Wydanie elektroniczne

JEAN-CHRISTOPHE GRANGÉ

Najchętniej nad Sekwaną czytany autor thrillerów, wydawany w 30 językach. Urodził się w 1961 w Paryżu. Swoją działalność zawodową rozpoczynał jako dziennikarz, publikując cykl reportaży naukowych w czasopiśmie „Le Figaro”. W 1994 zadebiutował powieścią Lot bocianów. Międzynarodową sławę przyniosła mu druga książka Purpurowe rzeki, sprzedana w łącznym nakładzie dwóch milionów egzemplarzy. Kolejne tytuły, m in. Imperium Wilków, Przysięga otchłani, Zmiłuj się, Las cieni, Pasażer i najnowsza Kaiken, umocniły popularność pisarza, zapewniając mu najwyższe pozycje na listach bestsellerów. Niemała w tym zasługa licznych adaptacji filmowych jego powieści, w którach główne role zagrali tak znani aktorzy, jak Jean Reno, Vincent Cassel i Monica Bellucci. Grange ma na swoim koncie oryginalne scenariusze filmowe, m.in. scenariusz do filmu Vidocq.

Tego autora

PURPUROWE RZEKI

KAMIENNY KRĄG

IMPERIUM WILKÓW

CZARNA LINIA

LOT BOCIANÓW

PRZYSIĘGA OTCHŁANI

ZMIŁUJ SIĘ

LAS CIENI

PASAŻER

KAIKEN

www.jc-grange.com

Tytuł oryginału:

LE PASSAGER

Copyright © Editions Albin Michel, Paris, 2011

All rights reserved

Polish edition copyright © Wydawnictwo Albatros A. Kuryłowicz 2013

Polish translation copyright © Wiktoria Melech 2013

Redakcja: Beata Kaczmarczyk

Ilustracja na okładce: mmaxer/Shutterstock

Projekt graficzny okładki: Andrzej Kuryłowicz

ISBN 978-83-7885-036-6

Wydawca

WYDAWNICTWO ALBATROS A. KURYŁOWICZ

Hlonda 2a/25, 02-972 Warszawa

www.wydawnictwoalbatros.com

Niniejszy produkt jest objęty ochroną prawa autorskiego. Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku osobę, która wykupiła prawo dostępu. Wydawca informuje, że publiczne udostępnianie osobom trzecim, nieokreślonym adresatom lub w jakikolwiek inny sposób upowszechnianie, kopiowanie oraz przetwarzanie w technikach cyfrowych lub podobnych – jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom.

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o.o.

Spis treści

- O autorze

- Tego autora

- Dedykacja

- I MATHIAS FREIRE

- II VICTOR JANUSZ

- III NARCYZ

- IV NONO

- V FRANÇOIS KUBIELA

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Dla Michele Roca-Phelippot

I

MATHIAS FREIRE

Dzwonek przeniknął do jego świadomości niczym rozpalona igła.

Śniła mu się biała ściana skąpana w słońcu. Szedł wzdłuż niej, podążając za własnym cieniem. Ściana nie miała ani początku, ani końca. Była jak wszechświat. Gładka, lśniąca, obojętna… Znowu dzwonek.

Otworzył oczy. Spojrzał na błyszczące cyfry kwarcowego budzika stojącego obok. Czwarta zero dwie. Uniósł się na łokciu. Poszukał po omacku telefonu. Jego ręka trafiła w próżnię. Przypomniał sobie, że przebywa w sali wypoczynkowej. Obmacał kieszenie kitla, znalazł swój telefon komórkowy. Spojrzał na ekran. Nie znał tego numeru. Odebrał bez słowa.

W ciemnym pokoju rozległ się czyjś głos:

– Czy doktor Freire?

Nie odpowiedział.

– Czy pan doktor Mathias Freire, dyżurny psychiatra?

Głos wydał mu się dziwnie odległy. Znowu ten sen. Ściana, białe światło, cień…

– Tak, to ja – potwierdził w końcu.

– Nazywam się Fillon. Jestem lekarzem dyżurnym w szpitalu Saint-Jean Belcier.

– Dlaczego dzwoni pan do mnie pod ten numer?

– Tylko ten mi dano. Czy przeszkadzam panu?

Jego oczy powoli przyzwyczajały się do ciemności. Negatoskop. Metalowe biurko. Szafka na leki zamknięta na dwa spusty. Sala wypoczynkowa była właściwie gabinetem konsultacyjnym, w którym przygaszono światło. Spał na stole do badań.

– Co się dzieje? – zapytał burkliwie, wstając.

– Jakaś dziwna historia na dworcu Saint-Jean. Strażnicy znaleźli około północy mężczyznę. Włóczęgę schowanego w warsztacie przy torach.

W głosie lekarza wyczuwało się napięcie. Freire spojrzał ponownie na budzik: czwarta zero pięć.

– Zabrali go do dworcowej izby chorych, a potem skontaktowali się z komisariatem przy placu des Capucins. Policjanci przewieźli gościa na posterunek i wezwali mnie, żebym go zbadał.

– Jest ranny?

– Nie. Ale kompletnie stracił pamięć. Coś niesamowitego.

Freire ziewnął.

– Nie udaje?

– To pan jest specjalistą. Ale nie wydaje mi się. Wygląda, jakby nie wiedział, gdzie się znajduje.

– Policjanci będą do mnie dzwonić?

– Nie. Patrol z BAC wiezie delikwenta do pana.

– Dzięki – rzucił ironicznym tonem.

– To poważna sprawa. Pan może mu pomóc. Jestem tego pewien.

– Sporządził pan raport medyczny?

– Ma go ze sobą. Powodzenia.

Doktor Fillon odłożył słuchawkę, najwyraźniej chcąc jak najszybciej skończyć tę rozmowę. Mathias Freire siedział bez ruchu. Sygnał telefoniczny świdrował mu w ciemnościach bębenki. Tej nocy zdecydowanie nie było mu dane spać. Atrakcje zaczęły się o godzinie dwudziestej pierwszej. W pawilonie dla nowo przyjętych pacjent zrobił kupę w swoim pokoju i opychał się własnymi ekskrementami, po czym złamał nadgarstek interweniującemu pielęgniarzowi. Pół godziny później, w Pawilonie Zachodnim, schizofrenik otworzył sobie żyły kawałkiem linoleum. Freire nadzorował udzielenie mu pierwszej pomocy i kazał go przewieźć na oddział nagłych przypadków pobliskiego szpitala uniwersyteckiego Pellegrin.

Położył się spać o północy. Godzinę potem inny pacjent wybrał się na spacer po terenie szpitalnym zupełnie nagi, z plastikową trąbką w rękach. Trzeba było zrobić mu zastrzyk z trzech ampułek loksapiny, żeby go uśpić, a następnie uspokoić tych, których zbudził swoim recitalem. W tym samym czasie pacjent z oddziału uzależnień dostał ataku padaczki. Zanim Freire tam dotarł, chory zdążył już przegryźć sobie język. W ustach miał pełno krwi. Gdy we czterech próbowali zapanować nad jego drgawkami, pacjent, korzystając z zamieszania, ukradł mu komórkę. Dopiero kiedy go obezwładniono, Freire rozgiął jego palce i odzyskał swój aparat telefoniczny, umazany krwią.

Położył się ponownie dopiero o wpół do czwartej. Spokój trwał zaledwie pół godziny. Przerwał go ten bezsensowny telefon. A niech to cholera!

Trwał tak w ciemnościach bez ruchu. Wciąż brzęczał mu w uszach sygnał telefoniczny, upiorny dźwięk w tym pokoju bez granic.

Schował komórkę do kieszeni i wstał. Znowu ukazała się biała ściana ze snu. Kobiecy głos szeptał: feliz… Słowo to w języku hiszpańskim znaczyło „szczęście”. Skąd ten hiszpański? Skąd ta kobieta? Poczuł w głębi lewego oka przenikliwy ból, jak zawsze, kiedy się budził. Potarł powieki i napił się wody z kranu nad umywalką.

Nadal po omacku, otworzył drzwi za pomocą plastikowej karty.

Zamknął się od wewnątrz, gdy przyszedł się przekimać, bo znajdująca się tu szafka z lekarstwami była dla chorych z tego oddziału niczym święty Graal.

Pięć minut później szedł lśniącym od wilgoci asfaltem kampusu. Mgła spowijała Bordeaux od poprzedniego dnia. Gęsta, mleczna, nieprzenikniona. Podniósł kołnierz płaszcza, który narzucił na kitel. W nos uderzył go zapach wilgoci i morza.

Skręcił w główną aleję. Widoczność ograniczona była do trzech metrów, ale znał drogę na pamięć. Pawilony z szarym, surowym tynkiem, ze spadzistymi dachami, kwadraty trawników. Powinien był wysłać pielęgniarza po nowego pacjenta, tyle że zawsze wolał osobiście przyjmować swoich „klientów”…

Przeszedł przez główne patio, wokół którego posadzono kilka palm. Zazwyczaj drzewa te, przywiezione z Antyli, napawały go optymizmem. Jednak nie tej nocy. Chłód i wilgoć były zbyt dotkliwe. Doszedł do bramy wejściowej, kiwnął głową wartownikowi i znalazł się na zewnątrz. Nadjeżdżał radiowóz. Kogut na jego dachu obracał się wolno, w ciszy, przywodząc na myśl latarnię morską na krańcach świata.

Freire zamknął oczy. Pod powieką wciąż czuł pulsujący ból. Nie przywiązywał żadnej wagi do tego czysto psychosomatycznego objawu. Przez cały dzień zajmował się leczeniem dolegliwości umysłowych, które wywierały wpływ na ciało. Dlaczego nie miałoby to dotyczyć również i jego organizmu?

Otworzył oczy. Z samochodu wysiadł policjant w towarzystwie mężczyzny w cywilu. Freire zrozumiał, dlaczego dzwoniący do niego lekarz wydawał się przestraszony. Człowiek z amnezją był prawdziwym kolosem: wzrost dwa metry, waga co najmniej sto trzydzieści kilogramów. Na głowie miał kapelusz – autentyczny stetson z Teksasu, a na nogach buty z jaszczurczej skóry. Szerokie bary ciasno opinał ciemnoszary płaszcz. W ręku mężczyzna trzymał plastikową torbę i szarą kopertę wypchaną dokumentami.

Policjant zrobił krok do przodu, ale Freire dał mu znak, by został na miejscu. Sam ruszył w kierunku kowboja. Z każdym krokiem ból pod powieką stawał się ostrzejszy, nerw w kąciku oka zaczynał drgać.

– Dobry wieczór – powiedział, gdy znalazł się kilka metrów przed swoim nowym pacjentem.

Żadnej odpowiedzi. Mężczyzna, oświetlony mglistym światłem latarni ulicznej, nawet się nie poruszył. Freire spojrzał na policjanta, który stał z tyłu, z ręką na biodrze, gotów interweniować.

– W porządku. Może nas pan zostawić samych.

– Nie życzy pan sobie, bym zdał relację?

– Proszę przesłać mi jutro protokół.

Policjant skłonił się, cofnął, po czym zniknął w samochodzie, który zaraz rozpłynął się w mlecznych oparach.

Teraz obaj zostali sami, rozdzieleni jedynie strzępami mgły.

– Jestem doktor Mathias Freire – odezwał się w końcu. – Podlega mi ostry dyżur w tym szpitalu.

– Czy to pan się mną zajmie?

Niski, przytłumiony głos. Freire nie widział wyraźnie rysów twarzy, zakrytych rondem stetsona. Wydawało się, że mężczyzna ma głowę olbrzyma z filmów rysunkowych. Zadarty nos, usta potwora, ciężki podbródek.

– Jak się pan czuje?

– Trzeba się mną zająć.

– Zechce pan pójść za mną?

Olbrzym wciąż stał nieruchomo.

– Proszę iść ze mną – powiedział Freire, dotykając jego ramienia. – Pomożemy panu.

Mężczyzna cofnął się instynktownie. Promień światła padł na jego twarz. Freire znalazł potwierdzenie tego, co przewidywał. Twarz jakby dziecięca, ale dziwnie nieproporcjonalna. Facet musiał mieć około pięćdziesiątki. Spod kapelusza wymykały się kosmyki srebrzystych włosów.

– Proszę pójść ze mną. Wszystko będzie dobrze.

Freire starał się, by jego głos zabrzmiał przekonująco. Chorzy psychicznie są niezwykle wrażliwi. Wyczuwają natychmiast, kiedy się nimi manipuluje. Nie da się ich przechytrzyć. Wszystko musi odbywać się przy kartach wyłożonych na stół.

Mężczyzna z amnezją zdecydował się ruszyć z miejsca. Freire odwrócił się z rękami w kieszeniach, z obojętną miną, i skierował się znowu do szpitala. Zmuszał się do tego, żeby nie patrzeć do tyłu – w ten sposób okazywał pacjentowi zaufanie.

Szli do bramy. Mathias Freire oddychał przez usta, połykając zimne i wilgotne powietrze, jakby jadł lody. Czuł ogromne zmęczenie. Brak snu, mgła, ale przede wszystkim nawracające poczucie bezsilności wobec szaleństwa, które codziennie pokazywało inne oblicze…

Co mu przynosił ten nowo przybyły? Co on sam mógł dla niego zrobić? Freire pomyślał, że ma niewielką szansę, by dowiedzieć się czegoś więcej o jego przeszłości. A jeszcze bardziej nikłą, by go wyleczyć…

Być psychiatrą to jak naparstkiem czerpać wodę z dna dziurawej łodzi.

Była dziewiąta rano, kiedy wsiadał do swojego samochodu – zdezelowanego volvo, kupionego z drugiej ręki po przyjeździe do Bordeaux półtora miesiąca temu. Mógłby wracać do domu pieszo – mieszkał niecały kilometr od szpitala – ale nabrał zwyczaju siadania za kierownicą swego gruchota.

Specjalistyczne Centrum Lecznicze Pierre-Janet znajdowało się w południowo-zachodniej części miasta, niedaleko kompleksu szpitalnego Pellegrin. Freire mieszkał w dzielnicy Fleming, między kompleksem Pellegrin i miasteczkiem uniwersyteckim w Bordeaux, między dzielnicami Pessac i Talence. Jego dzielnica była anonimową strefą różowych domów z dachami pokrytymi dachówką, całkowicie identycznych, z przystrzyżonymi żywopłotami i małymi ogródkami, stanowiącymi „własność prywatną”. Te oznaki dobrobytu ciągnęły się wzdłuż uliczek niczym zabawki na fabrycznej taśmie.

Freire jechał wolno we mgle, która nie chciała się podnieść. Nie widział wiele, ale miasto go nie interesowało. Mówiono mu: „Zobaczy pan, to mały Paryż”. Albo: „To niezwykłe miasto”. Albo jeszcze inaczej: „To Olimp win!”. Mówiono dużo różnych rzeczy. Żadna z tych opinii nie przystawała do rzeczywistości. Bordeaux wydawało mu się raczej miastem mieszczańskim, nieprzystępnym, zabójczym. Bezbarwna, zimna aglomeracja, gdzie na rogu każdej ulicy panowała sztywna atmosfera prowincjonalnego hotelu.

Nie miewał do czynienia z drugą twarzą Bordeaux – jego słynną burżuazją. Koledzy psychiatrzy byli raczej starymi lewicowcami, zwalczającymi tutejsze tradycje. Malkontentami, którzy, nie zdając sobie z tego sprawy, tworzyli inną wersję krytykowanej przez siebie klasy. Ograniczył kontakty z nimi do rozmów przy lunchu – śmiesznych anegdotek o wariatach, którzy połykali widelce, tyrad przeciw francuskiemu systemowi leczenia psychiatrycznego, snucia wakacyjnych planów odpoczynku w zacisznych miejscach.

Chciałby należeć do socjety Bordeaux, ale okazało się to niemożliwe. Freire miał wielką wadę – nie pił wina. W Akwitanii znaczyło to tyle samo, co być ślepym, głuchym lub sparaliżowanym. Nigdy nie czyniono mu z tego powodu wymówek, jednak cisza, jaka go otaczała, była wystarczająco wymowna. W Bordeaux, jeśli nie pijesz wina, nie masz przyjaciół. Po prostu. Nikt nigdy do niego nie dzwonił, nie wysyłał e-maili ani SMS-ów. Żadnych kontaktów oprócz zawodowych w intranetowej sieci szpitala.

Dotarł do swojej dzielnicy.

Tutaj każdy dom nosił nazwę jakiegoś kamienia szlachetnego. Topaz. Diament. Turkus. Tylko w ten sposób można było je odróżnić. Freire mieszkał w domu o nazwie Opal. Wmawiał sobie, że wybrał go, ponieważ znajdował się blisko szpitala. Jednak tak naprawdę zdecydował się na tę dzielnicę, bo była neutralna, gwarantowała anonimowość. Idealne miejsce, żeby się schronić, zakamuflować, wtopić między innych. Przybył tutaj, bo chciał odciąć się grubą kreską od swej paryskiej przeszłości. Od człowieka, którym kiedyś był – znanego i sławnego lekarza, któremu schlebiano w środowisku.

Zaparkował w odległości kilku metrów od domu. Mgła była tak gęsta, że zostawiono zapalone latarnie.

Nigdy nie korzystał ze swojego garażu. Kiedy wysiadł z samochodu, odniósł wrażenie, że zanurzył się w basenie z mleczną wodą. Miliardy kropelek materializowały powietrze, upodabniając je do upstrzonego punkcikami płótna.

Gdy podnosił kołnierz płaszcza, czuł na szyi lodowate kłucie mgły. Przyspieszył kroku, chowając ręce do kieszeni prochowca. Pomyślał, że przypomina prywatnego detektywa ze starego hollywoodzkiego filmu, samotnego bohatera poszukującego światła prawdy.

Otworzył furtkę ogrodu, przeszedł kilka metrów po błyszczącym od wilgoci trawniku, przekręcił klucz w zamku.

Wnętrze domu wyglądało tak samo banalnie jak jego fasada. W całym kwartale setki razy powtarzał się ten sam układ: przedpokój, salon, kuchnia, pokoje sypialne na piętrze… Te same materiały. Rozeschnięty parkiet. Ściany z niewygładzonego białego tynku. Drzwi ze sklejki. Osobowość mieszkańców mogła się wyrazić tylko w wybranych przez nich meblach.

Zdjął nieprzemakalny płaszcz i nie zapalając światła, skierował się do kuchni. Oryginalność mieszkania Freire’a polegała na tym, że prawie nie miał mebli. Zamiast nich pod ścianami stały kartonowe pudła, zamknięte od czasu przeprowadzki. Żył w tym apartamencie, który odgrywał rolę świadka, tyle tylko, że ten świadek nie miał nic do powiedzenia.

