Spis treści

1. Rozdział 1

2. Rozdział 2

3. ZAPACHY O ZMIERZCHU…

4. Rozdział 3

5. Rozdział 4

6. Rozdział 5

Copyright © by Åke Edwardson, 2022
Copyright © by Virtualo, 2022

Przełożyła: Inga Sawicka

Redakcja: Grażyna Mastalerz
Korekta: Lena Marciniak-Cąkała/Słowne Babki
Skład ebooka: Elibri
Projekt okładki: Daniel Rusiłowicz

Wydanie III
Warszawa 2022
ISBN: 978-83-2727-578-3

Książka jest objęta ochroną prawa autorskiego. Wszelkie udostępnianie osobom trzecim, upowszechnianie i upublicznianie, kopiowanie oraz przetwarzanie jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom.

Virtualo Sp. z o.o.
ul. Marszałkowska 104/122
00-017 Warszawa
www.virtualo.pl

Chcesz wydać książkę lub audiobook? Wejdź na virtualo.eu lub napisz do nas na adres: redakcja@virtualo.pl.

Zobacz nas na

Dla Hanny i Kristiny

Said I loved you… but I lied

Michael Bolton, Said I Loved You… But I Lied

1

KOMISARZ POLICJI KRYMINALNEJ ERIK WINTER poczuł zapach wiosny. Znów nadchodzi, chwała na wysokości. Nagle odczuł radość, jak ktoś, kto już myślał, że zapomniał, jak to jest. Szedł przez Kungstorget i zrobił nawet kilka tanecznych kroków. Chociaż nie, nie zrobił, miał zamiar, ale coś go powstrzymało. Może paczka, którą niósł pod pachą. Miał w niej łopatkę jagnięcą, kilka coburgerów i puszkę sardeli. Szedł do domu. Miał być sam, chociaż człowiek stojący przy kuchni nigdy nie jest sam. Będzie nacierał jagnięcinę ziołami i czosnkiem i popijał whisky, ale tylko szklaneczkę. Człowiek mający pod ręką szklaneczkę whisky również nigdy nie jest sam.

Była już szósta po południu, ale wciąż widno. Samo w sobie było to powodem do radości. Pomyślał o Angeli, Elsie i Lilly. Jeszcze trzy miesiące i ich rodzina będzie już na zawsze razem.

W górnej kieszonce jego marynarki zawibrował telefon. Wyjął go, spojrzał na wyświetlacz i przyłożył do ucha. Headset to nie dla niego, słuchawki nie byłyby dobre na szumy uszne señora Wintera. Na to nic nie jest dobre, nawet najlepsza whisky, nawet Coltrane.

– Hola! – powiedział.

– Jak wesoło to powiedziałeś! – zauważyła.

– Bo mi wesoło.

– Bardzo mnie to cieszy.

– Mnie też.

– Tak cię słychać, jakbyś był na dworze.

– Zgadnij gdzie.

– Kungstorget?

– Zgadłaś.

– Szkarłacica?

– Nie.

– Wątrobianka?

– Blisko, ale to nie to.

– Jagnięcina.

– To nawet nie było pytanie – zauważył.

– A u nas pada – powiedziała.

– Do Göteborga przyszła wiosna.

– To się ciesz.

– Nie powiedziałaś tego tak, jakbyś się cieszyła.

– A kto powiedział, że ja się cieszę?

– Ty, dopiero co.

– To było chwilowe.

– Angelo, co się dzieje?

– Sama nie wiem.

– Przecież niedługo się zobaczymy.

– Za trzy miesiące – powiedziała.

– No co ty opowiadasz, zobaczymy się wcześniej.

– Przekonamy się.

– To zabrzmiało naprawdę niepokojąco.

– Coś się stanie, Eriku, a ty znikniesz.

– Zniknę?

– Zapadniesz się w siebie.

Jeśli rzeczywiście stało się to tu, w tym miejscu, musiało to być w nocy. Do tego mniej więcej sprowadzała się opinia lekarza sądowego. Pia E:son Fröberg powiedziała to Erikowi Winterowi na krótko przed świtem. Stała w krzakach na małym skwerku przed domem kultury w dzielnicy Frölunda. Po drugiej stronie, w otwartym tunelu, znajdował się przystanek tramwajowy. Właśnie wyjechały pierwsze tramwaje. Wszędzie dookoła beton i szkło, stary beton i nowy.

Winter przyglądał się postaci leżącej na ziemi. Ofierze. Mężczyźnie, to akurat było widać, bo spodnie i kalesony miał ściągnięte poniżej kolan, a genitalia odsłonięte. Ręce związane na plecach, kostki nóg związane sznurkiem. Na głowie foliowa torba, zaciśnięta na szyi. Nachylił się, żeby przez niebieską folię spojrzeć na profil zmarłego. Jego twarz wyglądała tak, jakby była pod wodą. Pamięć Wintera wykonała skok w czasie. W dwie sekundy wrócił do wydarzeń sprzed dwóch lat i do zamazanego obrazu, który miał przed oczami, gdy jego ciało opadało na dno, ku śmierci. Ale nie umarł wtedy, stoi tu, a jedyną pamiątką po tym, że otarł się o śmierć, jest nieustanny szum w uszach, jak szum wzburzonego morza. Ten mężczyzna na ziemi jest już bardzo daleko od życia. Lekarka chyba powiedziała coś o traumie i jeszcze coś, czego nie dosłyszał. Pod folią była krew, na pewno krew, chociaż w nijakim świetle padającym z nijakiego nieba wydawała się raczej czarna niż czerwona. Spojrzał w górę. Nic tam nie było. Znów spojrzał w dół.

– Musiał chyba być nieprzytomny, kiedy mu naciągano torbę na głowę – powiedział.

Pia Fröberg nie odpowiedziała.

– Inaczej jednej osobie byłoby chyba trudno – ciągnął.

– Chcesz powiedzieć, że sam to zrobił? – powiedziała, odwracając się do niego. Nie uśmiechała się. Czarny humor.

– To bardzo wątpliwe – odparł. Ze znajdującego się poniżej tunelu powiało chłodem.

Wpatrywał się w literę leżącą na zwłokach: wielkie czarne R. Napisano je ręcznie na białym, pośpiesznie i krzywo oddartym kawałku pudełka, chyba od tortu. Wyglądało, jakby zostało zapisane ze złością, gniewnym pociągnięciem grubego pędzla. Kontury trochę się rozlały, jak to czarne na twarzy nieboszczyka pod folią. Ta folia wygląda jak szyba, pomyślał, jak szyba, przez którą teraz może patrzeć, jakby to był jakiś przywilej. Naszło go znajome paskudne przeczucie, że jeszcze będzie to oglądał. Wiatr zawirował w tunelu i wrócił do niego. Zginie w tym wietrze.

– Facet najwyraźniej lubi torty – odezwał się komisarz Fredrik Halders. Zespół dochodzeniowy zebrał się na pierwszej odprawie.

– Który facet? – spytał komisarz Bertil Ringmar.

– To nie jest zabawne – powiedziała inspektor Aneta Djanali. – Ani trochę.

– Taki czarny humor – odparł Halders.

– To chyba rzeczywiście było pudełko po torcie – odezwał się Winter. – Öberg już sprawdza.

– No proszę – odparł Halders.

– Ile takich pudełek może krążyć po mieście? – zastanawiała się inspektor Gerda Hoffner.

– Tyle samo co tortów – odparł Halders. – Nawiasem mówiąc, mój stary był cukiernikiem.

– No to przesłuchasz cukierników – stwierdził Winter.

– Żartujesz?

– Taki czarny humor.

Gerda Hoffner się zaśmiała.

– Widzę, że ktoś tu ma poczucie humoru – zauważył Halders.

– To nie jest zabawne – powtórzyła Aneta.

– Fakt. To morderstwo rzeczywiście nie jest zabawne – powiedział Winter.

