Jan Kochanowski

PISMA

Wydawnictwo Avia Artis

2022

ISBN: 978-83-8226-878-2

Ta książka elektroniczna została przygotowana dzięki StreetLib Write (https://writeapp.io).

spis treści

Apophtegmata

Z głupim źle żartować

Czarnkowski, Biskup Poznański, będąc podagrą barzo udręczony, zwykł był częstokroć przed wielkim bólem te słowa mówić: Prze Bóg, dobij kto, odpuszczę. Trafiło się, iż leżąc w tejże chorobie, nie był nikt inszy przy nim, jeno Tatarzyn Kamarady, sługa jego; ten pomniąc, co więc pan mówił, ofiarował mu się z posługą swą: Panie, powiada, daj ty mnie bachmata, a każ mię wolno do hordy przepuścić, a ja ciebie zareżę, jako prosisz. Biskup obaczył się, że z tym żle żartować: Dobrze, powiada, Kamarady, ale każ tu komu pierwej do mnie, że mu rozkażę, aby cię po mej śmierci dobrze odprawiono i wolno puszczono. Wyszedł Tatarzyn i zawołał kilku sług do pana. Pan, ujźrzawszy sługi, dopiero z onego przestrachu otrzeźwiał i kazał Tatarzyna do wieże wsadzić, a sam potem był ostrożniejszy.

Dwu kotu w jeden wór źle sadzać

Kanclerz jeden koronny częstokroć zwykł to był mawiać: Z każdym się zgodzę, jedno z łakomym nic; bo on chce, a ja też chcę.

Żart nie na czas

Tenże, upoiwszy małmazyą jednego kanonika sędomierskiego, kiedy mu powiedziano nazajutrz, że umarł, nic inszego na to nie powiedział, jeno to, iż mu był jeszcze jednej nie spełnił.

Tytuł wielki, dochód mały

Spytek Jordan, kasztelan krakowski, mówiąc w radzie o doległościach, które wysokie urzędy za sobą niosą, też to powiedział: Co sobie Spytek nagotuje, to mu pan krakowski zje.

Nie długi rozmysł

Ksiądz Siemikowski, mając beneficium controversum w którem mu Gamrat, arcybiskup gnieźnieński przeszkadzał, wziął tę radę przedsię, że przystał do tegoż arcybiskupa, rozumiejąc, że on jako słudze już swemu nie miał mu w tem przeszkadzać; i tegoż dnia prawie, kiedy mu go zalecono i kiedy mu rękę dał, chcęcy uczynił wzmiankę około swego beneficium. Tam Gamrat zarazem opowiedział się, że to beneficium jego jest podawania, ani żadnego na niem chce cierpieć, jeno kogo on na nie wsadzi. Siemikowski zasię prosił, aby raczył nań tak wzgląd mieć, jako na sługę już swego, a tego mu życzył. Ale Gamrat porożem na to barzo wstrząsał. Co Siemikowski obaczywszy, rzekł: Nu, miłościwy księże, jaciem dla tego był do W. M. przystał, abych był miał pomoc z W. M., ale iż widzę, że prózno, a ja zaś odstawam. I dawszy mu rękę, szedł precz.

Wedle datku służba

Ksiądz Trąbski, służąc Szydłowieckiemu, nieprawie był posług pilen; tam, gdy go niektórzy z towarzyszów upominali, aby był pilniejszy: Oj, powiada, wiemci ja, jako za kopę służyć.

Zjednanie nieumyślne

Gamrat, arcybiskup, gniewał się na księdza Krupskiego. Trafiło się, iż arcybiskup jechał z zamku w Krakowie, a ksiądz Krupski na zamek, i przyszło im się mijać prawie już przed kamienicą arcybiskupią. Księdza Krupskiego koń miał ten obyczaj, że od koni nie dał się ladajako odwodzić i często się trafiało, że potkawszy się z drugimi, rad się nazad wracał. Toż i natenczas uczynił, bo ksiądz Krupski chciał arcybiskupa ochotnie minąć, a szkapa jego stanął i zatarł się z koniem arcybiskupim tak, że się żadnym obyczajem nie dał odwieść, aż tak z nim pospołu do kamienice wjachał z wielkim strachem i frasunkiem księdza Krupskiego. Arcybiskup począł się był z przodku gniewać, ale obaczywszy potem, co się działo, śmiał się niewymownie i prosił księdza Krupskiego na obiad i tam się z nim zjednał.

