś je mocno zacisnął, napewnoby się to nie stało. Ale nie usprawiedliwiaj się już więcej, tylko słuchaj! Po drugie: odepchnąłeś ogonkiem Śnieżkę, jak postawiłam przed nią spodek z mlekiem! Co takiego, pić ci się chciało, istotnie? A skąd wiesz, że ona nie była spragniona? Teraz, po trzecie: rozwinąłeś całe nici, gdy tylko przez chwilę na ciebie nie patrzyłam!

– To są trzy twoje psoty, Kiciu, a za żadną z nich nie zostałeś ukarany. Wiesz, że to wszystko chowam na przyszłą środę. Wówczas wymierzę ci karę jednorazowo! – Teraz Ala mówiła już bardziej do siebie, niż do kociaka. – Co ze mną zrobią przy końcu roku szkolnego? Każą mi siedzieć w kozie za karę. Albo naprzykład, kara zasadzać się będzie na tem, że nie dostanę obiadu i tak bez obiadu przeżyję pięćdziesiąt dni. Ale nie trzeba się tem przejmować! Wolę raczej nie dostawać obiadów, niż jeść obiad codziennie!

– Czy słyszysz, jak śnieg uderza w szyby okienne, Kiciu? Jaki to przyjemny cichutki szmer! Ma się takie wrażenie, jakby ktoś całował okno od zewnątrz. Ciekawa jestem, czy śnieg kocha drzewa i pola, że je całuje tak delikatnie? A później przykrywa je grubą warstwą, wiesz, taką białą kołderką i napewno mówi: „Śpijcie, najmilsi, aż wróci znowu lato”. A gdy się budzą w lecie, Kiciu, przystrajają się w świeżą zieleń i tańczą dokoła... chociaż wiatr wieje... ach, to wszystko jest prześliczne! – zawołała Ala, upuszczając znowu kłębek z nićmi, aby klasnąć w dłonie. – I takbym chciała, żeby to było prawdą! Jestem pewna, że lasy są senne jesienią, gdy liście na drzewach żółkną.

– Kiciu, czy umiesz grać w szachy? Nie uśmiechaj się, mój drogi, pytam całkiem poważnie. Bo gdybyśmy grali właśnie teraz, tobyś się tej grze przyglądał, jakbyś ją istotnie rozumiał. Jakbym powiedziała „Szach”, tybyś zamruczał! Ale ten szach był całkiem niczego, Kiciu, i mógłbyś naprawdę wygrać, gdyby nie ten wstrętny Konik, który się zakręcił w moje figury. Kiciu drogi, niech nam się zdaje... –

I tutaj chciałbym powtórzyć, choć znikomą część tego, co zwykła mówić Ala, rozpoczynając zawsze od swego ulubionego zdania „niech nam się zdaje”. Miała nawet dość długą i poważną rozmowę ze swą siostrą wczoraj, a wszystko dlatego, że zaczęła w ten sposób: „Niech nam się zdaje, że jesteśmy królami i królowemi...” zaś siostra jej, która lubi być zawsze dokładna, zaprotestowała, że tak się „zdawać” nie może, gdyż są we dwie tylko, na co Ala natychmiast znalazła odpowiedź: „No to co? Ty możesz być jednym królem, a ja całą resztą”.

Pewnego razu Ala naprawdę przeraziła swą piastunkę, gdy jej całkiem nieoczekiwanie krzyknęła do ucha: „Nianiu! Niech nam się zdaje, że ja jestem zgłodniałą hjeną, a ty leżącą na drodze kością!”

Ale to długie wyjaśnienie oddaliło nas nieco od przemowy Ali zwróconej od kociaka.

– Niech nam się zdaje, że ty jesteś Czarną Królową, Kiciu! Wiesz, mam wrażenie, że gdybyś przysiadł na tylnych łapkach i wyciągnął przednie, to zupełnie byłbyś do niej podobny. Spróbuj tylko, mój kochany! – i Ala zdjęcia ze stolika Czarną Królową i postawiła ją przed kociakiem, jako model, który miał naśladować. Jednakże naśladownictwo niebardzo się udało, a Ala twierdziła, że nie udało się tylko z tego powodu, że kociak nie potrafił prawidłowo wyciągnąć przednich łapek. Pragnąc go za to ukarać, zaniosła go do zwierciadła, aby zobaczył, jaki jest niezgrabny.

– Jeżeli natychmiast się nie poprawisz – zagroziła – wyrzucę cię do Zwierciadlanego Domu. Jakbyś się na to zapatrywał?

– A teraz, jak będziesz uważał, Kiciu, i nie będziesz zbyt często przerywał, powiem ci szczerze, co myślę o Zwierciadlanym Domu. Najprzód jest tam pokój, który widzisz przez szkło – taki sam zresztą, jak nasz salon, tylko wszystko stoi w przeciwnym kierunku. Widzę dokładnie, co się w tym pokoju dzieje, jak stanę na krześle, tylko nie widzę tego kąta za kominkiem. Ach, a takbym chciała ten kątek zobaczyć! Chciałabym także wiedzieć, czy tam podczas zimy pali się ogień, bo zasadniczo nic na ten temat powiedzieć nie można, dopóki u nas na kominku się nie pali, bo tylko wtedy odrobina ciepła przechodzi do tamtego pokoju, żeby nam się zdawało, że i tam na kominku rozpalili. Pozatem tamtejsze książki są mniejwięcej takie same, jak nasze, tylko słowa trzeba czytać w odwrotnym kierunku. Przekonałam się już o tem, gdy jedną z naszych książek przytknęłam do lustra i w tej samej chwili w tamtym pokoju też uczyniono to samo.

– Czy chciałbyś mieszkać w Zwierciadlanym Domu, Kiciu? Ciekawa jestem, czyby ci tam dawano mleko? A może mleko zwierciadlane wcale nie jest dobre do picia... Ale zaraz, Kiciu! Teraz przejdziemy do korytarza. Przecież widzisz dokładnie tamte drzwi w Zwierciadlanym Domu, gdy tutaj w naszym salonie zostawia się drzwi szeroko otwarte. Tamten korytarz jest bardzo podobny do naszego korytarza, o ile dostrzegasz, tylko w głębi może być całkiem inny. Ach, Kiciu! Jakże toby było cudownie, gdybyśmy mogli tam przejść, do tego Zwierciadlanego Domu! Jestem pewna, że znaleźlibyśmy mnóstwo bardzo pięknych i ciekawych rzeczy. Niech nam się zdaje, że znaleźliśmy już drogę, którą możemy się tam dostać, Kiciu. Niech nam się zdaje, że szkło ustąpiło i jest takie miękkie, jak gaza, że możemy swobodnie przez nie przejść. Poprostu nagle w naszych oczach zamieniło się w pewien rodzaj mgły! Teraz już przejść tam będzie całkiem łatwo...

Wspięła się na gzems kominka, wypowiadając ostatnie słowa, choć sama nie zdawała sobie sprawy z tego, że opuściła wygodny miękki fotel. I istotnie, szkło poczęło nagle topnieć, zamieniając się w jasną, srebrzystą mgłę...

W następnej chwili Ala była już po przeciwnej stronie i zeskoczyła lekko z kominka na podłogę Zwierciadlanego Domu. Przedewszystkiem musiała się przekonać, czy na kominku pali się ogień i odczuła zadowolenie, skonstatowawszy, że ogień się istotnie palił, takim samym jasnym płomieniem, jak tamten, który figlarnie płonął w opuszczonym przez nią przed chwilą salonie.

– Więc tutaj będzie mi taksamo ciepło, jak w tamtym pokoju – pomyślała. – Cieplej nawet, bo nikogo tu niema, ktoby łajał mnie za to, że stoję zbyt blisko kominka. Ach, jakże to będzie zabawnie, gdy zobaczą mnie tutaj przez lustro i nie będą mnie mogli stąd zabrać!

Zaczęła się rozglądać dokoła i zauważyła, że to wszystko, co widziała z dawnego salonu było całkiem proste i nieciekawe, lecz zato reszta rzeczy była całkiem inna i niezwykle interesująca. Naprzykład obrazy na ścianie w pobliżu kominka, wyglądały, jak żywe, a zegar na kominku (widziała go przecież jedynie od tyłu w lustrze), miał najwyraźniej twarz miłego staruszka, który się do niej uśmiechał.