Niebo za oknem było błękitne, błękitne jak nieskończoność i tak samo odwieczne. Była w nim odpowiedź, samotny, rozpaczliwy krzyk z przeszłości. Przeszłość to bardzo długa wyprawa do piekła, pomyślał Winter. Odwrócił się od okna, kiedy Ringmar zapukał w otwarte drzwi.

– Permesso?

– Oczywiście, wejdź, Bertilu.

Ringmar wszedł do pokoju i usiadł w fotelu naprzeciw biurka. Winter nadal stał przy oknie. Słońce świeciło mu w plecy, ale było tak samo zimne jak wiatr na dworze.

– Co my tu mamy? – spytał Ringmar.

– Zemstę – odparł Winter.

– Za co?

Winter nie odpowiedział. Zza okna dobiegł jakiś odgłos. Policjant się odwrócił. Przeleciały trzy czarne ptaki, krzyczały coś w niebo.

– Zemstę za co? – powtórzył Ringmar.

– Za coś, co się stało w przeszłości – odpowiedział Winter. Już był gotów do tej rozmowy. To była ich metoda. Wymiana luźnych myśli i skojarzeń, które mogłyby ich poprowadzić wstecz, a potem do przodu.

– W odległej przeszłości? – spytał Ringmar.

– Niezbyt odległej.

– Dziesięć lat?

– Mniej – powiedział Winter.

– Zemsty za coś, co się stało niedawno?

– Tak.

– Zemsty za przemoc?

– Tak.

– Na kobiecie innego mężczyzny?

– Tak.

– Na mężczyźnie innego mężczyzny?

– Nie.

– Mogło tak być.

– Owszem.

– Mogło też być całkiem co innego.

– Tak – odparł Winter. – I to jeszcze dawniej.

– Więcej niż dziesięć lat temu – powiedział Ringmar. – Co się wtedy stało?

– Coś, czego nie da się zapomnieć – odparł Winter.

– Zamordowany miał goły tyłek – przypomniał Ringmar. Zamordowanym był niejaki Robert Hall, pobity do nieprzytomności, a potem uduszony foliową torbą, co może należałoby uznać za akt miłosierdzia.

– Został powalony jakąś pałką, bo to był jedyny sposób – zauważył Ringmar.

Winter przytaknął.

– Hall nie należał do mężczyzn drobnej postury – dodał Ringmar.

– A my szukamy gościa drobnej postury? – spytał Winter.

– Może kobiety?

– Nie.

– Nie?

– Nie, nie szukamy kobiety, w każdym razie nie jako sprawcy.

– Cherchez la femme – powiedział Ringmar. – Tak czy inaczej.

– Myślałem, że trzeba raczej iść za pieniędzmi.

– Też.

– Nie chodzi o pieniądze – zaoponował Winter.

– Tylko o gniew.

– Wielki gniew.

– Dlaczego właśnie tam?

– Bo to jedyne miejsce, gdzie nie było ich widać – stwierdził Winter.

– To była zaplanowana zbrodnia?

– Odpowiedź brzmi: tak.

– W takim razie zabójca mieszka niedaleko – powiedział Ringmar.

– Niekoniecznie – uznał Winter.

– Mieszka niedaleko – powtórzył Ringmar.

– Poczekamy, zobaczymy.

– Na co?

– Na następną ofiarę.

Winter pojechał z powrotem na Marconigatan i zaparkował na południe od torów tramwajowych. Zmierzchało, beton wyglądał jak pokryty matową błoną. Wysiadł z samochodu. Grupa uczniów, gimnazjalistów, zeszła po schodach domu kultury i zatrzymała się przy policyjnej taśmie. Nie widział dokładnie ich twarzy, ale i tak wiedział, że są zafascynowani tym, że to nie film ani powieść kryminalna. Nauczyciel próbował ich pogonić, może do szkoły, ale dzieciaki nie przestawały się wpatrywać w funkcjonariuszy w fajnych czarnych skórach. Może któryś się zgodzi dać autograf. Technicy kryminalistyki, ryjący z tyłu jak śmieciarze, nie byli już tak szykowni.

Torsten Öberg podniósł wzrok. Spojrzał na stojącego nad nim Wintera.

– Całkiem przyzwoite ślady.

– Czego? – spytał Winter.

– Butów.

– Aha.

Öberg wstał. Niedawno dostał oficjalny awans na szefa wydziału technicznego, którym nieoficjalnie kierował od wielu lat. Jakby urósł. Zrobił się prawie tak wysoki jak Winter.

– Ciągnął go kilka metrów po ziemi, w krzaki.

– Aha.

– Uderzenie w potylicę.

– Pia powiedziała, że tylko jedno.

– A potem naciągnął mu ten kaptur.

– Przedtem ściągnął Hallowi spodnie.

– Powiedziałeś to tak, jakbyś miał do tego osobisty stosunek.

– Co takiego?

– Ściągnął Hallowi spodnie.

– No to ściągnął ofierze spodnie – powiedział Winter.

– Nie. Wydaje mi się, że najpierw włożył mu torbę na głowę. Zresztą nie wiem. Trzeba będzie zrobić wizję lokalną, odtworzyć to cholerstwo. Ale myślę, że chciał się upewnić, że facet nie żyje.

Winter nic nie powiedział.

– O czym myślisz, Eriku?

– O szaleństwie – odparł Winter.

– W jego piśmie jest agresja – stwierdził Öberg.

– Co jeszcze da się o tym powiedzieć?

– To litera R.

– Znam alfabet – powiedział Winter.

– Została namalowana energicznie – dodał Öberg. – To jedyne, co mogę powiedzieć.

– Potrzeba nam więcej liter – stwierdził Winter.

– To życzenie?

– Nie, szaleństwo.

2

ROBERT HALL MIESZKAŁ w dzielnicy Järnbrott, niezbyt daleko od miejsca, gdzie znaleziono jego ciało i gdzie prawdopodobnie został zamordowany.

Mieszkanie składało się z dwóch pokoi z kuchnią. Okna i przeszklone drzwi w kuchni i dużym pokoju wpuszczały mnóstwo światła. Padało od północy. Winter wyszedł na balkon i spojrzał na dwa stare korty tenisowe, niewielkie boisko do piłki nożnej i budynki, które wyglądały na szkołę. No oczywiście, to Frölundaskolan. Boisko ma zniknąć, tak słyszałem. Mają zagęścić. Za dużo przestrzeni i światła, no i trawy, oczywiście z wyjątkiem boiska.

Robert Hall był rozwiedziony, jego była żona mieszkała z dziećmi w Borås. Niedaleko uciekła, pomyślał Winter, wciągając do płuc powietrze pełne wiosny i życia. Sąd powierzył Linnei Hall władzę rodzicielską nad dwojgiem ich wchodzących w wiek dojrzewania dzieci, synem i córką. W tamtej chwili nie pamiętał ich imion. Matka jako jedyna opiekunka, to oczywiście coś znaczy. Aneta już wyruszyła do Borås. Nigdy tam nie byłam, powiedziała na porannej odprawie. Boże, odezwał się Halders, jak to możliwe? Mają tam zoo i inne rzeczy.

Winter usłyszał, że w szkole dzwoni dzwonek. Nigdy nie lubił tego dźwięku. Kojarzył mu się z brakiem wolności – jak wszystko, co się wiązało ze szkołą. Nawet dzwonek na przerwę nie dawał mu poczucia wolności, nawet ten pod koniec dnia, bo wiedział, że jutro znów zadzwoni na lekcje. Nie było wyjścia, tak miało wyglądać całe jego dzieciństwo i młodość, a potem dorosłość i starość. Zrozumiał to wcześnie, aż za wcześnie. Czasem zadzwoni na przerwę, dzwonek cholerny, ale zawsze zadzwoni na lekcję. Może nawet jego decyzja, żeby zostać policjantem, wzięła się stąd, że wtedy była szansa, iż nie będzie tkwił w czterech ścianach.

