Anna Bobrowicz

Z wykształcenia socjolożka. Uwielbia pracować z ludźmi, a sprzedaż to jej żywioł.

Kocha zwierzęta i przyrodę. W wolnym czasie pisze bajki i opowiadania dla dzieci.

Monika Kostrzewa

Z wykształcenia chemik, z zawodu doradca klienta. Lubi poznawać nowe miejsca i ludzi. Ceni dobrą kuchnię. Motto: „Podróż tysiąca mil zaczyna się od jednego kroku”.

Katarzyna Nagórniewicz

Pomysłodawczyni książki. Przez większość życia sprzedawczyni w firmach telekomunikacyjnych oraz doradca ubezpieczeniowy. Kobieta kontaktowa oraz szczera, co czasem ludzi gubi.

Anna Wenerska-Dzieduch

Specjalistka w zakresie komunikacji.

Szczególnie bliskie są jej tematy społeczne, takie jak wzmocnienie pozycji kobiet, edukacja, wykorzystywanie nowoczesnych technologii dla dobra wspólnego.

Spis treści

Słowem wstępu

Rozdział I. Świat okiem kobiety (Anna Bobrowicz)

Dyskryminacja – co to jest?

Rodzaje, przejawy i przeciwdziałanie dyskryminacji

Stereotypy i uprzedzenia

Zarządzanie wiekiem

Pokolenia na rynku pracy

Dyskryminacja vs przedsiębiorczość kobiet na rynku pracy

Programy PROaktywizujące

TWOJE PRZEMYŚLENIA

Rozdział II. Peseloza w świecie kobiet (Anna Wenerska-Dzieduch)

Czy peseloza dotyczy wyłącznie Polek?

Paradoks nordycki

Gdzie szukać źródeł lekceważenia kobiet na rynku pracy?

Co zatem z tym problemem należy robić?

TWOJE PRZEMYŚLENIA

Rozdział III. A teraz MY! (Anna Bobrowicz, Monika Kostrzewa, Katarzyna Nagórniewicz, Anna Wenerska-Dzieduch)

Badanie i jego wyniki

Przykłady

Nasze doświadczenia

Czemu o tym piszę?

Ania: „Obecne czasy są trudne”

Ania: „Albo będę na bieżąco, albo przepadnę”

Kasia: „Wszystko się zmienia”

No i stało się – jest!

TWOJE PRZEMYŚLENIA

Rozdział IV. Wnioski i nadzieje na przyszłość (Anna Wenerska-Dzieduch) .

Edukacja i świadomość

Polityka i prawo

Wsparcie społeczne

Siła kobiet

Nadzieja na zmianę

TWOJE PRZEMYŚLENIA

Zakończenie (Anna Bobrowicz, Anna Wenerska-Dzieduch)

Bibliografia

Słowem wstępu

To nie jest książka naukowa napisana po to, aby leżała na półce w bibliotece akademickiej i mogli z niej korzystać studenci szkół wyższych. To również nie jest kryminał czy romans. To książka dla kobiet, takich jak ja czy ty. Napisana przez kobiety takie jak ja i ty – czterdziesto- i pięćdziesięciolatki, które nie tylko obserwują współczesne polskie społeczeństwo, a szczególnie rynek pracy, ale i – czasem mimowolnie – uczestniczą w zmianach w nim zachodzących, doświadczając przy tym dyskryminacji ze względu na ich wiek. Nie jest to nowe zjawisko, czasami trudno sprecyzować, czy to już dyskryminacja, czy mimo wszystko jednak nieszczęśliwy przypadek, przytrafiający się po raz setny w życiu. My również tak myślałyśmy, doszukując się przyczyny dziwnych zachowań w stosunku do nas. Spotykałyśmy się, wymieniałyśmy poglądy i okazywało się, iż jesteśmy normalne.

Uf.

Co za radość! Tylko to, co się dzieje wokół nas, normalne nie jest. Świat pędzi, a my? Czy na pewno dotrzymujemy mu kroku?

Przypuszczalnie również nigdy nikt ci nie powiedział w oczy, że czegoś nie możesz, bo jesteś kobietą, lub zwyczajnie jesteś na coś za stara. A jednak podświadomie to odczuwałaś. Prawda? Zatem, gdzie tkwi przyczyna problemu? Postaramy się odpowiedzieć na to pytanie.

Tytuł książki również nie jest przypadkowy. Dokładnie odzwierciedla sytuację, jaka istnieje w naszym społeczeństwie. Chodzi o niechęć do wieku. Ale nie nas – kobiet – tylko pracodawców, którzy z wygody lub niewiedzy wolą tworzyć wciąż młody i dynamiczny zespół niż zaufać doświadczeniu i chęci wykazania się w pracy kobiet po czterdziestym roku życia.