– Ale tego pokoju nie utrzymują w takim porządku, jak my utrzymujemy tamten – pomyślała Ala, dostrzegłszy kilka figurek szachowych, poniewierających się na dywanie wśród kupki popiołu. Lecz po chwili już z przyciszonym okrzykiem „Och!”, przyklękła i poczęła je bacznie obserwować. Figurki szachowe spacerowały parami tam i napowrót! – Tu są Czarny Król i Czarna Królowa – rzekła Ala szeptem, w obawie, aby figurek nie spłoszyć – a tutaj Biały Król i Biała Królowa przysiedli na krawędzi szufelki... Tutaj są dwie Wieże, które spacerują, trzymając się pod ręce. Przypuszczam, że mnie chyba nie słyszą – ciągnęła dalej, pochylając jeszcze niżej głowę – i jestem prawie pewna, że widzieć mnie równie nie mogą. Tak się teraz czuję, jakbym się stała nagle niewidzialna.

W tej chwili zaszemrało coś na stole, za plecami Ali, a gdy odwróciła głowę, dostrzegła jednego z Białych Pionków toczącego się prędziutko i wywijającego koziołki. Otworzyła szerzej oczy, oczekując z ciekawością, co się stanie.

– To przecież głos mego dziecka! – zawołała Królowa, odpychając Króla z taką siłą, że aż się potoczył na kupkę popiołu. – Moja najdroższa Lili! Mój królewski kociak! – i poczęła wdrapywać się bezskutecznie na kratkę z kominkiem.

– Królewskie kaprysy! – mruknął Król, pocierając stłuczony nos, który nadwyrężył boleśnie podczas upadku. Miał zupełną słuszność, że był odrobinę obrażony na Królową, bo teraz obsypany był popiołem od stóp do głowy.

Ala odczuła potrzebę niesienia pomocy, to też, gdy biedna „mała Lili” coraz bardziej zanosiła się płaczem, podniosła śpiesznie z ziemi Królową i postawiła ją na stole, tuż przy boku rozkapryszonej córeczki.

Królowa ze zdziwieniem usiadła. Ta szybka podróż powietrzna tak ją przeraziła, że dopiero po chwili zaczęła uspokajać kapryszącą Lili. Gdy wreszcie oprzytomniała trochę, zeszła na samą krawędź stołu i zawołała do Białego Króla, który usiłował otrzepać z siebie popiół:

– Strzeż się wulkanu!

– Jakiego wulkanu? – zapytał Król, spoglądając z niepokojem w ogień, jakby podejrzewał, że to właśnie w tem miejscu może wulkan wybuchnąć.

– Wydmuchnął mnie wgórę – szeptała zadyszana Królowa, która jeszcze z trudem oddychała. – Uważaj, żebyś dostał się tu całkiem normalną drogą, żeby cię także wulkan nie wydmuchnął!

Ala, obserwowała Białego Króla, który z wysiłkiem wdrapywał się po żelaznej kratce kominka, aż wreszcie rzekła:

– Przecież w ten sposób nawet za kilka godzin nie znajdziesz się na stole. Lepiej chyba będzie, jak ja ci pomogę, nieprawdaż?

Ale król nie zwrócił na jej słowa uwagi, najwidoczniej nie mógł jej słyszeć, ani widzieć, Ala więc podniosła go delikatnie i wolniej niż Królową, przeniosła na stół. Zanim go jednak na stole postawiła, pomyślała o tem, że powinna go była otrzepać z kurzu, którego jeszcze dotychczas pozbyć się nie mógł.

Później opowiadała, że nigdy w życiu nie widziała takiej miny, jaką Król zrobił, gdy zorjentował się, że go jakaś niewidzialna ręka unosi w powietrze i otrzepuje z popiołu. Był zbytnio przerażony, aby mógł krzyczeć, lecz oczy i usta otwierał coraz szerzej i szerzej, aż ręka Ali poczęła trząść się od tajonego śmiechu i omal nie upuściła go spowrotem na podłogę.

– Ach, proszę cię, nie rób takiej miny, mój drogi! – zawołała zapominając zupełnie o tem, że Król nie może jej słyszeć. – Rozśmieszyłeś mnie tak okropnie, że z ledwością cię utrzymałam. I mógłbyś nie otwierać ust tak szeroko! Gotów jesteś połknąć cały popiół, który otrzepałam z twego ubrania. No, teraz wyglądasz już całkiem porządnie! – dorzuciła, przygładzając mu włosy i stawiając na stole tuż przy Królowej.

Król natychmiast upadł na plecy i leżał przez chwilę najzupełniej spokojnie. Ala przelękła się już nawet z tego, co uczyniła i poczęła rozglądać się po pokoju za odrobiną wody, którą pragnęła Króla ocucić. Nie znalazłszy jednak nic oprócz buteleczki atramentu, chwyciła ją i wróciła do stołu, lecz tutaj skonstatowała, że Król już sam się ocknął i że rozmawia z Królową przyciszonym, pełnym przerażenia głosem. Mówili ze sobą tak cicho, że Ala z trudem rozróżniała słowa.

– Zapewniam cię, moja droga – mówił Król – że poprostu zmartwiałem. Czułem, że nawet wąsy mam drętwe.

– Przecież ty wogóle nie masz wąsów – zaśmiała się Królowa.

– Tej chwili panicznego przestrachu – ciągnął dalej Król – nigdy już chyba nie zapomnę!

– Jestem pewna, że zapomnisz – uśmiechnęła się Królowa – jeżeli nie zapiszesz swych wrażeń natychmiast.

Ala przyglądała się z wielkiem zainteresowaniem, jak Król wyjął z kieszeni ogromny pamiętnik i zaczął pisać. Olśniła ją nagła myśl i chwyciła koniec ołówka, który sterczał Królowi ponad ramieniem, poczem sama zaczęła pisać.

Biedny król był przerażony i nieszczęśliwy, mocując się z ołówkiem przez pewien czas w zupełnem milczeniu. Lecz Ala była dla niego za silna, więc po chwili zadyszany wyszeptał do żony:

– Moja droga! Naprawdę będę musiał zdobyć się na cieńszy ołówek. Z tym grubym w żaden sposób poradzić sobie nie mogę, wypisuje sam jakieś bzdury absolutnie bez mojej wiedzy.

– Jakież to znowu bzdury? – zapytała Królowa, zaglądając do pamiętnika, w którym Ala napisała: „Biały król ześlizgnął się po pogrzebaczu, lecz zsunął się po nim bardzo nieszczęśliwie”. – Przecież to nie są zapiski twoich wrażeń!

Na tym samym stole w pobliżu Ala zobaczyła książkę i gdy przysiadła na chwilę, obserwując Białego Króla, bo jeszcze ciągle była o niego niespokojna i zamierzała oblać go atramentem, gdy zemdleje – poczęła przewracać stronice, szukając jakiegoś ustępu, który potrafiłaby przeczytać.

– Bo przecież to wszystko napisane jest takim dziwnym językiem, którego absolutnie nie znam – rzekła do siebie, wzdychając.

Istotnie, książka zapełniona była dziwacznemi hieroglifami.

Biedziła się nad tem przez pewien czas, aż wreszcie wpadła na domysł: – Oczywiście, przecież to jest tylko zwierciadlana książka! Gdy ją zaniosę do lustra, będę mogła wszystko z łatwością przeczytać.

Uczyniła tak i po chwili przeczytała następujący wierszyk:

„Strzeż się Jablerwocka, mój synu!

Bo gdy ziewa, to kąsa, gdy się wita, to bije...”

– To wszystko brzmi całkiem ładnie – orzekła, skończywszy czytać – ale niezupełnie wszystko rozumiem! – (Ala nawet przed samą sobą nie chciała się przyznać do tego, że wogóle z tego wierszyka ani słowa nie zrozumiała.) – W głowie mam teraz dziwny zamęt, mam całe mnóstwo pomysłów, tylko nie wiem dokładnie, jakie one są w istocie. Najwidoczniej ktoś kogoś bił, w każdym razie to jest całkiem jasne...

– Ale Boże święty! – zawołała, zrywając się nagle – jak nie będę się śpieszyć, trzeba będzie wracać przez szybę zwierciadlaną, zanim zdążę obejrzeć dalszy ciąg Zwierciadlanego Domu! Chodźmy najprzód do ogrodu.

Po chwili wybiegła z pokoju i zbiegła nadół po schodach, a właściwie nie zbiegła, tylko schody wraz z nią nadół się opuściły. Końcami palców dotknęła klamki wyjściowych drzwi i miała wrażenie, że uniesiona w powietrze, wyfrunęła z wnętrza Zwierciadlanego Domu.