Ale tak naprawdę był tylko jeden sposób, żeby osiągnąć spokój ducha. Sposób Roberta Halla. W dodatku Hall był nauczycielem. Może jest w tym nawet jakaś symbolika, pomyślał Winter, patrząc na dzieci wybiegające ze szkoły, szybko jak cholera. Za dużo przeklinam, pomyślał, ale skoro to robię w myślach, to może wcale nie jest przeklinanie. Przecież zostaje między mną a mną.

Słyszał techników Öberga. Kręcili się po mieszkaniu. Szukali zarówno rzeczy ważnych dla śledztwa, jak i nieważnych, przy czym te drugie mogły się okazać rozstrzygające. Mieszkanie wyglądało całkiem schludnie, gdy weszli z Fordem i Brattlingiem. Posprzątane i uładzone, jakby Hall spodziewał się niedługo wrócić, ale wszystko poutykał na miejsca, na wypadek gdyby ktoś przyszedł przed nim. Nic podejrzanego, przynajmniej jak do tej pory, ale wystarczy włączyć komputer i człowiek przestaje się dziwić. Zakonnice mają ściągnięte pornosy z księżmi, a biskupi z zakonnicami. Można tam znaleźć niewyobrażalne wręcz paskudztwa, choćby nagrania z festiwali tańca ludowego i dyskusji literackich. Kiedyś natrafił na komplet dwudziestu dorocznych festiwali szwedzkiej piosenki plus eliminacji do nich z ostatnich lat.

Było to dość szokujące przeżycie.

Wszedł z powrotem do mieszkania.

Ringmar wyszedł z kuchni.

– Facet lubił porządek – zauważył.

– Nauczyciel – powiedział Winter.

– A co to ma do rzeczy?

Winter nie odpowiedział. Na stoliku przed kanapą leżał stosik książek. Spojrzał na leżące na wierzchu pięknie wydane dzieło o Göteborgu – dawniej i dziś.

– Mam ją – powiedział Ringmar.

– Jesteś tam? – spytał Winter.

– Co?

– Wymienili cię w tej książce?

– Wykopaliska nie sięgnęły jeszcze tak głęboko – odparł Ringmar.

– Więc będzie więcej.

– Na razie kopiemy płytko – powiedział Ringmar.

– Czyli koło mnie – zauważył Winter.

– Jesteś przygnębiony?

– Trochę. Naszło mnie, kiedy stałem na balkonie.

Ringmar wyjrzał przez okno. Słońce świeciło oślepiająco.

– Szkoła, już rozumiem.

– Chyba każdego ogarnia melancholia, kiedy przechodzi koło szkoły – powiedział Winter. – Zwłaszcza jeśli to jego dawna szkoła.

– Nie melancholia, tylko nienawiść – odparł Ringmar.

– To ciekawe.

– Bardzo normalna reakcja.

– A więc ktoś nienawidził Roberta Halla.

– Nauczyciele bywają narażeni na wiele rzeczy, ale nieczęsto są mordowani.

– A on został zamordowany za coś.

– Niewłaściwy człowiek w niewłaściwym miejscu.

– Nie, to on miał być ofiarą – powiedział Winter.

– Za co?

– Za coś, co zrobił kiedyś.

– W młodości.

– Co to znaczy młodość?

– Dwadzieścia parę lat.

Ringmar przeszedł przez pokój i wyjrzał przez okno. Winter podążył za jego spojrzeniem. Teraz było tam pusto: żwir, trawa i szkoła.

– To boisko do piłki ma zniknąć – odezwał się Ringmar.

– Wiem, słyszałem.

– Tak jak boisko na Marconiego.

– Tak?

– Już go nie ma. Zbudowali tam halę ze sztucznym lodowiskiem. Całkiem niedaleko stąd. Kurde, o tam! Widać stąd.

– Grałem na tym boisku – powiedział Winter.

– Coś ty?

– Finter BK. Podjąłem wtedy ostatnią próbę. Miałem trzydzieści pięć, może trzydzieści sześć lat. Kolana nie wytrzymały.

– Ja się wcześnie wycofałem – powiedział Ringmar. – Zrozumiałem, że nie mam dość talentu. Nie miałem nawet wielu kontuzji.

– No tak, lepiej skończyć wcześniej.

– Czego uczył Hall?

– Gimnastyki. I szwedzkiego.

– Wszystko, czego człowiekowi potrzeba – zauważył Ringmar.

– Ale nie pozwoliło mu to przeżyć. Nie sądzę, żebym dał radę przesłuchać wszystkich jego kolegów.

– No to nie rób tego. Eriku, odpuść. Nie wszyscy nauczyciele są łajdakami. Powinieneś o tym z kimś pogadać. O innych sprawach też.

– To jest na końcu mojej listy.

– A co jest na początku? – spytał Ringmar.

– Wolałbyś nie wiedzieć.

– Ty nigdy nie pójdziesz na żadną terapię, prawda?

– Ależ pójdę.

– Jak mi to udowodnisz?

– Sposobem bycia.

– Trzeba wielu lat, żeby się stać innym człowiekiem – powiedział Ringmar.

– No to udowodnię ci, przedstawiając rachunki. Wystarczy.

– Prawda, że to cholernie kosztowne – odparł Ringmar.

– Droższe od naprawdę dobrej słodowej whisky.

– Niemożliwe.

– Ja chodziłem do terapeuty aż do chwili, kiedy już mnie nie było stać. Birgitta odeszła, a Martin zaczął świrować. To było wtedy.

– Przykro mi – powiedział Winter.

– Że co?

– Że nie było cię stać na kontynuowanie terapii.

– Może byłem bliski przełomu.

– Może ten przełom nawet nastąpił.

Ringmar nie odpowiedział. Odwrócił się do Wintera.

– Dlaczego Hall? – spytał.

– I to jest pytanie – odparł Winter. – Na którym był miejscu?

– Właśnie.

– To samo z literą.

– Tak.

– Tu nie ma żadnej chronologii.

– Nie ma.

– Wiadomość nie zaczyna się na R.

– Nie zaczyna.

– Ale może się tak zaczynać.

– Może.

– Hall został zamordowany jako pierwszy, bo miał być pierwszy. To coś znaczy.

– Tak.

– Albo i nie.

– Nie ma znaczenia.

– Ale ma.

– Tak.

– Ma związek z Hallem.

– Tak.

– Nie będzie jedyny. Jaką mamy pewność, że tak będzie?

– Dość sporą.

– A skąd?

– Przez tę literę.

– Ona może znaczyć cokolwiek.

– To początek jakiejś wiadomości albo środek, albo koniec, ale to jest wiadomość.

– Zabójca nie chciał, żeby wiatr ją zwiał – przypomniał Winter. – Przypiął mu agrafką do koszuli.

– Chyba przesadził – zauważył Ringmar.

– Nie, dopilnował, żeby litera nie zniknęła, chociaż sam wolał znaleźć się jak najdalej od tego miejsca.

Aneta minęła zjazd na lotnisko Landvetter. Przez chwilę nawet się zastanawiała, czy nie skręcić, nie wsunąć się na prawy pas, a potem pojechać dłuuugim skrętem w górę i na prostą prowadzącą do terminali, potem zaparkować, wejść do hali odlotów i kupić bilet na pierwszy z brzegu lot. Ilu ludziom przemknęła przez głowę taka myśl? Można tak zrobić? Są bilety do kupienia? Jeśli tak, to znaczy, że świat stoi otworem. A w nim Afryka. Od lat nie była w Wagadugu. Tata wciąż tam jest, w swoim białym domku. Drużyna z Burkina Faso doszła w zeszłym roku do finału afrykańskich mistrzostw w piłce nożnej. Tata na pewno wrzeszczał wtedy jak wariat, z butelką dôlo[1] w ręce. W każdym razie Fredrik darł się jak opętany, kiedy w ćwierćfinale Burkina Faso strzeliła gola drużynie Togo.