Przygotował sobie herbatę przy świetle latarni ulicznych. Oceniał w myślach szanse na choćby krótki sen. Nie miał żadnych.

O trzynastej zaczynał się jego dyżur – do tej godziny musi przejrzeć papiery. Następny dzień pracy skończy o dwudziestej drugiej. Zwali się wówczas na kanapę, bez kolacji, oglądając w roztargnieniu jakiś program rozrywkowy w telewizji. Nazajutrz, w niedzielę, będzie robił to samo, aż do wieczora. Wreszcie po solidnie przespanej nocy wróci znów do pracy w poniedziałek, zgodnie z bardziej lub mniej normalnym rozkładem.

Obserwując listki herbaty zaparzające się w czajniczku, pomyślał, że powinien coś z tym zrobić. Nie brać tylu dyżurów. Prowadzić higieniczny tryb życia. Uprawiać jakiś sport. Jadać w ustalonych porach… ale tego rodzaju refleksje również stały się częścią jego codzienności, nieuporządkowanej, powtarzającej się, bezcelowej.

Na stojąco, w kuchni, podniósł sitko pełne herbaty, przyglądając się jej coraz ciemniejszej, brązowej barwie. Dokładne odbicie jego mózgu, pogrążającego się w czarnych myślach. Zanurzając sitko ponownie, pomyślał, że pragnął uciec w szaleństwo innych ludzi, żeby łatwiej móc zapomnieć o własnym.

Dwa lata temu, w wieku czterdziestu trzech lat, Mathias Freire, zatrudniony w szpitalu specjalistycznym w Villejuif, popełnił jako lekarz kardynalny błąd – spał ze swoją pacjentką, Anne-Marie Straub, schizofreniczką. Maniakalno-depresyjną. Nieuleczalnie chorą, skazaną na przebywanie w zakładzie do końca życia. Kiedy wracał myślami do tego błędu, wciąż nie mógł uwierzyć. Przekroczył najświętsze tabu.

A przecież w tej historii nie było nic nienormalnego, nic perwersyjnego. Gdyby poznał Anne-Marie poza murami szpitala, natychmiast by się w niej zakochał. Doświadczyłby takiego samego gwałtownego, irracjonalnego pożądania jak to, które ogarnęło go w jego gabinecie od pierwszego na nią spojrzenia. Jego namiętności nic nie mogło powstrzymać: ani izolatki, ani leki, ani krzyki. Spadło to na niego po prostu jak grom z jasnego nieba.

W Villejuif Freire mieszkał na terenie szpitalnego kampusu w osobnym budynku. Co noc przychodził do pawilonu Anne-Marie. Widział to teraz wszystko w wyobraźni. Korytarz wyłożony linoleum. Drzwi z okrągłymi okienkami. Własne klucze, dzięki którym mógł wszędzie wejść. Niczym cień przemykał się wiedziony pożądaniem. Każdej nocy przechodził przez salę terapii przez sztukę. Za każdym razem opuszczał wzrok, by nie widzieć na ścianach obrazów Anne-Marie. Malowała czarne, poskręcane, obsceniczne rany na czerwonym tle. Czasami sama cięła płótno szpachelką podobnie jak Lucio Fontana. Kiedy Mathias patrzył przy świetle dziennym na jej obrazy, nie miał wątpliwości, że Anne-Marie jest jedną z najbardziej niebezpiecznych pacjentek w szpitalu. Nocą, zapominając o tym, przemykał się jednak do jej izolatki.

Te noce wypaliły go na zawsze. Namiętne uściski w zaryglowanym pokoju. Pieszczoty tajemne, natchnione, zniewalające. Szalone rozmowy, szepty na ucho. „Nie patrz na nie, kochany… Nie są złe…”. Mówiła o duchach, które, jej zdaniem, otaczały ich w ciemnościach. Mathias nie odpowiadał, otwartymi oczami wpatrując się w mrok. Prosto w ślepy zaułek, powtarzał sobie w duchu. Zmierzam prosto w ślepy zaułek.

Któregoś razu popełnił o jeden błąd za dużo. Po miłosnym stosunku zasnął. Na jedną godzinę. Może mniej. Kiedy się obudził – musiała być trzecia nad ranem – nad łóżkiem kołysało się nagie ciało Anne-Marie. Powiesiła się. Na pasku od jego spodni.

Przez sekundę nic nie rozumiał. Sądził, że jeszcze śni. Patrzył z zachwytem na tę sylwetkę z ciężkimi piersiami, które znowu go podnieciły. Potem ogarnęło go przerażenie. Pojął wreszcie, że wszystko się skończyło. Dla niej. Dla niego. Ubrał się pospiesznie, zostawiając ciało i swój pasek przymocowany do rygla w oknie. Biegł przez korytarze, unikając pielęgniarzy, aż dopadł swojego pawilonu niczym zwierzę swej nory.

Ciężko dysząc, z zamętem w głowie, zrobił sobie zastrzyk uspokajający w przedramię i zwinął się w kłębek na łóżku, zakrywając twarz prześcieradłem.

Kiedy się obudził po dwunastu godzinach, sprawa była już znana wszystkim. Nikt się nie zdziwił, bo Anne-Marie wielokrotnie usiłowała ze sobą skończyć. Zarządzone zostało śledztwo w celu ustalenia pochodzenia męskiego paska, na którym się powiesiła. Nic to nie dało. Mathias Freire nie był przesłuchiwany. Anne-Marie nie była jego pacjentką już od ponad roku. Samobójczyni nie miała żadnej rodziny. Nikt nie złożył skargi. Sprawę umorzono.

Od tamtego dnia Freire wykonywał swoją pracę automatycznie, wspomagając się lekami antydepresyjnymi i uspokajającymi. Przynajmniej w tym wypadku można by powiedzieć, że szewc nie chodzi bez butów. Żadnych wspomnień z tamtego okresu. Automatycznie prowadzone konsultacje. Niejasne diagnozy. Noce bez snu. Aż do momentu, kiedy pojawiła się możliwość wyjazdu do Bordeaux. Skorzystał z niej bez namysłu. Spakował walizki i nie oglądając się za siebie, wsiadł do szybkobieżnego pociągu TGV.

Od chwili podjęcia pracy w Specjalistycznym Centrum Leczniczym przyjął nową postawę zawodową. Unikał w swojej pracy jakiegokolwiek zaangażowania. Jego pacjenci nie byli już przypadkami, lecz rubrykami, które musiał wypełnić – schizofrenia, depresja, histeria, nerwica natręctw, paranoja, autyzm… Zapisywał, zalecał odpowiednie leczenie, cały czas zachowując dystans. Mówiono o nim, że jest zimny i perfekcyjny niczym robot. Tym lepiej. Już nigdy więcej nie nawiąże bliższych kontaktów z pacjentem. Nigdy więcej nie uwikła się w nic w swojej pracy.

Z wolna powrócił do chwili obecnej. W dalszym ciągu stał przy oknie kuchennym, wychodzącym na pustą ulicę spowitą we mgle. Herbata zrobiła się czarna jak kawa. Dzień dopiero wstawał. Za żywopłotami takie same domy. Za oknami takie same egzystencje uśpionych jeszcze ludzi. Sobotni ranek, można się więc wylegiwać.

Jednak jeden szczegół nie pasował.

Przy chodniku, w odległości jakichś pięćdziesięciu metrów, stał zaparkowany wóz terenowy z zapalonymi reflektorami.

Freire wytarł zaparowaną szybę. W tym momencie dwaj mężczyźni w czarnych płaszczach wysiedli z samochodu. Przymrużył oczy. Widoczność była słaba, ale ich sylwetki przypominały filmowych agentów FBI. Albo postacie będące parodią bohaterów filmu Faceci w czerni. Co oni tutaj robili?

Pomyślał przez moment, że może są to członkowie ochrony, wynajęci przez mieszkańców tej dzielnicy, lecz ani wóz, ani elegancki ubiór tych panów nie pasowały do tej koncepcji. Stali teraz oparci o maskę terenówki, nie przejmując się mgłą. Coś bacznie obserwowali. Mathias znowu poczuł ból w oczodole.

Faceci w wilgotnych płaszczach wpatrywali się przez mgłę w jego dom. I na pewno w jego sylwetkę w kuchennym oknie.

Freire przespał się na kanapie, okryty zamiast kocem różnymi papierzyskami. Do szpitala wrócił o trzynastej. Żywego ducha w izbie przyjęć. Żadnych chorych na depresję, zalanych w trupa kloszardów, szaleńców zgarniętych na drodze. Całe szczęście. Pozdrowił pielęgniarzy, którzy podali mu jego pocztę i akta sporządzone poprzedniego dnia. Poszedł do gabinetu, gdzie spędzał swój dyżur. Był to pokój badań i zarazem pokój wypoczynkowy.

Z pliku dokumentów wyjął przede wszystkim teczkę z protokołem dotyczącym człowieka z amnezją, znalezionego na dworcu Saint-Jean. Protokół sporządził Nicolas Pailhas, porucznik z posterunku policji przy placu des Capucins. Poprzedniego wieczoru Freire nie próbował pytać o nic kowboja ani nie usiłował zrozumieć, co się wydarzyło. Wyekspediował go do łóżka, przedtem tylko osłuchał i zalecił podanie środka przeciwbólowego.

Protokół od pierwszych linijek przykuł uwagę Freire’a.

Nieznajomy został znaleziony przez kolejarzy około północy w punkcie oliwienia kół, znajdującym się przy torze numer 1. Mężczyzna wyłamał zamek i ukrył się w tym pomieszczeniu. Gdy kolejarze zapytali go, co tam robi, nie był w stanie odpowiedzieć. Nie potrafił również podać swojego nazwiska. Oprócz kapelusza typu stetson i butów z jaszczurczej skóry miał na sobie płaszcz z szarej wełny, sztruksową, podniszczoną marynarkę, przeciwpotny podkoszulek z logo CHAMPION i dziurawe dżinsy. Nie znaleziono jednak przy nim żadnego dokumentu pozwalającego ustalić jego tożsamość. Sprawiał wrażenie, że jest w szoku. Miał trudności z mówieniem. Niekiedy nawet nie rozumiał stawianych mu pytań.

Bardziej niepokojące było to, że nie chciał oddać trzymanych w rękach dwóch przedmiotów. Ogromnego klucza nastawnego, model 450 mm, oraz książki telefonicznej regionu Akwitanii z roku 1996 – wielostronicowej cegły z papieru biblijnego. I książka, i klucz umazane były krwią. Teksańczyk nie potrafił wyjaśnić, skąd się wzięły te przedmioty w jego rękach i plamy z krwi.

Pracownicy kolei, sądząc, że jest ranny, zaprowadzili go do punktu sanitarnego na dworcu. Tam obejrzano go i stwierdzono, że nie ma żadnych ran. A to oznaczało, że krew na kluczu i na książce telefonicznej należy do kogoś innego. Kierownik dworca wezwał policję. Kwadrans później przybyli Pailhas i jego ludzie. Zabrali mężczyznę na posterunek i wezwali lekarza dyżurnego dzielnicy, a ten z kolei skontaktował się z Freire’em.

Przesłuchanie na komisariacie nie przyniosło nic nowego. Zrobiono zdjęcie mężczyzny. Zdjęto mu odciski palców. Technicy z laboratorium kryminalistycznego wzięli próbki śliny, włosów, aby sprawdzić jego DNA we FNAEG, krajowej kartotece śladów genetycznych. Pobrali także drobinki pyłu z rąk i spod paznokci. Czekano na wyniki analiz. Oczywiście zabrano klucz i książkę telefoniczną. „Dowody przestępstwa”. Ale jakiego przestępstwa?

Odezwał się pager. Freire spojrzał na zegarek – piętnasta. Zaczynał się codzienny korowód. Mając chorych przyjętych z zewnątrz i własnych pacjentów, nie można było narzekać na brak roboty. Przeczytał na ekranie pagera, że pojawił się jakiś problem w izolatce w Pawilonie Zachodnim. Wyszedł pospiesznie z torbą lekarską w ręku i znalazł się ponownie na głównej alei, nadal spowitej mgłą. Kompleks szpitalny składał się z kilkunastu pawilonów przeznaczonych dla pacjentów z poszczególnych rejonów Akwitanii i paru, w których leczono konkretne zaburzenia – od dewiacji seksualnych po autyzm…

Pawilon Zachodni był trzecim na lewo. Freire wszedł do głównego korytarza. Białe ściany, beżowe linoleum, przewody na wierzchu – w każdym budynku taki sam wystrój. Nic dziwnego, że pacjenci mylą się, gdy tu wracają.

– O co chodzi?

– Cholera, nie widzi pan, co się dzieje? – odrzekł z irytacją lekarz oddziałowy.

Freire nie zareagował na jego agresywny ton. Spojrzał przez okienko w drzwiach. W kącie pokoju kuliła się naga kobieta. Jej białe ciało wymazane było kałem i uryną. Siedząc w kucki, z palcami we krwi, przeżuwała energicznie farbę, którą udało się jej zdrapać ze ściany.

– Zróbcie jej zastrzyk – powiedział obojętnym głosem. – Z trzech jednostek loksapiny.

Znał ją, ale nie przypominał sobie jej nazwiska. Jedna ze stałych pacjentek. Z pewnością przyjęta rano. Rysy twarzy zeszpecone strachem. Ciało wychudzone, kościste. Wpychała w usta całymi garściami łuski farby niczym płatki kukurydziane. Miała krew na dłoniach, na wargach.

– Dajcie jej cztery jednostki – zdecydował po namyśle.

Freire od dawna przestał mieć dylematy, z których wynikała bezsilność psychiatrów. W przypadku nieuleczalnie chorych był tylko jeden sposób – ogłuszyć dużymi dawkami środków uspokajających i czekać, aż minie atak. Niewiele, ale odnosiło pewien skutek.

W drodze powrotnej skręcił na swój oddział – Henri-Ey. W pawilonie znajdowało się dwudziestu ośmiu pacjentów, pochodzących ze wschodniej części regionu. Schizofrenicy. Cierpiący na depresje. Paranoicy… Oraz inne mniej oczywiste przypadki.

Wszedł do dyżurki i przejrzał poranny raport. Napad płaczu. Awantura w kuchni. Lekoman, który znalazł gdzieś sznurek i użył go jako opaski zaciskającej na swoim członku. Rutyna.

Freire minął jadalnię, w której unosił się zastarzały smród tytoniu – chorym psychicznie nadal pozwalano na palenie papierosów. Otworzył kolejne drzwi. Zapach spirytusu zdradzał izbę przyjęć. Pozdrowił w przejściu kilku znajomych. Gruby mężczyzna w białym garniturze, który uważał, że jest dyrektorem instytutu. Inny, pochodzenia afrykańskiego, wydeptał podłogę korytarza, chodząc dużymi krokami zawsze tą samą trasą. Jeszcze inny, z nienaturalnie głęboko zapadniętymi oczami, kołysał się na piętach.

W izbie przyjęć zapytał o mężczyznę z amnezją. Lekarz oddziałowy przejrzał raport. Noc spokojna. Poranek normalny.

O godzinie dziesiątej kowboj został przewieziony do szpitala Pellegrin, gdzie mieli go zdiagnozować neurolodzy, ale nie zgodził się ani na zdjęcie rentgenowskie, ani na żadne inne badania. Zresztą lekarze, którzy go obejrzeli, nie zauważyli fizycznych obrażeń. Skłaniali się raczej ku amnezji dysocjacyjnej, wynikającej z szoku emocjonalnego. Znaczyło to, że pacjent zobaczył coś, co spowodowało u niego zanik pamięci.

– Gdzie jest teraz? W swoim pokoju?

– Nie. W sali Camille Claudel.

Jednym z pomysłów nowoczesnej psychiatrii było nadawanie budynkom, alejom, oddziałom szpitalnym nazw pochodzących od nazwisk sławnych ludzi dotkniętych chorobami psychicznymi. Nawet wariactwo ma swojego mistrza. Sala Claudel była miejscem, gdzie stosowano terapię przez sztukę. Freire poszedł kolejnym korytarzem i odryglował drzwi po prawej stronie. Znalazł się w pomieszczeniu, w którym pacjenci mogli malować, rzeźbić, robić rzeczy z wikliny lub papieru.

Przeszedł wzdłuż stołów „gliny” i „malarstwa”, żeby dojść do stołu z wikliniarstwem. Pacjenci skoncentrowani na swojej pracy wyplatali koszyki, obrączki na serwetki, tace. Giętkie witki migały w powietrzu, podczas gdy twarze były napięte, nieruchome.

Kowboj zajmował miejsce na końcu stołu. Nawet na siedząco przewyższał innych o dobre dwadzieścia centymetrów. Ogorzała twarz z licznymi zmarszczkami i niebieskimi błyszczącymi oczami. Na głowie miał nadal ten absurdalny kapelusz.

Freire podszedł do niego. Olbrzym robił właśnie kosz w kształcie szalupy. Miał stwardniałe dłonie. Robotnik albo chłop, pomyślał psychiatra.

– Dzień dobry.

Mężczyzna podniósł wzrok. Zamrugał powoli oczami. Za każdym mrugnięciem spod powiek ukazywały się wodniste, opalizujące tęczówki.

– Cześć – odpowiedział, unosząc kapelusz jednym palcem, jak zrobiłby to mistrz rodeo.

– Co pan tu ma? Statek? Rękawicę do gry w baskijską pelotę?

– Jeszcze nie wiem.

– Zna pan Kraj Basków?

– Nie wiem.

Freire wziął krzesło i usiadł bokiem.

Jasne oczy spoczęły na nim.

– Jesteś spychiatrą?

Freire zwrócił uwagę na tę inwersję. Może to dyslektyk? Zanotował także w myślach użycie formy „ty”. To raczej dobry znak. Mathias również zdecydował się przejść na ty.

– Nazywam się Mathias Freire. Jestem kierownikiem tego oddziału. To ja przyjmowałem cię wczoraj do szpitala. Dobrze spałeś?

– Zawsze mam ten sam sen.

Nie przerywał splatania wiklinowych witek. W sali unosił się zapach moczarów, wilgotnych trzcin. Olbrzym ubrany był w bawełniany T-shirt i płócienne spodnie, które dostał w szpitalu. Miał potężne, umięśnione ramiona, pokryte rudymi włoskami.

– Jaki sen?

– Najpierw jest gorąco. Potem biel…

– Jaka biel?

– Słońce… straszne słońce… Niszczy wszystko.

– Gdzie się to dzieje?

Kowboj wzruszył ramionami, nie przerywając pracy. Wyglądał, jakby robił na drutach. Obraz był raczej komiczny.