ROZDZIAŁ DRUGI. W OGRODZIE ŻYWYCH KWIATÓW

– Muszę ogród o wiele lepiej obejrzeć – powiedziała do siebie Ala – jeżeli chcę dotrzeć do szczytu tamtego pagórka. Tutaj jest ścieżka, która prosto do wierzchołka prowadzi, chociaż jakoś jest dziwnie kręta... – (Ala minęła już kilka zakrętów) – ale mam nadzieję, że jakoś tam dojdę. Jak ta ścieżka dziwnie biegnie! Wygląda raczej, jak korkociąg, niż jak dróżka! No, ten zakręt prowadzi do pagórka, mam wrażenie... nie, właśnie, że nie! Okazuje się, że ścieżka znowu skręca w stronę domu! Wobec tego trzeba pójść jakąś inną drogą.

Tak też zrobiła, wędrując wgórę i nadół, mijając wolno każdy zakręt, lecz zawsze kierując się mimowoli w stronę domu, zamiast iść w stronę przeciwną. Ile razy usiłowała szybciej minąć zakręt, zaczynała biec tak prędko, że w żaden sposób zatrzymać się nie mogła.

– Zdaje się, że nic z tego nie będzie – rzekła wreszcie, spoglądając na dom, jakby chciała znaleźć rozwiązanie tego zagadnienia. – Przecież nie mam ochoty wrócić tam znowu. Wiem, że musiałabym znowu przejść przez szybę zwierciadlaną i wrócić do starego salonu, gdzieby skończyły się wszystkie moje przygody!

Odwróciwszy się rezolutnie plecami do Zwierciadlanego Domu, wstąpiła raz jeszcze na ścieżkę, postanawiając iść nią prosto, aby dotrzeć do pagórka. Przez kilka minut szła spokojnie, poczem rzekła do siebie:

– Muszę koniecznie to wszystko dokładnie obejrzeć... – lecz, gdy ścieżka skręciła nagle znowu, Ala wzruszyła bezradnie ramionami (jak później dokładnie opowiadała o tem wszystkim), i w następnej chwili znalazła się całkiem niechcący przed drzwiami wejściowemi.

– Ach, to jest okropne! – zawołała. – Jeszcze nigdy w życiu czegoś podobnego nie widziałam! Naprawdę nigdy!

A przecież widziała wyraźnie w bliskości pagórek, więc należało tylko skierować się w jego stronę. Zbliżyła się właśnie do dużego kwietnika, obramowanego kwitnącemi stokrotkami, z rozłożystą wierzbą pośrodku.

– Lilja chińska – rzekła, zwracając się do pięknej rośliny, poruszającej listkami na wietrze – jakżebym chciała, żebyś potrafiła mówić!

– Ja umiem mówić – usłyszała głos chińskiej lilji – ale tylko wówczas, gdy ktoś jest wart tego, żebym do niego przemówiła.

Ala była tem tak zaskoczona, że przez chwilę słowa wymówić nie mogła. Poprostu, odezwanie się Chińskiej Lilji zaparło jej oddech w piersiach. Wreszcie, gdy Chińska Lilja nadal poruszała się tylko na wietrze, Ala zadecydowała się przemówić, głosikiem przyciszonym, prawie szeptem:

– A czy wszystkie kwiaty mówić potrafią?

– Taksamo, jak ty mogą mówić – odrzekła Chińska Lilja. – Potrafią nawet mówić jeszcze głośniej.

– Tylko nie mamy zwyczaju zaczynać pierwsze – jak ci wiadomo – odezwała się Róża – czekałam tylko tej chwili, kiedy ty do nas przemówisz! Patrząc na ciebie, pomyślałam: „Ta dziewczynka posiada jednak ciekawy wyraz twarzy, chociaż nie musi być mądra!” Masz nawet całkiem barwną sukienkę i dzięki temu podobna jesteś trochę do nas.

– Ja tam nie patrzę na kolor sukienki – zauważyła Chińska Lilja. – Gdyby jeszcze miała na główce płatki, byłoby wszystko w porządku.

Ala nie lubiła, gdy ją krytykowano, więc zaczęła pośpiesznie zadawać pytania:

– A czy nie odczuwacie tutaj czasami lęku, że jesteście takie same, i że nie macie nikogo, ktoby się wami opiekował?

– Jest przecież drzewo pośrodku – odparła Róża. – Któż nam jeszcze więcej potrzebny?

– Ale cóż drzewo może zrobić, jak grozić wam będzie jakieś niebezpieczeństwo? – zdziwiła się Ala.

– Wówczas drzewo zawyje – rzekła Róża.

– I zawoła „Buuu-wuuu!” – odezwała się Stokrotka. – Zawsze tak woła, jak mu tylko wiatr dopomoże!

– Czyż dotychczas o tem nie wiedziałaś? – dorzuciła druga Stokrotka i wszystkie naraz zaczęły krzyczeć, aż w ogrodzie zaszumiało i zabrzęczało od ich podnieconych głosików.

– Cicho bądźcie! – rozkazała Chińska Lilja, pochylając się w zdenerwowaniu to na jedną to na drugą stronę i drżąc z gniewu. – Wiedzą, że nic im zrobić nie mogę! – dyszała, skłaniając swą piękną główkę w stronę Ali. – Napewno nie byłyby takie odważne!

– Przebacz im! – szepnęła Ala uspokajającym tonem i zbliżyła się do Stokrotek, nad któremi pochyliła się i szepnęła: – Jak się nie uciszycie, to was zerwę!

Natychmiast nastała cisza i niektóre różowe stokrotki pobladły z przestrachu.

– Dobrze zrobiłaś! – pochwaliła Alę Chińska Lilja. – Stokrotki są najbardziej niesforne. Gdy jedna zaczyna mówić, zaraz zaczynają wszystkie i robi się okropny harmider!

– A skąd wy umiecie tak pięknie mówić? – zapytała Ala, pragnąc tym komplementem wprowadzić kwiaty w lepszy humor. – W życiu swojem byłam już w niejednym ogrodzie, lecz nigdy nie słyszałam, żeby kwiaty mówiły.

– Nachyl się i przyłóż rękę do ziemi – poradziła Chińska Lilja – wówczas napewno zgłębisz tę tajemnicę.

Ala usłuchała.

– Ziemia jest bardzo twarda – skonstatowała po chwili – ale mimo wszystko, absolutnie nic nie mogę zrozumieć.

– Przeważnie we wszystkich ogrodach – rzekła Chińska Lilja – kwietniki są bardzo miękkie, to też kwiaty prawie zawsze śpią.

Przekonało to widocznie Alę, gdyż uśmiechnęła się, najzupełniej z wyjaśnienia zadowolona.

– Nigdy dotychczas na myśli mi to nie przyszło! – wyznała.

– Mam wrażenie, że wogóle bardzo rzadko o tym czemkolwiek myślisz – odezwała się Róża tonem surowym.

– Jeszcze nigdy w życiu nie widziałam nikogo, ktoby głupiej od ciebie wyglądał – zawołał Fiołek tak nieoczekiwanie, że Ala aż podskoczyła. Przecież dotychczas Fiołek ani słowem się nie odezwał.

– Bądź łaskaw milczeć! – rozgniewała się Chińska Lilja. – Wygłaszasz takie zdania, jakbyś wogóle kiedykolwiek coś widział. Ustawicznie chowasz głowę pod liście i chrapiesz, nie interesując się niczem, co się na świecie dzieje. Sprawiasz takie wrażenie, jakbyś zawsze jeszcze był pączkiem!

– A czy oprócz mnie są tu jeszcze w ogrodzie jacyś ludzie? – zapytała Ala, nie zwracając uwagi na ostatnie powiedzenie Róży.

– Są tutaj inne kwiaty, które mogą się taksamo, jak ty, poruszać – uświadomiła ją Róża. – Zastanawia mnie, jak ty to robisz...

– Ciebie zawsze musi coś zastanawiać – obruszyła się niechętnie Chińska Lilja.

– Ale tamta jest bardziej krzaczasta od ciebie – dorzuciła szeptem Róża.

– Więc jest taka sama, jak ja? – zagadnęła gorączkowo Ala, olśniona nową jakąś myślą. – Więc tu gdzieś w ogrodzie jest jeszcze jakaś dziewczynka?

– Owszem, kształtem jest bardzo podobna do ciebie – odparła Róża – tylko jest bardziej czerwona i zdaje się, że ma krótsze płatki.

– Płatkami temi przypomina zupełnie dalję – dorzuciła Chińska Lilja. – Tylko poruszając się, nie rzuca się tak, jak ty.

– Ale to nie jest znowu twoja wina – zauważyła dobrotliwie Róża. – Widocznie zaczynasz już więdnąć, a w takich wypadkach trudno jest zachować spokój.