Nieprawda, że nigdy nie była w Borås. Przejeżdżała tędy wiele razy, chociaż nigdy się nie zatrzymała. Autostrada przecięła miasto na pół. Kiedyś myślała, że coś takiego może się zdarzyć w jakimś afrykańskim mieście, tu nigdy.

Zatrzymała się przy stacji benzynowej pod autostradą i spojrzała na mapę. Linnea Hall mieszkała na południu. Trzeba przejechać przez miasto. Ruszyła ostrożnie. Tam mogą być niewidomi kierowcy, jakiś Ray Charles za kierownicą autobusu. Szwedzkie miasto średniej wielkości to nie fraszka. Przejeżdżając albo, jak teraz, wjeżdżając, zawsze była przygnębiona, jakby przypominało jej to o śmierci, o bezsensownej wędrówce przez ziemskie krainy przeciętności. Ja nie jestem przeciętna, pomyślała, ja jestem inna. Nikt nie jest przeciętny. Może w drodze do domu wsiądę do samolotu, który zabierze mnie w wielki świat. Wszyscy moglibyśmy to zrobić.

Zaparkowała przed jednorodzinnym domem z lat pięćdziesiątych, na swój przeciętny sposób nawet dość wdzięcznym.

Kobieta otworzyła drzwi, zanim zdążyła wejść na schodki prowadzące do domu. Ubrana w dżinsy i sweterek robiony na drutach, chyba własnoręcznie. Miło. Jasne włosy, karnacja w promieniach słońca biała jak śnieg. Aneta czuła, że słońce pada jej na plecy. Było ciepło, najcieplejszy jak dotąd dzień roku.

– Pani Agneta? To pani?

– Tak, Aneta.

– Słucham?

– Właściwie Aneta.

– Ach tak?

– Na porodówce pomylili się w pisowni – powiedziała. Linnea Hall się nie uśmiechnęła.

– Można wejść? – spytała Aneta.

– Jak to się stało? – spytała Linnea Hall.

Nie zabrzmiało to jak pytanie. Zresztą nie patrzyła na Anetę, tylko na znajdujący się trochę dalej stadion piłkarski. Aneta nie mogła sobie przypomnieć nazwy drużyny z Borås. Fredrik jej mówił, że niedawno coś wygrała.

– Można wejść? – powtórzyła.

– Co on zrobił? – spytała Linnea Hall. Aneta zatrzymała się w pół kroku.

– Co pani ma na myśli?

– To, co mu się stało. Musiał coś zrobić, żeby na to zasłużyć.

0

ZAPACHY O ZMIERZCHU są nie do wytrzymania. Siedzi wtedy w domu przy zamkniętych oknach i obserwuje przez szybę, jak tamci na dole cieszą się życiem, chłopcy i dziewczynki, mężczyźni i kobiety, koty i psy, i ptaki. A on siedzi w domu, boli go głowa. Ten ból nigdy nie przechodzi. Nie jest w stanie znieść wody, szumu fal. Nigdy tam nie wrócił, nigdy. Nie znosi głosów, choć słyszy je, jakby to się stało wczoraj, pijane, głośne i złe.

Gdzie jesteś?

Coś tu mamy.

Chodź, to zobaczysz.

Było wtedy prawie ciemno, księżyc zaszedł za chmurę. Stał na rogu domu, na lewo od wejścia. Za każdym razem, gdy do tego wraca w myślach, to właśnie tak, ciągle do tego wraca, nieustannie.

Właśnie w takiej sytuacji człowiek potrzebuje pomocy, myśli, patrząc na jakąś mamę z dzieckiem, którzy znikają w słonecznej mgle nad Frölunda torg. Mnie nikt nie pomógł, nikt nic nie wiedział, żaden dobry człowiek nie wiedział.

Płacze. Coraz częściej mi się to zdarza, płaczę jak dziewczyna, pomyślał. Cieszę się, że nikt tego nie widzi. Nikt mi nie wytłumaczył, co znaczą słowa „cieszyć się”. Muszę być weselszy, myśli. To się zbliża, czuję, wiem, już prawie jest tutaj.

Mruga, ledwo co widzi, woda zalała mu oczy. To jak pływać w wodzie. Próbowałem się potem utopić, myśli.

Znów patrzy i już nie płacze. Niedługo tam zejdzie. Teraz się zaczyna. Światło nad placem jest brudne i lepkie po długim dniu.

3

USIADŁY NAPRZECIWKO SIEBIE w wyjątkowo jasnym salonie. Aneta w głębokim, aż za głębokim fotelu. Dzieci były w szkole. Ze wszystkich stron napierała wiosna. Tak to odczuwała Aneta. Napierała, jakby to było coś niewłaściwego. Albo oznaczało koniec czegoś. Jasne światło dnia przyniosło coś nowego, zwłaszcza do tego domu. Mąż nie był jego częścią. Nie był częścią niczego, bo przeszedł już na tamtą stronę, a na całym świecie nie ma nikogo, kto by wiedział, gdzie to jest. Ja nawet nie chcę wiedzieć, pomyślała.

Robert Hall musiał zrobić coś złego, żeby zasłużyć na śmierć. Tak powiedziała od razu na wstępie jego była żona. Co on jej zrobił?

W jej oczach było coś, czego Aneta nie widywała u osób będących w żałobie, właściwie nigdy nie widziała. To na pewno nie żałoba. Dojdziemy do tego, może nawet podczas przesłuchania. To ważne. Bardzo ważne.

– Mówiła pani, że widocznie zrobił coś takiego, że zasłużył na śmierć – powiedziała Aneta.

– Musiał coś takiego zrobić – odparła Linnea Hall.

Z jej twarzy nie dało się wyczytać, co się kryje za tymi zaskakującymi słowami.

– Proszę mi to wyjaśnić.

– Robert nie był miłym człowiekiem – powiedziała Linnea Hall.

– Proszę mówić.

– Od czego zacząć?

– Jak pani uważa.

– Od jego narodzin?

– Aż tak źle? – spytała Aneta.

– Nie pyta pani, dlaczego w takim razie wyszłam za niego? Dlaczego mieliśmy ze sobą dzieci?

– Była pani zakochana.

– To ma być pytanie?

– Co on pani zrobił?

Linnea Hall milczała. Jej spojrzenie powędrowało na dwór. Było tam przeraźliwie jasno, jaśniej niż kiedykolwiek w tym roku. Potem popatrzyła na Anetę.

– Gdyby nie dzieci, nie poszłabym na pogrzeb.

– Proszę mówić – powtórzyła Aneta. Jak długo można, trzeba zadawać otwarte pytania.

– O czym?

– Dlaczego pani uważa, że musiał zasłużyć na śmierć.

– Czy to aż tak niezwykłe?

Aneta kiwnęła głową. Mogło to znaczyć tak albo nie, albo może. Zasłużyć na śmierć? To tak jakby zasłużyć na to, żeby się nie urodzić. Właśnie tak. Dla niektórych cały sens życia polega na tym, żeby się nigdy nie urodzić. Ludzkość ponosiłaby wtedy mniejsze koszty. Miliony ludzi mogłyby się właściwie nie urodzić. Dotyczyło to również złych czarnuchów z kraju, z którego pochodziła. Tata często tak mówił, a mimo to tam wrócił. Tu rządzą biali, zło jest równie jaskrawe, a skrzy się tak samo pięknie.

– Musiał coś zrobić – powtórzyła Linnea Hall.

– Na przykład?

– Nie wiem.

– Co mógł zrobić?

– Skrzywdzić kogoś – odparła.

– Jak?

Pani Hall milczała. Zastanawiała się, a może rozpamiętywała. Coś przemknęło po jej twarzy, i nie był to promień słońca.

– Muszę się dowiedzieć czegoś więcej – powiedziała Aneta. – Zacznijmy od waszego małżeństwa. Dlaczego się rozwiedliście?