Niepotrzebne ceremonie

Ksiądz Myszkowski, biskup płocki, kiedy się trafiło komu prze zdrowie czyjekolwiek u jego stołu pić, prosił, aby to siedząc odprawowano, a jeśliby już wstawać, tedy przynamniej niechajby ci tylko stali, kto pije i do kogo piją, bo ci jakokolwiek już mają przyczynę do stania. Ale, powiada, kiedy dwa do siebie piją, a trzeci też do nich wstanie — jakoby rzekł: Pijcie też do mnie.

Wielkiemu panu nie wszytkiego baczyć

Ocieski, kanclerz koronny, dziwnie się o to gniewał, kto, u jego stołu jedząc, obrus kiedy oplusnął. Panu Wolskiemu, kasztelanowi czerskiemu, trafiło się to, że jedząc u niego, oblał obrus. Gospodarz, jako to był zwykł, okazał, że mu to niemiło. Co pan czerski obaczywszy, kazał chłopcu grosz na stół położyć, mówiąc: Niech to praczce dadzą, aby ten obrus uprała.

Potrawy nieprzyrodzone

Baranczuch, Tatarzyn, którego był pan jego w Rzymie kardynałowi jednemu darował, kiedy go potem po kilku lat jeden z znajomych, trafiwszy się do Rzymu, pytał, jako się ma? — powiedział: Niedobrze; trawę jesz kak baran — dając znać, że mu się sałata włoska nie podobała.

Ku temuż

Polak jeden, jechawszy na naukę do Włoch, nie był tam jeno przez lato, a na zimę przyjechał zaś do domu; kiedy go ojciec pytał, czemu tak rychło przyjechał, — powiedział: że mię tam przez wszytko lato trawą karmiono, takżem się bał, żeby mi zimie siana nie dawano.

Cierpliwa pamięć

Król Zygmunt miał ten obyczaj, że zawżdy, umywając się, dawał pierścienie z palców trzymać tymczasem któremukolwiek dworzaninowi. Trafiło się raz, że, siadając już za stół, przepomniał ich u tego, komu je był podał, a ten też nie przypomniał. W rok potem, zdejmując także pierścienie z palców przed wodą, sięgnął się tenże po nie, któremu je też był przedtem dał. Król ręki umknął, mówiąc: Wróćcie mi one pierwej, com wam był tak rok dał trzymać.

Nie pospolitować się barzo z pany

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Żart pański

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Niepewny dłużnik

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Ku temuż

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Łgarze

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Odpowiedź niespodziewana

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

*

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

*

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

*

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

*

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

*

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Dryas Zamechska

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Dziewosłąb

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Epithalamium na wesele Krzysztofa Radziwiłła

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Fragmenta albo pozostałe pisma

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Iż pijaństwo jest rzecz sprosna a nieprzystojna człowiekowi

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List dedykacyjny do Jana Zamoyskiego

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

List do Stanisława Fogelwedera

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Marszałek

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Muza

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

O Czechu i Lechu

HISTORYA NAGANIONA

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

O śmierci Jana Tarnowskiego

Kasztelana Krakowskiego, do syna jego, Jana Krysztofa, Hrabie z Tarnowa, Kasztelana Wojnickiego.

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Ortografia polska Jana Kochanowskiego

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Przy pogrzebie rzecz

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Wykład cnoty

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Wzór pań mężnych

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Zgoda

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Elegiarum, libri IIII, ejusdem Foricoenia Sive Epigrammatum libellus.

TEKST DOSTĘPNY W PEŁNEJ WERSJI.

Podziękowania

Wydawnictwo Avia Artis dziękuje serdecznie wszystkim ludziom zaangażowanym w powstanie tej książki.

*****

Jan Kochanowski

PISMA

Projekt okładki: Avia Artis

W projekcie okładki wykorzystano portret Jana Kochanowskiego.

Autorzy: Józef Buchbinder oraz Aleksander Regulski

Wszystkie prawa do tego wydania zastrzeżone.

© Wydawnictwo Avia Artis

2022