Ta myśl niezbyt Ali przypadła do gustu, więc pragnąc zmienić temat rozmowy, zapytała:

– A czy ona kiedyś tu przychodzi?

– Sądzę, że ją wkrótce zobaczysz – rzekła Róża. – Należy ona do tego gatunku roślin, które mają aż dziewięć pręcików.

– A gdzież te pręciki nosi? – zapytała Ala nieco zdziwiona.

– Jakto, oczywiście dookoła głowy – odpowiedziała Róża. – Właśnie dziwiłam się, że ty nie masz pręcików. Uważam, że to byłoby normalne.

– O, właśnie idzie! – zawołała Ostróżka. – Słyszę jej kroki, tup-tup, po żwirowej ścieżce!

Ala obejrzała się zaciekawiona i skonstatowała, że zbliżała się do nich Czarna Królowa.

– Ale porządnie urosła! – wyszeptała mimowoli. Było tak istotnie. Gdy Ala po raz pierwszy widziała ją na dywaniku przy kominku, wzrost Królowej dochodził zaleedwie do trzech cali, a teraz była o pół głowy wyższa od Ali!

– Świeże powietrze tak podziałało! – zauważyła Róża. – tutaj mamy wyjątkowo dobre powietrze!

– Trzeba będzie wyjść jej na spotkanie – postanowiła Ala, bo chociaż kwiaty były bardzo interesujące, doznała uczucia, że o wiele przyjemniej będzie porozmawiać z prawdziwą Królową.

– Nie wiem, czy to jest takie słuszne – szepnęła Róża. – Radziłabym ci raczej pójść stąd jakąś inną drogą.

Nie przemówiło to dziwnie Ali do rozsądku, nic jednak nie rzekła, tylko ruszyła w stronę Czarnej Królowej. Ku swemu wielkiemu zdziwieniu straciła ją nagle z oczu i znalazła się znowu przed frontowemi drzwiami Zwierciadlanego Domu.

Tym razem jakoś jej się to udało. Szła zaledwie kilka chwil, gdy stanęła nagle oko w oko z Czarną Królową, tuż u podnóża pagórka, do którego w żaden sposób dotychczas dotrzeć nie mogła.

– Skąd przychodzisz? – zapytała Czarna Królowa. – I dokąd idziesz? Patrz wgórę, mów spokojnie i nie wyłamuj tak palców.

Ala zastosowała się do tych wszystkich poleceń i wyjaśniła jaknajbardziej dokładnie, że zmyliła dotychczasową swą drogę.

– Nie rozumiem, co chcesz przez to powiedzieć – rzekła Królowa. – Przecież wszystkie drogi tutaj należą do mnie. Ale wogóle poco tutaj przyszłaś? – zapytała bardziej dobrotliwym tonem. – Ukłoń się, gdy masz coś powiedzieć. Dzięki ukłonowi zyskasz na czasie.

Ala zdziwiła się trochę, lecz zbytnio lękała się Królowej, aby nie wierzyć w to, co mówiła.

– Spróbuję, jak wrócę do domu – pomyślała w duchu – napewno i tak spóźnię się na obiad.

– Teraz już najwyższy czas, żebyś mi odpowiedziała – rzekła Królowa, spoglądając na zegarek. – Otwórz usta trochę szerzej, gdy mówisz i nie zapomnij zwracać się do mnie „Wasza Królewska Mość”.

– Chciałam tylko obejrzeć ogród, Wasza Królewska Mość...

– Bardzo słusznie – pochwaliła Królowa, klepiąc ją po ramieniu, co Ali niezbyt przypadło do gustu. – Tylko, gdy obszar ten nazywasz „ogrodem”, przychodzi mi na myśl, że widziałam mnóstwo ogrodów, w porównaniu z któremi ten nasz ogród jest kompletną puszczą.

Ala nie miała ochoty sprzeczać się na ten temat, to też udała, że nie słyszy ostatniej uwagi i ciągnęła dalej:

– ...i myślałam, że zdołam odnaleźć drogę do szczytu tego pagórka...

– Gdy mówisz „pagórek” – przerwała jej Królowa – przychodzi mi na myśl, że mogłabym ci pokazać pagórki, w porównaniu z któremi, ten nazwałabyś doliną.

– Nie, to byłoby niemożliwe – zawołała Ala, dziwiąc się samej sobie, że ma odwagę przeciwstawić się Królowej. – Przecież pagórek nie może być doliną, o tem wszyscy wiedzą. To byłby nonsens...

Czarna Królowa potrząsnęła głową.

– Możesz to nazywać „nonsensem”, jeśli ci się podoba – powiedziała – lecz ja już słyszałam o takim nonsensie, w porównaniu z którym, to właśnie jest szczerą prawdą!

Ala dygnęła z przestrachem, lękając się, że Królowa jest trochę na nią obrażona. Szły dalej w milczeniu, aż dotarły do szczytu pagórka.

Przez kilka minut Ala nic nie mówiła, rozglądając się dokoła i obserwując z zaciekawieniem krajobraz, a krajobraz ten istotnie był bardzo ciekawy. Dostrzegła przed sobą niezliczoną ilość wąziutkich strumyków, płynących równo, w jednakowych odstępach, zaś ziemia między strumykami była podzielona na kwadraty, w barwach jasno i ciemnozielonych i kwadraty te znajdowały się między jednym i drugim strumykiem.

– Powiedziałabym, że to zupełnie wygląda, jak duża szachownica! – odezwała się wreszcie Ala. – Powinni tu być tylko ludzie, przesuwający się z jednego pola na drugie... o, i właśnie są! – dorzuciła wielce uradowana, a serce jej poczęło bić mocniej, gdy po chwili mówiła dalej: – Więc tu się rozgrywa wielka gra szachowa, gra, która obejmuje cały świat, jeżeli to wogóle można nazwać światem. Ach, jakież to wszystko zabawne! Jakżebym chciała być jedną z tych figurek! Nie miałabym nic przeciwko temu, gdybym była Pionkiem, byleby tylko przyjąć udział w grze... chociaż naturalnie najbardziej chciałabym być Królową.

Spojrzała nieśmiało na prawdziwą Królową, która uśmiechnęła się do niej przyjaźnie i rzekła:

– Całkiem łatwo to zrobisz. Możesz być Pionkiem Białej Królowej, jeśli chcesz, gdyż Lili jest za młoda, aby przyjąć udział w grze. Musisz rozpocząć grę od Drugiego Pola, a gdy dotrzesz do Ósmego Pola, będziesz Królową.

I nagle w tym samym momencie, niewiadomo dlaczego obydwie poczęły biec.

Ala ani wówczas, ani też potem nie mogła zrozumieć, jakim cudem ten bieg się rozpoczął. Pamiętała tylko, że biegły trzymając się za ręce i że Królowa biegła tak szybko, że trudno było za nią nadążyć, a mimo wszystko ciągle jeszcze wołała: „Prędzej! Prędzej!” Ala jednak czuła, że już prędzej biec nie może, bo poprostu oddech zamierał jej w piersi.

Najciekawsze było to, że drzewa i wszystko, co je otaczało, absolutnie nie zmieniało miejsca i chociaż one biegły tak szybko, Ala miała wrażenie, że ani jednego drzewa jeszcze nie minęły.

– Czyżby to wszystko jednocześnie poruszało się z nami? – myślała przerażona Ala, a Królowa, najwidoczniej odgadując jej myśli, zawołała:

– Prędzej! Nie rozmawiaj teraz!

Przecież Ala nie miała najmniejszego zamiaru rozmawiać. Przeciwnie, czuła teraz, że nigdy już chyba mówić nie będzie mogła, bo nawet odetchnąć nie była w stanie, a Królowa wciąż wołała: „Prędzej! Prędzej!” i ciągnęła ją za sobą coraz energiczniej.

– Czy już mamy niedaleko? – zdecydowała się wyszeptać Ala zadyszanym głosem.

– Niedaleko! – powtórzyła Królowa. – Biegniemy dopiero dziesięć minut! Prędzej! – i biegły znowu przez pewien czas w milczeniu, tylko wiatr szumiał w uszach Ali i zdawało jej się, że za chwilę wydrze jej wszystkie włosy z głowy.

– Jeszcze! Jeszcze! – wołała Królowa. – Prędzej! Prędzej! – i biegły tak szybko, że wreszcie uniosły się w powietrze, nie dotykając prawie stopami ziemi, aż nagle, gdy Ala już prawie traciła przytomność, zatrzymały się i padły na ziemię, wielce wyczerpane, nie mogąc złapać tchu.