– Idę przez jakieś miasteczko z białymi murami. Miasteczko hiszpańskie. A może greckie… nie wiem. Widzę mój cień. Idzie przede mną. Po ścianach. Po ziemi. Jest prawie pionowy. Musi być południe.

Freire poczuł się dziwnie. Tuż przed poznaniem tego człowieka miał taki sam sen. Czy to znak ostrzegawczy? Nie wierzył w to, ale podobała mu się teoria Carla Junga o synchronizmie. Słynny przykład ze złotym skarabeuszem, o którym opowiadała mu pacjentka, gdy w tym samym momencie kruszczyca złotawka uderzyła o szybę okna w gabinecie.

– I co dalej? – zapytał. – Co się dzieje dalej?

– Rozbłyska jeszcze bardziej jaskrawe światło. Bezgłośna eksplozja. Nic już nie widzę. Jestem kompletnie oślepiony.

Z prawej strony rozległ się czyjś chichot. Freire drgnął. Obserwował ich, przycupnąwszy przy nodze stołu, mały człowieczek, karzeł z głową gargulca. „Antoine, mówi Toto”. Niegroźny.

– Spróbuj sobie przypomnieć.

– Uciekam. Biegnę przez białe ulice.

– To wszystko?

– Tak. Nie. Kiedy zaczynam biec, mój cień się nie rusza. Zostaje na ścianie. Jak w Hiroszimie.

– W Hiroszimie?

– Po wybuchu bomby cienie ofiar zostały na kamieniach. Wiesz o tym?

– Tak – odrzekł Freire, niejasno przypominając sobie, jak to wyglądało.

Zapadła cisza. Człowiek z amnezją wykonał kilka splotów. Nagle podniósł głowę. W cieniu stetsona zabłysły jego źrenice.

– Co o tym sądzisz, doktorze? Co to znaczy?

– Z pewnością jest to jakaś symboliczna wersja twojego wypadku – zaimprowizował Freire. – Białe jaskrawe światło to metafora utraty pamięci. Wstrząs, który przeżyłeś, zostawił w twoim umyśle wielką białą kartę.

Czysty bełkot psychiatryczny, który dobrze brzmi, ale nie ma żadnego uzasadnienia. Uszkodzony mózg drwi sobie z pięknych zdań i logicznych konstrukcji.

– Jest pewien problem – szepnął pacjent. – Mam ten sen już od dawna.

– Tak ci się wydaje – odparł Freire. – Byłoby dziwne, gdybyś pamiętał sny sprzed wypadku, bo one należą do twojej wewnętrznej pamięci. Osobistej. Tej, która została naruszona, rozumiesz?

– Ma się kilka pamięci?

– Powiedzmy, że jest pamięć kulturowa, ogólnej natury, jak twoje wspomnienia o Hiroszimie, oraz pamięć autobiograficzna, która dotyczy twojego indywidualnego życia. Twojego nazwiska. Twojej rodziny. Twojego zawodu. I twoich snów.

Olbrzym pokiwał z wolna głową.

– Nie wiem, co się ze mną stanie… Mam kompletną pustkę w głowie.

– Nie martw się. Wszystko jest jeszcze utrwalone. Takie zaniki pamięci zwykle trwają krótko. Jeśli nie mijają, istnieją sposoby, żeby pobudzić pamięć. Testy, ćwiczenia. Obudzimy twój umysł.

Nieznajomy popatrzył na niego swoimi wielkimi oczami, które zrobiły się szare.

– Dlaczego dziś rano nie chciałeś, żeby zrobiono ci w szpitalu prześwietlenie?

– Nie lubię tego.

– Już ci to kiedyś robiono?

Nie odpowiedział. Freire nie nalegał.

– A co do ubiegłej nocy – podjął – czy nic ci się dzisiaj nie przypomniało?

– Chodzi ci o to, dlaczego byłem w tamtym miejscu?

– Na przykład.

– Nie.

– A klucz francuski? Książka telefoniczna?

Mężczyzna zmarszczył brwi.

– Była na nich krew? Tak?

– Tak. Skąd się wzięła?

Freire powiedział to ostrym tonem. Twarz olbrzyma stężała, po czym pojawił się na niej wyraz rozpaczy.

– Ja… ja nic nie wiem…

– Twoje nazwisko? Imię? Pochodzenie?

Freire natychmiast pożałował tej lawiny pytań. Zbyt oficjalnie. Za szybko. Mężczyzna najwyraźniej zaczął się bać. Jego usta drżały.

– Czy zgodziłbyś się na seans hipnozy?

– Teraz?

– Jutro. Musisz najpierw odpocząć.

– To może mi pomóc?

– Nie ma żadnej pewności. Jednak hipnoza pozwoliłaby nam… Zadzwonił jego pager przy pasku. Mathias spojrzał na ekran i natychmiast podniósł się z krzesła.

– Muszę już iść. Coś pilnego. Zastanów się nad moją propozycją.

Olbrzym wstał powoli i wyciągnął do niego dłoń. Przyjaznym gestem, ale z wystraszoną miną.

– Nie ma potrzeby. Zgadzam się. Ufam ci. Do jutra.

Jakiś człowiek zamknął się w toalecie przylegającej do holu przy izbie przyjęć. Nie chciał stamtąd wyjść już od pół godziny. Freire stał teraz przed kabiną. Był z nim także ślusarz ze swoimi narzędziami. Po wielu wezwaniach postanowiono wyważyć drzwi. Mężczyzna siedział skulony na podłodze, przy muszli klozetowej, z głową w ramionach. W kabinie było ciemno, unosił się duszący smród.

– Jestem psychiatrą – powiedział Freire, zamykając za sobą drzwi. – Czy potrzebuje pan pomocy?

– Spadaj.

Freire klęknął na jedno kolano, starając się ominąć kałuże uryny.

– Jak się pan nazywa?

Brak odpowiedzi. Mężczyzna nadal obejmował rękami głowę opartą na kolanach.

– Proszę pójść ze mną do mojego gabinetu – rzekł Freire, dotykając jego ramienia.

– Powiedziałem, żebyś stąd zjeżdżał!

Mężczyzna miał jakąś wadę wymowy. Połykał sylaby, śliniąc się przy tym obficie. Zaskoczony dotknięciem podniósł głowę. Freire zobaczył w półmroku jego nieforemną twarz. Zapadniętą i jednocześnie obrzękłą, asymetryczną, jakby rozdartą na wiele części.

– Niech pan wstanie – rozkazał.

Facet się wyprostował. Jego twarz stała się wyraźniejsza. Wymięta, obwisła, pobrużdżona. Malował się na niej strach.

– Może mi pan zaufać – rzucił Freire, opanowując wstręt.

Pomyślał, że nie są to ślady po oparzeniach, a raczej skutek trądu. Strasznej choroby niszczącej stopniowo tę twarz. Kiedy jednak przyjrzał się uważniej, zrozumiał, że prawda jest inna – te blizny były sztuczne. Mężczyzna uzyskał efekt obrzęków i bruzd na skórze za pomocą kleju syntetycznego. Sam zdeformował sobie twarz, żeby uznano go za chorego i zajęto się nim. Syndrom Münchhausena, pomyślał Freire i powtórzył:

– Proszę pójść ze mną.

Mężczyzna w końcu wstał z podłogi. Freire otworzył drzwi, z ulgą wracając do dziennego światła i świeżego powietrza. Wyszli z toalety, ale koszmar jeszcze się nie skończył. Freire przez godzinę prowadził rozmowę z tym człowiekiem. Jego diagnoza się potwierdziła. Mężczyzna był gotów na wszystko, żeby tylko przyjęto go do szpitala i poddano leczeniu. Freire kazał go na razie zawieźć na oddział nagłych przypadków w Pellegrin, gdzie najpierw zajmą się jego twarzą, bo klej zaczynał wżerać się w tkankę skóry.

Godzina siedemnasta trzydzieści.

Freire poprosił jednego z lekarzy, żeby go zastąpił na izbie przyjęć, i wrócił na swój oddział, do punktu konsultacyjnego, gdzie mieścił się jego gabinet i sekretariat. Wszędzie było pusto. Zjadł kanapkę, powoli otrząsając się z wrażenia po nowym szaleńcu. Na uczelni zapewniano, że można przyzwyczaić się do wszystkiego. Jednak z nim było inaczej. Nie przywykł. Było nawet coraz gorzej. Jego wrażliwość wobec szaleństwa jeszcze rosła, stale odczuwał rozdrażnienie, jakby sam był nim zakażony…

Godzina osiemnasta.

Powrót na izbę przyjęć.

Dużo spokojniej. Tylko kilku kandydatów do dobrowolnej hospitalizacji. Znał ich. W ciągu półtora miesiąca pracy tutaj zdążył poznać tych chorych, którzy przychodzili do szpitala na konsultacje czy zabiegi, a potem wracali do domów. Dzięki temu zapobiegali nagłemu nawrotowi choroby.

Dziewiętnasta.

Zostało jeszcze kilka godzin dyżuru. Od zmęczenia czuł ból w oczodołach, z trudem utrzymywał otwarte powieki. Pomyślał o pacjencie z amnezją. Wracał do niego myślami przez cały dzień.

Ten przypadek go intrygował. Freire zamknął się w swoim gabinecie. Znalazł numer telefonu na posterunek policji przy placu des Capucins. Powiedział, że chce rozmawiać z Nicolasem Pailhasem, policjantem, który sporządził wstępny protokół. Pailhas nie pracował w tę sobotę. Wykorzystując swoją pozycję zawodową, Freire zdobył numer jego komórki.

Pailhas odebrał po drugim sygnale. Mathias się przedstawił.

– Słucham pana – mruknął policjant niezadowolonym tonem. Nie lubił, gdy mu przeszkadzano podczas weekendu.

– Chciałem się dowiedzieć, czy poczynił pan jakieś postępy w śledztwie.

– Jestem teraz u siebie w domu. Z moimi dziećmi.

– Może ma pan już jakieś nowe wiadomości?

– Dlaczego miałoby to pana obchodzić?

– Ten człowiek jest moim pacjentem – odparł Freire, siląc się na spokojny ton. – Moim zadaniem jest go leczyć. A to znaczy, między innymi, że powinienem ustalić jego tożsamość i pomóc mu w odzyskaniu pamięci. Jesteśmy partnerami w tej sprawie, rozumie pan?

– Nie.

Freire zapytał więc inaczej:

– Czy nie zgłoszono niczyjego zniknięcia w tym rejonie?

– Nie.

– Czy skontaktował się pan z ośrodkami, które zajmują się bezdomnymi?

– Załatwiamy to.

– Czy wziął pan pod uwagę dworce kolejowe w pobliżu Bordeaux? Czy nie ma świadków z pociągów z tej nocy?

– Czekamy na wiadomości.

– Czy daliście ogłoszenie o poszukiwaniu osób, które mogą rozpoznać tego człowieka? Czy umieściliście w internecie jego zdjęcie, razem z numerem bezpłatnej infolinii? Czy…

– Kiedy zabraknie nam pomysłów, zadzwonimy do pana.

Freire zignorował tę złośliwość i skierował rozmowę na inne tory:

– A co z analizą krwi na kluczu i na książce telefonicznej?

– Grupa zero, Rh dodatni. Taką ma połowa populacji francuskiej.

– Nie został zgłoszony tej nocy żaden akt przemocy?

– Nie.

– A książka telefoniczna? Nie zauważył pan, czy na którejś stronie zaznaczono może jakieś nazwisko?

– Coś mi się wydaje, że ma się pan za funkcjonariusza policji.

Mathias zacisnął zęby.

– Usiłuję tylko zidentyfikować tego mężczyznę. Przypominam panu jeszcze raz, że dążymy do tego samego celu. Jutro mam zamiar spróbować seansu hipnotycznego. Jeśli ma pan jakąś najmniejszą wskazówkę, najdrobniejszą informację, która mogłaby mi pomóc, to teraz jest na to najlepszy moment.

– Nie mam nic – odparł ze złością policjant. – Ile razy mam to panu powtarzać?

– Dzwoniłem do pańskiego komisariatu i odniosłem wrażenie, że nikt dziś nie pracuje nad tą sprawą.

– Zabiorę się do tego jutro – oznajmił policjant z irytacją. – Traktuję to dochodzenie priorytetowo.

– Czy policja bada książkę i klucz?

– Obowiązują nas określone procedury.

– A konkretnie?

Policjant roześmiał się, złość już mu przeszła.

– Wszystko zależy od laboratorium kryminalistyki. Wyniki będziemy mieli w poniedziałek. Czy to pana zadowala?

– Czy mogę liczyć na to, że jak tylko będzie pan coś wiedział, to się ze mną skontaktuje?

– W porządku – odparł Pailhas pojednawczym tonem. – Ale umowa działa w obie strony. Jeśli dowie się pan czegoś dzięki hipnozie, proszę mi to przekazać. – Po chwili dodał: – To leży także w pańskim interesie.

Mathias się uśmiechnął. Zabrzmiało to trochę jak groźba. Należałoby poddać psychoanalizie każdego policjanta, żeby przekonać się, z jakich powodów wybierają ten zawód. Freire obiecał współpracę i podał swoje namiary. Ani jeden, ani drugi nie wierzyli w tę umowę. Każdy działa na własny rachunek i niech wygra lepszy.

Freire wrócił do izby przyjęć. Zostały mu jeszcze dwie godziny. Dobre było to, że wyjdzie przed porą najgorszego zamętu, jaki wiązał się z sobotą. Przyjął wielu pacjentów, zapisał im leki antydepresyjne i uspokajające, po czym odesłał ich do domów.

Godzina dwudziesta druga.

Mathias przywitał się z kolegą, który miał dyżur po nim, i wrócił do swojego gabinetu. Mgła nie ustępowała ani trochę. Wydawało się nawet, że zrobiła się jeszcze gęstsza. Freire uświadomił sobie, że ta mgła skaziła mu cały dzień. W jej oparach nic nie było realne.

Zdjął kitel lekarski. Zebrał swoje rzeczy. Włożył prochowiec. Przed wyjazdem postanowił jeszcze raz odwiedzić mężczyznę w stetsonie. Poszedł na oddział i wspiął się po schodach na pierwsze piętro. W korytarzu woń stęchlizny mieszała się ze smrodem uryny, zapachem eteru i leków. Słychać było szuranie filcowych kapci na linoleum, szum telewizorów, odgłos grzebania w stojącej na korytarzu popielniczce, w której ktoś szukał petów.

Nagle na Freire’a wpadła jakaś kobieta. Mimo woli odskoczył, lecz po chwili ją poznał. Mistinguett. Wszyscy ją tak nazywali. Nie pamiętał, jak się naprawdę nazywa, miała sześćdziesiąt lat, z czego czterdzieści spędziła w Pawilonie Zachodnim. Nie była niebezpieczna, ale wygląd fizyczny nie przemawiał na jej korzyść. Siwe włosy w nieładzie. Twarz zniszczona, szara. Oczy płonące gorączką, błyszczące, okrutne. Uchwyciła się klap jego płaszcza.

– Niech się pani uspokoi, Mistinguett – powiedział, uwalniając się z jej rąk. – Trzeba się położyć do łóżka.

Zaśmiała się gwałtownie, po czym jej śmiech przeszedł w syk nienawiści, a wreszcie w westchnienie rozpaczy.

Freire chwycił ją mocno za ramię – cuchnęła olejkiem lnianym do nacierania skóry i zestarzałym moczem.

– Czy zażyła pani swoje tabletki?

Ile razy w ciągu dnia powtarzał te słowa? To nie było już pytanie, lecz modlitwa, litania, zaklinanie. Udało mu się zaprowadzić Mistinguett do jej pokoju. Zanim zdążyła cokolwiek powiedzieć, zamknął za sobą drzwi.

Zorientował się, że bezwiednie zabrał jej kartę magnetyczną do wywoływania alarmu. Wystarczyło po prostu musnąć nią o kaloryfer lub rurę kanalizacyjną, a przybiegliby pielęgniarze. Zadrżał i wsunął kartę głęboko w kieszeń. Czym się różni jego praca od pracy strażnika?

Dotarł do pokoju kowboja. Zapukał delikatnie. Cisza. Przekręcił gałkę i wszedł do ciemnego wnętrza. Olbrzym chyba spał. Stetson i buty z jaszczurczej skóry leżały obok łóżka. Niczym wierne zwierzęta.

Freire podszedł cicho, by go nie przestraszyć.

– Nazywam się Mischell – szepnął mężczyzna.

Freire, zaskoczony, cofnął się.

– Nazywam się Mischell – powtórzył pacjent. – Spałem godzinę lub dwie i oto rezultat. – Spojrzał na psychiatrę. – Nieźle, co?

Mathias otworzył teczkę. Wyjął notatnik i pióro. Jego oczy przyzwyczajały się do mroku.

– To twoje imię?

– Nie. Nazwisko.

– A jak się to pisze?

– Mężczyzna przeliterował.

Freire zanotował bez przekonania. Za szybko to poszło. Może kowboj po prostu zmyśla?

– Czy we śnie przypomniało ci się coś jeszcze?

– Nie.

– Miałeś jakiś sen?

– Tak.

– Co ci się śniło?

– To samo, co zawsze, doktorze. Białe miasteczko. Rozbłysk. Mój cień, który zostaje przyklejony do ściany…

Mówił powoli, przytłumionym głosem, jakby jeszcze się nie obudził. Mathias cały czas pisał. „Zajrzeć do książek na temat snów. Poszukać czegoś o legendach związanych z cieniem”. Już wiedział, czym zajmie się tego wieczoru. Uniósł głowę znad notatnika. Oddech mężczyzny stał się regularny. Pacjent znowu zasnął. Freire wycofał się z pokoju. W każdym razie był to dobry sygnał. Być może jutrzejszy seans hipnotyczny będzie bardziej owocny.

Wyszedł na korytarz i skierował się do wyjścia. Lampy pod sufitem już zgaszono. Wybiła godzina snu.

Na zewnątrz mgła otulała palmy i latarnie na dziedzińcu, wyglądające teraz niczym wielkie żagle statku widma. Freire przypomniał sobie artystę, który swego czasu okrył plastikiem Pont-Neuf i Reichstag. Nazywał się Christo. Przyszła mu do głowy jeszcze bardziej dziwaczna myśl. Że zamglony umysł tego człowieka z amnezją, mgła jego pamięci, otuliła kompleks szpitalny i całe miasto… Bordeaux znalazło się pod kontrolą tego przybysza z mgieł…

Idąc w kierunku parkingu, Freire zmienił zdanie.

Nie był głodny i nie miał ochoty wracać do domu.

Wolał sprawdzić uzyskaną właśnie informację.

