Elwira Korotyńska

Pamiętnik lalki

I INNE BAŚNIE

Armoryka

Sandomierz

Projekt okładki: Juliusz Susak

Tekst wg edycji z lat 1920-1930.

Zachowano oryginalną pisownię.

© Wydawnictwo Armoryka

Wydawnictwo Armoryka

ul. Krucza 16

27-600 Sandomierz

http://www.armoryka.pl/

ISBN 978-83-7639-171-7

Kot mecenas

Opowiadanie z życia zwierząt

Było lato. Słońce świeciło jasno, złociste jego promienie zalewały ziemię, rzucały blask na zieloną murawę, na różnobarwne kwiecie.

Wszystko weseliło się w przyrodzie.

Ptaki śpiewały, brzęczały owady, nawet liście drzew szeleściły radośnie.

W wodzie rechotały żaby, rybki wysuwały swe srebrzyste łebki i przyglądały się błękitowi nieba, przezroczyste ważki unosiły się nad tym leśnym zbiorowiskiem wody i w locie łapały małe muszki i nieopatrzne żuczki.

Z gąszczy krzewu wysunęła łebek łasiczka. Było to maleńkie stworzonko, z wydłużonem ciałem i gładkim włosem. Noskiem zaczęła węszyć, podniósłszy pyszczek rozglądać się zaczęła, czy nie grozi jej jakieś niebezpieczeństwo, a upewniwszy się w tem, że nikogo z jej wrogów niema w pobliżu, puściła się dalej.

Miała ona norkę dobrze ukrytą, ale jak tego miała już dowód, odkryły ją drapieżne wrony i stary, na dębie gnieżdżący się jastrząb – nie było więc jej już tam bezpiecznie.

Postanowiła szukać lepszej kryjówki i wymykać się tak ostrożnie, żeby nikt jej nie spostrzegł.

Tymczasem jednak chciała znaleźć coś do zjedzenia.

Była bardzo głodna – ze strachu przed wrogami, nie wychodziła od dnia poprzedniego, a w norze nic nie miała zapasów.

Do pola był kawał drogi, mógłby spostrzedz ją jastrząb, a wtedy byłoby po niej. Na polu zaś tylko mogła sobie żer znaleźć, tam były myszy polne, które stanowiły jej główne pożywienie. Jaja bardzo lubiła, a i małe ptaszki, ale trudno je było zdobyć, najłatwiej szło jej z myszami, jeśliby tylko nie odległość i połączone z tem niebezpieczeństwo, miałaby nawet zapasy.

Głód jednak wygnał ją dziś z kryjówki i niepomna niczego pełzła ostrożnie ku polu.

Długie jej ciało, krótkie łapki, posuwały się niewidzialnie, zdając się nie poruszać, lecz płynąć.

Tak dolazła do kawałeczka pola, gdzie w zbożu były siedziby myszek. Stara mysz wyruszyła po żer, a w gnieździe były mysiątka.

Brzydkie, potykające się co chwila na niezdarnych nóżkach, podobne były do ropuszek, ale łasica nie patrzała na urodę, wiedziała, że są smaczne i tłuste, że naje się niemi do syta i to było dla niej dostateczne.

Schrupała dwie, jedną wzięła do pyszczka i powracała do domu. Będzie miała na kolację.

Ostrożnie wysunęła się ze zboża i powoli pełzła ku norce.

Zdaleka zobaczyła coś niezwykłego.

Norkę jej wokoło obsiadły wrony, czekając na powrót. Zauważyły widocznie, jak wychodziła i ustawiły straż.

Nad norą stała wierzba rosochata, na tej wierzbie usadowiły się inne wrony i rozglądały się wokoło.

Dostrzegłszy z wysokości drzewa powracającą łasiczkę, wydały przeciągły krzyk, dając tem znać o konieczności przygotowania się do napaści.

Ale łasiczki słyną z przebiegłości.

Biedaczka zrozumiała, co ten krzyk znaczy i całym pędem rzuciła się ku ucieczce. O, jakżesz żałowała, że obyczajem lisa, nie miała gdzieś drugiej norki! Miałaby się teraz gdzie ukryć.

Ale jakoś los jej dopomógł. Gdy cała chmara wron, naradziwszy się przez chwilę, ukryła się na drzewach, aby porwać podstępem wracającą, chociażby wieczorem, łasiczkę, ta rzuciła się całą mocą i szybkością swych nóżek w stronę nory i, zanim drapieżnice się spostrzegły, była już w swej bezpiecznej siedzibie.

Rozzłoszczone niepowodzeniem obsiadły wrony legowisko łasiczki i postanowiły czekać jej wyjścia, bo wszak wyjść kiedyś będzie zmuszona.

– Uf! jakem się zmęczyła, a jaki strach miałam! – zaszeptała w norce łasiczka – aż poty mię oblały! Uf! Mam mysz, mogą mnie trzymać w oblężeniu, a w nocy uciec stąd trzeba, aby szukać bezpieczniejszego schronienia. Mieszkając tutaj – zginę...