Królowa oparła się o drzewo i rzekła łagodnie:

– Musisz teraz trochę odpocząć.

Ala rozejrzała się dokoła ze zdziwieniem.

– Jakto, zdaje mi się, że przez cały czas byłyśmy pod tem drzewem! Przecież wszystko jest tutaj takie same, jak było przedtem!

– Oczywiście, że takie same – odparła Królowa. – A cobyś chciała?

– Przecież w naszym kraju – wyszeptała Ala, dysząc jeszcze ciągle – gdy się biegnie tak szybko, widzi się coraz to nowe rzeczy.

– Dziwny jest ten wasz kraj! – rzekła pogardliwie Królowa. – Tutaj jest całkiem inaczej. Choć się biegnie bardzo szybko, zawsze pozostaje się na tem samem miejscu. Jeśli chcesz przenieść się na inne miejsce, musisz biec jeszcze dwa razy prędzej!

– Już na to bym się nie zdobyła – westchnęła Ala. – Wolę już raczej tu pozostać, tylko okropnie mi gorąco i mam straszne pragnienie.

– Wiem na co masz teraz ochotę! – uśmiechnęła się Królowa, wyjmując z kieszeni małe pudełeczko. – Zjesz sucharek?

Ala pomyślała, że byłoby nieładnie powiedzieć „Nie”, chociaż na sucharek absolutnie nie miała apetytu. Wzięła go jednak i zaczęła jeść powoli. Sucharek był strasznie twardy i Ali przyszło na myśl, że gotowa się nim udławić.

– Przez ten czas, gdy ty się pokrzepisz – oświadczyła Królowa – ja będę robić pomiary. – I wyjęła z kieszeni długą wstążkę, podzieloną na cale i zaczęła mierzyć ziemię, wtykając małe kołeczki od czasu do czasu.

– Przy końcu dwóch yardów – rzekła, wtykając kołeczek dla zaznaczenia odległości – wskażę ci kierunek. Zjesz jeszcze jeden sucharek?

– Nie, dziękuję – zawołała Ala. – Ten mi zupełnie wystarczy!

– Pragnienie bardzo ci dokucza? – zapytała Królowa.

Ala nie wiedziała, co ma odpowiedzieć, lecz na szczęście Królowa na odpowiedź nie czekała, tylko mówiła dalej:

– Przy końcu trzech yardów poraz drugi wskażę ci kierunek, abyś nie zapomniała. Przy końcu czterech – powiem ci „dowidzenia”, a przy końcu piątego yardu odejdę!

Tymczasem wetknęła już wszystkie kołeczki, a Ala przyglądała się temu z wielkiem zainteresowaniem, poczem obydwie poczęły iść w stronę głębokiego rowu.

Przy kołeczku oznaczającym drugi yard Królowa odwróciła się i rzekła:

– Pionek przechodzi w pierwszym ruchu przez dwa pola, o ile wiesz. A zatem przejdziesz bardzo szybko przez Trzecie Pole – byłoby najlepiej, żebyś przejechała pociągiem – wkrótce znajdziesz się w Czwartem Polu. To pole właśnie należy do Klopsa i Klapsa, jest ono najbardziej mokre. Szóste Pole należy do Wańki-Wstańki. Ale nie robisz żadnej uwagi?

– Nie... nie wiem, czy powinnam – wyszeptała Ala z przestrachem.

– Powinnaś była powiedzieć – zawołała Królowa tonem nagany – „Bardzo łaskawa jesteś dla mnie, że mi to wszytko mówisz”, tyś się jednak na to nie zdobyła. Siódme Pole jest całe porośnięte lasem, lecz jeden z Koników wskaże ci drogę, a w Ósmem Polu i ty już będziesz Królową, wyprawimy wówczas wielką ucztę i będzie ogromnie wesoło!

Ala wstała, dygnęła i usiadła napowrót.

Przy następnym kołeczku Królowa zwróciła się do niej znowu i tym razem powiedziała:

– Mów po francusku, gdy nie będziesz mogła znaleźć jakiegoś angielskiego określenia, odwracaj stopy ku stronie zewnętrznej, jak będziesz szła i pamiętaj kim jesteś!

Teraz już nie czekała aż Ala dygnie, lecz skierowała się śpiesznie do następnego kołeczka, przy którym odwróciła się na chwilę, aby powiedzieć „dowidzenia”, poczem przyśpieszyła kroku.

Jak to się stało, Ala pojęcia nie miała, lecz właśnie, gdy Królowa dotarła do ostatniego kołeczka, Ala nagle straciła ją z oczu. Czy rozpłynęła się w powietrzu, czy też wbiegła śpiesznie do lasu („a biec potrafiła!” przyszło na myśl Ali), trudno było odgadnąć, lecz zniknęła i Ala poczęła sobie przypominać, że była przecież Pionkiem i że wkrótce nadejdzie pora, kiedy trzeba będzie zrobić pierwszy ruch.

THROUGH THE LOOKING-GLASS

And What Alice Found There

Child of the pure unclouded brow

And dreaming eyes of wonder!

Though time be fleet, and I and thou

Are half a life asunder,

Thy loving smile will surely hail

The love-gift of a fairy-tale.

I have not seen thy sunny face,

Nor heard thy silver laughter;

No thought of me shall find a place

In thy young life’s hereafter—

Enough that now thou wilt not fail

To listen to my fairy-tale.

A tale begun in other days,

When summer suns were glowing—

A simple chime, that served to time

The rhythm of oar rowing—

Whose echoes live in memory yet,

Though envious years would say ‘forget.’

Come, hearken then, ere voice of dread.

With bitter tidings laden,

Shall summon to unwelcome bed

A melancholy maiden!

We are but older children, dear,

Who fret to find our bedtime near.

Without, the frost, the blinding snow.

The storm-wind’s moody madness—

Within, the firelight’s ruddy glow,

And childhood’s nest of gladness.

The magic words shall hold thee fast:

Thou shalt not heed the raving blast.

And though the shadow of a sigh

May tremble through the story,

For ‘happy summer days’ gone by,

And vanish’d summer glory—

It shall not touch with breath of bale

The pleasance of our fairy-tale.

CHAPTER I. LOOKING-GLASS HOUSE

One thing was certain, that the white kitten had had nothing to do with it:—it was the black kitten’s fault entirely. For the white kitten had been having its face washed by the old cat for the last quarter of an hour (and bearing it pretty well, considering); so you see that it couldn’t have had any hand in the mischief.

The way Dinah washed her children’s faces was this: first she held the poor thing down by its ear with one paw, and then with the other paw she rubbed its face all over, the wrong way, beginning at the nose: and just now, as I said, she was hard at work on the white kitten, which was lying quite still and trying to purr—no doubt feeling that it was all meant for its good.

But the black kitten had been finished with earlier in the afternoon, and so, while Alice was sitting curled up in a corner of the great arm-chair, half talking to herself and half asleep, the kitten had been having a grand game of romps with the ball of worsted Alice had been trying to wind up, and had been rolling it up and down till it had all come undone again; and there it was, spread over the hearth-rug, all knots and tangles, with the kitten running after its own tail in the middle.

“Oh, you wicked little thing!” cried Alice, catching up the kitten, and giving it a little kiss to make it understand that it was in disgrace. “Really, Dinah ought to have taught you better manners! You ought, Dinah, you know you ought!” she added, looking reproachfully at the old cat, and speaking in as cross a voice as she could manage—and then she scrambled back into the arm-chair, taking the kitten and the worsted with her, and began winding up the ball again. But she didn’t get on very fast, as she was talking all the time, sometimes to the kitten, and sometimes to herself. Kitty sat very demurely on her knee, pretending to watch the progress of the winding, and now and then putting out one paw and gently touching the ball, as if it would be glad to help, if it might.

“Do you know what to-morrow is, Kitty?” Alice began. “You’d have guessed if you’d been up in the window with me—only Dinah was making you tidy, so you couldn’t. I was watching the boys getting in sticks for the bonfire—and it wants plenty of sticks, Kitty! Only it got so cold, and it snowed so, they had to leave off. Never mind, Kitty, we’ll go and see the bonfire to-morrow.” Here Alice wound two or three turns of the worsted round the kitten’s neck, just to see how it would look: this led to a scramble, in which the ball rolled down upon the floor, and yards and yards of it got unwound again.