Wrócił do punktu konsultacyjnego, zamknął się w swoim gabinecie i nie zdejmując płaszcza, usiadł przed komputerem. Połączył się bezpośrednio z PMSI, medycznym programem informacyjnym, w którym zapisane były wszystkie wizyty u lekarzy, a także udzielanie wszelkiego rodzaju pomocy lekarskiej na terenie Francji.

Nigdzie nie znalazł nazwiska Mischell.

Freire nie korzystał dotąd z tego programu. Być może istniały jakieś ograniczenia dotyczące poufnych danych. Naruszenie czyjejś prywatności we Francji nie podlegało przedawnieniu.

To pierwsze niepowodzenie obudziło w nim chęć dalszego drążenia. Mężczyzna z kluczem i książką telefoniczną, kiedy został znaleziony na dworcu, nie miał przy sobie żadnego dowodu tożsamości. Jego ubranie było zniszczone. Wiele rzeczy świadczyło o tym, że spędzał dużo czasu na świeżym powietrzu: ogorzała twarz, dłonie spalone słońcem. Bezdomny?

Mathias podniósł słuchawkę aparatu i zadzwonił do CCAS, miejskiego ośrodka opieki społecznej, gdzie pełniono stały dyżur. Wśród zarejestrowanych bezdomnych regionu Akwitanii nie było nazwiska Mischell. Połączył się z ASAIS, agencją pomocy społecznej, później z SAMU, pogotowiem ratunkowym. Wszystkie te instytucje pracowały dwadzieścia cztery godziny na dobę, ale w ich archiwach nie było żadnego Mischella.

Freire włączył internet. Ani w regionie Akwitanii, ani w regionie Midi-Pyrenees nie znalazł abonenta telefonicznego o tym nazwisku.

Nie był tym zdziwiony. Tak jak przewidywał, kowboj nieświadomie przekręcił swoje nazwisko. Krótkie przebłyski pamięci nie mogły dać dobrych rezultatów.

Mathiasowi przyszedł do głowy inny pomysł. Według raportu policji książka telefoniczna, którą trzymał ten człowiek, pochodziła z roku 1996.

Po długich poszukiwaniach odnalazł w internecie program pozwalający sprawdzić stare książki telefoniczne. Wybrał rok 1996 i poszukał nazwiska Mischell. Bez efektu. W żadnym z pięciu departamentów regionu administracyjnego Akwitanii nie było takiego nazwiska zarejestrowanego na ten rok.

Freire wrócił do Google’a i napisał po prostu – Mischell. Tutaj także niewiele się dowiedział. Profil na MySpace.com, zawierający montaż scen z Mulderem i Scully, bohaterami Z archiwum X, podpisany przez jakiegoś Mischella. Fragmenty utworów piosenkarki Tommi Mischell. Strona poświęcona Patricii Mischell, wróżce mieszkającej w stanie Missouri w USA. Komputer sugerował, by szukać pod nazwiskiem „Mitchell”.

Zrobiła się północ. Tym razem naprawdę pora, by wracać do domu. Mathias wyłączył komputer i zgarnął swoje rzeczy. Idąc do wyjścia, pomyślał, że należałoby przekazać zdjęcie kowboja różnym ośrodkom pomocy dla bezdomnych w Bordeaux i okolicy. Także CMP, ośrodkom medyczno-psychologicznym, i CATTP, ośrodkom terapii okresowej. Znałje wszystkie. Postanowił pojechać tam osobiście, bo był niemal pewny, że jego nieznajomy miał już wcześniej kłopoty ze zdrowiem psychicznym.

Mgła zmusiła go do wolnej jazdy. Do swojej dzielnicy dotarł dopiero po półgodzinie. Przed ogródkami parkowało mnóstwo samochodów – pora sobotnich spotkań towarzyskich. Nie udało mu się znaleźć miejsca dla siebie. Zostawił samochód sto metrów od swojego domu i ruszył pieszo w gęstej białej mgle. Ulica była prawie niewidoczna. Wszystko wydawało się zwiewne, niematerialne. Gdy tylko ta myśl przemknęła mu przez głowę, uświadomił sobie, że się zgubił. Ruszył na oślep wzdłuż żywopłotów okrytych kropelkami wilgoci, mijał zaparkowane samochody, unosząc się na palcach, żeby odczytać nazwy domów.

W końcu dostrzegł znajome litery: OPAL.

Po omacku otworzył furtkę. Sześć kroków. Obrót klucza w zamku. Zatrzasnął drzwi i z pewną ulgą wszedł do przedpokoju. Odstawił torbę lekarską, położył płaszcz na jednym z pudeł przy wejściu i nie zapalając światła, ruszył do kuchni. Standardowemu wyglądowi domu odpowiadały standardowe gesty samotności.

Kilka minut później zaparzał herbatę, stojąc przy oknie. W zalegającej w domu ciszy słyszał jeszcze szum głosów swoich pacjentów. Wszyscy psychiatrzy znają to uczucie i nazywają je „muzyką szaleńców”. Zniekształcona wymowa, szuranie nogami. W jego umyśle odgłosy te rezonowały niczym echo szumu morza w muszli. Tak naprawdę wariaci nigdy go nie opuszczali. Albo raczej to on nie mógł oderwać się myślami od swojego oddziału Henri-Ey.

Nagle z mgły wynurzył się wczorajszy czarny wóz terenowy.

Samochód jechał bardzo wolno ulicą i zatrzymał się przed jego domem. Freire poczuł przyspieszone bicie serca. Dwaj ubrani na czarno mężczyźni wyszli jednocześnie z wozu i stanęli pod jego oknami.

Chciał przełknąć ślinę. Nie udało się. Patrzył na mężczyzn, nie próbując się ukryć. Każdy z nich miał przynajmniej sto osiemdziesiąt centymetrów wzrostu. Pod czarnymi płaszczami widać było ciemne, wysoko zapięte garnitury z materiału błyszczącego w świetle latarni. Białe koszule, czarne krawaty. Ci faceci mieli wygląd absolwentów elitarnych szkół, wzorowych, ambitnych, ale było w nich także coś brutalnego, podejrzanego.

Stał jak skamieniały. Oczekiwał, że wejdą przez furtkę i zadzwonią do jego drzwi. Ale oni się nie ruszyli. Stali pod latarnią, nie próbując się ukryć. Ich twarze pasowały do całej reszty. Jeden miał wysokie czoło i okulary w szylkretowej oprawie, a siwe włosy zaczesał do tyłu. Drugi, z krzaczastymi brwiami i niespokojną miną, wyglądał na bardziej nieokrzesanego. Jego długie kasztanowe włosy były nieco przerzedzone.

Czterdziestoletni playboye we włoskich garniturach.

Kim byli? Czego od niego chcieli?

Wrócił ból w głębi lewego oka. Zamknął powieki i potarł je lekko. Kiedy ponownie otworzył oczy, facetów już nie było.

Anaïs Chatelet nie mogła w to uwierzyć.

Pojawiła się przed nią niezwykła szansa.

Sobotni wieczorny dyżur zaczął się od trupa. Prawdziwe morderstwo, według wszelkich reguł sztuki, z rytuałem i okaleczeniami. Gdy tylko odebrała to wezwanie, od razu wsiadła do swojego samochodu i skierowała się do miejsca, gdzie znaleziono zwłoki, czyli na dworzec Saint-Jean. W drodze powtarzała sobie informacje, które jej przekazano. Nagi młody mężczyzna. Liczne okaleczenia. Niesamowita sceneria. Nic konkretnego, ale coś, co zdradzało szaleństwo, okrucieństwo, mrok… Nie jakaś pospolita rozróba, która przyjęła zły obrót, ani bandycka kradzież. Wreszcie coś poważnego.

Kiedy zobaczyła stojące przed dworcem policyjne furgonetki, koguty na ich dachach, obracające się we mgle, funkcjonariuszy w nieprzemakalnych płaszczach, niczym błyszczące zjawy, zrozumiała, że to wszystko jest prawdą. Jej pierwsze morderstwo, odkąd dostała nominację na stopień kapitana. Będzie musiała powołać grupę śledczą. Wykorzystać przewidziany prawem czas, złapać winnego, a potem doprowadzić sprawę do końca tak, aby pisano o niej na pierwszych stronach gazet. W wieku dwudziestu dziewięciu lat!

Wysiadła z samochodu i odetchnęła zapachem wilgotnego powietrza. Od trzydziestu sześciu godzin Bordeaux tonęło w mlecznej mgle. Odnosiło się wrażenie, że moczary z ich oparami, gadami i wilgotną atmosferą sięgnęły aż do tego miejsca.

W takich okolicznościach pojawienie się trupa było tylko kwestią czasu, prawda? Zadrżała z podniecenia. Zauważył ją jeden z policjantów z posterunku przy placu des Capucins i podszedł do niej.

Człowiekiem, który znalazł ciało, był manewrowy, kierujący przetaczaniem wagonów z bocznicy kolejowej na dworzec. Gdy obejmował służbę o godzinie dwudziestej trzeciej, zostawił swój samochód na parkingu przeznaczonym dla pracowników kolei na południe od hali dworcowej. Bocznym przejściem dostał się na tory i zauważył zwłoki w kanale naprawczym między torem numer 1 i starymi warsztatami naprawczymi. Powiadomił o tym dyżurnego ruchu, który natychmiast wezwał policję kolejową i strażników z prywatnej firmy ochroniarskiej odpowiadającej za bezpieczeństwo na dworcu Saint-Jean. Potem powiadomiono najbliższy posterunek policji przy placu des Capucins.

Dalszy ciąg Anaïs już znała. Prokurator Republiki został powiadomiony o godzinie pierwszej w nocy. Skontaktował się z komendą główną policji w Bordeaux na ulicy François-de-Sourdis, gdzie rozmawiał z dyżurnym funkcjonariuszem. Z nią. Inni rozjechali się wcześniej do różnych zdarzeń związanych z mgłą, takich jak wypadki samochodowe, kradzieże, zniknięcia… I tak, czy to się komuś podoba, czy nie, to jej, Anaïs Chatelet, świeżo awansowanej do stopnia kapitana, po dwóch latach przepracowanych w komendzie policji w Bordeaux, dostała się najlepsza sprawa tej nocy.

Kiedy przeszli przez halę dworcową, jeden z kolejarzy dał jej pomarańczową kamizelkę odblaskową. Zapinając rzepy, Anaïs zatrzymała się na moment, żeby spojrzeć z podziwem na stalową konstrukcję o wysokości trzydziestu metrów, ginącą we mgle. Przeszli peronem aż do torów zewnętrznych. Kolejarz nie przestawał mówić. Nigdy nie widział czegoś podobnego. Na polecenie prokuratora ruch na dworcu został wstrzymany na dwie godziny. Zmarły leżący w kanale wyglądał potwornie. Wszyscy byli w szoku…

Anaïs go nie słuchała. Czuła, jak jej skóra staje się lepka od wilgoci i przenika ją na wskroś zimno. W oparach mgły światła dworca tworzyły krwawą konstelację. Wiszące w górze kable ociekały wodą. Lśniące od wilgoci szyny znikały w nisko płożących się mgielnych oparach.

Anaïs wykręcała sobie nogi na podkładach i śrubach mocujących szyny.

– Czy mógłby pan poświecić na ziemię?

Kolejarz opuścił lampę i mówił dalej. Mimochodem uchwyciła kilka technicznych informacji. Tory z numerami parzystymi prowadziły w kierunku Paryża, a te nieparzyste biegły na południe. Kable energetyczne nad torami nosiły nazwę „sieci trakcyjnej łańcuchowej”, konstrukcje metalowe na dachach elektrowozów nazywały się „pantografami”. W tym momencie nie przydawało się jej to na nic, ale pozwalało oswoić się z samą zbrodnią.

– To tutaj.

W ciemnościach widać było zimne, odległe światło reflektorów zainstalowanych przez ludzi z wydziału technicznego. Promienie latarek przebijały się przez pasma rzadkiej mgły. Dalej można było dostrzec bocznicę kolejową z wagonami TGV i TER, lokomotywy spalinowe, wagony towarowe, elektrowozy i odpowiedniki portowych holowników, których zadaniem było przeciąganie składów aż na dworzec. Potężne czarne maszyny, przywodzące na myśl niemych tytanów.

Przeszli pod taśmami z napisem: POLICJA. WSTĘP WZBRONIONY. Scena zbrodni się konkretyzowała. Kanał naprawczy. Chromowane podstawy reflektorów. Technicy w białych kombinezonach z niebieskim pasem. Anaïs była zaskoczona tak szybkim ich pojawieniem się – najbliższe laboratorium kryminalistyczne dla tego regionu znajdowało się w Tuluzie.

Stanął przed nią funkcjonariusz z BAC, brygady antykryminalnej, w nieprzemakalnym płaszczu, na który naciągnął kamizelkę odblaskową. Przybrawszy wyraz twarzy odpowiedni do okoliczności, skinęła mu głową. Walczyła z mgłą, ze swoją niecierpliwością, z podnieceniem. Kiedyś na uczelni profesor prawa powiedział jej na korytarzu: „Pani jest jak Alicja z książki Lewisa Carrolla. Musi pani znaleźć coś na miarę swojego talentu!”. Osiem lat później szła torami, by zobaczyć zwłoki. Coś na miarę jej talentu…

W kanale naprawczym o wymiarach pięć metrów na dwa panowała zwykła na miejscu zbrodni krzątanina. Technicy trącali się łokciami, przepychali, robili zdjęcia, oglądając każdy milimetr ziemi przy użyciu specjalnych lamp dających monochromatyczne światło, od podczerwieni do ultrafioletu, i chowali do szczelnie zamykanych woreczków różne znaleziska.

W końcu w tym całym zamieszaniu udało się Anaïs zobaczyć zwłoki. Mężczyzna około dwudziestu lat. Nagi. Wychudzony. Pokryty tatuażami. Sterczące pod skórą kości. Fosforyzująca biel ciała. Dwie szyny nad kanałem tworzyły jakby ramy obrazu. Anaïs przyszło na myśl płótno doby renesansu. Męczennik wygięty w bolesnej pozycji, w głębi kościoła.

Największy jednak szok powodował widok głowy.

Nie była to głowa człowieka, lecz byka.

Ciężki czarny łeb byka, odcięty przy samym karku, musiał ważyć z pięćdziesiąt kilogramów.

W końcu dotarło do niej, na co patrzy. To nie omamy wzrokowe. Poczuła, że nogi się pod nią uginają. Zachwiała się lekko, ale natychmiast się skoncentrowała. Nie może stchórzyć. Istniały dwie możliwości. Albo zabójca odciął głowę swej ofierze i umieścił na jej karku odcięty łeb zwierzęcia, albo wcisnął swoje trofeum na czaszkę tego mężczyzny.

W obydwu wypadkach symbol był oczywisty – chodziło o zabicie Minotaura. Minotaura dzisiejszych czasów, zagubionego w labiryncie kolejowych torów.

– Mogę tam zejść?

Dano jej ochraniacze na buty, papierowy czepek i zeszła do kanału po żelaznych stopniach. Kiedy technicy policyjni się odsunęli, przykucnęła, by obejrzeć to, co ją interesowało.

Prawdziwa okazała się druga możliwość. Ogromny łeb został nałożony siłą na głowę ofiary. Czaszka pod spodem musiała zostać zmiażdżona.

– Moim zdaniem wypatroszył kark zwierzęcia.

Anaïs odwróciła się do mężczyzny, który powiedział te słowa. Michel Longo, lekarz sądowy. Nie rozpoznała go wcześniej, bo ubrany był jak inni w cudaczny strój z kapturem.

– Od kiedy nie żyje? – zapytała, podnosząc się.

– Za wcześnie, żeby dokładnie to określić. Przynajmniej od dwudziestu czterech godzin. Jednak zimno i mgła komplikują sprawę.

– Cały czas przebywał w tym miejscu?

Lekarz rozłożył ręce w rękawiczkach. Pod kapturem miał okulary.

– Zabójca mógł przetransportować go wieczorem. Nie da się tego teraz stwierdzić.

Anaïs pomyślała o mgle, która od poprzedniego dnia oblepiała miasto. Przy takiej pogodzie morderca mógł działać o każdej porze.

– Cześć.

Anaïs spojrzała w górę, przesłaniając ręką oczy. Na skraju kanału, na tle białej poświaty reflektorów, rysowała się sylwetka kobiety. Rozpoznała ją, mimo że patrzyła pod światło. Véronique Roy, zastępczyni prokuratora. Jakby kopia Anaïs. Urodzona w Bordeaux, pochodząca z bogatej burżuazji, lat trzydzieści, przeszła niemal tę samą drogę zawodową. Najpierw spotykały się w prywatnych szkołach dla dzieci z wyższych sfer i w ławach Uniwersytetu Monteskiusza, potem w toaletach modnych w mieście nocnych lokali. Nigdy nie były przyjaciółkami. Ani wrogami. Teraz spotykały się na gruncie zawodowym. Z jednej strony kobieta z twarzą zeszpeconą przez mikrofalówkę rzuconą z całej siły przez męża. Z drugiej dziewczyna ze szramami na rękach. Naprawdę nie miały jak się zaprzyjaźnić.

– Cześć – mruknęła Anaïs.

Zastępczyni prokuratora, oświetlona światłem lamp, spoglądała z góry na znajdujących się w kanale. Miała na sobie skórzaną kurtkę marki Zadig & Voltaire, którą Anaïs widziała niedawno na wystawie przy alei Georges-Clemenceau.

– To straszne – powiedziała cicho pani prokurator ze wzrokiem utkwionym w ciele ofiary.

Anaïs była jej wdzięczna za tę głupią uwagę, która dobrze oddawała sytuację. Przypuszczała, że Veronique czuje to samo co ona. Strach i zarazem podekscytowanie. Trafiło im się to, o czym obie marzyły i co budziło ich obawy. Śledztwo w sprawie morderstwa popełnionego przez jakiegoś szaleńca. W tej pracy wszystkie dziewczyny w ich wieku znały Milczenie owiec i pragnęły zostać Clarice Starling.

– Masz jakąś opinię na temat przyczyny śmierci? – zapytała Anaïs lekarza sądowego.

Longo machnął ręką.

– Żadnej widocznej rany. Niewykluczone, że udusił się pod tym łbem byka. A może poderżnięto mu gardło albo otruto. Trzeba poczekać na wyniki autopsji i badań toksykologicznych. Nie wykluczam przedawkowania narkotyku.

– Dlaczego?

Schylił się i dotknął lewego ramienia ofiary. Żyły w zagłębieniu łokciowym wydawały się twarde jak drewno, cała ręka naznaczona była bliznami, guzami, sinymi obrzękami.

– Zniszczona aż do kości. Ogólnie rzecz biorąc, chłopak był w bardzo złym stanie. Brudny. Niedożywiony. Ślady dawnych, nieleczonych ran. Powiedziałbym, że mamy do czynienia z narkomanem, który się szprycował od wielu lat. Bezdomny. Z marginesu społecznego. Coś w tym rodzaju.