I małe stworzonko ułożyło śpiczastą swą główkę na liściach, za posłanie jej służących i śniło o pięknem mieszkanku, o założeniu rodziny, o bezpiecznem przed wrogami schronieniu.

Czujne jej uszko posłyszało w nocy szelest skrzydeł znudzonych już czatami wron i ostrożnie wyjrzała z norki.

Nie było już ani jednej wrony. Aha! trzeba umykać o świcie, bo znów przyjdą na czaty.

Zobaczywszy różowiejące niebo, zjadła złapaną myszkę i posunęła się po miękkim mchu, wdychając świeżość poranku.

– Chi, chi, chi! – zaśmiała się – niech rozsiadają się nad norką, niech czekają! Nie wrócę tu już nigdy, mogą nawet zamieszkać w mej norce...

Łaziła, węszyła, wreszcie coś w godzinę po wyjściu od siebie zauważyła rozgrzebaną ziemię i jakby zakryty liśćmi otwór.

– Co to być może? Jeśli nie lisia nora, to wejdę. Bo lis rozszarpałby mnie zaraz.

Zajrzała, nikogo w norze nie było, poznała schronienie królika i serce jej napełniło się radością.

– Nora królika! Wiem, co zrobię! Poszedł sobie na polowanie, a tymczasem ja zajmę jego lokal i nie wpuszczę go tutaj. Dlaczegożby ta nora nie miała do mnie należeć? Ziemia jest dla wszystkich, żadnych właścicieli nie uznają. Zaraz sprowadzę sobie kogoś, co ze mną zamieszka, naprzykład syna tej starej kuny lub tchórza i założymy rodzinę, A jak tu zacisznie, jak miło! A jak miękkie posłanie.

Ale, pst! idzie królik...

Wysunęła łebek i zobaczyła królika z prześliczną różą w pyszczku.

– Ho, ho! jaki romantyczny! Bawi się w kwiaty... Witam pana, czego pan tu sobie życzy?

– Jakto? czego tu sobie życzę? przyszedłem do swego domu – zdziwił się królik.

– Pana dom? Taki sam pana, jak i każdego. Weszłam tu, gdy pana nie było i zawładnęłam nim niepodzielnie. Teraz jest on moim.

Ale proszę, niech pan się odsunie, lub raz już wyjdzie, bo zasłania – mi pan otwór, lubię światło...

– Co pani? czyś oszalała? Ja mam wychodzić, ja mam usuwać się w mojem własnem mieszkaniu, w mojem schronieniu, które mam od dziada, pradziada? Czyś się pani objadła blekotu?.. Cha! cha! cha! A to ci dobre!

– Co pan opowiada o jakichś dziadach, pradziadach! Żadnych nie było! Bajki! Wychodź pan!

– Ależ pani, ochrona lokatorów jeszcze nie zniesiona – to moje mieszkanie!

Mój dziad Michał i moja babka Eufrozja zakończyli tu swe życie, tu moje rodzinne gniazdo!

– Miałeś dziada i babkę, a rodziców nie miałeś! Fi, jakiś ty nieprzyzwoity!

– Rodzice moi padli ofiarą drapieżności ludzkiej, dlatego to, niszczę im przez zemstę te wychodowane róże, codzień jedną wyrywam i niszczę...

No, ale, dość tego gadania! Wychodź pani, szukaj sobie innej nory, ja sublokatorów nie potrzebuję, mogę sam tutaj zamieszkać!

Prędzej, bo naprowadzę na panią szczurów.

– Być nie może! – zawołała przestraszona łasiczka – żebyś był tak niegrzeczny, niegościnny, no i okrutny!

Trzeba być bardziej rycerskim, odejść spokojnie i drugą sobie wykopać norę, a nie zajmować tej, w której ja zamieszkałam. Wstydź się pan!

– Ależ to moja! – bronił się królik.

– Boża, nie twoja, a Bóg jest dla wszystkich jeden, tak więc ta nora jest twoja, jak i moja, ale, że ja pierwsza weszłam, kiedy ciebie nie było, należy do mnie...

– Widzę, że zmuszony jestem sprowadzić tu szczury... Będziesz się miała z pyszna, moja pani!..

To mówiąc królik wziął laseczkę do ręki i skierował się ku wyjściu.

– Daj pokój! daj pokój ze szczurami! – zawołała łasiczka – lepiej idźmy do Mruczysława.............................

Kot w butach

Powiastka

Był niegdyś kot nad koty piękny, wspaniały. Sierść miał jedwabistą popielatą, ogon puszysty, a duże zielono-srebrzyste oczy patrzały z taką inteligencją, iż zdawało się, że kot ten nie jest zwierzęciem lecz człowiekiem.

Urodził się w stojącym za stawem młynie, u starego młynarza i tam już pozostał.

Młynarz miał trzech synów: dwaj starsi pracowali z nim razem, trzeci najmłodszy, Janek, nie robił nic, wałęsając się po okolicy, wraz z nieodstępnym swym kotem.