Książka składa się z trzech rozdziałów. W pierwszym z nich wyjaśniamy postrzeganie kobiet w wieku 40+, 45+ i 50+ na rynku pracy. Opowiadamy, czym jest dyskryminacja, jakie są jej rodzaje, w jaki sposób przejawia się to zjawisko, czy osoba 40+ to już kobieta starsza i czy w związku z tym mamy jakieś szczególne prawa. I rzecz najważniejsza, na którą chcemy zwrócić uwagę: skąd tak naprawdę bierze się ta dyskryminacja?

Rozdział drugi stanowi rzut oka na sytuację na świecie. Lekceważenie potencjału tkwiącego w pracownicach w wieku powyżej 40. roku życia to zjawisko występujące na całym świecie. Kluczem do jego likwidacji jest uświadomienie sobie korzyści płynących z udziału kobiet i dopuszczenia ich punktu widzenia oraz wrażliwości do strategii prowadzenia firmy.

W rozdziale trzecim zaś dzielimy się naszymi doświadczeniami związanymi z dyskryminacją ze względu na wiek. Każda z nas opisuje kawałek swojej historii, swoich doświadczeń, które odczuwa i uznaje za dyskryminujące. Każda z nas w innej sytuacji zetknęła się z dyskryminacją. Być może po przeczytaniu książki narzuci ci się refleksja, iż opisane sytuacje są podobne do twoich.

Pomimo że nasza książka powstała w trakcie trudnej sytuacji (pandemia COVID-19, a później wybuch wojny w Ukrainie), to udało nam się przeprowadzić badanie, wykorzystując przede wszystkim Internet. Rozesłałyśmy kwestionariusze ankiety, a wypełnione formularze przeanalizowałyśmy. Wnioski przedstawiłyśmy w ostatniej części książki.

Zachęcamy do lektury, gdyż wierzymy, że znajdziesz w niej coś dla siebie.

Dyskryminacja – co to jest?

Aby ruszyć z miejsca i móc opisywać interesujące nas, kobiety, zjawisko, musimy poznać definicję dyskryminacji i zrozumieć jej podstawowe rodzaje. Uważam, że nie trzeba tutaj korzystać z trudnych czy niezrozumiałych słów, bo sprawdzając, co oznacza dyskryminacja w książce naukowej, w słowniku czy za pomocą wyszukiwarki internetowej, można uznać, że słowo to ma podobne znaczenie. Rzecz w tym, aby w sposób dość łatwy i prosty dowiedzieć się, czym jest i z czym się wiąże.

Jedna z definicji pochodząca z przewodnika encyklopedycznego mówi, że:

Dyskryminacja jest to:

– ograniczenie lub

– pozbawienie równych praw, a także

– prześladowanie, które może być związane z pochodzeniem społecznym, wiekiem czy płcią[1].

Inna definicja zaczerpnięta z Internetu mówi o tym, że jest to:

Nierówne traktowanie osoby bądź grupy osób ze względu na swoją inność, na przykład na:

– płeć,

– wiek,

– wyznanie,

– pochodzenie,

– orientację seksualną,

– przekonania polityczne,

– status społeczny,

– status majątkowy,

– niepełnosprawność,

– sytuację rodzinną,

– czy wygląd zewnętrzny[2].

Czyli dyskryminacja to przede wszystkim:

– niesprawiedliwe,

– negatywne,

– i krzywdzące działanie przeciwko osobie lub grupie osób tylko dlatego, że dana osoba do tej grupy należy, oraz traktowanie danej osoby inaczej, w znaczeniu mniej przychylnie, w porównaniu z inną osobą, ze względu na jakąś cechę.

[1] A. Mikusińska, Socjologia: przewodnik encyklopedyczny, PWN, Warszawa 2008, s. 46.

[2] Dyskryminacja – rodzaje, przyczyny, przejawy, skutki, prawo pracy, praca.pl, 25.10.2020, https://www.praca.pl/poradniki/rynek-pracy/dyskryminacja-rodzaje,przyczyny,przejawy,skutki,prawo-pracy_pr-2027.html [dostęp: 4.04.2022].

© Copyright by Anna Bobrowicz & Katarzyna Nagórniewicz

Anna Wenerska-Dzieduch & Monika Ewa Kostrzewa, 2025

© Copyright by Wydawnictwo Poligraf, 2025

Wszelkie prawa zastrzeżone.

Żaden fragment tekstu nie może być publikowany ani reprodukowany bez pisemnej zgody wydawcy i autorek.

Skład i łamanie: Aleksandra Mikołajko, Wojciech Ławski

Ilustracja na okładce, front: Teresa Kluszczyńska

Opieka redakcyjna: Klaudia Dróżdż

Redakcja: Agnieszka Mańko

Korekta: Elżbieta Koślin, Karol Rutski, Iwona Stachowicz

Recenzja: mgr Ewa Grinberg

Wsparcie merytoryczne: mgr Ewa Grinberg

Książka wydana
w Systemie Wydawniczym Fortunet™

www.fortunet.eu

ISBN 978-83-8308-949-2

Wydawnictwo Poligraf

ul. Młyńska 38

55-093 Brzezia Łąka

tel. 71-344-56-35

www.WydawnictwoPoligraf.pl