Anaïs spojrzała na policjanta z BAC, stojącego obok pani prokurator.

– Znaleziono jego ubranie?

– Ani ubrania, ani dokumentu tożsamości.

Ten człowiek został zamordowany gdzie indziej i przeniesiony w to miejsce. Ukryto go? Czy przeciwnie, wystawiono na widok? Jedno było pewne – kanał naprawczy odgrywał ważną rolę w rytuale zaplanowanym przez zabójcę.

Wróciła na górę, rzucając ostatnie spojrzenie na ciało ofiary. Pokryte kryształkami lodu przypominało rzeźbę ze stali. Kanał naprawczy z przenikliwym zapachem smarów i metalu stanowił idealny grobowiec dla zamordowanego.

Po wyjściu z kanału Anaïs pozbyła się papierowego czepka i ochraniaczy na buty. Véronique Roy odezwała się urzędowym tonem:

– Przekazuję ci oficjalnie to śledztwo…

– Prześlij mi papiery do biura.

Urażona zastępczyni prokuratora zapytała, jakie zamierza poczynić kroki. Anaïs odpowiedziała obojętnym głosem, wyliczając rutynowe działania. Jednocześnie próbowała wyobrazić sobie profil zabójcy. Znał to miejsce. I z pewnością także rozkład manewrowania pociągami. Może to pracownik kolei. W każdym razie starannie przygotował swój plan.

Nagle aż wstrzymała oddech. Zobaczyła w wyobraźni mordercę dźwigającego na plecach zwłoki w czarnym plastikowym worku.

Szedł zgięty wpół w oparach mgły. Przyszła jej na myśl refleksja natury technicznej: zwłoki plus łeb byka ważyły z pewnością ponad sto kilogramów. Morderca musiał więc być siłaczem. A może nacisnął łeb byka na czaszkę ofiary dopiero na miejscu? To oznaczałoby, że dwukrotne przebył trasę od samochodu do kanału. Gdzie zostawił samochód? Na parkingu?

– Słucham?

– Pytałam, czy masz już zespół do prowadzenia śledztwa? – powtórzyła pytanie Véronique Roy.

– Zespół? Oto jeden z moich ludzi…

Le Coz zbliżał się niepewnym krokiem, ślizgając się na śrubach mocujących szyny, ubrany w przydzieloną mu kamizelkę odblaskową. Zastępczyni prokuratora wydawała się zaskoczona. Widać to było w jej jasnych oczach pod cienkimi brwiami. Anaïs musiała przyznać, że była dosyć ładna.

– Przedstawiam ci porucznika Hervego Le Coza. – Uśmiechnęła się. – Towarzyszył mi na dyżurze tej nocy. Cała ekipa będzie gotowa za godzinę.

Le Coz pod kamizelką odblaskową miał czarny kaszmirowy płaszcz. Na zaczesanych do tyłu ciemnych włosach błyszczały kropelki żelu. Z ust o zmysłowych wargach wydobywały się obłoczki pary. Z całej jego postaci emanował wyrafinowany wdzięk, który spowodował, że Veronique Roy aż zesztywniała w odruchu obronnym. Anaïs się uśmiechnęła. Zastępczyni prokuratora była z pewnością samotna tak jak ona. Chory potrafi rozpoznać objawy tej samej dolegliwości u innych.

Pokrótce przedstawiła Le Cozowi sytuację, po czym wydała mu polecenia tonem szefa:

– Przede wszystkim trzeba zidentyfikować ofiarę. A potem rozejrzeć się wśród jego znajomych.

– Przypuszczasz, że zabójca i ten chłopak się znali? – zapytała Veronique Roy.

– Nic nie przypuszczam. Najpierw musimy dowiedzieć się, kim jest zmarły. Potem przejdziemy do jego kontaktów. Bliższych i dalszych znajomych. Dawnych przyjaciół. Ustalimy, z kim się spotkał tego wieczoru.

Anaïs zwróciła się ponownie do porucznika:

– Wezwij pozostałych. Trzeba sprawdzić wszystkich, którzy kręcili się na dworcu. Zwłaszcza przez ostatnie dwadzieścia cztery godziny. – Wskazała ręką na parking. – Morderca na pewno nie przeszedł przez dworzec ani nie ustawił się w kolejce do żadnej kasy. Dostał się na tory od strony parkingu dla personelu.

Trzeba obejrzeć, co zarejestrowały kamery. Sprawdź tablice rejestracyjne wszystkich samochodów, które zatrzymywały się tutaj w ciągu kilku ostatnich dni. Znajdź kierowców i porozmawiaj z nimi. Przepytaj pracowników, agentów ochrony, mechaników dworcowych. Niech wysilą mózgownice i przypomną sobie każdy, choćby najmniejszy, podejrzany szczegół.

– Kiedy zaczynamy?

– Już zaczęliśmy.

– Jest trzecia nad ranem.

– Wyciągnij wszystkich z łóżek. Zajrzyjcie do starych warsztatów. Tam zawsze szukają schronienia bezdomni. Może oni coś widzieli. Jeśli chodzi o tego manewrowego…

– Manewrowy?

– Kolejarz, który znalazł ciało. Chcę mieć jutro rano na moim biurku protokół z jego przesłuchania. Ściągnij tu jak najwięcej ludzi. Trzeba przeszukać cały teren. Przepytać wszystkich tutejszych bywalców.

– Jest niedziela.

– Chcesz czekać do poniedziałku? Weź do pomocy ludzi z BAC i straży miejskiej.

Le Coz notował bez słowa. Jego notatnik był już przesiąknięty mgłą.

– Ktoś musi zająć się zwierzęcym aspektem tego śledztwa.

Policjant spojrzał na nią, nie pojmując, o co chodzi.

– Ten łeb byka skądś pochodzi. Trzeba skontaktować się z żandarmerią Akwitanii, Landów i Kraju Basków.

– Dlaczego aż tak daleko?

– Bo chodzi o jedno ze zwierząt, które biorą udział w walkach byków. O toro bravo.

– Skąd wiesz?

– Wiem, i tyle. Najbliższe hodowle znajdują się w okolicach Mont-de-Marsan. Inne w pobliżu Dax.

Le Coz cały czas pisał, a litery rozmazywały się od wilgoci, co go bardzo denerwowało.

– Oczywiście nie chcę tutaj widzieć żadnego dziennikarza.

– Jak chcesz ich uniknąć? – zapytała zastępczyni prokuratora.

Jako wyższy urzędnik sądowy miała obowiązek komunikowania się z mediami. Prawdopodobnie już zaplanowała konferencję prasową i przemyślała, co ma powiedzieć. Anaïs od razu ją ostudziła.

– Poczekamy. Nie podamy na razie żadnych informacji. Przy odrobinie szczęścia okaże się, że to naprawdę bezdomny.

– Nie rozumiem.

– Nikt go nie szuka. Można więc poczekać z informacją o jego śmierci. Powiedzmy, dwadzieścia cztery godziny. Ale nawet wtedy nie wspomnimy ani słowem o głowie byka. Powiemy, że to bezdomny, który zmarł z zimna. Nic więcej.

– A jeśli to nie jest chłopak z marginesu społecznego?

– W każdym razie musimy grać na zwłokę, żeby pracować przy zachowaniu pełnej dyskrecji.

Le Coz pożegnał je skinieniem głowy i zniknął we mgle. W innym miejscu, w innym czasie wypróbowałby na obu tych kobietach, jak działa jego czar, ale pojął już, że sprawa jest pilna. W najbliższych godzinach należy zapomnieć o śnie, jedzeniu, rodzinie, o wszystkim, co nie łączy się ze śledztwem.

Anaïs zwróciła się do funkcjonariusza z BAC, który trzymał się z tyłu, ale cały czas śledził tok rozmowy:

– Proszę przyprowadzić do mnie szefa ekipy z policyjnego laboratorium kryminalistycznego.

– Sądzisz, że to początek serii zabójstw? – zapytała cicho zastępczyni prokuratora.

– Za wcześnie o tym mówić. Trzeba poczekać na raport lekarza sądowego. Sposób działania powie nam więcej o profilu mordercy. Muszę sprawdzić, czy nie jest to jakiś psychol, który wyszedł niedawno z Cadillaca.

Wszyscy w regionie znali tę nazwę. Zakład psychiatryczny. Trzymano tam szaleńców, którzy mieli na sumieniu gwałty i zabójstwa. Ciekawostka lokalna między wielkimi winnicami i Wydmą Piłata.

– Zamierzam sprawdzić w archiwach krajowych – mówiła dalej Anaïs – czy popełniono już tego rodzaju morderstwo w Akwitanii lub gdzie indziej.

Za wszelką cenę chciała zrobić wrażenie na rywalce. Archiwa krajowe dotyczące zbrodniarzy były stale aktualizowane dzięki kwestionariuszom wypełnianym przez policję i żandarmerię.

Niespodziewanie zasłona mgły się rozdarła. Ukazała się kosmiczna sylwetka jednego z techników kryminalistyki.

– Abdellatif Dimoun – przedstawił się, zdejmując kaptur.

– Jestem kierownikiem grupy z Policyjnego Laboratorium Kryminalistycznego, przydzielonej do tego śledztwa.

– Przyjechaliście z Tuluzy?

– Tak. Z jednostki PTS numer trzydzieści jeden.

– Jakim sposobem znaleźliście się tutaj tak szybko?

– Szczęśliwy traf, jeśli można tak powiedzieć.

Facet uśmiechnął się szeroko. Jego olśniewająco białe zęby odcinały się od ciemnej skóry twarzy. Miał ze trzydzieści lat, wyglądał bardzo męsko i seksownie.

– Byliśmy w Bordeaux zbadać inną sprawę. Skażenie przemysłowe w Lormont.

Anaïs słyszała o tym. Podejrzewano, że sabotażu dopuścił się były pracownik fabryki chemicznej. Dimoun zdjął rękawiczki i podał rękę obu kobietom.

– Czy udało się wam coś ustalić? – zapytała Anaïs, siląc się na obojętny ton.

– Nie. Wszystko jest przesiąknięte wilgocią. Ciało leżało w błocie co najmniej dziesięć godzin. Na pewno nie zachowały się żadne linie papilarne.

Veronique Roy się nachmurzyła.

– Nie znaleźliśmy także żadnych cząstek organicznych ani płynów biologicznych – kontynuował Dimoun. – Ani krwi, ani spermy, nic. Ale przy tej wilgoci… Jednego możemy być pewni: to nie jest miejsce zabójstwa. Tutaj morderca porzucił ciało. Zabił gdzie indziej.

– Prześlecie nam raport i wyniki analiz najszybciej, jak się da?

– Oczywiście. Będziemy pracować na miejscu, we własnym laboratorium.

– Zadzwonię do pana, jeśli będę miała jeszcze jakieś pytania.

– Bardzo proszę.

Dimoun zapisał numer swojego telefonu komórkowego na odwrocie wizytówki.

– Dam panu mój numer – powiedziała, pisząc na kartce wyrwanej z bloczku. – Może pan do mnie dzwonić o każdej porze. Mieszkam sama.

Technik uniósł brwi zaskoczony tą niespodziewaną poufałością.

Anaïs się zaczerwieniła. Veronique Roy obserwowała ją z drwiącą miną. Na szczęście wtrącił się policjant z BAC.

– Mogę pani zająć sekundę? Chodzi o kierownika dworca… Ma coś ważnego do przekazania.

– Co takiego?

– Nie wiem dokładnie – zastrzegł policjant – ale wygląda na to, że znaleziono tutaj wczoraj dziwnego typa. Z amnezją. Nie byłem przy tym.

– Gdzie to się zdarzyło?

– W punkcie oliwienia kół. Niedaleko kanału naprawczego.

Anaïs pożegnała Roy i Dimouna, któremu wcisnęła w dłoń kartkę z numerem swojego telefonu. Idąc za funkcjonariuszem przez tory, zauważyła trzech mężczyzn w białych fartuchach, którzy szli w kierunku parkingu, między opuszczonymi budynkami. To ludzie transportujący zwłoki do kostnicy. Za nimi jechał samochód z wyciągarką. Z pewnością, żeby podnieść ciało i ogromny łeb.

W dalszym ciągu podążając za swoim przewodnikiem, spojrzała za siebie. Zastępczyni prokuratora i technik rozmawiali z ożywieniem poza ogrodzonym taśmą terenem. Nawet zapalili papierosy. Veronique Roy gruchała niczym gołębica. Anaïs szarpnęła arafatkę, którą nosiła zamiast szalika. Nie mogło być inaczej. Z trupem w tle czy bez, zawsze musi sobie powtarzać to samo: „Niech zwycięży ta lepsza”.

Mgła gęstniała nad centrum miasta. Białe spirale unosiły się nad asfaltem, dachami domów, wylotami kanałów. Widoczność ograniczona była do pięciu metrów. Nic strasznego, Anaïs mogła dotrzeć na komendę z zamkniętymi oczami. Po niezbyt składnych wyjaśnieniach strażników kolejowych, którzy twierdzili, jakoby poprzedniej nocy w tej samej strefie dworcowej znaleziono mężczyznę cierpiącego na amnezję, wydała jeszcze kilka poleceń i wsiadła do swojego samochodu.

Z dworca skręciła w aleję Victor-Hugo w kierunku katedry Saint-André. Emocje opadły i teraz nie czuła się już tak pewnie. Czy stanie na wysokości zadania? Czy w ogóle zostawią jej to śledztwo? Za parę godzin wiadomość rozejdzie się w wyższych sferach miasta. Prefekt, mer, radni wezwą komendanta policji, Jean-Pierre’a Deversata. W mieście wina trup z nadzianą na tułów głową byka obudzi niepokój. Wszyscy będą zgodni, że śledztwo należy jak najszybciej zamknąć. Będą więc pytać, komu je powierzono. Zapytają o jej wiek, doświadczenie, płeć, a przede wszystkim o nazwisko. Skandal związany z jej ojcem był jak znamię, którego nie da się usunąć.

Czy Deversat będzie ją popierał? Nie. Prawie jej nie znał. Wiedział o niej tyle, ile wiedzieli wszyscy – policjantka z kilkoma dyplomami, zdolna, z ambicjami. Jednak w śledztwie policyjnym takie kwalifikacje nie wystarczały. Nic nie może zastąpić doświadczenia starego wygi. Pocieszyła się myślą, że ma przygotowany na taką sytuację argument. To jej powierzono śledztwo, a nie komuś innemu.

Miała sześć dni na działanie bez ingerencji sędziego, bez rekwizycji sądowej. Mogła przesłuchiwać, kogo chciała. Myszkować tam, gdzie się jej podobało. Dobierać partnerów i korzystać ze sprzętu, którego będzie potrzebowała. W rzeczywistości ta perspektywa budziła w niej strach. Czy potrafi wykorzystać taką władzę?

Przed skrętem w prawo w ulicę Pasteura spojrzała w lusterko wsteczne. Jej myśli zakłócił obraz technika z PTS. Arab ze zwodniczym uśmiechem. Pomyślała o gafie, jaką popełniła, dając mu numer swojej komórki. Co za idiotyzm. Czy się nie ośmieszyła? Przypomniała sobie gruchanie Veronique Roy, kiedy ci dwoje zostali sami. Czy kpili z niej?

Zwolniła przed czerwonym światłem, błyszczącym niczym ognista kula w lśniącej metalowej oprawie, po czym ruszyła, nie czekając, aż zmieni się na zielone. Przyczepiony na dachu samochodu kogut milczał. Niebieska lampa na tle ciemności.

Spróbowała wrócić myślami do śledztwa, ale jej się to nie udało. Narastała w niej złość. Złość skierowana przeciw niej samej. Dlaczego rzucała się na szyję wszystkim facetom? Zawsze czuła ich brak, budzili w niej niepokój, pożądanie… Jak mogła być aż tak uzależniona od miłości? Samotność, która stała się chorobą. Nadwrażliwość na wszystko, co dotyczyło uczuć.

Gdy mijała na ulicy zakochanych, ściskało ją w gardle. Kiedy na filmie kochankowie uprawiali miłość, ona zalewała się łzami. Nie mogła znieść widoku zakochanych ludzi. Jej serce było jak wrzód, który reaguje na każde uderzenie. Znała nazwę tej choroby. Nerwica. Wiedziała także, jakiego potrzebuje specjalisty – psychiatry. Ale jeśli chodzi o psychiatrów, poznała ich całe legiony, kiedy zaczęła szukać u nich porady już jako nastolatka. Bez najmniejszego rezultatu.

Zatrzymała golfa przed katedrą i rozpłakała się z rękami skrzyżowanymi na kierownicy. Pozwoliła płynąć rzęsistym łzom przez dobrych parę minut, odczuwając przy tym bolesną ulgę. Potem wytarła oczy i nos i próbowała odzyskać równowagę. Nie mogła zjawić się w komendzie w tym stanie. Oczekiwano tam twardego szefa, a nie beksy.

Wyłączyła policyjne radio i połknęła tabletkę lexomilu. Wzięła iPoda i włożyła słuchawki do uszu. Trochę muzyki, zanim zacznie działać środek uspokajający. Rise w wykonaniu Gabrielle. Melancholijna piosenka z 1999 roku, wykorzystująca fragmenty Knockin’ on Heaven’s Door Boba Dylana. Do głowy napływały jej różne wspomnienia, podczas gdy lek toczył zwycięską batalię z jej strachem.

Nie zawsze taka była. Nerwowa. Niezrównoważona. Depresyjna. Kiedyś była typową młodą dziewczyną: atrakcyjną, pewną siebie. Pewną swojej pozycji, uroku, przyszłości. Ojciec enolog, którego zapraszano do największych winnic. Piękna, śródziemnomorska rezydencja. Lata edukacji w liceum Tivoli bez jednej złej oceny. Matura w wieku siedemnastu lat. Rozpoczęcie studiów na wydziale prawa. Plany na przyszłość: dyplom prawnika ze specjalizacją prawo spadkowe, potem wydział enologii, żeby jak tata poznać tajniki winiarstwa. Wspaniale!

Przez dwadzieścia lat nic nie zakłócało rytmu życia Anaïs. Nawet jeśli czasami pozwalała sobie na pewne odstępstwa. Młodość musi się wyszumieć… Oprócz sportowych rajdów, gdzie spotykali się synowie i córki bogatych rodzin bordoskich, bywały spędzane w tym samym towarzystwie wieczorki, podczas których upijali się drogimi winami – wystarczyło tylko zejść do rodzinnej piwnicy. Spędziła także wiele nocy w tutejszych lokalach rozrywkowych, w lożach dla VIP-ów, z piłkarzami Girondins Bordeaux.