“Do you know, I was so angry, Kitty,” Alice went on as soon as they were comfortably settled again, “when I saw all the mischief you had been doing, I was very nearly opening the window, and putting you out into the snow! And you’d have deserved it, you little mischievous darling! What have you got to say for yourself? Now don’t interrupt me!” she went on, holding up one finger. “I’m going to tell you all your faults. Number one: you squeaked twice while Dinah was washing your face this morning. Now you can’t deny it, Kitty: I heard you! What’s that you say?” (pretending that the kitten was speaking.) “Her paw went into your eye? Well, that’s your fault, for keeping your eyes open—if you’d shut them tight up, it wouldn’t have happened. Now don’t make any more excuses, but listen! Number two: you pulled Snowdrop away by the tail just as I had put down the saucer of milk before her! What, you were thirsty, were you? How do you know she wasn’t thirsty too? Now for number three: you unwound every bit of the worsted while I wasn’t looking!

“That’s three faults, Kitty, and you’ve not been punished for any of them yet. You know I’m saving up all your punishments for Wednesday week—Suppose they had saved up all my punishments!” she went on, talking more to herself than the kitten. “What would they do at the end of a year? I should be sent to prison, I suppose, when the day came. Or—let me see—suppose each punishment was to be going without a dinner: then, when the miserable day came, I should have to go without fifty dinners at once! Well, I shouldn’t mind that much! I’d far rather go without them than eat them!

“Do you hear the snow against the window-panes, Kitty? How nice and soft it sounds! Just as if some one was kissing the window all over outside. I wonder if the snow loves the trees and fields, that it kisses them so gently? And then it covers them up snug, you know, with a white quilt; and perhaps it says, ‘Go to sleep, darlings, till the summer comes again.’ And when they wake up in the summer, Kitty, they dress themselves all in green, and dance about—whenever the wind blows—oh, that’s very pretty!” cried Alice, dropping the ball of worsted to clap her hands. “And I do so wish it was true! I’m sure the woods look sleepy in the autumn, when the leaves are getting brown.

“Kitty, can you play chess? Now, don’t smile, my dear, I’m asking it seriously. Because, when we were playing just now, you watched just as if you understood it: and when I said ‘Check!’ you purred! Well, it was a nice check, Kitty, and really I might have won, if it hadn’t been for that nasty Knight, that came wiggling down among my pieces. Kitty, dear, let’s pretend—” And here I wish I could tell you half the things Alice used to say, beginning with her favourite phrase “Let’s pretend.” She had had quite a long argument with her sister only the day before—all because Alice had begun with “Let’s pretend we’re kings and queens;” and her sister, who liked being very exact, had argued that they couldn’t, because there were only two of them, and Alice had been reduced at last to say, “Well, you can be one of them then, and I’ll be all the rest.” And once she had really frightened her old nurse by shouting suddenly in her ear, “Nurse! Do let’s pretend that I’m a hungry hyaena, and you’re a bone.”

But this is taking us away from Alice’s speech to the kitten. “Let’s pretend that you’re the Red Queen, Kitty! Do you know, I think if you sat up and folded your arms, you’d look exactly like her. Now do try, there’s a dear!” And Alice got the Red Queen off the table, and set it up before the kitten as a model for it to imitate: however, the thing didn’t succeed, principally, Alice said, because the kitten wouldn’t fold its arms properly. So, to punish it, she held it up to the Looking-glass, that it might see how sulky it was—“and if you’re not good directly,” she added, “I’ll put you through into Looking-glass House. How would you like that?”

“Now, if you’ll only attend, Kitty, and not talk so much, I’ll tell you all my ideas about Looking-glass House. First, there’s the room you can see through the glass—that’s just the same as our drawing room, only the things go the other way. I can see all of it when I get upon a chair—all but the bit behind the fireplace. Oh! I do so wish I could see that bit! I want so much to know whether they’ve a fire in the winter: you never can tell, you know, unless our fire smokes, and then smoke comes up in that room too—but that may be only pretence, just to make it look as if they had a fire. Well then, the books are something like our books, only the words go the wrong way; I know that, because I’ve held up one of our books to the glass, and then they hold up one in the other room.

“How would you like to live in Looking-glass House, Kitty? I wonder if they’d give you milk in there? Perhaps Looking-glass milk isn’t good to drink—But oh, Kitty! now we come to the passage. You can just see a little peep of the passage in Looking-glass House, if you leave the door of our drawing-room wide open: and it’s very like our passage as far as you can see, only you know it may be quite different on beyond. Oh, Kitty! how nice it would be if we could only get through into Looking-glass House! I’m sure it’s got, oh! such beautiful things in it! Let’s pretend there’s a way of getting through into it, somehow, Kitty. Let’s pretend the glass has got all soft like gauze, so that we can get through. Why, it’s turning into a sort of mist now, I declare! It’ll be easy enough to get through—” She was up on the chimney-piece while she said this, though she hardly knew how she had got there. And certainly the glass was beginning to melt away, just like a bright silvery mist.

In another moment Alice was through the glass, and had jumped lightly down into the Looking-glass room. The very first thing she did was to look whether there was a fire in the fireplace, and she was quite pleased to find that there was a real one, blazing away as brightly as the one she had left behind. “So I shall be as warm here as I was in the old room,” thought Alice: “warmer, in fact, because there’ll be no one here to scold me away from the fire. Oh, what fun it’ll be, when they see me through the glass in here, and can’t get at me!”

Then she began looking about, and noticed that what could be seen from the old room was quite common and uninteresting, but that all the rest was as different as possible. For instance, the pictures on the wall next the fire seemed to be all alive, and the very clock on the chimney-piece (you know you can only see the back of it in the Looking-glass) had got the face of a little old man, and grinned at her.

“They don’t keep this room so tidy as the other,” Alice thought to herself, as she noticed several of the chessmen down in the hearth among the cinders: but in another moment, with a little “Oh!” of surprise, she was down on her hands and knees watching them. The chessmen were walking about, two and two!

“Here are the Red King and the Red Queen,” Alice said (in a whisper, for fear of frightening them), “and there are the White King and the White Queen sitting on the edge of the shovel—and here are two castles walking arm in arm—I don’t think they can hear me,” she went on, as she put her head closer down, “and I’m nearly sure they can’t see me. I feel somehow as if I were invisible—”

Here something began squeaking on the table behind Alice, and made her turn her head just in time to see one of the White Pawns roll over and begin kicking: she watched it with great curiosity to see what would happen next.

“It is the voice of my child!” the White Queen cried out as she rushed past the King, so violently that she knocked him over among the cinders. “My precious Lily! My imperial kitten!” and she began scrambling wildly up the side of the fender.

“Imperial fiddlestick!” said the King, rubbing his nose, which had been hurt by the fall. He had a right to be a little annoyed with the Queen, for he was covered with ashes from head to foot.

Alice was very anxious to be of use, and, as the poor little Lily was nearly screaming herself into a fit, she hastily picked up the Queen and set her on the table by the side of her noisy little daughter.

The Queen gasped, and sat down: the rapid journey through the air had quite taken away her breath and for a minute or two she could do nothing but hug the little Lily in silence. As soon as she had recovered her breath a little, she called out to the White King, who was sitting sulkily among the ashes, “Mind the volcano!”

“What volcano?” said the King, looking up anxiously into the fire, as if he thought that was the most likely place to find one.

“Blew—me—up,” panted the Queen, who was still a little out of breath. “Mind you come up—the regular way—don’t get blown up!”

Alice watched the White King as he slowly struggled up from bar to bar, till at last she said, “Why, you’ll be hours and hours getting to the table, at that rate. I’d far better help you, hadn’t I?” But the King took no notice of the question: it was quite clear that he could neither hear her nor see her.

So Alice picked him up very gently, and lifted him across more slowly than she had lifted the Queen, that she mightn’t take his breath away: but, before she put him on the table, she thought she might as well dust him a little, he was so covered with ashes.

She said afterwards that she had never seen in all her life such a face as the King made, when he found himself held in the air by an invisible hand, and being dusted: he was far too much astonished to cry out, but his eyes and his mouth went on getting larger and larger, and rounder and rounder, till her hand shook so with laughing that she nearly let him drop upon the floor.

“Oh! please don’t make such faces, my dear!” she cried out, quite forgetting that the King couldn’t hear her. “You make me laugh so that I can hardly hold you! And don’t keep your mouth so wide open! All the ashes will get into it—there, now I think you’re tidy enough!” she added, as she smoothed his hair, and set him upon the table near the Queen.

The King immediately fell flat on his back, and lay perfectly still: and Alice was a little alarmed at what she had done, and went round the room to see if she could find any water to throw over him. However, she could find nothing but a bottle of ink, and when she got back with it she found he had recovered, and he and the Queen were talking together in a frightened whisper—so low, that Alice could hardly hear what they said.