– On… Robert… był człowiekiem gwałtownym. Groził mi. Dzieciom też.

– W jaki sposób?

– Gwałtowny – odpowiedziała.

– Bił was?

– Nie…

– W jaki sposób wam groził?

– Jeszcze gorzej.

– Nie rozumiem.

– Nie bił… ale był straszny. – Spojrzała na Anetę. – Nie wiem, jak to wytłumaczyć.

– Niech pani spróbuje.

– Stawał się… nie tyle kimś innym… był taki, jaki był od początku.

– Jaki był od początku?

– Straszny.

– W młodości też?

– Myślę, że tak.

– Wie pani na ten temat coś więcej?

– Właściwie nie.

– A jednak coś pani wie.

– Wydaje mi się, że coś zrobił i nie mógł się od tego uwolnić. Nosił to w sobie, a to coś nie odpuszczało, i wyładowywał się na innych. Nic o tym nie wiedziałam. W każdym razie nie wtedy, kiedy się poznaliśmy. Był… pełen uroku, chyba tak to trzeba nazwać. Jak każdy psychopata.

– Chce pani powiedzieć, że był psychopatą?

– Może to złe słowo. Ale nie dało się z nim żyć.

– Kiedy się rozwiedliście?

– Cztery lata temu.

– A kiedy się ostatnio widzieliście?

– Nie widzieliśmy się od rozwodu.

– A dzieci?

– Raz w ciągu czterech lat – odparła, wykrzywiając usta, niby w uśmiechu, ale ten uśmiech wyglądał jak grymas. – Ale chcą iść na pogrzeb. Dzieci bywają zabawne.

Zabawne, pomyślała Aneta. Dziwne szwedzkie słowo. W zasadzie może znaczyć wszystko i odnosić się do każdej sytuacji. W szwedzkim jest wiele dziwnych słów. Jakbyśmy się nie umieli zdecydować, co chcemy powiedzieć.

– Kontaktowaliście się przez telefon?

– Nie.

– A w jaki sposób?

– Przecież mówię, że się nie kontaktowaliśmy!

Linnea Hall powiedziała to podniesionym głosem. Aneta się zdziwiła, bo do tej pory była spokojna, chłodna, opanowana. Może to przejaw desperacji. Albo lęku.

To lęk, pomyślała Aneta. Właśnie to ma w oczach. Lęk. Czują go zarówno kobiety, jak i mężczyźni. Wszyscy odczuwają strach.

– Kiedy odszedł z pracy?

– Policja nie wie?

– A pani wie?

– To się nie mogło udać – powiedziała Linnea Hall. – On nie potrafił utrzymać żadnej pracy.

– Pani też jest nauczycielką – powiedziała Aneta.

– Tak, tak się poznaliśmy.

– Ach tak?

– Nie ma nic do dodania. Wyleciał z pracy, ze szkoły.

– Co się stało?

– Nigdy się tego nie dowiedziałam.

Linnea Hall wstała. Aneta nadal siedziała. Zrobiła błąd, siadając w tym fotelu. Poczuła się ociężała, jakby nie mogła jasno myśleć.

– Muszę iść do szkoły po Tyrę – wyjaśniła Linnea Hall. – Zawsze ją odbieram po lekcjach.

– Czy byłaby pani w stanie zabić byłego męża? – spytała Aneta.

– Nie.

– Dlaczego?

– Nie znalazłabym w sobie tyle siły. Zresztą nie rozumuję w ten sposób. Nigdy.

– Odczuwa pani żal?

– Po nim?

– Tak.

– Żal mi, że stało się, jak się stało. Z nim, ze mną, z nami. Z naszą rodziną. Ale nie brakuje mi go. Od bardzo dawna nie było między nami nic, do czego można by tęsknić.

– Czy mąż miał jakiegoś bliskiego kolegę?

– On się nie chciał z nikim zadawać – odparła. – Trzymał się z dala od innych ludzi, a w naszym zawodzie tak nie można. Miałam wrażenie, że stara się trzymać z dala od siebie samego.

– Od siebie samego?

– Od siebie dawnego i od tego, kim się stał.

W tym się zawiera wszystko, pomyślała Aneta. W końcu go dopadło.

– Jak… co się stało? – spytała Linnea Hall.

– Co takiego?

– Jak, w jaki sposób… został zamordowany?

– Dlaczego chce pani wiedzieć?

– Co w tym dziwnego?

– Dlaczego chce pani to wiedzieć?

– To była gwałtowna śmierć?

– Tak.

– Już samo to wiele mówi, prawda?

– Co pani ma na myśli?

– W jaki sposób ludzie giną. Jakie życie, taka śmierć. Ułatwi wam to śledztwo, prawda? I dotarcie do sprawcy.

Winter otworzył drzwi mieszkania Roberta Halla. Na podłodze leżały gazety i koperty, ale niczego nie ruszał. Zostawił to ludziom Öberga.

W dużym pokoju spojrzał w okno, nie było w nim żaluzji. Zobaczył tramwaj, kawałek domu kultury, wielkie parkingi wokół placu, nowe domy i stare domy. Krzaki pod domem kultury. Miejsce zbrodni.

Ile razy Hall mógł stać przy tym oknie i patrzeć na to samo? Coś mu kazało pójść w to miejsce, ostatnie w jego życiu.

Odwrócił się. W pokoju stały tandetna kanapa, fotel i stolik. Odniósł wrażenie, że Hall kupił je używane. Całość wyglądała biednie. Na zniszczonym parkiecie leżał szmaciany chodnik. Szmaciany chodnik to dobre słowa. Chyba oglądał film pod tym tytułem, a może czytał książkę? Szmaciany chodnik. Szmaciana lalka. Nie można powiedzieć, żeby dużo czytał. To zbyt męczące, wymaga wewnętrznego spokoju. W książkach jest za dużo odpowiedzi, które by go tylko rozdrażniły. I tak wszystko go drażniło. Na przykład to, że Angela nie zadzwoniła rano. Musiał usłyszeć jej głos, głosy dzieci. Źle spał. Poprzedniego wieczoru nie pił whisky. Siedział z laptopem na kolanach i robił projekty ze szkła i betonu. Ładnie wyszło. Wreszcie coś stworzył.

W kieszeni na piersi zawibrowała komórka. Zwrócił uwagę, że jest wyjątkowo zimno, jakby po śmierci Halla jego mieszkanie zwolniło obroty. Spojrzał na wyświetlacz. Nareszcie.

– Cześć – powiedział.

– Gdzie jesteś?

– W domu ofiary morderstwa. Jeśli można to jeszcze nazwać domem.

– Znaleźliście już coś?

– Nic nie ustaliliśmy – powiedział. – Poza tym, że facet żył bardzo zwyczajnie i biednie.

– Jak większość ludzi – zauważyła.

– A co ty o tym wiesz?

– Mam rzucić słuchawką?

– Już nie ma słuchawki – powiedział. – Dzisiaj są inne czasy.

Rozłączyła się. Rozległ się sygnał wyłączonej, nie, rzuconej słuchawki. Jak zwykle szumiało mu w uszach, w przestrzeni między uszami, między Oceanem Lodowatym a Oceanem Słonecznym. Wybrał numer i czekał, wsłuchując się w tinnitusa[2] zmieszanego z zakłóceniami sferycznymi. Jedno i drugie to samo gówno. W tym sensie był częścią wszechświata, chociaż cholernie małą.

W końcu odebrała.

– Przepraszam – powiedział.

– Ty w ogóle nie wiesz, jak to jest – powiedziała.

– Ale co?

– Widzisz? Nie wiesz nawet, o czym mówię.

Zastanowił się. Porządnie.

– No, Eriku, o czym ja mówię?

– O sobie i o mnie.

– Mówię o naszej rodzinie.

– Latem będziemy już razem. Na zawsze, na wieki wieków.