Nie było to interesujące towarzystwo. Kto się nie upił winem, sięgał po kokę. Lub odwrotnie. Bez żadnych aspiracji czy planów na przyszłość. Żaden z tych tatusinych synalków nie myślał nawet o zarabianiu pieniędzy, bo wszyscy je mieli. Czasami przychodziło jej do głowy, że wolałaby być biedną ulicznicą, prostytutką, by wyłudzać od nich kasę bez żadnych skrupułów. Ale była taka sama jak oni. Podążała drogą wyznaczoną przez ojca.

Matka Anaïs, Chilijka, zachorowała kilka miesięcy po jej urodzeniu w Santiago, kiedy Jean-Claude Chatelet pracował nad uprawą Carmenere, szczepu rzadko występującego we Francji, ale dobrze znanego u stóp Andów. Żeby poddać żonę leczeniu, postanowił wrócić do Żyrondy, rodzinnego regionu, gdzie łatwo mógł znaleźć pracę.

W tej idylli jedyną rysę stanowiła chora psychicznie matka i cotygodniowe wizyty w zakładzie w Tauriac, gdzie ją leczono. Anaïs zachowała stamtąd mgliste wspomnienie – zrywała w parku jaskry, podczas gdy tatuś spacerował z milczącą żoną, która nigdy jej nie poznała. Umarła, nie odzyskawszy jasności umysłu, kiedy Anaïs miała osiem lat.

Od tamtej pory nic już nie zakłócało ich harmonijnego życia. Ojciec poświęcał się pracy zawodowej i edukacji ukochanej córki, która spełniała wszystkie jego oczekiwania. W pewnym sensie żyli niczym para małżeńska. Jednak nie zachowała z tamtego okresu żadnego złego wspomnienia. Tata pragnął tylko jej szczęścia, a ona nie miała żadnych marzeń wykraczających poza normę. Najlepsza uczennica, mistrzyni jazdy konnej.

W 2002 roku wybuchł skandal.

Miała dwadzieścia jeden lat, gdy nagle świat wokół niej zmienił się całkowicie. Artykuły w gazetach. Plotki. Spojrzenia. Obserwowano ją. Zadawano jej pytania. Nie potrafiła na nie odpowiedzieć. Było to niemożliwe, bo straciła głos. Przez prawie trzy miesiące nie była w stanie wykrztusić z siebie jednego słowa. Zdaniem lekarzy objaw czysto psychosomatyczny.

Pierwszą rzeczą, jaką zrobiła, było opuszczenie rezydencji ojca. Spaliła swoje sukienki. Pożegnała się z koniem, którego dostała w prezencie, a teraz chętnie by go zastrzeliła. Zerwała z przyjaciółmi, ze swoim beztroskim życiem. Nie było już mowy o przestrzeganiu konwenansów. Przede wszystkim jednak nie było mowy o jakichkolwiek kontaktach z ojcem.

Rok 2003.

Ukończyła studia prawnicze. Zajęła się sportami walki: krav magą i kickboxingiem. Zaczęła trenować strzelanie. Już wtedy chciała zostać policjantką. Poświęcić się szukaniu prawdy. Wyzwolić się z kłamstw, którymi skażono od narodzin jej życie, duszę, krew.

Rok 2004.

Państwowa Wyższa Szkoła Oficerów Policji w Cannes-Ecluse. Osiemnaście miesięcy szkolenia, poznawania procedur, metod śledczych, taktyki przesłuchań… Najlepsza promocja na roku. Anaïs mogła wybrać to, co chciała. Zdecydowała się na komisariat w Orleanie i patrole uliczne. Potem poprosiła o przeniesienie do Bordeaux. Do miasta, gdzie wybuchł tamten skandal. Gdzie jej nazwisko zmieszano z błotem. Nikt nie rozumiał tej decyzji.

A przecież było to proste.

Chciała udowodnić, że się ich nie boi.

I pokazać mu, że walczy teraz o sprawiedliwość i prawdę.

Fizycznie Anaïs bardzo się zmieniła. Ścięła włosy na krótko. Nosiła tylko dżinsy, drelichowe spodnie, skórzane kurtki i rangersy. Była niskiego wzrostu, ale silnej budowy, umięśniona, szybka w ruchach. Mówiła zdecydowanym, ostrym głosem. Jednak mimo wysiłków pozostała młodą kobietą z bardzo jasną cerą, z wielkimi zdziwionymi oczami, która wciąż wyglądała jak postać z bajki.

Tym lepiej.

Kto się będzie pilnował przy policjantce o wyglądzie lalki?

Po przyjeździe do Bordeaux zaczęła się rozglądać za jakimś mężczyzną. Ale okazało się to beznadziejne. Szukała męskiego ramienia, na którym mogłaby się wesprzeć. Potrzebowała silnego mężczyzny i jego ciepłych objęć. Minęły jednak dwa lata i nikogo nie znalazła. Kiedyś, w epoce wieczorków w eleganckim świecie, była zimną uwodzicielką. Teraz „niedostępna księżniczka” nie przyciągała uwagi żadnego, nawet byle jakiego samca. A jeśli już się jakiś zdarzył, to nie umiała go zatrzymać przy sobie na dłużej.

Czy to z powodu sposobu bycia? Nerwicy widocznej w tym, jak mówiła, w zbyt nerwowych gestach, w ostrości spojrzenia? A może ze względu na jej zawód, który nie u wszystkich budził entuzjazm? Kiedy zadawała sobie te pytania, wzruszała ramionami. W każdym razie było za późno, żeby to zmienić. Straciła swoją kobiecość, jak inne tracą dziewictwo. Bezpowrotnie, nieodwracalnie.

Obecnie była na etapie portalu randkowego.

Trzy miesiące idiotycznych spotkań, jałowych pogaduszek, umawiania się z absolutnymi kretynami. Z tym samym zerowym, upokarzającym rezultatem. Po każdej takiej historii była bardziej znużona, bardziej przygnębiona męskim okrucieństwem. Szukała towarzysza, a robiła sobie wrogów. Marzyła o facecie jak z melodramatu Pamiętnik, a oni pasowali raczej do tych z Parszywej dwunastki.

Podniosła głowę. Łzy już obeschły. Teraz słuchała Right Where It Belongs zespołu Nine Inch Nails. Poprzez mgłę patrzyły na nią gargulce katedry. Te kamienne maszkary przypominały jej mężczyzn ukrywających się za ekranami swoich komputerów, uwodzących ją kłamstwami. Przedstawiali się jako studenci medycyny, a w rzeczywistości byli dostarczycielami pizzy. Albo jako właściciele jakiegoś przedsiębiorstwa, gdy tymczasem żyli z zasiłku. Czy też jako ludzie samotni, szukający drugiej połówki, podczas gdy ich małżonki oczekiwały już trzeciego dziecka.

Maszkary.

Diabły.

Oszuści…

Przekręciła kluczyk w stacyjce. Lexomil zrobił swoje. Przede wszystkim jednak wróciła złość, a z nią nienawiść. Te uczucia z pewnością stymulowały ją o wiele mocniej niż jakikolwiek narkotyk.

Ruszając, myślała już tylko o najważniejszym wydarzeniu tej nocy. W jej mieście został zabity niewinny człowiek, a na głowę wciśnięto mu łeb byka. Poczuła się śmieszna ze swoimi problemami sklepowej ekspedientki. I jednocześnie wściekła, że na ulicach miasta grasuje morderca.

Zacisnęła zęby i pojechała w kierunku ulicy François-de-Sourdis. Przynajmniej ta noc nie była dla niej stracona.

Miała trupa.

Zawsze to lepsze niż żywy drań.

– Wczoraj powiedziałeś mi, że nazywasz się Mischell.

– To prawda. Pascal Mischell.

Freire zanotował imię. Prawdziwy czy fałszywy, ale nowy element. Bez trudu wprawił tego mężczyznę z zanikiem pamięci w stan hipnozy. Amnezja ułatwiała pacjentowi oderwanie się od świata zewnętrznego. Istotną rolę odegrał także drugi czynnik – zaufanie, jakim darzył psychiatrę. Bez zaufania nie nastąpi odprężenie. Bez odprężenia nie będzie stanu hipnozy.

– Czy wiesz, gdzie mieszkasz?

– Nie.

– Zastanów się.

Olbrzym siedział wyprostowany na krześle, ręce miał oparte o uda, nieodłączny kapelusz na głowie. Freire postanowił przeprowadzić seans w swoim gabinecie, w punkcie konsultacyjnym. W niedzielę było to idealne miejsce, bo nikt nie mógł im przeszkadzać. Zaciągnął zasłony i zamknął drzwi na klucz. Półmrok i spokój.

Była dziewiąta rano.

– Wydaje mi się… Tak, to miasto nazywa się Audenge.

– Gdzie to jest?

– Nad zatoką Arcachon.

Freire zanotował.

– Jaki jest twój zawód?

Mischell nie odpowiedział od razu. Spod ronda stetsona widać było zmarszczki namysłu na jego czole.

– Widzę cegły.

– Cegły?

– Tak. Trzymam je w rękach, układam.

Mężczyzna naśladował gesty, oczy miał zamknięte niczym ślepiec. Freire przypomniał sobie o drobinkach znalezionych na jego dłoniach i pod paznokciami, o których czytał w policyjnym raporcie. Ceglany pył.

– Pracujesz przy budowie domu?

– Jestem murarzem.

– Gdzie pracujesz?

– Jestem… Wydaje mi się… Teraz jestem na placu budowy na Cap Ferret.

Freire cały czas pisał. Nie traktował tych wiadomości jako pewnych. Pamięć Mischella mogła zniekształcać rzeczywisty stan rzeczy. Albo wręcz tworzyć fikcję. Informacje te były raczej wskazówkami. Wyznaczały kierunek poszukiwań. „Trzeba wszystko sprawdzić”. Freire podkreślił to zdanie.

Odłożył pióro i czekał. Nie należy mnożyć pytań. Niech zadziała atmosfera gabinetu. On sam odczuwał senność. Olbrzym umilkł.

– A nazwisko twojego kierownika? – odezwał się znowu Mathias. – Pamiętasz je?

– Thibaudier.

– Możesz je przeliterować?

Mischell zrobił to bez wahania.

– Przypominasz sobie coś jeszcze?

Cisza, a po chwili:

– Wydmę. Z placu budowy widać Wydmę Piłata…

Każda odpowiedź była niczym ruch ołówka uzupełniającego szkic.

– Czy jesteś żonaty?

Znowu pauza.

– Nie, nie jestem żonaty… Mam przyjaciółkę.

– Jak się nazywa?

– Hélène. Helene Auffert.

Freire znowu poprosił o przeliterowanie nazwiska, po czym pytał dalej:

– Czym się zajmuje?

– Pracuje w merostwie.

– W merostwie twojego miasta? W Audenge?

Mischell przeciągnął drżącą dłonią po twarzy.

– Ja… Nic więcej nie wiem…

Freire postanowił przerwać seans. Zorganizuje drugi następnego dnia. Trzeba mieć na względzie rytm organiczny pamięci, która przebija sobie drogę do światła.

Kilkoma słowami wyprowadził Mischella ze stanu hipnozy i odsunął zasłony. Oślepiający blask wywołał ponownie ból w oczodole. Mgła ustąpiła. Nad Bordeaux pojawiło się zimowe słońce. Białe i zimne niczym śnieżna kula. Freire wziął to za dobrą wróżbę dla jego pracy z tym człowiekiem cierpiącym na amnezję.

– Jak się czujesz?

Kowboj się nie poruszył. Miał na sobie płócienną bluzę i takie same spodnie. Ni to piżama, ni to ubranie więzienne. Freire pokręcił głową. Był przeciwny ubieraniu pacjentów w uniformy.

– Dobrze – odrzekł Mischell.

– Pamiętasz coś z naszej rozmowy?

– Nie za bardzo. Powiedziałem coś istotnego?

Freire wolał nie powtarzać usłyszanych przed chwilą informacji. Musiał je najpierw sprawdzić, wszystkie po kolei. Usiadł za biurkiem i popatrzył Mischellowi prosto w oczy. Po kilku uspokajających słowach zapytał go, co mu się śniło.

– Miałem znowu ten sam sen.

– Słońce?

– Słońce i cień.

O czym on sam śnił? Po epizodzie z facetami ubranymi na czarno zapadł w kamienny sen. Spał w ubraniu na kanapie w salonie. Zachowywał się we własnym domu jak kloszard.

Wstał z fotela, stanął z tyłu za siedzącym wciąż pacjentem.

– Czy próbowałeś przypomnieć sobie, co się wydarzyło w nocy na dworcu?

– Oczywiście, ale nic sobie nie przypomniałem.

Freire chodził za jego plecami. Miał świadomość tego, że mogło to sprawiać wrażenie groźby, nacisku, jakby był policjantem przesłuchującym więźnia.

– Żadnego szczegółu?

– Nic.

– A klucz? Książka telefoniczna?

Mischell popatrzył na niego przez ramię i zamrugał kilka razy. Na jego twarzy pojawiły się nerwowe tiki.

– Nic. Ja nic nie wiem.

Freire wrócił za biurko. Teraz wyczuwał w tym człowieku opór. Pacjent się bał. Bał się swoich wspomnień. Mathias uśmiechnął się do niego przyjaźnie. Na znak, że wszystko jest w porządku. Zapomniał o koniecznej ostrożności. Jeśli będzie wobec niego zbyt natarczywy, nic nie osiągnie. Pamięć Mischella była niczym bibuła, która rozdziera się przy rozwijaniu.

– No to na dziś koniec.

– Nie. Chcę opowiedzieć o moim ojcu.

Machina pamięci została puszczona w ruch. Freire wziął ponownie notatnik do ręki.

– Słucham.

– On nie żyje. Umarł dwa lata temu. Był murarzem tak jak ja. Mówiłem, że wykonywałem ten zawód?

– Tak.

– Bardzo go kochałem.

– Gdzie mieszkał?

– W Mersac. To niewielkie miasteczko nad zatoką Arcachon.

– A twoja matka?

Nie odpowiedział od razu. Odwrócił się, jakby szukał odpowiedzi w lodowatym świetle za oknem.

– Prowadziła bar ze sklepem tytoniowym na głównej ulicy w Mersac. Ona też nie żyje, zmarła w zeszłym roku. Zaraz po moim ojcu.

– Czy pamiętasz, w jakich okolicznościach?

– Nie.

– Masz braci, siostry?

– Ja… – Mężczyzna się zawahał. – Nie wiem nic więcej.

Freire wstał z krzesła, uznając, że pora zakończyć tę rozmowę.

Przywołał pielęgniarza i przepisał środek uspokajający dla Mischella. Odpoczynek przede wszystkim.

Kiedy został sam, spojrzał na zegarek. Prawie dziesiąta. Jego dyżur na izbie przyjęć zaczynał się o godzinie trzynastej. Miał czas, żeby pojechać do domu, tylko po co? Wolał zrobić obchód na swoim oddziale. Potem tu wróci i sprawdzi informacje na temat Pascala Mischella.

Gdy wychodził na korytarz, przyszedł mu na myśl pewien oczywisty fakt.

Wolał przebywać tutaj, na terenie szpitala. Mieć poczucie bezpieczeństwa. Jak jego pacjenci.

– Zrobiłem, co mogłem, żeby głowa się do czegoś nadawała.

– Widzę.

Była dziesiąta rano. Anaïs Chatelet spała tylko dwie godziny na kanapie w swoim gabinecie. Przytrzymując ramieniem telefon przy uchu, oglądała na ekranie komputera to, co zostało z twarzy ofiary z dworca Saint-Jean. Zmiażdżony nos. Strzaskane łuki brwiowe. Prawe oko zapadnięte, przemieszczone o kilka centymetrów w stosunku do lewego. Spomiędzy obrzmiałych warg wystawały połamane zęby. Niedbale połatana, asymetryczna maska.

Longo, lekarz sądowy, przesłał jej zdjęcie w celu identyfikacji i zaraz potem do niej zadzwonił.

– Nie ulega wątpliwości, że wszystkie złamania na twarzy spowodował łeb byka. Zabójca wypatroszył go częściowo. Opróżnił aż do mózgu, a potem nacisnął łeb, niczym maskę, na czaszkę chłopaka. Kości zwierzęcia i resztki tkanek zmiażdżyły mu twarz.

Chłopak. Właściwe słowo. Pewnie miał najwyżej dwadzieścia lat. Włosy ufarbowane na kruczoczarny kolor, ostrzyżone byle jak. Bez wątpienia należał do subkultury gotów, wielbicieli czarnego rocka. Sprawdzono jego linie papilarne w krajowej bazie, ale nic to nie dało. Chłopak nigdy nie siedział w mamrze ani nawet nie był zatrzymany. Co do FNAEG, krajowej kartoteki śladów genetycznych, to weryfikacja zajmie trochę więcej czasu.

– Czy od tego zginął?

– Nie. Już wcześniej nie żył.

– Co było powodem śmierci?

– Słusznie przypuszczałem. Przedawkowanie. Dziś, bardzo wcześnie rano, otrzymałem wyniki analizy toksykologicznej. Krew naszego klienta zawierała prawie dwa gramy heroiny.

– Jesteś pewien, że umarł z tego powodu?

– Nikt nie może bezkarnie zażyć takiej dawki. Mowa o prawie czystej heroinie. Poza tym na ciele nie ma śladu żadnej rany postrzałowej czy od noża.

Anaïs przerwała pisanie.

– Co masz na myśli, mówiąc „prawie czysta”?

– Powiedzmy, osiemdziesięcioprocentowa.

Znała świat narkotyków. Nauczyła się wszystkiego w Orleanie, w ośrodku dla narkomanów dla regionu Ile-de-France. Wiedziała, że taka heroina nie jest powszechnie dostępna na żadnym rynku. A już na pewno nie w Bordeaux.

– Analiza toksykologiczna nie daje więcej informacji o tym produkcie?

– Chodzi ci o nazwisko i adres dealera?

Anaïs nie zareagowała na tę złośliwość.

– Jedno jest pewne – mówił dalej Longo. – Nasza ofiara była narkomanem. Pokazałem ci jego ramię. Ręce także noszą ślady nakłuć. Żadnych wątpliwości. Mogę sprawdzić jego przegrody nosowe, by zbadać stan kości i chrząstek, ale nie widzę potrzeby. Nasz klient miał nieraz do czynienia z herą. Nigdy nie zaaplikowałby sobie takiego produktu, gdyby znał jego skład.

Przedawkowania są zawsze przypadkowe. Narkomani stale igrają ze śmiercią, lecz instynkt samozachowawczy nie pozwala im świadomie przekroczyć czerwonej linii. Tak więc sprzedano lub podano ofierze truciznę, nie uprzedzając o niebezpieczeństwie.