The King was saying, “I assure, you my dear, I turned cold to the very ends of my whiskers!”

To which the Queen replied, “You haven’t got any whiskers.”

“The horror of that moment,” the King went on, “I shall never, never forget!”

“You will, though,” the Queen said, “if you don’t make a memorandum of it.”

Alice looked on with great interest as the King took an enormous memorandum-book out of his pocket, and began writing. A sudden thought struck her, and she took hold of the end of the pencil, which came some way over his shoulder, and began writing for him.

The poor King looked puzzled and unhappy, and struggled with the pencil for some time without saying anything; but Alice was too strong for him, and at last he panted out, “My dear! I really must get a thinner pencil. I can’t manage this one a bit; it writes all manner of things that I don’t intend—”

“What manner of things?” said the Queen, looking over the book (in which Alice had put “The White Knight is sliding down the poker. He balances very badly”) “That’s not a memorandum of your feelings!”

There was a book lying near Alice on the table, and while she sat watching the White King (for she was still a little anxious about him, and had the ink all ready to throw over him, in case he fainted again), she turned over the leaves, to find some part that she could read, “—for it’s all in some language I don’t know,” she said to herself.

It was like this.

.YKCOWREBBAJ

sevot yhtils eht dna, gillirb sawT’

ebaw eht ni elbmig dna eryg diD

,sevogorob eht erew ysmim llA

.ebargtuo shtar emom eht dnA

She puzzled over this for some time, but at last a bright thought struck her. “Why, it’s a Looking-glass book, of course! And if I hold it up to a glass, the words will all go the right way again.”

This was the poem that Alice read.

JABBERWOCKY.

’Twas brillig, and the slithy toves

Did gyre and gimble in the wabe;

All mimsy were the borogoves,

And the mome raths outgrabe.

“Beware the Jabberwock, my son!

The jaws that bite, the claws that catch!

Beware the Jubjub bird, and shun

The frumious Bandersnatch!”

He took his vorpal sword in hand:

Long time the manxome foe he sought—

So rested he by the Tumtum tree,

And stood awhile in thought.

And as in uffish thought he stood,

The Jabberwock, with eyes of flame,

Came whiffling through the tulgey wood,

And burbled as it came!

One, two! One, two! And through and through

The vorpal blade went snicker-snack!

He left it dead, and with its head

He went galumphing back.

“And hast thou slain the Jabberwock?

Come to my arms, my beamish boy!

O frabjous day! Callooh! Callay!”

He chortled in his joy.

’Twas brillig, and the slithy toves

Did gyre and gimble in the wabe;

All mimsy were the borogoves,

And the mome raths outgrabe.

“It seems very pretty,” she said when she had finished it, “but it’s rather hard to understand!” (You see she didn’t like to confess, even to herself, that she couldn’t make it out at all.) “Somehow it seems to fill my head with ideas—only I don’t exactly know what they are! However, somebody killed something: that’s clear, at any rate—”

“But oh!” thought Alice, suddenly jumping up, “if I don’t make haste I shall have to go back through the Looking-glass, before I’ve seen what the rest of the house is like! Let’s have a look at the garden first!” She was out of the room in a moment, and ran down stairs—or, at least, it wasn’t exactly running, but a new invention of hers for getting down stairs quickly and easily, as Alice said to herself. She just kept the tips of her fingers on the hand-rail, and floated gently down without even touching the stairs with her feet; then she floated on through the hall, and would have gone straight out at the door in the same way, if she hadn’t caught hold of the door-post. She was getting a little giddy with so much floating in the air, and was rather glad to find herself walking again in the natural way.

CHAPTER II. THE GARDEN OF LIVE FLOWERS

“I should see the garden far better,” said Alice to herself, “if I could get to the top of that hill: and here’s a path that leads straight to it—at least, no, it doesn’t do that—” (after going a few yards along the path, and turning several sharp corners), “but I suppose it will at last. But how curiously it twists! It’s more like a corkscrew than a path! Well, this turn goes to the hill, I suppose—no, it doesn’t! This goes straight back to the house! Well then, I’ll try it the other way.”

And so she did: wandering up and down, and trying turn after turn, but always coming back to the house, do what she would. Indeed, once, when she turned a corner rather more quickly than usual, she ran against it before she could stop herself.

“It’s no use talking about it,” Alice said, looking up at the house and pretending it was arguing with her. “I’m not going in again yet. I know I should have to get through the Looking-glass again—back into the old room—and there’d be an end of all my adventures!”

So, resolutely turning her back upon the house, she set out once more down the path, determined to keep straight on till she got to the hill. For a few minutes all went on well, and she was just saying, “I really shall do it this time—” when the path gave a sudden twist and shook itself (as she described it afterwards), and the next moment she found herself actually walking in at the door.

“Oh, it’s too bad!” she cried. “I never saw such a house for getting in the way! Never!”

However, there was the hill full in sight, so there was nothing to be done but start again. This time she came upon a large flower-bed, with a border of daisies, and a willow-tree growing in the middle.

“O Tiger-lily,” said Alice, addressing herself to one that was waving gracefully about in the wind, “I wish you could talk!”

“We can talk,” said the Tiger-lily: “when there’s anybody worth talking to.”

Alice was so astonished that she could not speak for a minute: it quite seemed to take her breath away. At length, as the Tiger-lily only went on waving about, she spoke again, in a timid voice—almost in a whisper. “And can all the flowers talk?”

“As well as you can,” said the Tiger-lily. “And a great deal louder.”

“It isn’t manners for us to begin, you know,” said the Rose, “and I really was wondering when you’d speak! Said I to myself, ‘Her face has got some sense in it, though it’s not a clever one!’ Still, you’re the right colour, and that goes a long way.”

“I don’t care about the colour,” the Tiger-lily remarked. “If only her petals curled up a little more, she’d be all right.”

Alice didn’t like being criticised, so she began asking questions. “Aren’t you sometimes frightened at being planted out here, with nobody to take care of you?”

“There’s the tree in the middle,” said the Rose: “what else is it good for?”

“But what could it do, if any danger came?” Alice asked.

“It says ‘Bough-wough!’” cried a Daisy: “that’s why its branches are called boughs!”

“Didn’t you know that?” cried another Daisy, and here they all began shouting together, till the air seemed quite full of little shrill voices. “Silence, every one of you!” cried the Tiger-lily, waving itself passionately from side to side, and trembling with excitement. “They know I can’t get at them!” it panted, bending its quivering head towards Alice, “or they wouldn’t dare to do it!”

“Never mind!” Alice said in a soothing tone, and stooping down to the daisies, who were just beginning again, she whispered, “If you don’t hold your tongues, I’ll pick you!”

There was silence in a moment, and several of the pink daisies turned white.

“That’s right!” said the Tiger-lily. “The daisies are worst of all. When one speaks, they all begin together, and it’s enough to make one wither to hear the way they go on!”

“How is it you can all talk so nicely?” Alice said, hoping to get it into a better temper by a compliment. “I’ve been in many gardens before, but none of the flowers could talk.”

“Put your hand down, and feel the ground,” said the Tiger-lily. “Then you’ll know why.”

Alice did so. “It’s very hard,” she said, “but I don’t see what that has to do with it.”

“In most gardens,” the Tiger-lily said, “they make the beds too soft—so that the flowers are always asleep.”

This sounded a very good reason, and Alice was quite pleased to know it. “I never thought of that before!” she said.

“It’s my opinion that you never think at all,” the Rose said in a rather severe tone.

“I never saw anybody that looked stupider,” a Violet said, so suddenly, that Alice quite jumped; for it hadn’t spoken before.

“Hold your tongue!” cried the Tiger-lily. “As if you ever saw anybody! You keep your head under the leaves, and snore away there, till you know no more what’s going on in the world, than if you were a bud!”

“Are there any more people in the garden besides me?” Alice said, not choosing to notice the Rose’s last remark.

“There’s one other flower in the garden that can move about like you,” said the Rose. “I wonder how you do it—” (“You’re always wondering,” said the Tiger-lily), “but she’s more bushy than you are.”

“Is she like me?” Alice asked eagerly, for the thought crossed her mind, “There’s another little girl in the garden, somewhere!”

“Well, she has the same awkward shape as you,” the Rose said, “but she’s redder—and her petals are shorter, I think.”

“Her petals are done up close, almost like a dahlia,” the Tiger-lily interrupted: “not tumbled about anyhow, like yours.”

“But that’s not your fault,” the Rose added kindly: “you’re beginning to fade, you know—and then one can’t help one’s petals getting a little untidy.”

Alice didn’t like this idea at all: so, to change the subject, she asked “Does she ever come out here?”