Młynarz był już bardzo starym i czuł zbliżający się koniec, zwołał więc całą rodzinę i każdemu coś przeznaczył ze swego dobra.

Dwaj starsi synowie otrzymali młyn i postanowili w nim nadal pracować.

Janek, spytany, czegoby żądał ze spuścizny ojcowskiej, prosił o kota, z którym wciąż przebywał.

Bracia, chcieli go w domu zatrzymać, dając mu całkowite utrzymanie i kota na własność, ale chłopak nie chciał być w domu ciężarem, i pomimo próśb braci, aby pozostał, wziął kota na rękę i w świat poszedł.

Szli i szli dzień cały, aż znaleźli się na skraju lasu, gdzie postanowili odpocząć.

– Jeść mi się chce, o mój kocie nad koty! – zawołał, przeciągając się Janek, co będzie? skąd weźmiemy pożywienia? I tyś pewnie głodny?

Kot puścił się w zarośla i po chwili przyciągnął zająca, który we śnie został przez przebiegłego kota uduszony.

Zdarto zeń skórę, wyżyłowano i upieczono na kamieniu. Kot zjadł.......................

Pamiętnik lalki

Powiastka

Na strychu pewnego starego domu, pośród innych rupieci stało duże, zakurzone pudło pełne zabawek. Był tam pajac bez nóg, duża piłka, kiedyś zapewne ślicznie lakierowana, teraz zaś pokryta resztkami wytartej farby, pluszowy piesek, z którego sypały się trociny. Były tam też stare klocki, pudełka po farbach, strzępy kolorowych książeczek. Wśród tych już bardzo zniszczonych zabawek była duża lalka w jedwabnej sukience...................

Perełka

Baśń fantastyczna

Na wysokiej górze, z której wszystko wokoło widzieć było można, mieszkała rodzina karlików.

Był tam ojciec, matka i dwóch ukochanych synków.

Jeden z nich przezwany Ognikiem był żywy, wesoły i pilnujący swej maleńkiej chatki.

Drugi, trochę włóczęga, nie lubiący siedzieć w domu, przezwany był Promykiem księżyca.

Pierwszy kochany był zapamiętale przez ojca, drugi przez matkę, która przypominała sobie..............................

Podkowa

Powiastka

Był piękny dzień lipcowy. Niebo zalewało szafirem obłoki, które ani jednej nie dopuszczały do siebie chmurki, a słońce jak rozpalone złoto rzucało na ziemię gorące swoje promienie.

Julek wybierał się z ojcem do miasteczka o dwie mile oddalonego od wsi, którą zamieszkiwali.

Julek spał niespokojnie tej nocy.

Zdawało mu się, że już czas wstawać, że ojciec zostawił go i poszedł, nie chcąc go budzić...................

Przygody Hassana

Baśń z 1001 nocy

W pięknym, kryształowym pałacu, otoczonym prześlicznemi ogrodami, w bogato przystrojonej komnacie, siedział władca i pan narodu sułtan Harun al Raszyd.

Roje niewolników snuły się koło swego wszechwładnego sułtana, aby na każde jego skinienie rzucić się do stóp jego i spytać o rozkazy.

Zdawałoby się, że posiadacz takich bogactw, takiego otoczenia i służby jest nadmiarę szczęśliwym..................

Przygody Jasia i Lilci

Baśń fantastyczna

Jaś i Lilcia mieszkali ze swą babcią w ślicznym domku z ogródkiem, poza którym rozciągał się duży, gęsty las; w nim to podobno przebywali olbrzymi.

Jaś nie był bez wad, dziecięcemu wiekowi właściwych. Był uparty i o byle co obrażający się.

Razu pewnego babcia, kochająca swego wnuczka nad życie, zauważyła, iż usiadł do śniadania....................

Przygody pieska Filusia

Powiastka

Sprzykrzyło się Filusiowi siedzieć na kanapce i drzemać. Myślał, myślał, jakby nudom zaradzić i wymyślił.

Oto wymknie się cichutko, gdy zostawią go samego i gdy drzwi kto otworzy, ucieknie.

Dość ma tej zależności, jest już psem dorosłym i sam może sobie zaradzić.

Maleńki jest, to prawda, taki maleńki, że ten dog pani doktorowej, który go czasem odwiedza.........................

Ptaszek i dzieci

Powiastka

Zosia była bardzo miłosierna i litościwa, zarówno dla ludzi, jak i zwierząt. Nadewszystko kochała swych rodziców i była ich pociechą i chlubą.

Razu pewnego siedziała przy oknie, spoglądając na zamarznięte szyby i straszliwą zamieć poza domem. Zima tego roku rozpoczęła się bardzo wcześnie i od razu stała się groźną.

Szalały wichry, sypał śnieg bez przerwy, zasypując drogi i dachy domków wiejskich. Okropna zadymka.....................

Table of Contents

Kot mecenas

Kot w butach

Pamiętnik lalki

Perełka

Podkowa

Przygody Hassana

Przygody Jasia i Lilci

Przygody pieska Filusia

Ptaszek i dzieci