– Chłopak się udusił – kontynuował patolog. – Wszystkie objawy na to wskazują. Piękny przypadek OOP.

– Czego?

– Ostrego obrzęku płuc. Źrenice są zwężone od heroiny i niedotlenienia mózgu. Znalazłem też w kącikach ust różową pianę. Pluł nią, gdy się dusił. Serce natomiast było bliskie pęknięcia.

– Czy udało ci się określić czas zgonu?

– Umarł nie ostatniej, ale poprzedniej nocy. Nie potrafię podać dokładnej godziny.

– Dlaczego w nocy?

– Masz inny pomysł?

Anaïs pomyślała o mgle, która zaczęła się dwadzieścia cztery godziny wcześniej i nie ustępowała przez cały dzień. Zabójca mógł działać w każdym momencie, ale do przeniesienia ciała lepsza była noc. Noc i mgła – pomyślała. Nacht und Nebel. Przypomniała sobie film Alaina Resnais’go. Najbardziej przerażający dokument ze wszystkich, jakie zrealizowano o niemieckich obozach koncentracyjnych: „Bramy, przez które przechodziło się tylko jeden raz”. Zawsze, gdy oglądała ten film, a zdarzało się to często, myślała o swoim ojcu.

– Jest jeszcze coś dziwnego – dodał Longo.

– A mianowicie?

– Mam wrażenie, że brakuje mu krwi. Ciało jest nienormalnie blade. Zbadałem błonę śluzową powiek, warg, a także paznokcie, wszędzie ta sama bezkrwista bladość.

– Powiedziałeś, że nie ma śladów świeżych ran.

– To prawda. Przypuszczam, że zabójca upuścił mu około dwóch litrów krwi. Wśród ostatnich nakłuć mogą być ślady pobrania krwi, wykonanego według wszelkich reguł medycznych.

– Czy krew została pobrana, kiedy jeszcze żył?

– Oczywiście. Po śmierci pobranie krwi jest niemożliwe.

Anaïs zanotowała ten szczegół. Wampir?

– Co jeszcze odkryłeś na jego ciele?

– Ślady starych, źle zabliźnionych ran. Stwierdziłem także dzięki zdjęciom rentgenowskim ślad po złamaniu z czasów dzieciństwa. Już ci mówiłem, moim zdaniem to bezdomny. Biedny chłopak, który źle skończył.

Anaïs wyobraziła sobie chude ciało pokryte tatuażami. Podzielała tę opinię. Jeszcze jeden fakt potwierdzał taką hipotezę: nie było żadnego zgłoszenia o poszukiwaniu mężczyzny odpowiadającego jego wyglądowi. Albo chłopak nie pochodził stąd, albo nikt nie zauważył jego nieobecności…

– Czy znalazłeś inne dowody potwierdzające tę teorię?

– Wiele. Przede wszystkim ciało było bardzo brudne.

– Mówiłeś już o tym na dworcu.

– Mam na myśli brud chroniczny. Żeby umyć jego ciało, musiałem posłużyć się płynem Javela. Dłonie są zniszczone.

Zaczerwieniona skóra na twarzy świadczy o tym, że przebywał głównie na świeżym powietrzu. Zauważyłem również ślady po ukąszeniach przez pchły. Nie licząc wszy i pluskiew. Jeszcze w kostnicy zwłoki ruszały się od nich.

Anaïs nie bardzo podobało się poczucie humoru doktora Longo. Wyobraziła go sobie w prosektorium, krzątającego się przy zwłokach w świetle lamp bakteriobójczych, z dyktafonem w ręce. Był pięćdziesięciolatkiem, posiwiałym, zobojętniałym, nieodgadnionym.

– Organy wewnątrz – mówił dalej – wyglądają nie lepiej. Wątroba na granicy marskości. Straszne u tak młodego człowieka.

– Był także alkoholikiem?

– Raczej chorował na wirusowe zapalenie wątroby typu C. Więcej informacji dadzą nam szczegółowe analizy organów wewnętrznych. W każdym razie znajdą się zapewne i inne schorzenia. Ten chłopak nie dożyłby czterdziestu lat.

Anaïs wyciągała już wnioski na temat zabójcy. Morderca kloszardów. Morderca odprawiający rytuał, który ma wbić się wszystkim w pamięć. Poczuła mrowienie skóry. Za wcześnie na takie konkluzje. Nic nie przemawiało za tym, że morderca jest recydywistą. Ona jednak była tego pewna – może Minotaur to jego pierwsza ofiara, ale z pewnością nie ostatnia.

– A od strony seksualnej? Nie został zgwałcony?

– Nie. Nie ma śladów spermy ani skaleczeń odbytu.

– Czy możesz coś powiedzieć o tym, co robił w ostatnich godzinach przed śmiercią?

– Wiadomo, co jadł. Paluszki krabowe. Paszteciki z drobiu. Coś z McDonalda. Krótko mówiąc, byle jakie jedzenie. Chłopak żywił się z pewnością resztkami ze śmietników. Pewne jest, że jego ostatni posiłek był nieźle zakrapiany. Miał dwa i cztery dziesiąte promila alkoholu we krwi. Był kompletnie pijany, zanim dał sobie wstrzyknąć śmiertelną dawkę hery.

Anaïs spróbowała wyobrazić sobie ten posiłek spożyty we dwóch, ofiara i zabójca, z dużą ilością piwa, a po nim – zastrzyk. Nie. Pomyślała, że mogło być inaczej. Morderca zwrócił uwagę na chłopaka już po tym, jak się posilił. Przekonał go wówczas, że mógłby wprawić się w stan prawdziwego haju z pomocą „najlepszej heroiny na świecie”…

– A o zabójcy – powiedziała, by zagłuszyć wyimaginowany szept mordercy – co możesz powiedzieć?

– Niewiele. Nie dręczył chłopaka. Zadowolił się wciśnięciem tego ogromnego łba na jego głowę. Moim zdaniem to facet zimny jak lód. Działający metodycznie.

– Dlaczego tak uważasz?

– Zwróciłem uwagę na pewien szczegół. Ranki po malutkich dziurkach na nosie, w kącikach ust, nad obojczykiem i z obu stron pępka.

– O czym to świadczy?

– Ślady po kolczykach. Morderca je wyszarpnął. Nie wiem, co to ma znaczyć, ale najwyraźniej nie chciał ich zostawić na ciele ofiary. Powtarzam: to psychopata. Obojętny na cudzy ból.

– Jak to się odbyło twoim zdaniem?

– Znasz zasadę: „Patolog nie ma prawa stawiać hipotez”.

Westchnęła. Wiedziała, że Longo aż się pali, by wygłosić swoją opinię.

– Zrób tym razem wyjątek.

Lekarz chrząknął.

– Wydaje mi się, że zdarzyło się to przedwczoraj. Morderca zawarł znajomość z tym chłopakiem wieczorem. Albo wiedział, gdzie go szukać, albo dokonał wyboru w danym momencie: kawiarenka, jakaś impreza publiczna, opuszczony budynek albo po prostu na ulicy. W każdym razie wiedział, że jego ofiara jest narkomanem. Pewnie zwabił chłopaka obietnicą zastrzyku z nadzwyczajnej heroiny. Potem zaprowadził go w jakieś spokojne miejsce i zaaplikował mu tę śmiertelną dawkę. Przedtem albo potem pobrał od niego krew. Po namyśle sądzę, że zrobił to przed zastrzykiem, żeby krew nie była skażona heroiną. Ale ponieważ nie wiemy, co z nią zrobił…

Anaïs dorzuciła w myślach jeszcze jedną okoliczność. Ofiara znała mordercę. Nawet narkoman na głodzie nie zgodziłby się, żeby ktoś nieznany zrobił mu taki zastrzyk. Minotaur ufał swojemu oprawcy. Powinna rozejrzeć się wśród dealerów. Albo kumpli, z którymi spotykał się ostatnio. Drugi pewnik – zaproponowano mu jakiś inny towar. Nie miał przecież z czego zapłacić za heroinę, której jeden gram kosztował ponad sto pięćdziesiąt euro.

– Dzięki, Michel. Kiedy prześlesz mi raport?

– Jutro rano.

– Co takiego?

– Jest niedziela. Spędziłem noc nad tym trupem i jeśli nie uznasz tego za niestosowne, chciałbym przynieść dzieciakom świeże rogaliki.

Anaïs popatrzyła na pokrytą bliznami twarz ofiary. Ona zamierzała spędzić niedzielę, pokazując bezdomnym i dealerom zdjęcie jak z horroru. Łzy napłynęły jej do oczu. Trzeba kończyć tę rozmowę.

– Prześlij mi zdjęcia zwłok.

– A co mam zrobić z głową?

– Jaką głową?

– Byka. Komu mam ją posłać?

– Sporządź wstępny raport. Notatkę o tym, w jaki sposób zabójca ją odciął i wydrążył.

– Zwierzęta to nie moja działka – rzucił Longo z niesmakiem. – Trzeba wezwać weterynarza. Albo kogoś ze szkoły rzeźnictwa w Paryżu.

– Znajdź sam jakiego lekarza weterynarii – odparowała. – Ta głowa to część twojego trupa, a więc i twojego raportu.

– W niedzielę? To mi zajmie wiele godzin!

– Poradzisz sobie. Wszyscy jedziemy na tym samym wózku.

Anaïs wezwała do siebie Le Coza i pozostałych ludzi ze swojego zespołu. Czekając na nich, rozejrzała się dokoła. Jej pokój, dość przestronny, znajdował się na pierwszym piętrze komendy. Jedno duże okno wychodziło na ulicę François-de-Sourdis, a drugie na korytarz. To wewnętrzne okno zaopatrzone było w roletę, którą można było się odgrodzić od niedyskretnych spojrzeń. Anaïs nie opuszczała jej nigdy. Nie chciała się odcinać od zgiełku komendy.

W tym momencie panowała tutaj niezwykła cisza. Cisza niedzielnego poranka. Anaïs słyszała jedynie niewyraźne odgłosy z parteru. Wypuszczano do domu lokatorów cel dla pijanych. Zgodnie z zaleceniem prokuratury zwalniano aresztantów zatrzymanych na jedną noc: kierowców bez prawa jazdy, nastolatki, przy których znaleziono kilka gramów haszyszu lub koki, rozrabiaczy z dyskotek. Połów sobotniego wieczoru gromadzony w akwarium.

Sprawdziła nadesłane do niej e-maile. Longo przysłał już zdjęcia. Kliknęła w ikonki, żeby je otworzyć, i wyszła na korytarz zrobić sobie kawę. Kiedy wróciła, czekała już na nią seria makabrycznych ujęć.

Popatrzyła z większą uwagą na tatuaże ofiary. Krzyż celtycki, jakiś motyw maoryski, wąż w koronie z róż. Chłopak miał eklektyczny gust. Przeszła do ostatniego zdjęcia – łeb byka położony na stole prosektoryjnym niczym na pieńku rzeźnika. Brakowało mu tylko pietruszki w nozdrzach. Zastanawiała się, czy Longo chciał w ten sposób zaznaczyć swoje poczucie humoru, czy też była to z jego strony prowokacja. Ale ona czuła satysfakcję, oglądając ten wizerunek – jednoznaczny dowód obłędu zabójcy. Zwierzęce ucieleśnienie jego szaleństwa, jego brutalności.

Ogromne, otwarte szeroko nozdrza, czarna skóra, jakby zwęglona w ogniu tortur. Oczy, grube skrzepy ciemnej laki, błyszczały nadal, mimo śmierci, mimo zimna, mimo godzin spędzonych w kanale naprawczym.

Wciąż stojąc, wsunęła papier fotograficzny do drukarki i upiła kilka łyków kawy. W brzuchu jej zaburczało. Nie jadła nic od wielu godzin. A może i dni. Przez resztę nocy wydzwaniała do więzień i zakładów psychiatrycznych w poszukiwaniu kogoś świrniętego na punkcie mitologii greckiej lub okaleczania zwierząt, kto niedawno został zwolniony. Za każdym razem trafiała tylko na zaspanych strażników. Trzeba będzie później spróbować ponownie.

Telefonowała również do fortu de Rosny, siedziby Instytutu Badań Kryminalnych i Dokumentacji Żandarmerii Krajowej, gdzie rejestrowano wszystkie przestępstwa popełniane we Francji. Bez rezultatu. W niedzielę o piątej rano trudno było znaleźć sensownego rozmówcę.

Następnie przestudiowała w internecie mit o Minotaurze. Jak wszyscy znała go w ogólnych zarysach. Musiała odświeżyć sobie pamięć co do szczegółów.

Cała historia zaczynała się od Minosa – syna Zeusa, władcy bogów, i Europy, śmiertelniczki – który został zaadoptowany przez króla Krety, a później sam stał się monarchą tej wyspy. Dla udowodnienia swoich bliskich związków z bogami Minos poprosił Posejdona, boga mórz, aby za jego sprawą z morza wyłonił się biały byk. Posejdon zgodził się, pod warunkiem że Minos złoży mu tego byka w ofierze. Minos jednak nie dotrzymał obietnicy. Urzeczony pięknem zwierzęcia oszczędził je i odesłał do swoich stad. Rozgniewany Posejdon tchnął w Pazyfae, żonę Minosa, szaloną namiętność do białego byka. Dopuściła go do siebie, wskutek czego urodziła potwora z głową byka i torsem człowieka – Minotaura. Żeby ukryć przed ludem owoc tego nielegalnego związku, Minos rozkazał Dedalowi, swojemu architektowi, zbudować labirynt, w którym ukrył potwora. Po jakimś czasie Minos pokonał w wojnie Ateny i zażądał od ich króla, aby co roku wysyłał na Kretę siedmiu młodych chłopców i siedem młodych dziewcząt na żer dla Minotaura. Ateński władca składał tę straszną daninę aż do dnia, kiedy jego syn Tezeusz postanowił pojechać wraz z grupą młodych ludzi przeznaczonych na ofiarę, żeby skończyć z potworem. Dzięki pomocy Ariadny, jednej z córek Minosa, udało mu się zabić Minotaura, a potem wydostać się z labiryntu.

Anaïs, wiedziona intuicją, doszła do wniosku, że ofiara zabójstwa reprezentowała mitologicznego potwora i zarazem jego ofiary – wysyłanych na śmierć ateńskich młodzieńców i dziewczęta. Ten chłopak z twarzą zmiażdżoną przez głowę byka został zabity symbolicznie przez Minotaura.

Usiadła znowu za biurkiem i przeciągnęła się. Zostawiła na boku teorię związaną z mitem i powróciła myślami do konkretów. Osiemdziesięcioprocentowa heroina. Niezwykle istotny trop. Napłynęły wspomnienia. Kiedy zaczęła pracę w SRPJ, rejonowym wydziale policji dochodzeniowej w Orleanie, zorientowała się, że głównym problemem w jej dochodzeniach będą narkotyki, i postanowiła przeprowadzić mały rekonesans. Wzięła tydzień urlopu, zostawiła policyjną legitymację oraz służbowy pistolet i pojechała do Holandii.

Spotkała dealerów na przedmieściu Amsterdamu. Facetów wynajmujących puste mieszkania, których jedyne umeblowanie stanowił niski stolik ze szklanym blatem, bardzo praktyczny dla ich celów. Umówiła się z nimi na rozmowę. Z kamienną twarzą zażądała, żeby zapakowali jej do plastikowej torebki sto gramów heroiny, za którą zapłaciła na miejscu. Potem poszła do klozetu i wetknęła sobie tę paczuszkę w odbyt. Robili tak wszyscy, przed wyruszeniem w drogę powrotną.

Jechała do domu, czując truciznę w swoim wnętrzu. Wtedy dopiero zrozumiała, na czym naprawdę polega praca w policji. Nie infiltrowała środowiska, to środowisko infiltrowało ją… Nikogo nie aresztowała, nie miała zresztą do tego uprawnień na tamtym terenie. Po prostu musiała wiedzieć, jak to jest. I wtedy właśnie podjęła decyzję, że tak będzie wykonywać swój zawód. Oddana pracy bez reszty. Żyjąc tylko nią.

Rozległo się pukanie do drzwi.

Do jej gabinetu weszło czterech facetów. Le Coz, zapięty na ostatni guzik, pod krawatem, jakby wybierał się do kościoła. Amar, o przydomku Jaffar, reprezentujący tendencję przeciwną – nieogolony, potargany, w wymiętym ubraniu niczym kloszard. Conante, w kurtce o marynarskim kroju, z początkami łysiny i z twarzą tak banalną, że samo to stawało się darem losu. Zakraoui, w skrócie Zak, o wyglądzie smutnego klowna w małym kapelusiku na głowie, z bliznami w kącikach ust – słynny uśmiech tunezyjski, raczej przerażający. Czterej muszkieterowie. Jeden za wszystkich, wszyscy za jednego…

Rozdała wydrukowane przez siebie zdjęcia ofiary i czekała, jaki wywołają efekt. Le Coz się skrzywił, Jaffar uśmiechnął. Conante pokiwał głową z głupią miną. Zak z niedowierzaniem dotknął wąskiego ronda swego kapelusza. Anaïs wyjaśniła strategię działania. Ponieważ nie mogą na razie zidentyfikować zabójcy, trzeba ustalić tożsamość ofiary.

– Z tym? – zapytał Jaffar, wymachując odbitką.

Streściła im rozmowę z lekarzem sądowym. Zabójcza szpryca.

Niecodzienna jakość narkotyku. Można założyć, że zamordowany to człowiek bezdomny. Wszystko to znacznie zacieśniało krąg poszukiwań.

– Jaffar, ty zajmiesz się kloszardami. Wiesz, gdzie najchętniej przebywają, prawda?

– Jest dużo takich miejsc.

– Wziąwszy pod uwagę jego wygląd i wiek, nasz klient, chłopak bez domu i rodziny, nie był raczej wielkim przestępcą. Bywalec imprez na wolnym powietrzu z muzyką techno i tego rodzaju festiwali muzycznych.

– W grę wchodzi więc aleja Victor-Hugo, ulica Sainte-Catherine, plac Generała Sarraila, plac Gambetty, plac Saint-Projet.

– Nie zapomnij o dworcu. Tam idź przede wszystkim.

Jaffar skinął głową.

– Kiedy przetrząśniesz te wszystkie kąty, zajrzyj do kościołów, ośrodków pomocy, opuszczonych domów. Pokażesz to zdjęcie wszystkim żebrakom, punkom, kloszardom, na jakich trafisz. Złóż także wizytę w noclegowniach, szpitalach, w punktach pogotowia społecznego. We wszystkich instytucjach tego rodzaju.