– Jeśli masz zamiar ironizować, to zaraz znów rzucę tak zwaną słuchawką.

– Ja nie ironizuję.

– Elsa powiedziała dziś, że nie chce się stąd wyprowadzać, bo nie chce zostawić babci Siv.

Ale Siv nie żyje. Jego matka nie żyje od ponad miesiąca. Jak to się mówi, spoczęła w pokoju obok Bengta, na pięknym cmentarzu, z jednej strony osłoniętym przez białe góry, z drugiej zaś, niżej, przez lśniące złotem i srebrem morze. Piękne miejsce.

– Rozumiem – powiedział.

– Nie, to ja rozumiem – odparła.

– Co takiego?

– Próbuję cię rozumieć. Zawsze staram się ciebie rozumieć.

– Ty jedyna rozumiesz – powiedział.

– Mówisz to wszystkim kobietom?

– Chcesz się pokłócić? – spytał. – Przecież my się nie kłócimy. Unikamy tego. Kłócenie się z partnerem jest drobnomieszczańskie. My nie robimy takich rzeczy, my należymy do wyższej klasy średniej.

– Zawsze musisz robić uniki – powiedziała. – A ja znów mam paskudne przeczucie.

Wiedział, co ma na myśli. To poważna sprawa. Nie można tego lekceważyć.

– Nie zrobię nic głupiego – zapewnił ją.

– Mówisz to za każdym razem, co rok i co miesiąc.

– Nie pójdę nigdzie sam i nie zrobię nic głupiego – powtórzył.

– Miesiąc temu o mało nie zginąłeś – przypomniała mu.

– Gdyby nie jeden z twoich podejrzanych, już byś nie żył.

– Wiem.

– Stąd nie mam nad tobą żadnej kontroli – powiedziała.

– Niedługo będziemy razem – odparł.

– A jeśli nie wrócimy do domu?

– Angelo, ja tego nie słyszałem.

– Słyszałeś.

Musi się z tego jakoś wymigać. Nigdy mu się nie uda jej przekonać. To dlatego niektórzy mężczyźni uciekają się do pięści, skrajnej formy komunikacji, gdy słowa okazują się niewystarczające, a nigdy nie są wystarczające.

– Mógłbym porozmawiać z Elsą?

– Poszła do mercado z Marią i Lilly.

– Porozmawiamy wieczorem – powiedział. – Muszę pogawędzić z dziewczynkami.

– Zanim się napijesz whisky – odparła i się rozłączyła.

Wpatrywał się w wyświetlacz, jakby oczekiwał, że telefon ożyje, ale w uszach miał syczącą ciszę. Włożył iPhone’a do wewnętrznej kieszeni marynarki i znów spojrzał na pokój. Pod ścianą stał wielki ponury telewizor. Pilot leżał na stoliku. Odtwarzacz DVD stał na podłodze obok telewizora. Żadnego zawracania głowy jakimś stołem czy regałem. Generalnie żadnych tego rodzaju niepotrzebnych rzeczy. Wszedł do sypialni. Pojedyncze łóżko i niewiele więcej. Chodził ostrożnie w foliowych ochraniaczach na buty, niczego nie dotykał.

Na chybotliwym stoliku przy łóżku stał stary komputer. W powietrzu unosił się kurz. Mienił się w świetle wpadającego przez niczym nieosłonięte okna słońca.

Kuchnia była duża, solidna, z przestarzałą kuchenką elektryczną, ogromną zamrażarką i lodówką. Nikt już nie zapełnia zamrażarek. Ludzie nie kupują pół krowy, całego prosiaka ani jagnięcia, nie robią przetworów, nie pichcą z wypiekami na twarzy.

Kuchenny stół pochodził zapewne z tego samego źródła co pozostałe meble w mieszkaniu. Krzesła też. Całe mieszkanie wyglądało jak to życie, które na dobre się nie zaczęło, a już się skończyło. Zawsze w takich sytuacjach nachodziły go te myśli.

Komórka drgnęła, zaczęła go drapać w pierś. Wyjął ją. Była równie zimna jak jego dłoń w tym wyziębionym mieszkaniu.

– Słucham cię, Bertilu.

– Gdzie jesteś?

– W mieszkaniu Halla.

– To się znów stało – powiedział Ringmar.

Od pierwszego morderstwa upłynęło pięć dni.

4

NASTĘPNĄ OFIARĄ okazał się Jonatan Bersér, lat czterdzieści jeden. Portfel z dowodem osobistym miał w wewnętrznej kieszeni kurtki. Miał rozbitą czaszkę, na głowie foliową torbę. I ściągnięte spodnie. Jego tyłek bielał w nagim świetle.

Pia E:son Fröberg podniosła się i podeszła do Wintera i Ringmara.

– To się stało dzisiejszej nocy – powiedziała. – Na razie nie mogę określić dokładniej, ale przypuszczalnie we wczesnych godzinach nocnych.

– Zginął od ciosu w głowę? – spytał Winter.

– Jeszcze nie umiem powiedzieć.

– Więc mógł zostać uduszony?

Nie odpowiedziała. Winter po prostu głośno myślał. Nieprawdopodobne, żeby się otworzyło nowe pole, z innym sprawcą. Zresztą Bersér miał na plecach kawałek kartonu z namalowaną czarną farbą literą O. Winterowi przypomniało się, jak kiedyś grali z Angelą w Alfapet[3]. Byli wtedy bardzo młodzi, w każdym razie Angela, bardzo szczęśliwi i bardzo biedni, w każdym razie Angela. Przestali grywać, gdy przyłapała go na oszukiwaniu.

– Dwie litery, dwóch zmarłych – powiedział Ringmar.

– Dwóch mężczyzn – doprecyzował Winter.

– Hall miał czterdzieści lat, czyli prawie rówieśnicy.

– To też ich łączy.

– Tyle na początek – podsumował Ringmar.

– Całkiem nieźle.

– Bardzo dobrze – odparł Ringmar.

Pia Fröberg zdążyła sobie pójść. Rozmawiała teraz z Torstenem Öbergiem.

Szef wydziału technicznego kiwnął głową, kiedy ich zobaczył.

– Torsten jest wyraźnie wściekły – zauważył Ringmar.

– Nie lubi, jak ktoś z nami pogrywa.

– A ty lubisz?

– To nie jest gra – odparł Winter.

– Przynajmniej dla tego gościa – dodał Ringmar.

– On mieszka niedaleko stąd – powiedział Winter.

– Jungfruplatsen.

– Ładna nazwa[4].

Byli za szpitalem w Mölndal, na zachód od szpitalnych budynków. Rosło tam wystarczająco dużo krzaków, żeby się dało jako tako ukryć ciało Berséra.

Znalazła je kobieta z psem, a właściwie pies. Często tak jest, kobieta z psem. Winter jeszcze ich nie widział. Najpierw miał się spotkać z rodziną denata. O ile mu było wiadomo, Bersér miał żonę i nastoletnią córkę. Czekały na Jungfruplatsen.

– Da się coś zrobić z tymi cholernymi literami? – spytał Ringmar. – R i O.

– Nic. Ale może da się pójść tropem kartonów.

– Uważasz, że doprowadzi nas do konkretnej cukierni?

– Wszystko jest możliwe.

– Może do Ahlströms? Tyle zainwestowaliśmy w ich napoleonki, że byłoby to nawet właściwe. W imieniu Napoleon są dwa o.

– Bystry jesteś, Bertilu.

– Pogadam z Torstenem.

– O czym?

– O tych kartonach, rzecz jasna.

– Mam nadzieję, że nie żartujesz.

– To nie miejsce ani pora na żarty – odparł Ringmar.

– Po co on tu przyszedł, ten Bersér?

– Umówił się z kimś – zasugerował Ringmar.

– Tak.

– Ktoś do niego zadzwonił.

– Sprawdzimy.

– Nie miał przy sobie komórki.

– Fakt.