“I daresay you’ll see her soon,” said the Rose. “She’s one of the thorny kind.”

“Where does she wear the thorns?” Alice asked with some curiosity.

“Why all round her head, of course,” the Rose replied. “I was wondering you hadn’t got some too. I thought it was the regular rule.”

“She’s coming!” cried the Larkspur. “I hear her footstep, thump, thump, thump, along the gravel-walk!”

Alice looked round eagerly, and found that it was the Red Queen. “She’s grown a good deal!” was her first remark. She had indeed: when Alice first found her in the ashes, she had been only three inches high—and here she was, half a head taller than Alice herself!

“It’s the fresh air that does it,” said the Rose: “wonderfully fine air it is, out here.”

“I think I’ll go and meet her,” said Alice, for, though the flowers were interesting enough, she felt that it would be far grander to have a talk with a real Queen.

“You can’t possibly do that,” said the Rose: “I should advise you to walk the other way.”

This sounded nonsense to Alice, so she said nothing, but set off at once towards the Red Queen. To her surprise, she lost sight of her in a moment, and found herself walking in at the front-door again.

A little provoked, she drew back, and after looking everywhere for the queen (whom she spied out at last, a long way off), she thought she would try the plan, this time, of walking in the opposite direction.

It succeeded beautifully. She had not been walking a minute before she found herself face to face with the Red Queen, and full in sight of the hill she had been so long aiming at.

“Where do you come from?” said the Red Queen. “And where are you going? Look up, speak nicely, and don’t twiddle your fingers all the time.”

Alice attended to all these directions, and explained, as well as she could, that she had lost her way.

“I don’t know what you mean by your way,” said the Queen: “all the ways about here belong to me—but why did you come out here at all?” she added in a kinder tone. “Curtsey while you’re thinking what to say, it saves time.”

Alice wondered a little at this, but she was too much in awe of the Queen to disbelieve it. “I’ll try it when I go home,” she thought to herself, “the next time I’m a little late for dinner.”

“It’s time for you to answer now,” the Queen said, looking at her watch: “open your mouth a little wider when you speak, and always say ‘your Majesty.’”

“I only wanted to see what the garden was like, your Majesty—”

“That’s right,” said the Queen, patting her on the head, which Alice didn’t like at all, “though, when you say ‘garden,’—I’ve seen gardens, compared with which this would be a wilderness.”

Alice didn’t dare to argue the point, but went on: “—and I thought I’d try and find my way to the top of that hill—”

“When you say ‘hill,’” the Queen interrupted, “I could show you hills, in comparison with which you’d call that a valley.”

“No, I shouldn’t,” said Alice, surprised into contradicting her at last: “a hill can’t be a valley, you know. That would be nonsense—”

The Red Queen shook her head, “You may call it ‘nonsense’ if you like,” she said, “but I’ve heard nonsense, compared with which that would be as sensible as a dictionary!”

Alice curtseyed again, as she was afraid from the Queen’s tone that she was a little offended: and they walked on in silence till they got to the top of the little hill.

For some minutes Alice stood without speaking, looking out in all directions over the country—and a most curious country it was. There were a number of tiny little brooks running straight across it from side to side, and the ground between was divided up into squares by a number of little green hedges, that reached from brook to brook.

“I declare it’s marked out just like a large chessboard!” Alice said at last. “There ought to be some men moving about somewhere—and so there are!” She added in a tone of delight, and her heart began to beat quick with excitement as she went on. “It’s a great huge game of chess that’s being played—all over the world—if this is the world at all, you know. Oh, what fun it is! How I wish I was one of them! I wouldn’t mind being a Pawn, if only I might join—though of course I should like to be a Queen, best.”

She glanced rather shyly at the real Queen as she said this, but her companion only smiled pleasantly, and said, “That’s easily managed. You can be the White Queen’s Pawn, if you like, as Lily’s too young to play; and you’re in the Second Square to begin with: when you get to the Eighth Square you’ll be a Queen—” Just at this moment, somehow or other, they began to run.

Alice never could quite make out, in thinking it over afterwards, how it was that they began: all she remembers is, that they were running hand in hand, and the Queen went so fast that it was all she could do to keep up with her: and still the Queen kept crying “Faster! Faster!” but Alice felt she could not go faster, though she had not breath left to say so.

The most curious part of the thing was, that the trees and the other things round them never changed their places at all: however fast they went, they never seemed to pass anything. “I wonder if all the things move along with us?” thought poor puzzled Alice. And the Queen seemed to guess her thoughts, for she cried, “Faster! Don’t try to talk!”

Not that Alice had any idea of doing that. She felt as if she would never be able to talk again, she was getting so much out of breath: and still the Queen cried “Faster! Faster!” and dragged her along. “Are we nearly there?” Alice managed to pant out at last.

“Nearly there!” the Queen repeated. “Why, we passed it ten minutes ago! Faster!” And they ran on for a time in silence, with the wind whistling in Alice’s ears, and almost blowing her hair off her head, she fancied.

“Now! Now!” cried the Queen. “Faster! Faster!” And they went so fast that at last they seemed to skim through the air, hardly touching the ground with their feet, till suddenly, just as Alice was getting quite exhausted, they stopped, and she found herself sitting on the ground, breathless and giddy.

The Queen propped her up against a tree, and said kindly, “You may rest a little now.”

Alice looked round her in great surprise. “Why, I do believe we’ve been under this tree the whole time! Everything’s just as it was!”

“Of course it is,” said the Queen, “what would you have it?”

“Well, in our country,” said Alice, still panting a little, “you’d generally get to somewhere else—if you ran very fast for a long time, as we’ve been doing.”

“A slow sort of country!” said the Queen. “Now, here, you see, it takes all the running you can do, to keep in the same place. If you want to get somewhere else, you must run at least twice as fast as that!”

“I’d rather not try, please!” said Alice. “I’m quite content to stay here—only I am so hot and thirsty!”

“I know what you’d like!” the Queen said good-naturedly, taking a little box out of her pocket. “Have a biscuit?”

Alice thought it would not be civil to say “No,” though it wasn’t at all what she wanted. So she took it, and ate it as well as she could: and it was very dry; and she thought she had never been so nearly choked in all her life.

“While you’re refreshing yourself,” said the Queen, “I’ll just take the measurements.” And she took a ribbon out of her pocket, marked in inches, and began measuring the ground, and sticking little pegs in here and there.

“At the end of two yards,” she said, putting in a peg to mark the distance, “I shall give you your directions—have another biscuit?”

“No, thank you,” said Alice: “one’s quite enough!”

“Thirst quenched, I hope?” said the Queen.

Alice did not know what to say to this, but luckily the Queen did not wait for an answer, but went on. “At the end of three yards I shall repeat them—for fear of your forgetting them. At the end of four, I shall say good-bye. And at the end of five, I shall go!”

She had got all the pegs put in by this time, and Alice looked on with great interest as she returned to the tree, and then began slowly walking down the row.

At the two-yard peg she faced round, and said, “A pawn goes two squares in its first move, you know. So you’ll go very quickly through the Third Square—by railway, I should think—and you’ll find yourself in the Fourth Square in no time. Well, that square belongs to Tweedledum and Tweedledee—the Fifth is mostly water—the Sixth belongs to Humpty Dumpty—But you make no remark?”

“I—I didn’t know I had to make one—just then,” Alice faltered out.

“You should have said, ‘It’s extremely kind of you to tell me all this’—however, we’ll suppose it said—the Seventh Square is all forest—however, one of the Knights will show you the way—and in the Eighth Square we shall be Queens together, and it’s all feasting and fun!” Alice got up and curtseyed, and sat down again.

At the next peg the Queen turned again, and this time she said, “Speak in French when you can’t think of the English for a thing—turn out your toes as you walk—and remember who you are!” She did not wait for Alice to curtsey this time, but walked on quickly to the next peg, where she turned for a moment to say “good-bye,” and then hurried on to the last.

How it happened, Alice never knew, but exactly as she came to the last peg, she was gone. Whether she vanished into the air, or whether she ran quickly into the wood (“and she can run very fast!” thought Alice), there was no way of guessing, but she was gone, and Alice began to remember that she was a Pawn, and that it would soon be time for her to move.

Table of Contents

ROZDZIAŁ PIERWSZY. ZWIERCIADLANY DOM

ROZDZIAŁ DRUGI. W OGRODZIE ŻYWYCH KWIATÓW

THROUGH THE LOOKING-GLASS

CHAPTER I. LOOKING-GLASS HOUSE

CHAPTER II. THE GARDEN OF LIVE FLOWERS