Jaffar drapał się po brodzie, spoglądając na zmiażdżoną twarz ofiary. Ten czterdziestolatek właściwie sam był bezdomnym. Rozwiedziony, uparcie odmawiał płacenia alimentów. Miał na karku sąd rodzinny i mieszkał to w jednym, to w drugim podłym hotelu. Pił. Brał narkotyki. Grał na wyścigach i w pokera. Mówiono nawet, że pod koniec każdego miesiąca żył tylko dzięki jakiejś dziewczynie z ulicy des Etables. Naprawdę dziwne miał kontakty. Był jednak niezrównany w penetrowaniu bordoskiego półświatka.

– Ty – Anaïs zwróciła się do Le Coza – zrobisz obchód dealerów.

– Gdzie?

– Zapytaj Zaka. Jeśli na rynku pojawiła się biała heroina, nie mogło zostać to niezauważone.

– Heroina nie jest zawsze biała?

Le Coz, specjalista od procedur, nie miał żadnego doświadczenia w tej dziedzinie.

– Heroina nigdy nie jest biała. Jest brązowa. Narkomani zażywają ją w postaci brązowego proszku. Ten typ produktu zawiera od dziesięciu do trzydziestu procent heroiny. Towar, który zabił naszego klienta, zawierał osiemdziesiąt procent. Niezwykle dużo.

Le Coz zapisywał wszystko w swoim notesie jak uczeń w szkole.

– Zadzwoń do żandarmów z międzyregionalnego oddziału Bordeaux-Akwitania. Mają kartoteki dotyczące tego problemu, nazwiska, adresy.

– To może być trudne.

– Wyjaśnisz im całą sprawę. Pomogą ci. Skontaktuj się również z więzieniem w Bordeaux. Wypytaj o więźniów mających do czynienia z narkotykami.

– Jeśli są w więzieniu…

– Nie martw się, będą wiedzieli. Każdemu pokazuj to zdjęcie.

Le Coz cały czas pisał swoim błyszczącym piórem marki Montblanc. Miał ciemną karnację, podwinięte rzęsy jak u kobiety, delikatną szyję i włosy lśniące od żelu. Wyglądał jak wypomadowany aktor niemego kina i Anaïs miała wątpliwości, czy dobrze robi, wysyłając go do takiej brudnej roboty.

– Rozejrzyj się także po aptekach – zasugerowała.

– Narkomani są ich najlepszymi klientami.

– Jest niedziela.

– Zacznij od aptek dyżurnych. Dostaniesz tam adresy innych.

Anaïs odwróciła się do Conante’a, który miał czerwone oczy, bo spędził całą noc na oglądaniu taśm wideo z dworca.

– Znalazłeś coś?

– Nic. W dodatku kanał naprawczy jest poza zasięgiem kamer.

– A na parkingu?

– Nic specjalnego. Wyciągnąłem z łóżek dwóch stażystów, żeby sprawdzili tablice rejestracyjne i wezwali natychmiast wszystkich kierowców, którzy parkowali tam w ciągu ostatnich czterdziestu ośmiu godzin.

– A wyjścia? Personel dworcowy? Dzicy lokatorzy opuszczonych budynków?

– Sprawdzamy to razem z chłopakami z BAC. Jak na razie nikt nic nie widział.

Anaïs nie oczekiwała cudów.

– Wróć tam z tym zdjęciem. Pokażesz je facetom z ochrony, policji dworcowej i tamtejszym kloszardom. Może nasz chłopak bywał w tej okolicy.

Conante pokiwał głową. Anaïs spojrzała na Zaka. Chuligan, były narkoman, były złodziej samochodów, który wstąpił do policji, tak jak inni wstępują do Legii Cudzoziemskiej. Zostawiając wszystko za sobą i zaczynając całkiem nowe życie. Poleciła mu, żeby ustalił, skąd pochodziło zaszlachtowane przez mordercę zwierzę.

Oparty o ścianę, z rękami w kieszeniach, relacjonował monotonnym głosem:

– Zacząłem od budzenia hodowców. W regionie departamentów Wielkich Landów, Kraju Basków i Gaskonii jest ich kilkunastu. Jeśli włączymy do tego departamenty Camargue i Alpilles, liczba ta wzrośnie do czterdziestu. Na razie nie mam nic.

– Dzwoniłeś do weterynarzy?

Zakraoui puścił do niej oko. Nie zareagowała na ten poufały gest.

– Wyrwałem ich z betów, szefowo.

– A w rzeźniach, hurtowniach mięsnych?

– Pracuję nad tym. – Oderwał się od ściany. – Jedno pytanie. Zwykła ciekawość.

– Słucham.

– Skąd wiesz, że ten łeb należy do takiego byka, jakie biorą udział w walkach na arenie?

– Mój ojciec pasjonował się corridą. W dzieciństwie wiele razy oglądałam takie walki. Rogi tych zwierząt nie przypominają rogów zwykłych byków. Są jeszcze inne różnice, ale nie będę ci teraz robić wykładu na ten temat.

Anaïs odczuła pewną satysfakcję – wspomniała o ojcu bez żadnych emocji. Jej głos nawet przy tym nie zadrżał. Nie miała jednak złudzeń. To po prostu efekt adrenaliny i podekscytowania, które uczyniły ją mocniejszą tego ranka.

– Mówiliśmy o ofierze – wtrącił się Jaffar. – A co z zabójcą? Kogo właściwie szukamy?

– Człowieka zimnego, okrutnego, manipulatora.

– Mam nadzieję, że moja eks ma alibi – powiedział Jaffar, kiwając głową.

Pozostali parsknęli śmiechem.

– Przestańcie się wygłupiać – zgromiła ich Anaïs. – Wziąwszy pod uwagę okoliczności zbrodni, trzeba wykluczyć mordercę impulsywnego, działającego w afekcie. Ten człowiek zaplanował wszystko w najdrobniejszych szczegółach. Nie wygląda to również na zemstę. Pozostaje więc szaleństwo. Akt lodowatego, bezwzględnego obłędu inspirowanego mitologią grecką.

Podniosła się z krzesła na znak, że rozmowa dobiegła końca i że czas brać się do roboty. Czterej oficerowie operacyjni ruszyli do drzwi.

Le Coz, już na progu, zatrzymał się i rzucił przez ramię:

– Zapomniałbym. Namierzyliśmy tego faceta z amnezją znalezionego na dworcu.

– Gdzie jest?

– Niedaleko stąd. W Centrum Leczniczym Pierre-Janet. W wariatkowie.

W południe, po obchodzie na swoim oddziale i wydaniu koniecznych poleceń na izbie przyjęć, Mathias Freire zasiadł ponownie przed komputerem, żeby sprawdzić informacje podane przez Pascala Mischella.

Najpierw tak jak poprzedniego dnia szukał w książce telefonicznej. Żadnego Pascala Mischella w Audenge, nad zatoką Arcachon. Ponownie sprawdził w PMSI, w medycznym programie informacyjnym. Żadnego wpisu o zabiegu lekarskim pod tym nazwiskiem w departamencie Akwitanii ani w ogóle we Francji. Zadzwonił do administracji szpitala i poprosił o pomoc pełniącego dyżur urzędnika. Żaden Pascal Mischell nie figurował w systemie ubezpieczenia społecznego.

Freire odłożył słuchawkę. Na dworze odbywał się w najlepsze turniej gry w bule. Słyszał stuk kul i śmiech pacjentów. Po głosie poznawał, kto bierze udział w tym meczu.

Jeszcze raz sięgnął po telefon i wykręcił numer merostwa w Audenge. Nikt nie odpowiadał. Była niedziela. Zadzwonił na posterunek żandarmerii. Wyjaśnił, o co mu chodzi. Bez trudu przekonał rozmówcę – głos, pewność siebie, terminy medyczne – że ma prawo zadawać takie pytania. Audenge było małym miastem. Żandarmi znali wszystkich ludzi w merostwie – nie pracowała tam żadna Hélene Auffert.

Freire podziękował żandarmom i się rozłączył. Intuicja dobrze mu podpowiadała. Kowboj albo nieświadomie zniekształcał swoje wspomnienia, albo całkowicie zmyślał. Jego diagnoza nabierała precyzji.

Włączył internet i odnalazł kataster dla Cap Ferret. W odpowiedniej rubryce znajdował się aktualny wykaz placów budowy w mieście i jego okolicach. Zanotował nazwy przedsiębiorstw, a potem poszukał w internecie nazwisk ich właścicieli i kierowników budowy. Nigdzie nie trafił na nazwisko Thibaudier.

Na zewnątrz wciąż było słychać stukot kul, okrzyki, niekontrolowany śmiech. Dla pewności sprawdził ostatnie rewelacje Mischella. Ojciec urodzony w Marsac, miasteczku nad zatoką Arcachon, matka prowadząca bar ze sklepem tytoniowym na głównej ulicy. Obejrzał dokładnie mapę tego regonu. Nie znalazł nawet takiego miasta.

Freire jeszcze raz się zastanowił – zatoka Arcachon, Wyspa Ptaków, Cap Ferret, Wydma Piłata… Jego pacjent kłamał, lecz rozwiązanie zagadki znajdowało się w tym rejonie.

Zadzwonił telefon. Pielęgniarka z izby przyjęć.

– Przepraszam, panie doktorze, że przeszkadzam. Dzwoniłam na pana komórkę, ale…

Freire zerknął na zegarek – dwunasta piętnaście.

– Mój dyżur zaczyna się o godzinie trzynastej.

– Tak, ale ma pan gościa.

– Gdzie?

– Tutaj, w izbie przyjęć.

– Kto?

Pielęgniarka zawahała się przez moment.

– Ktoś z policji.

Policjantka chodziła niecierpliwie dużymi krokami w holu przed izbą przyjęć. Niskiego wzrostu, z krótkimi włosami, w skórzanej kurtce, w dżinsach i butach motocyklisty. Prawdziwa chłopczyca. Ale miała niezwykle piękną twarz, wilgotne czarne kosmyki włosów muskały jej policzki. Na ich widok przyszło mu do głowy niemodne już określenie: „zalotny loczek”.

Freire się przedstawił. Kobieta odpowiedziała wesołym tonem:

– Dzień dobry. Kapitan Anaïs Chatelet.

Mathias z trudem ukrywał zaskoczenie. Ta dziewczyna miała w sobie nieodparty magnetyzm. Jej obecność odczuwało się w szczególnie intensywny sposób. Odciskała swój ślad na ludziach. Freire w kilka sekund zobaczył wszystko.

Miała twarz lalki z innej epoki. Szeroką, okrągłą, białą, jakby wyciętą z papieru, z rysami naszkicowanymi jednym śmiałym ruchem. Malutkie usta przywodziły na myśl owoc w czarce z cukrem. Do głowy przyszły mu jeszcze dwa słowa, które nie miały ze sobą nic wspólnego: „krzyk” i „mleko”.

– Przejdźmy do mojego gabinetu – odezwał się uwodzicielskim tonem. – Znajduje się w sąsiednim budynku. Tam będzie spokojniej.

Kobieta ruszyła przed nim bez słowa. Skóra kurtki trzeszczała na jej ramionach. Dostrzegł kanciastą kolbę pistoletu. Pojął, że zachował się w stosunku do niej niezbyt stosownie. Jego aksamitny głos przeznaczony był dla zwykłej kobiety. A wizytę złożyła mu kapitan policji.

Skierowali się do budynku Henri-Ey. Policjantka obrzuciła wzrokiem grających w bule. Freire zauważył w niej nerwowość, skrywaną niepewność. Nie była jednak osobą, która bałaby się bliskości z psychicznie chorymi. Być może miejsce to wywołało w niej przykre wspomnienia…

Weszli do budynku, minęli rejestrację punktu konsultacyjnego, po czym weszli do jego gabinetu. Freire zamknął drzwi i zaproponował:

– Napije się pani kawy? Herbaty?

– Nie, dziękuję.

– Mogę podgrzać wodę.

– Nie trzeba, już powiedziałam.

– Proszę usiąść.

– Niech pan usiądzie, ja wolę stać.

Uśmiechnął się znowu. Z tymi rękami w kieszeniach miała wzruszający wygląd dziewczynki, która przesadnie stara się zachowywać po męsku. Obszedł biurko i usiadł w swoim fotelu. Policjantka nadal stała. Drugą zaskakującą cechą był jej młodzieńczy wygląd – wydawało się, że ma zaledwie dwadzieścia lat. Z pewnością była starsza, ale sposobem bycia przypominała studentkę, która dopiero co zrobiła magisterium. „Krzyk”. „Mleko”. Nadal przychodziły mu do głowy te dwa słowa.

– Czym mogę pani służyć?

– Przedwczoraj w nocy, z dwunastego na trzynastego lutego, przyjął pan tutaj mężczyznę z amnezją. Znaleziono go na dworcu Saint-Jean, na torach.

– To prawda.

– Powiedział coś? Czy pamięć już mu wróciła?

– Nie bardzo.

Kobieta zrobiła kilka kroków przed biurkiem. Ręce wciąż trzymała w kieszeniach.

– Wczoraj dzwonił pan na komórkę do porucznika Pailhasa. Wspomniał mu pan o seansie hipnozy… Spróbował pan?

– Tak, dziś rano.

– Nic to nie dało?

– Ten człowiek przypomniał sobie pewne rzeczy, ale sprawdziłem je i wszystko okazało się nieprawdą. Ja… – Przerwał, składając obie dłonie na biurku w geście determinacji. – Nie rozumiem, pani kapitan. Do czego zmierzają te pytania? Porucznik Pailhas powiedział, że podejmie dziś dochodzenie. Czy pani z nim pracuje? Są jakieś nowe informacje w tej sprawie?

Zignorowała całkowicie jego słowa.

– Jak pan uważa, czy on nie symuluje? Czyjego amnezja jest prawdziwa?

– Nigdy nie można być pewnym na sto procent. Jednak wydaje mi się, że jest szczery.

– Czy doznał jakiegoś uszkodzenia ciała? Czy jest na coś chory?

– Nie zgadza się na prześwietlenie ani na tomografię, ale wszystko wskazuje na to, że jego amnezja jest wynikiem silnego wstrząsu emocjonalnego.

– Co mogło być przyczyną tego wstrząsu?

– Nie mam pojęcia.

– Czego dotyczą informacje, które panu podał?

– Powiedziałem już, że wszystkie są fałszywe.

– Mamy swoje sposoby sprawdzania takich rzeczy.

– Powiedział, że nazywa się Pascal Mischell.

Wyciągnęła długopis i notatnik – jeden ze słynnych notesów marki Moleskine, używanych podobno przez Hemingwaya i van Gogha. Może prezent od narzeczonego… Pisała starannie, wysuwając koniuszek języka. Nie miała na palcu obrączki.

– Co jeszcze?

– Że jest murarzem. Że pochodzi z Audenge i pracuje na budowie w Cap Ferret. To także sprawdziłem i…

– Proszę mówić dalej.

– Powiedział, że jego rodzice mieszkali w małej mieścinie w basenie Arcachon, ale taka miejscowość nie istnieje.

– Jaką podał nazwę?

Freire westchnął znużony.

– Marsac.

– A o tym, co się wydarzyło?

– Ani słowa. Nic nie pamięta.

– O nocy na dworcu?

– Nic. Nie jest w stanie niczego sobie przypomnieć.

Cały czas patrzyła w notatnik, ale Freire czuł, że jednocześnie obserwowała go spod opuszczonych powiek.

– Czy jest szansa, że nagle przypomni sobie coś na ten temat?

– Takie rzeczy przypominają się dużo później. Każdy wstrząs powoduje blokadę pamięci krótkotrwałej. Tak czy inaczej, uważam, że wszystko, co powiedział, jest nieprawdą. Jego nazwisko, pochodzenie, zawód. Czego pani właściwie szuka?

– Przykro mi, ale tego nie mogę panu powiedzieć.

Mathias skrzyżował ręce i skomentował z rozdrażnieniem w głosie:

– Wy, policjanci, zdecydowanie nie jesteście skłonni do współpracy. Jeśli macie jakieś nowe informacje, może ukierunkowałoby to także moje poszukiwania…

Przerwał. Anaïs Chatelet zaśmiała się głośno, stojąc twarzą do okna. Odwróciła się do niego, ciągle się śmiejąc. Jej twarz zdradziła jeszcze jeden sekret. Biel drobnych ząbków jak u dzikiego zwierzątka.

– Z czego się pani śmieje?

– Z facetów, którzy tam na dole grają w bule. Kiedy przychodzi kolej na jednego z nich, pozostali kryją się za drzewami.

– To Stan. Schizofrenik. Myli grę w bule z kręglami.

Policjantka pokiwała głową i wróciła do biurka.

– Nie wiem, jak pan to robi.

– Co mianowicie?

– Jak pan wytrzymuje z tymi wszystkimi… wariatami.

– Z pewnością tak jak pani z kryminalistami. Przyzwyczaiłem się.

Pani kapitan znowu zaczęła chodzić po pokoju, stukając długopisem w notes. W całym jej zachowaniu widoczny był wysiłek, żeby zrobić wrażenie twardej policjantki, ale dawało to przeciwny efekt – widać było, że jest po prostu kobietą.

– Albo wyjawi mi pani, o co chodzi, albo nie odpowiem już na żadne pytanie.

Stanęła gwałtownie w miejscu. Utkwiła w nim wzrok. Miała duże ciemne oczy, w głębi których pojawiały się złotawe błyski.

– W nocy znaleziono zwłoki – rzuciła obojętnym tonem.

– Na dworcu Saint-Jean. Dwa metry za punktem smarowniczym, gdzie kolejarze natrafili na pańskiego pacjenta z amnezją. Czyni to z niego idealnego podejrzanego.

Freire się podniósł. Teraz mogli walczyć jak równy z równym.

– Ostatniej nocy spał spokojnie na moim oddziale. Mogę o tym zaświadczyć.

– Ofiara została zabita poprzedniej nocy. Z powodu mgły w ciągu dnia nikt nie zauważył ciała. A wtedy pański człowiek był w tym miejscu.

– Gdzie dokładnie leżało ciało? Na szynach?

– W kanale naprawczym – odparła z cierpkim uśmiechem. – W rejonie starych warsztatów.

Zapadło milczenie. Mathias sam się sobie dziwił, że wiadomość o morderstwie nie spowodowała u niego ani szoku, ani zaciekawienia. Podziwiał sylwetkę policjantki na tle okna. Przyszedł mu na myśl parawan z papieru ryżowego, za którym przesuwa się tajemnicze światło – może lampkę trzymała jakaś Japonka idąca bezszmerowo drobnym kroczkiem w białych skarpetkach.

Otrząsnął się. Anaïs Chatelet z drugiej strony jego biurka zapatrzyła się przed siebie. Jakby korzystała z pieszczoty słońca. Nagle ona także się otrząsnęła.