– Morderca ją zabrał.

– Robert Hall też miał niedaleko do miejsca, gdzie zginął – zauważył Winter.

– Morderca woli, żeby to się stało w odległości spaceru od domu.

– Czyjego?

– Dobre pytanie, Eriku.

– Mölndal jest kawałek drogi od Frölundy.

– Jest w tym jakiś sens.

– W czym?

– Mówię o ofiarach. Musi być jakiś związek – powiedział Ringmar. – Trzeba tylko trochę pogrzebać. Zresztą nie pierwszy raz. – Machnął ręką w stronę południa i dodał: – Nienawidzę przeszłości. – Jakby ta przeszłość przyszła z południa.

– Genitalia miał nieuszkodzone – powiedział Winter. – W każdym razie Pia do tej pory nic takiego nie stwierdziła.

– Ale obaj mieli ściągnięte gacie.

– To dość wyraźny komunikat. Właściwie dwa.

– Facet jest potwornie wściekły.

– Może zabrało mu to dużo czasu.

– Żeby się wściec? Niektórzy potrzebują dużo czasu.

– Może będziemy mu jeszcze współczuć – powiedział Winter.

– W najlepszym razie – odparł Ringmar.

– Dobre serce. Powinien się nim kierować myśliwy – zauważył Winter.

– Dobre serce to coś dla kobiet – powiedział Ringmar.

– Teraz mówisz zupełnie jak Halders.

– Czy ta sprawa dotyczy wyłącznie mężczyzn? – spytał Ringmar.

– Przekonamy się przy następnej literze.

– Nie mów tak.

Winter nic nie dodał. Poczuł na twarzy wiatr. Zaczęło wiać. Przecież to wiosna, nadeszła od południa.

– Jeszcze nie mieliśmy do czynienia z seryjnym zabójcą – powiedział Ringmar.

– Do tego trzeba trzech morderstw – odparł Winter.

– Przecież powiedziałem.

– Ale to nie jest seryjny morderca, choćby było nie wiadomo ile ofiar – stwierdził Winter.

– Czyżby przemawiało przez ciebie współczucie dla mordercy?

Winter spojrzał na poddające się wiatrowi gałęzie dwóch klonów po drugiej stronie ulicy. Po wielu latach nauczył się rozróżniać drzewa nawet wtedy, gdy były pozbawione liści. Te wyglądały martwo, ale za jakiś miesiąc wstąpi w nie nowe życie. Wcale nie miał ochoty spotykać się z pozostałymi członkami rodziny Bersérów. Wolałby być w Marbelli i iść brzegiem plaży, i czuć na twarzy wiatr wiejący z południa. Usiąść przy kieliszku w Café Ancha i dopóki jeszcze żyje, mieć obok siebie rodzinę. To tutaj to nie jest życie.

– Idziemy? – spytał Ringmar.

Rodzinę Bersérów tworzyła jeszcze tylko jedna osoba. Amanda Bersér miała trzydzieści osiem lat. Małżeństwo było bezdzietne. Łaska boska, pomyślał. Żałoba nie jest przez to lżejsza, ale tym razem nie musi jej przeżywać nikt więcej.

Zresztą Amanda Bersér wolała zostać ze swoją żałobą sam na sam.

Poinformowali ją, co rano znaleźli, ale nie powiedzieli jej o wszystkim, ze względu na wyjątkowo drastyczne szczegóły.

– Czy jest ktoś, po kogo chciałaby pani zadzwonić? – spytał Ringmar.

– Nie chcę nikogo – odparła. I powtórzyła to. Zaprosiła ich do kuchni. Widać było stamtąd sąsiednie domy i krzaki, i niezdecydowane tego dnia niebo.

– Gdzie wyście byli? – spytała twardo.

– Słucham? – zdziwił się Winter.

– Zadzwoniłam w nocy na policję, bo Jonatan nie wrócił do domu.

Winter spojrzał na Ringmara. Nie słyszeli o żadnym doniesieniu, ale to pewnie prawda. Nie wrócił do domu. Skąd, od kogo?

– Boże – powiedziała, pochylając się i chowając twarz w dłoniach. Nie płakała.

– O której mąż wyszedł z domu? – spytał Winter. Wymamrotała coś, nie odrywając dłoni od twarzy.

– Co pani powiedziała?

Podniosła wzrok.

– Nie było mnie w domu – odparła. – Nie było mnie w domu!

Sprawiała wrażenie winnej wszelkich możliwych grzechów tego świata.

Ale nie tego. Nie mogła być w nocy koło szpitala. Nawet Winter w to nie wierzył, jeśli w ogóle wierzył w cokolwiek. Próbował czytać z jej twarzy, oczu, mowy ciała, wyczytać, co się kryje za jej słowami. Słowa to tylko wierzchnia warstwa, osłona, czasem osłona przed nim.

Jak długo jeszcze będą dręczyć Amandę Bersér?

– Co pani robiła wczoraj wieczorem? – spytał Ringmar.

– O której?

– Proszę opowiedzieć o tym wieczorze.

– Byłam w pewnym… barze. Z przyjaciółką.

Ringmar kiwnął głową.

– W barze Tara. W centrum, na Linnégatan.

– Znam to miejsce.

– Tam byłyśmy.

– Jak długo?

– Czy ja wiem… od wpół do ósmej do dwunastej, coś takiego. Dziś mam wolne… – powiedziała i twarz jej się ściągnęła, zasznurowała od tych słów. Jednak nie, od rzeczywistości.

– O której wróciła pani do domu? – spytał Winter.

– Za kwadrans pierwsza. Sprawdziłam na zegarku.

– Mąż był w domu?

Spojrzała na niego wielkimi oczami, jakby powiedział coś głupiego albo jakby próbował ją sprowokować.

– Jak mógł być w domu?

– Więc nie było go? – spytał Ringmar.

– Nie było!

– A był, kiedy pani wychodziła?

– Tak. – Zrobiła ruch, jakby chciała wstać, ale w końcu tego nie zrobiła. – Tak!

– Próbujemy zrozumieć, co się stało – wyjaśnił Winter. Zrozumieć. Źle się wyraził, ale ona nie zareagowała. – Dowiedzieć się, co się stało. Po to tu jesteśmy. Trzeba działać szybko. Czas jest bardzo ważny.

– Jakie mąż miał plany na wczorajszy wieczór? – spytał Ringmar.

– O ile wiem, nie miał żadnych.

– Mówił, co będzie robić?

– Czytać, oglądać telewizję, nie wiem!

– Wychodził wieczorami z domu? – spytał Winter. – Na spacer, pobiegać, jakieś regularne zajęcia?

– No… owszem, biegał – odparła. – Trenował w stoczni. Ale nie tego wieczoru. W chwili gdy został zamordowany, nie był ubrany jak na trening. W ogóle był ledwo ubrany.

– Czy on był… czy miał…

– Co takiego? – spytał Winter.

– Trenował? – spytała.

W jej pytaniu słychać było nadzieję, że jej mąż poszedł pobiegać.

– Wczoraj nie. W każdym razie nie wskazywał na to jego ubiór – odparł Winter.

Spojrzała na niego tak, jakby to on był mordercą.

– Dzwoniłam do niego na komórkę – powiedziała. – Ale nie odebrał.

– Komórka była wyłączona?

Nie zrozumiała.

– Był sygnał?

– Tak, ale zaraz włączyła się poczta głosowa. Wysłałam też SMS-a.

– O której to było?

– Od razu jak przyszłam do domu, kiedy zobaczyłam, że go nie ma. Odczekałam kilka sygnałów.

Winter kiwnął głową.

– Możecie sprawdzić moją komórkę – powiedziała.

– A o której zadzwoniła pani na policję? – spytał Ringmar.

– Zaraz potem. Była może druga. Możecie… mogę sprawdzić w komórce. Dzwoniłam z niej.

– Co pani powiedzieli na policji? – spytał Ringmar.

– Przyjęli zgłoszenie. To była kobieta. Odniosłam wrażenie, że w ogóle jej to nie obeszło.

– Bardzo mi przykro – powiedział Winter.

Za oknem biegła ścieżka. Amanda Bersér zatrzymała na niej wzrok, jakby jej mąż miał tamtędy przybiec i jakby znów miało być jak dawniej.

Winter patrzył na nią. Wciąż wydawała się tkwić za oknem. Jak to wyglądało dawniej? – spytał w myślach. W tej kobiecie jest coś zastanawiającego. W jej mężu też. Tyle razy stykał się z rodzinami zmarłych, że umiał dostrzegać w tym, co mówili, różne odcienie, poza słowami, również w tym, co mówiły ich ciała. Czasem nie było tam nic, tylko ciemność i otchłań. Innym razem zimne światło albo nieskończone ciepło. Tego ciepła nie było jednak ani w niej, ani w tej kuchni.

Miał bardzo wyraźne przeczucie. To jego prawda.

– Mogłaby nam pani podać nazwiska jego przyjaciół i znajomych? – spytał Ringmar, zwracając się do wdowy.

Wesołej wdówki, pomyślał Winter. O to chodzi, ona się cieszy.

Na Jungfruplatsen życie znów zamieniło się w zabawę.

Jechali na północ. Ringmar pokręcił głową.

– Co jest, Bertilu?

– Paskudna historia.

– Masz na myśli tę sprawę czy obie?

– Obie. To jedna i ta sama sprawa, prawda? Czytałem protokół Anety z przesłuchania.

– Tak.

– Żona nie kochała Roberta Halla. Czy odniosłeś wrażenie, że żona Jonatana Berséra go kocha?

– Tak, po śmierci – odparł Winter.

– Aż tak źle?

– Amanda robiła wszystko, żeby nie okazać smutku. A może radości.

– To dlaczego się nie rozwiodła?

– Pytanie za dziesięć tysięcy koron, Bertilu.

– Póki co są jeszcze rozwody.

Winter zamilkł. Bertil nie był formalnie rozwiedziony. Żona odeszła od niego i już. Czasem przypominało to życie na bezludnej wyspie, gdzie samotność była długa i ostateczna. Chwilami jednak Bertil o tym zapominał i po prostu żył.

– Co mówią nam o ofiarach te dwie kobiety? – spytał Winter.

– Że może byli do siebie podobni – odparł Ringmar.

– Trzeba to będzie sprawdzić.

Na automatycznej sekretarce czekała wiadomość od Torstena Öberga. Winter zszedł do wydziału technicznego. Zastał Torstena przy stole, pochylonego nad mikroskopem.

Chrząknął dyskretnie. Öberg podniósł wzrok.

– Powinienem to obejrzeć? – spytał Winter.

– Tak, proszę.

Winter spojrzał przez okular. Zobaczył to, co na ogół widać przez mikroskop. Mogło to być cokolwiek: kreseczki, kropeczki, pęcherzyki.

Podniósł wzrok.

– Torsten, nie widzę tego, co chcesz, żebym zobaczył.

– Włos – odparł Öberg.

– Włos?

Öberg wyjął cieniutkie szkiełko i podał je Winterowi.

– Masz tu jakieś okulary do czytania?

– Tylko takie kupione na stacji benzynowej.

– Mogą być.

Podał je Winterowi. Swoje Winter zostawił w pokoju. Zawsze nosił je przy sobie, ale coraz częściej zdarzało mu się zapominać różnych rzeczy. Wiadomo, szumy uszne to wstęp do alzheimera.

Teraz już widział. Włos, jak z bardzo czarnej głowy.

– Co to jest?

– Włos z pędzla – powiedział Öberg. – Został w literze O. W R nic nie było.

– Okej. Dobrze.

– Dzięki, co za entuzjazm!

– Torsten, świetna robota. Prawdziwy przełom, i to na tak wczesnym etapie.

– Wiem.

– A więc to była prawdziwa farba.

– Lada chwila powinniśmy ustalić jej nazwę. Jestem pewien, że to najzwyklejsza farba do malowania płotów.

– Pozostaje odnaleźć pędzel – powiedział Winter.

– To już twoje zadanie, Eriku.

Materiał porównawczy, do tego się to sprowadza. Pędzel, w którym brak jednego włosa. Pędzel i puszka w jakiejś piwnicy, garażu, składziku, szopie. Na dnie śmietnika. Na dnie Skagerraku.

– Może udałoby się określić, jaki to pędzel – powiedział Winter. – Tani czy drogi. Sprawdzić u hurtowników od pędzli.

– Na przykład – odparł Öberg.

– Dlaczego użył prawdziwej farby i pędzla? – zapytał Winter.

– Dobre pytanie.

– Pisakiem byłoby prościej.

– Nie dla niego. Albo dla niej.

– Dla niego.

– Okej, nie dla niego.

– Przez to też chce nam coś powiedzieć?

– Może farbę miał pod ręką. A pisaka nie.

Czarna farba, czarny płot, pomyślał Winter, idąc po schodach na górę, do swojego wydziału. Czy kiedykolwiek widział czarny płot? Czy ktokolwiek widział taki płot?

5

PIERWSZE PROMIENIE KWIETNIOWEGO SŁOŃCA padły na siedzących w przewiewnej salce konferencyjnej, i to wcale nie był żart. Kwiecień, drugi miesiąc pierwszego kalendarza rzymskiego. Słowo aprilis pochodzi od apricus, co znaczy słoneczny, albo aperire, co znaczy otworzyć, albo od obydwu. Winter zapamiętał jeszcze jedną możliwość: że od Etrusków, znanych z posępnych ceremonii pogrzebowych, będących śmiertelnym zagrożeniem dla żałobników. Chciałby pojechać do Rzymu, przespacerować się z rodziną po Via Nomentana, zaczynając od Porta Pia. Tyle lat tam nie był, a one nigdy.

Jako komisarz rzymskiej policji kryminalnej podlegał jedynie Juliuszowi Cezarowi, zamordowanemu w 44 roku przed naszą erą. Niby sprawa z głowy, bo Brutus uciekł na wschód, ale dla niego osobiście – Ericusa Petrusa Hibernuma – sytuacja nie przedstawiała się zbyt korzystnie. Nie pomogło tłumaczenie, że Cezar odesłał straż przyboczną, pretorianów, z których pożytek był dopiero dziewięćdziesiąt lat później, gdy zabili pomylonego Kaligulę, ale co mu do tego.

– Eriku!

– Hm?

– Śpisz?

W spojrzeniu Anety było chyba rozbawienie, ale wyglądała na zmęczoną, miała podkrążone oczy. Nawet Aneta się starzeje, pomyślał. Czy to możliwe?

– Śnię na jawie – odparł.

– O czym?

– O Rzymie, o mieście Rzym.

– Czy nasza sprawa ma coś wspólnego z Rzymem? – spytał Halders. Siedział obok Anety. – Czy sprawca pochodzi z Rzymu?

– Bardzo możliwe – powiedział Winter, wstając. – Aneto, proszę bardzo.

– Jak już mówiłam – odezwała się, rzucając Winterowi jeszcze jedno spojrzenie – była żona Roberta Halla powiedziała, że od czterech lat nie miała z nim żadnego kontaktu. Podobno był kiedyś w Borås odwiedzić dzieci, ale szczegółów nie znam. One były u niego w Göteborgu, w mieszkaniu przy Norra Dragspelsgatan. Tyra ma jedenaście lat, a Tobias trzynaście. Już ich wstępnie przesłuchałam.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

1. Dôlo – afrykańskie piwo z prosa (wszystkie przypisy tłumaczki). [wróć]

2. Tinnitus – szumy uszne. [wróć]

3. Alfapet – szwedzka wersja scrabble’a. [wróć]

4. Jungfruplatsen – plac Marii Panny. [wróć]